IPINAMIMIGAY NG LIBRE KAY TAGAL MO NANG NAWALA SEPTEMPER.indd 1 SEPTEMPER.indd 1 Êuö"Ë sU" œbF" ≠ WOMOKH" WGKU ÈdA" WK oK - ËUM WK 9/20/11 10:26:02 AM 9/20/11 10:26:02 AM
LIBRENG PAG-AARAL NG ARABIK PARA SA MGA PILIPINO (With Certificate) For reservation and registration Tawag lang sa 24712574 or 24756796 Extention 102 sa mga lalaki, Extention 116 sa mga babae Office Hours: Sundays to Fridays, Morning 8:00- 1:00, Evening 4:30 - 8:30 KPCCenter is Closed on Saturdays ARABIC CLASS 2011 - 2012 SCHEDULE OF CLASSES & REGISTRATION BATCH 1st Batch 2nd Batch 3rd Batch REGISTRATION PERIOD January 1 - 31, 2011 May 1 - 31, 2011 September 1 - 30, 2011 DURATION OF CLASSES February - May 2011 June - September 2011 October 2011 - January 2012 Mag-aral Bumasa at Sumulat ng Arabik sa Loob Lamang ng Apat na Buwan SEPTEMPER.indd 2 SEPTEMPER.indd 2 9/20/11 10:26:05 AM 9/20/11 10:26:05 AM M T F
KPCC Sentrong Pangkultura Makinig Araw-araw, 1:00 - 3:00 P.M. Tagalog Program ng Radio Kuwait FM 93.3 khz . AM 963 khz. SEPTEMPER.indd Sec1:1 SEPTEMPER.indd Sec1:1 9/20/11 10:26:08 AM 9/20/11 10:26:08 AM
3 MALAYA AKO NGUNIT MAPANAGUTAN WOR Ë- sJË d U√ 4 Dear Kuya Eli: "BUHAY OFW" œö" ×U Îöu ÎUË ÊuKUF" YJ1 "-U* 6 PANULAANG FILIPINO ...bOBI" ANG DATING DAAN 8 WIU" WUb" 10 PINOY RECIPE wMOKH" ≠ aD" rOKF ISYUNG PANGKALUSUGAN 11 dJ" ÷d 12 BERRR MONTHS NA NAMAN ¡UA" ru TIPIKAL NA MGA PRUTAS SA MINDANAO Part 4 13 ËU"bMO w WNUH" Ÿ"u" MAGTAWANAN TAYO 14 ÃuU& nz"d MGA ARAL NA ATING NATUTUNAN 15 UM" w" ÂuKF" 16 TANONG AT SAGOT: Mga Contraceptives ""uË ‰"R? 17 PAG-ARALAN ANG ARABIK Lesson 26 WOdF" WGK" rOKF 18 BASA A MORO Ë - u WG 20 BISAYA UUO WG 21 BISAYA JOKES UUO nz"d SEPTEMPER.indd Sec1:2 SEPTEMPER.indd Sec1:2 Ang Pag-usapan Po Natin! Fili- pino Magazine ay ang monthly publication ng KPCCenter. Ang Kuwait Philippine Cultural Center ay isang kalipunan, isang kongregasyon, at isang center kung saan nagtatagpo ang mga layunin para sa kaunlaran sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga Filipino sa Kuwait, ano man ang kanilang relihiyon, tribo, at kasarian. Ang layunin nito ay upang makapag- tatag ng isang sentrong pangkultura at pang-edukasyon upang tangkilikin ang lahat ng maiinam na kultura at mga anyo ng edukasyon. Ito rin ay nakiki- pagkasundo, at lahat ng mga gawain nito ay sa pamamaraang tuwiran at katamtamang pakikitungo, na nag- aanyaya sa lahat upang sama-samang makapagtatag ng bukas na mga tala- kayan tungkol sa lahat ng aspeto ng pamumuhay. Ang mga nilalaman, pananaw at mga opinyong nailathala sa magazine na ito ay di kailangang kumatawan ng KPCCenter, kahit pa ito ay isinulat ng isang empleyado nito. Ang lahat ng pagsisikap ay ginagawa upang mai- wasan ang pagkakamali sa mga im- pormasyong nilalalaman ng mga arti- kulo, ngunit, walang pananagutan kahit anuman ang maaaring ipagpalagay sa magazine na ito o sa tagapaglathala nito, ang KPCCenter. Para sa mga komento at mga kata- nungan, magpadala ng e-mail sa: Chief Patron Mohammad Ismail Al-Ansari Editor Ullessis F. Abaya Columnists: Joselito Tabing Joshua Barbas Abdul Qadir Laja Issa Mohammad Tragua Ust. Abubaidah Salud Satol Ust. Marouf Baraguir Ali Ust. Wahibie Tamama Ust. Muslimin Palami Bhiruar Mailyn Rodriguez Usta. Pahima Guiabal Usta. Halima Mantawil Review and Approval Committee Ust. Marouf Baraguir Ali Ust. Muslimin Palami Bhiruar Bro. Muhammad F. Sumaway Bro. Ahmad Yusuf Abaya Usta. Halima Mantawil Designer Nader Bellal PUBLISHED BY KPC Center Farwaniya, Block 1 Street 74 corner Street 72 Building 12 Phone 24712574, 24756796 Fax (965) 24712574 (102) Hotline: 97802777 Khalid Abdullah Al-Sabea General Director Ust. Marouf Baraguir Ali Head, Men Section Usta. Halima Mantawil Head, Women Section 9/20/11 10:26:10 AM 9/20/11 10:26:10 AM
MALAYA AKO NGUNIT MAPANAGUTAN Maraming teen-ager na katulad mo ang nagnanais na maging malaya at magawa ang lahat ng bagay na ibig. Marahil, isa ka rin sa nagnanais nito, tama ba ako? Ano nga ba ang maging malaya? Basta ba nagagawa mo ang iyong naisin ay malaya ka na? Ano ang tunay na kahulu- gan ng pagiging malaya? Ang kalayaan ay handog ng Diyos na tao lamang ang pinagkalooban. Kung gagamitin ito nang mapanagutan magsisilbi itong puhunan upang mapaunlad ang ating sarili. Subalit kung aabusuhin ang paggamit nito baka ito pa ang magbigay daan sa iyong kabiguan at kalung- kutan. Di iilang kabataang katulad mo ang nasadlak sa kaawa-awang kalagayan sanhi ng maling paggamit ng kalayaan. Ang akala nila ay walang kalakip na pana- nagutan ang kalayaan. Ang akala nila ay nagagawa nila ang lahat ng kanilang nais. Subalit hindi ito ang tunay na kahulugan ng kalayaan. Aton kay Esteban ang konsepto ng kalayaa'y hindi nangangahulugan na nagagawa mo ang lahat ng iyong naisin, sa halip, ito ang karapatan mong gawin ang nararapt upang makamit ang pinaka- mataas at pinakadakilang layunin ng ating kalikasan. Sa tulong ng Edukasyon sa Pagpapahalaga tinutulungan kang matutong tanggapin ang pananagutan sa anumang kilos at pagpapasyang ginawa mo. Paano mo malalaman kung naging mapanagutan ka sa paggamit ng kalayaan. Narito ang ilang palatandaan. UNA, kung naisaalang- alang mo ang kabutihang pansarili (personal good) at ang kabutihang panlahat (common good). PANGALAWA, kung handa kang harapin ang anumang kahihinatnan ng iyong pagpapasya. PANGHULI, kung ang iyong pagki- los ay hindi sumasalungat sa natural na batas at batas moral. (Project EASE, bse.portal.ph) SEPTEMPER.indd Sec1:3 SEPTEMPER.indd Sec1:3 MAHUSAY NA TRABAHO May isang lalaking nangangailangan ng karpintero upang gumawa ng kanyang nasirang bakuran. Isang matipunong binata ang pumunta sa kanya. "Nais kong gawin mo ang bakod na ito, ngunit ayokong gumastos nang malaki. Ikaw na ang bahala, may mga kahoy na luma dito, baka maaari mo pang magamit upang maka- bawas sa gagastusin ko. Huwag mo ng pagandahin, ang mahalaga lamang sa akin ay maitayo mo ang bakod. Ba- bayaran kita ng P 200.00 kapag natapos mo ito. Babalik ako bukas para bayaran ka," wika ng lalaki. Kinabu- kasan, dumating siya upang inspeksyunin ang kanyang ipinagawa. Laking gulat niya ng makita na napakaganda ng pagkakagawa sa kanyang bakuran. Nag-alala siya baka maningil nang mahal ang binatang karpintero. Dahil dito, tinawag niya ito. "Bakit pinaganda mo pa? Puwede naman kahit hindi gaanong maganda tutal ba- kod lamang naman ito. Magkano ba ang kailangan kong idagdag?" tanong ng lalaki. "Wala po kayong dapat alalahanin. Kung ano lang po ang ating napag-usapan, iyon lamang po ang iyong ibayad. Ang mahalaga po ay nagawa ko nang maayos ang ipinagagawa ninyo. Kahit bakod lang ito at matatakpan ng mga halaman kailangan pag-ayusin ko pa rin po ang aking gawain," tugon ng binata. Makalipas ang ilang taon, may nakuhang kontrata ang lalaking nagpagawa ng bakod. Siya ang namahala sa konstruksyon ng ilang gagawing pampublikong gusali. Maraming aplikante ang nakapila subalit isang pamilyar na mukha ang nakita niya. Ang binatang gumawa ng kan- yang bakod. Siya ang pinagkalooban niya ng kontrata dahil alam niyang responsible at mahusay itong magtra- baho. Ito ang naging daan sa kanyang pag-unlad. (Halaw mula sa The Next 500 Stories, ni Fr. Frank Mihalik) 3 9/20/11 10:26:12 AM 9/20/11 10:26:12 AM
Ullessis Abaya Ang drama pag-alis ng isang OFW ay ganito: OFW: "Hayaan mo anak, dalawang taon lang ako sa Ku- wait. Pagdating ko, may pasalubong kang PSP sa akin." Anak: "Gusto ko yung latest na PSP 'nay ha. Ingat kayo lagi doon." Asawang maiiwan: "Sulat ka agad pagdating mo doon ha, para hindi kami mag-aalala sa 'yo." OFW: "Oo, pagkaapak ko sa Kuwait, susulat ako agad, promise." Dalawang taon lang, dahil yun ang kadalasang kontrata sa mga OFW ng kompanyang papasukan nila. Pero bago sumapit ang katapusan ng kanilang kontrata, inaayos na nila ang mga papeles na kakailanganin para sa susunod na kontrata nila. Maaring sa susunod na dalawang taon uli. At maging sa mga susunod pang dalawang taon hang- gang sa hindi natin alam kung kailan nga ba maiisipan ng isang OFW na tumalaga na sa ating bansa. Naisip n'yo ba kung bakit kapag naranasan na ng isang Pinoy na mangibang bansa, tila ayaw na nilang bu- malik pa dito sa ating bansa? Mabuti na lang at hindi panghabang-buhay ang kontratang pinipirmahan, kaya't ang paliparan nati'y nadadapuan pa rin ng mga balik- bayan. Bakit nga ba nagtatagal ang isang OFW sa ibang ban- sa? May anak o kapatid na pinapag-aral Isa ito sa pinakamaraming dahilan kung bakit ang da- lawang taong kontrata ay kulang na kulang para maisi- pan ng isang OFW na tumigil na sa pag-aabroad. Kung ang anak ay nasa Kinder 2 pa lang, anim na taon pa ang gugugulin sa elementarya, apat na taon sa high school at apat o limang taon sa kolehiyo. Sasabihin ko sanang mas masuwerte ang mga OFW na ang papag-aralin ay kapatid na magkokolehiyo na dahil apat na taon lang ang ilalagi sa ibang bansa, pero, pero teka, nalaman ng 4 SEPTEMPER.indd Sec1:4 SEPTEMPER.indd Sec1:4 Dear Kuya Eli... By Constantine Guitang B A K I T N A G TATA G A L A N G I S A N G O F W S A I B A N G B A N S A ? pinsan ang roaming number ng OFW kaya't nakiusap si- lang 'Sana man lang, tulungan mo naman kaming maka- pag-aral, total gra-graduate naman na ang kapatid mo. Sabuyan mo naman kami ng grasya na mga pinsan mo ate. Please naman.' Kailan pa mauubos ang mga kamag- anak na gustong mag-aral? Tila walang pinatutunguhan ang perang pinapadala sa Pinas Sa dami ng napupuntahan ng perang pinapadala ng isang OFW sa Pilipinas, mapa-sampung libo o limam- pung libo man ang ipapadala, tumaas man ang palitan ng dolyar sa black market, bumaba man ang pagpapa-re- mit sa abroad, tila kulang pa rin ang malaking sahod nila sa ibang bansa. Bakit? Dahil habang lumalaki ang kita ng isang pamilyang Pinoy, lumalaki din ang pangangai- langan o mas mainam sigurong sabihing mas lumalaki ang gustong pagkakagastusan. Dalawampung libo kada buwan ang sahod, gusto may katulong ang naiwan sa Pi- nas. Tatlumpong libo kada buwan, gustong magkaroon ng Honda Civic. Apatnapong libo kada buwan, gustong magbakasyon sa Singapore ang buong pamilya. Limam- pung libo? Parang kulang ang isang blog post para isa- isahin natin kung saan gustong gamitin ng isang OFW ang sahod. Walang planong magpatayo ng sariling pangkabuhayan Karamihan sa mga OFW, pag-alis sa ating bansa, wala sa kanilang plano ang mag-ipon para sa negosyo. Mag- ipon para sa malaking bahay siguro, pero pangkabu- hayan, saka na nila iisipin kapag nakapag-ipon na ng malaki-laki. Pero dahil kadalasa'y tamang-tama lang ang ipinapadalang pera buwan-buwan ng isang OFW, mukhang matagal-tagal pa bago makapag-ipon para sa sariling negosyo. At KUNG sakali mang nakapag-ipon na, "Anong negosyo naman ang ipapatayo ko?" tanong ng isang OFW. May mga OFW na nagtanong na sa akin 9/20/11 10:26:15 AM 9/20/11 10:26:15 AM
kung ano bang magandang negosyo para sa perang naipon nila? Ang madalas na sagot ko'y 'Ano bang hilig mong gawin na pwede sanang pagkakitaan mo?' At doon na nagsisimula ang mga pangarap nilang "Gusto ko sanang magkaroon ng internet café kasi mahilig talaga akong mag-Friend- ster at mag-chat pero malaki bang kikitain sa computer shop?." "Gusto ko sanang magkaroon ng restaurant dahil mahilig ako sa fine dining pero baka kulang naman naipon ko." "Gusto sana ng mga kasama kong Pilipino dito sa Australia na mag-franchise na lang sa Jollibee para hindi gaano mahirap kasi wala naman kaming background pa sa negosyo." Ang mga PERONG 'yun ay siyang pumipigil sa mga OFW para ituloy ang balak mag- negosyo kaya't lumilipas ang isa, dalawa o tatlong taon ay hindi pa makapagdesisyon ang isang OFW kung magnenegosyo nga ba o hindi. Mas gusto nang tumira sa bansang pinuntahan Marami rin sa ating mga kababayang OFW ang nagnanais na doon na lang sa ban- sang pinuntahan na pumirmi. Marami sa ating mga kakilala sa Canada na pinepeti- syonan ang mga pamilya para magkakasama silang muli. Ito'y para maibsan ang pangungulila ng isang OFW sa pamilya at para maranasan naman ng kapamilya nila ang buhay sa ibang bansa. Makapaglaro sila sa snow sa Canada, mapasakay nila ang mga magulang nila sa bagong kotseng binili nila at ilibot sa buong California. Maipasyal ang mga anak sa Disneyland sa Hong Kong. At sasabihin nila, "Wala 'yan sa Pilipinas." Kaya't ang isang maaasahan sana ng bansa natin na tutulong para ma- iahon ang bansa natin, ay mawawala na dahil ang kikitai'y iikot na lang sa bansang kumupkop sa kanya. Takot nang bumalik sa dating hirap sa buhay ang isang OFW Sasabihin ng isang OFW, "Nakakamiss ang Pilipinas, pero kung uuwi ako ng Pilipi- nas, anong ipapakain ko sa sarili ko't sa pamilya ko?" Sa nakikitang karangyaan ng mga OFW sa ibang bansa, nagiging bangungot na sa kanila ang paglingon sa ban- sang pinanggalingan. Nakakatakot makipagsapalaran sa isang bansang walang mai- papangakong maayos na trabaho, tahimik na kapaligiran, sapat na pagkain, malinis na pamamalakad sa bayan at walang maliwanag na hinaharap. At yan ang tingin ng mga OFW sa bansa natin. Kayo, ano sa tingin n'yo ang mga dahilan kung bakit sa inaakala ng isang OFW na dalawang taong pamamalagi sa ibang bansa'y umaabot sa apat, walo, sampung taon hanggang sa ayaw nang bumalik dito sa ating bansa? Sa mga gustong magbahagi ng mga karanasan sa buhay habang nasa abroad, ipadala lang po sa BUHAY OFW Dear Kuya Eli, SEPTEMPER.indd Sec1:5 SEPTEMPER.indd Sec1:5 55 9/20/11 10:26:19 AM 9/20/11 10:26:19 AM
Panulaang F i l i p i n o Armineonila "Asriyah" M. Armineonila "Asriyah" M. is a Filipina poet, mixed-media artist, columnist and cartoonist who is currently based in Kuwait. She has been a feature story writer and opinion writer in English on Kuwait Times Daily and Friday Times since 2006. Presently, she is writing her weekly column in the Filipino language titled "Kikay's Ukay-ukay" and submitting weekly comic strips titled "Pat en Tero" in Filipino Panorama, Kuwait Times. While currently working on her collection of poems on migrant workers to be published in the near future, she is experimenting on tribal arts and cal- ligraphy. Nagpana-og ang Langit sa NAIA Ni Armineonila "Asriyah" M. Walis at Buhangin Ni Armineonila "Asriyah" M. Tuyo ang Tinta Ni Armineonila "Asriyah" M. Nadumduman mo pa bala yadtong adlaw nga nagbaha sang kasubo, kag nagtagumatayon ang yuhum sang mga pispis, bangud nasilawan sanda sang kasanag sang ila nga damgo? Didto sa NAIA nagtampad sa bulag nga panan-awan sang X-ray ang akon lawas, ang akon panaad naghublas, samtang ginpaduko sini ang akon nga kalag: wala guid nagtabang ang adlaw, kag wala man ginsabat sang bulan ang akon pagtamyaw sa duta, samtang ginaulikid sang stewardess ang pagbug-at sang akon nga tikang... ti, kay wala lang niya nahibaluan nga ginpintalan dun sang panganod ang akon nga kalibutan. Sa kanyang mga kamay - Sa daliri, sa kuko; Naglalarong buhangin Ang dumaloy niyang mundo; Kaibigan mang igham, Ang galit; dalit; hikbi; Walis lang ang kinaway, Pasan-pasan ng ngiti; Nang gintong alikabok, Sa tingting kumawala, Punyal kung sa paningin Ng sikmurang tulala; Habang haplos ng luha Niyang sa lubid pumikit, Ang buhangin na'y putik Sa walis nang dumikit. Inay - Itong sulat ay hindi Darating kung muling Pupunasan 'yang ngiti; Manhid kong palad Na sa niebe'y bilad'y Daungan ng huwad; Kung ang ala-ala'y kumanto sa Tondo, sa gabi'y naglimlim; sa Dingle gintubo ang tangkay sang akon nga damgo, nagbalhin; Oras kung mangusap Ang pagitan natin, O, mahal kong inay; Ang buwang naligaw, Araw nang umidlip, Sa puso ko'y buhay; Sa dusa ng tinta Sumanib ang sigla't Bumulong sa hangin; Dayuha'ng may hawak Ng saknong, taludtod, Bigo nang 'sinalin. (Disyembre 2010) (Agosto 2011) (Setyembre 2011) 6 SEPTEMPER.indd Sec1:6 SEPTEMPER.indd Sec1:6 9/20/11 10:26:21 AM 9/20/11 10:26:21 AM
Ikaw ang Tula Ni Armineonila "Asriyah" M. Ang tulang ito ay 'di laban sa'yo; 'di para sa'yo; 'di tungkol sa'yo; bagkus, ikaw, Makata, ikaw ang tulang ito. Ang tulang ito ay 'di pluma sa papel; 'di papel sa karsel; 'di karsel ng libel; bagkus, ikaw, Makata, Ikaw ang plumang anghel. Ang tulang ito'y mistulang kamao; o 'di kaya'y bato; maaari ding punglo; pagkat, ikaw, Makata, ikaw ang simbolo. Ang tulang ito ay 'di sa bayan mo; 'di rin sa bayan ko; bayang sati'y mundo, bagkus, ikaw, Makata, ikaw ang bayang ito. Sa'yo ang hukbo ng nai-ritmong tugma; pinipintig na talata; pagsaling-titik sa kataga; sapagkat, ika'y sya ring pamagat; ikaw ang tula, Makata, ikaw ang madlang diwa. Setyembre 2010 (A poem first published in "MAKA- BAYAN: Sa Ngalan ni Alexander Martin Remollino [1977-2010], Anthology #33: People's Literature, Vol. 2", ed. Alexander de Juan, 2010 Philippines) SEPTEMPER.indd Sec1:7 SEPTEMPER.indd Sec1:7 Conquering the Sand Ni Armineonila "Asriyah" M. (A poem for a migrant father)" In my restless mind assemble shadows unfulfilled, unfaded behind the curtains of a memory of you; I broom away the dusts that stand between our years, this solemn ground your dreams have consumed; The words you soak in tears bespeckle within an envelop that reached me beyond an oceanful of sand; So I dig into the heart of courage you have sown and keep that wondering youth under the dancing mango tree; At some point, I recover a cadaver of visions that was once shattered by juvenile hysteria; And sketch in the midst of this dry mattress a jamboree stolen away by your fruits of vanity; Now as you depart the circuses of my mind, like cotton candy you stand toying with my innocence; You speak only on behalf of such distant warmth and customs woven stale, a tale strewn in secrecy; Endearments yet unsung drifted in humid air, caught around a ring that divided our souls; Yet I refuse to sing of barren nursery rhymes which have dried out deep inside your gilded luggage. September 2010 (A poem first published in "KAYOD: Sa Ngalan ni Rio Alma, Anthology #6: Poems on Workers", ed. Alexan- der de Juan, 2010 Philippines) Desert Song Ni Armineonila "Asriyah" M. Oh dune, what's your alignment in this arduous soil? Do roaring decibels mount your tongue in the tune of a death march to squeeze unto undying armour of hope? I eat the eyes that swallow you; corrupt the minds which comfort you; to feel how much you have grown short; as stallions' scavenged zone. Only as my heart reached harbour that you planted scimitars here under your fertile breath, that's weaving some tapestry of arid thoughts. Must I kill the spirits that breed these lines, or feed them again with vintage spoons? Still, furnish me an oasis of aged moons or sit me amidst oriental halls and potent walls, stirred by obscure hands from afar. Let me move at dwarf 's length to peer at your window like you peer at mine; so together, we watch winged royalties in the sky; flapping away imported dust chewed on modern lips that taste of strange champaign which poisons the caverns within. Oh, dune, upon my frowning lamp did I meet your faded ornaments; but let me caress the hollows of your soul and dent my mind into you, for once, as you rouse deep in my skin, while I glare at your exotic eye piercing through my ignorance. July 2010 (A poem first published in "TAWA- YA: Sa Ngalan ni Lope K. Santos, Anthology #9: Poems on Nature", ed. Alexander de Juan, 2010 Philip- pines) 7 9/20/11 10:26:25 AM 9/20/11 10:26:25 AM
Mga Relihiyon at Kultura 11th Series Ang Dating Daan Ang Mga Kaanib sa Iglesia ng Dios kay Kristo Hesus: Haligi at Saligan ng Katotohanan ay ang rehistradong pangalan ng organisasyon na ito na mas kilala bilang Ang Dating Daan dahil sa kanilang programa. Ito ay isang relihiyong Kristyanong pinamumunuhan ni Eli Soriano. Higit itong kilala sa kontrobersyal nitong progra- mang pantelebisyon at pangradyo, Ang Dating Daan. Ang grupong ito ay hindi naglalabas ng kaukulang bilang ng mga miyembro pero ayon sa pangalawang tagapangasiwá nito na si Daniel Razon ay mababa sila sa dalawang milyon. Ang kanilang central na lokal ay sa McArthur High- way, Sampaloc, Apalit, Pampanga, Philippines. Dati rin nila ginamit ang pangalang Bayan ng Katotohanan, ngunit dahil sa pagiging inter- nasyonal nila, kanilang ginamit ang Members Church of God International. Ang kasalukuyan nilang pangunahing ministro si Eliseo Soriano ay nangangaral nasa ibang bansá. Hindi nila tinatanggap ang Doktrina Trinidad, kasama na ang maraming tradisyong Katoliko. Kilala bilang magprinsipyo at hindi matatawaran sa pagtataguyod ng mga katuwiran ng Diyos, ang Iglesia, na kilala rin bilang Igle- sia ng Diyos kay Cristo Jesus, Haligi at Saligan ng Katotohanan na kilala na rin ngayon bilang Members of the Church of God International. Ang pumanaw na si Nicolas Antiporda Perez, Ka Perez, ang unang nangasiwa sa samahan. Nang namatay si Nicolas Perez noong 1975, si Eliseo Soriano Y Fernando ang pumayapa sa samahan ng mga mananampalataya kung saan ang mga kaluluwa ay lubos na nalum- bay sa hindi inaasahang pagkamatay ng tagapangasiwa. Sa kabila nang walang naitalagang kahalili, pinangala- gaan ni Eliseo Soriano ang kawan at pinanatiling mati- bay. Itinuro niya na ang ka- matayan ng tagapangasi- wa ay hindi nangangahulugan ng pagkawasak ng iglesia. Dahil sa kasakiman sa kapangyari- han, ang kaniyang mga dating kasamahan ay nagkaroon ng masamang balak laban sa kaniya upang maglunsad ng pailalim na pagsira kay Eliseo Soriano sa gitna ng kapatiran. Dahil dito, si Eliseo Soriano, kasama ang ilang daang tao, ay umalis agad sa grupo. Noon 1980, inirehistro nila ang Mga Kaanib Sa Iglesia ng Dios kay Cristo Hesus, Haligi at Saligan ng Ka- totohanan sa Pilipinas, itinalaga si Eliseo So- riano bilang tagapangasiwang pangkalahatan. Sa pangyayaring ito, ang hula sa aklat ni Zacar- ias ay natupad ( Zac. 13:8-9 ). Habang ang sa- mahan ay pinangangasiwaan ni Eliseo Soriano, umuunlad at lumalaki, ang dalawang samahan ay lumiit sa bilang, kasama ng mga malabo at hidwang aral. Sa mga samahang ito, ang samahan ni Eliseo Soriano ang nakilala sa pagtataguyod ng mga "dating" bagay-ang mga bagay sa nakalipas. Ito ay nakilala sa pagtalima sa Diyos. Sa pare- hong paraan, ang mga tao ng Diyos ay sumunod sa kaniya nang matapat. Ang mga katangian ng tunay na bayan ng Diyos ay nagpatuloy sa sa- mahang ito: matibay sa kaniyang paninindigan at walang kinatatakutan sa panghahawak sa ka- totohanan. Ang samahang ito ay nagpapatuloy sa pagpapalaganap ng mga katuruan ng Diyos sa buong mundo - sa kabila ng mga panghad- lang ng mga kaaway mula sa ibang mga samah- ang panrelihiyon at ng pamahalaan. Sa mata ng tao at ng Diyos, ang samahang ito ay nananatiling taglay ang tatak na inilagay sa mga puso at isip ng mga tao. Sa mga huling araw na ito, may nananatiling samahan na karapat- dapat sa pagtitiwala ng mga tao na mas kilala sa katawagang "Ang Dating Daan." Kasalukuyan dumadami ang mga lokál na itina- tayo ng iglesiya sa United States, Latin Amerika, Papua New Guinea, Portugal (bilang "O Camin- 88 SEPTEMPER.indd Sec1:8 SEPTEMPER.indd Sec1:8 9/20/11 10:26:27 AM 9/20/11 10:26:27 AM
ho Antigo"), Espanya (bilang "El Camino Anti- guo"), Indya, Timog Aprika, Saipan at Kanada. MGA PANINIWALA. Sila ay naniniwala sa Diyos na Makapangyarihan sa lahat, ang Ama, ang lumalang sa sanglibutan, kay Cristo, ang bugtong na Anak ng Ama, tunay na Makapang- yarihang Diyos, ang tagapagligtas ng sangka- tauhan at ang Daan patungo sa Kaharian ng Diyos sa langit (Gawa 14:15; I Cor. 5:5-7; Juan 14:6; 14:1). Sila ay nainiwala na ang Diyos ay hindi nakakapagsinungaling. Sila ay naniniwala na ang Bibliya o ang mga Ba- nal na Kasulatan, na binubuo ng 66 kinasihang aklat, ay nagtuturo ng buong karunungan ng Di- yos ukol sa kaligtasan ng tao at wala nang iba pang aklat ang nararapat gamitin upang maging batayan sa paglilingkod sa Diyos at kay Cristo Jesus (Roma 1:16-17; 2:16; Gal. 1:8-9; 2 Tes. 1:1-9; Juan 20:31; Isa. 34:16; Juan 5:39). Sila ay naniniwala na ang Diyos na Ama ay isinugo ang kaniyang Anak na si Kristo, kasang- kapan sa pagtatatag ng CHURCH OF GOD INTERNATIONAL, INC., ang samahan ng mga Apostol, Propeta, Guro, atbp; unang naitanim sa bayan ng Jerusalem, at kalaunan ay kumalat at ipinangaral ng mga Apostol sa iba't ibang bah- agi ng Asya Minor (Mat. 16:18; Gawa 8:1; Gal. 1:22; 1 Test. 2:14). Sila ay naniniwala na ang mga bayan ng mga Gentil kasama na ang Pilipinas, ay kabahagi ng pangako, ng BUHAY NA WALANG HANGGAN, sa pamamagitan ng pananampalataya kay Cris- SEPTEMPER.indd Sec1:9 SEPTEMPER.indd Sec1:9 to Jesus at sa Evanghelyo at hindi pinayagan ng Diyos na MAGTATAG NG SARILI NILANG IGLESIA, subalit mga umanib at naging kasang- kap ng Iglesia na nasusulat sa Evanghelyo sa pamamagitan ng pagtanggap at pagtupad ng mga aral na isinulat ng mga Apostol (Efe. 3:6; Col. 1:18; 1 Juan 2:25; 1:3-4; 1 Cor. 12:27; Awit 127:1; 1 Tim. 3:15). Sila ay naniniwala na ang Diyos ay tumatawag sa Kaniyang mga tao na nagnanais na maglingkod sa Kaniya, inihahatid sila sa Kaniyang kawan, nagtuturo ng katuwiran matapos makatanggap ng bautismo sa kasalanan upang matakpan ng mahalagang dugo ni Cristo na nabubo sa bun- dok ng Kalbaryo, ukol sa katubusan ng kasalan- an, upang sila ay maging karapat-dapat na mag- tamo ng buhay na walang hanggan sa langit (1 Cor. 1:9,2; Efe. 4:1,10,14; Gawa 2:38; Fil. 1:27; 1 Ped. 1:15-16; Efe. 2:10; 1 Tes. 1:1). Sila ay naniniwala na si Cristo ay bumaba sa lupa mula sa sinapupunan ng Ama, nagbata ng paghihirap ukol sa katubusan ng kasalanan, na- matay sa crus, muling nabuhay matapos ang tat- long araw, umakyat sa langit at naupo sa kanan ng Diyos. Sila ay naniniwala na ang lahat ng mananam- palatayang Cristiano ay nararapat na dumalo sa mga banal na pagtitipon na ginaganap ng mga nangangasiwa sa mga kaanib ng iglesiang ito tuwing unang araw ng sanlinggo, kung saan sila ay nararapat umawit, makinig, manalangin at magkawanggawa nang kusang loob ayon sa kanilang pananampalataya (Heb. 10:25; Gawa 20:7; 1 Cor. 14:28; Gawa 1:14; 1 Cor. 16:3; 2 Cor. 9:7-8, 12-13). Sila ay naniniwala na ang pinakamahalagang tungkulin ng mga kaanib sa Church of God In- tenational, INC. ay ipahayag ang Evanghelyo ni Cristo sa lupa hanggag sa katapusan ng mga panahon, sapagkat ang iglesia lamang ang makapagtuturo ng karunungan ng Diyos sa kaligtasan ng sangkatauhan (Lucas 8:1-3; Efe. 3:10; 2 Tim. 3:14-17). [uaya](tl.wikipedia.org) 99 9/20/11 10:26:31 AM 9/20/11 10:26:31 AM
I S Y U N G P A N G K A L U S U G A N Pagtanggap ng Dugo Pagtanggap ng Dugo Ang dugo ng tao ay binubuo ng likidong tinatawag na plasma, o likidong bahagi ng dugo, na naglalaman ng mga pulang selula ng dugo, puting selula ng dugo at platelets, o mga elemento ng dugo na tumutulong sa pamumuo ng dugo. Bawat bahagi ng dugo ay may espesyal na gamit. Maaaring mabigyan ang isang tao ng dugo o ng bahagi lamang ng dugo na kailangan, na tina- tawag na mga produktong dugo. problema. Bago ang pagsasalin sa inyo, isang muwestra ng inyong dugo ang kukunin upang malaman ang tipo ng inyong dugo at maitugma ito sa dugo ng tagapagbigay. Tinatawag itong cross matching. Ginagawa ito upang mabawasan ang pagkakaroon ng reaksiyon. Kausapin ang inyong doktor kung nagkaroon na kayo ng isang reaksiyon o taluhiyang (allergy) sa anumang produktong dugo. Kasama sa mga produktong dugo ang: PLASMA. Ito ang likidong bahagi ng dugo. Madalas itong ginagamit upang madagdagan ang dami ng dugo sa sistema pagkatapos ng pagkawalan ng maraming dugo. Ang cryopre- cipitate ay isang malapot na pinang-gagalingan ng ilang mga protina ng plasma. Ginagamit ito upang gamutin ang ilang mga problema sa pagdurugo. MGA PULANG SELULA NG DUGO. Nagdadala ang mga ito ng hangin mula sa mga baga papunta sa ibang bahagi ng katawan at pagkatapos ay dinadala ng mga ito ang carbon dioxide (o nagamit nang hangin) pabalik sa mga baga. Ang mababang bilang ng pulang mga selula ng dugo ay tinatawag na anemya. Maaaring kailanganin ang pagsasalin ng pulang selula ng dugo upang gamutin ang anemya. MGA PUTING SELULA NG DUGO. Tumutulong ang mga ito upang labanan ang impeksiyon, mga bakterya at iba pang mga materyal na pumapasok sa katawan. Kapag masyadong bumaba ang bilang ng puting selula ng dugo, tina- tawag itong Neutropenia. Maaaring kailanganin ang pagsasalin ng puting selula ng dugo upang gamutin ang Neutropenia. MGA PALATANDAAN NG REAKSIYON. Kahit na masusing itinutugma ang dugo sa tipo ng inyong dugo, maaar- ing magkaroon ng reaksiyon. Ang mga reaksiyon ay nangya- yari lamang sa kaunting bilang ng mga tao na nakakatanggap ng mga produktong dugo. Kapag nagkaroon ng reaksiyon, maaari itong gamutin. Karamihan sa mga reaksiyon ay nang- yayari habang tinatanggap ninyo ang dugo o mga produktong dugo o kaagad pagkatapos ng pagsasalin. Kasama sa mga palatandaan ng reaksiyon ang: Mga pamamantal o makating balat, Lagnat, Pangingiki, Pagkahilo, Sakit o kirot sa dibdib, Paghabol sa paghinga, Sakit sa likod, Sakit sa pinagturukan ng karayom HABANG ISINASAGAWA ANG PAGSASALIN. Ang dugo ay ibibigay sa pamamagitan ng salaan sa isang tubo na nakakabit sa tubong daluyan ng dugo na nakakonekta sa inyong ugat (intravenous catheter). Ang pagsasalin ay maaaring magtagal hanggang apat na oras. Madalas kayong titingnan upang makita kung magkaroon ng reaksiyon o ibang problema. Titingnan ang inyong temperatura, pulso at presyon ng dugo. Sabihin kaagad sa inyong nars kung mayroon kayong anumang mga palatandaan ng reaksiyon habang isinasagawa ang pagsasalin sa inyo. PLATELETS, O MGA ELEMENTO NG DUGO NA TUMUTULONG SA PAMUMUO NG DUGO. Tumutulong ang mga ito upang mamuo ang dugo. Isinasalin ang mga elementong ito ng dugo kapag masyadong mababa ang bilang ng mga ito sa dugo. ANG PAGSASALIN SA INYO NG DUGO. Ang pagsasalin ay isang paraan ng pagbibigay ng mga produktong dugo sa pamamagitan ng pagpapadaloy dito papunta sa karay- om na nakatusok sa pasyente (intravenous [IV] catheter). Kayo at ang inyong doktor ang magdedesisyon kung kailangan ninyo ng dugo o mga produktong dugo upang pagalingin ang isang KAPAG NAKAUWI NA KAYO. Tawagan kaagad ang inyong doktor kung mayroon kayong anumang mga palatandaan ng reaksiyon sa bahay pagkatapos ng pagsasalin sa inyo. Sa madalang na mga kaso, nagkakaroon ng reaksiyon ilang araw o linggo pagkatapos ng pagsasalin. Tawagan kaagad ang inyong doktor kung magkaroon kayo ng alinman sa mga palatandaang ito: Matingkad na kulay ng ihi, Paninilaw ng balat o ng puti ng mga mata, Lagnat, ubo, pagtulo ng malab- naw na uhog sa ilong o pananakit ng kalamnan. Kausapin ang inyong doktor o nars kung mayroon kayong anu- mang mga katanungan o alalahanin. 1010 SEPTEMPER.indd Sec1:10 SEPTEMPER.indd Sec1:10 9/20/11 10:26:33 AM 9/20/11 10:26:33 AM
PINOY PINOY RECIPE RECIPE Ni Sis. Um Ismael (Iba't Ibang Luto ng Mga Gulay) LUMPIYANG BUKO Mga Sangkap: 6. Dapat magkaroon ng habang 2-1/2 pulgada at mataba ng bahagya sa daliri ang binalot na lumpiya. 5 buko 7. Prituhin sa kumukulong mantika. 2 kutsarang kinchay, tinadtad ng pino manipis at pahaba (Iba't Ibang Luto ng Mga Gulay) GINTAANG PUSO NG SAGING ¼ kg hipon Mga Sangkap: ¼ kg karots, hiwain nang pahaba 1 puso ng saging 30 balat ng lumpiya ½ tasang gatang malabnaw pamintang durog ½ tasang kakanggata asin 1 kutsarang slice na bawang mantika 1/3 tasang suka Paraan ng Pagluluto: ½ tasang slice na sibuyas 1. Ihalabos nang malasado ang hipon, balatan at saka alisin ang ulo. 1/3 tasang hipong binalatan 2. Paghiwa-hiwain nang pino ang katawan. 1/8 kutsaritang pamintang puti Paraan ng Pagluluto: 3. Gadgarin ang buko at ihalo ang hipon, carrots at kinchay. 1. Hiwaing manipis at isawsaw sa tubig na may asin ang puso. 4. Timplahan ng asin at pamintang du- rog. 2. Ilagay sa kaserola at idagdag ang suka, bawang, hipon at malabnaw na gata. 5. Pagdalawahin ang bawat balat ng lumpiya at ibalot dito ang pinaghalong mga sangkap. 3. Timplahan ng patis, paminta, at palukuin. 4. Ihulog ang kakanggata at pakuluan pang sandali. 11 SEPTEMPER.indd Sec1:11 SEPTEMPER.indd Sec1:11 9/20/11 10:26:34 AM 9/20/11 10:26:34 AM
BERRRR Months na Naman! by Wilfred P. Gabol Dito sa Kuwait, may apat na seasons o panahon tayong nararanasan sa loob ng isang taon. Ito ang summer/tag-init, winter/taglamig, autumn/taglagas at spring/tagsibol. Ngayong buwan ng Setyembre (unang buwan ng BER months) ang pagtatapos ng panahon ng tag-init. Unti-unti nating nararam- daman ang pagbabago ng panahon at unti-unti ding bumababa ang temperatura. Ito ay nagpapahiwatig na malapit na magsim- ula ang autumn/taglagas na kung saan mararanasan natin ang katamtamang paglamig ng panahon. Mararamdaman natin ang taglagas sa buwan ng Oktubre hanggang Nobyembre. At ang pinakamalamig sa lahat ng panahon ay ang winter/ta- glamig na pinaniniwalaang nagsisimula sa pagtatapos ng bu- wan ng Nobyembre at pagpasok ng Disyembre. Ito ay tatagal ng apat na buwan. Sa Pilipinas na ating bayan, meron lang tayong dalawang season na nararanasan, ang tag-init/dry season at tag- ulan/wet season. Ngunit nakakaranas din tayo ng taglamig at ito ay nagsisimula sa buwan ng SeptemBER pap- unta sa OctoBER, NovemBER hangang DecembER o higit pa. Kaya ito ang isang basehan kung kayat tayong mga pinoy ay may BER months. Dahil "daw" sa taglamig at we often say "berrrrr.." kung nilalamig J. Ang iba pang kabuluhan ng BER ay ang pagsisimula ng panahon ng Pasko sa ating bansa na kung saan tayo ang may pinakamahabang pasko sa buong mundo. Mula sa SeptemBER papunta sa OctoBER, NovemBER at sa wakas DecemBER. Karamihan sa atin, pagdating ng unang buwan ng BER months ay andun na ang pasko. Kung kayat mapapansin natin na Setyembre pa lang, ilan na sa atin ay may palamuting pangpasko sa bahay na nakasabit. Mapapansin din natin sa mga media, tulad ng radio, naririnig natin ang mga Christmas songs at ultimo sa mga tv, newspaper at magazine ads para sa maaga nilang promotions. It sounds funny maybe, pero ano paman ang ating ibigay na kahulugan o kabuluhan o importansiya ng BER months, bilib parin ako sa ating mga Pinoy dahil sa kabila ng kahirapan sa paghahanap buhay, maging dito man o sa ating bansa, tayong mag Pinoy ay may dahilan parin upang ngumiti at ipag- patuloy ang pakikipagsapalaran sa buhay. Mula sa ICSA, ang institusyong tumutulong at bahagi na ng inyong buhay sa pag-abot ng inyong magandang kinabukasan, Happy BER months mga KABAYAN..!! 1212 SEPTEMPER.indd Sec1:12 SEPTEMPER.indd Sec1:12 9/20/11 10:26:34 AM 9/20/11 10:26:34 AM
MINDANAO: TUKLASIN NATIN Ni Ust. Abubaidah Salud Satol Translator/News Editor Ministry of Information Kuwait Mga Tipikal na Prutas ng Mindanao Part 4 TAMBIS. Ito ay kapamilya ng makopa, may kaliitan ng konte sa makopa at madalas ay kulay pink. Tinawag itong "watery rose apple," at sa Mindanao ay tinatawag itong "Tambis." Ang pinagmulan nito ay sa India at Malaysia at madalas ay itinatanim sa buong southeast Asia. Ito ay madalas makikita sa Mindanao at sa mga isla ng Basilan, Dinagat at sa Sulo. CALAMANSI. Ito ay tinatawag ding calamondin orange, Chinese orange, Panama orange, golden lime, scarlet lime, at sa Mindanao ay tinatawag itong kalamondin, kalamunding, kalamansi, o limonsito. Sa Malaysia ay tinatawag itong limau kesturi at limau chuit; Sa Thailand ito ay tinatawag na ma- nao-wan. Ang Limonsito ay nagmula sa China at nadala sa Mindanao simula pa noong matagal na panahon, at naging napakahalagang pinagmumulan ng halos lahat ng Citrus juice sa buong bansa. Sa Hawaii, ito ay palamuting tanim sa harap ng bahay. MAKOPA. Ilan sa mga katawagan sa makopa ay samarang rose apple, djamboe semarang sa Indonesia; jambu ayer rhio sa Malaysia; pini jambu sa Sri Lannka; jumrool, jamrul, o amrool sa India; chom pu kao, o chom-pu-kio sa Thailand; at makopa sa atin. Ang bungang-kahoy na ito ay katutubong tanim sa Malaysia, lalo na sa mga isla ng Andaman at Nicobar, kung saan ito ay nagmistulang gubat na mula sa pampang hanggang sa kabundukan. Nakilala naman ang prutas na ito sa Mindanao noong sinaunang panahon pa o bago naisulat ang kasaysayan. SEPTEMPER.indd Sec1:13 SEPTEMPER.indd Sec1:13 131313 9/20/11 10:26:35 AM 9/20/11 10:26:35 AM
MAGTAWANAN TAYO (Kung natawa ka na noon, tawa na ulit ngayon...) Ni Issa Mohammad Tragua e-mail: BOY: Gusto ko pong maging asawa ang anak nyo. TATAY: Bakit, kaya mo bang buhayin ang anak ko? BOY: Bakit, patay na po ba anak nyo? (by Denz Martinez /via Facebook/ Tambayan Sa Kuwait) May 3 lalaki na nagkasala sa kanilang tribo... HARI : Magdala kayo ng sampung prutas na magkakapareho. Unang dumating si juan na may dalang 10 santol.. HARI: Ipasok sa kanilang puwet at kung sino ang umaray o tumawa patayin!!!! Unang santol palang ay umaray na si juan, patay.. sumunod si pedro na may dalang sampung ubas.... kung kailan pangsampu na ay saka pa ito tumawa...patay!!! Nagkita si juan at si pedro sa langit.... JUAN: Ligtas ka na sana sa pang sampu, bakit ka pa tumawa??? PEDRO: kasi nakita ko si berto may dalang sampung durian!!!! (by BeNoy Romero Vale /via Facebook/ Tam- bayan Sa Kuwait) Bus hinold-up. HOLDUPPER: rereypin ko lahat ng babae dito. PROSTI: ako na lang po maawa kau sa kanila! LOLA: pakeAlamera to a! lahat kung lahat! JUNIOR: Nay, Bili nyo naman ako ng bagong damit.. NANAY: Anak.. mahirap ang buhay ngayon.. pagtyagaan mo na lang ung mga pinaglumaang damit ng mga nakakatanda mong kapatid.. JUNIOR: Suot ko na nga tong PANTY ni ATE, pate ba naman Blouse ni Diche ipapasuot mo paren saken? STEWARDESS: Sir,chewing gum po pra di sumakit ang tenga nyo during d flight. PASAHERO: Tenk u! (after 1 hour) PASAHERO: Ms, pano ba tanggalin tong chewing gum sa tenga ko? ~ahahahahahahaha (by Glenn Francisco/via Facebook/ Tambayan Sa Kuwait) PEPITO: Ano ang baon mo ngayon? LUISITO: Fish fillet la tostado a la El Niño! PEPITO: Wow! Sosyal! Mukhang ang sarap! Ano 'yun?! LUISITO: Tuyo! (at the miss universe pageant back stage..) Ms.CHINA: congratulations Angola! Ms.ANGOLA: thanks China, you like my crown? Ms.CHINA: yes of course, go check what's written on it.. (then Angola takes off her crown and read the little words on the back..) engraved on the crown: "MADE IN CHINA Isang ama, ayaw maging bading ang anak. TATAY: anu ka lalaki o bakla? ANAK: bading. tatay nagalit, tinali ang anak sa kakahuyan, pagkatapus ng ilang oras, TATAY: anu ka na? ANAK: DIWATA. tatay nagalit, niloblob ang anak sa tubig ng ilang minuto. TATAY: anu ka na? Anak: SIRENA (by Chiexy Baay Valcueba/via Facebook) sa JOLLIBEE... CASHIER: maam ano po ang order nyo? GIRL: miss meron ba kayo ditong WIFI? CASHIER: Ay wala po maam, meron po dito APPLE PIE, MANGO PIE..... SHILRY: Mam, kumusta po ang grades ko? TEACHER: aba Iha! Kasing ganda ng buhok mo.. SHILRY: talaga po? Wow naman!.. TEACHER: ou, parang bagong rebond.. BAG- SAK NA BAGSAK 14 SEPTEMPER.indd Sec1:14 SEPTEMPER.indd Sec1:14 9/20/11 10:26:37 AM 9/20/11 10:26:37 AM
Mga Aral na Ating Natutunan Ni AbdulQadir E. Laja Tapos na ang Ramadan, alhamdulillah naisagawa na naman natin ang isa sa mga mahalagang kautusan, ang isang buwan na pag-aayuno. Balik na naman sa dat- ing routine, dating time-schedule ng trabaho, at dating sigla. Makakasalubong na naman natin ang ating mga kasama na may ngiti sa mukha, dahil balik na naman sa puesto ang mga tea-boys na mag se-serve ng "coffee or tea" sa mga lobby, sa mga opisina sa oras ng trabaho. Pero dapat daw huwag nating kalimutan ang itinuro sa atin ng mga scholars ng Islam, at mga ustadz natin. Kung maalala ninyo, ang Ramadan daw ay training sa atin. Sinasanay tayo sa pamagi- tan ng pag-iwas sa pagkain, tubig, at mga bagay na hindi kanais-nais, ay sana magkaroon tayo ng Taqwa (pagpipigil sa sarili, kabutihan, kataimtiman, pagkatakot sa Diyos, at iba pa). Maliban sa good health na ating makukuha sa pag-aayuno, may aral din tayong makukuha, sinasanay din tayo na sana ay magkaroon tayo ng self-discipline at honesty. Tinuturuan tayo ng Allah na maging honest. Hindi ka uminom kahit konting tubig, kahit alam mo na ikaw lang mag-isa sa iyong kuwarto, walang taong nakakakita sa iyo. Yun ay dahil alam natin na nakikita tayo ng Allah, at masaya tayo na maisagawa ang kanyang pinag-uutos. Dagdag pa sa mga ito, ang pag-aayuno ay tinuturuan ang isang tao na maging mapag-bigay (o charitable). Dahil sa uhaw at gutom ng mga mayayaman sa buwan ng Ramadan, mararamda- man nila ngayon ang nararamdaman ng mga mahihirap. Ang resulta, magkakaroon ng habag o awa ang mga mayayaman sa mahihirap. Sa ganitong kalagayan, mapapanatili ang magan- dang relasyon ng tao sa kapwa tao, at magandang relasyon sa pagitan ng tao at Diyos. 151515 SEPTEMPER.indd Sec1:15 SEPTEMPER.indd Sec1:15 9/20/11 10:26:37 AM 9/20/11 10:26:37 AM
Mga sagot ni Skh. Abdulhadie Gumander na itinala ni Bro. Abdullah Tabing TANONG AT SAGOT Tungkol sa mga Contraceptives Tanong: As-Salam Alaikom, ang katanungan ko po ay tungkol sa pills at condom at sa iba pang mga contraceptives na ginagamit ng mag-asawa para sa intension na hindi mabuntis, ito po ba ay ipinahihintulot sa Islam? Sagot: Bismillah, wassalatu wassalamu ‹ala rasulillah, wa›ala alihi wasahbihi waba›d. Kapatid na Muslima, kinakailangan natin ang lubos na pagpapaliwanag sa mga kasagutan ng mga katanungan mong ito. Unahin natin ang tungkol sa pangkalahatang ginagamit o kaya ay ginagawang paraan ng mag-asawa sa intension na di mabuntis kamo ang babae. Ang pag-iwas na magkaroon ng anak ay may dalawang klase; Unang klase ay dahil sa pagkatakot na hindi niya kayang buhayin ito, o kaya ay sa hangarin na malimitan niya ang bilang ng kanyang anak katulad ng mga tiga-China, o kaya ay tinatanggihan na niyang magkaroon ng anak. Nang dahil sa mga layuning ito, hindi ipinahihintulot na gumawa ang taong Muslim ng anumang paraan sa intensiong hindi mabuntis ang babae, sapagkat nilikha ng Allah ang lalaki at babae at iniaatas ang pag-asawa upang dumami ang tao. Sinabi ni Propeta (Sumakanya ang Pagpapala at Kapayapaan): "Mag-asawa kayo ng palaanakin at maawain sapagkat hinahangad ko sa inyo na sa pagdating ng huling araw ng dahil sa inyo ay dumami ang nasyon". Ikalawang klase ay kung ang kanyang pag-iwas na magkaroon ng anak ay mayroong mga dahilan, katulad ng kung siya ay mabuntis ay magkakaroon ng sakit o mapapahamak. Sa ganitong sitwasyon ay maaari siyang gumawa ng paraan upang hindi mabuntis sang-ayon sa pananaw ng doktor at kung ang pamamaraang ginagawa ay hindi pinagbawal. Tungkol naman sa condom na sabi mo kapatid na Muslima, na ginagamit ng lalaki, ayon sa mga pantas ito ay hindi maaaring isagawa o gamitin, sapagkat ito ay nakapag-dudulot ng ibat-ibang sakit sa babae, gaya ng pagkatakot, pagkawala ng isip o pagka-baliw, pagkalagas ng buhok, pangungulubot ng balat, pamamaga ng mga kasu-kasuan at iba pang sakit sa kanyang sinapupunan, bukod pa sa ang mag-asawa ay hindi nasisiyahan o nagiginhawahan. Subalit may ipina-pahintulot na pamamaraan para sa mga lalaki, ito ay ang tinatawag na Az›l ayon sa karamihan sa mga pantas. Sinabi ni Jaber (Kalugdan siya ng Allah), isa sa mga kasamahan ni Propeta (Sumakanya ang Pagpapala at Kapayapaan): "kami ay nagpapalabas (Az›l) ng kasalukuyang ang Qu›ran ay ipinapahayag o ibinababa". Ang kahulugan ng Az›l ay pagpapalabas ng sperm sa labas o ang tinatawag na withdrawal kung kinakailangan kasama ang pahintulot o pagsang-ayon ng babae. Sa pills naman na ginagamit ng babae, ay walang kasamaan kung ito ay kinakailangan o kaya ay mayroong mga dahilan, gaya ng nabanggit sa ikalawang klase na pag-iwas na magkaroon ng anak, at kung ang pills din na ginagamit ay hindi pinagbawal at hindi nakakasira sa kalusugan ng isang babae, sapagkat maraming pills na nakapag-dudulot ng kasamaan sa pangangatawan ng babae o kaya naman ay sa kanyang sinapupunan. Kung magka-gayo›y hindi ipina-pahintulot sa kanya ang paggamit ng ganitong uri ng pills, sapagkat ayon sa kahulugan ng sinabi ng Allah: "Huwag ninyong ilagay ang inyong mga sarili sa anumang kapahamakan", at sinabi rin ni Propeta (Sumakanya ang Pagpapala at Kapayapaan): "Hindi nararapat ang masama at nakakasama". Ang Allah lamang ang higit na nakakaalam. 16 Para sa nais magtanong, mag-email sa: SEPTEMPER.indd Sec1:16 SEPTEMPER.indd Sec1:16 9/20/11 10:26:38 AM 9/20/11 10:26:38 AM
PAG-ARALAN ANG ARABIK Ni Usta. Halima Mantawil, Head of the Women Section, KPCCenter Lesson 26 Ang kahulugan sa Tagalog Pagsasaling titik Magkakasama na titik ng salitang Arabik Ang apat na panahon Al fusol - arbaah WFЗ_" ‰uBH" Taglagas Al- kharif n¹d)" Taglamig As -shita'h ¡U²A" Tagsibol Ar - rabie lOÐd" Tag - init As - saif nOB" - Raa - Dhaal œ Daal Œ Khaa Õ Haa à Jeem À Thaa Taa " Baa √ Alif Faa ⁄ Ghaieen Ÿ Aieen ÿ Zaa ◊ Taa ÷ Daad ' Saad ' Sheen " Seen " Zaa È Yaa Í Yaa ? Haa Ë Waaw Ê Noon Meem ‰ Laam " Kaaf ' Qaaf Para sa mga Filipinong nais mag-aral ng Arabik na LIBRE, tumawag lamang sa ating KPCCenter, 24712574 extention 111 sa mga babae, at extention 102 sa mga lalaki. 17 SEPTEMPER.indd Sec1:17 SEPTEMPER.indd Sec1:17 9/20/11 10:26:40 AM 9/20/11 10:26:40 AM
B A S A A M O R O Inisulat ni Ust.Marouf Baraguir Ali Da'iyah & Social Researcher Head, Men Section, KPCCenter Ni Ust. Wahibie Tamama Da'iyah & Cultural Field Worker, KPCCenter E-mail: So Hadis a ikaduwa pulu endu duwa: 22- Nakabpon kani ama ni Abdullah a si Jabir a wata ni Abdullah Al-Ansari a nalilinyan sekanin nu Allah sabensa- benal su isa a mama na inidsa nin kanu nabi Muhammad (saw) sa yanin pidtalo: (panudtul ka (edtalo ka) salaki upama enggalbeken ku su sambayang a mga fardu (wagib) endo ebpuasan ku su Ramadan endo ihalal ku su halal (gal- beken ku sa halal sa paritiaya ku sa halal) endu iharam ku su haram (sanggilan ku su haram sa paritiaya ku sa haram) nando diku den intuba umanan sa apia paidu bu, ninto makalusod aku sa surga? Pidtalo nin (su nabi Muhammad (saw): uway) Napanudtul ni Muslim Su nakuwa pangagi nando balaguna kanu nan a hadis: 1. Su kabpamikal nu mga sahabat kanu kapangingidsa nilan kanu nabi Muhammad kanu enggagasya a di ni- lan katawan para kanu sagikel nilan kanu kalusod sa surga. 2. Su sambayang nandu su puasa na ped kanu sabap a kalusod nu taw kanu surga. NGIN DEN I WAGIB KANO SKITANO A MGA PAMARATIYA SA AL- LAH? YA WAGIB KANO SKITANO NA MAMIKAL TUMUNTAY KO AGAMA NIN A ISLAM, SA GAGALO TIMPO A SIYA TANO KANO " DUNYA PARA DITANO MALIYALIYA KO KAPAGINENTAW TANO KANO ,,, UYAG UYAG TANO SIYA KANO KALUPAN O INGED ADEN MANEM AYA A KALINIYANG KO A KASABUTANO A IPAGU- ,MAN KO ANDANG A KATAW NO KANO AGAMA A SLAM 1-PAGANAY NA KAKILALA KO NAMALOY MANA S (ALLAHO ,(TAALA 2-TUMUNDOG NA KAKILALA KO SINUGONIN MANA SO (MO- (HAMMAD SAW ...3-IKATLO NA SO KAKILALA KANO AGAMA NIN A ISLAM ...OWAY NA PAGUSAYN TANO SA MAPIA I UMAN ISATKAP SAN So ALLAHO TAALA na Paganay lon Aden salkanin I ingalan a embarangan so nalabit siya kano Hadees 99 wagib a katuntayan so namba a mga ngalanin endo so mga sipatin, ya masla na so zatin a ALLAH, taman ko galbekin endo so mga kadtalo ,,,nin, wagib den a makilala o Muslim öF" t????ðUHË tzULÝ√ v Ë t????ð"- v Apia so mga Ulama na Uman isa Kanilan na Nagapas den sa Ka- tuntay nin Ped ko Sipatin endo So Galbekin ataw ka Kadtalo nin, na tembo mambo so ALLAHO TAALA na siya nin Tinumpong so Bager a Gilek na siya ko mga Ulama bo, Kagina Sabap sa silan i Tidto a Na- garanteyan o ALLAH, kano ingaranin endo so Sipatin Taman ko kina Tuntay kano Kadtalo nin Sabap sa si Ramba i malo Pakalambas kano ¡ULKF" ÁœU³Ž s tK" vA¹ U/≈® vUFð tK" ‰U ,Masulen endo so Mapayag Ê≈Ë ¨ V"uJ" dzUÝ vKŽ - b³" WKO dLI" qCH bÐUF" vKŽ rUF" qC ®® Y¹b(" vË © UL¼cš√ sL rKF" "uŁ - Ë U/≈Ë UL¼ - œôË " - UM¹œ "uŁ - u¹ r ¡UO³½_" Ê≈Ë ¡UO³½_" WŁ - Ë ¡ULKF" ©©d"Ë k×Ð cš√ Sabap san, na Namba i Pinagapas umanisa a Ulama na apiya Sati- man kano namba a rkanin a Sipat endo Zat ( ALLAH ) na Katuntaya- ,nin sa Mapia ,Bali Aden Ulama yanin Pinagulaman na so Kadtalo o ALLAH ,Aden Manem yanin Pinagulaman na so Sipat o ALLAH ¡ULKF" ÂU√,Aden Manem yanin Pinagulaman na so Zatin a ALLAH ¨ tK" "- v ¡ULKŽ ¨ tK" ‰UF√ ¡ULKŽ ¨ tK" UH ¡ULKŽ∫ INSA ALLAHA TAALA SA TUMONDOG A ULAN ULAN NA PAGU- SAIN TANO BO 3. Su kanggalbek kanu halal na sabap sa entuba na iniha- lal nu agama islam, sakamaitu bon mambo su katagak endu kadsanggila sa haram na sabap sa iniharam nu agama islam. 18 SEPTEMPER.indd Sec1:18 SEPTEMPER.indd Sec1:18 9/20/11 10:26:42 AM 9/20/11 10:26:42 AM
Inisulat ni Ust. Muslimin Palami Bhiruar Public Relation & Information KPCCenter, Kuwait e-mail : 6.(RABBANA LA TUZIGH QOLOWBANA BA'DA IZ HADAYTANA WAHABLANA MIN LADONKA RAKHMATAN INNAKA ANTA ALWAHHAB) " O Kadnan ami na dingka peg'k'lida so atay ami ko iriyan o kiyatoto- rongka r'kami ago ennge kamingka sa limo a phon r'ka , ka sabensabe- nar a s'kaman a Kadnan ami i phagenggay ko langon o nasisista ami ". 7.(RABBANA INNANA A-MANNA FAGHFIR LANA ZONOWBANA WA QINA AZA-BANNAR) "O Kadnan ami na sabensabenar a miyaritiyaya kami r'ka , na am- ponangka so manga dusa ami ago l'pas kamingka ko kasiksan sa nara- ka". 8. (ALLAHOMMA MA-LIKAL MOLK, TU'TIY ALMOLKA MAN TASHA-OU WA TANZIOL MOLKA MIMMAN TASHA-OU WA TU- IZZO MAN TASHA-OU WA TUZILLO MAN TASHA-OU, BIYADIKA ALKHAIRO,INNAKA ALA KOLLI SHAY-IN QADEER) " O Kadnan ami a Datu o langon o manga Datu , a phagenggay sa kadatu ko intay I tao khababayan niyan a makandatu, ago iphagawa niyan so kadatu ko intay io tao a awan niyan sa kadatu , ago iphoro niyan so tao a kiyogan niyan iporo , ago ipembaba niyan so tao a kiyogan niyan ibaba , san r'ka so langon o manga mapiya , sabensabenar s'ka a Kadnan ami a egkagagangka so langono enggaga-isa ". 9. (RABBI HABLIY MIN LADONKA ZORRIYATAN TAYYIBATAN IN- NAKA SAMIY-OU ADDU'AH) " O Kadnan ko na enggiyakongka sa pamilya a mapiya a phon r'ka , sabensabenar a S'ka a Kadnan ko i phakakineg ko langon o phamangini ". 10. (RABBANA A-MANNA BIMA ANZALTA WATTABA'NA ARRASOLA PAKTOBNA MAASSHAHIDEEN) " O Kadnan ami na miyaritiyaya kami ko kitab a inituronengka , ago piyaginogotan ami so siyugogka (Mohammad Rasolollahi) na isurat kamingka sa pedkami ko manga tao a miyaginontulan ". 11. (RABBANA IGHFIRLANA ZONOWBANA WA ISHRA-FANA FI AMRINA WA SABBIT AQDA-MANA WANSORNA ALAL QAWMIL KA- FIREEN) " O Kadnan ami na amponangka r'kami so manga dusa ami , ago so manga galbek a lumiyampas ko sugowanengka , ago pakabagerangka so manga tindeg ami ko agamangka , ago tabangi kamingka sa mataban ami so manga tao a pedsupak r'ka". 12. (HASBONALLAHO WA NI'MAL WAKEEL " So Allaho Taalah I tanggepeda ami ago s'kaniyan a Allaho Taalah I mapiya a pedsarigan ko langono egkanggola " SEPTEMPER.indd Sec1:19 SEPTEMPER.indd Sec1:19 Inisulat ni Usta. Pahima Guiabal Da'iyah, Cultural Field Worker KPCCenter, Women Section Kuwait Samayto na masiken katademan no bon so bityala tano kano naipos a ulan-ulan pantag sa kapiya na kapagupakat no mama kani kaluma nin, sa so niya na ped a kawagib no babay kano mama, kagina niya man a bityala na dikena entayn i si- numugo lon ka so Allahu Ta'ala den mismo i sinumugo kano manga mama sa ipagupakat nilan so manga babay atawka so manga kaluma nilan sa mapiya a kapagupakat. Ya kadtalo no Allah sa dalem a Qur'an: ﺀﺎﺴﻨﻟﺍ ﺓﺭﻮﺳ .ﻑﻭﺮﻌﳌﺎﺑ ﻦﻫﻭﺮﺷﺎﻋﻭ Ya ma'na no niya ayatan: ((Na ipagupakat no silan (a manga babay) sa mapiya)) 4:19. Masiken katawan bon no manga suled nami a manga mama i sekami anya manga babay na aden anto na malemo kami gayd masaktan, kagina so tigo ki basa lon a malemek so pamusungan no manga babay, aden anto a manggula a ka- lipungetan no mama so kaluma nin a babay na aden anto na dili den malini kuman so babay kagina nasaktan gayd i pamusungan nin, ya tatap na yanin bo manggula na kapagu- guliyang tumandang, aden pan anto a babay na namayngka aden bpangenin nin kani kaluma nin na namayngka dinin banto makuwa na magtampo den sa tiga basa tagalog, na namayngka dili bayna understanding-ngan no mama na ka- zabapan a ikalipunget nin lon. Kagina ka mayto, na niya den ba i mapiya a pangamalan no manga suled nami a manga mama a kadtalo anya o Allah a nalabit tano kagina masla inya a kazabapan a kalilintad no pamilya, kagina ilay no man manga suled nami namayngka so pamilya ka tatap den so kabpagukag na dala den mapiya pagitungan magizan i so babay atawka so mama na di nilan den mapagitong i panon i manga mapiya plano nilan kagi- na lipunget i pananggit sa kanilan. Upamanin ka so babay na aden manga kawagan na palangay nin na paydo-paydo i kapangindaw lon no mama sa dikena makaisa bo ka dili magaga sa makaisa bo i kapangindaw sa babay, ibpagutit sa mapiya bityala a makaayon kano panduwan no agama tano a agama Islam, sarta na upamanin ka aden kawagan no babay na ya gkalendemen no mama na aden bon mambo kapiyanan nin lon yanin ibaratan na so babay na mamagator sa makan no mama, tumimpla sa tabel, mamipi sa manga balegkas nin, mamlinis sa walay, lumimbal kano manga wata nin atawka ka salakaw pan siya a manga kapiyanan no babay. Italos tano bo o miyog so Allah... 19 9/20/11 10:26:44 AM 9/20/11 10:26:44 AM
B I S AYA N i S i s t e r S a r a h M a i l y n R o d r i g u e z Gikan sa Rebolusyong Pilipino Hangtod Karon Bisaya ang pipila ka bantog nga tawo sa Re- bolusyong Pilipinhon sa ika-19 nga Gatosan. Apil sa mga dako-dako sa Paglihok sa Pro- paganda si Graciano-Lopez Jaena, usa ka Ilonggo, diin siya maoy nagtukod sa peryo- diko nga La Solidaridad. Usa ka Sugboanon sa Negros Oriental, si Pantaleon Villegas nga nailhan sa gubatnong ngalan nga "Leon Kilat", siya ang nangulo sa Sangang Sugbo- anon sa Katipunan sa gubat sa Tres de Abril. Si Arcadio Maxilom, usa sa mga sumusunod ni Leon Kilat, usa pod ka bantog nga Heneral sa Gubat Laban sa Mga Amerikano (Philip- pine-American War) didto sa Sugbo. Sa wala pa ang Rebolusyong Pilipinhon, ang mga la- baw nga hing-ilhan nga mga bugno sa mga Bisaya batok sa Katsila mao ang kang Lapu- lapu, Datu sa Mactan, nga maoy nakapatay ni Magallanes sa 1521, ang kang Juan Ponce Sumuroy, ang Waray nga nangulo sa pagbatok didto sa Samar sa 1649, ug ang kang Francis- co Dagohoy, usa ka Bol-anon nga nangulo sa usa ka pagbatok nga milungtad og 85 ka tuig sukad sa 1744, didto sa pulo sa Bohol. Diha nay tulo ka Bisaya nga na Presidente sa Pilipinas: Ang Sugboanon nga si Sergio Os- mena, ang Ilonggo nga si Manuel Roxas, ug ang Bol-anon nga si Carlos P. Garcia. Sa paglabay sa mga gatosan, daghang Insek ug Kastila nga nanglangyaw ngadto sa dag- kong mga dakbayan sa Kabisay-an, sama sa 20 SEPTEMPER.indd Sec1:20 SEPTEMPER.indd Sec1:20 Bacolod, Cagayan de Oro, Sugbo, Davao, Dumaguete, Iloilo, ug Ormoc. Kasagaran ini nangaminyo og mga Bisaya ug ang mga su- musunod nila, Binisaya ang unang pinulon- gan (Chinese-Filipino ug mestiso). Kasaga- ran sa mga taga bukid nga Negrito natuhop sa punoan sa katilingbang Bisaya. Miagi pod ang daghang panglangyaw ngadto sa lainlaing dapit sa Pilipinas ug sa gawas. Bisaya na karon ang kasagaran sa mga tawo sa Mindanao (sa wala pa moabot ang Kristi- yanidad, ang mga Bisaya sa Mindanao didto lang sa amihan. Adtong mga panahona, kasa- garan sa Mindanao, gawas sa dapit sa mga Muslim, wala pa kaayoy tawo.) Sa Manila, dako ang porsiyento sa mga tawong Bisaya ang gigikanan, labi na sa mga mamumuo kun trabahador. Nangsunod pod ang mga Bisaya sa paglangyaw ngadto sa gawas; daghan nan- gadto sa Tinipong Bansa sukad sa mga 1900, ug karon, daghan pod ang nanarbaho ingon nga contract workers sa Tungang Sidlakan ug ingon nga marino sa dagkong mga barko sa kadagatan. (ceb.wikipedia.org) 9/20/11 10:26:45 AM 9/20/11 10:26:45 AM
BISAYANG JOKES APO: Lo ang among iring bah buutan kaayo lo LOLO: Ngano diay Apo? APO: among sud-an sa lamesa bah wala jud hilabti dili jud siya manglungkab LOLO: mao bah apo..unsa diay inyong sud-an??? APO: Asin......... (from Cris Villanueva / via facebook / BISDAK) ANAK: tay, tinood ng multo? TATAY: dili nak.. nganu nangutana man ka? ANAK: ingon man gud si yaya daghan multo diri TATAY: ay pastilan! mag impake ta! wala tay yaya! (from Shaft N Hole / via facebook / BISDAK) BUNGI: ayo! mamalita kog pephi. TINDERA: unsa dong? BUNGI : mamalita kog pephi! TINDERA: ha? klaroha oi. BUNGI : pephi ba! pephi! unha mani oi. TINDERA: ha!? tuk-on tika bataa ka ron! BUNGI : mamalita ko'g pephi!!!! *gituok sa tindera* BUNGI : COKE na lang COKE!! COKE! (from Jeanette Atwel Lozares / via facebook / BISDAK) JOB INTERVIEW.. Employer : What can you Contribute to our company..?? APPLICANT : Aw., naa diay amutan sir..??.. (from Jean A. Aro / via facebook / BISDAK) BISAYA: isda mo dha! TAGALOG: ano ito? BISAYA : dili ni ito sir, bolinaw ni! TAGALOG: wala bang malalaki? BISAYA : sagol na sir! naay laki, naay baye. TAGALOG: masarap ba to? BISAYA : unsay sarap! pukot akong gigamit ana oi! TAGALOG :(nasuko) "labas ka! labas! BISAYA : lab-as jud! unsay pagtoo nimo, maninda kog dubok? (from Ellaine SauCy / via facebook / BISDAK) TEACHER: verb is an action word. juan, give me an example of a verb. JUAN: went ma'am. TEACHER: very good!! use it in a sentence. JUAN: jessa go went to town. TEACHER: wrong kung mugamit ka og 'go' wala na ang 'went' JUAN: sure ma'am ui!! kanang 'go' apilyedo mana ni jessa. sabta pud ang sentence ma'am ui. (from Cathy Villanueva / via facebook / BISDAK) 3 ka buang nag huot sa katre: BUANG1: Huot man kaayo bai! BUANG2: Sige sa salog nalang ko! *nibalhin si buang 2 sa salog* BUANG3: Balik na bai kay luag na! (from Jezreel Jan Villaruel Yanez / via facebook / BISDAK) SEPTEMPER.indd Sec1:21 SEPTEMPER.indd Sec1:21 9/20/11 10:26:45 AM 9/20/11 10:26:45 AM
Ang Pamanang Kuwaiti ISANG GABING MALIWANANG ANG BUWAN Ipinakita sa larawan ang nagbalik-sinag na liwanag ng buwan sa lupa at sa mga gusali sa paligid, at ang lumang masjid (mosque) kung saan kasagsagang gina- ganap ang huling bahagi ng pagdarasal sa gabi. Ipininta ni Ayoub Hussein Al-Ayoub, isang kilalang pintor sa bansang Kuwait. Mula sa aklat na pinamagatang The Kuwaiti Heritage. SEPTEMPER.indd Sec1:22 SEPTEMPER.indd Sec1:22 9/20/11 10:26:48 AM 9/20/11 10:26:48 AM