Reformed Witness Hour Message of the Protestant Reformed Churches in America translated by Pastor John Flores Juan 17:6-10 "Panalangin ni Jesus Para sa Mga Kanya" ni Rev. Rodney Kleyn Sinabi ni Jesus sa Juan 17:6 -10, "Ipinahayag ko ang iyong pangalan sa mga tao na ibinigay mo sa akin mula sa sanglibutan: sila'y iyo, at sila'y ibinigay mo sa akin; at tinupad nila ang iyong salita. Ngayon ay nangakilala nila na ang lahat ng mga bagay na sa akin ay ibinigay mo ay mula sa iyo. Sapagka't ang mga salitang sa akin ay ibinigay mo ay ibinigay ko sa kanila; at kanilang tinanggap, at nangakilala nilang tunay na nagbuhat ako sa iyo, at nagsipaniwalang ikaw ang nagsugo sa akin. Idinadalangin ko sila: hindi ang sanglibutan ang idinadalangin ko, kundi yaong mga sa akin ay ibinigay mo; sapagka't sila'y iyo. At ang lahat ng mga bagay ay iyo, at ang mga iyo ay akin: at ako'y lumuluwalhati sa kanila." Sa Juan 17, tayo ay may mahaba, at magandang panalangin na inihahandog sa pakinig ng Kanyang mga alagad bago Siya dakpin, ilagay sa paglilitis, at ipako. Ang kabanatang ito ay madalas tawaging ang panalanging pang dakilang pari na si Jesus. Binibigyan diin nito ang isang bahagi ng gawa ni Jesus bilang ating Dakilang Pari na madalas nating makalimutan. Kapag ating isinasaisip ang dakilang-pari na tungkulin sa Lumang Tipan, ating iniisip ang mga paghahandog. Ang gawain ng dakilang pari ay ang gumawa ng paghahandog para sa bayan, lalo na sa dakilang Araw ng Pagtatakip. Subalit may iba pang aspeto ng kanyang gawa, at ito ay ang manalangin para sa bayan ng Dios at pagpalain sila. Matapos gumawa ng paghahandog ang dakilang pari, siya ay magtutungo sa Banal na Dako sa templo na may mga pangalan ng bayan ng Dios na nakaukit sa bato na nakatahi sa kanyang damit. Doon siya naghahandog ng mga panalangin para sa bayan ng Dios sa anyo ng insenso, at pagkatapos lumabalabas sa templo o tabernakulo at itataas ang kanyang mga kamay at bibigyan ng bendisyon ang bayan. Ito ang madalas makalimutang bahagi ng gawain ng dakilang pari na pinagkaabalahan ni Jesus sa Juan 17 - dumadalangin para sa Kanyang bayan at pagpalain sila. Napakahalaga at naghihikayat at nagbibigay kaaliwan ito para sa mga alagad. Hindi pa nila nauunawaan ang nangyayari, kung bakit Siya kailangang magdusa at mamatay at kung bakit kailangan iwanan Niya sila. Sila ay naguguluhan. Malapit na silang mag-isa. Kaya dito, bago Siya umalis, nais ni Jesus na malaman nila na hindi Niya sila iiwanan, na Siya ay pupunta ng kalangitan upang ipagpatuloy ang Kanyang gawain sa kanila sa pamamagitan ng pananalangin sa Dios para sa kanila at sa pamamagitan ng pagpapadala ng Kanyang pagpapala pababa sa kanila. Dapat nilang malaman na hindi sila nag-iisa o kinalimutan sa sanlibutang ito. Ganito rin ito kahalaga para sa atin, na malamang si Jesus ngayon ay nasa kanan kamay ng Dios sa kalangitan, nananalangin para sa atin. Ang pagliligtas na gawain ni Jesus ay hindi lamang ang Kanyang kamatayan sa krus bilang kabayaran para sa mga kasalanan ng Kanyang bayan. Kasama din sa Kanyang gawang pagliligtas ang Kanyang pag-akyat sa kalangitan at ang Kanyang patuloy na pamamagitan para sa atin sa kanang kamay ng Dios. Sa Juan 17 tayo ay may halimbawa kung ano ang pinagkakaabalahan ni Jesus ngayon bilang ating makalangit na tagamapagitan. Page 1 of 5
Sa mga talata na ating minasdan ngayon, kinilala ni Cristo kung para kanino Siya dumadalangin. Para kanino si Cristo dumadalangin? Sino ang kinakatawang ginawa Niya na pamamagitan sa Dios ngayon? Ito ay dapat maging malinaw sa atin na ang pananalangin ni Cristo ay limitado lamang para sa Kanyang mga hinirang. Kanyang tiniyak ang mga paksa ng Kanyang panalangin. Sinabi Niya sa talatang 9, "Idinadalangin ko sila: hindi ang sanglibutan ang idinadalangin ko, kundi yaong mga sa akin ay ibinigay mo; sapagka't sila'y iyo." Kanyang hinati ang sangkatauhan sa dalawang mga pangkat - ang sanlibutan, at silang ibinigay sa akin. Ang mga ibinigay kay Cristo ay ang mga hinirang. Ang "ibinigay" ay tumutukoy sa pagpili ng Dios sa walang hanggan ng tiyakang bilang ng tao bilang layon ng Kanyang pag-ibig, na Kanyang ililigtas at dadalhin sa kaluwalhatian. Sinabi ni Cristo na ang mga hinirang ay para sa Dios. "Sila ay sa Kanya." Sinabi Niya na ang Dios ay itinalaga sila sa Kanyang pangangalaga: "Yaong mga sa akin ay ibinigay mo." ipinagkatiwala ng Dios ang Kanyang Anak na may pananagutan na iligtas sila at dalhin sila sa kaluwalhatian. At patungkol sa iba pang pangkat, ang sanlibutan - sa talatang 9 sinabi ni Jesus, "Hindi ang sanglibutan ang idinadalangin ko." Ang sanlibutan ay tumutukoy sa sangkatauhan, mga hindi ibinigay sa Anak. Buong sangkatauhan, dahil sa kasalanan ni Adan, nararapat sa poot ng Dios at impierno. Ang sanlibutan ay silang mga pinabayaan sa likas na kalagayan ng kanilang kasalanan. At sa dulo, sa kanilang mga kasalanan, ipinapadala sila ng Dios sa impierno kasama ng demonyo sa walang katapusang paghihirap. Sinabi ni Jesus, "hindi ang sanglibutan ang idinadalangin ko, kundi yaong mga sa akin ay ibinigay mo." Hindi Niya idinadalangin ang lahat ng tao, kundi ang panalangin Niya ay para sa hinirang na ibinigay sa Kanya ng Ama. Ang panalangin ni Jesus ay hindi panglahatan at pangkalahatan, kundi partikular at limitado lamang. Nang si Cristo ay dumadalangin sa langit, Siya ay dumadalangin ng biyaya at ng Banal na Espiritu na Kanyang hinirang. Ipinapakita nito sa atin na ang kamatayan ni Jesu Cristo ay partikular, na ang kalooban ni Jesu Cristo upang magligtas ay partikular, at ang Kanyang pag-ibig at biyaya ay partikular. Nang mamatay si Jesus, hindi Siya namatay para sa lahat ng mga kasalanan ng sangkatauhan. Sinasabi ng Mateo 1:21, "Ililigtas niya ang kaniyang bayan sa kanilang mga kasalanan." Sa Mateo 20:28, "Ibigay ang kaniyang buhay na pangtubos sa marami." Kanyang sinabi sa Juan 10, "Ibinibigay ko ang aking buhay dahil sa mga tupa." At sa Kanyang gawain ng paghahandog bilang Dakilang Pari, Kanyang binabayaran ang halaga para sa mga kasalanan ng mga ibinigay ng Ama sa Kanya sa paghirang. Ang Kanyang panalangin, kung magkagayon, ay tugma sa Kanyang paghahandog. Dumadalangin Siya para sa kaparehong pangkat ng mga tao. Ano ang panalangin? Ito ay pagpapahayag ng pagnanais. Ang pagnanais ni Cristo ay hindi upang iligtas ang lahat ng tao, kundi iligtas silang mga ibinigay ng Ama sa Kanya. Ibig sabihin nito na ang Kanyang pag-ibig at Kanyang paghahandog ay partikular. Hindi itinatampok ng Biblia ang Dios o Kanyang Anak na si Jesu Cristo bilang mapagmahal sa lahat ng bawat tao. Iniibig ni Jesus at inililigtas ang lahat ng uri ng tao, oo, mula sa lahat ng mga bansa ng sanlibutan at mula sa bawat lakad ng buhay. Subalit kapag ating pupuntahan ang pag-ibig ng Dios at pag-ibig ni Cristo, nilinaw ng Biblia ang kaibahan sa pagitan ng hinirang at itinakwil. Sa Mga Roma 9, ipinaliwanag ni Pablo na inibig ng Dios si Jacob at kinamuhian si Esau, at ito ang dahilan kaya ligtas si Jacob at napahamak si Esau. Ang dahilan ay hindi dahil may ginawa si Jacob na iba mula kay Esau. Kaya nga hindi sa may ibig, ni hindi sa tumatakbo, kundi sa Dios na naaawa. Kaya nga ang panalangin ni Jesus ay tiyakan at partikular at hindi panglahatan at pangkalahatan. Bakit mahalaga na ating maunawaan ito sa ganitong pamamaraan? Una, dahil ito ay biblikal. At ninanais nating ituro kung ano ang itinuturo ng Biblia. Si Jesus ang Tagapagligtas. At ito ang Kanyang sinabi tungkol sa Kanyang gawang pagliligtas at pamamagitan. Mahalaga ito na ating paniwalaan kung ano ang sinabi ni Jesus. Page 2 of 5
Pangalawa, ito ay mahalaga dahil pinararangalan nito ang Dios at ang Kanyang walang hanggang pagpili ng ilan at hindi sa iba. Siya ay Dios. Ito ay Kanyang karapatan bilang Dios. Sino tayo upang alisin ang karapatang ito mula sa Kanya? Si Jesus dito ay napaka-ingat na sumang-ayon sa walang hanggang pagpili ng Dios. Sa talatang 6: "Sila'y iyo, at sila'y ibinigay mo sa akin." Sa Kanyang kamatayan, ang Anak ng Dios ay hindi lumaban sa kalooban ng Kanyang Ama, at gayon din dapat tayo. Ang mensahe ng evangelio ay hindi ang pag-ibig ng Dios sa lahat ng tao at naghihintay sa kanila na gumawa. Hindi, ang mensahe ng Biblia na ang Dios ay soberano at dapat Siyang kilalanin at parangalan ng gayon. Ang iyong kaligtasan ay dahil lahat sa biyaya ng Dios, hindi dahil ikaw ay may ginawa upang maging iba ka sa iba. Pangatlo, ito ay mahalaga dahil pinananatili nito ang kapangyarihan at kahalagahan ng kamatayan ni Jesu Cristo. Bakit si Jesus namatay? Namatay lang ba Siya upang maging posible ang kaligtasan sa lahat ng tao? Hindi, ang Kanyang kamatayan ay para sa mismong kaligtasan ng isang partikular na pangkat ng tao na Kanyang kinilala sa walang hanggan. Sa isipan ni Jesu Cristo, ang kanilang kaligtasan ay hindi lamang posible, bagay na maaaring mangyari. Kundi ito ay tinapos na, ito ay naisakatuparan na, ito ay mangyayari dahil ang halaga ng kanilang kasalanan ay nabayaran sa krus. Si Jesus ay hindi namatay para sa kaninoman at pagkatapos ang taong ito ay magdurusa sa impierno. Kung ito ay totoo, sa makatuwid ang Kanyang kamatayan ay walang kapangyarihan upang iligtas ang makasalanan. Hindi! Ang paghirang ng Ama, ang kamatayan ng Anak, at ang pagdating ng Espiritu Santo ay nagsasang-ayunan upang maghatid ng kaligtasan, at kapangyarihan upang mangyari ang kaligtasan sa bawat isang tao na pinili ng Dios. Ang pinili ng Ama ay ang pinaghandugan ng kamatayan ng Anak. At ang mga ito ang idinalangin ng Anak ngayon, upang tanggapin nila ang Espiritu ng pagpapanibagong sigla o regeneration at pangkukupkop o adoption tungo sa kaligtasan. Pang apat, ito ay mahalaga dahil ito ay nangangahulugan ako ay makakatiyak na si Jesus ay namatay para sa akin at kaya ako naligtas. Kung sasabihin ko na si Jesus ay namatay para sa bawat isa at ang Kanyang kamatayan ay lumilikha lamang ng posibilidad ng kaligtasan, kung ganoon, hindi ako makararating sa anomang katiyakan sa aking isipan tungkol sa aking kaligtasan. Binayaran ba talaga ni Cristo ang aking mga kasalanan? Ang aking masasabi ay, "ito ay posible, siguro nga ay ginawa Niya," dahil kahit ako pa ay manampalataya na si Jesus ay namatay para sa akin, hindi ibig sabihin pa rin nito na ang aking mga kasalanan ay nabayaran na. Hindi maaari na ang Kanyang pinaghandugan ng kamatayan ngayon ay nagbabayad ng kanilang mga kasalanan sa impierno. Kapag ating sinabi na ang pag-ibig ni Cristo at Kanyang paghahandog para sa kasalanan ay partikular, ating masasabi na ito ay pansarilinan at epektibo. Kaya nga dito sa Juan 17, sa payak na pananalita, nilinaw ni Jesus na ang Kanyang panalangin, Kanyang pag-ibig, at Kanyang paghahandog at hindi para sa lahat ng tao, kundi para lamang sa mga ibinigay ng Ama sa Kanya. Kilala ba natin kung sino ang mga hinirang na tao ng Dios? Malalaman ko ba ang tiyakang tao na pinag-alayan ng kamatayan ni Cristo? Hindi, hindi natin ito alam. Iyan kung bakit ang evangelio ay dapat maipangaral sa mga dulo ng mundo. Ito ay bagay na nasa isipan ni Cristo sa Kanyang pananalangin din ng panalanging ito. Sa talatang 20 Kanyang sinasabi, "Hindi lamang sila ang idinadalangin ko, kundi sila rin naman na mga nagsisisampalataya sa akin sa pamamagitan ng kanilang salita." Ang Kanyang panalangin ay para sa lahat ng ibinigay ng Ama sa Kanya na lalapit sa Kanya sa pamamagitan ng pananampalataya sa evangelio, na dito ang utos sa Kanyang mga alagad at sa iglesia sa Bagong Tipan na dalhin. Ang bawat isa na makikinig sa pangangaral na ito ay dapat ituro kung sino siya, sa kanyang sarili, isang makasalanan sa harapan ng soberano, na banal na Dios. At ang bawat isa ay inutusan ng pangangaral na ito na magsisi at manampalataya kay Jesu Cristo lamang para sa kaligtasan. Wala nang iba pang paraan upang maligtas. Lahat ng pinili ni Cristo, ibinigay sa Kanya ng Ama sa walang hanggan, ay magsisisi at mananampalataya sa pangangaral ng evangelio. Sinabi ni Jesus sa Juan 6:37, "Ang lahat ng ibinibigay sa akin ng Ama ay magsisilapit sa akin; at ang lumalapit sa akin sa anomang paraan ay hindi Page 3 of 5
ko itataboy." At ang kanilang paglapit, kanilang paniniwala, ay dahil sa soberanong biyaya ng Dios na ibinigay sa Kanya ng Ama. Sinabi ni Jesus, "Walang taong makalalapit sa akin, maliban nang ang Amang nagsugo sa akin ang sa kaniya'y magdala sa akin" (Juan 6:44). Dito ang panalangin ni Jesus para sa lahat ng Kanyang mga pinili ay lubhang mahalaga. Ipinapangaral natin ang evangelio sa lahat ng tao. At habang ating ginagawa ito, si Cristo ay nananalangin para sa mga Kanya, at dinidinig ng Ama ang panalanging ito at dinadala ang sa Kanya sa Kanyang sarili sa pamamagitan ng pagbibigay sa kanila ng Espiritu Santo at pananampalataya upang ang tawag ng evangelio ay maging epektibo sa kanilang puso. Kaya nga, kung pangkalahatan ang pag-uusapan, hindi natin kilala kung sino ang mga pinili ng Dios. Subalit sa pansarili, malalaman natin. Ito ay, ang isang mananampalataya ay malalaman ang kanilang sarili na siya ay isa sa mga piniling tao ng Dios na ibinigay kay Jesu Cristo. Paano ko malalaman ito sa aking sarili? Si Jesus, sa sitas, ay tinutulungan tayo nito. Sa mga talatang 6-8, Kanyang inilarawan ang mga katangian ng mga ibinigay sa Kanya ng Ama. Sila ay kakaiba mula sa daigdig ng di-mananampalataya. At dito kung paano sila naging kakaiba, dito kung paano mo malalaman na dinala ka ng Ama sa Kanyang sarili at ibinigay ka sa Kanyang Anak. Mayroong apat na mga katangian. Una, sa talatang 6, sinabi ni Jesus: "Ipinahayag ko ang iyong pangalan sa mga tao na ibinigay mo sa akin." Sa kapahayagan ay may kaisipan ng pahayag o makikilala. Ginawa ni Jesus na makilala ng mga hinirang ang Dios. Kanyang ipinahayag ang Salita ng Dios sa kanila. Sa talatang 8: "Sapagka't ang mga salitang sa akin ay ibinigay mo ay ibinigay ko sa kanila." Kilala mo ba ang Dios? Kilala mo ba Siya na nahayag sa Biblia, bilang Manlilikha, bilang Soberano, bilang walang hanggan, bilang makapangyarihan, bilang nalalaman ang lahat ng bagay, bilang banal at makatarungan, bilang Dios ng pag-ibig at biyaya kay Cristo sa iyo? Hindi natin pinag-uusapan dito ang tungkol sa pambihirang kaalaman sa Dios, kundi isang kaalaman na nagliligtas. Kilala mo ba ang Dios bilang iyong Ama at iyong Tagapagligtas, at sa kaalamang ito ikaw ba ay mapagpakumbaba sa harapan Niya bilang isang makasalanan? Kung gayon nga, paano mo naabot ang gayong kaalaman sa Dios? Ang sagot ay: Ipinahayag ni Jesus ang pangalan ng Dios sa iyo. At kapag ginawa Niya, ibig sabihin nito ikaw ay isa sa mga ibinigay ng Ama sa Kanyang Anak. Ito ang sinasabi ni Jesus. Ang pangalawang katangian ng hinirang ay ang pagiging hiwalay nila sa sanlibutan. Sila ay ibinigay sa Anak ng hiwalay sa sanlibutan (v.6). Ipinaliwanag ito ni Jesus sa talatang 16 sa pagsasabing, "Hindi sila taga sanglibutan, na gaya ko naman na hindi taga sanglibutan." Ano ang sanlibutan? Sa Biblia ang salitang "sanlibutan" ay literal na "cosmos," at ang cosmos ay may kaisipan ng isang organisadong sistema na gawa ng maraming mga bahagi na nagsisilbi sa iisang layunin. Ang layunin ng sanlibutan ay ang lumaban sa Dios at sa evangelio. Ito ay makikita sa mga pilosopia at mga layunin, ng eduskayon, ng pagpapahalaga, ng mga moralidad, at ng uri ng pamumuhay ng sanlibutan. Ang sangkatauhan ay laban sa Dios. Subalit kinukuha ng Dios ang Kanyang bayan palabas sa sanlibutan at ginagawa silang iba, upang sila ay hindi maging kabilang sa sanlibutan, upang hindi nila ibigin ang sanlibutan at ang mga bagay sa sanlibutan (1 Juan 2:15, 16). Ikaw ba ay makasanlibutan? O ikaw ay sa Dios kaya naman, ikaw ay laban sa sanlibutan? Ano ang iyong mga layunin? Ano ang iyong mga interes? Ang mga ito ba ay espiritual? Ikaw ba ay nag-iisip at mabubuhay para sa kaharian at kaluwalhatian ng Dios? Ikaw gayon nga, ito ay dahil kabilang ka sa mga ibinigay ng Ama sa Anak. Sinabi ni Jesus na sa pagpili ibinibigay tayo ng Dios sa Kanya palabas ng sanlibutan. Sinasabi ng Colosas 1:13 na tayo ay iniligtas mula sa kapangyarihan ng kadiliman at inilipat tayo tungo sa kaharian ng Kanyang minamahal na Anak. Kung nagawa ito ng Dios sa iyo, ito ay dahil kabilang ka sa Kanyang mga pinili. Page 4 of 5
Ang pangatlong katangian ng hinirang ng Dios ay inilarawan ni Jesus sa katapusan ng talatang 6: "Tinupad nila ang iyong salita." Ang tuparin ang salita ng Dios ay ang maniwala na ito ay totoo, ang itago ito sa iyong puso, ay ang sundan ito ng pagsunod. Ang salita ng Dios ay kayamanan na ibinigay Niya sa atin. Iniingatan ito ng mga pinili ng Dios. Iniingatan mo ba ang salita ng Dios? Ang tanong ay dumarating sa iyo sa panahong kapag karamihan sa mga tao ay may napakababang pananaw sa salita ng Dios. Subalit silang mga ibinigay kay Cristo ay tinutupad ang Kanyang salita. At narito ang iba pang daan upang malaman na tayo ay ibinigay kay Cristo. Pagkatapos isa pang katangian ang ibinigay. Sinabi ni Jesus sa talatang 8 na silang mga ibinigay sa Kanya ng Ama ay tumanggap ng salita "kanilang tinanggap, at nangakilala nilang tunay na nagbuhat ako sa iyo, at nagsipaniwalang ikaw ang nagsugo sa akin." Inilalarawan dito ang pananampalataya. Ang isang tao na may pananampalataya ay tumatanggap ng salita ng Dios ng walang katanungan. Naniniwala siya na isinugo ng Dios ang Kanyang Anak sa sanlibutan bilang Tagapagligtas. At nagtitiwala lamang Siya kay Cristo para sa kaligtasan. Sinasabi ni Jesus, "Kung ikaw ito, malalaman mo na ikaw ay kabilang sa mga hinirang ng Dios." At ito ay sa dahilang ang biyayang pagpili ng Dios ay nagdudulot ng pananampalataya sa iyo. Sinasabi ng Mga Gawa 13:48 na "at nagsisampalataya ang lahat ng mga itinalaga sa buhay na walang hanggan." Tinitingnan ng Efeso 2:8 na ang pananampalataya ay kaloob na buhat sa Dios, hindi gawa ng tao. Kung ikaw ay may pananampalatayang nakapagliligtas kay Cristo, ibinigay iyan ng Dios sa iyo at malalaman mo na ikaw ay ibinigay din sa Anak. Kaya ang mga ito ang katangian ng hinirang ng Dios na bayan: Kilala nila ang Dios; hindi sila taga sanlibutan, kanilang iniingatan ang salita ng Dios; at sila ay naniniwala sa Kanyang Anak. Bakit ibinigay ni Jesus ang gayong mga katangian? Ibinigay ang mga ito upang malaman natin na tayo ay sa Kanya. Kung ang mga ito ay tunay sa iyo, sa makatuwid ang Dios ay kumikilos sa iyo, ipinapanalangin ka ni Jesus, at makakatiyak ka ng iyong kaligtasan. Ano ang katiyakang ito? Ano ang malalaman ko? Nalalaman ko na ako ay kabilang sa Dios at ako ay kabilang sa Kanyang Anak na si Jesu Cristo. Nagsasalita si Jesus dito sa Kanyang mga pinili bilang dobleng panghahawakan sa Dios. Sa walang pasimula pinili sila ng Dios at ibinigay sila kay Cristo, at sa kapanahunan si Cristo ay namatay para sa kanila at sa pamamagitan nito ako ay hindi na para sa aking sarili kundi kabilang na ang katawan at kaluluwa, sa aking tapat na Tagapagligtas na si Jesu Cristo - ang siya na - sa Kanyang mahalagang dugo, ay lubos na naging kasapatan para sa lahat ng aking mga kasalanan at pinananatili ako kasama ng sa Kanya, na dumating sa kaluwalhatian. Ito ang saligan ng katiyakan ng kaligtasan at katiyakan sa panalangin. Tayo ay kabilang sa Dios. Tayo ay Kanyang mahalagang pag-aari. Walang makapaghihiwalay sa atin mula sa Kanyang pag-ibig. Sa susunod na linggo, kapag ating binalikan ang sitas na ito, ating titingnan pa ng mas maigi ang tiyakang kahilingan na ginawa ni Jesus bilang Dakilang Pari sa Kanyang mga pinili. Manalangin tayo. Ama, nagpapasalamat po kami sa Iyo sa Iyong salita at sa Inyong Anak na inihayag sa amin ang tanging daan ng kaligtasan. Nagpapasalamat po kami sa Iyo na aming malalaman ang aming kaligtasan dahil sa Kanyang natapos na gawain para sa amin sa krus at sa patuloy na paggawa sa amin ng Banal na Espiritu. Panatilihin po kami sa aming pananampalataya, aming dalangin ito, alang-alang kay Jesus, Amen. Page 5 of 5