5 Health Unang Markahan - Modyul 3: Mabuti at Di-Mabuting Pakikipag-ugnayan CO_Q1_Health5_ Module3
Health - Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan - Modyul 3: Mabuti at Di-Mabuting Pakikipag-ugnayan Unang Edisyon, 2020 Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na nag handa ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad. Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito. Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul Manunulat: Remedios M. Alido Editor: Julie Cristie P. Paano, Rhea Jane D. Palita Tagasuri: Lolita O. Caspe Tagaguhit: Mary Jane A. Jataas Tagalapat: Ma. Jayvee A. Garapan Tagapamahala: Ramir B.Uytico Arnulfo M. Balane Rosemarie M. Guino Joy B. Bihag Ryan R. Tiu Nova P. Jorge Carmelino P. Benradas Rey F. Bulawan Nicolas G. Baylan Neil G. Alas Imelda E. Gayda Abelardo G. Campani Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________ Department of Education - Region VIII Office Address: Telefax: E-mail Address: Government Center, Cadahug, Palo, Leyte 053 - 832-2997 region8@deped.gov.ph
Health Unang Markahan - Modyul 3: Mabuti at Di-Mabuting Pakikipag-ugnayan 5
Paunang Salita Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba't ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum. Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani- kanilang tahanan. Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito. Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay. Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito. Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan. ii
Alamin Ang magandang relasyon ay napakahalaga upang magkaroon ng katahimikan o katiwasayan ang ating mga kalooban. Ito rin ay nagdudulot ng kasiyahan sa ating buhay. Matututo tayong makisalamuha sa iba't ibang tao at makakabuo ng magandang relasyon dahil sa payo ng ating mga magulang, guro at nakakatanda na may positibong pananaw sa buhay. Ang pagsali sa iba't ibang organisasyon, patimpalak, o pagdalo sa iba't ibang okasyon ay nakatutulong din upang lalong matutuhan ang pagkakaroon ng magandang relasyon sa mga tao sa ating paligid. Ang paggawa ng kabutihan sa kapwa ay isa ring paraan upang makabuo ng maayos na relasyon kaya dapat sanaying gawin natin ito minu-minuto sa bawat araw. Pagkatapos basahin at sagutan ang modyul na ito, ikaw ay may kakayahang matukoy ang mga palatandaan ng maayos at hindi maayos na relasyon sa kapwa (H5PH-Id-12). Subukin Panuto: Isulat ang MR kung ang larawan ay tumutukoy sa maayos na relasyon at HMR kung hindi. Isulat ang sagot sa iyong kwaderno. _____1. _____4. _____2. _____5. _____3. 1 CO_Q1_Health5_ Module3
Aralin 3 Mabuti at Di-Mabuting Pakikipag-ugnayan Ang pakikipag-ugnayan ay isa sa kaaya-ayang katangian nating mga Pilipino. Tayo ay magaling o mahusay makisama sa ating kapwa. Ito ay mahalaga sa buhay lalo na sa isang bata. Ang pakikipagrelasyon ay maaaring mabuti o di-mabuti. Balikan Panuto: Ayusin ang mga pantig na nasa card, upang mabuo ang kasingkahulugan na salita . 1. pakikipagkapwa SA LA KI MU KI HA PA 2. pakikipag-usap KAS YON MU KO NI 3. may pananalig WA LA TI 4. respeto PAG LANG GA 5. totoo PAT TA 2 CO_Q1_Health5_ Module3
Tuklasin Panuto: Pumili ng mga salita sa loob ng kahon na akmang naglalarawan sa maayos at hindi maayos na relasyon. Isulat ito sa loob ng graphic organizer. Gawin ito sa iyong kwaderno tapat selos mahal masaya tiwala paninira malungkot respeto sinungaling away/pananakit Maayos na Relasyon Hindi Maayos na Relasyon Suriin Ang pakikipag- ugnayan / pakikisalamuha ay maaaring mabuti o di- mabuti. Sa inyong palagay anu-ano ang mga palatandaan ng maayos at hindi maayos na relasyon? Mahalaga ba ang pagkakaroon ng mabuting pakikipag-ugnayan sa kapwa? Bakit? Mga Palatandaan ng may Maayos na Relasyon 1. May pagmamahalan ang bawat kasapi ng pamilya, magkakaibigan o magkaklase. 3 CO_Q1_Health5_ Module3
2. May tiwala sa isa't isa. 3. May pagpapahalaga sa nararamdaman ng isa't isa. 4. May paggalang o respeto sa opinyon o ideya ng bawat isa. 5. Natatanggap ang kahinaan ng bawat isa. 6. Nalulutas ang problema sa mahinahong pamamaraan. 7. Mayroong suporta sa bawat kasapi ng pamilya, kamag-aral o kaibigan sa kanilang ninanais sa buhay. 8. Pantay na pagtingin sa bawat isa o walang kinikilingan. 9. May pagbibigayan. 10. Masaya kapag magkakasama. 11. May epektibong pag-uusap o komunikasyon. 12. May pananampalataya sa Panginoon. 13. Malayang naipadarama ang nararamdaman. 14. Malayang naipakikita ang totoong pag-uugali. Mga Palatandaan ng Hindi Maayos na Relasyon 1. Walang pagkakaunawaan. 2. Walang tiwala sa isa't isa. 3. Nakararanas ng sigawan o pananakit sa gitna ng komprontasyon o pag- aayos ng problema. 4. Kawalan ng katapatan. 5. Walang oras sa pakikipag-usap. 6. Nagseselos kapag may kasamang ibang kaibigan. 7. Walang kalayaan upang makapagpahayag ng opinyon sa iba. 8. Kulang sa pagmamahal at suporta mula sa pamilya o kaibigan. 9. Hindi natutuwa sa magandang nangyayari o nakakamit ng kapamilya o kaibigan. 10. Pagpuna at paninira ang natatanggap ng bawat isa. 11. May kinikilingan o hindi pantay-pantay ang pagtingin sa bawat miyembro ng pamilya o mga kaibigan. 12. Walang paggalang o respeto sa opinyon o ideya ng bawat isa. 13. May negatibong pananaw sa buhay. 14. Mapanglaw o laging malungkot. 15. Walang pagpapahalaga sa nararamdaman ng bawat isa. 4 CO_Q1_Health5_ Module3
Pagyamanin Panuto: Iugnay ang nasa hanay A sa mga salitang kasalungat sa hanay B. Isulat ang titik ng tamang sagot sa iyong kwaderno. A 1. Masaya 2. Tapat 3. Maayos 4. Mahal 5. pantay-pantay B a. magulo b. poot/sakit c. sinungaling d. malungkot e. may kinikilingan/iba-iba Isaisip Anu- ano ang mga palatandaan ng maayos at hindi maayos na relasyon? Bakit mahalaga ang pagkakaroon ng maayos na relasyon sa kapwa? Panuto: Punan ng mga salita ang patlang upang mabuo ang konsepto ng aralin. Piliin ang sagot sa kahon. kalungkutan maayos katahimikan o kahinahunan kasiyahan tensyon at alalahanin Ang _______________na relasyon ay nakapagbibigay ng ____________ sa buhay at nagdudulot ng ____________ng kalooban ng isang tao samantalang ang hindi maayos na relasyon ay nakakapagdulot ng __________at _____________. 5 CO_Q1_Health5_ Module3
Isagawa Panuto: Nasa loob ng kahon ang mga sitwasyong may maayos at hindi maayos na relasyon. Alin dito ang maisusulat mo sa kaukulang talahanayan sa ibaba? Gawin ito sa iyong kwaderno. Bumisita ka sa kaibigan mong may sakit. Ibinigay mo sa inyong kapitbahay ang pinaglumaan mong damit. Lumabas ka ng silid-aralan na hindi nagpapaalam sa iyong guro. Ang buong mag-anak ninyo ay nagsisimba tuwing araw ng Linggo. Sinaktan mo ang iyong nakababatang kapatid dahil pinunit ang aklat mo. Hindi ka pinayagan ng inyong mga magulang na sumali sa patimpalak sa pagtula sa programa ninyo sa paaralan. Maayos na Relasyon Hindi Maayos na Relasyon 1. 1. 2. 2. 3. 3. 6 CO_Q1_Health5_ Module3
Tayahin A. Panuto: Basahin ang bawat pahayag. Iguhit ang ☺ kapag ito ay palatandaan ng maayos na relasyon at kung hindi. Isulat ang iyong sagot sa kwaderno. Mga Pahayag 1. Pagtanggap at respeto sa pagkakaibang pananaw at opinyon sa kapwa. 2. Nagsasabi ng mga hindi totoong bagay tungkol sa kapwa. 3. Madalas na nag-aaway at nagsisigawan. 4. May tiwala sa isa't isa. 5. Pinag-uusapan ng mahinahon ang hindi pagkakaunawaan. B. Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot. Isulat ang iyong sagot sa kwaderno 1. Kung ang maayos na relasyon ay nakapagbibigay ng kasiyahan sa buhay ang hindi maayos na relasyon ay nagdudulot ng _____________. b. kapayapaan a. kaluwalhatian c. kayamanan d. tensiyon at alalahanin 2. Ang mga sumusunod ay palatandaan ng hindi mabuting pakikipag-ugnayan maliban sa isa _____________. a. Walang tiwala sa isa't isa. b. Walang pagkakaunawaan. c. Mapanglaw o laging malungkot. d. May epektibong pag- uusap o komunikasyon. 3. Makikita sa may magandang relasyon ang pagiging masaya, tapat, may tiwala, respeto at ________________. a. malungkot c. pagmamahal b. pananakit d. selos 4. Bakit mahalaga ang pagkakaroon ng maayos na relasyon? a. Ito'y mahalaga dahil sisikat ka. b. Ito'y mahalaga dahil aangat o yayaman ka. c. Ito'y mahalaga dahil utos ng mga magulang, guro at nakakatanda. d. Ito'y mahalaga dahil nagdudulot ng saya sa buhay at katahimikan ng kalooban. 5. Alin sa mga sumusunod na sitwasyon ang nagpapakita ng mabuting pakikipag-ugnayan sa kapwa? a. Tinutukso ni Aldrin ang pilay niyang kaklase. b. Ipinahiram ni Luz kay Fe ang isa niyang bolpen. c. Tinawanan ng buong klase ang maling sagot ni Jay. d. Kinuha ni Shaira ang papel ni May nang walang pahintulot. 7 CO_Q1_Health5_ Module3
Karagdagang Gawain Panuto: Isulat sa iyong kwaderno ang salitang Tama kung wasto ang pahayag at Mali kung hindi wasto. 1. Ang pakikipag -ugnayan ay hindi mahalaga sa buhay ng isang bata. 2. Ang mga magulang, guro at mga nakatatanda ay nakakatulong upang matutong makisalamuha at magkaroon ng maayos na relasyon. 3. Ang paggawa ng di -mabuti sa kapwa ay makabubuo ng maayos na relasyon. 4. Ang hindi mabuting relasyon ay nagdudulot ng kalungkutan, tensiyon at alalahanin. 5. Ang pakikipag-ugnayan ay maaaring mabuti o di- mabuti. 8 CO_Q1_Health5_ Module3
Susi sa Pagwawasto paninira masaya 5. HMR 4. MR away/pananakit respeto 3. MR malungkot mahal 2. HMR sinungaling tapat 1. MR Maayos na Relasyon Di Maayos na Relasyon Subukin Tuklasin ninyo sa paaralan. pagtula sa programa sumali sa patimpalak sa inyong mga magulang na *Hind ka pinayagan ng guro. nagpapaalam sa inyong aralan na hindi *Lumabas ka ng silid mo. dahil pinunit ang aklat nakababatang kapatid *Sinaktan mo ang Relasyon Hindi Maayos na 5. TAPAT 4. PAGGALANG 3. TIWALA 2. KOMUNIKASYON 1. PAKIKISALAMUHA Balikan 5. b 4. d 3. c 2. d 1. d B. damit. pinaglumaan mong kapitbahay ang *Ibinigay mo sa inyong sakit. sa kaibigan mong may *Bumisita ka sa hospital ng Linggo. nagsisimba tuwing araw *Ang buong mag-anak ay Maayos na Relasyon Isagawa 5.Tama 4 Tama 3 Mali 2.Tama 1.Mali Gawain Karagdagang 5.e 4.b 3.a 2.c 1.d Pagyamanin 5. 4. 3. 2. 1. A Tayahin 9 CO_Q1_Health5_ Module3
Sanggunian Ahrol, Light.2016, K to 12 Grade 5 Learners Material in, Health(Q1-Q4) Yunit 1- Aralin 5 Mga Pamamaraan Upang Mapabuti ang Pakikipag-ugnayan sa Kapwa, 9 Ahrol, Light. 2016, K to 12 Grade 5 Learners Material in Health, Yunit 1-Aralin 3 Mga Palatandaan ng Mabuti at Di-Mabuting Pakikipag-ugnayan sa Iba,10-13 Department of Education. 2016, K to 12 Curriculum Guide in Health, 44 Gatchalian, et. al. 2016, Masigla at Malusog na Katawan at Isipan 5, 126-131 10 CO_Q1_Health5_ Module3