ISYU 19 / Oktubre 2017 INFORM INFORM Isang publikasyon ng Ministry of Manpower (MOM) para sa mga dayuhang domestic worker sa Singapore Kailangang Makuha Mo ang Suweldo mo Nang Nasa Oras Nagkaroon ng mga kaso tungkol sa suweldo kung saan ang mga FDW ay hindi binayaran ang kanilang sahod. Sa ilang pagkakataon, tinulungan ng employer itabi ang sahod ng kanilang FDW, ngunit dahil sa hindi inaasahang mga pangyayari, hindi nababayaran ang kanilang FDW pagkatapos maipon ang maraming buwan ng walang bayad na suweldo. Maaari mong maiwasan na mangyari ito sa iyo, sa pamamagitan ng tamang paggasta ng iyong pananalapi at paghingi ng tulong nang maaga kapag hindi ka binabayaran ng iyong suweldo. KASO 1 KASO 2 Ang FDW na si Soe (hindi tunay na pangalan) ay lumapit sa Centre for Domestic Employees (CDE) nang hindi na siya makatanggap ng suweldo mula sa kaniyang employer. Ayon kay Soe, ang kanyang employer ay hindi nagbabayad ng suweldo mula noong Hulyo 2015, at may utang sa kaniya na S$10,200 na backdated salary. Inilapit siya ng CDE sa Ministry of Manpower (MOM) at ng kausapin ng MOM ang employer ni Soe, ipinaliwanag niya na hindi niya kayang bayaran si Soe dahil hindi maganda ang takbo ng kaniyang negosyo. Gayunpaman, sa tulong ng MOM, binayaran ng employer ni Soe ang buong halaga ng kaniyang suweldo. Mula noong Hunyo 2013, hindi kailanman natanggap ng FDW na si Nora (hindi tunay na pangalan) ang kanyang buong buwanang sahod na S$475 at binabayaran lamang siya ng nasa pagitan ng S$55 hanggang S$200 buwan-buwan. Isinaayos ng kaniyang employer na itabi ang kaniyang suweldo at ibibigay lamang ito kapag natapos na ang kaniyang kontrata. Nang sa wakas ay hingin ni Nora sa kaniyang employer ang kaniyang suweldo, may kabuuang S$11,106 ang utang sa kaniya at walang pera ang kaniyang employer para bayaran siya. Nagsumbong si Nora sa MOM at sa tulong ng MOM, naibalik ng kanyang employer ang S$2,000. Gayunpaman, dahil hindi niya nabayaran ang kanyang suweldo, ang amo ay idinemanda sa Korte at sinentensiyahang mabilanggo ng limang buwan sa kulungan. HETO ANG ILANG TIP PARA MAIWASAN ANG MGA SITWASYON NA KATULAD NG KAY SOE AT NORA. Dapat na bayaran ka buwan-buwan. Dapat na pasuwelduhin ka ng iyong employer sa loob ng 7 araw pagkalipas ng petsa ng iyong huling suweldo (halimbawa, kung ang suweldo ay ika-1 1 4 Kung patuloy na binibinbin ng iyong employer ang pagbabayad ng iyong suweldo, dapat na: - Ipaalam mo sa iyong Employment Agency; o Tumawag sa MOM FDW helpline ng Mayo, dapat na pasahurin ka ng iyong (1800-339-5505) at isumbong ang employer sa ika-7 ng Mayo). kaso sa MOM. Ikaw at ang employer mo ay dapat na may record kung kailan at magkano ang ibinayad sa iyo ng iyong employer. 2 5 Hindi mo dapat hilingin sa iyong employer na itago ang iyong suweldo. Kung mas gusto mong bayaran ang iyong suweldo nang direkta sa isang bank account, maaari mong hilingin sa iyong employer na gawin ito at siya ay obligadong sumang-ayon. 3 6 Kapag nalimutan o hindi ka binayaran ng iyong employer, magalang na hingiin at ipaliwanag na araw na ng sahod mo. MAAGANG HUMINGI NG TULONG Humingi ng tulong nang maaga kapag hindi ka binabayaran ng iyong suweldo. Kung aantalahin mo, lalaki ang utang sa iyo ng employer mo, at maaaring wala siyang kakayahang bayaran ka kahit na gumawa ng hakbang laban sa kaniya. 01
02 INFORM Ituring na Kapamilya ang Isang Estranghero Ang kanyang kakayahan at pagluluto ay naging isang pagpapala sa aming pamilya at tiyak hihingi kami ng extension para kay Indra hangga't makakaya namin. - Mdm Vera Si Pasgodayaye Gedara Indrani Fernando (Indra), isang FDW mula sa Sri Lanka, ay ang nagwagi ng Foreign Domestic Worker (FDW) of the Year Award 2016 na inorganisa ng Foreign Domestic Worker Association for Social Support and Training (FAST). Si Indra ay mahusay na nakabagay sa pamumuhay ng mga Singaporean pagkatapos magtrabaho dito nang mahigit dalawang dekada. Sa ngayon, mayroon siyang magandang relasyon sa kanyang employer na si Mdm Vera Vijaya Balakrishnan, at sa pamilya, siya ay itinuturing na hindi lang basta kanilang domestic helper. Iniwan ni Indra ang kanyang bayang kinalakhan upang pumunta sa Singapore noong 1994. Mahirap ito nang una siyang magtrabaho para kay Mdm Vera at sa kanyang pamilya. Hindi siya makapagsalita ng Ingles at nagkaproblema sa komunikasyon. Nakita din ni Indra na isang hamon na makibagay sa pamumuhay at pagtatrabaho sa isang syudad. Gayunpaman, determinado si Indra na matuto nang mabilis hangga't makakaya niya. Sa gabay ni Mdm Vera, nagtrabaho siya nang husto, kumuha ng mga bago at kapaki-pakinabang na kasanayan, at natutunan pa man din ang Ingles. Sa ngayon, hindi lamang siya nakapagsasalita ng Ingles nang matatas, ngunit nakapagluto din ng Chinese, Peranakan at mga ulam ng Indian para sa pamilya! Si Indra ang nag-aalaga sa tatlong anak na lalaki ni Mdm Vera at mahal na mahal nya ang mga ito. Noong 2014, siya ang naging tagapangalaga ng may sakit na mga biyenan ni Mdm Vera. Madalas na ilabas sila ni Indra para sumakay ng bus at para pumunta sa appointment sa doktor. Si Mdm Vera ay puno ng papuri para kay Indra. "Si Indra ay nagbago mula sa isang bagitong kasambahay tungo sa isang makaranasang yaya, kusinera at domestic helper sa aming pamilya sa nakalipas na 22 taon," sabi ni Mdm Vera. Idinagdag pa ni Mdm Vera, "Ang kanyang kakayahan at pagluluto ay naging isang pagpapala sa aming pamilya at tiyak na hihingi kami ng extension ni Indra hangga't makakaya namin." Ang INFORM team ay umaasa na ang kuwento ni Indra ay maging isang inspirasyon sa lahat ng FDW na nagsisikap pa ring makibagay sa buhay sa Singapore. Maaari mo ring gawing kasiya-siya at makabuluhan ang iyong pagtatrabaho dito. Ang Tulong ay Isang Tawag Lang TUMAWAG SA FAST SA 6509 1535 Ang Befrienders Service ng FAST Ang Libreng Mediation Service ng FAST Paminsan-minsan, ang Foreign Domestic Worker Association for Social Support and Training (FAST) ay nakakatagpo ng mga FDW na nangangailangan ng tulong sa pakikibagay, relasyon o pinansiyal na mga isyu. Noong 2013, inilunsad ng FAST ang Befrienders Service and Humanitarian upang matulungan ang mga nalulungkot at namimighating FDW sa pamamagitan ng pagbibigay ng paraan na makihalubilo at makipag-kaibigan sa pamamagitan ng mga aktibidad ng grupo tulad ng mga workshop, teambuilding at mga learning event. Mula noong Hunyo 2016, ang FAST ay nag-aalok ng libreng serbisyong mediation upang malutas ang mga isyu at sigalot sa pagitan ng mga FDW at kanilang mga employer. Pitong makaranasang mediator mula sa Community Mediation Center ay tumutulong na magsagawa ng mga sesyon sa clubhouse ng FAST. Sa ngayon, ang FAST ay nakatulong na sa 1,000 mga FDW at karamihan sa mga FDW na ito ay naging mga mentor sa kanilang kapwa FDW. Kung hindi mo magagawang lutasin ang anumang mga isyu sa iyong employer o sa iyong employment agency, tumawag sa FAST para humingi ng tulong. Mangyaring tumawag sa 6509 1535 upang mag-book ng appointment sa sinuman sa mga mediator. Kung ikaw ay isang bagong FDW sa Singapore at kailangan ng tulong sa pakikibagay sa pagtatrabaho sa Singapore, maaari kang makipag- ugnayan sa FAST sa 6509 1535 upang magparehistro na maging bahagi ng Befrienders' Service.
Mo Ba? Alam Kung ang iyong work permit ay inisyu o na- renew pagkalipas ng 1 Enero 2013, ikaw ay may karapatan sa lingguhang pahinga. Ang araw ng pahingang ito ay magbibigay sa iyo ng pisikal at mental na pahinga sa trabaho. Kapag nakapagpahinga ng husto at nakapag- recharge ay makakatulong din para mas makapagtuon ng isip at maging mas kapaki- pakinabang na katulong pagbalik sa trabaho. Kung gusto mong magkaroon ng araw ng iyong Employment lumapit sa pahinga, Agency o employer at hilingin ito. Gayunpaman, kung kailangan ng iyong employer ang tulong mo sa araw ng iyong pahinga, at kung pumayag kang gawin ito, Dapat na bayaran ka ng iyong employer ng hindi bababa sa isang araw na suweldo para sa bawat araw ng iyong pahinga na nagtrabaho ka, o Puwede kang bigyan ng araw na kapalit ng iyong araw ng pahinga sa loob ng buwan na iyon. Sa araw ng pahinga mo, puwede kang lumahok sa kapaki-pakinabang at makabuluhang aktibidad gaya ng mga kursong edukasyonal at mga pagsasanay ng kasanayan. HUWAG KALIMUTANG MAGPAHINGA AT MAG-RECHARGE! MAGING MASAYA, MALUSOG AT KAPAKIPAKINABANG NA FDW! INFORM Para sa higit na impormasyon tungkol sa kursong iniaalok sa Aidha, bisitahin ang kanilang website sa o makipag-ugnayan sa kanila sa +65 97894041 / +65 63415287. Tuparin ang isang Pangarap Noong 2007, iniwan ni Marilyn ang kanyang bayang sinilangan sa Maasin City, Pilipinas para magpunta sa mataong siyudad ng Hong Kong para magtrabaho para sa pamilyang Orchard. Nang lumipat ang pamilya sa Singapore dalawang taon ang nakaraan, isinama nila si Marilyn. Ang pagbabagong ito ng kapaligiran ay madali para kay Marilyn dahil tinatrato siya ng pamilyang Orchard bilang kapamilya. Sa pamamagitan din ng kanilang paghimok kaya si Marilyn ay nagpatala sa mga klase ng pagsasanay sa Aidha, na nagbibigay ng mga programa sa pagsasanay tulad ng pinansyal na kaalaman at mga kasanayan sa pagpapa-unlad sa sarili para sa mga FDW. Sa Aidha, natagpuan din ni Marilyn ang mga tagapagturo na gumabay at humikayat sa kaniya na gamitin ang kaniyang mga kakayahan. Pagkatapos na sirain ng bagyong Haiyan ang serbisyo ng sanitasyon at tubig sa kanyang lalawigan, walang magawa si Marilyn lalo na ng maospital ang kaniyang kapatid na babae at mga magulang nang makainom ng maruming tubig. Naudyukan siya nito pabutihin ang sitwasyon sa kanilang lugar at nag-isip siya na, "Isang araw, magdadala ako ng malinis na tubig sa aming komunidad." Ito ay parang isang hamon, ngunit nagpasiya si Marilyn na gamitin ang lahat ng natutunan niya sa Aidha. Pagkatapos ng maraming buwan na pagsisikap sa Municipal Water District at sa Pinuno ng Barangay, ang istasyon ng tubig ay opisyal na binuksan noong ika- 28 Septembre 2016. Bukod sa pagiging personal na tagumpay, ito rin ang isa sa pinakamahalagang serbisyo sa komunidad. Si Marilyn ay lubos na nagpapasalamat sa lahat ng kaalaman at kakayahan na nakuha niya sa Aidha. "Kapag nakikita ko ang lahat ng nagawa ko, nakadarama akong buhay ako," sabi ni Marilyn. Maipagmamalaki niya ito kapag umuwi siya sa susunod na taon. 03
04 INFORM Paghingi ng Tulong sa Tamang Paraan TANDAAN: Huwag isapanganib ang iyong buhay sa anumang pagkakataon o akusahan ang iyong employer o miyembro ng sambahayan ng bagay na hindi nila ginawa. Huwag umalis sa bahay ng employer nang hindi nagpapaalam sa iyong employer, maliban kung inaabuso ka ng iyong employer, o kung may emergency gaya ng sunog. Ang iyong mga problema ay hindi malulutas sa pamamagitan ng paggawa nito, at hindi ka na maaaring magtrabaho muli sa Singapore. Sa halip, sundin ang mga hakbang na nabanggit para kaagad na humingi ng tulong sa tamang paraan. "Pagkilala sa Iyo, Pagkilala sa Akin" Pag-aayos ng di-pagkakaunawaan sa pagitan ng FDW at Employer Ang Centre for Domestic Employees (CDE) ay inulunsad noong 24 ng Enero 2016 para magbigay ng serbisyo sa mga FDW na nangangailangan ng tulong. Malapit na nakikipag-tulungan sa iba-ibang stakeholder gaya ng mga employment agency, mga awtoridad at iba pang katulad ng layunin na organisasyon, ang CDE ay naglalaan ng mga serbisyo gaya ng pangunahing harapang pagpapayo at serbisyong mediation para sa mga FDW at kanilang mga employer sa mga bagay na may kinalaman sa pagtatrabaho. Para itaguyod ang pagkakaunawaan at respeto sa pagitan ng mga FDW at kanilang mga employer, ang CDE ay maglalabas ng serye ng Handy Guides tatlong beses bawat taon. Ang unang gabay ay inilunsad noong Enero 2017 at nakapokus sa karaniwang maling unawa at pagkakaiba ng kultura, at karaniwang pariralang Ingles na may pagsasalin para matulungan ang mga FDW sa pakikipag-talastasan sa kanilang mga employer. Ang serye ng mga gabay na ito ay makakatulong para maitama ang mga inaasahan ng mga employer at FDW sa isa't-isa, lalo na sa unang bahagi ng pamamasukan, sa gayon ay maitaguyod ang malusog na relasyong employer - employee. Ang pocket size na gabay ay makukuha sa apat na bilingual na mga bersyon - English, Bahasa, Indonesia, English-Burmese, English-Tagalog at English-Tamil. Maaaring kumuha ng kopya ang mga FDW sa opisina ng CDE o i-download mula sa kanilang website sa: selfimprovement. Para sa higit pang impormasyon tungkol sa CDE o anuman sa kanilang inisyatibo, mangyaring bisitahin ang o Facebook ng CDE sa Para sa tulong puwede ninyong tawagan ang 24-oras toll free hotline sa 1800 2255 233 o bisitahin sila sa 185A Thomson Road, Goldhill Centre (Level 2). Habang nagtatrabaho ka sa Singapore, maaring mahirapan ka at maraming dapat matutuhan. Maaring hindi ka pamilyar sa mga gawain na dapat mong gawin at maaari kang ma-stress o ma-homesick. Kaya ano ang dapat mong gawin? • Makipag-usap sa iyong employer, para malaman nila ang nararamdaman mo at matulungan ka. Kung ikaw at ang employer mo ay walang makitang solusyon, makipag-ugnayan sa iyong pinanggalingang EA, CDE, o MOM para sa tulong. Kung may emergency at kailangan mong umalis sa bahay ng iyong employer para humingi ng tulong, dapat na maging responsable ka sa paghingi ng tulong. • Huwag iwanang walang kasama ang anak o matatandang magulang na walang kasama o iwanang naka-on ang mga kagamitan (hal. Kalan, plantsa). Sa oras na iwan mo ang bahay, mag-ulat kaagad sa MOM, o hindi lalampas sa susunod na araw ng pagtratrabaho, upang matulungan kaming malutas agad ang iyong problema. Tutulungan ka ng MOM na makahanap ng lugar na matutuluyan, kung kinakailangan. Kung hindi mo ito gagawin, maaari kang lumabag sa iyong mga kondisyon ng permit sa trabaho at pauuwiin ka. Hindi ka na maaaring bumalik sa Singapore para magtrabaho. Kung hindi ka makaalis sa bahay ng iyong employer, tawagan ang MOM o CDE para sa tulong. Hotline ng MOM: 1800 339 5505 CDE: 1800 2255 233 (24 oras na hotline) MAHALAGANG CONTACTS ITABI ANG MGA NUMERO SA IBABA PARA SA TULONG O EMERGENCY MOM FOREIGN DOMESTIC WORKER (FDW) HELPLINE IBA PANG MGA EMERGENCY 1800 339 5505 Ambulansya/ Sunog 995 Ang hotline na ito ay para sa mga FDW na naghahanap ng tulong at payo tungkol sa kaligtasan, suweldo at iba pang bagay na may kinalaman sa pagtatrabaho Pulisya 999 IBA PANG HELPLINES Centre for Domestic Employees 1800 CALL CDE 1800 2255 233 (24 oras) Samaritans of Singapore (SOS) 1800 221 4444 (24 oras) Association of Employment Agencies (Singapore) 6836 2618 ACMI Hotline 6801 7400 Foreign Domestic Worker Association for Social Support and Training (FAST) Toll-Free Hotline 1800 339 4357 (24 oras) EMBASSIES AND HIGH COMMISSIONS Bangladesh 6255 1579 Philippines 6737 3977 India 6737 6777 Thailand 6737 2475 / 8421 0105 Indonesia 6737 7422 / 9295 3964 Cambodia 6341 9785 Myanmar 6735 1672 Sri Lanka 6254 4595