803 1 Narinig ng paring si Pasur na anak 20 ni Imer, na siyang punong-taga- pamahala sa Bahay ni Yawe, na nagpo- propesiya si Jeremias. 2 Ipinabugbog niya si Jeremias at ipinakadena sa ibabaw ng Pintuan ni Benjamin, sa may Bahay ni Yawe. 3 Kinabukasan, nang palayain siya ni Pasur, sinabi ni Jeremias: "Hindi na Pasur ang tawag sa iyo ni Yawe kundi 'Sindak- sa-lahat-ng-dako.' 4 Sinasabi nga ni Yawe: Kasisindakan mo mismo ang iyong sarili, at pati ng iyong mga kaibigan. Makikita mong mamamatay sila sa tabak ng kani- lang mga kaaway. JEREMIAS 20 Ibibigay ko ang buong Juda sa mga kamay ng hari ng Babilonia para dalhin sila sa Babilonia o patayin sa tabak. 5 Ibibigay ko ang lahat ng kayamanan ng lunsod na ito, lahat ng naipon nito, lahat ng mahalaga, lahat ng yaman ng mga hari ng Juda. Aagawing lahat ito ng mga kaaway at tatangayin pa-Babilonia. 6 At ikaw naman, Pasur, at ang buo mong sambahayan, ay dadalhing bihag sa Ba- bilonia. Doon ka mamamatay at ililibing kasama ng lahat mong kaibigan na nilinlang mo sa pagpopropesiya mo ng kasinunga- lingan." Inakit mo ako 7 Yawe, inakit mo ako at nagpaakit naman ako. Pinilit mo ako at ikaw ang nanaig. Maghapon akong pinagtatawanan, nililibak ako ng lahat. 8 Wala na akong ibang salita kundi pahayag ng karahasan at pagnanakaw. Pag-uyam at paghamak sa buong maghapon ang hatid sa akin ng salita ni Yawe. 9 Kaya ipinasya kong limutin siya at huwag nang magsalita sa ngalan niya. Ngunit para itong apoy sa aking puso na nakabilanggo sa aking mga buto. Pinili kong sikilin ito, ngunit hindi ko magawa. 10 Maraming bulungan akong naririnig laban sa akin: "Sindak sa lahat ng dako! Isuplong siya! Oo, isuplong siya!" 20.7. Ginugunita ng "pangungumpisal" na ito ang nasa kabanata 15. Tinanggihan ang Tagapagdala ng Katotohanan at nilibak dahil lamang sa pagsasalita niya sa bisa ng isang personal na misyon na hindi naman tinatanggap ng bayan. Alalahanin nating nabuhay si Jeremias, na anim na dantaon ang kaunahan kay Jesus, at matagal na panahon pa bago nagka-roon ng kaisipan tungkol sa kabilang-buhay. Kaya mas maiintindihan natin ang mga pagtawag niya sa katarungan ng Diyos. Pinilit mo ako. May mas malinaw pa ba, kung ang Diyos ay Pag-ibig? Ngunit ang kanyang salita'y parang apoy sa aking puso. Ang tunay na nakamamangha ay ang di- matutulang lakas ng Salita ng Diyos. Mas mahirap itong tanggihan kaysa harapin ang oposisyon ng mga tao. Sa halos ganito ring paraan sasabihin ni Pablo na hindi niya matatalikuran ang pananagutang ipangaral ang Ebanghelyo (1 Cor 9:16). Inoobliga tayo ng tekstong ito na baguhin at palalimin ang mga napaka- simpleng mga pagkaalam natin tungkol sa ating kala- yaan: ang pagiging malaya ay ang pagtupad sa mis- yong mas hinihingi ng panahon. Ang sumpang kasunod sa mga bersikulo 14-18 ay titipunin at palalawakin sa ikatlong kabanata ng Job.
JEREMIAS 20 Binabantayan ako ng aking mga kaibigan hinihintay na madulas, "Baka malinlang siya, kayat malalamangan natin siya at tayo'y makapaghihiganti." 11 Ngunit sumasaakin si Yawe na isang malakas na mandirigma. Kaya madarapa ang mga umuusig sa akin; hindi sila makapananaig. Mabibigo sila, lubhang mapapahiya, at hinding-hindi malilimot ang kanilang kahihiyan! 12 Yawe ng mga Hukbo na sumusubok sa matuwid at sumusuri sa puso at isipan, ipakita sa akin ang pagganti mo sa kanila; sa iyo ko nga iniaasa ang aking usapin. 13 Umawit kay Yawe! Purihin si Yawe! Iniligtas niya ang dukha sa mga masama! 14 Sumpain ang araw nang isilang ako, nang ipanganak ako ng aking ina! Huwag nang pagpalain ang araw na iyon! 15 Sumpain ang nagpaligaya sa aking ama sa pagbabalitang: Kaldeo sa labas ng pader; at itatambak ko ang mga iyon sa gitna ng lunsod. 5 At ako mismo ang makikipaglaban sa iyo nang may nakaunat na kamay at malakas na bisig, at matinding galit at poot. May anak ka na! Isang lalaki! 16 Matulad nawa siya sa mga bayang walang-habag na winasak ni Yawe. Marinig nawa niya ang sigawan sa umaga at ang hiyawan ng digmaan sa katanghalian! 17 Dahil hindi pa niya ako pinatay sa sina- pupunan naging libingan ko na sana ang aking ina at dinala niya ako sa sinapupunan magpa- kailanman. 18 Bakit ko pa iniwan ang sinapupunan para mabuhay sa gulo at lungkot, at magwakas ang aking mga araw sa kahi- hiyan? Ang sagot kay Sedekias 1 Dumating kay Jeremias ang mga sali- 21 tang ito mula kay Yawe nang ipadala sa kanya ni Haring Sedekias si Pasur na anak ni Malakias at ang paring si Sofonias na anak ni Maasias para sabihin sa kanya: 2 "Sumangguni ka kay Yawe para sa amin, sapagkat nakikipag- digmaan sa amin si Nabucodonosor na hari ng Babilonia. Baka sakaling gumawa ng ilang hi- mala si Yawe at paurungin ang mga kaaway." 3 Sumagot si Jeremias: "Ito ang sinasabi ni Yaweng Diyos ng Israel kay Sedekias: 4 Malapit ko nang ibaling sa iyo ang mga sandatang ipinanlalaban mo sa hari ng Babilonia at sa mga 6 Tatagain ko ang lahat ng nasa lunsod na ito, mga tao at mga hayop, at mamamatay sila sa nakakikilabot na salot. 7 Pagkatapos nito - si Yawe ang nagsasalita - ibibigay ko si Sedekias na hari ng Juda, ang kanyang mga utusan at ang mga nakaligtas sa tabak at taggutom. Ibibigay ko sila sa mga kamay ni Nabucodonosor na hari ng Babilonia at sa kanilang mga kaaway na hangad silang mapatay. Walang awa o habag silang papa- tayin." 8 At sasabihin mo sa bayang ito: "Ito ang sinasabi ni Yawe: Inihaharap ko sa inyo ngayon ang daan ng buhay at ang daan ng kamatayan. 9 Mamamatay sa tabak o gutom o salot ang mananatili sa lunsod na ito; mabubuhay naman ang mga lalabas at susuko sa mga Kaldeo na nakapaligid sa lunsod, at sila lamang ang ma- liligtas. 10 Sapagkat ipinasya kong pasamain ang lunsod na ito, hindi pabutihin - salita ni Yawe - mapapasakamay ito ng hari ng Babilonia na siyang susunog dito. Payo sa angkan ng hari 11 Sabihin mo ito sa angkan ng mga hari ng Juda: 12 Mga inapo ni David, pakinggan ang salita ni Yawe: 804
805 Maggawad ng katarungan tuwing umaga at iligtas ang mga inaapi sa mga nang-aapi, kung hindi'y maglalagablab na parang apoy ang aking poot at walang sinumang makapapatay nito. 13 Ito ang salita ni Yawe: "Pupuntahan ko kayong mga nakatunghay sa lambak, mga kutang nasa mga bundok, kayo na nagsasabing 'Sino ang sasalakay sa amin at papasukin ang kutang ito?' 14 Parurusahan ko kayo gaya ng nararapat sa inyong mga gawa. at pasisiklabin ko ang sunog sa inyong gubat, at tutupukin nito ang lahat ng nakapaligid sa inyo." Katarungan muna • 1 Ito ang salita ni Yawe: "Pumunta ka 22 sa bahay ng hari ng Juda at sabihin ang mensaheng ito: 2 Makinig sa salita ni Yawe, O hari ng Juda, na nakaluklok sa trono ni David, ikaw at ang iyong mga tauhan at lahat ng pumapasok sa mga pintuang ito. 3 Sinasabi ni Yawe: Maging makatarungan at gumawa nang mabuti. Palayain sa kamay ng nang-aapi ang kan- yang pinagsasamantalahan. Huwag maltratuhin ang dayuhan, ang ulila o ang biyuda; huwag maging marahas sa kanila, at huwag padanakin ang dugo ng walang-kasalanan. 4 Kung gagawin ninyo ito, makapapasok sa mga pintuang ito ang mga haring inapo ni David. Darating silang sakay ng mga karwahe at kabayo, kasama ang kanilang mga tauhan at ang mga tao. 5 Ngunit kung hindi ninyo pakikinggan ang aking salita, 22.1 Tungkol sa ikalawang pagkubkob sa Jerusalem sa taong 588 ang tula sa 21:1-10. Nasa 22:1-28 naman ang iba't ibang hula laban sa pamilya ng hari bago naganap ang unang pagkubkob sa mga taong 605-598. Tingnan ang 2 Hari 23:31-37 tung- kol sa mga haring ito. Nang mga araw na iyon, ang mga maharlika at taong-gobyerno ng Jerusalem ay namumuhay na gaya ng dati, walang pakialam sa nagaganap na krisis sa kaharian. Ngunit di magtatagal at lahat sila'y papatayin o ipatatapon. Ganito rin sa ngayon: ang mayayamang bansa at mga mamamayan ay nagpapakaligaya at nabubuhay na walang pakialam sa ibabaw ng isang bulkan. Naa- angkop na alalahanin natin ang ilang pananalita ni Monsenyor Helder Camara: JEREMIAS 22 isinusumpa ko sa aking sarili: guguho ang palasyong ito" - si Yawe ang nagsasalita. 6 Sapagkat ito ang sinasabi ni Yawe tungkol sa sambahayan ng hari ng Juda: Para sa akin, tulad ka ng Galaad, ng tuktok ng Lebanon! Ngunit gagawin kitang disyerto, isang lunsod na walang naninirahan. 7 Naghahanda ako ng mga tagapagwasak na sasalakay sa iyo, may hawak na palakol ang bawat isa. Puputulin nila ang mga pili mong sedro at ihahagis sa apoy. 8 Maraming pagano ang daraan sa lunsod na ito at magtatanungan: "Bakit ganito ang ginawa ni Yawe sa dakilang lunsod na ito?" 9 At sasagot sila: "Dahil sinira nila ang kanilang pakikipag- tipan kay Yaweng kanilang Diyos, at sumamba sila at naglingkod sa ibang mga diyos!" Laban kina Yoakaz at Yoakim 10 Huwag ninyong iyakan ang patay! Huwag siyang ipagluksa, kundi ang ipinatapon ang ipagdalam- hati sapagkat hindi na siya babalik pa o makikita pa ang kanyang bayang sinila- ngan! 11 Sapagkat ito ang sinabi ni Yawe tungkol kay Salum na anak ni Yosias, na humalili sa kanyang ama bilang hari ng Juda at wala na rito: 12 Hindi na siya babalik pa, kundi ma- mamatay siya sa lugar na pinagtapunan sa kanya at hindi na makikita pa ang lupaing ito. Matagal nang may karahasan. Pero mas laganap siguro ito ngayon kaysa alinmang panahon - sa lahat ng dako at sa maraming anyo: brutal, lantaran, pali- him, makulit, bulag, binibigyang-katwiran, pinaplano, pinagkakaisahan, pinag-iibayo, di-kilala, mahirap una- wain, iresponsable. Kung ang mga makapangyarihan sa mahihirap na bansa ay walang lakas ng loob na bitiwan ang kanilang mga pribilehiyo at maggawad ng katarungan sa milyun-milyong mamamayang namumuhay sa di- makataong kalagayan, kung ang mga gobyerno'y sa papel lamang nagsasagawa ng mga reporma, paano natin mapipigil ang mga kabataang natutuksong pu- manig sa mga paniwalang nakaugat sa karahasan? Hanggang kailan natin mas katatakutan ang bomba atomika kaysa bomba ng karukhaan na ginagawa sa sinapupunan ng Ikatlong Mundo?
JEREMIAS 22 Laban kay Yoakim 13 Kawawa ang nagtatayo ng bahay sa nakaw na mga gamit, nagtatayo ng mga palapag sa walang-katarungan! Kawawa ang nagsasamantala sa kan- yang kapwa at ayaw magpasuweldo sa trabaho nito! 14 Ah, nagtatayo ka ng magandang pa- lasyo na may malalaking kuwarto sa itaas. Nagpapalagay ka pa ng malalaking bintana, dinidingdingan pa ng sedro at pinintahan pa ng pula. 15 Nagiging hari ka ba sa pagkakaroon ng maraming sedro? Hindi ba makatarungan at matuwid ang iyong ama? Kumain nga siya at uminom at naging maayos naman ang lahat para sa kanya. 16 Ipinagtanggol niya ang kapa- kanan ng dukha at nangangailangan. At itinatanong ni Yawe: "Hindi ba't pagkilala sa akin ang pagkilos nang ga- nito?" 17 Ngunit walang hangad ang iyong mga mata at puso kundi kumita at mag- padanak ng dugo ng walang-kasalanan, mang-api at mangikil." 18 Kaya sinasabi ni Yawe tungkol kay Yoakim na anak ni Yosias na hari ng Juda: Walang magdadalamhati para sa kanya: 'Kawawang kapatid ko! Kawawa!' Walang magdadalamhati: 'Kawawang panginoon ko! Kawawa ang kan- yang kamahalan!' 19 Ililibing siyang parang asno, kakaladkarin at ihahagis sa labas ng mga pintuan ng Jerusalem. 20 Umahon sa Lebanon at sumigaw; humiyaw sa kaburulan ng Basan sumigaw sa Abarim, sapagkat nalipol na ang iyong mga manlili- gaw. 23.1 Kawawang mga pastol na nagliligaw at nagpapangalat! Ang bagong atakeng ito laban sa mga masamang pinuno ay pinakasimula sa ilang salita ng pag-asa. Titipunin ko mismo ang nalalabi sa aking mga tupa. Ang pagkawasak ng "pisikal" na Israel ay pag- hahanda sa pagdating ng "espirituwal" na Israel. Na- sanay na ang mga tao na makitang inaabuso ng mga lider ang kanilang kapangyarihan at nagpapayaman naman ang mga pinuno. Ngunit may inihahandang pastol ang Diyos para sa kanyang bayan, na mag- aalaga sa mga tupa. 806 21 Kinausap na kita noong nakaririwasa pa, ngunit sinabi mo: 'Hindi ako makikinig.' Ganito na ang ugali mo mula pa sa iyong kabataan, na di pinakikinggan ang aking salita. 22 Ikakalat ng hangin ang iyong mga pastol at mabibihag ang iyong mga manliligaw; at mas mahihiya ka pa kaysa kanila. 23 Ikaw na tumatawag ng 'Lebanon' sa iyong bahay, at mga tablang sedro ang ginawang pugad, gaano na ang pagdaing mo pagdating ng hapis, gaya ng hirap ng babaeng nanganganak! Laban kay Yekonias 24 Isinusumpa ko - sabi ni Yawe - na kung si Yekonias man na anak ni Yoakim, na hari ng Juda ang sinsing na pantatak sa aking kanang kamay, huhugutin ko pa rin siya! 25 Ibibigay nga kita sa mga nagtatangka sa buhay mo, sa mga kinatatakutan mo, kay Nabucodonosor na hari ng Babilonia, at sa mga Kaldeo. 26 At ihahagis kita at ang inang nagsilang sa iyo sa ibang lupain na hindi ninyo sinilangan, at doon kayo ma- mamatay. 27 Sapagkat hindi na kayo babalik pa sa lupaing pinananabikan ninyong balikan! 28 Ang Yekonias bang ito'y palayok na basag at walang silbi, at walang sinumang may gusto? Bakit siya itinapon, siya at ang kanyang angkan, sa isang lupaing hindi nila alam? 29 Lupa, lupa, lupa! Pakinggan ang sinasabi ni Yawe. 30 Ito ang kanyang mga salita" "Italang walang anak ang lalaking ito, bigo sa kanyang buhay!" Wala isa man sa kanyang lahi ang magtatagumpay! Wala isa man ang luluklok sa trono ni David at maghahari sa Juda. Ang mabuting pastol 1 "Kawawang mga pastol na nag- 23 liligaw at nagpapangalat sa mga tupa ng aking pastulan!" Si Yawe ang nag- sasalita. Tatawagin nila siyang Yaweng-aming-Kataru- ngan: isa itong paraan para ipakita ang kaibahan niya sa hari noon na nagngangalang Sedekias na ang ibig sabihi'y Si-Yawe-ang-Aking-Katarungan. Maglalagay ako ng mga pastol na mangangalaga sa kanila. Bukod sa makatarungang hari, nakikita rin ni Jeremias ang iba pang mga pastol: bukod sa tanging Pastol na si Kristo, may lugar pa rin para sa mga taong desididong maging responsable para sa kanilang mga kapatid. Hindi na sila matatakot. May ipinangangakong kapayapaang walang hanggan ang Diyos. Ang bagong
807 2 Ito ang mensahe ni Yaweng Diyos ng Israel sa mga pastol na nagpapastol sa aking bayan: "Pinangalat ninyo ang aking mga tupa at itinaboy sila sa halip na ala- gaan. Kaya parurusahan ko kayo dahil sa inyong masasamang gawa. 3 Titipunin ko mismo ang nalalabi sa aking mga tupa mula sa bawat lupaing pinagtabuyan ko sa kanila at muli ko si- lang ibabalik sa kanilang pastulan. Magi- ging mabunga sila at dadami. 4 Bibigyan ko sila ng mga pastol na titingin sa kanila at mangangalaga. Hindi na sila matatakot o masisindak. Wala nang mawawala." 5 Ito ang sinasabi ni Yawe: "Darating ang araw na magpapalitaw ako kay David ng isang matuwid na supling, isang haring buong-karunungang mamumuno at pai- iralin sa lupain ang katarungan at pag- kamatuwid. 6 At tatamasahin ng Juda ang kapayapaan at panatag na mabubuhay ang Israel. At ito ang pangalang itatawag sa kanya: Yaweng-aming-Katarungan! 7 Kayat darating ang panahon - ito ang salita ni Yawe - na hindi na sasabihing "Purihin si Yawe na naglabas sa mga anak ng Israel mula sa Ehipto," 8 kundi: "Purihin si Yawe na nagbalik sa mga inapo ng Israel mula sa lupain sa Hilaga at mula sa lahat ng lupaing pinagtabuyan niya sa kanila, upang mamuhay na muli sa sariling lupain!" Mga propetang sinungaling 9 Tungkol sa mga propeta: Nadudurog ang aking puso, nanginginig ang aking mga buto. Para akong lasing na nadaig ng alak dahil kay Yawe at sa mga banal niyang salita. 10 Puno ng mga nakikiapid ang lupain. Kaya bayan ng Diyos ay magiging higit pa kaysa pagpa- patuloy lamang ng matandang kaharian ng Israel, at ang bagong hari ay magiging higit kaysa mga hari sa lupa (tingnan kung paano tinatalakay ni Jesus ang puntong ito sa Jn 10). Umaasa ang sangkatauhang magkakaisa sa Kapa- yapaan, at ang misyon ngayon ng Iglesya ay magbigay ng isang larawan ng iba't ibang bayang natitipon kay Kristo. Ngunit magkakatotoo lamang ito sa makalangit na Jerusalem (Pagbubunyag 21:22). Sa ibang mga dako'y ganito ring pag-asa ang JEREMIAS 23 isinumpa ko ang lupain; nagluluksa ito, at na- tuyo ang mga pastulan sa ilang. Daan ng kasa- maan ang tinatahak nila, namamayani ang paggawa ng kawalang-katarungan. 11 Nasusu- hulan din ang mga pari at mga propeta; kahit na sa Bahay ko'y natuklasan ko ang kanilang ka- samaan - ito ang salita ni Yawe. 12 Kaya dudulas at didilim ang kanilang lan- das, matitisod at madarapa sila sa paghahatid ko ng kapahamakan sa kanila sa taon ng ka- nilang kaparusahan. 13 Nakita ko ang kahangalan ng mga propeta ng Samaria na nagpopropesiya sa ngalan ni Baal at nagliligaw sa aking bayang Israel. 14 Ngunit sa mga propeta naman ng Jerusalem, kasuklam-suklam ang nakita ko: nakikiapid sila at nabubuhay sa kasinungalingan! Pinalalakas nila ang loob ng mga gumagawa ng masama kayat wala isa mang tumatalikod sa kasamaan. Tulad sila sa Sodom sa paningin ko, at tulad naman sa Gomorra ang mga karani- wang tao. 15 Kaya nagsasalita si Yawe ng mga Hukbo laban sa mga propeta: pakakanin ko sila ng mapait na pagkain at paiinumin ng tubig na may lason, sapagkat kumalat ang kasamaan sa buong lupain mula sa mga propeta ng Jerusa- lem. 16 Ito ang babala ni Yawe: "Huwag pakinggan ang sinasabi ng mga propeta. Maling pag-asa ang ibinibigay nila sa inyo, at mga pangitain ng kanilang imahinasyon ang sinasabi, at hindi ang mula sa bibig ni Yawe. 17 Malakas ang loob nilang sabihin sa mga bumabalewala sa akin: 'Nagsalita na si Yawe, sumainyo ang kapayapaan'; at sinasabi naman nila sa mga sumusunod sa kanilang suwail na puso: 'Walang kasawiang-palad na darating sa inyo!' 18 Sino nga ba ang nakabilang sa sanggunian ni Yawe? Sino ang nakakita at nakarinig sa kanyang salita? Sino ang nakapagbigay-pansin sa kanyang salita at naisalin ito sa iba? 19 Sumilakbo ang unos ng poot ni Yawe at nagwala ang ipuipo sa mga ulo ng mga lapas- ipinahahayag ni Jeremias, lalo na sa 33:15-18. Ganito ring paglalarawan sa Mabuting Pastol ang nasa Ezekiel 34 na naghahanda para sa sasabihin ni Jesus sa Juan 10, Lucas 15:4 at Mateo 9:36. 23.9. Tingnan din ang Dt 13:6 at 18:22 at ang Jer 28 tungkol sa mga bulaang propeta. Ang mga hindi ganap na nakauunawa sa kanilang pananampalataya ay namamangha sa mga pangitain at mga panaginip; nalilimutan nilang lubhang mapa- linlang lalo na ang mga pangarap.
JEREMIAS 23 tangan! 20 Hindi maglulubag ang poot ni Yawe hanggang hindi niya natutupad at natototoo ang sarili niyang mga balak. Lubos n'yo itong ma- uunawaan sa darating na panahon. 21 Hindi ko isinugo ang mga propetang ito, ngunit patakbo silang umalis. Hindi ako nagsa- lita pero nagpropesiya sila! 22 Naroon ba sila sa aking sanggunian? Salita ko sana ang ipahayag nila sa aking bayan at pinalayo sila sa ma- sasama nilang mga daan at gawa. 23 Diyos lamang ba ako sa malapit - si Yawe ang nagsasalita - at hindi na sa malayo? 24 May makapagtatago ba sa mga lihim na lugar at hindi ko siya makikita? - sabi ni Yawe - Di ba't ako ang nasa langit at nasa lupa rin? 25 Pinakinggan ko ang sinasabi ng mga pro- petang nagpopropesiya ng mga kasinunga- lingan sa aking pangalan. Sinasabi nila: Nana- ginip ako! Nanaginip ako! 26 Hanggang kailan magkakaroon ng mga propeta ng kasinungalingan na nagpapahayag ng sarili nilang ilusyon? 27 Gusto nilang mali- mutan ng mga tao ang aking Pangalan sa pa- mamagitan ng mga panaginip na sinasabi nila sa isa't isa, kung paanong nilimot ng kanilang mga ninuno ang aking Pangalan nang sumunod sila kay Baal. 28 Panaginip lamang ang prope- siya ng propetang nanaginip, ngunit katotoha- nan naman ang ipinahahayag ng tumatanggap sa aking salita. Puwede bang ipagkamali ang dayami sa trigo? - si Yawe ang nagsasalita - 29 Di ba't parang apoy ang aking salita, parang masong dumudurog sa bato? 30 Kaya laban ako sa mga propetang nagsa- sabing mga salita ko raw ang ninakaw nila sa isa't isa. 31 Laban ako sa mga propetang nagpo- propesiya sa pagpapagalaw lamang ng dila. 32 Laban ako sa mga propeta na sa mga pana- ginip na kasinungalingan ibinabatay ang kani- lang propesiya at inililigaw ang aking bayan sa kanilang panlilinlang at pagkukunwari. Hindi ko sila isinugo o inutusan, kaya wala silang silbi sa aking bayan - ito ang salita ni Yawe. 33 At kung tanungin ka ng mga taong ito, propeta man o pari: Ano ang 'Pasanin' ni Yawe? Sagutin mo sila: 'Kayo ang pasanin at lilipulin ko kayo. Ito ang salita ni Yawe.' 34 At parurusahan 24.1 Naganap sa taong 598 ang unang pag- kubkob sa Jerusalem, ang pagsuko ni Haring Yoakim at ang unang pagpapatapon. Sa sumunod na sampung taon, ang bagong haring si Sedekias at ang mga natirang mamamayan ay kumilos na parang walang nangyari. Bagamat talunan at dukha, ipinalagay ng mga taga-Jerusalem na mas nakaluluwag sila at 808 ko ang mga propeta o pari o mga karaniwang tao na nagsasabing: 'Pasanin' ni Yawe, pati ang kanilang sambahayan. 35 Ito ang dapat sabihin ng bawat isa sa kanyang kaibigan o kapatid: "Ano ang sagot ni Yawe?" o "Ano ang sabi ni Yawe?" 36 Ngunit di dapat banggitin ang 'Pasanin' ni Yawe sapagkat magiging pasanin ito sa nagsasabi nito. 37-38 At kung gusto ninyong malaman, ito ang sinasabi ni Yawe: 39 Dahil ginagamit ninyo ang salitang ito gayong iniutos kong huwag ninyong gamitin, palalayasin ko kayo at ilalayo sa aking paningin, kayo at ang lunsod na bigay ko sa inyo at sa inyong mga ninuno. 40 Ibubuhos ko sa inyo ang walang-hanggang kahihiyan, bahid na di ma- papawi habang panahon. Dalawang kaing ng igos 1 Ipinakita sa akin ni Yawe ang dala- 24 wang kaing ng igos na inilagay sa harap ng Templo. Nangyari ito matapos ipatapon ni Nabucodonosor na hari ng Babilonia si Yekonias na anak ni Yoakim, na hari naman ng Juda, kasama ang mga pinuno ng Juda, ang mga panday at mga platero, at dinala sila sa Babilo- nia, malayo sa Jerusalem. 2 Mga piling igos ang nasa isang kaing, pa- rang mga unang bungang hinog sa puno, at napakasasamang igos naman ang nasa isa pang kaing, napakasama kayat hindi makain. 3 Sinabi sa akin ni Yawe: "Ano ang nakikita mo, Jeremias?" Sumagot ako: "Mga igos. Napaka- husay ng magagandang igos at napakasama naman ng mga bulok na igos at hindi na maka- kain!" 4 Noon dumating sa akin ang salita ni Yawe. 5 Ito ang sinasabi ni Yaweng Diyos ng Israel: "Gaya ng nakikita kong mabubuting igos ang mga taga-Juda na itinapon sa lupain ng mga Kaldeo. 6 Titingnan ko ang kanilang kapakanan at ibabalik sila sa lupaing ito. Patatatagin ko sila at hindi na wawasakin, itatanim at hindi bubu- nutin. 7 Bibigyan ko sila ng pusong kikilala sa akin na ako si Yawe. Sila ang magiging bayan ko at ako ang magiging Diyos nila, pagkat buong puso silang magbabalik sa akin." 8 Ngunit tulad ng ginagawa sa masasamang kailangan lamang nilang itangis ang sinapit ng mga ipinatapon. Tinatanggihan ni Jeremias ang ganitong opinyon. Mahalaga sa Diyos ang mga ipinatapon sapagkat sila ang simula ng bagong sambayanan sa hinaharap. Sa kabilang dako, may mas masamang mangyayari sa mga naiwan sa Jerusalem.
809 igos, napakabulok at hindi na makain - si Yawe ang nagsasalita - gayon din ang gagawin ko kay Sedekias na hari ng Juda, sa kanyang mga pinuno at sa mga nalabi sa Jerusalem, ang mga nanatili sa lupain at sa mga nanirahan sa Ehipto. 9 Gagawin ko silang kasuklam-suklam sa lahat ng kaharian sa lupa. At magiging halim- bawa sila ng kabiguan, paksa ng usapan, biruan at sumpa sa lahat ng bansang pagtatabuyan ko sa kanila. 10 At ipadadala ko sa kanila ang tabak, gutom at salot hanggang malipol sila sa lupaing bigay ko sa kanila at sa kanilang mga ninuno. Pitumpung taon na pagkabihag • 1 Ito ang salitang dumating kay Jere- 25 mias tungkol sa buong bayan ng Juda sa ikaapat na taon ng paghahari sa Juda ni Yoakim na anak ni Yosias, sa unang taon ni Nabucodonosor, na hari ng Babilonia. 2 At sinabi niya sa buong bayan ng Juda at sa lahat ng nasa Jerusalem: 3 Mula sa ikalabintatlong taon ni Yosias na anak ni Amon at hari ng Juda hanggang sa araw na ito, dalawampu't tatlong taon nang duma- rating sa akin ang salita ni Yawe at patuloy naman akong nagsasalita sa inyo, 4 pero hindi kayo nakinig. Paulit-ulit na isinusugo sa inyo ni Yawe ang kanyang mga lingkod na propeta, ngunit hindi ninyo sila pinakinggan o binigyang- pansin. 5 Sinabi nila: Talikuran ninyo ang inyong masasamang daan at gawain upang maka- panirahan kayo sa lupang bigay ni Yawe sa inyo at sa inyong mga ninuno magpakailan- man. 6 Huwag kayong humabol sa ibang mga diyos para maglingkod at sumamba sa kanila. Huwag ninyo akong galitin sa mga bagay na gawa ng inyong mga kamay, at hindi ko kayo sasaktan. 7 Ngunit ayaw ninyong makinig - si Yawe ang nagsasalita - at ginalit ako sa mga diyus-diyusang gawa ninyo na naghatid ng sariling kapahamakan. 8 Kaya nga sinasabi sa inyo ni Yawe ng mga Hukbo: Dahil ayaw ninyong makinig sa sinabi ko, 9 ipatatawag ko ang lahat ng angkan sa Hilaga at sasalakayin nila ang lupaing ito at ang mga naninirahan dito. Ganap ko silang lilipulin at gagawin silang sanhi ng takot at biruan at 25.1 Pinagsasama sa kabanatang ito ang: 25:1-13. Isang introduksiyong tiyak na nauna sa mga propesiya ni Jeremias laban sa bayan ng Juda at ngayo'y bumubuo sa mga kabanata 1-24 ng kanyang aklat. Pansinin sa tekstong ito ang propesiya tungkol sa pitumpung taong itatagal ng pagkatapon ng mga JEREMIAS 25 guho sa habang panahon. 10 Papawiin ko sa kanila ang lahat ng ingay ng galak at kaliga- yahan, ang awit ng mga bagong-kasal, at ang ingay ng gilingan at ang ilaw sa lampara. 11 Magiging guho ang buong lupain at pitum- pung taon silang aalipinin ng hari ng Babilonia. 12 (Ngunit pagkatapos ng pitumpung taon, parurusahan ko ang bansang ito dahil sa kani- lang pagkakasala - si Yawe ang nagsasalita - at gagawin kong tiwangwang ang lupaing iyon magpakailanman.) 13 Tototohanin ko sa lupaing ito ang lahat ng ipinahayag ko, lahat ng nasusulat sa aklat na ito. 14 Aalipinin sila ng mga makapangyarihang bansa at hari! Gagantihan ko sila ayon sa kani- lang mga gawa at sa ginawa ng kanilang mga kamay. Ang kalis ng poot ng Diyos 15 Ito ang sinabi sa akin ni Yaweng Diyos ng Israel: "Kunin mo ang kalis na ito ng alak at painumin dito ang lahat ng bansang pagsu- suguan ko sa iyo. 16 Iinom sila at susuray at maliligalig sa tabak na ipadadala ko sa kanila." 17 Kaya kinuha ko ang kalis sa kamay ni Yawe at pinainom dito ang lahat ng bansang pinag- suguan sa akin: 18 ang Jerusalem at ang mga bayan ng Juda, ang kanilang mga hari at mga pinuno upang maging guho at halimbawa ng bayang bigo, hinamak at isinumpa, gaya ng kalagayan nila ngayon. 19 At ibinigay ko iyon kay Paraong hari ng Ehipto, sa kanyang mga tagapamahala, mga opisyal at buo niyang bayan, sa lahat ng mga bansa sa Kanluran, 20 sa lahat ng hari ng Us, sa lahat ng hari ng mga Pilisteo; sa Askalon, Gaza, Ekron at sa nalabi sa Asdod, 21 sa Edom, Moab at Amon; 22 sa lahat ng hari ng Tiro at Sidon, sa mga hari sa mga baybayin sa kabilang ibayo ng dagat; 23 sa Dedan, Tema, Buz, 24 sa lahat ng hari ng Arabia at mga hari sa Kanluran na nasa disyerto; 25 sa mga hari ng Zimri, Elim at Media, 26 sa lahat ng hari sa Hilaga, sa malapit at malayo, sunud- sunod sila; sa lahat ng kaharian sa balat ng lupa! At pagkatapos nilang lahat, iinom din ang hari ng Babilonia! 27 Sabihin mo sa kanila: "Ito ang mensahe ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel: Uminom kayo, magpakalasing, magsuka, mabuwal Judio sa Babilonia. Isa itong makahulugang bilang dahil may dalawang pagkatapon, noong 598 at 587, at marami pang nagsialis pagkalipas ng taong 538. 25:14-38. Isang introduksiyong tiyak na nauna sa mga propesiya laban sa mga nagkakatipong ban- yagang bansa sa mga kabanata 46-51.
JEREMIAS 25 upang hindi na tumindig pang muli dahil sa tabak na ipadadala ko laban sa inyo." 28 Ngunit kung ayaw nilang kunin ang kalis sa iyong kamay para uminom, sabihin mo sa kanila: "Si Yawe ng mga Hukbo ay nagsalita na: Dapat din kayong uminom. 29 Pag nakita mong una kong pinarurusahan ang lunsod na pina- nanahanan ng aking Pangalan, akala mo ba'y di ka parurusahan? Hindi, sapagkat ako mismo ang magpa- pababa sa tabak sa lahat ng nasa lupa - si Yawe ng mga Hukbo ang nagsasalita." 30 Ihatid mo sa kanila ang lahat ng ito at sabihin sa kanila: "Umuungol si Yawe sa itaas; sumisigaw siya mula sa Kanyang banal na tirahan at malakas ang dagundong ng kanyang tinig sa kanyang tirahan sa pagbababala niya sa lahat ng nasa daigdig. Dumadagundong ang kanyang tinig sa dulo ng daigdig dahil may sakdal si Yawe sa mga bansa. 31 Hinahatulan niya ang bawat tao, at pinababayaan niyang mamatay sa tabak ang masasama - ito ang salita ni Yawe." 32 Sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo: "Tingnan, lumalaganap na ang kapahamakan sa bawat bansa. May bagyong lumilitaw sa dulo ng daig- dig." 33 Sa araw na iyon, ikakalat ang mga pina- tay ni Yawe sa magkabilang dulo ng daigdig. Hindi sila ipagluluksa, titipunin o ililibing - magi- ging para silang dumi sa lupa! 34 Mga pastol, humagulgol at managhoy! Gumulong sa alabok, kayong mga pinuno ng kawan sapagkat dumating na ang araw ng pag- patay at pangangalat sa inyo at babagsak ka- yong parang mga pinatabang tupa. 35 Walang matatakbuhan ang mga pastol, walang matatakasan ang mga pinuno ng ka- wan. 36 Sumisigaw ang mga pastol at humaha- gulhol ang mga pinuno ng kawan sapagkat winasak ni Yawe ang mga damuhan 37at tahimik na mga pastulan dahil sa nag-aapoy na poot ni Yawe. 26.1 Mababasa sa 7:1-15 ang pahayag laban sa mga umaasa sa Templo. Binubuod dito ng sekretaryo ni Jeremias na si Baruc ang pahayag na ito at sinasabi niya sa atin ang mabigat na dating nito. - Ipinagtatanggol ng bayan si Jeremias laban sa mga pari at mga propeta. - Matatag si Jeremias sa kanyang paninindigan: hindi siya makapagpakita ng pruweba o milagro para patibayan ang kanyang sinasabi. Iniligtas siya ng pagbabalik-loob ng sambayanan: kinikilala nila ang tinig ng katotohanan. - Ginugunita nila ang mga salita ni Propeta Mikeas (3:12) sa nakaraang dantaon. 810 38 Iniwan niyang tulad ng batang leon ang kanyang yungib at sinisira ang lupain dahil sa kanyang poot. Inaresto at hinatulan si Jeremias 1 Sa simula ng paghahari ni 26 Yoakim na anak ni Yosias, na hari ng Juda, dumating kay Jeremias ang sa- lita ni Yawe: 2 Ito ang sinasabi ni Yawe: "Tumindig ka sa patyo ng Bahay ni Yawe at sabihin sa lahat ng dumarating mula sa mga bayan ng Juda para sumamba sa Bahay ni Yawe ang lahat ng ipinasasabi ko sa iyo: huwag bawasan ng kahit ano! 3 Baka makinig sila sa iyo, at talikuran ng bawat isa ang masasama niyang gawi. At hindi ko na ipadadala ang parusang iniisip kong ipadama sa kanila dahil sa masama nilang mga gawa. 4 Sabihin mo sa kanila: Ito ang sinasabi ni Yawe: Hindi ninyo ako sinunod at hindi kayo namuhay ayon sa aking Batas na iniharap ko sa inyo. 5 Hindi ninyo pinakinggan ang aking mga lingkod na mga propeta, na lagi kong isinusugo sa inyo. Kung mag- pupumilit kayo na di makinig sa kanila, 6 itutulad ko ang Bahay kong ito sa san- tuwaryo sa Silo, at ang Jerusalem bilang halimbawa: makikita ng lahat ng bansa sa lupa na isinumpa ko ito." 7 Narinig ng mga pari, mga propeta at ng lahat ng tao ang sinabi ni Jeremias sa Bahay ni Yawe. 8 Pagkasabi ni Jeremias sa iniutos sa kanya ni Yawe, dinakip siya ng mga pari at mga propeta at sinabing: "Mamamatay ka!" 9 Paano ka nakapag- - Sa wakas ng kabanata, binabanggit ang pamilya ni Safan, ang sekretaryo ng hari na panig sa panreli- hiyong reporma ni Haring Yosias (tingnan ang 2 H 22:8). Maraming beses na ipagtatanggol ni Safan at ng kanyang angkan si Jeremias. Hindi nagkataon lamang ang paghaharap na ito ni Jeremias at ng mga pari. Malimit salungatin ng mga pari na mga tagapag-ingat ng salita ng Diyos ang mga propeta ng kanilang kapanahunan. Binale-wala ng mga pari si Juan Bautista at si Jesus naman ay kanilang hinatulan. Ito ang dahilan: kadalasa'y ang iniisip ng mga ministro ng relihiyon unang-una ay ang papana- tilihin ang mga institusyon at sistema na sila ang mga
811 sasalita sa Ngalan ni Yawe na wawasakin ang Bahay na ito gaya ng Silo, at iiwang guho ang lunsod na ito?" At pinaligiran ng lahat ng tao si Jeremias sa Bahay ni Yawe. 10 Nang mabalitaan ito ng mga pinuno ng Juda, nagpunta sila sa Bahay ni Yawe mula sa palasyo ng hari at lumuklok sa kanilang mga upuan sa bungad ng Ba- gong Pintuan. 11 At sinabi ng mga pari at mga propeta sa mga pinuno ng bayan: "Patayin ang lalaking ito dahil nagprope- siya siya laban sa lunsod na ito gaya ng narinig ng inyong mga tainga!" 12 Sumagot si Jeremias: "Isinugo ako ni Yawe para magpropesiya laban sa Bahay na ito at sa lunsod na ito, tulad ng inyong narinig. 13 Ituwid ninyo ngayon ang inyong mga daan at mga gawa, at sumunod kay Yaweng inyong Diyos, at kahahabagan niya kayo at hindi na ipahahamak. 14 Ako nama'y nasa inyong mga ka- may; gawin ninyo sa akin ang tama at makatarungan sa palagay ninyo. 15 Ngu- nit alamin ninyong wala akong kasalanan at kung papatayin ninyo ako, kayo ang pumipinsala sa inyong sarili, sa lunsod na ito at sa mga tao. Ang totoo'y si Yawe ang nagsugo sa akin para sabihin ang lahat ng sinabi ko na narinig ninyo." 16 Kaya sinabi ng mga pinuno at ng mga tao sa mga pari at mga propeta: "Hindi siya nararapat mamatay; nagsalita nga siya sa atin sa Ngalan ni Yawe." 17 Tumindig ang ilan sa Matatanda ng lupain at nagsalita: 18 "Nagpropesiya noon sa bayan si Mikeas ng Morasti sa panahon ni Ezekias na hari ng Juda: 'Matutulad sa bukirin ang Sion, at magiging isang tam- bak naman ng guho ang Jerusalem. Magi- ging gubat ang burol na kinatatayuan ng Templo.' 19 Pinatay ba siya ni Ezekias na hari ng Juda, o ng mga taga-Juda? Sa halip ay nagkaroong-pitagan sila kay Yawe at hiningi ang kapatawaran. Kaya nagbago ng loob si Yawe at hindi na sila ipina- hamak. Paano natin magagawa ang kri- meng ito?" JEREMIAS 27 20 May isa pang lalaki na nagpropesiya sa Ngalan ni Yawe, siya si Urias na anak ni Semaya na taga-Kiryat-yearim. Nagpropesiya siya laban sa lunsod na ito at sa lupain gaya ni Jeremias. 21 Nang marinig ito ni Haring Yoakim at ng lahat ng pinuno, ipinasya nitong patayin siya. Nalaman ito ni Urias at takot na tumakas pa-Ehipto. 22 Ngunit pinapunta ni Haring Yoa- kim sa Ehipto si Elnatang anak ni Akbor, kasama ang ilan pa. 23 Inilabas nila si Urias mula sa Ehipto at iniharap kay Haring Yoakim, na nagpapatay sa kanya at itinapon naman ang kanyang bangkay sa libingan ng mga kara- niwang tao. 24 Kinampihan naman ni Ahikam na anak ni Safan si Jeremias, at hindi siya nahulog sa kamay ng mga taong gustong pumatay sa kanya. Ang pamatok ni Nabucodonosor 1 Sa simula ng paghahari ni Sedekias 27 na anak ni Yosias, dumating ang sali- tang ito ni Yawe kay Jeremias: 2 "Gumawa ka ng mga lubid at pamatok para sa iyo, at ilagay sa iyong leeg. 3 At ipasabi mo sa mga hari ng Edom, Moab, Amon, Tiro at Sidon, sa kanilang mga sugo na dumating sa Jerusalem para humarap kay Sedekias na hari ng Juda. 4 Ibigay mo sa kanila ang pasabing ito para sa kanilang mga panginoon: Ito ang salita ni Yawe ng mga Hukbo na ipararating ninyo sa inyong mga panginoon: 5 Sa malakas kong kapangyarihan at nakaunat na bisig, ako ang may gawa sa lupa at sa mga tao at sa mga hayop na naririto, at ibinibigay ko ito kung kanino ko gusto. 6 Naibigay ko na ngayon ang lahat ng lupaing ito sa mga kamay ng aking lingkod na si Nabucodonosor na hari ng Babilonia at ipaiilalim ko rin sa kanya pati mga hayop sa gubat. 7 Maglilingkod sa kanya ang lahat ng bansa, at sa kanyang anak at apo hanggang sumapit ang panahon para sa kan- yang lupain, at sasakupin siya ng malalakas na mga bansa at makapangyarihang mga hari. 8 Para naman sa bansa o kahariang ayaw maglingkod kay Nabucodonosor na hari ng Babilonia, parurusahan ko ito sa tabak, taggu- tom at salot - ito ang salita ni Yawe - hanggang malipol ito ng kanyang kamay. 9 Kaya huwag ninyong pansinin ang inyong mga propeta, manghuhula, tagaintindi sa pana- ginip, astrologo o espiritista na nagsasabing 'Huwag kayong paiilalim sa hari ng Babilonia.' 10 Sapagkat mga propeta sila ng kabulaanan kaya itataboy kayo mula sa inyong lupain. Ako mismo ang magtataboy sa inyo para malipol.
JEREMIAS 27 11 Ngunit ang bansang paiilalim sa pamatok ng hari ng Babilonia at maglilingkod sa kanya ang iiwan ko sa kanilang sariling lupain - ito ang salita ni Yawe - upang bungkalin iyon at doon manirahan." 12 Ibinigay ko ang salita ring ito kay Sedekias na hari ng Juda: "Pailalim kayo sa pamatok ng hari ng Babilonia. Paglingkuran ninyo siya at ang kanyang bayan at mabubuhay kayo. 13 Ba't ka mamamatay pati na ang iyong bansa sa tabak, taggutom at salot, tulad ng banta ni Yawe sa alinmang bansang hindi maglilingkod sa hari ng Babilonia?" 14 Huwag kayong makinig sa mga propetang nagsasabing "Huwag ka- yong maglingkod sa hari ng Babilonia." Sapag- kat kasinungalingan ang kanilang propesiya. 15 Hindi ko sila isinugo, sabi ni Yawe, at nagpo- propesiya sila ng kabulaanan sa aking Panga- lan. Kung hindi'y palalayasin ko kayo at ma- lilipol kayo kasama ang inyong propeta. 16 At kinausap ko naman ang mga pari at mga tao: "Sinasabi ni Yawe: Huwag ninyong pa- kinggan ang mga propetang nagsasabi: 'Sa lalong madaling panaho'y ibabalik mula Babilo- nia ang mga kagamitan ng Bahay ni Yawe.' Nagpopropesiya sila ng mga kabulaanan. 17 Hu- wag kayong makinig sa kanila, kundi pagling- kuran ang hari ng Babilonia at kayo'y mabu- buhay. Huwag nawang maging guho ang lunsod na ito. 18 Kung mga propeta sila at nasa kanila ang salita ni Yawe, mananalangin sana sila ngayon kay Yawe ng mga Hukbo na huwag ipadala sa Babilonia ang mga gamit na nalalabi sa Bahay ni Yawe at sa palasyo ng hari at sa Jerusalem. 19 Sapagkat ito ang sinasabi ni Yawe tungkol sa mga haligi, sa Dagat-dagatang tanso at sa mga naililipat na mga patungan, at sa iba pang mga gamit sa lunsod na ito 20-21 na hindi dinala taga-ingat at nagbibigay sa kanila ng kabuhayan, sa- mantalang ang mga propeta nama'y nag-aanyaya sa atin na sumulong at isaalang-alang ang mahalaga. 28.1 Gaya ng nakita natin sa 22:1, ang sam- pung taong nasa pagitan ng dalawang pagkubkob sa Jerusalem, mula 598 hanggang 588, ay panahon ng kabaliwan at mga maling ilusyon. Laging may mga taong humuhula sa pagbagsak ng imperyo ni Nabu- codonosor na hari ng Babilonia, at sa pagbabalik ng mga itinapon. Buong tapang na sinasalungat ni Jere- mias ang ganitong maling pag-asa at inihuhula ang pagsuko kay Nabucodonosor, kaya itinuring siya ng mga pinunong Judio bilang kaaway ng bansa. Hinaharap ni Jeremias ang mga bulaang propeta. Kung hindi nagkakaisa ang mga propeta, paano ma- lalaman ng bayan kung sino ang tunay na propeta? Tingnan ang Dt 13:6 at 18:22 tungkol dito. 812 ng hari ng Babilonia nang ipatapon nito si Yekonias sa Babilonia mula sa Jerusalem: 22 "Dadalhin sa Babilonia ang mga iyon at doon mananatili hanggang sa araw na mamahala ako para kunin ang mga iyon. At ibabalik ko ang mga iyon sa lugar na ito." Jeremias at Ananias • 1 Sa simula ng paghahari ni Se- 28 dekias na hari ng Juda, sa ikali- mang buwan ng ikapat na taon, kinausap ako ng propetang si Ananias na anak ni Asur na taga-Gibeon. Sinabi niya sa akin sa Bahay ni Yawe sa harap ng mga pari at ng mga tao: 2 "Ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel: Wawasakin ko ang pamatok ng hari ng Babilonia. 3 Sa loob ng dalawang taon iba- balik ko sa lugar na ito ang lahat ng bagay na inalis ni Nabucodonosor na hari ng Babilonia mula sa Bahay ni Yawe at dinala sa Babilonia. 4 Ibabalik ko rin si Yekonias na anak ni Yoakim, na hari ng Juda at ang lahat ng iba pang bihag mula sa Juda na ipinatapon sa Babilonia. Talaga ngang wawasakin ko ang pamatok ng hari ng Babilonia - salita ni Yawe." 5 Ngunit sinagot ni Jeremias si Ananias sa harap ng mga pari at ng lahat ng tao: 6 "Amen! Gawin sana ni Yawe at magka- totoo ang mga sinabi mo tungkol sa pag- babalik dito galing Babilonia ng mga ka- gamitan ng Bahay ni Yawe at ng lahat ng Ang propetang nagpropesiya ng kapayapaan ay hindi kikilalanin hangga't hindi nagkakatotoo ang kanyang ipinahayag. Higit pa sa Deuteronomio ang sinasabi ni Jeremias. Magmula sa panahon ni Elias (tingnan ang 1 H 19:18), ang misyon ng mga propeta ay ang ihula ang patuloy na pagbagsak ng kaharian ng Israel at ipahayag ang isa pang kahariang darating. Inihula nila ang ilang tagumpay ngunit sa gitna ng patuloy na pagkabulid sa pagkawasak. Kaya, mas hindi dapat pinagtiwalaan ng mga Judio si Ananias na nagpapahayag ng kasaganaan kaysa kay Jeremias na ang iginigiit ay ang mga banta ni Yawe. Ang mga propeta ay ipinadala sa isang makasa- lanang bayan para hubugin ang kanilang konsiyen- siya tungkol sa kasalanan at hindi para patulugin. Kung nabubuhay tayo sa gitna ng kawalang-kataru- ngan, hindi tayo dapat magtiwala sa mga nanga- ngako ng kasaganaan.
813 ipinatapon. 7 Ngunit pakinggan mo ang sasabihin ko sa iyo, sa harap ng lahat. 8 Mula pa noo'y digmaan na, kapaha- makan at salot ang propesiya sa mara- ming bansa at makapangyarihang mga kaharian ng mga propetang nauna sa iyo at sa akin. 9 Kayat kung may propetang nagpopropesiya ng kapayapaan, hindi siya kikilalaning talagang sugo ni Yawe hanggang hindi nagkakatotoo ang kan- yang mga ipinahayag." JEREMIAS 29 Yawe: Sinira mo ang pamatok na kahoy, kaya pinapalitan ko iyon ng isang pama- tok na bakal. 14 Sapagkat ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel: Lalag- yan ko ng pamatok na bakal ang leeg ng lahat ng bansa para maglingkod sila kay Nabucodonosor na hari ng Babilonia, at maglilingkod nga sila. Ibibigay ko sa kanya pati ang kapangyarihan sa maba- bangis na hayop." 10 Ngunit kinuha ni Ananias ang pa- matok sa leeg ni Jeremias at sinira iyon, 11 at sinabi sa harap ng lahat: "Ito ang sinasabi ni Yawe: Ganito ko rin wawasakin ang pamatok ni Nabucodonosor sa leeg ng lahat ng bansa sa loob ng dalawang taon." At umalis na si propeta Jeremias. 12 Pagkatapos ay dumating kay Jere- mias ang salita ni Yawe: 13 "Pumunta ka at sabihin kay Ananias: Ito ang sinasabi ni 15 At sinabi ni Jeremias kay Ananias: "Makinig ka, Ananias! Hindi ka sinugo ni Yawe, pero nalinlang mo na ang bayang ito, napaasa mo sila sa iyong mga kasi- nungalingan. 16 Kaya ito ang sinasabi ni Yawe tungkol sa iyo: Malapit na kitang alisin sa balat ng lupa. Mamamatay ka dahil nagpayo ka ng paghihimagsik laban kay Yawe." 17 At sa ikapitong buwan ng taong iyon, namatay si Ananias. MGA PROPESIYA NG PAGPAPALA Ang sulat sa mga ipinatapon • 1 Ito ang liham na ipinadala ni Propeta 29 Jeremias mula sa Jerusalem sa mga Matatanda, mga pari, mga propeta at sa lahat ng ipinatapon ni Nabucodonosor sa Babilonia. 2 Noo'y umalis na sa Jerusalem si Haring Yeko- nias, kasama ang inang reyna, ang mga opisyal, mga pinuno ng Juda at Jerusalem, at mga panday at platero. 3 Ipinagkatiwala naman ang liham kina Ela- sang anak ni Safan at Gamarias na anak ni Elcias, na isinugo ni Sedekias na hari ng Juda kay Haring Nabucodonosor sa Babilonia. Ito ang nasa liham: 4 Ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel sa lahat ng ipinatapon sa Babilonia mula sa Jerusa- lem: 5 "Magtayo ng mga bahay at doon manirahan, magtanim ng mga puno at kanin ang bunga ng mga ito, mag-asawa at magkaroon ng mga anak, 6 ikuha ng mapapangasawa ang inyong mga anak na lalaki, at papag-asawahin ang inyong mga anak na babae para magkaanak din sila. Magpakarami kayo roon at huwag 29.1 Nang mga taong 598-587, habang palala nang palala ang kabulagan ng mga taga-Jerusalem, hangad ni Jeremias na bigyang-direksyon ang mga ipinatapon. Natutukso silang maniwala na pupuwe- deng maibalik sa dati ang mga bagay-bagay. May mga propeta pa nga sa kanila na nagpapanatili sa ilusyon ng nalalapit at agad na pagkagapi ng Babilonia. Isa sa mga ito ang nagpadala ng mga sulat sa Jerusalem para ipabilanggo si Jeremias (24-28). Ang totoo'y dapat nilang tanggapin ang pagkatalo para makita nila ang kanilang kataksilan kay Yawe, na sanhi ng kanilang pagkapahiya; dapat silang magbago ng pananaw. Nang panahon ding iyon, isa pang tunay na propeta, si Ezekiel, ang nangungusap sa gayon ding paraan. Isang mabagal na transpormasyon ang magaganap sa mga pari, sa mga maharlika, mga taong-sining at mga taong-gobyerno na ipinatapon at pagkaraan ng pitumpung taong pagkatapon, babalik sa Jerusalem ang kanilang mga anak bilang "mga dukhang nagha- hanap kay Yawe."
JEREMIAS 29 mangaunti. 7 Pagkaabalahan ang ikasasa- gana ng lupaing pinagdalhan ko sa inyo at mamagitan kay Yawe alang-alang sa ka- pakanan nito, sapagkat kapakanan din ninyo ang kapakanan niyon." 10 Ito ang sinasabi ni Yawe: "Pagkatapos ng pitumpung taon sa Babilonia, da- dalawin ko kayo upang tuparin ang aking salita ng kagandahang-loob ko sa inyo at ibabalik kayo sa lugar na ito. 11 Sapagkat maganda ang balak ko para sa inyo, at hindi masama. Bibigyan ko nga kayo ng kinabukasan at pag-asa." 12 At sinasabi pa rin ni Yawe: "Kapag tumawag kayo sa akin, pakikinggan ko kayo. 13 Hahanapin ninyo ako at matatag- puan ako kung buong puso ninyo akong hahanapin." 14 Sapagkat sinasabi ni Yawe: "Ha- hayaan kong matagpuan ninyo ako at titipunin ko kayo mula sa lahat ng bansa at sa lahat ng lugar na pinagtabuyan ko sa inyo at ibabalik sa lugar na pinagmulan ninyo nang kayo'y ipatapon." 15 Akala ninyo'y isinugo sa inyo ni Yawe sa Babilonia ang ilang propeta. 8 Huwag kayong palinlang sa mga propeta at mga manghuhu- lang nasa piling ninyo. Huwag kayong maniwala sa kanilang mga panaginip. 9 Nagsinungaling sila sa kanilang pagsasalita sa aking Pangalan; hindi ko nga sila isinugo. 16 At tungkol naman sa haring nakaluklok sa trono ni David at sa lahat ng nasa lunsod na ito (ang inyong mga kamag- anak na hindi sumama sa inyo sa pagka- tapon),17ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo: "Magpapadala ako ng tabak, taggutom at salot laban sa kanila. Gagawin ko silang parang napakasasamang igos, napakabulok at hindi na makakain pa. 18Hahabulin ko sila ng tabak, taggutom at salot. Gagawin ko silang kasuklam-suklam sa lahat ng kaharian sa lupa, at isang halimbawa ng bayang bigo, hinamak at isinumpa sa lahat ng bansang pagtatabuyan ko sa kanila. 19Sapagkat hindi nila pinakinggan ang aking mga salita nang paulit-ulit kong isugo sa kanila ang aking mga lingkod na mga propeta. Ayaw nilang makinig." 30.1 Pinababalik tayo ng mga kabanata 30 at 31 sa maliligayang araw ni Haring Yosias. Bukod sa pagpapasigla sa pananampalataya at pagsamba kay 814 20 At kayo namang mga itinapon, na pina- layas ko sa Jerusalem patungong Babilonia, pakinggan ninyo ang salita ni Yawe. 21 Ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel tungkol kina Ahab at Sedekias: "Ibibigay ko sila sa hari ng Babilonia at papa- tayin sila sa inyong harapan." 22 Ito ang pagsi- simulan ng isang sumpa na malimit gamitin ng mga bihag na taga-Juda na nasa Babilonia: 'Gawin sana sa iyo ni Yawe ang ginawa niya kina Sedekias at Ahab, na sinunog nang buhay ng hari ng Babilonia!' 23 Sapagkat kasuklam-suklam ang mga gi- nawa nila sa Israel: nakiapid sila sa mga asawa ng iba, at nagsinungaling sa aking Pangalan, na hindi ko naman iniutos sa kanila. Alam ko iyon at nasaksihan," sabi ni Yawe. Reaksyon sa sulat ni Jeremias 24 Pagkatapos nito, si Semaya ng Nehelam 25 ay nagpadala ng mga liham sa sarili niyang pangalan sa lahat ng nasa Jerusalem at kay Sofonias na anak ng paring si Maasias: 26 "Hini- rang ka ni Yawe bilang paring kahalili ni Yoyada upang maging tagapamahala sa Bahay ni Yawe para dakpin ang sinumang baliw na propeta at ikulong at ikadena. 27 Kaya bakit di mo pinag- bawalan si Jeremias na taga-Anatot na maging propeta sa piling ninyo? 28 Sa buwang ito, ipina- dala niya sa amin ang mensaheng ito sa Babilo- nia: Tatagal iyon! Magtayo kayo ng bahay at doon manirahan; magtanim ng mga puno at kanin ang bunga ng mga ito." 29 Pagkabasa ng paring si Sofonias sa liham na ito nang naririnig ni Propeta Jeremias, 30 dumating kay Jeremias ang salita ni Yawe: 31 "Ipadala mo ang pasabing ito sa lahat ng ipinatapon: Ito ang sinasabi ni Yawe tungkol kay Semaya ng Nehelam: Nagpropesiya si Semaya gayong hindi ko siya isinugo at pinaasa niya kayo sa mga kabulaanan. 32 Kaya parurusahan ko si Semaya at ang kanyang mga inapo; wala isa man sa kanila ang matitira para makita ang kabutihang gagawin ko sa aking bayan, sa- pagkat itinulak niya ang aking bayan na mag- himagsik laban kay Yawe." Muling itatayo ang Kaharian sa Hilaga 1 Ito ang isa pang salita ni Yawe na 30 dumating kay Jeremias: 2 Sinasabi ni Yaweng Diyos ng Israel: "Isulat mo sa isang aklat ang lahat ng sinabi ko sa iyo, 3 sapagkat malapit Yawe, nasakop din niya ang isang bahagi ng dating kaharian ng Israel at ngayo'y probinsiya na ng Asiria matapos bumagsak ang Samaria.
815 na ang panahon na babaguhin ko ang kapalaran ng aking bayang Israel, ibabalik ko sila sa lupang bigay ko sa kanilang mga ninuno bilang ari-arian nila." 4 Narito ang mga salitang sinabi ni Yawe sa Israel: 5 Mga sigaw ng takot ang naririnig, sindak, at hindi kapayapaan! 6 Magtanong at tumingin: Nanganganak ba ang isang lalaki? Kung gayo'y bakit nakikita kong hawak ng mga matipunong lalaki ang kanyang tiyan, at parang babaeng nanganganak at namumutla ang kanilang mga mukha? 7 Napakasama ng araw na iyon! Wala na iyong makakatulad! Panahon ng kapahamakan para kay Jacob ngunit siya'y maliligtas. 8 "Sa araw na iyon - sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo - sisirain ko ang pamatok sa kanyang leeg at wawasakin ang kanyang mga gapos. Kayat hindi na sila aalipinin ng mga dayuhan; 9 kundi kay Yaweng kanilang Diyos sila magli- lingkod, at kay David na kanilang hari na ita- talaga ko para sa kanila." 10 Sinasabi ni Yawe: "Jacob, aking lingkod, huwag kang matakot. Huwag kang mangamba, Israel, sapagkat ililigtas kita at ang iyong mga inapo mula sa lupaing pinag-alipinan sa kanila. Babalik si Jacob at makatatagpo ng kapaya- paan at kapanatagan at hindi na guguluhin ninuman. 11 Sumasainyo ako para iligtas kayo. Ganap kong wawasakin ang lahat ng bansang pinag- kalatan ko sa inyo. Kayo lamang ang hindi ko lilipulin, kundi susupilin nang may katarungan at hindi ko kayo pababayaang di naparuru- sahan." 12 Sinasabi ni Yawe: "Hindi na gagaling ang sugat mo, malubha ang pinsala mo. 13 Wala nang magmamalasakit sa iyo. ni gamot na magpapagaling sa iyo. 14 Nilimot ka na ng lahat mong mangingibig; wala na silang pakialam sa iyo. Hinampas nga kita gaya ng isang kaaway, at buong-lupit na pinarusahan dahil sa bigat ng iyong kasalanan at kasamaan ng iyong pagkakasala. Malapit na ang panahon na babaguhin ko ang kapalaran ng aking bayang Israel. Pinalayas sa lu- paing ito ang mga Israelita at nagsipangalat. Wala sila rito ngayon para makinig kay Jeremias, pero sila ang kinakausap nito, na hindi limitado ng lugar at panahon. Mahalaga rin sa Juda ang sinasabi niya sa kanila, dahil ito naman ang susunod na wawasakin at pangangalatin. JEREMIAS 31 15 Bakit ka sumisigaw ngayong nasasaktan ka? Wala bang lunas para sa iyong sakit? Dahil sa iyong mabigat na krimen at pagka- kasala kaya ko ito ginagawa sa iyo. 16 Lalamunin ang lahat ng lumalamon sa iyo, at bibihagin ang mga umaapi sa iyo; at sasam- saman ang nananamsam sa yaman mo at haha- makin ang mga humahamak sa iyo. Sapagkat tinawag kang 'Itinakwil, Sion, na walang nagma- malasakit,' 17 ibabalik ko ang iyong kalusugan at pagagalingin ang iyong mga sugat" - sabi ni Yawe. 18 Sinasabi ni Yawe: "Ibabalik ko ang mga bihag sa mga tolda ni Jacob at kaaawaan ang kanyang mga tirahan. Muling itatayo ang lunsod sa ibabaw ng mga guho at ang palasyo sa dating kinatatayuan nito. 19 Manggagaling mula sa ka- nila ang mga awit ng pasasalamat at ang ingay ng pagsasaya. Pararamihin ko sila at hindi sila manganga- unti. 20 Matutulad sa dati ang kanilang mga anak at itatayo sa harap ko ang kanilang pamayanan. Parurusahan ko naman ang mga umaapi sa kanila. 21 Isa sa kanila ang mamumuno sa kanila at magmumula sa kanila ang kanilang pinuno. Ilalapit ko siya sa akin sapagkat sino nga ba ang magkakalakas-ng-loob na lapitan ako? 22 (Kayo ang magiging bayan ko at ako ang inyong ma- giging Diyos.)" 23 Tingnan ninyo ang unos ni Yawe, na si- siklab sa poot, parang nagwawalang ipuipo na umiikot sa mga ulo ng masasama. 24 Hindi nga lalayo ang poot ni Yawe hanggang hindi niya nagagawa at natutupad ang niloloob ng kan- yang puso. Mauunawaan ninyo ito sa darating na pana- hon. Uuwi ang Israel sa sariling bayan 1 "Sinasabi ni Yawe: Sa panahong iyon, 31 ako ang magiging Diyos ng lahat ng angkan ng Israel at sila ang magiging bayan ko." 2 Ito ang sinasabi ni Yawe: "Ang bayang nakaligtas sa tabak ay nakatagpo ng biyaya sa disyerto; palapit na ang Israel sa kanyang kapahi- ngahan. Ngayo'y nagsasalita si Yawe na parang Ama sa waldas na anak. Inaalala niya ang nakaraang mga pagkakasala na nagtutulak sa kanya na magparusa. At ipinangangako niyang pababalikin niya ang kan- yang nangalat na mga anak. Ganito ring mga pangako ang nilalaman ng mga kabanata 40-55 ng aklat ni Isaias.
JEREMIAS 31 3 Napakita si Yawe mula sa malayo, at sina- sabi: Inibig kita ng walang hanggang pag-ibig; kaya patuloy ang aking kagandahang-loob sa iyo. 4 Muli kitang itatayo at matatayo kang muli, O Birheng Israel! Muli mong kukunin ang iyong mga tamborin, at sasayaw kasama ng mga nagagalak. 5 Muli kang magtatanim sa mga ubasan sa mga bundok ng Samaria; magtatanim ang mga magsasaka, at pakikinabangan ang bunga. 6 Darating nga ang araw na sisigaw ang mga bantay sa kabundukan ng Efraim: 'Tayo na't umakyat sa Sion, kay Yaweng ating Diyos.' 7 Sinasabi ni Yawe: "Umawit dahil sa Jacob, at ipagbunyi ang pinakadakila sa mga bansa; Ihayag ang inyong papuri at sabihin: 'Iniligtas ni Yawe ang kanyang bayan, ang nalabi sa Israel.' 8 Masdan, ibabalik ko sila buhat sa lupain sa Hilaga, at titipunin mula sa mga dulo ng daigdig, kasama ang mga bulag at pilay, mga inang may anak at mga babaeng nanganganak - isang makapal na pangkat ang magbabalik. 9 Umalis silang lumuluha ngunit pababalikin ko silang nagagalak. Aakayin ko sila sa tabi ng mga batis, sa patag na landas na hindi nila katitisuran; sapagkat ako ang ama ng Israel, at si Efraim ang aking panganay. Tinitipon na ang Israel ng nagpangalat sa kanya! 10 Dinggin ang salita ni Yawe, O mga bansa, ipahayag ito sa malalayong pulo; sabihin: Tinitipon na ang Israel ng nagpangalat sa kanya, at binabantayan niya gaya ng pastol ang kanyang kawan. 11Sapagkat tinubos ni Yawe ang Jacob, at pinalaya sa mga kamay ng mas malakas kaysa kanya. 12 Darating silang umaawit sa galak sa Sion at magagalak sila sa kabutihan ni Yawe, trigo, alak at langis, mga anak ng tupahan at bakahan; matutulad sila sa isang alagang hardin, at hindi na sila muling maghihirap. 13 Magdiriwang at sasayaw ang kadalagahan, at magsasaya rin ang mga kalalakihan. Pasasayahin ko ang kanilang pagluluksa, aaliwin ko sila at paliligayahin sa kanilang kalungkutan. 14 Bubusugin ko sa taba ang mga pari at bibigyang-kasiyahan ang aking bayan sa aking kabutihan - salita ni Yawe. 15 Ito ang sinasabi ni Yawe: "May naririnig sa Rama - pagluluksa at malakas na iyakan; Iniiyakan ni Raquel ang kanyang mga anak at ayaw paaliw dahil wala na sila." 16 Ito ang sinasabi ni Yawe: Pigilin mo ang iyong pagtangis at mga luha sapagkat may bayad-pinsala ang dalamhati mo; magbabalik sila buhat sa lupain ng kaaway. 816
817 JEREMIAS 31 17 May pag-asa ang iyong kinabukasan, at magsisiuwi ang iyong mga anak sa kani-kanilang bayan. 18 Naririnig ko ang daing ni Efraim: 'Sinupil mo akong parang guyang di-supil, at ako'y nasupil. Ibalik mo ako at ako'y magbabalik, sapagkat ikaw si Yaweng aking Diyos. 19 Matapos akong maligaw ay nagsisi ako; nauunawaan ko na ngayon, at dinadagukan ang aking dibdib. Nahihiya ako at napahiya, pagkat taglay ko ang kahihiyan ng aking kabataan.' 20 Di ba't si Efraim ang mahal kong anak, ang kinalulugdan kong anak na lalaki? Madalas ko siyang binabantaan, ngunit inaalala ko pa rin siya at pinananabikan siya ng aking puso. Talagang kahahabagan ko siya, sabi ni Yawe. 21 Maglagay kayo ng mga pananda sa daan, at gumawa ng mga posteng pamatnubay tingnang mabuti ang daan, ang landas na inyong nilakad. Magbalik Ka, O Dalagang Israel, magbalik sa iyong mga lunsod sa pagsisisi. 22 Hanggang kailan ka ba magpaparoo't parito, O taksil na anak na babae? Sapagkat lumilikha si Yawe ng isang bagong bagay sa lupa: 25 Pagiginhawain ko ang mga nahahapo at pa- sisiglahin ang mga nanlulupaypay." 26 Nagising ako at tumingin sa paligid, at naging maginhawa ang tulog ko. 27 "Malapit na ang mga panahon, sabi ni Yawe, na hahasikan ko ang bayan ng Israel at ang bayan ng Juda ng binhi ng tao at ng hayop. 28 At kung paano ko sila binantayan para bunu- tin at ibuwal, wasakin at pinsalain, gayon ko rin sila babantayan sa darating na panahon upang itayo sila at itanim, sabi ni Yawe. muling ipinagtatanggol ng babae ang kan- yang asawa. Muling itatayo ang Juda 23 Ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel: "Kapag ibinalik ko ang mga bihag sa lupain ng Juda at sa mga bayan nito, muling babanggitin ang mga salitang ito: 'Pag- palain ka nawa ni Yawe, O tirahan ng kataru- ngan, O banal na bundok!' 24 Doon maninirahan ang buong Juda at mga lunsod nito, ang mga magsasaka at ang mga gumagalang kasama ang kanilang mga kawan. 29 At hindi na nila sasabihin sa mga araw na yaon: 'Ang mga ama ang nagsikain ng maasim na ubas at nangilo ang ngipin ng mga anak.' 30 Ngunit mamamatay ang bawat isa sa sarili niyang kasalanan; ang kumain ng maasim na ubas ang siyang pangingiluhan ng ngipin. Ang bagong pakikipagtipan 31 Malapit na ang panahon, sabi ni Yawe, na gagawa ako ng bagong kasun- duan sa sambayanan ng Israel (at sa sam- bayanan ng Juda). 31.31. Dapat bigyang-diin dito ang talata 31:31-34, kung saan ipinahahayag ni Jeremias ang pinakatanyag niyang propesiya. Sa masaklap na mga araw na dinaranas ng bayang Judio, ipinahahayag ng Diyos at ibinabalita naman ni Jeremias ang Bago at Walang Hanggang Tipan ng Diyos at ng mga tao. Gagawa ako ng bagong kasunduan. Para itong pagsasabi na ang Tipan sa Sinai na nagpaging bayan ng Diyos sa Israel ay luma na o di sapat. Ibinuklod ng Diyos ang kanyang sarili sa isang angkan (sa angkan ni Abraham), na naging bayan sa pamumuno ni Moises. At lumilitaw na mas pang-komunidad kaysa pang- indibidwal ang mga pangako ng Diyos. Sinira nila ang aking kasunduan. Sa totoo'y bigo
JEREMIAS 31 32 Hindi katulad ng kasunduang ginawa ko sa kanilang mga ninuno nang akayin ko sila palabas mula sa Ehipto. Sinira nila ang aking kasunduan gayong ako ang May-ari sa kanila, sabi ni Yawe. 33 Subalit ito ang kasunduang gagawin ko sa sambahayan ng Israel makalipas ang panahong iyon, sabi ni Yawe: Ilalagay ko ang aking batas sa kanilang kalooban, at isusulat sa kanilang mga puso; at ako ang magiging Diyos nila at sila naman ang magiging bayan ko. 34 At hindi na kailangang magturuan pa ang bawat isa - magkakapitbahay o mag- kakapatid sa pagsasabing: 'Kilalanin mo si Yawe,' sapagkat makikilala ako nilang lahat mula sa pinakamaliit hanggang sa pinakamalaki, sabi ni Yawe. Sapagkat pa- tatawarin ko ang kanilang kasamaan at ang pagtitipang ito ni Yawe at ng Israel sa Sinai, hindi dahil sa pagkukulang ni Yawe kundi dahil sa Israel. Ngunit hindi ito pagpapanibagong-tipan na gaya ng maraming beses na ginawa nina Josue, Samuel, Eze- kias at Yosias. Hindi rin ito pagdiriwang ng iba pang tulad nito, dahil napatunayan na ang kahinaan ng matandang tipang ito: ang tao ay makasalanan at hindi makatatakas sa kanyang kasalanan. Bukod dito, walang mga batas o pagbubuklod ng tao o anumang uri ng edukasyon na makapaghahatid sa lahat sa biyaya ng Diyos at makapagpapanatili sa kanila sa pananam- palataya. Hindi magkakaroon ng tunay na sumasam- palataya kung walang personal na pagtanggap sa Katotohanan ng Diyos. Hindi maipagkakamali ang tunay na bayan ng Diyos sa alinmang bayan o komu- nidad ng tao: tanging ang mga isinilang na muli ang magiging bahagi ng bayan ng Diyos. Ilalagay ko ang aking Batas sa kanilang kalooban. Alam ni Jeremias ang sekreto ng Bagong Tipan. Sapagkat alam ni Jeremias ang pagbabagong naganap sa kanya nang gawin siyang propeta ni Yawe. Nadis- kubre niya ang isang matalik na pakikipag-ugnay sa Diyos na ibang-iba sa relihiyong pawang mga gawain lamang. Gagawa ako ng ibang kasunduan sa Israel. Ibina- balita ni Jeremias ang araw ng pagpapakilala ni Yawe sa lahat ng sumasampalataya, tulad ng ginawa niya sa kanyang mga dakilang propeta. Mapapasapuso nila ang batas at pananatilihin sila ng kamay ng Diyos sa tamang landas, tulad ni Jeremias nang ito'y nag- aalinlangan. Patatawarin ang kanilang kasamaan. Magaganap ang Bagong Tipan sa pagkamatay ni Kristo sa krus para sa ikapagpapatawad ng mga kasalanan. Sa pag- diriwang ni Jesus sa Huling Hapunan ay sinabi niya: "Ito ang kalis ng Bagong Tipan sa aking dugo" (Lc 22:20). 818 hindi na aalalahanin pa ang kanilang ka- salanan." Mananatili ang Israel 35 Ito ang sinasabi ni Yawe: na siyang naglagay sa araw para mag- liwanag sa maghapon at nag-uutos sa buwan at mga bituin para tumanglaw sa gabi, na siyang nagpapagalaw sa dagat para umu- gong ang mga alon nito - Yawe ng mga Hukbo ang kanyang pangalan. 36 At sinasabi ni Yawe: "Kung maglalaho ang kaayusang ito sa harap ko, titigil din sa pagiging bansa sa harap ko ang lahi ng Israel magpa- kailanman. 37 Sinasabi rin ni Yawe: "Kung masusukat ang mga langit sa itaas, at masasaliksik ang mga pundasyon ng lupa sa ibaba, itatakwil ko ang lahi ng Israel dahil sa lahat nilang ginawa." 38 Parating na ang mga araw, sabi ni Yawe, na muling itatayo para kay Yawe ang lunsod mula sa Tore ni Hananeel hanggang sa Panulukang Ipaliliwanag ng sumulat sa Liham sa mga Hebreo ang kahulugan ng bagong tipan (tingnan ang Heb 8:8 at 10:16). Lilinawin din ng Ebanghelyo ni Juan (6:45) ang Ako'y makikilala nilang lahat: sa pananampalata- yang Kristiyano, hindi lahat ay tumatanggap ng per- sonal na pagbubunyag ng Diyos, ngunit bawat isa'y pinapatnubayan ng Ama kay Kristo na kinatatagpuan ng lahat ng yaman ng kaalaman at karunungan. Hindi rin marahil nakita ni Jeremias ang buong kahihinatnan ng pagbubunyag na ito, pero talagang binibigyang-liwanag nito ang kasaysayan ng Israel. Nauunawaan nating ang pangangaral ng Diyos, ang kanyang pag-akay at pagtuturo sa kanyang bayan sa pamamagitan ng mga pangyayari, ay isang edukas- yon, patungo sa pangwakas na katotohanan na ibi- bigay sa pamamagitan ni Kristo at ng kaloob na Espiritu. Kaya nga lagi na lamang ginugunita ni Jesus at ng kanyang mga apostol ang mensahe ng mga propeta upang bigyang-katwiran ang rebolusyon ng Ebanghelyo at ang pagsilang ng Iglesya na nakaugat sa bayang Judio ngunit malaya na ngayon sa pamban- sang kasaysayan nito. Sasalungatin naman ang propetikong mensaheng ito ng nakararaming mga Judio sapagkat hindi sila naniwala kay Jesus. Sa katunayan, mula pa sa simula ng Iglesya, hindi na pinahalagahan o tuluyan nang binale-wala ng mga Judio ang mga kasulatang pro- petiko ng Biblia. Ang pinagtuunan nila ng pansin ay ang "mga aklat ni Moises" kung saan ang pananam- palataya at relihiyon ay matalik na iniuugnay sa pagka- karoon ng bansang Judio sa Palestina. Ipinaliliwanag nito ang maraming kamalian at mga akto ng karahasan na ginagawa sa ngalan ng "Sionismo" sa layuning muling magtatag ng bansang Judio sa lahat ng teritor- yong inokupa ng kanilang mga ninuno sa loob ng maikling panahon sa kapanahunan nina David at
819 Pinto. 39 At aabot ang pising panukat hanggang sa burol ng Gareb at nakaliliko sa Goa. 40 Paba- banalin naman ang buong lambak na pinag- tapunan ng mga bangkay at abo, hanggang sa kapaligiran ng Batis Kidron at sa panulukan ng Pinto ng mga Kabayo sa silangan, at itatalaga kay Yawe. Hindi na ito bubunutin o masisira." Bumili ng bukid si Jeremias • 1 Ito ang salitang dumating kay Jere- 32 mias mula kay Yawe sa ikasampung taon ni Sedekias, hari ng Juda, na siya namang ikalabingwalong taon ni Nabucodonosor. 2 Noo'y kinukubkob ang Jerusalem ng hukbo ng hari ng Babilonia at nakakulong naman si Jere- mias na propeta sa Patyo ng mga Bantay sa palasyo ng hari ng Juda. 3 Ipinabilanggo siya ni Sedekias na hari ng Juda, na ang sabi'y: "Bakit ka nagpopropesiya nang ganito? At sinasabi mong 'Ito ang sinasabi ni Yawe: Ibibigay ko ngayon ang lunsod na ito sa kamay ng hari ng Babilonia at sasakupin niya ito.' 4 Si Sedekias naman na hari ng Juda ay hindi makatatakas sa kamay ng mga Kaldeo; tiyak na mapapasakamay ng hari ng Babilonia, at harap-harapang makikipag-usap at maki- kipagkita sa kanya. 5 Dadalhin niya si Sedekias sa Babilonia at doon siya mamamalagi hang- gang dalawin ko siya, sabi ni Yawe. At kahit na labanan n'yo ang mga Kaldeo, hindi kayo mag- tatagumpay." 6 Dumating kay Jeremias ang salita ni Yawe: 7 "Tingnan mo: Pupuntahan ka ni Hananeel na anak ni Selum, na pinsan mo at sasabihin sa iyo: 'Bilhin mo ang bukid ko sa Anatot sa lupain ng Benjamin dahil ikaw ang may karapatang tumubos at magmay-ari niyon.' 8 Dumating nga ang pinsan kong si Hananeel sa may Patyo ng mga Bantay, ayon sa salita ni Yawe, at sinabi sa akin, 'Bilhin mo ang bukid ko sa Anatot dahil ikaw ang may karapatang tumubos at magmay- ari niyon; bilhin mo na iyon para sa iyo.' Kaya nalaman kong kay Yawe galing ang bagay na ito. 9 Binili ko nga sa pinsan kong si Hananeel ang bukid sa Anatot at nagtimbang ako ng pilak para sa kanya, labimpitong siklong pilak. 10 Pinirmahan ko at tinatakan ang kati- bayan, pinasaksihan ito at nagtimbang ng pilak. Solomon. Ngunit ipinakikita ni Jeremias na hindi maaaring pagpalain ng Diyos ang muling pagtatatag ng matandang Israel, kahit na papanatilihin pa ang ilang gawang panrelihiyon upang mapapanatili ang pambansang pagkakakilanlan. 32.1 Sa ikalawang paglusob at bago nawasak JEREMIAS 32 11 Kinuha ko ang may tatak na kopya ng kati- bayan ng bilihan na naglalaman ng mga itina- takda at kundisyon pati ang bukas na kopya. 12 At sa harap ni Hananeel na pinsan ko at ng mga saksing lumagda sa katibayan at sa lahat ng Judiong nangakaupo sa Patyo ng mga Ban- tay, ibinigay ko ang katibayan kay Baruc na anak ni Nerias na anak naman ni Masias. 13 Noo'y ipinagbilin ko kay Baruc sa kanilang harapan: 14 Kunin mo ang mga dokumentong ito, ang may tatak na katibayan ng pagkabili at ang bukas na kopya nito, at ilagay sa isang banga para tumagal nang mahabang panahon. 15 Sapagkat ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel: Bibilhing muli sa lupaing ito ang mga bahay, mga bukid at mga ubasan." Panalangin ni Jeremias 16 Pagkabigay ko ng katibayan ng pagkabili kay Baruc na anak ni Nerias, nanalangin ako kay Yawe: 17 "A, Yaweng Diyos! Ikaw ang may gawa ng langit at lupa sa dakila mong kapang- yarihan at nakaunat na bisig! Walang imposible sa iyo! 18 Nagpapakita ka ng pagmamahal sa libu-libo ngunit naghahatid ng parusa sa mga anak dahil sa sala ng kanilang mga magulang. O dakila at makapangyarihang Diyos, O Yawe, 19 dakila sa iyong mga balak at makapang- yarihan sa iyong mga gawa. Tinititigan mo ang lahat ng asal ng tao, ginagantimpalaan ang bawat isa ayon sa kanyang mga gawi at sa bunga ng kanyang mga gawa. 20 Gumawa ka ng mga tanda at kababalag- han sa lupain ng Ehipto at hanggang ngayon sa Israel at sa sangkatauhan at pinatanyag mo ang iyong pangalan hanggang sa araw na ito. 21 Ikaw ang naglabas sa iyong bayang Israel mula sa Ehipto nang may mga tanda at kaba- balaghan, nang may malakas na kamay at nakaunat na bisig, at may hatid na malaking takot. 22 Ibinigay mo sa kanila ang lupaing ito na ipinangako mo sa kanilang mga ninuno, lupaing dinadaluyan ng gatas at pulot-pukyutan. 23 Pu- masok sila at inangkin ito. Ngunit hindi sila nakinig sa iyong tinig o sumunod sa iyong Batas; hindi nila ginawa ang iniutos mo sa ang Jerusalem, bumili si Jeremias ng bukid para patunayang hindi nga nawalan ng halaga ang lupa; balang araw ay muling babangon ang bansang bu- magsak. Sa wakas ng kabanata (32:37), sinasariwa sa Juda ang gayunding pangako ng bagong tipang inihula ni Jeremias para sa Israel nang nagdaang ilang taon (kabanata 30 at 31:31).
JEREMIAS 32 kanila. Kaya dinala mo sa kanila ang lahat ng kapahamakang ito. 24 At ngayon, narito na ang mga kukubkob sa lunsod para sakupin ito, at dahil sa tabak, gutom at salot, ang lunsod ay mapapasakamay ng mga Kaldeong sumasalakay rito. Kaya natupad at pinatunayan ang ipinaha- yag mo, at ikaw mismo ang nakakakita nito. 25 Ngunit sinabi mo sa akin, O Yaweng Diyos: 'Bayaran mo ng pilak ang bukid at pasaksihan ang bilihan' - kahit na mapapasakamay ng mga Kaldeo ang lunsod." Ang sagot ng Diyos 26 At dumating ang salita ni Yawe kay Jere- mias: 27 Ako si Yaweng Diyos ng sangkatauhan; may imposible ba sa akin? 28 Kaya ito ang sina- sabi ni Yawe: Ibibigay ko ngayon ang lunsod na ito sa kamay ng mga Kaldeo at ni Nabucodono- sor na hari ng Babilonia na siyang sasakop dito. 29 Darating ang mga sumasalakay na Kaldeo sa lunsod na ito at susunugin nila at tutupukin ito pati ang mga bahay kung saan sinunog sa mga bubong ang insensong alay kay Baal at ibinuhos ang mga inuming handog sa ibang mga diyos para galitin ako. 30 Sapagkat wala nang ginawa ang mga anak ng Israel at mga anak ng Juda kundi kasamaan sa aking paningin sapul pagkabata. 31 Mula pa nang itayo ang lunsod na ito hang- gang ngayon, ginalit na ako nito at pinapag- apoy ang aking poot kaya papawiin ko ito sa aking paningin. 32 Ginalit ako ng mga anak ng Israel at mga anak ng Juda, ng kanilang mga hari, mga pinuno, mga pari at mga propeta, ng mga taga-Juda at ng mga nasa Jerusalem sa lahat ng kasamaang ginawa nila. 33 Tinalikuran nila ako sa halip na humarap sa akin; at kahit na paulit-ulit ko silang tinuturuan, ayaw nilang makinig o matuto ng leksyon. 34 Inilagay nila ang kanilang mga kasuklam- suklam na diyus-diyusan sa Bahay na nag- tataglay ng aking Pangalan at nilapastangan ito. 35 Gumawa sila ng mga altar sa burol para kay Baal sa Lambak ng Ben Hinom at inialay nila roon kay Molok ang kanilang mga anak, bagay na di ko iniutos, ni sumagi man sa aking isipan ang gayong kasuklam-suklam na bagay para magkasala ang Juda. Ibabalik ko sila 36 "Kaya ito ang sinasabi ni Yaweng Diyos ng Israel tungkol sa lunsod na ito. Sinabi mo: 'Ibibigay na ito sa kamay ng hari ng Babilonia sa tabak, gutom at salot.' 820 37 Ngunit tingnan mo: titipunin ko sila mula sa lahat ng lupaing pinagtabuyan ko sa kanila dahil sa aking inis, galit at poot; ibabalik ko sila sa lugar na ito upang ma- muhay nang panatag. 38 Sila ang magi- ging bayan ko at ako naman ang ma- giging Diyos nila. 39 Bibigyan ko sila ng ibang puso at pamumuhay, upang lagi nila akong igalang para sa kanilang ka- butihan at ng kanilang mga anak. 40 Walang hanggang kasunduan ang gagawin kong pakikipagtipan sa kanila, hinding-hindi ko sila tatalikuran at ilala- gay ko sa kanilang mga puso ang pag- galang sa akin upang di nila ako talikuran. 41 Sadya kong ikaliligaya nang buo kong puso na gumawa sa kanila ng kabu- tihan upang manirahan sila sa lupaing ito nang buong katapatan. 42 Kaya ito ang sinasabi ni Yawe: "Kung paano ko dinala sa bayang ito ang mala- king kasamaang ito, ganoon ko rin dadal- hin sa kanila ang lahat ng kabutihang ipinangako ko sa kanila. 43 Muling bibilhin ang mga bukid sa lupaing ito na sinasabi mong: Tiwangwang, walang tao o hayop; napasakamay na ito ng mga Kaldeo. 44 Babayaran ng pilak ang mga bukid at pipirmahan ang mga katibayan, tatatakan at sasaksihan sa lupain ng Benjamin, sa palibot ng Jerusalem, sa mga bayan ng Juda, sa mga bayan ng Kabundukan, sa mga bayan ng Sefela, at sa mga lunsod ng Negeb; sapagkat ibabalik ko ang kanilang mga binihag, sabi ni Yawe." Isa pang pangako ng pagpapanumbalik 1 Nang nakakulong pa si Jeremias sa 33 Patyo ng mga Bantay, muling dumating sa kanya ang salita ni Yawe: 2 Siya na may gawa sa lupa, siya na humugis at nagtatag nito, siya na Yawe ang pangalan, ay nagsasalita sa iyo: 3 "Tawagin mo ako at sasagot ako. Ibubunyag ko sa iyo ang mga dakila at lihim na bagay na hindi mo alam. 4 Sapagkat ito ang sinasabi ni Yaweng Diyos ng Israel: Nakikita mo ang nang- yari sa mga bahay sa lunsod na ito at sa mga palasyo ng hari ng Juda na iginuho at ginamit na tanggulan 5 laban sa sumalakay na mga Kaldeo.
821 Napuno ang mga iyon ng mga bangkay ng mga taong pinatay ko sa pag-aapoy ng aking galit nang talikuran ko ang lunsod na ito dahil sa kasamaan nito. 6 Ngunit palulusugin ko ito ngayon at paga- galingin. Gagamutin ko sila at ipatatamasa ang kapayapaan at katotohanan. 7 Ibabalik ko ang Juda at Israel mula sa pag- kabihag at muli silang itatatag, tulad ng dati. 8 Huhugasan ko sila sa kanilang pagkakasala sa akin at sa kanilang paghihimagsik. 9 Ang lunsod na ito ay magiging sanhi ng galak, papuri at luwalhati sa harap ng lahat ng bansa sa lupa, kapag nabalitaan ng mga ito ang lahat ng kabu- tihang ginagawa ko sa aking bayan. Matatakot ang mga ito at manginginig sa lahat ng kasaga- naan at kapayapaang ibinibigay ko sa aking bayan." 10 Ito ang sinasabi ni Yawe: "Sinasabi ninyong tiwangwang ang lunsod na ito - walang tao o hayop. Ngunit kahit pawang guho na ang mga bayan ng Juda at mga daan ng Jerusalem at walang tao o hayop, 11 muling maririnig ang ingay ng pagsasaya at kaligayahan, ang awit ng mga bagong-kasal. At maririnig din ang mga nananalangin: 'Purihin si Yawe ng mga Hukbo; talagang mabuti si Yawe at magpakailanman ang kanyang pag-ibig!' Maririnig sa Bahay ni Yawe ang tinig ng mga nagpupuri kapag ibinalik ko ang mga binihag sa lupain, sabi ni Yawe. 12 Sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo tungkol sa lugar na ito at sa lahat ng bayan nito na winasak at wala nang tao o hayop: Muling magkakaroon ng mga pastol na mag-aalaga sa kanilang mga kawan. 13 Sa mga bayan sa kabundukan, sa Sefela at sa Negeb, sa lupain ng Benjamin at sa mga kanayunan sa paligid ng Jerusalem at sa mga bayan ng Juda, muling magkakaroon ng mga kawan at ng bumibilang sa kanila - ito ang salita ni Yawe. Mga pangako kay David 14 Malapit na ang panahon na tutuparin ko ang aking pangako sa Israel at Juda. 15 Sa mga araw na iyon at sa panahong iyon, isang matuwid na Usbong mula sa angkan ni David ang pasisibulin ko; magiging makata- rungan siya at paiiralin ang matuwid sa lupain. 34.1 Kasama sa kabanatang ito ang dalawang pangyayari mula sa ikalawang pagsalakay sa Jerusa- lem. 34:1-7: Inaanyayahan ni Jeremias si Sedekias na sumuko sa mga Kaldeo gaya ng ginawa ni Yoakim noong unang paglusob. Isinasalaysay rin ang pag- uusap na ito sa 21:1-7. JEREMIAS 34 16 Maliligtas ang Juda at magkakaroon ng ka- payapaan ang Jerusalem sa mga araw na iyon, kaya tatawagin siyang Yaweng-Aming-Kataru- ngan." 17 Sapagkat ito ang sinasabi ni Yawe: "Hindi mawawalan si David ng inapong luluklok sa trono ng Israel, 18 at ang mga pari at mga Levita ay hindi naman mawawalan ng inapong laging tatayo sa aking harapan upang mag-alay ng mga sinunog na handog, magsunog ng mga alay na butil at iba pang mga handog." 19 Dumating kay Jeremias ang salita ni Yawe: 20 "Kung masisira ang pakikipagtipan ko sa araw o ang pakikipagtipan ko sa gabi, kayat di na umaaraw o gumagabi sa takdang sandali, 21 ma- sisira rin ang pakikipagtipan ko kay David at hindi siya magkakaroon ng inapong uupo sa kanyang trono at ng pari o Levitang magliling- kod sa akin. 22 Pararamihin ko ang mga inapo ni David na aking lingkod at ang mga Levitang naglilingkod sa akin - di-mabilang gaya ng mga bituin sa langit at ng mga buhangin sa dalampasigan." 23 Muling dumating kay Jeremias ang salita ni Yawe: 24 "Hindi mo ba napansin ang sinasabi ng mga taong ito: 'Itinakwil ni Yawe ang dalawang kahariang pinili niya'? Kaya hinahamak nila ang aking bayan at hindi na itinuturing na bansa. 25 Ngunit sinasabi ni Yawe: Kung hindi ko na- pagtibay ang pakikipagtipan ko sa araw at gabi, kung hindi ko naitakda ang mga batas ng langit at lupa, 26 itatakwil ko rin ang mga inapo ni Jacob at ni David na aking lingkod, at hindi pipili ng isa sa kanila na mamumuno sa mga inapo nina Abraham, Isaac, at Jacob. Talagang iba- balik ko ang mga binihag sa kanila at kaha- habagan ko sila." Ang sasapitin ni Sedekias • 1 Ito ang salita ni Yawe na ipinahayag 34 kay Jeremias habang nakikipaglaban sa Israel at sa lahat ng lunsod ng Juda si Nabu- codonosor na hari ng Babilonia, at ang kanyang hukbo at lahat ng kaharian na nasa kanyang paghahari: 2 Ito ang salita ni Yaweng Diyos ng Israel: "Pumunta ka at sabihin kay Sedekias na hari ng Juda: Tingnan mo, malapit ko nang ibigay ang 34:9-22: Tungkol sa pagpapalaya sa mga alipin. Hindi pinapayagan ng Biblia na talagang mawalan ng kalayaan ang sinumang miyembro ng bayan ng Diyos. Kung dahil sa utang ay ipagbili ng isa ang sarili at siya'y manilbihan sa pinagkakautangan, ito ay hindi dapat humigit sa pitong taon. Pagkakapitong taon ay ipina- pahayag ang Taon ng Pahinga (tingnan ang Dt 15:12)
JEREMIAS 34 lunsod na ito sa hari ng Babilonia at susunugin niya ito. 3 Hindi ka makatatakas sa kanyang mga kamay kundi tiyak na mabibihag at mapa- pasakamay niya. Makikita mo siya't maka- kausap nang harapan, at pupunta ka sa Babilo- nia." 4 Pakinggan mo, Sedekias na hari ng Juda, ang salita ni Yawe! Ito ang sinasabi ni Yawe tungkol sa iyo: 'Hindi ka mamamatay sa tabak, 5 mapayapa kang mamamatay. Gaya ng pag- susunog ng mga pabango sa libing ng iyong mga ninuno at mga hari noon, magsusunog din sila sa iyong karangalan at mananaghoy, 'Ka- wawang panginoon ko!' - ako mismo ang nag- sasabi nito - salita ni Yawe." 6 Sinabi naman ni Propeta Jeremias ang lahat ng ito kay Sedekias na hari ng Juda sa Jerusa- lem. 7 Nakikipagdigmaan noon ang hukbo ng hari ng Babilonia laban sa Jerusalem at sa iba pang nalalabing lunsod ng Juda - ang Lakis at Azeka. Ang mga ito na lamang ang nalalabing napapaderang lunsod sa Juda. Tungkol sa mga aliping pinalaya 8 Ito ang salita ni Yawe na dumating kay Jeremias matapos makipagkasundo si Haring Sedekias sa buong bayan ng Jeru- salem para palayain ang mga alipin. 9 Pa- lalayain ng bawat isa ang kanyang aliping Hebreo, lalaki at babae, kayat walang si- numang aalipin sa kapwa Judio. 10 Sumang-ayon ang mga pinuno at mga taumbayan; pinagtibay nila ang kasunduan, at pinalaya ang mga alipin. 11 Ngunit pagkatapos ay nagbago sila ng isip at muling kinuha ang mga pinalayang alipin at muling inalipin. 12 At dumating kay Jeremias ang salita ni Yawe: 13 "Ito ang sinasabi ni Yaweng Diyos ng Israel: Nakipagtipan ako sa in- yong mga ninuno sa araw na inilabas ko sila mula sa Ehiptong bahay ng pagka- alipin, at sinabi ko: 14 Sa katapusan ng pitong taon, pa- lalayain ninyo ang inyong kapatid na at pinalalaya ang mga aliping buhat sa mga angkang Hebreo. Ang totoo'y hindi gaanong sinusunod ang mga panlipunang batas nang panahong iyon. Kaya nga, bago pa ibinabala ang paglusob, naunawaan na ng pinakamatapat na mananampalataya sa mga taga- Jerusalem na pinakamabuting paraan sa pagtatamo 822 Hebreo na ipinagbili ang sarili sa inyo. Pagkapaglingkod niya sa inyo sa loob ng anim na taon, paalisin siyang malaya. Ngunit hindi ako pinakinggan ng inyong mga ninuno at hindi nila pinansin. 15 Kamakaila'y nagsisi kayo at ginawa ang tama sa paningin ko nang ipahayag ng bawat isa ang paglaya ng kanyang alipin at nakipagtipan kayo sa akin sa Bahay na pinananahanan ng aking Pa- ngalan. 16 Ngunit binawi ninyo ngayon ang inyong salita at nilapastangan ang aking Pangalan. Ibinalik ninyo ang inyong mga aliping lalaki at babae, na pinalaya na ninyo, at muli na naman ninyong inalipin. 17 Kaya sinasabi ni Yawe: Dahil hindi ninyo ako sinunod sa paghahayag ng ka- layaan para sa inyong mga kapatid at kapwa, ipinahahayag ko ngayon ang 'ka- layaan' para sa inyo, kalayaang mamatay sa tabak, salot at gutom. At gagawin ko kayong kasuklam-suklam sa lahat ng ka- harian. 18 Ang mga lumabag sa aking ti- pan, at hindi tumupad sa mga itinatadhana ng kasunduang ginawa nila sa harap ko, ay ituturing kong parang guyang biniyak nila at nilakaran sa pagitan. 19 Ang lahat ng pinuno ng Juda, mga opisyal, mga pari at lahat ng taong malaya, 20 ay ibibigay ko sa kanilang mga kaaway. Magiging pagkain ng mga ibon sa langit at mga hayop sa lupa ang kanilang mga bangkay. 21 Ibibigay ko sa kamay ng kanilang mga kaaway si Sedekias at ang kanyang mga pinuno. Nakita ninyo na umuurong sa inyo ang hukbo ng hari ng Babilonia. 22 Ngunit iniuutos ko ngayon na bumalik sila sa lunsod na ito. Sasalakayin nila ito, sasakupin at susunugin. Wawasakin ko naman ang mga bayan ng Juda at wala nang maninirahan doon." ng pagpapala ng Diyos ang pagsunod sa mga pan- lipunang batas ng Biblia at ang pagpapalaya sa kani- lang mga alipin. Pinapanigan ni Yawe ang mga api: kung kinakai- langa'y wawasakin niya ang kanyang sariling bayan para parusahan ang humahamak sa kanilang mga kapatid.
823 Ang halimbawa ng mga Rekabita 1 Ito ang salitang dumating kay Jere- 35 mias mula kay Yawe sa panahon ni Yoakim na anak ni Yosias, na hari ng Juda: 2 "Puntahan mo ang angkan ng mga Rekabita; kausapin mo sila at dalhin sa isang kuwarto sa Bahay ni Yawe at doon sila painumin ng alak." 3 Kayat sinundo ko si Yezonias na anak ni Jeremias na anak naman ni Habsanias, at ang kanyang mga kapatid at kanilang mga anak at ang buong angkan ng mga Rekabita. 4 Dinala ko sila sa Bahay ni Yawe, sa silid ng mga anak ni Hanan na anak ni Igdalias na tao ng Diyos. Katabi iyon ng silid ng mga pinuno na nasa itaas ng silid ni Masias na anak naman ni Selum na bantay-pinto. 5 Naglagay ako ng mga pitsel at mga kopang puno ng alak sa harap ng mga lalaki ng angkang Rekabita at sinabi sa kanila: "Uminom kayo ng alak!" 6 Ngunit sumagot sila: "Hindi kami umiinom ng alak dahil iniutos sa amin ng aming ninunong si Yonadab na anak ni Rekab na 'Huwag kayong iinom ng alak, kayo o ang inyong mga anak; 7 huwag din kayong magtatayo ng bahay o mag- pupunla ng binhi; huwag kayong magtanim o mag-ari ng ubasan. Ngunit tumira kayo sa mga tolda sa buong buhay ninyo, at mabubuhay kayo nang matagal sa lupaing pinakikipama- yanan ninyo!' 8 Sinunod namin ang lahat ng iniutos sa amin ng aming amang si Yonadab na anak ni Rekab; hindi kami umiinom ng alak, pati ang aming mga maybahay at mga anak. 9 Hindi kami nagtayo ng bahay na tirahan at wala kaming ubasan, bukirin o pananim. 10 Nakatira kami sa mga tolda, at ganap na sinusunod ang lahat ng iniutos sa amin ng aming ninunong si Yonadab. 11 Ngunit nang salakayin ni Nabucodonosor na hari ng Babilonia ang lupaing ito, sinabi namin: 'Tayo na, pumunta tayo sa Jerusalem para JEREMIAS 36 makatakas sa hukbo ng mga Kaldeo at sa hukbo ng mga Arameo. Ito ang dahilan kaya nakatira kami sa Jerusalem." 12 Muling nagsalita si Yawe kay Jeremias: 13 "Ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel: Pumunta ka at sabihin sa ka- lalakihan ng Juda at sa mga nasa Jerusalem: Maging aral nawa ito kung paano susundin ang aking mga salita! - sabi ni Yawe. 14 Inutusan ni Yonadab na anak ni Rekab ang kanyang mga anak na huwag iinom ng alak, at nasunod ang kanyang mga salita; hanggang sa araw na ito'y sinusunod nila ang kanilang ninuno sa hindi pag-inom ng alak. Ngunit paulit-ulit ko na kayong kinausap, pero hindi ninyo ako sinunod. 15 Paulit-ulit ko nang isinugo sa inyo ang aking mga lingkod na mga propeta, sa pagsasabing: 'Layuan ng bawat isa ang kanyang masamang gawi at magbago ng pamumuhay. Huwag sumunod sa ibang mga diyos para maglingkod sa kanila, at mananatili kayo sa lupaing ibinigay ko sa inyo at sa inyong mga ninuno.' Ngunit hindi kayo sumunod o nakinig sa akin. 16 Sinunod ng mga inapo ni Yonadab na anak ni Rekab ang utos ng kanilang ama pero hindi ako sinunod ng bayang ito." 17 Kaya sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel: "Ibabagsak ko sa Juda at sa bawat isang nasa Jerusalem ang lahat ng kapahamakang binig- kas ko, sapagkat nagsalita ako at hindi sila nakinig, tumawag ako at hindi sila sumagot." 18 Sinabi naman ni Jeremias sa angkan ng mga Rekabita: "Ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel: 'Sinunod ninyo ang inyong amang si Yonadab, at tinupad ang lahat niyang tagubilin, at kumilos ayon sa kanyang utos, 19 kaya ito ang sinasabi ni Yawe ng mga Hukbo at Diyos ng Israel - hindi mawawalan si Yonadab na anak ni Rekab ng inapong laging nasa harap ko." MGA PAGHIHIRAP NI JEREMIAS Sinunog ang rolyo 36 ting ang salitang ito ni Yawe kay Jeremias: 1 Sa ikapat na taon ni Yoakim na anak ni Yosias at hari ng Juda, duma- 2 "Kumuha ka ng rolyong masusulatan at isulat doon ang lahat ng sinabi ko sa iyo tungkol sa Jerusalem, Juda at sa lahat ng bansa, mula sa unang araw na magsalita ako sa iyo sa panahon ni Yosias hanggang sa araw na ito. 3 Baka maunawaan ng mga taga-Juda ang mga kapahamakang balak kong ipadala sa kanila; kayat tatalikuran ng bawat isa ang masama niyang gawi at patatawarin ko ang kanilang kasamaan at pagkakasala." 36.1 Maaaring pamagatang "Mga Pagdurusa ni Jeremias" ang mga kabanata 36-44. Sinasabi rito kung ano ang sinapit ng propeta nang lusubin ang Jerusalem noong 598 at 587 at matapos wasakin iyon. Ito ang mga huling araw ng kaharian ng Juda. Ang
JEREMIAS 36 4 Kaya tinawag ni Jeremias si Baruc na anak ni Nerias, at habang idinidikta ni Jeremias ang lahat ng sinabi sa kanya ni Yawe, isinulat naman ito ni Baruc sa rolyo. 5 At sinabi ni Jeremias kay Baruc: "Nakakulong ako at hindi makakapunta sa Bahay ni Yawe. 6 Kaya ikaw ang pu- punta sa Bahay ni Yawe sa araw ng pag- aayuno at babasahin mo sa mga tao ang lahat ng isinulat mo sa rolyo gaya ng idinikta ko. Basahin mo rin ito sa lahat ng taga-Juda na galing sa kani-kanilang mga bayan. 7 Baka manikluhod sila kay Yawe at talikuran ng bawat isa ang kan- yang kasamaan, sapagkat matindi ang poot ni Yawe at ang banta niyang parusa sa bansang ito. mga pangyayaring bahagyang isinasalaysay sa katapusan ng ikalawang Aklat ng mga Hari ay nagkakaroon ng bagong kahulugan dito sapagkat may dumaranas nito nang may mas malinaw na pagka- unawa. Sa gitna ng masang naghihirap na di- nakauunawa, alam ni Jeremias kung ano ang mga plano ng Diyos. Dapat mawala ang mga materyal na ilusyon ng bayang ito na di naniniwala o sumusunod kay Yawe. At kasunod nila'y magkakaroon ng mas malalim na pananampalataya ang pinakamabuti sa kanilang mga anak. Pero dinudurog pa rin si Jeremias ng kapahamakan ng kanyang bayan. Matapos magdusa dahil sa kanilang kasalanan, nagdurusa naman siya ngayon kasama nila at nagiging larawan ng nagdurusang Tagapagligtas na si Kristo. Si Baruc na anak ni Nerias ay sekretaryo (36:26), para siyang isang opisyal ng hari. Sekretaryo rin siya ni Jeremias, at maaaring siya ang nag-edit sa mga kabanatang ito. 36: Tungkol sa sinunog na rolyo na tinatayang naganap sa unang pagkubkob. Alalahanin natin na nang mga panahong iyo'y mga katad ng kambing o tupa ang sinusulatan, at nirorolyo ang mga ito. 37: Iginagalang ni Sedekias si Jeremias. Ang totoo'y sunud-sunuran siya sa kanyang mga opisyal. Dito, tulad sa Paghihirap ni Jesus, hindi ang mga pinuno ang namumuno kundi sumusunod lamang sila sa kagus- tuhan ng nakararami. TRAYDOR BA SI JEREMIAS? Lubhang kakaiba ang saloobin ni Jeremias sa digma- ang itong pinagpapakamatayan ng mga Judio sa pagtatanggol sa kanilang kalayaan! Inaakusahan ni Jeremias ang kanyang bayan at hindi ang mga Kaldeo na nakikita niyang instrumento lamang ng Diyos. Pagsuko at pagpapasailalim sa kapangyarihan ng dayuhan ang payo ni Jeremias. Inaanyayahan pa niya 824 8 Ginawa nga ni Baruc na anak ni Nerias ang lahat ng iniutos ni Propeta Jeremias tungkol sa pagbasang ito sa Bahay ni Yawe. 9 Sa ikasiyam na buwan ng ikalimang taon ni Yoakim na anak ni Yosias at hari ng Juda, isang pag-aayuno sa harap ni Yawe ang ipinahayag sa lahat ng nasa Jerusa- lem at lahat ng taga-Juda. 10 Noon binasa ni Baruc sa Bahay ni Yawe ang mga salita ni Jeremias sa kasu- latan mula sa silid ni Gemarias na kalihim na anak ni Safan sa itaas na palapag sa bungad ng Bagong Pintuan sa Bahay ni Yawe. 11 Nang marinig ni Mikeas na anak ni Gemarias na anak naman ni Safan ang ang mga Judiong itinapon na makipagtulungan tungo sa kasaganaan ng kanilang mga mananakop. At hindi natin masasabing mali o may pagkukulang ang propeta dahil hindi maihihiwalay sa kanyang mensahe ang kanyang saloobin. Dalawang kadahi- lanan ang nagbibigay-liwanag sa posisyon ni Jeremias: - Sa isang banda, hindi alam ng mga makabayang Judio kung ano ang gustong gawin ng Diyos sa Israel sa hinaharap. Ang tanging nakikita nila ay pagkagapi at pagkaalipin kayat mas gusto nilang lumaban hang- gang kamatayan. Pero alam ni Jeremias ang ekstra- ordinaryong hinaharap na inilalaan ni Yawe para sa Israel. Taglay ng Israel ang mga pag-asa ng darating na daigdig kaya hindi ito dapat malipol sa isang walang pag-asang pakikilaban. - Sa kabilang banda naman, ang pananaw ng mga pinunong Judio ay sa panlabas na kalayaan lamang at pagkamakabayan nakatuon. Para sa kanila, lahat ay mawawala kung susuko sila sa kapangyarihan ng mga dayuhan. Pero sa kalooban naman ng tao nakatuon ang paningin ni Jeremias. Ang pagiging Judio ay pagpapanatili sa mga layunin at kadahilanan ng Israel para mabuhay; ang pagiging malaya ay paglilingkod lamang kay Yawe. Kaya napakahalaga sa kanya na ang kanyang mga kababayan ay hindi nagpapahawa sa mga diyos at mga maling pagpapahalaga ng mga Kaldeo. At bilang paghahambing, parang di gaanong mabigat ang pagpapasailalim sa pamatok ng pi- nakapanginoong Kaldeo. Ibinabahagi rin ni Jeremias ang mga kaisipang inihahayag lalo na sa aklat ng Mga Hukom: kung mananatiling matapat ang Israel sa pananampalataya nito at pagsunod sa Batas ni Yawe, di magtatagal at mababawi nito ang kanyang kalayaan at uuwi sa kanyang lupain. Sa makabagong termino, may dalawang aral sa saloobin ni Jeremias: - Huwag ipagpilitang ipakipaglaban ang mga simu- lain o institusyong wala nang katuturan sa isang daigdig na bunga ng mga pagbabagong di na maibabalik pa sa
825 lahat ng salita ni Yawe na nasa kasulatan, 12 bumaba siya sa silid ng kalihim sa ba- hay ng hari na kinaroroonan ng lahat ng pinuno - sina Elisamang kalihim, Dalaias na anak ni Semaya, si Elnatan na anak ni Akbor, si Gemarias na anak ni Safan, si Sedekias na anak ni Ananias at ang iba pang mga pinuno. 13 Sinabi sa kanila ni Mikeas ang narinig nito nang basahin ni Baruc sa mga tao ang nasa kasulatan. 14 At pinapunta ng lahat ng pinuno si Yehudi na anak ni Natanias, na anak naman ni Selemias, na anak ni Kusi, para sabihin kay Baruc: "Dalhin mo ang kasu- latang binasa mo sa lahat ng tao at puma- rito ka!" Kaya pinuntahan sila ni Baruc, dala ang kasulatan. 15 Pinaupo nila siya at sinabing basahin sa kanila ang kasulatan, at binasa naman iyon ni Baruc. 16 Nang marinig nila ang lahat ng ito, nagtinginan sila sa takot, at sinabi: "Sasa- bihin namin ito sa hari." 17 At tinanong nila si Baruc kung paano niya naisulat iyon at sinabi niya: 18 "Idi- nikta sa akin ni Jeremias ang mga sali- tang ito, at isinulat ko naman ng tinta." 19 Sinabi naman ng mga pinuno kay Baruc: "Magtago kayo ni Jeremias at hu- wag ipaalam kaninuman kung nasaan kayo." 20 Inilagay nila ang kasulatan sa silid ni Elisamang kalihim, at pinuntahan ang hari sa patyo, at sinabi sa kanya ang lahat. 21 Kaya ipinakuha ng hari kay Yehudi ang kasulatan. Kinuha nga iyon ni Yehudi sa silid ni Elisama at binasa sa hari at sa lahat ng pinunong nakatayo sa tabi niya. 22 Ikasiyam na buwan noon at nakaupo ang hari sa harap ng apuyan dahil tag- lamig noon. 23 Pagkakabasa ni Yehudi ng tatlo o apat na hanay sa rolyo, pinipilas dati at dito tayo tinatawag ng Diyos sa isang naiibang misyon. - Alaming kalayaang pangmoralidad at pangkultura ang tunay na kalayaan ng isang bayan. Mas grabe para sa isang bayan kung sa pagkasilaw sa banyagang JEREMIAS 37 iyon sa kutsilyo ng kalihim at itinatapon sa apoy hanggang masunog ang buong kasulatan. 24 Hindi natakot ang hari at ang kan- yang mga pinuno at hindi nila winarak ang kanilang damit nang marinig nila ang lahat ng salitang ito. 25 Sa kabila ng paki- usap nina Elnatan, Dalaias at Gemarias sa hari na huwag sunugin ang kasulatan, hindi pa rin siya nakinig. 26 At inutusan ng hari sina Heramiel na isang anak ng hari, Seraias na anak ni Azriel at Selemias na anak ni Abdeel na dakpin si Baruc na kalihim at si Jeremias na propeta. Ngunit itinago sila ni Yawe. 27 Matapos sunugin ng hari ang kasulatang idinikta ni Jeremias at isinulat naman ni Baruc, dumating kay Jeremias ang salita ni Yawe: 28 "Kumuha ka ng panibagong rolyo at isulat doon ang lahat ng salitang nasa unang kasula- tan na sinunog ni Yoakim. 29 At sabihin mo kay Yoakim ang salita na ito ni Yawe: Sinunog mo ang kasulatan at sinabing: Pinangahasan ng lalaking ito na isulat na wawasakin nga ng hari ng Babilonia ang lupaing ito at lilipulin ang mga tao at mga hayop dito! 30 Kayat ito ang salita ni Yawe laban kay Yoakim na hari ng Juda: Wala isa man sa kanyang mga inapo ang uupo sa trono ni David. Malalantad naman ang kanyang bangkay sa init ng araw at lamig ng gabi. 31 Parurusahan ko siya, ang kanyang mga anak at mga tauhan sa kanilang kasamaan. Ibabagsak ko sa kanila at sa mga nasa Jeru- salem at sa bayan ng Juda ang lahat ng kapa- hamakang binigkas ko laban sa kanila, sapagkat hindi sila nakinig." 32 At kumuha si Jeremias ng isa pang rolyo at ibinigay iyon sa kalihim na si Baruc na anak ni Nerias. Isinulat ni Baruc dito ang lahat ng salita ng kasulatang sinunog ni Yoakim na hari ng Juda, at dinagdagan pa niya ng mga katulad na salita. Kinonsulta ni Sedekias si Jeremias 1 Hinirang ni Nabucodonosor na hari 37 ng Babilonia si Sedekias bilang hari ng Juda at kahalili ni Yoakin na anak ni Yoakim. pamumuhay ay isakripisyo ng kanilang mga anak ang mga tradisyunal na pagpapahalagang pangmoralidad at buong pagpapaaliping yakapin ang mga paman- tayan at paraan ng pagpapaunlad na iginigiit buhat sa labas.