Sa isang maliit na mangkok, haluin ang langis oliba, suka at oregano. Ibuhos sa ibabaw ng gulay at haluin. Lagyan ng asin at paminta ayon sa panlasa. Dahan-dahang ihalo ang kamatis at "mint". Hatiin ang salad sa pagitan ng apat na plato at budburan ang "feta". (Mula sa: Baked Shrimp Patties Mga Serbisyo sa Pagsugpo ng Kanser sa Guam Kailangan ba ninyo ng inpormasyon tungkol sa "colon cancer" at kung paano ito maiiwasan? American Cancer Society 477-9451/2, 1-800-ACS-2345 colon Kailangan ba ninyo ng inpormasyon tungkol sa pag- susuri ng "colon cancer"? Kausapin ang inyong doktor kung kailan mag- sisimula ang pagpapasuri para "colon cancer", anong pagsusuri ang kailangan, at gaano kadalas ito. Mga Sangkap 2 1/2 tasang halo-halong gulay 1 tasang binalatang hipon 6 onsang gatas na ebaporada 2 tasang harina(all purpose flour) 1 kutsarang "baking power" 2 itlog 1 kutsaritang asin 1/4 tasang tubig Pamamaraan Sa karagdagan inpormasyon, tingnan ang /Detection/colorectal-screening Matutuhan ang tungkol sa malusog na pamumu- hay para maiwasan ang panganib ng kanser American Cancer Society 477-9451/2, 1-800-ACS-2345 Guam Seventh Day Adventist Clinic 646-8881 Mga tanggapan na Umaalay sa may Sakit na Kanser American Cancer Society 477-9451/2, 1-800-ACS-2345 Haluin ang harina, gatas, "baking powder", itlog, at tubig sa isang mangkok, na tulad sa paggawa ng "pancake". Idagdag ang halo - halong gulay at hipon. Ilagay sa "muffin pan". Ihurno sa init na 350 sa loob ng 12-15 minuto. (Mula sa: Expanded Food & Nutrition Education Program, College of Natural & Applied Sciences, University of Guam) Edward M. Calvo Cancer Foundation: 472-6854 This publication was supported by the Cooperative Agreement Number IU58DP003877-01 from The Centers for Disease Control and Prevention. Its contents are solely the responsibility of the authors and do not necessarily represent the official views of the Centers for Disease Control and Prevention. Rev. 07 / 2013 Gawin ang inyong tungkulin para maiwa- san ang "colon cancer". Mamuhay ng malusog at magpasuri ngayon. "Colon Cancer" Kanser ng Malaking Bituka Photo courtesy of Copyright 2007 © G.C. Ho In partnership with: American Cancer Society NCI's Cancer Information Service ~ Pacific Region Lifestyle Disease Prevention and Control Program Guam Comprehensive Cancer Control Coalition Guam Tobacco Prevention and Control Program Department of Public Health and Social Services A Survivor's Story Salaysay ng Isang Nanagumpay sa Kanser "Ang maagang pagtuklas ay ang susi para sa mas mahabang buhay sa kinatatakutang sakit na kanser", sabi ni Gng. Maria Blas, na natuklasang may kanser ng malaking bituka noong Pebrero, 2007, sa edad na 57.Nang sinabihan ako ng doktor ko na mayroon akong kanser , laking gulat ko at nasabi ko, "Paano nangyari ito?, wala naman akong sintomas ng kanser ng malaking bituka!" Kaming mag-asawa ay determinado para labanan ang sakit na ito. Bahagi ng aming paglalakbay ay ang turuan ang aming mga sarili na labanan ang sakit na ito at manalangin sa ating Panginoong Hesus Kristo para sa kagalingan. Matagumpay ang operasyon ko sa Anaheim Memo- rial Hospital sa California. Sinabi ng aking doktor na hindi pa kumalat and aking kanser kaya ang ke- moterapi ay hindi na kailangan Muntik na akong na- hulog mula sa aking kama sa katuwaan sa resulta! Purihin ang ating Panginoong Hesus Kristo para sa pagsagot sa aking mga panalangin. Simula noon, kaming mag-asawa ay gumawa ng isang pangako upang maikalat ang mabuting balita sa pagpigil sa kanser sa mga kalalakihan at kababaihan na 50 taon at mas matanda. Maagang pagtuklas at pagpapalakas ng ating katawan ay kapwa mahalaga sa pag- paphinto sa nakakatakot na karamdamang ito; sa pamamagitan ng taunang pisikal na pagpapapsuri, malusog na pagkain, pagiging masigla pampisikal ~ 30 minuto, tatlong beses sa isang linggo, pag-inom ng 8 basong tubig araw-araw, pagtulog ng hindi ba- baba sa 6-8 oras gabi-gabi, pag-iwas sa alak, panini- garilyo, at mga bawal na gamot, at pinakamahalaga ay ang pagiging masayahin, punuin ang inyong bu- hay ng katuwaan, at magdasal para sa proteksyon mula sa Panginoon.
Ano ang kanser ng malaking bituka at tumbong? Ang kanser ay isang pagtubo sa loob ng iyong katawan na hindi dapat naroon. Karamihan sa mga kanser ng malaking bituka ay nagsisimula sa isang polip o us- bong sa malaking bituka o sa tumbong. Ang polip ay isang di karaniwang pagtubo sa loob ng malaking bi- tuka. Sa paglipas ng panahon, ang polip ay maaaring maging kanser kung hindi ito tinanggal. Ang kanser ba ng malaking bituka ay karaniwan sa mga taga Guam? Ang kanser ng malaking bituka ay maaaring makaapekto sa kahit sino, mga kalalakihan o kababai- han man. Ang kanser na ito ay kadalasang matatag- puan sa mga tao na nasa edad 50 pataas. Noong 1998- 2007, naitala na mayroong 20 katao bawat taon na naninirahnan sa Guam ay natuklasang may kanser ng malaking bituka at 10 mula sa mga ito ay namatay na. Sa parehong panahon, 77.6% ng bagong tuklas na kan- ser ng malking bituka ay nasa edad 55 pataas. Sa Guam, ang kanser ng malaking bituka ay ang ikatlong pinakakaraniwang dahilan ng pagkamatay sa kanser sa may edad na 55 taong gulang o mas matanda pa. Ang mga bata ay madalang na masuri na may kanser sa malaking bituka at 26% pa lamang ng mga kaso ay natagpuan sa mga taong mas bata sa 50 taong gulang. (Mula sa: Guam Cancer Registry, University of Guam Cancer Research Center, 2009) Ang mga palatandaan at sintomas Ang kanser ng malaking bituka ay nagsisimula sa isang polip at madalas ay walang mga palatandaan o babala. Ito ang dahilan kung bakit mahalaga ang magkaroon ng panayang pagpapasuri. Sa paglaki ng kanser,maaaring magkaroon ng paghilab ng tiyan, pagbabago sa pagdumi ( pagtatae o paninigas ng dumi), pagsusuka, dugo sa tumbong o kaya may halong dugo sa iyong dumi. Maaari ka ring magkaroon ng masakit na tiyan, panghihina, pagka- hapo, o paglaki ng tiyan. Kung mayroon kang ganitong panayang mga sintomas, dapat kang makipagkita sa iyong doktor. Mga Panganib ng kanser ng malaking bituka Mayroon kang higit na panganib kung ikaw ay 50 taong gulang o mas matanda. Mas mataas ang panganib kung ikaw o ang iyong pamilya ay may sakit na "inflammatory bowel disease". Kung mayroon kang kapamilya na may kanser o polip ay may mas mataas ang panganib na magka kanser ka ; pati na rin ang paninigarilyo, labis na katabaan, kakulangan ng gawaing pisikal at pagkain ng matataba at mababa sa hibla. Ang pagbabawas ng panganib ng kanser ay hindi maaar- ing makamit kung wala ang mabisang pagsusuri upang maagang matuklasan ang sakit. Sa unang yugto, karami- han sa mga polip ay hindi kanser at madaling mapapan- sin sa pamamagitan ng isang "sigmoidoscopy" o "colonoscopy ". Mga paraan upang mabawasan ang panganib para sa kanser ng malaking bituka o ng tumbong Ang pagiwas ay nagmumula sa malusog na pamumuhay at panayang pagpapasuri. Kabilang sa isang malusog na pamumuhay ay ang panayang ehersisyo at pagkain ng 5 hainan ng prutas at gulay araw-araw, at mga butil na mahihibla. Halimbawa, ang isang malusog na pagkain ay kinabibilan- gan ng "regular oatmeal" sa halip na "instant oatmeal", pulang bigas sa halip na puting bigas, o ang tinapay mula sa buong trigo sa halip na puting tinapay. Kailangan mo ring iwasan ang mga pagkain na matataba. Ang ehersisyo ay kailangang araw-araw sa loob ng 30 minuto subalit di dapat masyadong nakakapagod. .Sa halip na isang 30-minutong lakad, maaaring gawin na 10 minuto, 3 ulit sa maghapon. Sa pamamagitan ng pag- dagdag ng iyong ehersisyo at malusog na pagkain ay mababawasan ang iyong panganib sa kanser ng malaking bituka o tumbong. Mga Pagsusuri- "Screening Tests" Fecal Occult Blood Test Ang "fecal occult blood test" ay isinagagawa para mala- man kung may dugo sa dumi, isa ito sa maagang palatan- daan ng kanser ng malaking bituka o tumbong. Ito ay karaniwang ginagawa taon-taon sa may edad na 40 pataas. Ang positibong pagsusuri ay nangangahulugan na maaaring kailanganin ng iba pang mga pagsususuri tulad ng isang "sigmoidoscopy" o "colonoscopy. Sigmoidoscopy Ang "sigmoidoscope" ay isang manipis, nababaluktot, na tubo na may ilaw, kasing kapal ng isang daliri. Ipinapasok ito sa tumbong upang makita ng doktor ang ibabang ba- hagi ng malaking bituka, kung ito ay may kanser o polip. Ito ay kadalasang iminumungkahi sa bawat 5 taon pag- katapos ng edad 50 at mas madalas kapag ang isang tao ay nasa isang mas mataas na panganib. Colonoscopy Ang "colonoscopy" ay isang pagsusuri na kung saan malapitang nakikita ng doktor ang buong malaking bi- tuka para sa mga palatandaan ng kanser o mga polip. Ang doktor ay gumagamit ng isang "colonoscope," na katulad ng isang "sigmoidoscope." Ang "colonoscope"ay dahan-dahang ipinapasok sa loob ng malaking bituka at may maliit na panoorang kamera na nagpapadala ng mga larawan sa isang telebisyon.. Ang "colonoscopy" ay kadalasang iminumungkahi bawat 10 taon pagkatapos ng edad 50 at mas madalas kapag ang isang tao ay nasa isang mas mataas na panganib. Mga Malulusog na Resipi Grilled Vegetable Salad with Feta and Mint Mga Sangkap
1 pulang sili,inalis ang gitna, hiniwa sa 4 na piraso
1 talong (1 libra) hiniwa sa kabuuan na may 1/4 pulgada
1 sibuyas,katamtamang laki, hiniawa ng 1/4 pulgada
2 "zucchini" (8 onsa ang bawat isa), hiniwang pa- haba, mga sa 1/4- pulgada
Langis oliba (cooking spray) 5 kutsarang langis oliba(extra-virgin olive oil)
2 kutsarang pulang suka (red wine vinegar) 1 / 2 kutsarita tuyong oregano Asin at bagong dikdik na paminta 1 tasa ng ubas kamatis(grape tomatoes) hinati 1 / 4 tasa ng tinadtad sariwang "mint " 1 / 2 tasa "crumbled" feta cheese Pamamaraan Ayusin ang mga gulay na nasa isang andana, sa isang bandehado. Wisikan sa magkabilang panig ng "olive oil cooking spray". Painitin ang parilya ng katamtamang init. Ihawin ang mga gulay hanggang sa maluto at um- abot sa tamang lambot: mga 10 minuto para sa mga sili, mga 8 minuto para sa talong at sibuyas, at mga 6 na minuto para sa "zucchini." Kapag ang mga gulay ay malamig na para mahawakan, hiwain ng 1/2 pugada at ilipat sa isang malaking mangkok. (patuloy sa likod)