Chronic Obstructive Pulmonary Disease Pagpapabuti sa Sarili Sentral na Komite ng Chronic Obstructive Pulmonary Disease (Ikalawang Edisyon Hulyo 2021) Ang nilalaman ng artikulong ito ay ang isinalin na bersyon, at ang bersyon sa wikang Tsino ang siyang masusunod. Kabanata 1 Ano ang ginagawa ng mga baga? Ang baga ay ang pangunahing bahagi sa sistema ng paghinga na nagpapahintulot sa atin upang lumanghap at maglabas ng hangin. Ang lahat ng pang araw araw na ginagawa ng katawan, tulad ng pagtunaw sa pagkain, paggalaw ng mga kalamnan at kahit ang pag- iisip, ay nangangailangan ng oxygen. Kapag ang mga prosesong ito ay lumitaw, ang carbon dioxide ay nabubuo bilang dumi. Ang trabaho ng baga sa sistemang ito ay upang magbigay ng oxygen para sa prosesong ito at tanggalin ang carbon dioxide mula sa exhaust gas. Ang baga at ang Cardiovascular System ay may malapit rin na kaugnayan, dahil sila ang lugar para sa pagpapalit ng gas sa pagitan ng hangin at dugo. Ang mga senyales mula sa sentro ng paghinga sa utak ay dinadala sa diaphragm at ibang kalamnan sa pamamagitan ng nerves. Pumapatag ang diaphragm at itinutulak palabas ng ibabang lukab ng dibdib at tiyan. Kasabay nito, ang kalamnan sa pagitan ng mga tadyang ay hinihila pataas. Ang malusog na tissue ng baga ay nababanat, at ang lumaking dibdib ay maglalabas ng hangin papunta sa baga. Ang hangin ay ilalabas papunta sa ilong o bibig at papunta sa lalagukan. Mahahati ito sa bronchi na nagsusuplay sa kaliwa at kanang baga. Dadaan ang hangin sa bronchi, magsasangay palabas ng 15 hanggang 25 beses, at sa huli ay papasok ng libo libong bilang ng malilit na lalagukan hanggang ang hangin ay makarating sa air bag. kapag inihinga, ang kalamnan na kailangan sa paghinga ay nakapahinga at ang pagkalastiko ng baga ay naglalabas ng hangin. Ang bawat paghinga ng hangin ay hindi lamang nagdadala ng oxygen, nagdadala rin ito ng bakterya at iba pang banyagang bagay tulad ng pollutants. Ginagamit din ang baga upang iwasan ang mga hindi kinakailangang bagay na makapasok sa katawan. Ang uhog ay nabubuo sa haligi ng malilit na lalagukan, na tumutulong na mapanatiling malinis ang baga at mayroong magandang pagpapadulas. Ang hindi kinakailangang bagay ay dumidikit sa uhog. Kapag umabot ito sa lalamunan, ito ay karaniwang nalulunok ng hindi namamalayan. Kapag ang uhog ay naipon o dumami, ang pag ubo ay makatutulong na mawala ang uhog na nakabara sa lalagukan. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 1
Bilang karagdagan sa paghinga, ang baga ay tumutulong protektahan ang katawan mula sa pinsala. Subalit kung nakalanghap ka ng usok ng sigarilyo, maruming hangin, o alikabok at usok sa lugar na pinagtatrabahuhan ng mahabang panahon, maaari mong mapinsala ang iyong Original 正常人的氣管 COPD 病人的氣管 支氣管壁的肌肉收縮 積聚涎 支氣管壁發炎及腫脹 肺 氣管 支氣管 細支氣管 肺氣泡 圖片由香港胸肺基金會提供 TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved din na baga. Translated Lalagukan ng normal na tao Lalagukan ng pasyenteng may COPD Pag -urong sa kalamnan ng bronchial wall Naipong laway Pamamaga at pamumula ng bronchial wall Baga Lalagukan Bronchus Bronchioles Mga bula sa baga Mga larawang ibinigay ng Pundasyon sa Dibdib at Baga ng HongKong 2
Kabanata 2 Ano ang Chronic Obstructive Pulmonary Disease? Ang Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD), ay isang malalang sakit na hindi maaaring malunasan at ang kondisyon ay patuloy na lumulubha. Ang mga insidente nito ay patuloy na tumataas sa buong mundo. Bilang karagdagan, ayon sa istatistiko ng 2016, ang chronic obstructive pulmonary disease ay ang ika- limang sakit na nakamamatay sa Hong Kong, at nagdadala rin ito ng mabigat na pasanin para maghabol sa serbisyong medikal sa Hong Kong. Ayon sa impormasyon ng Otoridad sa Ospital, ang bilang ng araw sa ospital ng mga pasyenteng may chronic obstructive pulmonary disease ay nabibilang sa ikatlong lugar ng pangkalahatang bilang sa araw ng gamit sa higaan ng ospital sa buong taon. Ang Chronic obstructive pulmonary disease ay tumutukoy sa harang at pagkitid sa respiratory system dahil sa matagal ng pinsala, na syang nagpapahirap para sa baga na huminga palabas at lumanghap ng hangin, at nauuwi sa karaniwang sintomas tulad ng hypoxia, paghingal, pag-ubo at sobrang plema, at nakakaapekto rin sa pang-araw-araw na gawain ng pasyente. Sa malusog na baga, ang daanan ng hangin ay binubuo ng kalamnan at nababanat na tissue upang mapanatiling nakabukas at walang harang. Kapag ang tao ay dumaranas ng COPD, ang daanan ng hangin ay nagiging makitid. Ang COPD ay patuloy na lulubha. Ang pamamaga ng baga ay nakakasira ng tissue sa baga at nahaharangan nito ang bronchioles. Habang lumulubha ang sakit, hahaba nang hahaba ang paghinga palabas. Ang baga at nagiging sobrang laki at kakapusin ng hininga. Ang pamamaga ay kadalasang sanhi ng paninigarilyo. Kapag nasimulan, ang pamamaga ay mahirap ng pigilan. Ang napinsalang tissue ng baga at bronchioles ay hindi na maaaring maibalik. Ang Emphysema at chronic bronchitis ay dalawa sa pinaka karaniwang porma ng COPD. Ang Emphysema ay tumutukoy sa paglaki at pagkasira ng alveoli na nakalagay sa dulo ng bronchioles, na nakakabawas sa lugar ng palitan ng hangin sa baga, na nagreresulta ng kabawasan sa suplay ng oxygen sa dugo at ang kawalang kakayahang epektibong magtanggal ng carbon dioxide. Ang chronic bronchitis ay tumutukoy sa pamamaga ng mucus membranes ng bronchi sa kadahilanang nahawa o hindi nahawa, nagnagpapataas ng dami ng lumalabas na plema at nahaharang ang daanan ng hangin, dahilan ng mga sintomas tulad ng pag-ubo at paghingal. Dapat tandaan na ang tissue ng baga at tungkulin ay hind na a mabawi matapos mapinsala, kaya't ang COPD ay hindi lubusang malulunasan. Bilang karagdagan sa dahan dahang paglala ng chronic obstructive pulmonary disease, mayroon ding mga oportunidad para sa malulubhang sakit. Ang sintomas sa paghinga ay biglang lalabas at mas malala kaysa dati, tulad ng dyspnea, ubo at plema, na mga malala. Ang mga malalang sakit ay hindi maaaring balewalain, dahil para sa pasyente, ang tungkulin ng baga ay mas lalong lulubha, ang kalidad ng buhay ay sumama ng makahulugan, at ang peligro ng kamatayan ay tataas ng naaayon. Ang pagtukoy sa chronic obstructive pulmonary disease ay nangangailangan ng spirometry test. Ang doktor ay magbibigay ng naaangkop na lunas ayon sa pagsusuri. Kasama sa paglunas ang: ▪ ▪ Medisina ▪ ▪ Pagtigil ng paninigarilyo Rehabilitasyon ng Dibdib at Baga Oxygen Theraphy sa Bahay TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 3
▪ Lunas na makapagpapagaan Kahit ang chronic obstructive pulmonary disease ay hindi nagagamot, ang maagang paghahanap sa medikal na atensyon ay maaaring makapagpabuti sa epektibong paglunas. Bilang karagdagan, ang dahilan ng chronic obstructive pulmonary disease ay malinaw, hanggang 90% ay sanhi ng matagal ng paninigarilyo. Kaya't ang hindi paninigarilyo o pagtigil sa paninigarilyo ng maaga ay makatutulong upang makaiwas sa sakit. Kabanata 3 Paninigarilyo at Chronic Obstructive Pulmonary Disease Ang paninigarilyo ang pangunahing dahilan ng chronic obstructive pulmonary disease, at ito rin ang dahilan ng pagsisimula nito. Nababawasan sa paninigarilyo ang lamang oxygen ng katawan, ang e- liquid o iba pang kemikal na nagagawa kapag nagsisindi ng sigarilyo ay maaaring makapinsala sa tissue ng baga at dahilan ng pamamaga sa daanan ng hangin. Ang taong makakalanghap ng second-hand smoke ay may kaparehong peligro ng naninigarilyo, kaya't kapag tumigil sa paninigarilyo ay magiging malusog din ang bawat miyembro ng pamilya. Ang third- hand smoke ay ang nalalabing nikotina at iba pang kemikal na natitira sa loob ng lugar mula sa usok ng tabako. Nararanasan ng mga tao ang mga kemikal na ito sa pamamagitan ng paghawak sa mga kontaminadong ibabaw o paglanghap sa mga natitirang hangin, na magbibigay ng potensyal na peligro sa kalusugan sa mga hindi naninigarilyo, lalo sa mga bata. Kung mayroon na kayong chronic obstructive pulmonary disease, ang pagtigil sa paninigarilyo ay makakabawas sa ubo at plema, maaantala rin nito ang paglala ng kondisyon, tulad sa ipinapakita ng pigura sa ibaba. Original Translated TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 4
FEV 比率 (相對 25 歲男士) FEV ratio (nauukol sa mga lalakeng 25-taong gulang) 年齡 (年) 吸煙的 COPD 病人 非吸煙者 45 歲戒煙者 65 歲戒煙者 氣喘 死亡 Edad (taon) COPD pasyenteng naninigarilyo Hindi naninigarilyo 45- taong gulang-dating naninigarilyo 65-taong gulang-dating naninigarilyo Hika Kamatayan Kahit pa ilang taon ka ng naninigarilyo, hindi pa huli para tumigil sa paninigarilyo. Sa mga unang taon ng pagtigil sa paninigarilyo, ang benepisyo ng chronic obstructive pulmonary disease ay makikita na, at ito ay lalong makikita sa mga babaeng naninigarilyo. Pagkatapos ng ilang taon matapos tumigil sa paninigarilyo, ang tungkulin ng baga ay tatanggi sa gayong kapareho ng taong hindi nanigarilyo. Kahit pa kayo ay tumigil sa paninigarilyo sa edad na 65, mapapabagal nito ang pagkasira ng tungkulin ng baga. Kung ikaw ay titigil sa paninigarilyo sa edad na 30, maaaring madugtungan ang buhay ng 10 taon. Mayroon ding mga katunayan na ang pagtigil sa paninigarilyo ay nauugnay sa kabawasan ng peligro sa pagkaka ospital at kabuuang dami ng namamatay. Ang pagpapayo ng pagtigil sa paninigarilyo at gamot na lunas ay epektibong nakakatulong upang tigilan ang paninigarilyo. Ang HA ay bumuo ng serbisyo para sa pagpapayo ng pagtigil sa paninigarilyo, mangyaring pindutin ito upang makita ang maikling pagpapakilala sa plano. Maaari mo ring pindutin ito upang ma-browse ang website ng Konseho ng Hong Kong sa Paninigarilyo at Kalusugan upang matutunan ang iba pang serbisyo ng pagtigil sa paninigarilyo. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 5
Kabanata 4: Gamot Ang doktor ay magbibigay ng reseta para lunasan ang chronic obstructive pulmonary disease ayon sa kondisyon ng pasyente, at kailangang sundin ng pasyente ang mga tagubilin ng doktor sa tamang pag inom ng gamot sa oras. Ang gamot na ginagamit sa paglunas ng chronic obstructive pulmonary disease ay maaaring mahati sa tatlong kategorya: Tracheal dilator Mga gamot laban sa pamamaga Gamot na lunas sa mga malulubhang sakit 1. Tracheal dilator Ito ang pangunahing gamot na lunas para sa chronic obstructive pulmonary disease Kaya nitong palawakin ang baga at mapabuti ang bara sa daanan ng hangin Dahil sa ang gamot ay aabot sa baga, ang paglanghap ay mas epektibo kaysa pag inom at mayroong mas kaunting masamang epekto. Dahil mayroong magkaka ibang oras ng epekto, maaari itong mahati sa dalawang uri: "short - acting"o "maiksing aksyon" at "long- acting"o "matagal na aksyon" a. Short-acting tracheal dilator Short Acting β 2-Agonist, SABA Makapagpapahinga sa baga at trachea
Epektibong oras ay mga 4-6 oras
Dahil ang short-acting β 2 agonist ay mabilis na nakapagpapahinga sa trachea, maaaring gamitin ito ng pasyente bilang 'gamot sa biglaang pangyayari' kung kailangan Maaari rin itong gamitin ng mga pasyente ng regular sang-ayon sa payo ng mga doktor
Short Acting Muscuarinic Antagonist, SAMA
Nakapag papahinga ng baga at trachea
Epektibong oras ay mga 6-8 oras Maaari itong gamitin ng regular ng pasyente o kapag kinakailangan ayon sa rekomendasyon ng doktor
Hindi inirerekomenda ang paggamit kasabay ng long -acting anticholinergic na gamot b. Long-acting tracheal dilator Long Acting β 2- Agonist,LABA
Pinapaginhawa ang hirap sa paghinga, binabawasan ang bilang ng malalang panahon ng chronic obstructive pulmonary disease, at pinapaganda ang kalidad ng buhay ng pasyente
Kailangang gamitin ng regular Maaaring mapanatili ang tracheal dilation ng 12 hanggang 24 na oras TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 6
Hindi maaaring palitan ng short -acting β 2 agonist bilang "gamot sa biglaang pangyayari"
Long Acting Muscuarinic Antagonist'LAMA
Napapagaan ang hirap sa paghinga, nababawasan ang bilang ng malalang pagkakataon ng chronic obstructive pulmonary disease, at pinagaganda ang kalidad ng buhay ng pasyente
Kailangang gamitin ng regular Maaaring mapanatili ang tracheal dilation ng 12 hanggang 24 na oras
Magkahalong LABA + LAMA
Kailangang gamitin ng regular Mas epektibo kaysa sa long-acting β 2 agonists o long -acting anticholinergic na gamot lamang
Karaniwang masamang epekto:
β 2 agonists: pintig ng puso, panginginig ng mga kamay, nerbyos
Anticholinergic na gamot: panunuyo ng bibig, nerbyos 2. Mga gamot laban sa pamamaga a. Nilalanghap na corticosteroid Nakakabawas sa pamamaga at pamumula ng trachea Tumutulong na mabawasan ang bilang ng malalang sakit Upang gamutin ang chronic obstructive pulmonary disease, kadalasan ang pinagsamang long- acting β 2 agonists at nilalanghap na corticosteroid ang ginagamit Kasama sa mga masamang epekto ay ang panunuyo ng bibig, paos na boses, stomatitis, magmumog o gumamit bago mag sepilyo ng inyong ngipin sa umaga at gabi upang maiwasan ang stomatitis b. Theophylline at aminophylline Sa pangkalahatan, ito ay iniinom na tableta, na kailangang regular na inumin Kasama sa masamang epekto ang hindi pagkatulog, pananakit ng tiyan, pagsusuka, pagduduwal c. Phosphodiesterase 4 inhibitors (e.g. Roflumirast) Maaaring mabawasan ang pamamaga ng baga Nakakatulong na mabawasan ang bilang ng malalang sakit Ang masamang epekto kasama ang pagtatae, pagduduwal at kawalan ng gana sa pagkain, atbp. 3. Gamot para malunasan ang malubhang sakit a. Corticosteroid na Iniinom Tinutulungan ang lalagukan na mabawasan ang pamamaga at maiwasan ang sakit uupang lumala Ang mga doktor ay kadalasang nagrereseta ng panandalian lamang (5-7 na araw) Kasama sa masamang epekto ang pagtaas ng timbang at gana sa pagkain, na nakaaapekto sa ugali, at ang masamang epekto ay mawawala pagkatapos na itigil ang gamot. b. Antibiotics Paglunas sa impeksyon ng paghinga TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 7
Kailangang makumpleto ang iniresetang paggagamot ayon sa tagubilin ng doktor Ang masamang epekto ay maiiba depende sa uri ng antibiotics Kung mayroon kayong katanungan tungkol sa anumang gamot, mangyaring kumonsulta sa inyong doktor o parmasyutiko β 2 Agonists Short Acting (SABA) Ventolin Inhaler (Salbutamol) Bricanyl Turbuhaler (Terbutaline) Long Acting (LABA) Serevent Inhaler (Salmeterol) Onbrez Breezhaler (Indacaterol) Striverdi Respimat (Olodaterol) 0.5mcg kada dosis 25mcg kada 150mcg kada 100mcg kada dosis kapsula; 2.5mcg kada dosis 300mcg kada dosis kapsula Nilalanghap na Corticosteroid (ICS) Becotide Inhaler (Beclomethasone) Becloforte Inhaler (Beclom- Pulmicort Turbuhaler (Budesonide) Alvesco Inhaler (Ciclesonide) Flixotide Inhaler (Fluticasone) ethasone) 80mcg kada 50mcg kada dosis 100mcg kada dosis; dosis; 50mcg kada 250mcg kada 200mcg kada dosis 160mcg kada dosis; dosis dosis 125mcg dosis kada TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 8
Listahan ng mga karaniwang ginagamit na nilalanghap na gamot para malunasan ang chronic obstructive pulmonary disease* Ang impormasyon ay ibinigay ng Departamento ng Parmasyutiko ng Ospital ng United Christian Antimuscarinic antagonist Short Acting (SAMA) Atrovent Inhaler (Ipratropium) Long Acting (LAMA) Spiriva Handihaler (Tiotropium) Spiriva Respimat (Tiotropium) Seebri Breezhaler (Glycopyrronium) 20mcg kada dosis 18mcg kada kapsula 2.5mcg kada dosis 50mcg kada kapsula Mixed LABA + ICS Symbicort Turbuhaler (Budesonide + Formoterol) Vannair Inhaler (Budesonide + Formoterol) Flutiform Inhaler (Fluticasone + Formoterol) Seretide Inhaler (Salmeterol + Fluticasone) Seretide Accuhaler (Salmeterol + Fluticasone) 80mcg/4.5mcg kada 80mcg/4.5mcg 50mcg/5mcg kada Lite 50mcg/100mcg dosis; kada dosis; dosis; (25mcg/50mcg) kada dosis; 160mcg/4.5mcg kada 160mcg/4.5mcg 125mcg/5mcg kada Katamtaman 50mcg/250mcg dosis; kada dosis dosis; (25mcg/125mcg) kada dosis; 320mcg/9mcg kada dosis 250mcg/10mcg Forte 50mcg/500mcg kada dosis; (25mcg/250mcg) kada dosis 9 TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved
Listahan ng mga karaniwang ginagamit na nilalanghap na gamot para malunasan ang chronic obstructive pulmonary disease Ang impormasyon ay ibinigay ng Departamento ng Parmasyutiko ng Ospital ng United Christian Mixed LABA + LAMA Anoro Ellipta (Umeclidinium + Ultibro Breezhaler (Indacaterol + Spiolto Respimat (Tiotropium + Duaklir Genuair (Aclidinium + Formoterol) Vilanterol) Glycopyrronium) Olodaterol) 340mcg/12mcg kada dosis 62.5mcg/25mcg 2.5mcg/2.5mcg kada dosis 110mcg/50mcg kada kapsula kada dosis Mixed LABA + LAMA + ICS Trelegy Ellipta (Fluticasone Furoate + Umeclidinium + Vilanterol) 100mcg/62.5mcg/25mcg kada dosis Listahan ng mga karaniwang ginagamit na nilalanghap na gamot para malunasan ang chronic obstructive pulmonary disease* Ang impormasyon ay ibinigay ng Departamento ng Parmasyutiko ng Ospital ng United Christian TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 10
Kabanata 5: Paano gamitin ang inhaler
Inhaler na may sukat na dosis 1. Tanggalin ang takip sa nguso ng inhaler at aluging mabuti. 3. hawakan ang mouthpiece ng mahigpit sa pagitan ng inyong labi at simulang dahan dahang langhapin habang pinipindot pababa ang inhaler para lumabas ang gamot. Mangyaring langhapin ng dahan dahan at malalim. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 2. Hawakan ang inhaler sa direksyong patayo na ang suction nozzle pababa tulad ng ipinapakita sa pigura, at iangat ng kaunti ang inyong baba pataas upang dahan dahan at lubos na mailabas ang hangin sa baga. 4. Tanggalin ang botelya ng gamot, hawakan ang hininga ng sampung segundo, o sa pinakamahabang oras, at ilabas ang hangin ng dahan dahan. 11
1 minuto 5. Ayon sa tagubilin ng doktor, kung kailangan ninyong gumamit ng ikalawang paghigop ng gamot, ulitin ang hakbang 2 hanggang 4 pagkatapos ng isang minuto. Mouthpiece Spacer 1. Tanggalin ang balot ng inhaler. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 2. 6. Takpan ang inhaler pagkatapos gamitin. Kung ang nilanghap ay steroid, banlawan ang bibig pagkatapos gamitin. Aluging mabuti ang inhaler. 12
3. Ilagay ang inhaler ng patayo at ang 4. Paraan 1 (unang inirerekomenda): nozzle pababa, at ikonekta sa ibaba ng Kumpletong ilabas ang hangin sa baga ng mouthpiece spacer (tulad ng ipinapakita dahan dahan, hawakan ang nozzle ng sa itaas) mouthpiece spacer, pindutin ang inhaler, langhapin ang gamot ng dahan dahan at malalim, at tanggalin ang mouthpiece spacer. Pagkatapos ay hawakan ang hininga ng mga 10 segundo o hanggang sa makakaya. Paraan 2: Sa nozzle ng mouthpiece spacer, pindutin ang inhaler at huminga ng natural ng mga limang beses hanggang lahat ng gamot ay malanghap papunta sa baga. 1 minuto 5. Ayon sa tagubilin ng doktor, kung 6. Takpan ang inhaler pagkatapos gamitin. Kung kailangan ninyong gumamit ng ikalawang steroid ang nalanghap, magbanlaw ng bibig paghigop ng gamot, ulitin ang hakbang 2 pagkatapos gamitin. hanggang 4 pagkatapos ng isang minuto. Paano linisin ang mouthpiece spacer Mangyaring linisin at palitan ang mouthpiece spacer ng regular ayon sa rekomendasyon ng gumawa nito. Ang paraan ng paglilinis ay ang mga sumusunod; 1. Tanggalin ang gomang takip sa ilalim sad 2. Magdagdag ng kaunting sabong panlaba sa ulo ng mouthpiece spacer. tubig, alugin ng dahan dahan upang ang pulbos sa loob ay madaling makalas, ibabad ang TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 13
3. Hugasan ang sabong panlaba ng malinis na tubig, alugin ang natitirang tubig, ilagay ito patayo, at hayaang matuyo sa hangin. 5. Tandaan: Huwag gumamit ng kahit ano upang kuskusin ang loob ng mouthpiece spacer, o kaya man ay patuyuin gamit ang tela o tisyu upang maiwasan ang static na kuryente.
Espasyo ng takip sa mukha 1. tanggalin ang takip ng inhaler TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved gomang takip sa ilalim at mouthpiece spacer ng mga 15 minuto, at banlawan ng banayad. 4. Muling pagdugtungin ang ilalim ng mouthpiece spacer. 2. Aluging maigi ang inhaler 14
3. Ilagay ang inhaler patayo at ang nozzle pababa, at ikonekta sa ilalim ng espasyo sa takip ng mukha (tulad ng ipinakikita sa itaas). Isang Minuto 5. Ayon sa tagubilin ng doktor, kung kailangan ninyong gumamit ng ikalawang paghigop ng gamot, ulitin ang hakbang 2 hanggang 4 pagkatapos ng isang minuto. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 4. Ilagay ang espasyo ng takip sa mukha sa bibig at ilong at malapit sa mukha. Paraan 1 (unang inirerekomenda): Kumpletong Ilabas ang hangin sa baga ng dahan dahan, pindutin ang inhaler, langhapin ang gamot ng dahan dahan at malalim, tanggalin ang vapor reservoir, at hawakan ang hininga ng sampung segundo o hanggang sa kaya mong oras. Paraan 2: Pindutin ang inhaler at huminga ng natural ng mga limang beses hanggang ang lahat ng gamot ay malanghap papunta sa baga. 7. Takpan ang inhaler pagkatapos gamitin. Kung ang nilanghap ay steroid, banlawan ang bibig pagkatapos gumamit. 15
Paano gamitin ang Respimat® Original 排氣孔 劑量釋出按鈕 Translated Singawan Pindutan sa paglabas ng dosis 安全栓 Kandado pangkaligtasan 透明底座 吸嘴 瓶蓋 藥筒 Malinaw na patungan Nguso ng lalagyan Takip ng bote Cartridge TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved Check the dose index before each use Suriin ang dosis index bago ang bawat paggamit iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii Empty Full 1. Hawakan ang Respimat at siguruhin nakasara ang takip, upang maiwasan ang aksidenteng paglabas ng dosis. Iikot ang malinaw na base kalahating ikot sa kanan sa direksyon ng palaso sa tatak hanggang makarinig ng klik. 16
2. Buksan ng todo ang takip ng bote. 3. Kumpletong ilabas ang hangin papunta sa baga ng dahan dahan , at ilagay ang mouthpiece sa labi, pero huwag tatakpan ang butas na labasan ng hangin. Kapag nagsimula lumanghap ng hangin ng dahan dahan sa inyong bibig, pindutin ang dosis upang lumabas at patuloy na malanghap ng dahan dahan at malalim. Tanggalin ang inhaler, pigilin ang hininga ng mga sampung segundo, o sa pinakamahabang oras, at dahan dahang huminga palabas ng hangin. Mangyaring linisin ang suction nozzle pagkatapos gamitin. Paghahanda ng bagong Respimat 1. Panatiliing nakasara ang takip ng bote, pindutin ang safety latch, at hilahin pababa ang malinaw na base. 17 TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved
2. Kunin ang cartridge palabas ng kahon at itulak ang malawak na dulo sa inhaler hanggang makarinig ng klik. Kapag itinutulak ang cartridge papasok, itulak ito ng dahan dahan laban sa matatag na ibabaw upang masiguro na ang cartridge ay maipapasok ng todo sa inhaler. Kapag ang cartridge ay naipasok na sa inhaler, huwag itong tatanggalin. 3. Ibalik ang malinaw na base, at huwag na uli itong aalisin 4. Hawakan ang Respimat at panatiliing nakasara ang takip. Iikot ang malinaw na base ng kalahati sa direksyon ng palaso sa tatak hanggang makarinig ng klik. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 18
5. Buksan ng todo ang takip ng bote. 6. Ituro ang Respimat patungo sa sahig. Pindutin ang pindutan sa paglalabas ng dosis. Isara ang takip. Mangyaring ulitin ang hakbang 4 hanggang 6 hanggang makakita ng ambon, at pagkatapos ay ulitin ang hakbang 4 hanggang 6 ng tatlo pang beses. Ngayon ay maaari ka ng magsimulang gumamit ng Respimat. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 19
Paano gamitin ang Breezhaler 1. Hilahin ang takip para sa alikabok. 3. Maglabas ng kapsula mula sa hanay ng palara at ilagay ang kapsula sa gitnang silidlan. 3. Maglabas ng kapsula mula sa hanay ng palara at ilagay ang kapsula sa gitnang silidlan. 5. Gamitin ang hinlalaki at hintuturo upang pindutin ang kaliwa at kanang pindutan na may kulay ng magkasabay, at pagkatapos ay pakawalan ito. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 2. Pagkatapos ay buksan ang suction nozzle. 4. Ibaba ang suction nozzle at matatag na makarinig ng klik. 6. Kumpletong ilabas ang hangin papunta sa baga ng dahan dahan, huwag ihihinga palabas sa mouthpiece. 20
7. Ilagay ang inhaler sa bibig at langhapin ng malakas at malalim; kapag lumanghap kailangang maramdaman mo ang kapsulang umaalog. Ilagay ang inhaler sa bibig at langhapin ng malakas at malalim; kapag lumanghap, kailangang maramdaman mo ang pagyanig ng kapsula.
Paano gamitin ang HandiHaler 1. Hilahin ang takip para sa alikabok at buksan ang suction nozzle. 3. Ibaba ang suction nozzle at diinan itong maigi hanggang makarinig ng klik. Ang takip para sa TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved Tanggalin ang inhaler, at hawakan ang hininga sa loob ng sampung segundo o hanggang sa makakaya mo. At pagkatapos ay maaari ka ng bumalik sa normal na paghinga. Kung kinakailangan, ulitin ang hakbang 6 hanggang 8 ng isang beses upang maseguro na ang gamot sa kapsula ay kumpletong nalanghap papunta sa baga. 2. Maglabas ng kapsulang gamot mula sa hanay ng palara at ilagay sa gitnang sisidlan ng kapsula. 4. Pindutin ng todo ang berdeng pindutan ng iyong hinlalaki at pagkatapos ay pakawalan ito. 4. Pindutin ng todo ang berdeng pindutan ng iyong hinlalaki at pagkatapos ay pakawalan ito. 21
5. Panatiliing nakataas ng tuwid ang ulo at dahan dahan at kumpletong ilabas ang hangin sa iyong baga. (Huwag ilabas ang hangin sa mouthpiece ng inhaler) 7. Pagkatapos ay ilayo ang suction nozzle at hawakan ang hininga ng sampung segundo o hanggang sa makakaya.
1. Suriin ang bilang ng dosimeters, at hilahin pababa ang takip ng mouthpiece hanggang sa dulo, hanggang makarinig ng klik, bahagyang mababawasan ang dosimeter. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 6. Ilagay ang nozzle ng"HandiHaler"sa bibig ng pahalang, at hawakang mahigpit ang nozzle sa labi, at dahan dahan at malalim na lumanghap.Kapag lalanghap, kailangan mong maramdaman ang kapsulang umaalog. 8. Pagkatapos nun, maaari ka ng huminga ng normal. Mangyaring ulitin ang hakbang 5 hanggang 7 sa oras na masiguro na ang 8. Pagkatapos nun, maaari ka ng huminga ng normal. Mangyaring ulitin ang hakbang 5 hanggang 7 sa oras na masiguro na ang gamot sa kapsula ay kumpletong nalanghap papunta sa baga. Mangyaring linisin ang suction nozzle at ibuhos ang nalalabing gamot sa bag ng gamot pagkatapos gamitin. 2. Kumpletong ilabas ang hangin papunta sa baga ng dahan dahan. Huwag ibuga ang hininga sa mouthpiece ng inhaler. 22
3. Hawakan ang suction nozzle ng mahigpit sa labi, At langhapin ng malakas at malalim. 5. Tanggalin ang mouthpiece, hawakan ang hininga ng sampung segundo, o haggang sa dahan.
Paano gamitin ang Turbuhaler TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 4. Huwag harangan ang singawan ng inyong mga daliri kapag lumalanghap ng gamot. 6. Mangyaring linisin ang posisyon ng suction nozzle ng tisyu pagkatapos gamitin, at hilahin ang takip pabalik sa orihinal na 6. Mangyaring linisin ang posisyon ng suction nozzle ng tisyu pagkatapos gamitin, at hilahin ang takip pabalik sa orihinal na posisyon upang isara ang inhaler. Kung ang gamot ay may sangkap na steroids, banlawan ang bibig pagkatapos gumamit. 23
1. Pilipitin pabukas ang takip ng bote, suriin ang dosis na nakalagay sa bote, siguraduhin na ang dami ng gamot ay sapat, hawakan ang bote ng gamot sa bibig ng nakatayo ang bote at ang ilalim pababa. 3. Kumpletong ilabas ang hangin papunta sa baga ng dahan dahan. 5. Tanggalin ang bote ng gamot at hawakan ang hininga ng sampung
Paano gamitin ang Genuair TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 2. Iikot ang may kulay na base sa dulong kanan, at iikot pakaliwa upang makagawa ng beep para makakuha ang dosis. 4. Hawakan ang suction nozzle ng mahigpit sa pagitan ng iyong mga labi, at pagkatapos ay lumanghap ng hangin ng may pwersa at 4. Hawakan ang suction nozzle ng mahigpit sa pagitan ng iyong mga labi, at pagkatapos ay lumanghap ng hangin ng may pwersa at malalim. (Huwag kagatin ng matindi ang bibig ng bote) 6. Mangyaring linisin ang posisyon ng suction nozzle pagkatapos gamitin. Kung ang gamot ay may sangkap na steroids, mangyaring 6. Mangyaring linisin ang posisyon ng suction nozzle pagkatapos gamitin. Kung ang gamot ay may sangkap na steroids, mangyaring banlawan ang inyong bibig. Kung kailangang gamitin ang ikalawang pag higop ng gamot, ulitin ang hakbang 2 hanggang 5 pagkatapos ng isang minuto. 24
Original 按鈕 顏色控制視𥦬𥦬 Translated Pindutan May kulay na tinginan ng kontrol 吸咀 保護蓋 劑量顯示器 Suction nozzle Proteksyon ng takip Tagapagpahiwatig ng dosis 紅色條紋顯示 Pagpapakita ng pulang guhit Berde at handa na TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved Ang numero ng tagapagpahiwatig sa dosis ay bibilangin mula 60, at magkakaroon ng pagpapakita ng sukat kada ika 10 dosis. Kapag ang dosis ay isinara sa huling beses, may pulang guhit na lilitaw na magpapakita ng sukat bilang paalala. Kapag handa nang langhapin ang huling dosis, ang pindutan na may kulay ay hindi kumpletong babalik at makukulong sa panggitnang posisyon. Kahit pa ang pindutan ay nakakandado, maaari ka pa ring lumanghap ng sapat na gamot. 1. Dahan dahang diinan sa magkabilang tabi ang proteksyong takip (kung saan ang palaso ay naka ukit), at hilahin ang proteksyong takip palabas. Hawakan ng diretsong pataas ang inhaler ng may kulay na pindutan, huwag tatagilid. Pindutin ng todo ang pindutan na may kulay at pagkatapos ay pakawalan. Huwag patuloy na pindutin ang pindutan habang lumalanghap. 2. Suriin ang may kulay na nagpapakita ng kontrol, kailangan nakikita itong berde para makumpirma na ang nilalanghap na gamot ay handa na. 25
Hawaka n ang hininga Pula at kumpleto Paano gamitin ang Accuhaler 1. Hawakan parang pinggan na inhaler kasama ng suction nozzle paharap sa iyo, ilagay ang hinlalaki sa may lupi ng daliri, at itulak ang kamay sa dulo hanggang makarinig ng "klik." TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 3. Kumpleong ilabas ang hangin sa baga ng dahan dahan, iwasang huminga palabas sa mouthpiece. Hawakan ng mahigpit ang mouthpiece sa iyong lab, at lumanghap ng may pwersa at malalim. Pagkatapos marinig ang tunog ng "klik", hangga't maaari ay patuloy na lumanghap upang masiguro na kumpletong nalanghap ang gamot. Tanggalin ang suction nozzle, pigilin ang hininga ng sampung segundo, o hanggang sa makakaya, at huminga palabas ng dahan dahan. Tanggalin ang suction nozzle, pigilin ang hininga ng sampung segundo, o sa tagal na makakaya, at dahan dahang huminga palabas. 4. 4.Suriin ang nagpapakita ng control ng kulay at siguruhing naging kulay pula pagkatapos langhapin ang gamot. Kung ang nagpapakita ng kontrol ng kulay ay manatiling berde pagkatapos lumanghap, mangyaring ulitin ang hakbang 4. 2. Hawakan ang parang pinggan na inhaler ng pahalang, at kumpleto at dahan dahang ilabas ang hangin papunta sa pinggang inhaler. 26
3. Hawakan ang suction nozzle ng mahigpit sa iyong labi, at pwersahang langhapin ng malalim. 5. Pagkatapos gamitin, mangyaring linisin ang posisyon ng suction nozzle. Kapag inhaler, ilagay ang hinlalaki sa hulma ng daliri at itulak ito pabalik sa orihinal na posisyon. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 4. Tanggalin ang mouthpiece, pigilin ang hininga ng mga sampung segundo o hanggang sa makakaya, at dahan dahang ilabas ang hangin. Kung kailangan, ulitin ang hakbang 1 hanggang 4 sa loob ng isang minuto. 6. Kung ang gamot ay nagtataglay ng steroids, banlawan ang bibig, ang pinapakitang dosis sa "Accuhaler" ay 6. Kung ang gamot ay nagtataglay ng steroids, banlawan ang bibig, ang pinapakitang dosis sa "Accuhaler" ay nagsasabi ng natitirang dosis. 27
Kabanata 6: Rehabilitasyon ng Dibdib at Baga Bilang karagdagan ng pagtigil sa paninigarilyo at lunas na gamot, ang rehabilitasyon ng dibdib at baga ay nagpapakita din ng mas importanteng pagganap sa paglunas ng chronic obstructive pulmonary disease. Ano ang mga benepisyo ng paglahok sa rehabilitasyon ng dibdib? 1. Ang rehabilitasyon ng dibdib at baga ay makakatulong sa pasyenteng may chronic obstructive pulmonary disease na mabawasan ang kakapusan sa paghinga, umayos ang pisikal na pangangatawan at gumanda ang kalidad ng buhay. 2. Ang rehabilitasyon ng dibdib at baga ay makatutulong din sa pasyenteng may COPD na mabawasan ang bilang ng pagpasok sa ospital dahil sa malalang pagsisimula ng COPD. Sino ang dapat lumahok sa rehabilitasyon ng dibdib? 1. Kung ang pasyenteng may chronic obstructive pulmonary disease ay mayroong mga limitasyon sa buhay dahil sa kakapusan ng hininga o pangangailangang maipasok sa ospital dahil sa malalang pagsisimula ng chronic obstructive pulmonary disease, ang rehabilitasyon ng dibdib at baga ay sadyang makakatulong sa kanila. 2. Ang rehabilitasyon ng dibdib at baga ay nakakatulong din para sa iba pang sakit sa dibdib at baga tulad ng bronchiectasis at hika. Ano ang kasama sa rehabiltasyon ng dibdib at baga? 1. Ang pangkat ng rehabilitasyon sa dibdib at baga ay binubuo ng grupong miyembro ng medi kal na may propesyunal na kaalaman. 2. Ang rehabilitasyon sa dibdib at baga kadalasan ay tumatagal ng anim hanggang walong lingo. 3. Ang mga kalahok sa rehabilitasyon ng dibdib at baga ay sasailalim muna sa medikal, pagtatasa sa tungkulin ng cardiopulmonary. Ang unang pagtatasa ng rehabilitasyon ay magbibigay sa therapist ng pagkakataon na gumawa ng plano ng pagsasanay at suriin ang kaligtasan ng kalahok sa pagsasanay ng ehersisyo. 4. Kasama sa rehabilitasyon ng dibdib at baga ang pagsasanay sa ehersisyo, pag aaral ng kaalaman sa kalusugan ng dibdib at baga at kakayahan ng sariling pangangasiwa sa sakit . Pagsasanay sa Pampalakasan TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 28
1. Sa pangkalahatan ay ang pagsasanay para tibay at lakas, at pagsasanay para sa ibabang bahagi ng paa ang pinakaimportante. 2. Ang bilang ng sesyon sa pagsasanay ay nagmumula sa tatlo hanggang lima kada linggo. Matuto tungkol sa kalusugan ng dibdib at baga: Kasama ang pag-unawa sa chronic obstructive pulmonary disease, pag-unawa sa gamot na lunas, pagsasanay ng paghinga at ang prinsipyo at paraan sa pagtitipid ng lakas, atbp. Matuto ng pangagasiwa sa sarili habang may sakit: Matuto kung papaano magtakda ng layunin, lumutas ng problema at kumilos sa itinakdang layunin. Matutong natutunang kaalaman sa pang araw araw na buhay at pangalagaang mabuti ang iyong katawan. iaplay ang TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 29
Ang resulta matapos ang rehabilitasyon ay mawawala sa loob ng anim hanggang labing dalawang buwan. Kasama sa mga dahilan ang kawalan ng patuloy na ehersisyo ng kalahok at paglala ng sakit sa dibdib at baga. Kaya't napaka importanteng bumuo ng regular na kaugalian sa pag eehersisyo at iaplay ang mga natutunang kaalaman at kakayahan sa rehabiltasyon ng dibdib at baga sa pang araw -araw na buhay. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 30
Kabanata 7: Ehersisyo sa Bahay at mga Pag iingat Prinsipyo ng Ehersisyo Ang ehersisyo ay makapagsasanay sa kakayahan ng cardiopulmonary at kalakasan ng katawan, at ang tamang ehersisyo ay dapat gawin ayon sa personal na pangangatawan at pisikal na kondisyon. Magsagawa ng sariling pagtatasa ayon sa "Sariling Pagtatasa sa Antas ng Hika". Ang sidhi ng ehersisyo ay dapat umabot ng 3-5 puntos, iyon ay, mula sa 'normal na hika' hanggang 'malakas na hika' Sariling Pagtatasa sa Antas ng Hika Walang kahit anong pakiramdam 0 Napakaliit 1 Bahagya 2 Normal 3 Malaki 4 Malakas na hika 5 6 Napakalakas na hika 7 8 (Umaabot sa tuktok) 9 Sukdulang hika (nasa tuktok) 10 Kung ikaw ay nasanay na sa tiyak na antas ng ehersisyo, maaaring unti-unting itaas ang lakas, oras o dalas ng pag eehersisyo. Kapag nag eehersisyo, maaari kang makipagtulungan sa prinsipyo ng magkakatugmang paghinga at pagtitipon ng lakas. Paghahanda at Pag-iingat Magsuot ng kumportableng damit at sapatos na pangpalakasan pag nag eehersisyo. Huwag mag ehersisyo kapag ikaw ay busog na busog, gutom na gutom, giniginaw o naiinitan. Ang tamang pagpapainit ay dapat gawin bago ang ehersisyo, at banayad na ehersisyo ay dapat gawin pagkatapos. Kapag naramdaman mo ang pangangapos ng hininga habang nag eehersisyo, maaari kang magpahinga sandali hanggang makahinga ng maayos bago magpatuloy. Kung hindi maganda ang pakiramdam, kailangang bawasan ang ehersisyo. Kapag nakabawi na ang katawan, magsimula sa magaan na ehersisyo, tulad ng paglalakad, pag iinat, at ang ehersisyo sa pagbubuhat ng magagaang, at pagkatapos ay unti -unting taasan ang dami ng ehersisyo. Kapag nag aagam -agam, tanungin ang iyong pangpisikal na therapist. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 31
Simpleng Ehersisyo sa Bahay Ehersisyo ng Pag uunat Unatin ang mga kalamnan ng hita Hawakan ang pader ng iyong kaliwang kamay, baluktutin ang kaliwang hita, hawakan ang bukong bukong ng iyong kanang kamay at hilahin pataas hanggang maramdaman ang banayad na paghihila sa iyong kaliwang hita ng 15 hanggang 20 segundo. Ulitin ang ginawa sa kanang bahagi. Unatin ang kalamnan ng binti Hawakan ang pader ng parehong kamay, gumawa ng lunge, ideretso ang hulihang hita, hawakan ang sahig ng iyong mga sakong, at galawin ang bigat paunahan hanggang makaramdam ng banayad na paghila sa kalamnan ng hita sa loob ng 15 hanggang 20 segundo. Ulitin ang ginawa sa kabilang gilid. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 32
Ehersisyong Pagpapalakas Pagsasanay sa kalamanan ng itaas na bahagi ng paa Hawakan ang dumbbells o bote ng tubig sa magkabilang kamay, itaas ang kamay, lumanghap ng hangin sa pamamagitan ng ilong; ibagsak ang kamay at ikunot ang mga labi sa paglalabas ng hangin. Ulitin ang ginawa ng 5 hanggang 10 beses. Pagsasanay sa kalamnan ng ibabang bahagi Humawak ng matatag na gamit sa magkaparehong kamay, banayad na baluktutin ang mga tuhod at mag skwat, panatiliing malayo ang mga tuhod mula sa iyong mga paa. Hawakan ng 30 segundo hanggang 1 minuto, pagkatapos ay bumalik sa pagkakatayo, magpahinga ng sandal, at ulitin ang ginawa ng 5 hanggang 10 beses. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 33
Aerobic na ehersisyo Inirerekomendang gumawa ng aerobic na ehersisyo ng 20 hanggang 30 minuto ng mga tatlong beses kada linggo, tulad ng paglalakad, maglakad ng pataas, maglakad sa hagdan, at Tai Chi. Bigyang pansin ang mga sintomas Kung ikaw ay mayroon ng mga sumusunod na sintomas, mangyaring tumigil sa pag eehersisyo at kumonsulta ng propesyunal na tagapangalaga ng kalusugan. Nahihilo, naduduwal Pananakit ng dibdib Mabilis na tibok ng puso/ hindi normal na tunog ang maririnig Malalang hika/ paghingal Malalang sakit ng kasukasuan o kalamnan Pag-ubo ng may dugo Talaan ng Ehersisyo Lunes Martes Miyerkoles Huwebes Byernes Sabado Paglalakad, 30 minuto TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved Linggo 34
Kabanata 8: Paraan ng Pagpapagaan sa Hika at Teknik ng Paglilinaw sa Plema Mga Teknik Mga paraan upang mapaginhawa ang hika Teknik sa paghinga Dahil sa impluwensya ng sakit, ang lalagukan ay may posibilidad na kumitid kapag naglabas ng hangin; kapag naramdaman ang pangangapos ng hininga, ang mga sumusunod na paraan ay makakatulong upang mapagaan ang paghinga. Pagkunot ng mga labi at paglabas ng hangin Huminga mula sa ilong, bahagyang buksan ang bibig kapag maglalabas ng hangin, at huminga palabas ng dahan dahan na parang hinihipan ang kandila. Tandaan (1) Ang oras ng paghinga palabas ng hangin ay 2 hanggang 3 beses sa oras ng paglanghap (2) Huwag gumamit ng sobrang pwersa at tagal dahilan upang makaramdam ng hindi maganda TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 35
Nakapahingang tindig Pumili ng nakapahingang tindig na nababagay sa iyo, tulad ng pagsandal kapag nakaupo, pagsandal sa pader/kagamitan/ hawakan kapag tatayo, atbp. upang maayos na masuportahan ang itaas na bahagi. Kailangang makipag tulungan ng may nakakunot na labi sa paglalabas ng hangin Kung ang hika ay hindi malakas, maaari kang lumanghap ng quick-acting tracheal dilator gaya ng itinuturo ng iyong doktor. Sumandal at ikalang ng bahagya ang ulo. Nakapahingang tindig kapag nakaupo TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 36
Sumandal pasulong Nakapahingang tindig habang nakatayo TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved Sumandal pasulong sa kagamitan 37
Sumandal sa pader Sumandal ng pasulong sa kagamitan Sumandal sa mga barandilya Gumamit ng portable na bentilador. Ang pagitan sa portable na bentilador at mukha ay mga 6 na pulgada (o ang pinaka kumportableng pagitan para sa iyo), umihip sa butas ng ilong at itaas na labi, at tulungan ng naka kunot na labi sa paghinga. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 38
Iba pang tulong Ang mga sumusunod na tulong ay maaaring gamitin ng naayon kapag naglalakad upang mapa ginhawa ang hika sa panahong may ginagawa. Panlakad na may reel Portable na trolley TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 39
Silyang may gulong TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 40
Mga Teknik sa pag aalis ng plema
Pag ubo at Pagdahak Ang pag ubo ay epektibong paraan upang mawala ang plema, subalit ang paraan ng pagdahak ay mas madali kaysa sa pag ubo at nakakabawas ng hika. Uminom ng maligamgam na tubig bago ang pag-aalis ng plema, o gumamit ng tracheal dilator upang ang plema ay maidahak palabas. Pagdahak Hakbang: 1. Ikunot ang labi at maglabas ng hangin upang maiayos ang paghinga 2. Huminga ng malalim ng mga 3 hanggang 4 na beses 3. Ulitin ang pagkunot ng labi at huminga palabas upang maiayos ang paghinga 4. Huminga ng malalim, at dumahak ng dalawang beses 5. Iubo palabas ang plema 6. Magpahinga sandali at ulitin ang mga nasa itaas na hakbang. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 41
Pursed lips and exhale 噘唇呼氣 Cough up phlegm Take a deep breath 3 to 4 times "huff cough" twice Pursed lips and exhale "霞痰"2 噘唇呼氣
Tamang tindig sa paraan ng pagdura sa plema Ang tamang tindig sa paraan ng pagdura sa plema ay tumutukoy sa pagtingkayad ng katawan ng may tiyak na tindig ayon sa apektadong parte, gamit ang bigat upang mailabas ang plema at laway mula sa umbok ng baga, at makatulong sa tamang paghinga at teknik ng paglalabas sa plema para mabawasan ang bara ng lalaugan dahil sa pagkakaroon ng plema at laway. Kailangan ng magkakaibang pasyente ng iba't ibang position sa paglalabas ng plema, mangyaring tanungin ang inyong pisikal na therapist upang tulungan kang pumili ng tamang posisyon.
Positibong presyon ng paglalabas at kagamitan para sa pagdura ng plema Ang positibong presyon ng paglalabas at ang kagamitan para sa pagdura ng plema ay maaaring makapag pataas ng kaunti sa presyon ng lalaugan, panatiliing nakabukas ang daluyan ng hangin, tulungang lumuwag ang plema at laway, at makatulong na paglinaw ng plema. Mangyaring tanungin ang iyong pisikal na therapist para ituro ang paggamit ng positibong presyon sa paglalabas at kagamitan para sa pagdura ng plema. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 42
Positibong presyon sa pagpapalabas at kagamitan para sa pagdura ng plema TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 43
Kabanata 9: Paghinga at Teknik sa pagtitipid ng lakas Sa pang araw araw na buhay, kung makaranas ako ng kakapusan sa paghinga, ano ang aking gagawin? 1. Kung ikaw ay makaranas ng kakapusan sa paghinga sa pang araw araw na gawain, maaari mong gamitin ang paraan ng pagkunot ng mga labi sa paghinga at paraan ng tulong sa upang mahawakan ang paghinga. 2. Una, huminga ng malalim sa pamamagitan ng ilong at bumilang ng dalawang segundo sa puso. Pagkatapos ay gamitin ang bibig at dahan dahang ilabas ang hangin ng nakakunot na labi, bumilang ng apat na segundo sa puso. 3. Upang lubos na masanay sa mga gawain sa itaas, kailangang ulitin ang pagsasanay upang maging kaugalian. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 44
Original 紓緩氣喘的呼吸技巧 噘唇呼吸法 第一步 用鼻子慢慢地吸氣,直至感覺到肺部充滿了空 氣. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved Translated Teknik sa paghinga upang mapaginhawa ang hika Paraang pagkunot ng mga labi sa paghinga Unang hakbang Dahan-dahang lumanghap ng hangin pamamagitan ng ilong hanggang maramdaman mong puno na ng hangin ang iyong baga. sa 45
第二步 像吹口哨或接吻般噘起嘴唇. 第三步 保持嘴唇噘起,慢慢呼氣,確保呼氣的時間比 Ikalawang hakbang Ikunot ang labi katulad ng sa pagpito o paghalik Ikatlong hakbang Hayaang nakakunot ang mga labi at dahan 吸氣長. 注意﹕不要把氣呼盡 dahang maglabas ng hangin, siguraduhing mas mahaba ang paglalabas ng hangin kaysa paglanghap. Tandaan: Huwag huminga palabas Papaano ko maiaaplay ang tulong ng paghinga sa pang araw-araw na buhay? 1. Sa pang araw araw na gawain, ang paghinga ay dapat na may tulong sa galaw 2. Bago gawin ang paggalaw, huminga sa pmamagitan ng ilong, at dahan-dahang huminga ng hangin palabas sa pamamagitan ng bibig kapag may ginagawa. Halimbawa, kapag nagbibihis, una ay huminga sa iyong ilong, at dahan dahang ilabas ang hangin sa bibig kapag itataas ang kamay at ilalagay ang manggas. 3. Gamitin ang ilong upang huminga bago gamitin ang lakas, at dahan dahang huminga palabas sa pamamagitan ng bibig kapag gagamitin ang lakas. Tulad ng paglilikom ng mga damit, paglalampaso ng sahig at pagpupunas ng mga bintana. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 46
Papaano iaplay ang Teknik na katulong sa paghinga sa araw araw na buhay? Kung gusto mong lubusang masanay sa Teknik ng ulong sa paghinga ng mas epektibo, maaaring pindutin ang"Mga Tip sa Paghawak ng Hika"upang mapanood ang detalyadong paliwanag at pagpapalabas sa maiksing video Pag iipon ng iyong lakas Ano ang maaaring gawin upang mabawasan ang paglitaw ng hika? 1. Sa pang araw araw na buhay, maaaring gamitin ang prinsipyo sa pag-iipon ng lakas upang mabawasan ang paglitaw ng hika. 2. Ang pag iipon ng lakas ay ang pagbabawas ng mga hindi kinakailangang paggamit ng oxygen sa katawan. 3. Upang maipon ang lakas, tandaan lamang ang "Anim na Dapat" at mas iaplay ito sa araw araw, upang unti unti mo itong maging kaugalian. Paraan ng Anim na Dapat 1. Ang pagkakasunod sunod ng mga gawain ay dapat na iniaayos ng mas maaga Kasama ang: Pag salitsalitin ang paggawa ng mabibigat at magagaang na gawain TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 47
Maghanda ng mga kinakailangang gamit bago ang gawain Magkaroon ng sapat na pahinga sa pagitan ng bawat gawain 2. Dapat iplano ang mga iskedyul ayon sa iyong sariling abilidad Oras Gawain 2. Dapat iplano ang mga iskedyul ayon sa iyong sariling abilidad Oras Gawain 6-8 ng umaga Bumangon / gamitin ang spray na gamot /mag ayos ng sarili / tumindig ng maayos para sa pagpapalabas ng plema 8-10 ng umaga Almusal / pag inom ng gamot / ehersisyo sa umaga / ehersisyo sa bahay 10 ng umaga -12 Bumili ng pagkain, mamili / maghanda ng tanghalian ng tanghali 12 ng tanghali- 2 Gamitin ang gamot na spray / tanghalian / uminom ng gamot ng hapon 2-3 ng hapon Idlip 3-5 ng hapon Maglakad / ehersisyo sa bahay 5-7 ng gabi Gamitin ang spray na gamot / maligo / maghanda ng hapunan 7-10 ng gabi Huling hapunan / ehersisyo para sa pagpapahinga ng kalamnan / gamitin ang spray na gamot/ tamang tindig para sa pagpapalabas ng plema 10 ng gabi-6 ng Tulog umaga Kung gumagamit ka ng oxygen sa bahay, maaari mong taasan ang antas ng kalahati hanggang isa habang natutulog. 3. Ang bilis ng trabaho ay dapat na banayad lamang 4. Ang paggalaw at tindig na nakakagamit ng sobrang lakas ay dapat iwasan TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 48
Mga madalas gamiting bagay ay hindi dapat Ipahinga ang mga kamay sa lababo upang ilagay sa masyadong mataas o masyadong mabawasan ang pisikal na puwersa mababa Gumamit ng mahabang mga iskoba upang mabawasan ang mga galaw na pagbaluktot 5. Dapat magkatulong ang paghinga at paggalaw 用力之前用鼻吸氣 Huminga sa ilong bago ang gumamit ng pwersa 當出力做動作時,應用口呼氣 Kapag gumamit ng pwersa sa paggalaw, gamitin ang bibig upang huminga palabas TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 49
6. Dapat isaalang alang ang paggamit ng kagamitang pantulong upang mapadali ang proseso o mapaganda ang kapaligiran Upang malaman kung papaano ang paggamit ng"Anim na Dapat"na may paghinga at iaplay ito sa pag aalaga ng sarili, gawaing bahay at sa labas, inirerekomendang pindutin sa video upang mapanood ang detalyadong pagpapakita. Bilang karagdagan, ang sumusunod na libreta ay nagpapaliwanag din ng detalyadong prinsipyo sa pagtitipid ng lakas at ang puntos na dapat bigyang pansin sa araw araw na buhay. Maaaring pindutin ang link upang basahin para sanggunian. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 50
Kabanata 10 Pangangasiwa ng Stress Pinanggagalingan ng stress Nakakaramdam ka ba ng sobrang hirap sa harap ng chronic obstructive pulmonary disease? Sa katunayan, kung kailangan mong harapin ang kakapusan ng paghinga sa matagal na panahon, madali mong mararamdaman na ang iyong kalagayan ay hindi mo na kaya, at mararanasan mo ang pagkabalisa at reaksyong emosyonal na pagkataranta, kung saan ang walang katapusang kondisyon tulad ng kakapusan sa paghinga, pagkahapo, at hirap sa paggalaw. Orignal 壓力管理 焦慮與氣喘之惡性循環效應 Translated Pangangasiwa ng stress Ang malubhang paikot na epekto ng pagkabalisa at hika 慢阻肺病誘發氣喘 出現焦慮及驚恐情緒 加劇氣喘及焦慮情緒 疲倦及減低活動能力 Hika dahil sa COPD Pagkabalisa at pagkataranta Nakapagpapalala ng hika at pagkabalisa Pagkapagod at kabawasan sa paggalaw Ano ang aking maaaring gawin kapag ako ay nahihirapan? TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 51
1. Upang harapin ang stress, kailangan mo munang malaman ang pinanggagalingan ng iyong stress 2. At gumawa ng mga pagsasaayos sa kaisipan, gawa, o personalidad upang maalis ang pinanggagaglingan ng stress at mabawasan ang pagkabahala at reaksyon ng hika dulot ng stress 3. Bilang karagdagan, pagpapanatili sa katawan at isipang nakapahinga ng regular ay maaari ring makabawas sa antas ng hika 4. Sa kanila,"ang paraan ng pagpapaunlad sa pagpapahinga ng kalamnan" at "paraan sa imahe ng pagpapahinga" ay makautulong din makapag pahinga. Paraan ng pagpapaunlad sa pagpapahinga ng kalamnan Ang paraang ito ay sistematikong nagpapahigpit at nakapagpapahinga ng kalamnan ng bawat grupo ng katawan. Mararamdaman ang ginhawa kapag nagpahinga matapos ang paghihigpit. Huwag kalimutang huminga palabas ng dahan dahan kapag ikaw ay nagpapahinga. Sa kada paghinga palabas ng hangin, ang mga kalamnan ay mas mapapahinga. Loosen foot and leg muscles Pagpapalu wag ng kalamnan sa paa at hita Una itulak ang talampakan pababa hanggang sa makakaya, pagkatapos ay Ilagay ang talampakan pataas hanggang sa makakaya, pagkatapos ay ipahinga ipahinga TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 52
Pagkatapos ay baluktutin ang mga daliri sa paa hanggang sa makakaya, tapos ay ipahinga Tiyan Subukang iurong ang tiyan, at ipahinga. Huminga palabas ng hangin ng dahan dahan Tandaang huminga ng dahan dahan sa ilong, at huminga palabas ng dahan dahan sa bibig TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 53
Likod Palakihin ang dibdib, iikot ang balikat patalikod hanggang sa makakaya, at tapos ay ipahinga Kamay Gumawa ng kamao sa parehong kamay hanggang sa makakaya, baluktutin ang siko, hayaang malapit ang pulso sa iyong balikat hanggang sa makakaya, tapos ay ibaba ang mga kamay at ipahinga Balikat TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 54
Itulak pataas ang iyong balikat, malapit sa iyong tenga hanggat maaari, tapos ay ibaba ang balikat hanggang sa makakaya Leeg Subukang ikiling ang ulo sa likod at Subukang ikiling ang ulo ipahinga paharap at ipahinga Ulo Itulak ang mga kilay pataas hanggang Isarang maigi ang mga sa makakaya labi hanggang sa makakaya Sa huli, subukang mapahinga at dahan dahang huminga, para ang katawan ay makapasok sa kumpletong estado ng pamamahinga Isara ang mata ng mahigpit na mahigpit kung posible TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 55
Paraan ng Pamamahinga sa Pamamagitan ng Pagmumuni 1. Tumutok sa kumportable, eksenang nakakalibang 2. Magsimulang magpahinga 3. Isipin mo kung ano ang iyong mararamdaman kung ikaw ay nasa eksena (kasama ang nakikita, naririnig, nahahawakan, naamoy at nalalasahan) Halimbawa: isipin na nakikita mo ang asuk na langin at mga puting ulap sa isang cruise ship at amuyin ang tubig dagat 4. Matapos ang pag iisip, iwan ang eksena sa iyong isipan 5. Magsanay isang beses isang araw Pangangasiwa ng stress 1. Bilang karagdagan, maaari ka pa ring mag-ensayo ng ibang pisikal at mental na ehersisyo tulad ng "Ba Duan Jin", Tai Chi at paglalakad upang maensayo ang pisikal na pangangatawan, paghinga at himukin ang isipan at tindig na mapahinga ng natural ang katawan. 2. Ang regular na ehersisyo ay maganda sa katawan, paghinga at isipan, at napapataas ang bilang ng araw araw na gawain, kaya't naisusulong ang pisikal at mental na kalusugan. Ang mga sumusunod ay link para sa polyeto ng pangangasiwa sa stress, kung saan ay ipapaliwanag ang mas detalyadong 1. 2. Pangangasiwa sa stress Bilang karagdagan, ang sumusunod ay isang maikling video na nagpapakita sa progresibong paraan sa pamamahinga ng kalamnan na ginawa ng Kagawaran ng Kalusugan, kung saan ay ginawang mas madali para sa lahat ang lubusang makaugalian ang paraan ng pagsasanay 3. 4. Pagsulong sa pamamahinga ng kalamnan (1) Pagsulong sa pamamahinga ng kalamnan (2) TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 56
Kabanata 11: Plano ng Personal na pangangalaga Plano ng Personal na Pangangalaga Para sa Chronic Obstructive Pulmonary Disease Petsa:______________ Personal na Impormasyon Pangalan Numero ng ID Pangalan na kokontakin at relasyon sa biglaang Numero ng teleponong kokontakin sa Biglaang pangyayari: pangyayari Matagal ng gumagamit ng oxygen: Oo/Hindi Kinokonsumong oxygen: antas (L/min) Allergy sa gamot: Oo/Hindi Pangalan ng gamot sa paghinga: Nakatalagang nars: Hotline ng Nars/ kontak na numero: Araw araw na dosis ng nilalanghap na gamot Short-term tracheal Short-term tracheal dilator dilator ___beses kada araw, ___beses kada araw, palagi ay __dosis palagi ay __dosis Long -acting tracheal Long-acting tracheal dilator__beses kada araw, dilator__beses kada palagi ay__dosis araw, palagi ay__dosis Gamot na steroid -like Gamot na steroid-like na spray___beses kada spray__beses kada araw, araw, palagi ay__dosis palagi ay__dosis Mangyaring hugasan ang Mangyaring hugasan ang bibig pagkatapos gamitin bibig pagkatapos gamitin Pinaghalong tracheal Diastolic spray (para sa dilator vaporizer)__beses kada ___beses kada araw, araw, bawat__dosis palagi ay__dosis Iba pang gamot (hal. mga ekstrang pakete): 57 TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved
Chronic Obstructive Pulmonary Disease pagbabantay sa sarili at aksyon Matatag na kalagayan Magandang kalagayan ngayon □ Gawain at dami ng ehersisyo Ang aking aksyon □ Uminom ng gamot sa oras at sa tulad ng nakaugalian dosis ayon sa reseta ng doktor □ Paghinga tulad ng nakaugalian □ Gumamit ng oxygen ayon ng (mabilis subalit hindi mahirap) inireseta ng doktor □ Dami ng plema tulad ng □ Gumamit ng nilalanghap na gamot nakaugalian ayon sa reseta ng doktor □ Matulog tulad ng nakaugalian □ Patuloy na magbigay atensyon sa kulay at dami ng plema □ Gana sa pagkain tulad ng □ Patuloy na mag ehersisyo at mag nakaugalian dyeta tulad ng nakaugalian □ Tumigil sa pagsisigarilyo, umiwas sa maraming tao, bigyang pansin ang kalidad ng hangin na payo pangkalusugan Pagtaas ng pisikal na hirap at Ang aking aksyon sintomas □ Pagharap sa pagkawala ng □ Ayusin ng maayos ang pang araw pisikal na lakas sa pang araw araw araw na gawain at mas magpahinga na buhay □ Pagtaas ng ubo □ gumamit ng nakakunot na labing paghinga □ Makabuluhang pagtaas ng hika □ gumamit ng oxygen ayon sa inireseta ng doktor □ Pagtaas at pagkapal sa dami ng □ Nasa oras na pag-inom ng gamot/ plema, madilaw na kulay o langhapin ang dosis ng gamot ayon kakaibang amoy sa utos ng doktor □ Ang paggamit ng short-acting □ Kung tumaas ang hika, taasan ang bronchodilators ay tumaas, at ang dami ng short-acting tracheal ekstrang pakete ay nagamit dilation ayon sa payo ng doctor sa isang beses kada___ oras, kada beses__dosis □ Hindi magandang tulog sa gabi/ nagigising sa gabi dahil sa sintomas (kailangang gumamit ng □ Ang hika ay hindi bumubuti, magsimulang uminom ng back up na gamot___ayon sa utos ng doktor TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 58
mahigit sa isang unan upang umuupo at humiga) □ Pagbaba ng gana sa pagkain □ Lagnat Kailangan ko ng agarang lunas □ Malalang pangangapos ng hininga/paghingal/dyspnea □ Ang paghingal na hindi makagagalaw tulad ng dati, hindi makatulog, paputol putol na pagsasalita, hindi makakain □ Malabong kaisipan o pagkalilto Paglala ng kalagayan □ karaniwang ginagamit na gamot ay hindi epektibo TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved □ Magsimulang uminom ng antibiotics__ ayon sa utos ng ng iyong doktor Antibiotics:__ beses kada araw,__kapsula bawat beses □ kontakin ang tauhang medikal kapag ang sintomas ay hindi bumuti Ang aking aksyon □ Kaagad na tumawag ng ambulansya sa ospital 59
Kabanata 12: bakuna para sa Trangkaso at Pulmunya Ano ang trangkaso? Ang Influenza (tinuturo bilang trangkaso) ay karaniwang impeksyon sa paghinga. Ang trangkaso ay dahil sa iba't ibang virus. Kasama sa mga karaniwang uri ng trangkaso sa Hong Kong ang A H1N1 at H3N2 at B. Tuwing Enero hanggang Marso at Hulyo hanggang Setyembre ang mga karaniwang panahong nasa rurok ang trangkaso sa Hong Kong. Ang virus ay pangunahing kumakalat sa pamamagitan ng mga patak. Halimbawa, pagbahing, pag-ubo, atbp, Ang sintomas ng impeksyon sa trangkaso kasama ang lagnat, sakit sa lalamunan, ubo, sipon, sakit ng ulo, sakit ng kalamnan at pangkalahatang pagod. Ayos lang ba na hindi magpasaksak ng bakuna para sa trangkaso? Ang mga pasyente ay karaniwang kusang gumagaling sa loob ng isa hanggang pitong araw. Subalit, ang matatanda ay mas madaling magkaroon ng komplikasyon matapos makakuha ng trangkaso. Sa mga malalang kaso, kailangan nilang maospital para malunasan o minsan ay namamatay. Ang matatanda na may matagal ng karamdaman ay mas lalong nasa peligro, katulad ng may chronic obstructive pulmonary disease, hika, at bronchial resistance. Ayon sa mga pigura ng Otoridad sa Ospital noong 2011, ang karaniwang taong namamatay sa komplikasyon na may kaugnayan sa trangkaso ay karaniwang nasa apat kada 100,000 na tao. Kung ang pasyente ay mayroong matagal ng sakit sa baga, ang dami ng namamatay ay kasing taas ng 1.361 na namamatay kada 100,000 tao. Kaya't ang karamihang matatanda, lalo ang mga may hindi gumagaling na sakit sa baga, ay dapat mabakunahan laban sa trangkaso upang mabawasan ang mga nasa itaas na peligro. Mayroon bang maraming masamang epekto ang bakuna sa trangkaso? Ang mga taong may kasaysayan ng malalang allergy sa bakuna o ang mga sangkap nito ay hindi kwalipikado sa pagbabakuna. Sa pangkalahatan ay ligtas ang pagbabakuna sa trangkaso, at mayroon mga pamumula o sakit sa lugar na sinaksakan. Ang mga sintomas tulad ng lagnat, pananakit ng kalamnan at kasukasuan, at pagkapagod ay maaaring maramdaman sa loob ng 6 hanggang 12 oras pagkatapos ng pagbabakuna, subalit ito ay normal at kusang mawawala sa loob ng dalawang araw. Maliban dito, wala ng iba pang masamang epekto. Sa ibang tao, sila ay nag aalala tungkol sa pagkaparalisa matapos ang bakuna sa trangkaso, tulad ng Gibb's syndrome. Sa katunayan ang sakit na ito ay napaka bihira. Mayroon lamang isa hanggang dalawa kada milyong kaso ng pagbabakuna, at walang malinaw na kinalaman sa pagitan ng dalawa. Kaya't ipinapakita na ang bakuna sa trangkaso ay ligtas at epekibo. Pagkatapos ng pagbabakuna, kailangan ng mga dalawang linggo ng katawan para makagawa ng antibodies upang makaiwas sa virus ng trangkaso. Kaya't, ang karamihang matatanda at malalalang pasyente ay dapat TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 60
magpabukuna sa trangkaso sa lalong madaling panahon. Mayroon ding bakunang pneumococcal! Ang sakit na pneumococcal ay sanhi ng Streptococcus pneumoniae (pneumococcus). Ang sakit na pneumococcal ay naipapasa lamang sa pamamagitan ng patak, tulad ng pagbahing at pag ubo. Ang oras ng incubation ay mga isa o tatlong araw. Sa pangkalahatan, ang bakterya ng pneumococcal ay nakapagdudulot lamang ng sinusitis at otitis media, subalit maaari din silang maging sanhi ng malala o nakamamatay na sakit na pneumococcal, kasama ang pulmonya, sepsis at meningitis. Ang pagsalakay ng sakit na pneumococcal kadalasan ay may mas malubhang kinahihinatnan sa mga kabataan at matatanda. Ang mga pasyenteng may malalang sakit, kasama ang mga may sakit sa paghinga, ay nabibilang sa grupong may matataas na peligro. Ang dalawang uri ng bakunang pneumococcal Mayroong dalawang uri ng bakunang pneumococcal sa merkado, ang 23-valent pneumococcal polysaccharide (23vPPV) at ang bakunang pneumococcal conjugate (PCV). Parehong ligtas at maaaring makaiwas sa pagsalakay ng sakit na pneumococcal. Kasama sa mga karaniwang salungat na reaksyon sa bakuna ang konting pamumula at sakit sa lugar na pinagsaksakan na maaaring panandaliang lumitaw matapos ang pagbabakuna. Para sa mga taong edad 65 pataas, ang Komite ng Siyensya sa Sentro ng Proteksyong Pangkalusugan ay inirerekomenda ang isang dosis ng bakunang 13-valent pneumococcal conjugate o isang dosis ng bakunang 23-valent pneumococcal polysaccharide Bakuna sa trangkaso at bakunang pneumococcal Ayon sa lokal na pag aaral, ang sabay sabay na pagbabakuna sa trangkaso at bakunang pneumococcal ay mababawasan ang tyansa ng pagkakaospital at kamatayan sa mga matatanda. Kaya't, ang bakuna sa trangkaso at bakunang pneumococcal ay parehong ligtas at epektibo. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 61
Kabanata 13: Ang aplikasyon ng Oxygen Therapy sa Bahay Oxygen Therapy sa bahay 1. Dahil sa mga problema ng baga at Sistema ng sirkulasyon, ang baga ay hindi makakakuha ng sapat na oxygen upang isuplay sa katawan sa pamamagitan ng normal na paghinga, na nagdudulot ng hypoxia at hika. 2. Ang doktor ay mag dedesisyon kung kailangang mag-ayos ng lunas na oxygen ayon sa antas ng hypoxia sa inyong araw araw na buhay, resulta ng pagsusuri sa dugo, atbp. Layunin sa therapy ng oxygen sa bahay 3. Nagbibigay ng ekstrang oxygen sa pasyenteng may malalang hypoxia upang mabawasan ang kakulangan ng oxygen sa katawan. 4. Ang nakapagpapagaling na epekto ay makatutulong na mapahaba ang buhay at mapabuti ang tungkulin ng puso, at makabubuti rin upang makatagal sa ehersisyo, pagtulog at kalidad ng buhay, at makababawas ng pagod at makapag papasigla sa oxygen. Mga Pag-iingat Ang therapy ng oxygen sa bahay ay tulad ng pangkalahatang gamot; ang doktor ay magtatakda ng dami ng kinakailangang oxygen.
Inirerekomenda na ang pasyenteng matagal at deretsong gumagamit ay kailangang gamitin ito ng mahigit sa 15 oras kada araw. Ang therapeutic na epekto ng patuloy na paggamit ay 24 na oras ay ideyal. Ang ibang pasyente ay kailangan lamang gamitin ito sa putul putol na paraan, tulad ng habang may ginagawa o/ at natutulog. Lahat ay nakadepende sa mga payo ng doktor. Ang matagalang therapy ng oxygen ay hindi makapagdudulot ng adiksyon. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 62
Sa kasalukuyan, ang karaniwang ginagamit na kagamitang oxygen pambahay ay ang oxygen generator. Ang prinsipyo ng paggamit nito ay ang paglabas ng hangin sa paligid, ibukod at tumutok sa oxygen mula sa ibang gas, at pagkatapos ay lagyan ng mataas na pagtutok dito. Kapag lalabas, maaring pumili ng ibang kagamitang portable na oxygen, tulad ng portable oxygen cylinders o portable oxygen generators. Maaaring magdesisyon ang pasyente ayon sa kanilang pangangailangan. Bote ng Portable oxygen Oxygen cylinder oras ng Dami ng Daloy ng Oxygen (degree L min) paggamit (oras: minuto) Modelo ng Kapasidad 0.5 1 1.5 2 3 4 5 Tangke ng (litro) Oxygen TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 63
B 170 5:40 2:50 2:07 1:25 0:56 0:42 0:34 C 230 7:40 3:50 2:53 1:55 1:16 0:57 0:46 D 406 13:32 6:45 5:05 3:23 2:15 1:41 1:21 Ang oras na magagamit ng iba't ibang laki ng bote ng oxygen sa ibat ibang daloy ng rates Portable oxygen generator Bilang karagdagan, ang paninigarilyo ay may malaking kabawasan sa epekto ng therapy at tataas ang pagkakataon ng paso at sunog. Kaya't ang pasyente ay dapat huminto sa paninigarilyo sa lalong madaling panahon. Kung ikaw ay maglalakbay, mangyaring kumonsulta sa iyong doktor tungkol sa iyong pisikal na kondisyon at magsagawa ng paraan sa oxygen therapy ng magkasabay, ang maghandang Mabuti bago lumabas. Kung ikaw ay may pisikal na karamdaman o sintomas na malala pagkatapos gumising, tulad ng sakit ng ulo, pagod, pagkahilo, pagkalito, pagkabalisa, hindi pagkatulog, kawalan ng gana sa pagkain, tumaas na pangangapos sa paghinga, kulay lilang mga daliri o namamagang paa, mangyaring kontakin ang tagapangalaga ng kalusugan sa lalong madaling panahon. Mangyaring pindutin ang video at libreto upang maipaliwanag ang mga detalye sa kasanayan ng therapy ng oxygen sa bahay sa pang araw araw na buhay. Maaari mong tingnan ito para sanggunian. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 64
Maaari bang sumakay ng transportasyon ang gumagamit ng oxygen kapag lalabas? 1. Ang portable oxygen concentrators ay hindi kontroladong kalakal. Maaaring dalhin ng pasyente ang oxygen concentrators sa mga pangunahing transpotasyong pangpubliko. 2. Upang madala ang mga tangke ng portable medical oxygen sa pampublikong transportasyon, ayon sa Regulasyon (Pangkalahatan) ng Mapanganib na Kalakal, ang bawat pampublikong transportasyon o bawat lantsa ay maaari lamang magdala ng dalawang bote kada pasahero para sa personal na gamit sa parehong oras ng tangke ng portable medical oxygen. 3. Ayon sa polyeto ng ligtas na paglalakbay sa MTR na nilimbag ng korporasyon ng MTR, para sa ikaluluwag ng pasahero na nangangailangan gumamit ng oxygen upang makahinga dahil sa sakit ,maaari silang magdala ng may maayos na pagkakalagay na pinaliit na tangke ng medical oxygen na hindi lalampas sa 1.7 litro (i.e. Type C) ay pumasok sa lugar ng MTR. Mayroon bang mga paghihigpit sa pagdadala ng tangke ng portable medical oxygen sa mga may prankisang bus? 1. Ang binagong "Regulasyon sa Serbisyo ng Pampublikong Bus" ay magiging epektibo sa Enero 1, 2020, at pinapayagan ang taong may dala ng sariling tangke ng medical compressed oxygen na maglakbay sa may prankisang bus, subalit ang bawat bus ay maaari lamang makapagdala ng hindi hihigit sa dalawang pang sariling gamit na tangke ng compressed medical oxygen Ano ang dapat kong bigyang pansin kapag nagdadala ng tangke ng portable medical oxygen sa may prankisang bus? 1. Bago umakyat ng bus, kailangan mong ipaalam sa kapitan ng bus na may dala kang tangke ng portable medical oxygen para sa iyong pangsariling gamit, ipaalam kung ilan ang iyong dala, at na ikaw ay humihinga ng oxygen sa pamamagitan ng ilong at lalamunan ay sapat ng katibayan na ikaw ay may pangangailangang magdala sa bote ng oxygen. 2. Pagkatapos umakyat sa bus, mangyaring piliting umupo sa may karampatang silya at sundin ang pangkalahatang panuntunan sa pag iingat para sa pampublikong transportasyon. 3. Kapag bababa ng bus, mangyaring sabihan ang kapitan upang payagan ang iba pang sasakay ng bus na may kaparehong pangangailangan na makasakay sa bus kapag pinayagan ng batas. 4. Mangyaring sumangguni sa impormasyong inilabas ng departamento ng transportasyon o konsultahin ang may kaugnay na tauhang medikal para sa usaping kinakailangan ng atensyon at patnubay kaligtasan para sa pagdadala ng pang sariling gamit na tangke ng compressed medical oxygen sa transportasyon. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 65
Ang sumusunod na URL ay mayroon ding kinakailangang Impormasyon para sanggunian: 1. Alamin ang libreto ng portable oxygen 2. 3. libreto ng MTR libreto sa Departamento ng transportasyon Kabanata 14: Palliative care Ang ibang pasyenteng may chronic obstructive pulmonary disease, kahit pa sila ay nakakatanggap ng gamot na may epektibong lunas, mayroon pa rin silang pisikal na hirap, kasama ang mga sintomas tulad ng tuloy tuloy na hika, pagod, pagkabalisa at pagkalito. Ang palliative care ay makatutulong sa pasyente na maibsan ang mga sintomas. Sa katunayan, ang target ng Palliative Care ay hindi na lamang limitado sa pag aalaga ng pasyenteng may malubhang kanser o pasyenteng nasa huling yugto ng sakit kapag nalalapit ang kamatayan. Ang lunas ng serbisyo sa pagpapaginhawa ay nagbibigay din sa pasyenteng may matagal ng malubhang sakit (tulad ng chronic obstructive pulmonary disease) at ang kanilang pamilya ng may buong pag aalaga at suporta sa lahat na aspeto ng katawan, isip, lipunan at ispiritwal, sa gayon ay mapapabuti ang kanilang kalidad ng pamumuhay hanggang matapos ng pasyente ang huling yugto ng kanyang buhay. Kasama sa mga layunin ng Palliative Care ang: 1.Paginhawahin o tanggalin ang sintomas ng hika, sakit ng katawan at hirap 2. Magbigay ng pangkaisipang pagpapayo para sa pasyente at kanilang pamilya upang mapaginhawa ang hirap sa isipan TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 66
3. Respetuhin ang karapatan ng pasyente, payagan ang pasyente at kanyang pamilya na masabi ang kanilang mga hiling at pag usapan ang Proyekto ng Maagang Pagpaplano sa Pag aalaga Ano ang 'Proyekto ng Maagang Pagpaplano sa Pag aalaga' Ang'Proyekto ng Maagang Pagpapaplano sa Pagaalaga' ay tumutukoy sa pag uusap sa pagitan ng pasyente at kanilang pamilya na may malubhang sakit at tauhang medikal, isinasaalang alang ang mga dahilan tulad ng mga babala sa sakit, ang mga kalamangan at kahinaan ng paglunas, at ang halaga at kahilingan ng pasyente, at pag-usapan ang susunod na planong medikal at personal na pangangalaga kapag malubha na. Ano ang 'Paunang Utos'? Ang pasyenteng may edad na 18 o pataas, may sariling pag iisip at may sapat na impormasyon, ay maaaring gumawa ng 'Paunang Utos', kung saan ay malinaw na sinasabi ang tukoy na pangyayari sa ilalim ng kung saan ang lunas upang madugtungan ang buhay ay hindi na tanggapin kapag ang pasyente ay umabot sa katapusan ng kanilang buhay at hindi na maaaring magdesisyon para sa kanilang sarili. Kung gusto mo pang matutunan ang tungkol sa Proyekto ng Maagang Pagpaplano sa Pagaalaga at Maagang Utos, mangyaring pindutin dito. Kung gusto mo matutunan ang tungkol sa Palliative Care, mangyaring pindutin dito. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 67
Kabanata 15: Nutrisyon at Diet therapy Mga dahilan ng malnutrisyon Mga Dahilan sa pagkain 1. Ang hirap sa mahabang paghinga at mahinang ganang pagkain 2. Paglunok ng sobrang hangin habang kumakain ay magiging sanhi ng paglobo ng tiyan at makaaapekto sa gana. 3. Ang mahinang gana ay nagdudulot ng hindi sapat na paggamit ng calories at protina, gayundin ang kawalan ng iba't ibang bitamina at mineral. Metabolic Factors 1. Ang Tumaas na pangangailangan sa paghinga ay nangangailangan ng dagdag na calories. 2. Ang madalas na pulmonya at lagnat ay makapagpapataas ng metabolic rate at konsumo ng calories. Masamang epekto ng gamot 1. May mga gamot para sa chronic obstructive pulmonary disease na nakapagdudulot ng pagkawala ng gana at pagduduwal, na nakaaapekto sa gana at pagkain. 2. Ang nilalanghap na corticosteroid ay pangkaraniwang gamot upang mapaginhawa ang pamamaga at pamumula sa daanan ng hangin. Ang matagal na paggamit ng mataas na dosis ng corticosteroid ay makababawas sa kakapalan ng buto at tataas ang pagkakataon na makaranas ng osteoporosis. Kaya't ang pasyente ay kailangang bigyang halaga ang pagkonsumo araw araw ng calcium at bitamina D Payong Nutrisyon Kapag naramdaman ko ang kawalan ng gana, maaari akong: 1. Magkaroon ng maraming pahinga bago kumain. 2. Kung sobrang pagod para kumain sa gabi, kailangang dagdagan ang pagkain ng almusal. 3. Iwasan ang pagkain ng ma maraming gas na nabubuo, tulad ng tuyong beans, sibuyas, kamote, berdeng sili, asparagus, labanos, broccoli, broccoli, keso, beer, at sparkling na inumin upang mabawasan ang pagkakaroon ng kabag. 4. Iwasan ang maraming likido tulad ng sopas o inumin habang kumakain, para hindi maapekuhan ang gana. 5. Tinatayang pagtaas sa pag-inom ng likido sa labas ng pagkain upang gumanda ang problema ng TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 68
sobrang plema sa paghinga. 6. Kapag kumakain, inirerekomenda ang pagsusuot ng maluwang na damit, at huwag magsuot ng sobrang sikip dahil makaaapekto ito sa gana. Kapag nahihirapan akong huminga at nahihirapang kumain, maaari kong; 1. Panatiliin ang sirkulasyon ng hangin sa lugar na kinakainan upang bumuti ang problema sa hika bago kumain. 2. Sabihan ang miyembro ng pamilya na magluto, upang maiwasan ang paglanghap sa usok ng langis at maka apekto sa gana at pagkain. 3. Kung kailangan mo magluto ng sariling pagkain, maaaring subukang maghanda ng simpleng pagkain, o magluto sa paraang walang usok (tulad ng microwave oven). 4. Iwasan kumain ng mataas sa asin, naproseso at iprineserbang pagkain, dahil ang pagkain ng sobrang asin ay magiging dahilan ng pagkakaroon ng sobrang tubig sa katawan, dahilan para maging mahirap ang paghinga at kapusin ang paghinga. 5. Baguhin ang texture ng pagkain upang mapabuti ang problema sa pagnguya, paglunok o pagtunaw dahilan sa hirap ng paghinga. Maaari mong piliing kumain ng malambot, tinadtad o kahit mga dinurog, at iwasan ang pagkaing matitigas o sobrang titigas. Iminumungkahing pagkain: Egg flower milk oatmeal Nilugaw na kalabasa na may dinurog na karne Gatas na Walnut, Gatas na Almond Nilagang itlog Gatas na Stewed Gatas na soy o gatas na soy na dinagdagan ng calcium Sopas na krema Kapag bumagsak ang aking timbang, maaari akong: 1. Kumonsulta sa nutritionist at magdagdag ng tamang suplementong nutrisyon tulad ng gatas na maraming nutrisyon o pulbos na protina upang maiwasan ang patuloy na pagkawala ng timbang. 2. Kumain ng 4 hanggang 6 na kain nab eses kada araw, ang bawat pagkain ay hindi dapat busog, kunin ang prinsipyo sa pagkain ng kaunti subalit madaming beses. 3. Piliin ang mataas sa calorie, mataas sa protinang pagkain. Iminumungkahing pagkain: Palamang mani/mantekilya/ tinapay na keso TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 69
Nilugaw na may itlog/yuba/sesame oil Tinapay na may palaman: itlog, hamon, tuna, sardinas atbp. Oatmeal at nutrisyunal na pulbos na gatas o pulbos na protina Tofu flower Tea eggs, nilagang itlog Kabanata 16: Mga katanungang madalas itanong Kabanata Ano ang tungkulin TANONG: Ang ubo ba ay sanhi lamang ng sipon at allergies? 1 ng ating baga? SAGOT: Sa pangkalahatan, ang pangkaraniwang dahilan ng malalang ubo ay sipon, nasal allergies at iba pang impeksyon sa paghinga. Suablit, marami ring dahilan ang malalang ubo, at dapat humanap ng payong medikal sa lalong madaling panahon. Kabanata Ano ang chronic TANONG: Ang COPD ba ang kapareho ng hika? 2 obstructive SAGOT: Kahit pa ang sintomas ay pareho, ang chronic obstructive pulmonary pulmonary disease ay iba kaysa hika. Dapat na kumonsulta sa disease? doktor para pag susuri at diagnosis. TANONG: ang COPD ba ay sakit panglalake? SAGOT: Sa nakaraan, ang chronic obstructive pulmonary disease ay lumilitaw lamang sa mga lalake, pero dahil sa pagdami ng bilang ng mga babaeng naninigarilyo sa panahon ngayon, ang bilang ng babaeng pasyente ay patuloy na tumataas. Kabanata Paninigarilyo at TANONG: Kusa bang aayos ang baga sa kanyang sarili pagkatapos 3 chronic obstructive tumigil sa paninigarilyo? pulmonary disease SAGOT: Sa kasamaang palad, ang napinsalang baga ay hindi na maaaring gumaling. Subalit ang pagtigil sa paningarilyo ay ang pinakamagandang paraan upang mapabagal ang pagpapatuloy ng sakit at tumaas ang pag-asang maligtas ang pasyente sa chronic obstructive pulmonary disease. Kabanata Medikal na Lunas TANONG: Ang lahat ng nilalanghap na gamot ay ginagamit para 4 gamutin ang hika. Kung hindi malalang hika, posible bang hindi ito gamitin o gamitin lamang ng kalahati? SAGOT: Ang long-acting bronchodilators at nilalanghap na corticosteroids ay kailangang gamitin ng regular upang 70 TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved
mabawasan ang sintomas at malalang sakit. Ang short-acting tracheal dilators ay maaaring gamitin kung kinakailangan lamang. Kung mayroong mga katanungan tungkol sa anumang gamot, mangyaring kumonsulta sa iyong doktor o parmasyutiko. Kabanata Papaano gamitin TANONG: Ang paraan ba ng paggamit ng bawat inhaler ay 5 ang inhaler magkakaiba? Sagot: Oo. Kung gusto mo malaman kung paano gamitin ang inhaler, mangyaring basahin ang Kabanata 5. TANONG:kailangan bang gumamit ng spacer? Sagot: Ang spacer (palayok ng gamot) ay kagamitan upang matulungan ang pasyente sa paggamit ng compressed inhaler. Kapag ang compressed inhaler ay ikinonekta sa spacer, ang lalabas na gamot ay makagagawa ng pinong ambon at panandaliang mananatili sa palayok ng gamot, para ang pasyente ay madaling malanghap papunta sa baga sa pamamagitan ng nozzle sa palayok ng gamot. Ang pang espasyo ay may mga sumusunod na pakinabang: Mabawasan ang pagkawala ng gamot dahil sa hindi tamang galaw ng paghinga Mapabuti at mapataas ang dami ng gamot na umaabot sa baga Maaari nitong maharangan ang sink na malalaking butil ng gamot sa spacer, kaya't nababawasan ang masamang epekto dahilan sa pagdikit ng gamot sa lalamunan, tulad ng ulcer sa bibig, pagka paos, atbp. Ang epektibong paraan sa pagkakaroon ng malaking dosis ng tracheal dilators sa pasyente na may malubhang hika. Kabanata Rehabilitasyon ng Tanong: Ano ang pagkakaiba sa rehabilitasyon ng dibdib at baga 6 Dibdib at Baga at ang nakagawiang ehersisyo? Sagot: Ang kalahok sa rehabilitasyon ng dibdib at baga ay sasailalim muna sa pagsusuri ng tungkuling medikal at cardiopulmonary. Ang mauunang pagsusuri sa rehabilitasyon ay magbibigay pagkakataon sa therapist na makagawa ng plano sa pagsasanay at masuri din ang kaligtasan ng kalahok ng pagsasanay sa ehersisyo. Bilang karagdagan, ang rehabilitasyon ng dibdib at TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 71
baga ay kasama ang pag aaral sa kalusugan ng dibdib at baga at kakayahan sa sariling pangangasiwa ng sakit. Kabanata Ehersisyo sa bahay TANONG: Ako ay humihingal na, maaari pa ba ang ehersisyo? 7 at Pag-iingat Sagot: Oo. Ang ehersisyo ay maaaring makatulong sa tungkulin ng cardiopulmonary at pisikal na kalagayan. Ayon sa pangangatawan ng indibidwal at pisikal na kalagayan, sundin ang mga gabay ng physiotherapist upang magawa ang tamang ehersisyo. Kabanata Tanong: Bilang karagdagan sa gamot, mayroon pa bang ibang 8 Mga Paraan para paraan upang mapaginhawa ang hika? mapaginhawa ang Sagot: Maraming mga paraan upang mapaginhawa ang hika, hika at Teknik ng kasama ang Teknik sa paghinga, nakapahingang tindig, at pagpapalinaw ng paggamit ng portable na bentilador. plema Kabanata Paghinga at Teknik Tanong: Maaari mo bang maiwasan ang pangangapos ng 9 Ng pagtitipid sa paghinga sa pamamagitan ng pag iwas sa mga gawain? lakas Sagot: Hindi! Sa katunayan, mas lalo mong iniiwasan na bawasan ang gawain, hindi pa rin mawawala ang pangangapos sa paghinga, at mauuwi ang pasyente na mahulog sa walang katapusang pagbagsak ng pisikal na lakas, at makaramdam ng sobrang pagkapagod kaya't lalong kakapusin ng sa paghinga. Tanong: Sa pang araw araw na buhay, ano ang magagawa upang mabawasan ang pangangapos ng paghinga? Sagot: Maaari mong iaplay ang paghinga ng nakakunot ang mga labi at ang tulong sa paghinga habang may ginagawa sa araw araw, tulad ng pagsesepilyo, pagbibihis at paliligo. Kabanata 10 Pangangasiwa sa Stress Tanong: Ang pagharap sa pangangapos ng paghinga araw araw ay sadyang nakakapagod. Mayroon bang ibang paraan para mapahinga? Sagot: Ang ibang ehersisyo para sa pagpapahinga tulad ng progresibong pamamahinga sa kalamnan at pagmumuni na pamamahinga ay maaaring maging epektibo sa pagpapahinga. Maaari mo rin subukan ang mga ehersisyong makapag bibigay sayo ng pakiramdam ng nakalimutang pamamahinga. Bilang karagdagan, maaari ka ring mag ehersisyo ng ibang pisikal, at pangkaisipan tulad ng Health Qigong, "BaDuanJin"upang makapag ehersisyo ng pisikal na pangangatawan, paghinga, at maudyukan ang isip at tindig na mapahinga ng natural ang TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 72
katawan. Kabanata Pagpaplano ng Tanong: ang pasyenteng may chronic obstructive pulmonary 11 Personal na disease ay madalas umubo at hingalin, ano ang mahirap hawakan Pangangalaga at alagaan bilang myembro ng pamilya. Mas ligtas ba na ipadala kaagad sa ospital para sa maliit na problema? Sagot: Ang istruktura ng baga ng pasyenteng may chronic obstructive pulmonary disease ay napinsala ng matagal na panahon, kaya't ang sintomas ay ang madalas na pag ubo at paghingal. Hangga't nasusunod nila ang pula, dilaw at berdeng panuntunan ng COPD sa Plano ng personal na Pangangalaga, maaari silang malunasan ng tama sa bahay. Para sa detalye, mangyaring sumangguni sa kabanata 10. Kabanata 12 Bakunang isinasaksak para sa TANONG: Ang bakuna ba sa trangkaso at bakunang pneumococcal ay kapakipakinabang? trangkaso at Sagot: Ang mga nakatatanda sa pangkalahatan, lalo ang mga may pneuumococcal malalang sakit sa baga, ay dapat mabakunahan laban sa trangkaso upang mabawasan ang peligro sa pagkakaroon ng malalang komplikasyon at kamatayan. Mayroong dalawang uri ng pneumococcal na bakuna sa mercado, Ang 23-valent pneumococcal polysaccharide na bakuna (23vPPV) at ang pneumococcal conjugate na bakuna (PCV). Pareho silang nakapag papaiwas sa paglusob ng pneumococcal na sakit. Ayon sa lokal na pag-aaral, ang magkakasabay na pagbabakuna sa trangkaso at bakunang pneumococcal ay makapagpapababa ng pagkakataong maospital at mamatay ang matatanda. Kaya't ang bakuna sa trangkaso at bakunang pneumococcal ay parehong ligtas at epektibo. TANONG: Ligtas bang tumanggap ng bakuna sa trangkaso at bakunang pneumococcal? Sagot: Karaniwang ligtas na magkaroon ng bakuna sa trangkaso, maAaring magkaroon ng pamumula o pananakIt sa lugar na sinaksakan. Ang mga sintomas na tulad ng lagnat, pananakit ng kalamnan at kasukasuan, at pagod ay maaaring lumitaw sa loob ng 6-12 oras pagkatapos ng pagbabakuna, ito ay normal lamang TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 73
at mawawala sa loob ng dalawang araw. Mayroong dalawang uri ng bakuna sa pneumococcal sa mercado, ang 23-valent pneumococcal polysaccharide na bakuna (23vPPV) at ang pneumococcal conjugate na bakuna (PCV). Parehong ligtas ang mga bakunang ito. Kasama sa mga karaniwang masamang epekto ng pagbabakuna ang konting pamamaga at sakit sa lugar na binakunahan. Kabanata Aplikasyon ng Tanong: Narinig ko na ang paggamit ng oxygen ay 13 Oxygen therapy sa nakakahumaling, at mas lalo mo siyang gagamitin, tama? bahay Sagot: Ang oxygen therapy ay hindi nakakahumaling. Ang tama at epektibong paggamit ng oxygen ay makapagpapababa ng hypoxia at pangangapos sa hininga, at makuha ang epekto ng pagpapahaba sa buhay. Tanong: Napakahirap gumamit ng oxygen. Maaari ko bang hindi siya gamitin kapag lalabas? Sagot: kapag nasa labas, mas lalo kang nahaharap sa hypoxia at pangangapos ng hininga dahil sa pagdami ng ginagawa, kayat kailangan mo gumamit ng tamang daloy ng oxygen. Maaari kang pumili ng ibang kagamitang portable oxygen, tulad ng nakaboteng portable na oxygen o portable oxygen generator. Ang pasyente ay maaaring pumili ayon sa kanilang pangangailangan. Kumonsulta sa kaugnay na tauhang medikal kung kinakailangan. Kabanata Palliative na lunas Tanong: totoo ba na ang mga tao lamang na may taning sa kanser 14 ang nangangailangan sa serbisyo ng paglunas na palliative? Sagot: Sa katunayan, ang layunin ng lunas na palliative ay hindi na lamang limitado para sa pag-aalaga ng pasyenteng may taning sa kanser o pasyenteng nasa huling yugto ng sakit kapag nalalapit sa kamatayan. Ang serbisyo ng lunas sa palliative ay nagbibigay din ng pangkalahatang pangangalaga at serbisyo ng suporta sa lahat ng aspeto ng katawan, isip, lipunan, at espiritu para sa pasyenteng may malala at matagal ng sakit (tulad ng chronic obstructive pulmonary disease) at ang kanilang pamilya. Kabanata Nutrisyon at diet Tanong: Mayroon akong chronic obstructive pulmonary disease, 74 TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved
15 theraphy pero sobrang taba ko. Kailangan ko bang uminom ng masustansyang gatas upang masuplayan ang nutrisyon ko tulad ng ibang pasyente? Sagot: Ang sobrang katabaan ay nakapagpapadagdag sa pasanin ng taong may COPD, nagiging mahirap sa paghinga. Ang hindi tamang pag-inom ng masustansyang gatas ay maaaring makapagpatuloy sa pagtaas ng timbang. Kaya't kung ang gana ay normal, hindi iminumungkahing uminom ng masustansyang suplemento para sa matatabang pasyenteng may COPD. Kung may pagdududa, mangyaring kumonsulta muna sa tauhang medikal o nutritionist. TAGALOG- INTEGRATED COPD BOOKLET.DOCX Copyright © 2021 Hospital Authority. All rights reserved 75