Ikaw ang Aking Bayani G a n i t o m a l a l a b a n a n n g m g a b a t a a n g C O V I D - 1 9 !
Ang paggawa ng "Ikaw ang Aking Bayani" Ang aklat na ito ay isang proyektong binuo ng Sangguniang Grupo ng Inter-Agency Standing Committee para sa Suporta sa Kalusugan ng Pag-iisip at Psychosocial na Aspekto sa mga Sitwasyon ng Kagipitan (Inter-Agency Standing Committee Reference Group on Mental Health and Psychosocial Support o IASC MHPSS RG). Nakatanggap ng suporta ang proyekto mula sa mga eksperto sa iba't ibang panig ng mundo, rehiyon, at bansa mula sa mga Kasaping Ahensya ng IASC MHPSS RG, bukod pa sa mga magulang, tagapag-alaga, guro, at bata sa 104 na bansa. Nagpamahagi ng pandaigdigang survey sa Arabic, Ingles, Italian, Pranses, at Espanyol para masuri ang mga pangangailangan kaugnay ng kalusugan ng pag-iisip at psychosocial na aspekto ng mga bata sa paglaganap ng COVID-19. Gamit ang mga resulta ng survey, may binuong balangkas ng mga paksang tutugunan sa pamamagitan ng kuwento. Ibinahagi ang aklat sa pamamagitan ng pagkukuwento sa mga bata sa ilang bansang apektado ng COVID-19. Ginamit ang komento mula sa mga bata, magulang, at tagapag-alaga para suriin at ayusin ang kuwento. Mahigit 1,700 bata, magulang, tagapag-alaga, at guro mula sa iba't ibang panig ng mundo ang naglaan ng panahon para ibahagi sa amin kung paano nila hinaharap ang pandemikong dulot ng COVID-19. Nais naming iparating ang malaking pasasalamat namin sa mga batang ito at sa kanilang mga magulang, tagapag-alaga, at guro sa kanilang pagsagot sa aming mga survey at pagbibigay ng impluwensya sa kuwento. Isa itong kuwento na binuo para sa at ng mga batang mula sa iba't ibang panig ng mundo. Nagpapasalamat ang IASC MHPSS RG kay Helen Patuck sa kanyang pagsulat sa teksto ng kuwento at pagguhit ng mga larawan para sa aklat na ito. ©IASC, 2020. Inilathala ang akdang ito ayon sa lisensyang Creative Commons 3.0 IGO (CC BY-NC-SA 3.0 IGO; Ayon sa mga tuntunin ng lisensyang ito, maaari mong gawan ng kopya, isalin, at halawin ang Akdang ito para sa mga layuning hindi pangkomersyo, hangga't babanggitin ang Akda nang tama.
Panimula Ang "Ikaw ang Aking Bayani" ay isang aklat na isinulat para sa mga bata sa iba't ibang panig ng mundo na apektado ng pandemikong dulot ng COVID-19. Dapat basahin ang "Ikaw ang Aking Bayani" ng isang magulang, tagapag-alaga, o guro kasama ang bata o maliit na grupo ng mga bata. Hindi inirerekomendang basahin ng mga bata ang aklat na ito nang mag-isa at walang tulong mula sa magulang, tagapag- alaga, o guro. Sa kasamang gabay na tinatawag na "Mga Aksyon para sa mga Bayani" (ilalathala sa ibang pagkakataon), mayroong suporta para sa pagtugon sa mga paksang may kinalaman sa COVID-19 at pagtulong sa mga bata na pamahalaan ang kanilang mga nararamdaman at emosyon, pati na mga karagdagang aktibidad na puwedeng gawin ng mga bata batay sa aklat. Mga Pagsasalin Kikilos ang Sangguniang Grupo mismo para maisalin ito sa Arabic, Chinese French, Russian, at Espanyol. Makipag-ugnayan sa Sangguniang Grupo ng IASC para sa Suporta sa Kalusugan ng Pag-iisip at Psychosocial na Aspekto (MHPSS) para maisalin ito sa iba pang wika. Ipo-post ang lahat ng natapos na pagsasalin sa website ng Sangguniang Grupo ng IASC. Kung isasalin o hahalawin mo ang Akdang ito, pakitandaang: • Hindi mo maaaring ilagay sa produkto ang iyong logo (o ang logo ng ahensyang nagpopondo). • Kung hahalawin (halimbawa, may mga babaguhin sa teksto o mga larawan), hindi maaaring gamitin ang logo ng IASC. Sa anumang paggamit sa Akdang ito, walang dapat ipahiwatig na may ineendorsong partikular na organisasyon, produkto, o serbisyo ang IASC. Dapat mong lisensyahan ang iyong pagsasalin o paghalaw ayon sa pareho o katumbas na lisensya ng Creative Commons. Iminumungkahing gamitin ang CC BY-NC-SA 4.0 o 3.0. Ito ang listahan ng mga tugmang lisensya: compatible-licenses Dapat mong ilagay ang sumusunod na pagtatatwa sa wikang ginamit sa pagsasalin: "Ang salin/ halaw na ito ay hindi gawa ng Inter-Agency Standing Committee (IASC). Hindi responsable ang IASC sa nilalaman o katumpakan ng salin/halaw na ito. Ang orihinal na edisyon sa Ingles na "Inter-Agency Standing Committee. My Hero is You: How Kids Can Fight COVID-19! Lisensya: Ang CC BY-NC-SA 3.0 IGO ay ang tunay na edisyong kinakailangang sundin."
Bayani ni Sara ang nanay niya dahil siya ang pinakamagaling na nanay at pinakamagaling na siyentipiko sa buong mundo. Ngunit kahit ang nanay ni Sara ay walang mahanap na lunas para sa coronavirus. "Ano ang itsura ng COVID-19?" tanong ni Sara sa nanay niya. "Sa sobrang liit ng COVID-19, o coronavirus, hindi natin iyon nakikita," sabi ng nanay niya. "Ngunit kumakalat ito sa mga ubo at bahing ng mga taong may sakit, at kapag hinawakan nila ang mga tao o bagay na nasa paligid nila. Ang mga taong may sakit ay nagkakalagnat at nagkakaubo at puwede ring mahirapang huminga." "Ibig sabihin ba noon, hindi natin iyon malalabanan dahil hindi natin 'yon nakikita?" tanong ni Sara. "Kaya natin iyong labanan," sabi ng nanay ni Sara. "Kaya kailangan kong masigurong ligtas ka, Sara. Maraming uri ng tao ang tinatamaan ng virus, at makatutulong ang lahat sa paglaban natin dito. Espesyal ang mga bata at makatutulong din sila. Kailangan ninyong manatiling ligtas para sa ating lahat. Kailangan kitang maging bayani ko."
Humiga si Sara noong gabing iyon at hindi niya naramdamang bayani siya. Naiinis siya. Gusto niyang pumasok sa paaralan pero sarado ang paaralan niya. Gusto niyang makita ang mga kaibigan niya pero hindi ito ligtas gawin. Gusto ni Sara na tumigil na ang coronavirus sa pananakot sa mundo niya. "May mga super power ang mga bayani," sabi niya sa sarili niya, bago siya pumikit para matulog. "Ano'ng mayroon sa akin?" May malumanay na boses na biglang bumulong sa kanyang pangalan sa kadiliman. "Sino'ng nariyan?" pabulong na sagot ni Sara. "Ano ang kailangan mo para maging bayani, Sara?" tanong sa kanya ng boses. "Kailangan ko ng paraan para masabihan ang lahat ng bata sa buong mundo kung paano nila mapoprotektahan ang mga sarili nila para maprotektahan nila ang ibang tao..." sabi ni Sara. "Ano'ng kailangan kong maging para matulungan ka?" tanong ng boses. "Kailangan ko ng nakalilipad... 'yung may malaking boses... at 'yung makatutulong!" May narinig siyang mabilis na gumalaw at namangha siya sa nakita niyang naaaninagan ng liwanag ng buwan...
"Ano'ng tawag sa 'yo?" pagulat na tanong ni Sara. "Ako si Ario," sagot nito sa kanya. "Hindi pa ako nakakita ng Ario dati," sabi ni Sara. "Narito lang naman ako," sabi ni Ario. "Galing ako sa puso mo." "Kung tutulungan mo ako... masasabihan ko ang lahat ng bata sa buong mundo tungkol sa coronavirus!" sabi ni Sara. "Puwede akong maging bayani! Pero teka lang, Ario. Ligtas bang lumabas habang mayroon pang kumakalat na coronavirus?" "Kapag kasama mo lang ako, Sara," sabi ni Ario. "Walang makakasakit sa iyo kapag magkasama tayo."
Sumampa si Sara sa likod ni Ario at lumipad sila palabas sa bintana ng kanyang silid- tulugan, papunta sa kalangitan sa gitna ng gabi. Pumailanlang sila patungo sa mga bituin at binati nila ang buwan.
Sa pagsikat ng araw, lumapag sila sa isang magandang disyerto malapit sa mga pyramid, kung saan may maliit na grupo ng mga batang naglalaro. Masayang binati at kinawayan ng mga bata si Sara at ang kanyang Ario. "Magandang araw, ako si Salem!" sigaw ng isa sa mga batang lalaki. "Ano'ng ginagawa n'yo rito? Pasensya na, hindi kami puwedeng lumapit. Kailangang malayo kami nang kahit isang metro man lang!" "Iyon ang dahilan kung bakit kami narito!" sagot ni Sara. "Ako si Sara at ito si Ario. Alam ba ninyong matutulungan ng mga bata na masigurong ligtas ang kanilang mga kapitbahay, kaibigan, magulang, at lolo't lola mula sa coronavirus? Kailangan nating lahat na..." "Maghugas ng mga kamay gamit ang sabon at tubig!" sabi ni Salem habang nakangiti. "Alam namin, Sara. Sa loob na bahagi ng siko rin namin kami umuubo kung may sakit kami, at kinakawayan namin ang mga tao sa halip na makipagkamay. Sinusubukan naming manatili sa loob, pero sobrang dami ng tao sa lungsod namin... hindi lahat ay nananatili sa bahay." "Hmm, puwede siguro akong makatulong doon," sabi ni Ario. "Hindi nila nakikita ang coronavirus, pero... nakikita nila ako! Sakay na, pero umupo kayo sa magkabilang pakpak ko. Hindi iikli sa isang metro ang pagitan ng mga 'yan!"
Lumipad si Ario patungo sa kalangitan nang sakay sina Salem at Sara sa dalawang pakpak niya. Lumipad siya paikot sa lungsod at nagsimula siyang umungol at kumanta! Sumigaw si Salem sa mga bata sa lansangan: "Sabihan ninyo ang mga pamilya ninyo na mas ligtas tayo kapag nasa loob tayo ng bahay! Maaalagaan natin ang isa't isa sa pinakamahusay na paraan kapag nanatili tayo sa bahay!" Namangha ang mga tao sa nakita nila. Kumaway sila at sumang-ayong pumasok sa kani-kanilang bahay.
Pumailanlang si Ario sa kalangitan. Humiyaw sa tuwa si Salem. Sa itaas, sa mga ulap, may dumaan na eroplano, at napatingin ang mga pasahero sa kanila sa gulat. "Kailangang tumigil na muna sa pagbiyahe ang mga tao, sa ngayon," sabi ni Salem. "Isinasara na nila ang mga border sa iba't ibang panig ng mundo, at dapat tayong manatili kung nasaan tayo at kasama ng mga taong mahal natin." "Sobrang daming bagay ang parang nagbago," sabi ni Sara. "Natatakot ako kung minsan kapag naiisip ko ito." "Nakatatakot at nakagugulo ng isip kapag nagbabago ang mga bagay, Sara," sabi ni Ario. "Kapag natatakot ako,humihinga ako nang dahan-dahan - at naglalabas ng apoy!" Naglabas si Ario ng malaking bolang apoy! "Paano kayo nagre-relax kapag natatakot kayo?" tanong sa kanila ni Ario.
"Iniisip ko ang taong nagpaparamdam sa aking ligtas ako," sabi ni Sara. "Ako rin. Iniisip ko ang lahat ng taong nakapagpaparamdam sa akin na ligtas ako, tulad ng lolo't lola ko," sabi ni Salem. "Gusto ko na silang makita. Hindi ko sila mayakap dahil puwede kong maipasa sa kanila ang coronavirus. Karaniwan namin silang nakikita tuwing Sabado't Linggo, pero hindi namin iyon magawa ngayon dahil kailangan naming siguruhing ligtas sila." "Puwede mo ba silang tawagan?" tanong ni Sara sa kaibigan niya. "Ah, oo!" sabi ni Salem. "Tinatawagan nila ako araw-araw at ikinukuwento ko sa kanila ang lahat ng ginagawa namin sa bahay. Gumagaan ang loob ko kapag ginagawa ko 'yon, at gumagaan din ang loob nila." "Normal lang na mangulila sa mga taong mahal natin na hindi natin makikita ngayon," sabi ni Ario. "Patunay ito kung gaano natin sila pinahahalagahan. Gagaan ba ang loob ninyo kapag nakakilala kayo ng iba pang bayani?" "Siyempre!" hiyaw nina Sara at Salem. "Ayos. May talagang espesyal na super power ang kaibigan kong si Sasha," sabi ni Ario. "Tara!"
At lumipad sila pababa sa lupa at lumapag sa isang maliit na baryo. May batang babae na nasa labas ng kanyang bahay na namimitas ng mga bulaklak. Tumawa siya nang makita niya si Ario at ang mga batang nakaupo sa kanyang mga pakpak. "Ario!" hiyaw niya. "Kailangang magkakalayo tayo nang kahit isang metro man lang, kaya ibabato ko na lang ang yakap ko! Ano'ng ginagawa n'yo rito?" "Naramdaman ko ang yakap mo sa sinabi mo, Sasha," sabi ni Ario. "Nakatutuwa na nagagamit natin ang mga salita para maiparating ang pagmamahal natin, at ang gusto nating gawin. Gusto kong malaman ng mga kaibigan ko ang super power mo." "Ano ang super power ko?" sabi ni Sasha. "Dahil may nagkasakit sa iyong pamilya, nananatili ka sa bahay para masigurong hindi mo maipapasa ang coronavirus kahit kanino," sabi ni Ario. "Oo, si Tatay, at nasa kuwarto niya lang siya hanggang gumaling na talaga siya," sabi ni Sasha.
"Pero hindi naman 'yon mahirap! Naglalaro kami, nagluluto, nagpapalipas ng oras sa hardin, at kumakain nang magkakasabay. Inaabot namin ng mga kapatid kong lalaki ang mga daliri namin sa paa at sumasayaw kami. Nagbabasa kami ng mga aklat at patuloy akong natututo dahil namimiss ko nang pumasok sa paaralan kung minsan. Kakaiba sa simula ang pananatili sa bahay, pero normal na ito ngayon para sa 'kin." "Hindi 'yon ganoon kadali palagi, Sasha," sabi ni Ario. "Gumagawa ka ng mga paraan para magsaya at makasundo ang mga mahal mo sa buhay habang nasa bahay. Dahil doon, bayani ka para sa akin!" "Nag-aaway ba kayo ng pamilya mo?" tanong ni Salem. "Nag-aaway kami paminsan-minsan," sabi ni Sasha. "Kailangan naming maging mas mapagpasensya, at mas maunawain, at mas mabilis na humingi ng tawad. Totoong super power iyon, dahil napapagaan noon ang loob natin at ang loob ng iba. Kailangan ko ring mapag-isa minsan. Mahilig akong sumayaw at kumanta nang mag-isa! Tinatawagan ko rin paminsan-minsan ang mga kaibigan ko..." "Pero, Ario, paano naman ang mga taong malayo sa kanilang tahanan o walang bahay?" tanong ni Sara. "Magandang tanong 'yan, Sara," sabi ni Ario. "Tara, alamin natin ang sagot diyan."
Nagpaalam sila kay Sasha at muling lumipad. Naging mas mainit ang hangin noong lumapag sila sa isang islang napapaligiran ng karagatan.
Mayroon silang nakitang kampong punong-puno ng mga tao. Nakita sila ng isang batang babae at kumaway siya mula sa malayo. "Magandang araw, Ario. Natutuwa akong makita kang muli!" sigaw niya. "Sinusubukan naming magpanatili ng distansyang kahit isang metro man lang, kaya kakausapin kita mula sa puwesto ko rito. Pero gusto kong makilala ang mga kaibigan mo! Ako si Leila." "Kumusta, Leila! Ako si Sara, at ito naman si Salem," sigaw ni Sara. "Mukhang sinusubukan mong protektahan ang iyong sarili mula sa coronavirus. Ano pa ang ginagawa ninyo?" "Naghuhugas kami ng mga kamay gamit ang sabon at tubig!" sagot ni Leila. "Sa loob na bahagi ng siko rin ba kayo umuubo?" tanong ni Salem. "Puwede mo bang ipakita sa amin kung paano 'yon gawin?" sagot ni Leila. Ipinakita sa kanila ni Salem kung paano iyon gawin. "Sinusubukan naming lahat na lakasan ang loob namin, pero may inaalala ako," sabi ni Leila. "Puwede ba kitang makausap tungkol doon? Nabalitaan ko na may nagkasakit at namatay at talagang nangamba ako dahil doon. Totoo bang puwedeng mamatay ang mga tao dahil sa coronavirus?"
Bumuntong-hininga si Ario at umupo siya sa malaking puwitan niya. "Oo, mga munting bayani, nakakapanibago ito," sabi ni Ario. "May mga taong walang nararamdaman, pero may mga taong nagkakaroon ng malubhang sakit at maaaring mamatay ang ilan. Kaya naman kailangan nating lahat na talagang maging maingat lalo na sa mga nakatatanda, at sa mga taong may iba pang karamdaman, dahil karaniwang mas malala ang nagiging sakit nila. Paminsan- minsan, kapag nangangamba tayo, o pakiramdam natin ay hindi tayo ligtas, makatutulong kapag nag-isip tayo ng ligtas na lugar. Gusto n'yo ba itong subukan kasabay ko?" Umoo silang lahat, kaya sinabihan ni Ario ang mga bata na pumikit at mag-isip ng lugar kung saan nararamdaman nila na ligtas sila. "Pagtuunan ng pansin ang isang alaala o sandali kung saan naramdaman mong ligtas ka," sabi ni Ario. Pagkatapos, tinanong niya sila kung ano ang nakikita nila, kung ano ang nararamdaman nila, at kung ano ang naaamoy nila sa kanilang ligtas na lugar. Tinanong niya kung may sinumang espesyal na gusto nilang anyayahang pumunta sa kanilang ligtas na lugar at kung ano ang maaari nilang pag-usapan. "Puwede kayong pumunta sa ligtas na lugar ninyo kapag nalulungkot o natatakot kayo," sabi ni Ario. "Ito ang inyong super power, at puwede ninyo itong ibahagi sa mga kaibigan at pamilya ninyo. At tandaan ninyo na mahalaga kayo para sa akin, at para sa maraming tao. Makatutulong din iyon."
Sabi ni Leila, "Puwede nating pahalagahan ang isa't isa." "Tama ka, Leila," sabi ni Ario. "Puwede nating pahalagahan ang isa't isa, nasaan man tayo. Gusto mo bang sumama sa amin sa huling paglalakbay namin?" Nagpasyang sumama si Leila kay Ario at sa mga bago niyang kaibigan. Natuwa si Sara na sumama sa kanila si Leila dahil alam niyang kailangan nating suportahan ang isa't isa paminsan-minsan. Tahimik ang paglipad nila, walang nagsasalita, pero alam ni Leila na talagang pinahahalagahan siya ng mga bago niyang kaibigan.
Unti-unti nilang nasilayan ang mga bundok na may niyebe, at lumapag si Ario sa isang maliit na bayan. May ilang bata na naglalaro malapit sa isang sapa. "Ario!" hiyaw ng isa sa kanila habang kumakaway. "Magandang araw, Kim," sabi ni Ario. "Gusto kong ipakilala sa inyo ang ilang kaibigan kong nagkaroon ng coronavirus, at gumaling." "Ano ang naranasan mo?" tanong ni Salem. "Umuubo ako at nakararamdam ng matinding init paminsan-minsan. Palagi rin akong pagod na pagod at walang ganang maglaro nang ilang araw," sabi ni Kim. "Pero natulog ako nang natulog at inalagaan ako ng pamilya ko. Kinailangang pumunta sa ospital ng ilan sa mga magulang at lolo't lola namin. Sobrang bait ng mga nars at doktor sa kanila, at tinulungan kami ng mga tao sa aming komunidad sa bahay namin. Pagkalipas ng ilang linggo, maganda na ulit ang pakiramdam namin."
"Kaibigan ako ni Kim," sabi ng isa pang bata. "Hindi naputol ang pagkakaibigan namin ni Kim dahil lang dinapuan siya ng coronavirus, kahit na hindi ko siya puwedeng bisitahin noon. Hindi ako tumigil sa pag-aalala sa kanya at masaya kaming puwede na ulit kaming maglaro nang magkasama!" "Kung minsan, ang pinakamahalagang bagay na magagawa natin bilang kaibigan ay protektahan ang isa't isa," sabi ni Ario. "Kahit na ibig sabihin noon ay kailangan nating matagal na magkalayo."
"Puwede nating gawin ang mga bagay na ito para sa isa't isa," sabi ni Leila. "At balang-araw, muli tayong makapaglalaro at makapapasok sa paaralan tulad ng dati," sabi ni Salem. Oras na para umuwi, at oras na para magpaalam si Sara sa mga bago niyang kaibigan. Nangako sila sa isa't isa na hinding-hindi nila kalilimutan ang paglalakbay nila nang magkakasama. Nalungkot si Sara dahil maaaring matagal silang hindi magkita. Ngunit gumaan ang loob niya noong naalala niya ang sinabi ng kaibigan ni Kim. Dahil lang hindi mo nakikita ang mga tao, hindi ibig sabihin ay hindi mo na sila mahal.
Inihatid silang lahat ni Ario sa kani- kanilang bahay, at hinintay niyang makatulog si Sara bago siya umalis. "Puwede ba natin itong ulitin bukas?" tanong sa kanya ni Sara. "Hindi, Sara. Oras na para makapiling mo ang iyong pamilya," sabi ni Ario. "Tandaan mo ang kuwento natin. Masisiguro mong ligtas ang mga mahal mo sa buhay sa paghuhugas ng iyong mga kamay at pananatili sa bahay. Hindi ako lumalayo. Puwede mo akong makasama anumang oras kapag pumunta ka sa iyong ligtas na lugar." "Ikaw ang aking bayani," bulong ni Sara. "Ikaw rin ang aking bayani, Sara. Isa kang bayani para sa lahat ng nagmamahal sa iyo," sabi niya.
Nakatulog si Sara at pagkagising niya kinabukasan, wala na si Ario. Kaya pumunta siya sa ligtas na lugar niya para makausap siya, at iginuhit niya ang lahat ng nakita at natutuhan nila sa kanilang paglalakbay. Tumakbo siya at ipinakita niya sa kanyang nanay ang iginuhit niya para iparating ang balita. "Makatutulong tayong lahat na masigurong ligtas ang mga tao, Nanay," sabi niya. "Napakarami kong nakilalang bayani sa paglalakbay ko!" "Tama ka, Sara!" sabi ng nanay niya. "Maraming bayani na nagsisigurong ligtas ang mga tao mula sa coronavirus, tulad ng mga nakamamanghang doktor at nars. Ngunit ipinapaalala mo sa akin na puwede tayong lahat maging bayani, araw-araw, at ikaw ang pinakamagiting kong bayani."