Kumonekta sa Kalusugan Manatiling Malusog
Ang pangangalaga sa kalusugan ay mahalaga para sa lahat! Mahalagang Maunawaan at gamitin ang mga serbisyong pangkalusugan sa Canada. Lahat ng naninirahan sa Canada ay maaring makatanggap ng mga kinakailangang serbisyong medikal. Ang pangangalagang pangkalusugan ay hindi lamang para sa kung ikaw ay may sakit. Ang mga serbisyo at mga impormasyong pangkalusugan ay matutulungan ka na MANATILING MALUSOG! Tutulungan ka ng patnubay na ito na maunawaan at magamit ang mga serbisyo at mga mapagkukunan ng pangangalagang pangkalusugan sa Bow Valley (Banff, Canmore, Lake Louise at Kananaskis). Marami sa mga serbisyo at mga mapagkukunang ito ay ibinibigay nang LIBRE! Maaari kang makahanap ng mga sagot sa mga katanungan mo sa kalusugan at kagalingan sa anumang oras. Maaari kang makakuha ng tulong sa iyong mga tanong sa 200 iba-ibang wika. Ang suporta ay makukuha 24/7 (anumang oras ng araw o gabi) Maaari kang tumawag sa 811 mula sa anumang telepono upang makipag-usap sa isang Registered Nurse. Maaari mong bisitahin ang para sa kapaki-pakinabang na impormasyon at mga video. Maaari kang tumawag sa 211 mula sa anumang telepono. Maaari mong bisitahin ang upang makahanap ng suporta na malapit. Kung mayroon kang isang medical EMERGENCY, maaari kang tumawag sa 911. Tutulungan ka ng operator sa telepono hanggang dumating ang isang ambulansiya. Maaari kang makakuha ng tulong sa maraming wika Ang mga serbisyo ng interpretation ay available sa mga ospital ng Bow Valley at maaaring ayusin sa maraming mga klinika. Ang interpretation ay available sa maraming wika. Ang mga interpreter ay nagsasalita ng iyong unang wika upang matulungan ka at ang doktor na maintindihan ang isa't isa. Ang mga interpreter ay maaaring makatulong sa iyo na mag-fill out ng mga form. Ang mga interpreter ay nagpapahintulot sa iyo na panatilihing pribado ang iyong medical information. Hindi mo kailangan ang isang kaibigan o miyembro ng pamilya upang pumunta sa iyong appointment. 2
Impormasyon sa Patnubay na ito Mga Karaniwang Salita sa Pangangalagang Pangkalusugan (pahina 4-5) Alberta Health Care Insurance Plan (AHCIP) (pahina 6-7) • Sino ang sakop? • Ano ang sakop? • Paano magparehistro para sa AHCIP Mga Pangunahing Serbisyo ng Pangangalagang Pangkalusugan sa Bow Valley (pahina 8-10) • • • • • Mga Parmasya at mga Sentro ng Pampublikong Kalusugan Ang Iyong Pangkalahatang Manggagamot/Family Doctor Bow Valley Primary Care Network Paano magparehistro sa isang Family Doctor Paano makakuha ng tamang medikal na tulong Manatiling Ligtas at Malusog sa Trabaho (pahina 11) Manatiling Ligtas at Malusog sa mga Relasyon (pahina 12) Addiction at Pangkaisipang Kalusugan (pahina 13) Sekswal na Kalusugan, Pagbubuntis at Panganganak, at Pangangalaga ng Sanggol (pahina 14-15) Malusog na mga Bata at mga Teenager (pahina 16-17) Nakalulusog na Pagkain at Ehersisyo (pahina 18-19) Pangangalagang Pangkalusugan para sa mga Senior (pahina 20) Mga Sekundaryong Serbisyo sa Pangangalagang Pangkalusugan (pahina 21) Karagdagang Segurong Pangkalusugan (pahina 22-23) Mga Mapa ng Pangangalagang Pangkalusugan (pahina 24-25) Ang Aking Impormasyon sa Kalusugan (pahina 26) 3
Mga Karaniwang Salita sa Pangangalagang Pangkalusugan Habang binabasa mo ang patnubay na ito, makakakita ka ng mga ilang karaniwang salita sa pangangalagang pangkalusugan na nakasulat sa italiko. Maaaring malaman mo nang higit pa ang tungkol sa kahulugan ng mga salitang ito sa mga susunod na dalawang pahina. Alberta Health (Kalusugan ng Alberta) ay ang panlalawigang ministeryo ng pamahalaan na nagtatakda, sumusubaybay at nagpapatupad ng mga panlalawigang patakaran at mga pamantayan sa kalusugan. Alberta Health Services (AHS) [Mga Serbisyo sa Kalusugan ng Alberta] ay ang panlalawigang awtoridad sa kalusugan na nagpaplano at naghahatid ng mga suporta at mga serbisyong pangkalusugan sa Alberta. Alberta Health Care Insurance Plan (AHCIP) [Plano ng Health Care Insurance ng Alberta] ay sumasakop sa lahat ng mga karapat-dapat na mga Albertan para sa nakasegurong mga serbisyo sa ospital at mga doktor sa Alberta. Dapat kang magparehistro para sa plano at palagi mong dalhin ang iyong Alberta Personal Health Card (Personal na Card ng Kalusugan ng Alberta). Bow Valley ay nangangahulugang ang lugar na kasama ang Banff, Canmore, Lake Louise, Kananaskis, at MD Bighorn 8. Departamento ng Emergency ay nagbibigay ng madaliang medikal na pangangalaga sa mga pasyente na dapat na matingnan ng isang doktor sa lalong madaling panahon. Ang pinaka madaliang mga kaso ay unang tinitingnan ng departamento ng emergency. Maaaring magkaroon ng isang mahabang paghihintay para magpatingin sa isang doktor kung ang iyong medikal na alalahanin ay hindi isang emergency. May mga departamento ng emergency sa mga ospital sa Banff at Canmore. Mga Pangkalahatang Manggagamot [General Practitioners (GPs)] o mga Pampamilyang Physician/mga Doktor ay tumutulong sa lahat ng mga bahagi ng kalusugan mo at kalusugan ng iyong pamilya. Sila ay nangangalaga para sa mga babaeng buntis, mga sanggol, mga bata, mga nasa hustong gulang at mga senior. Nag-aalok sila ng tulong sa anumang sakit, pinsala o katanungan sa kalusugan. Kung ikaw ay mayroong isang mas kumplikadong alalahanin sa kalusugan, maaari kang isangguni ng iyong doktor sa isang espesyalista para sa mas espesipikong mga pagsusuri at paggagamot. Health Link (Link sa Kalusugan) ay nagbibigay ng 24/7 na payo sa telepono at pangkalahatang impormasyon sa kalusugan para sa mga Albertan. Maaari mong maabot ang Health Link sa pamamagitan ng pag-dial sa 811. Medicare ay ang pambansang sistema ng pangangalagang pangkalusugan na nagbibigay ng saklaw ng pangangalagang pangkalusugan sa mga taong naninirahan sa Canada. Medikal na Kasaysayan ay nangangahulugan na kasalukuyan at nakaraang impormasyon tungkol sa kalusugan mo. Maaaring kabilang sa impormasyong ito ang anumang mga problema sa kalusugan o mga pinsala na naranasan mo, pampamilyang kasaysayan ng mga issue sa kalusugan, mga gamot, at ibang mga detalye na makakatulong sa iyong doktor na makapagbigay ng pinakamahusay na pangangalagang posible para sa iyo. 4
R e r e p a s u h Mga Karaniwang Salita sa Pangangalagang Pangkalusugan Pantrabahong Kalusugan at Kaligtasan (Occupational Health and Safety) sa Alberta ay nakikipagtulungan sa mga employer at mga industriya upang makatulong na maiwasan ang mga pinsala, mga sakit at mga pagkamatay na nauugnay sa trabaho. Ire-review ng employer mo ang mga patakarang pangkalusugan at pangkaligtasan ng iyong lugar ng trabaho kapag nagsimula kang magtrabaho. Pana-panahong Pagsusuri sa Kalusugan ay isang pagbisita sa iyong doktor na nagsasangkot ng isang pagsusuri ng mga bagay tulad ng iyong presyon ng dugo, bilis ng tibok ng puso at pangkalahatang kagalingan. Pagpapasyahan ng iyong doktor kung gaano kadalas ka kailangang magkaroon ng isang pagsusuri sa kalusugan. Bago at Pagkatapos ng Panganganak na pangangalaga ay tumutukoy sa mga serbisyo ng pangangalagang pangkalusugan na ibinibigay sa panahon ng pagbubuntis at pagkatapos na ipanganak ang mga sanggol. Reseta ay nangangahulugan na isang tagubilin na sinulat ng isang doktor. Ang doktor mo ay maaaring magbigay sa iyo ng isang reseta para sa mga gamot na maaari mong makuha sa isang parmasya. Maaari ding magbigay ang doktor mo ng isang reseta para sa paggagamot tulad ng isang physiotherapy. Pangunahing Pangangalagang Pangkalusugan (Primary Health Care) ay kinabibilangan ng mga serbisyo sa iyong komunidad na sumusuporta sa pang-araw-araw na mga pangangalagang pangkalusugan mo at ng iyong pamilya, sa bawa't stage ng buhay. Kabilang sa ilang mga halimbawa ng pangunahing pangangalaga ang isang pagbisita sa iyong pampamilyang doktor, mga pagbabakuna mula sa isang nars ng pampublikong kalusugan, payo mula sa isang parmasyutiko, o isang appointment sa isang dietitian o therapist. Pagsasangguni ay ang rekomendasyon ng isang doktor upang kumuha ng payo mula sa isa pang medikal na propesyonal. Maaaring kailanganin mo ang isang pagsasangguni mula sa iyong family doctor upang makagamit ng ilang mga medikal na serbisyo. Registered Dietitian (RD) ay tumutulong sa mga indibidwal at mga pamilya na gumawa ng mga malusog na pagpili ng pagkain at makakuha ng mga pagkain na sumusuporta sa kanilang kalusugan. Registered Nurse (RN) ay nagbibigay ng mga serbisyo sa pag-aalaga, naghahatid ng mga programa ng edukasyon sa kalusugan at nakikipag-usap sa mga pasyente tungkol sa kanilang kalusugan. Espesyalista ay isang medikal na propesyonal na nagbibigay ng kadalubhasaan at pangangalaga sa isang espesipikong lugar ng medisina. Maaari kang isangguni ng iyong family doctor sa isang espesyalista. Walk-in Clinic ay isang klinika na tumitingin sa mga pasyente nang walang appointment. Maaari kang magpunta sa isang walk-in clinic kung ang iyong family doctor ay hindi available. Tingnan ang mga mapa sa pahina 24-25 para sa impormasyon sa walk-in clinic. 5
Alberta Health Care Insurance Plan (Plano ng Health Care Insurance ng Alberta) Sino ang sakop? Ang Canada ay may isang sistema ng pangangalagang pangkalusugan na pinondohan ng publiko na tinatawag na Medicare upang gawing posible ang pangangalagang pangkalusugan sa buong bansa. Bawa't lalawigan at teritoryo sa Canada ay mayroong sari-sariling plano ng Health Care Insurance na nagpapahintulot sa mga taong nakatira sa lalawigan o teritoryong iyon na ma-access ang Medicare. Maaari kang magparehistro para sa Alberta Health Care Insurance Plan (AHCIP) kung nakatira ka sa Alberta bilang isang: Permanenteng Residente o Citizen ng Canada na nagpaplanong tumira sa Alberta nang hindi bababa sa 12 buwan. Kasalukuyang humahawak ng work (minimum na 6 na buwan), study, o visitor permit. Ang mga detalye tungkol sa kung sino ang maaaring makatanggap ng AHCIP ay maaaring mahanap dito: Ano ang sakop? Ikaw ay maaaring mag-apply para sa Alberta Health Care Insurance Plan sa oras na ikaw ay dumating sa Alberta. Ikaw ay dapat mag-apply sa loob ng 3 buwan ng iyong pagdating sa Alberta para maiwasan ang pagkaantala sa pagtanggap ng coverage. Kung magbago ang iyong estado ng imigrasyon o tirahan, dapat mong ipabago ang iyong impormasyon sa registry office. Kabilang sa ilang mga halimbawa ng mga serbisyong sakop ng AHCIP ay: Mga pagbisita sa isang doktor o registered nurse Kinakailangang pangmedikal na surgery Mga pagbisita at pananatili sa ospital sa mga karaniwang ward Pribadong pag-aalaga ng nurse ayon sa iniutos ng isang doktor Mga pagbabakuna Ang mga ito ay ilan lamang sa mga serbisyong sakop ng AHCIP. Ang isang buong listahan ng kung ANO ang sakop at HINDI sakop ay maaaring mahanap dito: Ang mga gastos para sa marami sa mga serbisyo na hindi sakop ng AHCIP ay maaaring masakop sa pamamagitan ng karagdagang segurong pangkalusugan. Mahahanap mo ang higit pang impormasyon tungkol sa mga sekundaryong serbisyong pangkalusugan at karagdagang segurong pangkalusugan sa mga pahina 21-23. 6
Alberta Health Care Insurance Plan (Plano ng Health Care Insurance ng Alberta) Paano magparehistro para sa AHCIP Ang opisina ng Banff Registry ay ang tanging lugar sa Bow Valley kung saan maaari kang magparehistro nang personal. Maaari mong kumpletuhin ang form ng aplikasyon sa opisina. Mayroong isang taong tutulong sa iyo na magparehistro nang LIBRE. Dapat kang magdala ng TATLONG (3) dokumento upang magparehistro: 1. Dokumentong nagpapakita na ikaw ay nakatira sa Alberta Kasalukuyang lisensiya ng pagmamaneho sa Alberta Kasalukuyang identification card sa Alberta Kasalukuyang utility bill o bill sa telepono para sa isang tirahan sa Alberta Isang kasalukuyang pay stub, statement sa bangko o pangmatagalan (hindi bababa sa 6 na buwan) na kasunduan ng pag-upa ay maaaring gamitin bilang katibayan na ikaw ay nakatira sa Alberta, basta't kasama dito ang ang iyong buong pangalan at tirahan sa Alberta 2. Dokumento ng Pagkakakilanlan Pasaporte ng Canada Canadian Citizenship card Card ng Permanenteng Residente (magkabilang panig) Card ng First Nations/Inuit/Metis (magkabilang panig) ID card ng Alberta Kasalukuyang panlalawigan o panteritoryong lisensiya sa pagmamaneho 3. Dokumento na nagpapakitang ikaw ay pinapayagang manatili sa Canada Pasaporte ng Canada Card o sertipiko ng pagkamamamayan ng Canada (magkabilang panig) Sertipiko ng kapanganakan sa Canada Card ng Permanenteng Residente (magkabilang panig) Card ng First Nations/Inuit/Metis (magkabilang panig) Dokumento ng pagpasok sa Canada (magkabilang panig) 403-762-2177 103-211 Bear Street ,Banff, AB, T1L 1A6 (matatagpuan sa Bison Courtyard) 7
Mga Pangunahing Serbisyo ng Pangangalagang Pangkalusugan sa Bow Valley Ang Iyong Pangkalahatang Manggagamot (General Practitioner)/Family Doctor Napakahalagang makahanap ka ng isang General Practitioner (GP) pagkalipat mo sa isang bagong komunidad. Ang iyong GP ay madalas na tinatawag na iyong Family Doctor o Manggagamot. Ang doctor na ito ang makakaalam sa iyong medical history at pinananatili ang mga record ng lahat ng iyong impormasyon sa kalusugan. Ang family doctor mo ay nagpapasiya kung gaano kadalas mo kailangan ang isang pana- panahong pagsusuri sa kalusugan batay sa iyong kasalukuyang kalusugan at medical history. Maaari ka ding gumawa ng isang appointment upang magpatingin sa family doctor mo kapag ikaw ay nasaktan o hindi mabuti ang pakiramdam, o gusto mo ng isang pagsasangguni sa isang espesyalista. Kapag mayroon kang isang doktor na nakakaintindi sa iyo, sa pamilya mo, at mga medikal na pangangailangan mo, nakakakuha ka ng pinakamahusay na posibleng pangangalaga sa kalusugan. Ang pinakamahusay na paraan upang makahanap ng isang GP na tumatanggap ng mga bagong pasyente ay ang pagbisita sa website ng Bow Valley Primary Care Network: Bow Valley Primary Care Network (PCN) Ang Bow Valley Primary Care Network ay isang grupo ng mga lokal na doktor na nagtutulungan at kasama ang iba pang mga propesyonal ng Alberta Health Services (mga Serbisyong Pangkalusugan ng Alberta) upang magbigay ng pangunahing pangangalagang pangkalusugan sa mga pasyente. Sa website ng Bow Valley PCN maaari kang: Makahanap ng isang family doctor. Makakuha ng mahalagang impormasyon sa pangangalagang pangkalusugan. Magparehistro para sa mga LIBRENG programa at mga klase na makakatulong na malaman mo nang higit pa ang tungkol sa pananatiling malusog. Ang Bow Valley PCN ay nagbibigay ng mga programa at mga serbisyo tungkol sa: aktibong pamumuhay, nakakalusog na pagkain, paghinto sa paninigarilyo, pamamahala sa sakit, pagbabawas ng timbang, pangkaisipang kalusugan, pagbabawas ng stress at pagkabalisa, malusog na pagbubuntis at panganganak, pangangalaga sa bagong panganak, pagpapasuso, at marami pang iba. Maraming mga pangunahing serbisyo sa pangangalagang pangkalusugan ay nakatali sa sistema ng paaralan. Kung ang anak mo ay nangangailangan ng karagdagang suporta sa kalusugan o pag-unlad, ikaw ay makakatanggap ng tulong o mga pagsasangguni sa pama- magitan ng paaralan ng anak mo. 8
Mga Pangunahing Serbisyo ng Pangangalagang Pangkalusugan sa Bow Valley Paano magparehistro para sa isang Family Doctor 1. Pumunta sa I-click ang 'Find a Doctor (Maghanap ng isang Doktor)' pagkatapos ay tingnan ang listahan ng lahat ng mga doktor sa Bow Valley na maaari kang magparehistro. 2. Pumili ng isang doktor o klinikang malapit sa iyong tirahan. Sa oras na makilala mo ang doktor, maaari kang magpasiya kung gusto mo ang doktor na iyon na maging Family Doctor mo. Mahalaga na komportable ka sa iyong doktor. 3. Tumawag sa klinika at sabihin: "Gusto kong magparehistro bilang isang bagong pasyente." Magtatanong ang tao sa iyo sa telepono ng ilang mga tanong at tutulungan kang gumawa ng unang appointment mo sa isang doktor. Maaari ka ding pumunta sa klinika upang makakuha ng tulong sa pagpaparehistro. 4. Siguraduhin na dumating sa oras para sa unang appointment mo. Dalhin ang Alberta Health card mo at larawan ng pagkakailanlan. Dalhin din ang anumang mahalagang medikal na impormasyon o mga record sa kalusugan na nais mong ibahagi sa bagong doktor mo. 5. Kung hindi ka makadalo sa una o anumang appointment mo sa isang doktor, dapat kang tumawag para kanselahin ang appointment. Maaari kang singilin ng isang bayad kapag hindi ka nagkansela ng hindi bababa sa 24 na oras bago ang appointment. Paano makakuha ng tamang medikal na tulong Call 811 Maaari kang makakuha ng payo mula sa isang Registered Nurse sa anumang oras, araw o gabi. Ang nars ay magtatanong ng mga katanungan at magpapasiya ng pinakamahusay na pangangalaga para sa iyo. **Maaari kang humingi ng suporta sa 200 magkakaibang wika.** Family Doctor Para sa lahat ng mga medikal na pangangailangan na maaaring ligtas na maka- paghintay para sa isang appointment. Kung ang family doctor mo ay hindi availa- ble, madalas kang makakakita ng ibang doktor sa parehong klinika. Walk-in Clinic Kung may sakit ka o nasaktan sa isang oras na sarado ang iyong klinika o hindi ka makakuha ng isang appointment sa iyong klinikang pampamilya. Tingnan ang mga mapa sa pahina 24-25. Departamento ng Emergency sa Ospital Kung may matinding sakit ka o nasaktan at dapat na matingnan ng isang doktor kaagad. Kung ang family doctor mo ay hindi available at ang mga walk-in clinic ay sarado, pumunta sa ospital. Tumawag sa 911 Kung ikaw o isang taong malapit sa iyo ay mayroong isang medikal emergency. Tutulungan ka ng operator na sasagot sa tawag mo hanggang sa dumating ang isang ambulansiya. 9
Mga Pangunahing Serbisyo ng Pangangalagang Pangkalusugan sa Bow Valley Parmasya at Parmasyutiko Maraming mga parmasya sa Bow Valley. Kung bibigyan ka ng doktor mo ng isang reseta, maaari mong kunin ang gamot mo sa isang parmasya. Maaari ka ding bumili ng mga gamot na maaaring makuha ng walang reseta (gamot sa ubo, mga cream para sa first-aid, mga pampagaan ng sakit). Ang mga ito ay madalas tinatawag na mga over-the- counter na gamot. Ang mga parmasya ay nagbebenta ng mga medikal na supply at kagamitan, mga produkto sa kalinisan tulad ng toothpaste at sabon, at marami pang ibang mga produkto. Ang mga parmasyutiko ay maaaring magbahagi ng impormasyon at sumagot ng mga tanong. Dapat ka palaging magtanong sa isang parmasyutiko kung hindi ka sigurado tungkol sa paggamit ng gamot o kung aling gamot ang tama para sa iyo. Pumili ng isang parmasya bilang bahagi ng pangkat mo sa pangunahing pangangalagang pangkalusugan. Sa pamamagitan ng pagbisita sa parehong parmasya sa bawa't panahon, maaari kang: Makatiyak na ang lahat ng mga record ng gamot mo ay maaaring madaling mahanap. Gawing mas madaling masubaybayan kung kailan mo kailangan ng karagdagang gamot . Makatiyak na hindi mo pinaghahalo ang mga gamot na maaaring mapanganib. Makabuo ng isang relasyon sa mga parmasyutiko na nakakakilala sa iyo at naiintindihan ang mga medikal na pangangailangan mo at maaari kang matulungan sa pag-aayos ng mga gamot mo. Maaari kang makahanap ng isang mapa na may mga lokasyon ng parmasya sa pahina 24-25. Mga Sentro ng Pampublikong Kalusugan Ang isa pang mahalagang mapagkukunan ng pangunahing pangangalagang pangkalusugan ay ang iyong sentro ng pampublikong kalusugan. Kabilang sa mga serbisyong magagamit sa pamamagitan ng mga sentrong ito ay: Mga pagbabakuna Mga Serbisyong Pangkalusugan sa Paglalakbay Well Child Services Malusog na mga Ina Malulusog na mga Sanggol Pagpapayo sa Nutrisyon Pagpapayo sa Pangkaisipang Kalusugan Mga Serbisyo sa Pagpapasuso Klinika para sa Diabetes Mayroong dalawang mga sentro ng pampublikong kalusugan na matatagpuan sa Bow Valley: Canmore Public Health 800 Railway Avenue 403-678-5656 Banff Community Health Centre 300 Lynx Street 403-762-2990 10
Manatiling Ligtas at Malusog sa Trabaho Ang mga manggagawa sa Canada ay may karapatan sa isang ligtas at malusog na lugar ng trabaho. Ang mga manggagawa at mga employer ay may isang magkabahaging responsibilidad para sa kalusugan at kaligtasan. Bilang isang manggagawa, dapat mo kaagad sabihin sa employer mo ang tungkol sa anumang mga panganib sa lugar ng trabaho. Bilang isang employer, dapat mong gawin ang lahat ng maaari mong makatuwirang magawa upang protektahan ang kalusugan ng iyong mga manggagawa. Bawa't lugar ng trabaho ay may mga patakaran at mga pamamaraan na pangkalusugan at pangkaligtasan upang matugunan ang mga panganib sa lugar ng trabaho. Bago ka magsi- mulang magtrabaho, mahalagang maintindihan mo ang mga patakaran at mga pamama- raang ito. Maaari mong higit pang malaman ang tungkol sa pantrabahong kalusugan at kaligtasan dito: Kung nag-aalala ka tungkol sa kagyat na pinsala o sakit mula sa trabaho, sa iyo o kanino man, tumawag sa Sentro ng Kontak sa Pantrabahong Kalusugan at Kaligtasan (Occupational Health and Safety Contact Centre) kaagad sa: 1-866-415- 8690 Ang mga manggagawa sa Canada ay protektado mula sa pagkawala ng pananalapi dahil sa kapinsalaan sa lugar ng trabaho. Kung nasaktan ka sa trabaho, dapat mo sabihin kaagad sa employer mo at iulat ang iyong pinsala sa WCB. Ang WCB Alberta ay tutulong sa iyo na makabalik sa trabaho. Kabilang sa kanilang mga serbisyo ang saklaw sa pangangalagang pangkalusugan, medikal na pagpaplano, pampinansiyal na tulong para sa mga nawalang sahod, at tulong sa mga binagong tungkulin sa pagbabalik sa trabaho. Maaari kang mag-ulat ng ipinsala mo online sa: Maaari kang tumawag sa 1-866-922-9221 para sa karagdagang impormasyon. Kung may sakit ka at kailangang magpatingin sa doktor, maaari mong gamitin ang "sick days" na ibinigay sa iyo ng employer mo. Maaari kang mabayaran para sa mga araw na ito. Hindi mo kailangang mag-alala tungkol sa pagkapinsa- la ng katayuan mo sa trabaho kung hindi ka makapagtrabaho dahil sa sakit. Maaari ka ding kumuha ng hindi bayad na bakasyon kung nag-aalaga ka para sa isang may sakit na miyembro ng pamilya. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa pagkuha ng bakasyon mula sa trabaho at iba pang mgaa pamantayan sa trabaho, bisitahin ang: 11
Manatiling Ligtas at Malusog sa Mga Relasyon Sa bawa't relasyon na mayroon ka sa Canada, may karapatan kang: Magpahayag ng mga opinyon mo at hayaang igalang ang mga ito. Gumawa ng mga desisyon tungkol sa sarili mo. Magsabi ng "hindi" sa pisikal na pagiging malapit sa katawan o anumang aktibidad na hindi ka komportable, sa anumang oras, kahit na nagsabi ka ng "oo" ngunit nagpalit ngayon ng isip mo. Pumili ng mga kaibigan mo at panatilihin ang mga pakikipagkaibigan mo. Kontrolin ang sariling pera mo at mga pag-aari. Makilahok sa mga aktibidad na hindi nagsasali ng ibang tao. Kilalanin ang mga pangangailangan mo bilang kapwa mahalaga. Hindi pisikal o sekswal na maatake, o emosyonal na abusuhin. Wakasan ang isang relasyon sa isang tao nang hindi pinagbabantaan o sinasaktan. Ang sekswal na pag-atake ay anumang gawain na lumalabag sa sekswal na integridad ng isang tao. • Ang sekswal na pag-atake ay maaaring mangyari sa anumang relasyon, pati na sa isang kasal. Kahit sino, sa anumang kasarian, ay maaaring maging isang biktima ng isang pag-atake o karahasan. Kung inatake ka hindi mo ito kasalanan at hindi ka nag-iisa. Maaari kang makakuha ng tulong mula sa alinman sa mga lugar na ito:
Mga Serbisyo sa mga Biktima ng Bow Valley (Bow Valley Victim Services) 403-760-0197 Pagkatapos ng mga Oras ng Trabaho: 403-762- 2226 Banff Mineral Springs Hospital 305 Lynx Street 403-762-2222 Canmore General Hospital 1100 Hospital Place 403-678-5536 Pulisya RCMP - Banff 403-762-2226 RCMP - Canmore 403-678-5516 RCMP - Kananaskis 403-591-7708 RCMP - Lake Louise 403-522-3812 Sentro ng Suporta sa Sekswal na Pag-atake ng Gitnang Alberta (Central Alberta Sexual Assault Support Centre) 24 na oras na linya ng suporta - tumawag o mag-text: 866-956-1099 Maaari kang makahanap ng karagdagang impormasyon at suporta sa pamamagitan ng Banff YWCA Lunes hanggang Biyernes (alas 9 ng umaga hanggang alas 5 ng hapon): 403- 760-3200. Pagkatapos ng mga Oras ng Trabaho: 403-762-3560 o sa pamamagitan ng Bow Valley Harmony Project project/ 12
Pangkaisipang Kalusugan at Addiction Ang pangkaisipang kalusugan mo ay kasing halaga ng pisikal na kalusugan mo. Ang paninirahan sa isang bagong lugar ay maaaring nakababahala at mapaghamon sa kaisipan. Ang Family Doctor mo ay maaaring makatulong sa iyo sa mga katanungan sa pangkaisipang kalusugan. Ang pangkaisipang kalusugan at addiction ay bukas na tinatalakay ng mga doktor sa Canada. Maraming ibang mga LIBRENG paraan upang makakuha ng suporta para sa sarili mo o isang taong kakilala mo. Hindi mo mailalagay ang trabaho mo o estado ng imigrasyon sa panganib sa pama- magitan ng paghingi ng suporta sa pangkaisipang kalusugan o addiction. Kaagad na Pagpapayo at Walk-in para sa Pangkaisipang Kalusugan [Urgent Mental Health & Walk-in Counselling (hindi kailangan ng appointment) Banff Mineral Springs Hospital / Canmore General Hospital Kung ikaw o isang taong kilala mo ay nangangailangan kaagad ng tulong, maaari kang pumunta sa ospital upang makipag-usap sa isang tagapagpayo sa pagitan ng alas 2:00 ng hapon hanggang alas 9:00 ng gabi araw-araw. Bow Valley Mental Health Services (Mga Serbisyo sa Pangkaisipang Kalusugan ng Bow Valley) Suite 101, 743 Railway Avenue, Canmore. Call 403-678-4696 upang gumawa ng isang appointment para makipag-usap sa isang tagapagpayo. Lunes hanggang Biyernes, alas 8:15 ng umaga hanggang alas 4:30 ng hapon. 24 na Oras na Linya ng Tulong: 1-877-303-2642 24 na Oras na Linya ng Krisis ng Sentro ng Kagipitan (Distress Centre Crisis Line): 403-266-4357 Pangkaisipang kalusugan na komunidad ng Alberta sa online: Ang Happiness Basics (Mga Pangunahing Kaalaman sa Kaligayahan) at Anxiety to Call (Pagkabalisa tungo sa Kalmado) at iba pang mga klase ay bukas sa lahat. Maaari mong malaman nang higit pa at magparehistro sa: Ang Right from the Start (Sa Simula Pa Lang) ay nagbibigay ng edukasyon at suporta sa pangkaisipang kalusugan para sa mga bata at kabataan sa pamamagitan ng kanilang mga paaralan. Tingnan ang pahina 17. Bow Valley Addictions Services (Mga Serbisyo sa mga Addiction ng Bow Valley) Suite 101, 743 Railway Avenue, Canmore. Tumawag sa 403-678-4696 upang gumawa ng isang appointment. Lunes hanggang Biyernes, alas 8:15 ng umaga hanggang alas 4:30 ng hapon. Indibidwal, grupo, kabataan at pampamilyang pagpapayo Mga programang dinisenyo upang madagdagan ang pag-unawa at kamalayan sa mga isyung nauugnay sa alkohol, tabako, ibang mga droga at pagsusugal. 24 na Oras na Linya ng Tulong: 1-866-332-2322 Ang AlbertaQuits ay nagbibigay ng mga kagamitan at mga kasanayan na kinakailangan mo upang huminto sa paggamit ng tabako. Maaari mong bisitahin ang Maaari ka ring tumawag sa 866-710-7848 o mag-text ng ABQUITS sa 123456. 13
Sekswal na Kalusugan, Pagbubuntis at Panganganak, at Pangangalaga ng Sanggol Sekswal na Kalusugan Ang Family Doctor mo ay maaaring sumagot sa mga katanungan mo tungkol sa sexual at reproductive health. Mayroong maraming mga ligtas na pagpipilian na magagamit para sa pagkokontrol ng panganganak at upang protektahan ang iyong sarili mula sa mga sekswal na nakukuhang impeksyon [sexually transmitted infections (STIs)]. Maaari kang magpasuri para sa mga STI nang libre sa doktor mo at sa isang walk-in clinic. Maaari ka ding suportahan ng doktor mo kung buntis ka o nais na magbuntis. Ang website na ito ay inirekomenda ng maraming doktor sa Bow Valley bilang isang pinagkakatiwalaang mapagkukunan ng impormasyon tungkol sa sekswal na kalusugan: Pagbubuntis at Panganganak Dapat kang magparehistro sa isang doktor na nagbibigay ng pangangalaga sa mga pasyente bago ang panganganak sa sandalling malaman mo na buntis ka. Kung ang family doctor mo ay hindi nagbibigay ng pangangalaga bago ang panganganak, isasangguni ka sa isang doktor na nagbibigay nito. Ang mga doktor na nagbibigay ng bago ang panganganak at pagkatapos ng panganganak na pangangalaga ay nagtatrabaho mula sa dalawang mga klinika: Canmore - Mountain Maternity and Family Medicine 403-675-3088 Banff - Alpine Medical Clinic 403-762-3155 Maraming mga mapagkukunan na magagamit upang tulungan kang makapaghanda para sa pagdating ng sanggol mo. Maaaring makatulong ang doktor mo sa iyo na magpasiya kung paano pinakamahusay na maghanda. Ang karamihan sa mga sanggol sa Bow Valley ay ipinapanganak sa Canmore General Hospital. Kung ang pagbubuntis mo ay kumplikado o ikaw at ang sanggol mo ay nangangailangan ng espesyalisadong suporta, ang sanggol mo ay ipapanganak sa Calgary. Panganganak at Pagkatapos ng Panganganak Ang LIBRENG programang ito ay nag-aalok ng tatlong 2-oras na mga klase na may isang pagtutuon sa pagle-labour/panganganak at pagpapasuso. Ito ay dinisenyo para sa mga pasyente na nagpaplanong manganak sa Canmore Hospital na mahigit sa 25 linggong buntis sa panahon ng unang klase. Ang mga kapareha at mga pansuportang tao ay malugod na tatanggapin. Para magparehistro para sa programang ito, bisitahin ang Maaari kang makahanap ng napaka kapaki-pakinabang na impormasyon sa website na ito. Maaari kang magparehistro para sa isang anim na linggong kurso tungkol sa pagle-labour/ panganganak at pangangalaga ng sanggol. Ang mga kurso ay iniaalok sa Banff at Canmore. Maaari kang magparehistro sa: 14
Sekswal na Kalusugan, Pagbubuntis at Panganganak, at Pangangalaga ng Sanggol Best Beginning Program (Pinakamahusay na Pagsisimulang Programa ) Ang isang labis na nakakatulong na patnubay sa pagkakaroon ng isang malusog na pagbubuntis at malusog na sanggol ay magagamit sa Arabic, Chinese, Ingles, Farsi, Pranses, Punjabi, Espanyol, Tagalog, Urdu at Vietnamese. Maaari mong mahanap ang patnubay sa online sa: Healthy Moms Healthy Babies (Malusog na mga Ina Malusog na mga Sanggol) Ang programang ito ay inaalok sa mga buntis na kababaihan sa Banff at Canmore. Ikaw ay makakatagpo ng ibang mga buntis na babae at matututo tungkol sa kung paano pangalagaan ang iyong sarili at ang iyong sanggol. Makakatanggap ka ng suporta sa nutrisyon at iba pang mga serbisyo. Upang ma-akses ang programa, kailangan mong tumawag upang magparehisto kapag ikaw ay buntis, bago pa ipanganak ang iyong sanggol: 403-762-2990 (Banff) 403-678-5656 (Canmore). Pangangalaga ng Sanggol Ang pakakaroon ng isang bagong sanggol ay labis na nakatutuwa. Ang pag-aalaga para sa isang bagong panganak ay maaari din maging napaka mapaghamon. Mayroong maraming mga suporta na magagamit upang makatulong. Ikaw at ang iyong sanggol ay bibisita sa iyong doktor kapag ang sanggol ay isang linggo, isang buwan, tatlong buwan at anim na buwang taon. Maaari kang gumawa palagi ng isang appointment upang magpatingin sa iyong doktor kung mayroon kang anumang mga alalahanin tungkol sa iyong kalusugan o kalusugan ng iyong sanggol. Lahat ng mga magulang sa Bow Valley ay nakakatanggap ng isang pagbisita mula sa isang pampublikong nars sa loob ng isang araw ng pag-uwi sa bahay kasama ang kanilang sanggol. Susuriin ka ng nars at ang iyong sanggol upang matiyak na kayo ay parehong nasa mabuting kalagayan. Maaari kang magtanong sa nars tungkol sa anumang bagay na ipinag- aalala mo. Ang mga Kasangguni ng Paggagatas ay maaaring makatulong sa iyo bago at pagkatapos na ipanganak ang iyong sanggol. Sila ay nagbibigay ng suporta sa pagpapasuso para sa iyo at sa iyong sanggol. Maaari kang isangguni ng iyong doktor sa isang kasangguni sa paggagatas. The Family Resource Network (Ang Network ng Mapagkukunan ng Pamilya ) ay tumutulong sa mga magulang na palakihin ang malulusog na mga anak sa isang ligtas, mapagmahal at mapag-arugang pamilya at komunidad. Maraming programa para sa mga bata at mga pamilya. Mayroon ding mga klase at mga serbisyong pangsuporta para sa mga magulang ng mga batang nasa gulang na 0-18. Maaari kang makakilala ng ibang mga magulang at matuto nang higit pa tungkol sa pagiging isang magulang sa Bow Valley. Tingnan ang pahina 17. Ang Healthy Parents Healthy Children (Malusog na mga Magulang Malusog na mga Anak ) ay isang labis na nakakatulong na website para sa mga bagong magulang. Bisitahin ang para sa maraming mga kapaki-pakinabang na impormasyon. 15
Malusog na mga Bata at mga Teenager May maraming mga paraan upang matulungan ang mga anak mo na maging malusog. Ang paghahanap ng isang Family Doctor ay isang mahalagang unang hakbang. Tingnan ang pahina 9. Ang mga batang mas bata sa limang taong gulang ay dapat na magpatingin sa kanilang doktor bawa't taon para sa isang pagsusuri sa kalusugan. Pagpapasiyahan ng family doctor mo kung gaano kadalas kailangan ng mga bata ang isang pagsusuri sa kalusugan pagkatapos ng limang taong gulang. Nutrisyon Ang mga bata ay nangangailangan ng iba't ibang mga nakakalusog na pagkain upang tulungan ang kanilang mga utak at mga katawan na umunlad. Mayroong mga abot-kayang paraan upang makakuha ng nakakalusog na pagkain. Tingnan ang pahina 18. Kung mayroon kang mga alalahanin tungkol sa nakakalusog na pagkain para sa mga anak mo, maaari kang isangguni ng doktor mo sa isang Registered Dietitian. Ehersisyo Ang pisikal na aktibidad ay isang mahalagang bahagi ng isang malusog na pagkabata. Ang mga doktor ay nagrerekomenda na ang mga bata ay gumugol ng hindi bababa sa 60 minuto araw-araw ng pagiging aktibo (tumatakbo, naglalakad, naglalaro ng mga isport, ginagalaw ang kanilang mga katawan). Ang Kidsport at Jumpstart ay mga lokal na organisasyon na nagbibigay ng pampinansiyal na suporta para sa mga bata upang makisali sa isport at pisikal na aktibidad. Maaari kang makahanap ng karagdagang impormasyon at mga aplikasyon para sa mga programang ito sa pamamagitan ng opisina ng mga Serbisyong Pangkomunidad ng Bayan ng Banff (Town of Banff Community Services) at sa opisina ng Mga Serbisyong Pangsuporta sa Pamilya at Komunidad [Family and Community Support Services (FCSS)] ng Bayan ng Canmore. Tingnan ang pahina 17. Mga Pagbabakuna - Well Child Services Ang mga bata sa Canada ay protektado mula sa maraming maiiwasang mga sakit sa pamamagitan ng mga karaniwang gawain ng pagbabakuna. Ang iyong sentro ng pampublikong kalusugan ay maaaring magbigay sa iyo ng karagdagang impormasyon at isang iskedyul sa pagbabakuna. Tingnan ang pahina 10. Maaari mo ding bisitahin ang: Pangangalaga sa Kalusugan ng Bibig at Ngipin Ang pag-aalaga ng ngipin at gilagid ng anak mo ay napakahalaga. Ang mabuting pangangalaga sa kalusugan ng bibig (pagsisipilyo ng ngipin araw-araw, pag-iwas sa sobrang pagkain ng asukal, pag-inom ng maraming tubig) at regular na pangangalaga ng ngipin ay maaaring makaiwas sa mga pagkasira ng ngipin at mga impeksyon. Ang pangangalaga sa kalusugan ng bibig ay nagsisimula sa kapanganakan. Ang mga bata ay dapat magsimulang bumisita sa isang dentista sa edad na tatlong taon. Ang pangangalaga sa ngipin ay hindi sakop ng AHCIP. Ang mga benepisyong pangkalusugan ng empleyado, pribadong segurong pangkalusugan at ang Benepisyo sa Kalusugan ng Bata ng Alberta (Alberta Child Health Benefit) ay lahat sumasakop sa ilang mga gastos sa pangangalaga ng ngipin. Tingnan ang pahina 22. Maaari mong mahanap ang mga detalye ng kontak para sa isang dentista sa Canmore o Banff pati na rin ang nakakatulong na impormasyon sa: 16
Malusog na mga Bata at mga Teenager Optometrist (Pangangalaga sa Mata) ay mahalaga para sa lahat. Ang mga pagsusuri sa mata sa Alberta ay LIBRE para sa lahat ng mga bata hanggang 18 taong gulang. Maaari kang tumawag sa isang optometrist sa Banff o Canmore para gumawa ng isang appointment para sa anak mo. Ang Eye See...Eye Learn (Nakikita ng Mata...Natutunan ng Mata ) ay isang programa na nagbibigay sa mga mag-aaral ng kindergarten ng isang pagsusuri sa kalusugan ng mata at, kung kinakailangang, isang libreng pares ng mga salamin sa mata. Maaari kang makahanap ng impormasyon tungkol sa programang ito sa maraming mga wika dito: Eye_See...Eye_Learn.aspx Ang Right from the Start (Sa Simula Pa Lang ) ay nagbibigay ng pagtataguyod at suporta sa pangkaisipang kalusugan sa mga paaralan at komunidad. Ang mga bata at mga teenager ay nakakaranas ng pagbabago sa pangkaisipang kalusugan, kagaya din ng mga nasa hustong gulang. Ang ilang mga bata ay nagsisikap na paglabanan ang pagkabalisa o pagkalumbay. Maaari mo pang higit na malaman sa paaralan ng iyong anak o sa online: Ang Bow Valley Family Resource Network (FRN) ay isang mahusay na suporta sa lahat ng mga pamilya na may mga batang anak sa Bow Valley. Kabilang sa ilan sa mga serbisyong inaalok ay ang mga grupong pangsuporta ng magulang at mga workshop sa edukasyon, mga drop-in playtime para sa mga bata at mga magulang, isang mapagkukunan at mahihiraman ng laruan na aklatan, pagpapayo sa relasyon at indibidwal na suporta sa pagiging magulang. Para sa impormasyon tungkol sa mga klase at mga programa, hanapin ang Bow Valley Family Resource Network sa Facebook. Maaari ka ding magpadala ng isang email sa frnadmin@canmore.ca (Canmore/Exshaw) o familyconnections@banff.ca (Banff) Mga Mapagkukunan sa Komunidad Canmore Family and Community Support Services (Mga Serbisyong Pangsuporta ng Canmore sa Pamilya at Komunidad) 403-609-3743 at Banff Child and Family Resources (Mga Mapagkukunan ng Bata at Pamilya sa Banff) 403-762-1251 ay nagbibigay ng maraming mga programa, mga suporta at mga serbisyo para sa mga bata, mga kabataan at mga pamilya. Suporta para sa mga Teenager Kung ikaw ay isang teenager at nais na makipag-usap sa isang tao o makakuha ng tulong sa isang problema, maaari mong kontakin ang ConnecTeen. Tumawag sa 403-264-8336 o mag -text 587-333-2724 o tingnan ang website na Maaari ka ding tumawag sa Kids Help Phone (Telepono ng Tawag para sa mga Bata) 1-800- 668-6868 o bisitahin ang kidshelpphone.ca. 17
Nakakalusog na Pagkain at Ehersisyo Ang pagkain nang mabuti at pagiging aktibo ay mahahalagang factor sa mabuting kalusugan. Maraming mga problema sa pisikal at pangkaisipang kalusugan ay maaaring mapigilan o matulungan sa pamamagitan ng malusog na pagkain at ehersisyo. Maraming mga paraan upang gawing mas abot-kaya ang malusog na pagkain. Ang Bow Valley Food Alliance ay dedikado sa pagtugon sa mga isyu ng seguridad sa pagkain at pagpapabuti ng access sa abot-kaya, nakakalusog at sariwang pagkain. Maaari kang makahanap ng isang listahan ng maraming suporta at mga programa sa pagkain para sa lahat ng mga residente ng Bow Valley sa Bow Valley Food Alliance na webpage: Maaari kang makahanap ng interactive Food Asset na Mapa dito: bvfa.ca/map Maaari mong malaman nang higit pa ang tungkol sa mga suporta sa pagkain at mga paparating na kaganapan na nauugnay sa pagkain sa Bow Valley Food Alliance Facebook na pahina. Ang Good Food Box (Kahon ng Mabuting Pagkain) ay magagamit ng lahat ng mga residente ng Bow Valley. Ang mga abot-kayang kahon ng mga sariwang prutas at mga gulay ay maaaring paunang i-order bawa't buwan at kunin sa mga lokasyon sa bawa't komunidad. Maaari kang mag-order ng isang Good Food Box dito: Ang Pagkain ng mabuti gamit ang Patnubay sa Pagkain ng Canada ay isang madaling paraan upang higit pang malaman kung gaano karaming pagkain ang kailangan mo at ng pamilya mo at anong mga uri ng pagkain ang mas mabuti para sa kalusugan mo. Ang patnubay ay magagamit sa 12 mga wika. Hanapin ito online sa: eng.php Nagsisimula Dito ang Malusog na Pagkain (Healthy Eating Starts Here) ay nagbibigay ng mga ideya para sa pampalusog na pagkain na nasa badyet, mga recipe, mga tip sa nutrisyon ng paaralan at higit pa. 18
Nakakalusog na Pagkain at Ehersisyo Ang Bow Valley ay nag-aalok ng masaya at kapanapanabik na mga paraan upang maging pisikal na aktibo sa bawa't panahon. Maraming programa upang matulungan kang masiyahan sa pagiging aktibo. Ang Town of Canmore Recreation Programs (Mga Programang Panlibangan ng Bayan ng Canmore ) ay maaaring mahanap sa Patnubay ng Komunidad. Ang patnubay ay magagamit sa online sa: Ang Elevation Place sa Canmore ay nag-aalok ng isang swimming pool, mga fitness class, kagamitan sa ehersisyo, at isang climbing gym. Para sa karagdagang impormasyon, bisitahin ang: Ang may diskuwentong pagmimiyembro ay magagamit sa pamamagitan ng Canmore Affordable Services Program (Mga Abot-kayang Serbisyong Programa ng Canmore ). Ang Canmore Affordable Services Program (Mga Abot-kayang Serbisyong Programa ng Canmore) ay nagbibigay sa mga kwalipikadong residente ng access sa maraming mga programang panlibangan sa may diskuwentong halaga. Para sa karagdagang impormasyon o upang i-print ang isang aplikasyon, bisitahin ang: services-program Ang Libangan at mga Park ng Bayan ng Banff ay nag-aalok ng sari-saring mga programa at mga pasilidad upang itaguyod ang paglilibang sa bawa't panahon. Ang mga Subukan-Ito (Try-It) na mga programa ay mga libreng oportunidad upang sumubok ng isang bagong aktibidad. recreation Ang Sally Borden Fitness and Recreation Centre (Sentro ng Pagpapalakas at Libangan ng Sally Borden) ay nagbibigay ng iba't ibang mga fitness class at mga serbisyo kabilang ang isang swimming centre, gymnasium, fitness at weight room, climbing gym, panloob na running track at mga statinary na bisikleta. Magagamit ang libre, isang linggong pagsubok na pagmimiyembro. Para sa karagdagang impormasyon, bisitahin ang: recreation. Ang may diskuwentong pagmimiyembro ay makukuha sa pamamagitan ng Banff Access Program. Ang Banff Access Program (Programa sa Pag-akses ng Banff) ay nagbibigay sa mga residente na may mas mababang mga kita ng kakayahang makagamit ng maraming programa ng libangan sa may mga diskuwentong halaga. Para sa karagdagang impormasyon o upang mag-apply para sa programa, bisitahin ang: Ang Lake Louise Sport and Recreation Centre (Sentro ng Sport at Libangan ng Lake Louise ) sumusuporta sa matitibay na mga pagbubuklod ng komunidad, kalusugan at kagalingan at edukasyon. Nag-aalok ang pasilidad ng panlabas na rink, court ng basketball, court ng tennis, lugar ng pag-iiskate board, mga baseball diamond at palaruan. Bisitahin ang: lakelouisesportandrec Ang Primary Care Network Programs (Mga Programa ng Pangunahing Pangangalagang Network ) ay kinabibilangan ng Programa ng Ehersisyo sa Aktibong Pamumuhay, Pinakamahusay na Timbang, at iba pang mga programang nakabatay sa ehersisyo. Upang matuto nang higit pa o magparehistro para sa mga programang ito, bisitahin ang: 19
Pangangalagang Pangkalusugan para sa mga Senior May maraming mga suporta at mga serbisyo upang matulungan ang mga senior na manatiling malusog. Bilang karagdagan sa ibang mga seksyon ng patnubay na ito, ang pahinang ito ay kapaki-pakinabang para sa mga senior o para doon sa mga tumutulong na mag-alaga para sa isang mas matandang adulto. Ang Volunteer Driver Program (Programa ng Boluntaryong Tsuper ) ay nagbibigay ng transportasyon sa mga senior na kailangan ang isang tao upang imaneho sila sa isang medical appointment sa Canmore, Banff o Calgary. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa programang ito, tumawag sa: 403-762-1253 (Banff) o 403-609-3743 (Canmore). Ang Meals on Wheels ay nagbibigay ng mga pagkain sa mga tao sa Canmore na hindi makapaghanda ng mga pagkain para sa kanilang mga sarili. Mayroong minimal na bayad para sa serbisyong ito. Ang mga boluntaryo ay naghahatid ng mga pagkain sa mga tao sa kanilang mga tahanan. Tumawag sa 403-609-3743. Ang Cycling Without Age (Pagbibisikleta nang Walang Edad ) ay nagbibigay ng pagkakataon para sa mga senior sa Canmore na may limitadong kadaliang kumilos na makasakay sa isang rickshaw na estilong bisikleta na pinapaandar ng isang boluntaryo. Hanggang sa dalawang mga pasahero bawa't beses ay maaaring makapunta sa labas, tamasahin ang sikat ng araw at sariwang hangin, at makadama ng pagiging mas konektado sa komunidad. Para sa karagdagang impormasyon, tumawag sa 403-678-7136. Ang Big Red Ride ay nagpapahintulot sa mga senior sa Banff na sumakay sa labas nang walang hirap ng sobrang pagpepedal. Ang apat-na-taong bisikleta ay maaaring iangkop upang suportahan ang mga isyu sa kadaliang kumilos at pagbabalanse. Ang isang boluntaryong piloto ang namamatnubay at nagbibigay ng nakararaming lakas sa pagpepedal. Para sa karagdagang impormasyon, tumawag sa 403-762-1251. Ang mga Karagdagang Mapagkukunan sa Komunidad na tumutulong na suportahan ang pisikal at pangkaisipang kalusugan ng mga senior ay maaaring mahanap sa online sa: canmoreseniors.org/ or (Canmore) (Banff) Ang Checklist ng Aplikasyon ng 65 Taong Gulang ay nagbibigay ng mga detalye tungkol sa kalusugan at ibang mga benepisyo na maaaring magamit ng mga senior na edad na 65 taong gulang. Maaaari mong mahanap ang checklist na ito sa: download/documents/1962 Ang Pangangalaga para sa mga Tagapagbigay ng Pangangalaga ay mahalaga para sa kalusugan ng mga tagapagbigay ng pangangalaga at mga taong inaalagaan nila. Kung ikaw ay nag-aalaga sa isang senior, ito ay isang kapaki-pakinabang na mapagkukunan ng impormasyon upang matulungan kang alagaan din ang sarili mo. Ang Pangunahing Pangangalagang Network ay nag-aalok din ng maraming mga programa at mga serbisyo para sa mga senior. Para sa karagdagang impormasyon, bisitahin ang: 20
Mga Sekundaryong Serbisyo sa Pangangalagang Pangkalusugan Ang mga sekundaryong serbisyo sa pangangalagang pangkalusugan ay maaaring suportahan ang pisikal at pangkaisipang kalusugan mo. Ang mga serbisyong ito ay HINDI lubos na sakop ng Alberta Health Care Insurance Plan (AHCIP). Ang mga karagdagang plano sa segurong pangkalusugan (mga karagdagang plano sa benepisyong pangkalusugan, mga plano sa pribadong seguro, at mga plano ng pinalawak na segurong pangkalusugan ng empleyado) ay sumasakop sa ilang mga gastos ng sekundaryong mga serbisyo sa pangangalagang pangkalusugan. Maaari kang makahanap ng karagdagang impormasyon tungkol sa karagdagang mga plano sa segurong pangkalusugan sa pahina 22- 23. Karaniwang mga Sekundaryong Serbisyo sa Pangangalagang Pangkalusugan Ang mga chiropractor ay nakatuon sa diyagnosis at paggagamot ng mga neuromuscular disorder. Ang paggagamot ay nagsasangkot ng pag-aayos o pagmamanipulate ng spine. Ang paggamot ay inilalaan upang mabawasan ang sakit at mapabuti ang functionality. Ang mga clinical psychologist ay sumusuporta sa pangkaisipang kalusugan. Sila ay nakatuon sa pag-uunawa, pagpigil, at pagpapagaang ng batay sa pangkaisipang pagkabalisa at pag- promote ng kagalingan at personal na pag-unlad. Maaari silang makatulong sa mga indibidwal, mga mag-asawa at mga pamilya upang mabawasan ang stress, mapabuti ang mga relasyon at pamahalaan ang mga pangkaisipan o pang-emosyonal na paghamon. Ang mga dentista ay nagbibigay ng pangkalahatang pangangalaga sa ngipin kabilang ang paglilinis ng ngipin at paghahanap ng mga palatandaan ng sakit o pagkabulok. Sila rin ay nagsasagawa ng mga mas kumplikadong pamamaraan kapag kinakailangan. Ang pang-araw- araw na pangangalaga sa bibig, isang malusog na diyeta at pagbisita sa dentista tuwing 6 na buwan ay inirerekomenda. Ang mga dentista ay madalas nag-aalok ng binawasang mga bayad kung wala kang saklaw ng seguro. Ang mga optometrist ay nagsusuri, nanggagamot at tumutulong na pigilan ang mga sakit at karamdaman na nakakaapekto sa iyong mata, paningin, at mga kaugnay na istruktura. Ang mga pagsusuri sa mata ay inirerekomenda bawa't taon para sa mga bata (LIBRE hanggang sa edad na 18) at bawa't dalawang taon para sa mga matatanda. Ang mga physiotherapist ay nagbibigay ng pamamahala sa sakit at rehabilitasyon ng pinsala at mga epekto ng sakit o kapansanan, pati na rin edukasyon at payo para sa pagtataguyod ng kalusugan, pagpigil sa sakit at pinsala. Ang mga registered massage therapist ay nagtatrabaho sa mga malalambot na tisyu ng katawan tulad ng mga kalamnan, mga nag-uugnay na tisyu, mga litid, mga ligamento at mga kasukasuan. Tumutulong ang mga massage therapist na mapawi ang kakulangan sa ginhawa na nauugnay sa mga stress sa pang-araw-araw at sa trabaho, sa labis na paggamit ng kalamnan at maraming mga talamak na sakit na kondisyon. 21
Karagdagang Segurong Pangkalusugan Ang mga de-resetang gamot at mga sekundaryong serbisyo sa pangangalagang pangkalusugan (dentista, optometrist, physiotherapist atbp.) ay hindi sakop ng Alberta Health Care Insurance Plan (AHCIP). Ang mga indibidwal at mga pamilya ay dapat na isaalang-alang na kumuha ng karagdagang saklaw sa segurong pangkalusugan sa isa sa mga sumusunod na paraan: Mga Plano ng Karagdagang Benepisyo sa Kalusugan Ang Alberta Health ay nag-aalok ng maraming mga plano ng benepisyo sa kalusugan at espesyalisadong saklaw sa de-resetang gamot sa pamamagitan ng Alberta Blue Cross. Sasakupin ng mga planong ito ang mga paunang umiiral na kondisyon sa kalusugan. Ikaw ay maaaring pumili ng isang plano na tama para sa iyo at pamilya mo. Maaari kang maging kwalipikado para sa ibang mga karagdagang programa ng benepisyong pangkalusugan: Mga programa sa mga benepisyong pangkalusugan ng may mababang kita (para sa mga may sapat na gulang at mga bata) Mga benepisyo at mga programa ng mga senior • Mga Tulong ng Alberta sa Pang-araw-araw na Pamumuhay (Alberta Aids to Daily Living) Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa mga programang ito, bisitahin ang: Mga Plano ng Pinalawak na Segurong Pangkalusugan ng Empleyado Maraming mga employer sa Bow Valley ang nag-aalok ng mga plano ng pinalawak na segurong pangkalusugan. Ang mga planong ito ay itinuturing na isang benepisyo sa trabaho. Ang mga empleyado ay dapat na magbayad para sa plano pero ang gastos ay mas mababa kaysa sa pribadong seguro. Ang mga miyembro ng pamilya ay maaari ding masaklawan sa pamamagitan ng iyong plano. Karamihan sa mga plano ay sumasaklaw sa isang porsyento ng gastos ng mga de- resetang gamot at maraming mga sekundaryong serbisyong pangkalusugan. Mahalagang tanungin ang employer mo tungkol sa mga benepisyong pangkalusugan ng empleyado. Ang iyong employer ay maaaring makatulong sa iyo na maintindihan kung ano ang sakop ng mga benepisyo mo at kung paano ito gamitin. Pribadong Segurong Pangkalusugan Kung wala kang karagdagang segurong pangkalusugan sa pamamagitan ng isang plano ng karagdagang benepisyong pangkalusugan o sa pamamagitan ng employer mo, maaaring gustuhin mong mag-apply para sa pribadong segurong pangkalusugan. Maraming mga planong magagamit para sa mga indibidwal at mga pamilya. Kabilang sa mga ilang mas malaking mga tagapagbigay ng pribadong segurong pangkalusugan ay: 22
Karagdagang Segurong Pangkalusugan Employment Insurance (EI) (Seguro sa Trabaho) Maaari kang makatanggap ng mga benepisyo ng Employment Insurance kung: Hindi ka makapagtrabaho dahil sa pinsala o sakit. Nag-aalaga ka ng isang bagong panganak na sanggol. Nag-aalaga ka para sa isang may kritikal na sakit o napinsalang bata. Nag-aalaga ka ng isang may matinding sakit na miyembro ng pamilya. Maaari kang makahanap ng impormasyon tungkol sa kung paano mag-apply para sa employment insurance sa online sa: Medikal na Seguro sa Paglalakbay Kapag naglalakbay sa labas ng Canada, dapat mong tiyakin na mayroon kang saklaw na medikal na segurong kinakailangan mo. Ang mga medikal na serbisyong natatanggap sa labas ng Canada ay maaaring maging napakamahal kung wala kang medikal na seguro sa paglalakbay. Maaari kang magtanong tungkol sa seguro sa paglalakbay sa opisina ng doktor mo o parmasya. Maaari kang makahanap ng impormasyon tungkol sa seguro sa paglalakbay para sa mga Albertan sa: Palaging dalhin ang Alberta Health Care card mo. Hihilingin sa iyo na ipakita ito kapag pumunta ka sa isang doktor o ospital saan man sa Canada. MAHALAGANG IMPORMASYON SA HEALTH CARE INSURANCE PARA SA MGA REFUGEE Ang Pansamantalang Pederal na Programang Pangkalusugan [The Interim Federal Health Program (IFHP)] ay nagbibigay ng limitado, pansamantalang saklaw ng mga benepisyo ng pangangalagang pangkalusugan sa mga resettled refugee at refugee claimants na hindi maaaring makatanggap ng panlalawigang seguro sa kalusugan. Sakop ng IFHP ang: Mga pagbisita at pananatili sa ospital Mga serbisyo mula sa mga medikal na doktor, mga registered nurse at ibang mga propesyonal ng pangangalagang pangkalusugan na lisensiyado sa Canada Mga karagdagang serbisyo (paningin, agarang serbisyo sa ngipin, pagpapayo, atbp.) Mga supply at kagamitang medikal Mga de-resetang gamot Immigration Medical Exam (IME) ( Medikal na Pagsusuri ng Imigrasyon) Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa IFHP at mga saklaw na serbisyo, maaari mong bisitahin ang: 23
Mapa ng mga Mapagkukunan ng Pangangalagang Pangkalusugan sa Banff Banff Mineral Springs Hospital 305 Lynx St. 403-762-2222 Banff Alpine Medical Clinic (Walk In) 211 Bear St. #201A 403-762-3155 Bear Street Family Physicians 220 Bear St. #302 403-762-4846 Banff Community Health Centre 303 Lynx St. 403-762-2990 Bow Valley Primary Care Network 111 Banff Ave. #205 403-675-3000 Gourlay's Pharmacy 220 Bear St. 403-762-2516 IDA Rx Drug Mart 317 Banff Ave. 403-762-2245 Safeway Pharmacy (IGA Banff) 318 Marten St. 403-762-5370 Town of Banff Community Services 110 Bear St. 403-762-1251 Banff Registry Office 211 Bear St. #103 403-762-2177 24
Mapa ng mga Mapagkukunan ng Pangangalagang Pangkalusugan sa Canmore Canmore General Hospital 1100 Hospital Pl. 403-678-5536 Canmore Associate Medical Clinic 1151 Sidney St. 403-678-5585 Mountain Maternity & Family Medicine 1205 Bow Valley Trail 403-675-3088 Ridgeview Medical Centre & Walk-In 1240 Railway Ave. 403-609-8333 Three Sisters Walk-In & Family Medicine 75 Dyrgas Gt. 403-609-9095 Canmore Public Health 800 Railway Ave. 403-678-5656 Bow Valley Primary Care Network 1205 Bow Valley Tr. #107 403-675-3000 Gourlay's Pharmacy 1151 Sidney St. 403-678-5288 Rexall Pharmacy 901 8 Ave. 403-678-4301 Safeway Pharmacy 1200 Railway Ave. 403-609-2983 Save-On-Foods Pharmacy 950 Railway Ave. 403-678-6326 Shoppers Drug Mart 933 Railway Ave. 403-678-8750 Three Sisters Pharmacy & Travel Clinic 75 Dyrgas Gt. 403-678-2220 Family and Community Support Services 902 7th Ave. 403-609-3743 May maraming mga mapagkukunan sa patnubay na ito upang matulungan kang manatiling malusog. Kabilang sa ilan sa mga pinakamahalagang mga unang hakbang sa pananatiling malusog ay: Pagpaparehistro para sa Plano ng Health Care Insurance ng Alberta (Alberta Health Care Insurance Plan). Paghahanap ng isang family doctor na pinagkakatiwalaan mo at komportable ka. Pagbisita sa isang dentista at mabuting pag-aalaga ng iyong ngipin at mga gilagid. Pag-inom ng maraming tubig, pagkain nang mabuti, pag-eehersiyo, at pagpunta sa labas. Pakikipag-ugnay sa mga ibang tao at mga mapagkukunan sa komunidad. 25
Ang Aking Impormasyon sa Kalusugan Ang numero ng Alberta Health Care ko ay: ________________________ Ang aking Family Doctor ay si:________________________________ Ang numero ng telepono ng doktor ko ay:_________________________ Ang mahalagang impormasyon sa kalusugan para malaman ng doktor ko ay: (mga alerhiya, mga gamot, mga alalahanin sa kalusugan, atbp.) Ang dentista ko ay si:_________________________________________ Ang numero ng telepono ng dentista ko ay:___________________________ Ang mga ibang serbisyong pangkalusugan na ginagamit ko/ng aking pamilya ay: Ang mga ibang serbisyong pangkalusugan na gusto kong karagdagang malaman ay: May karagdagang seguro ako sa pangangalagang pangkalusugan sa pamamagitan ng: Ibang mahalagang impormasyon sa kalusugan (mga numero ng telepono, mga website): Ang mga paraan na sinusuportahan ko ang aking pisikal at pangkaisipang kalusugan ay: 26
Nagsisilbi sa Banff, Canmore, Lake Louise, MD Bighorn 8, at Kananaskis, ang Community Connections sa Bow Valley ay sumusuporta sa mga bagong dating sa pagbubuo at pagpapalakas ng mga koneksyon sa mga mahalagang panlipunang network, mga mapagkukunan sa komunidad, impormasyon at mga aktibidad. Ang isang mahalagang bahagi ng Community Connections sa Bow Valley ay ang Tagapag-ugnay sa Komunidad na Programa (Community Connectors Program). Sa programang ito, ang mga boluntaryong Community Connector (mga Tagapag-ugnay sa Komunidad) ay nakikipagkita sa isang bagong dating o bagong dating na pamilya ng 2 hanggang 3 beses bawa't buwan para sa 4 na buwan upang tulungan silang makabuo ng mga koneksyong panlipunan, maging pamilyar sa impormasyon at mga mapagkukunan sa komunidad, at makadama ng malugod na pagtanggap sa komunidad. Kung gusto mo ng karagdagang impormasyon tungkol sa pagboboluntaryo o pakikilahok sa Tagapag-ugnay sa Komunidad na Programa , mangyaring makipag-ugnay sa amin. Email: community.connections@banff.ca Telepono: 403-497-4471 Website: Facebook: 27
Ang paglalathala ng patnubay na ito ay sinusuportahan ng: 28