Pamumuhay nang Maayos nang May Diabetes Paano ginagawa ng ating mga katawan na enerhiya ang pagkain Lahat ng bahagi ng katawan (mga kalamnan, utak, puso, at atay) ay nangangailangan ng enerhiya para gumana. Ang enerhiyang ito ay nagmumula sa pagkaing kinakain natin. Tinutunaw ng ating mga katawan ang pagkaing kinakain natin sa pamamagitan ng paghahalo sa mga ito sa mga likido (mga acid at enzyme) sa tiyan. Kapag tinutunaw ng tiyan ang pagkain, nadudurog ang carbohydrate (mga asukal at gawgaw) sa pagkain para maging isa pang uri ng asukal na tinatawag na glucose. Sinisipsip ng tiyan at maliliit na bituka ang glucose at pagkatapos ay inilalabas ito sa daloy ng dugo. Sa sandaling nasa daloy ng dugo na ito, magagamit kaagad ang glucose para sa enerhiya o maiimbak sa ating mga katawan, para magamit sa ibang pagkakataon. Upang magamit o maimbak ang glucose para sa enerhiya kailangan ng ating mga katawan ng insulin, isang hormone na gawa ng mga selyula sa ating lapay. Kung walang insulin, mananatili ang glucose sa daloy ng dugo, na dahilan para manatiling mataas ang mga lebel ng asukal sa dugo. Paano gumagawa ang katawan ng insulin Ang mga selyula sa ating lapay na gumagawa ng insulin ay tinatawag na beta cells. Ang mga selyulang ito ay napakasensitibo sa dami ng glucose sa daloy ng dugo. Karaniwan, sinusuri ng beta cells sa lapay ang mga lebel ng glucose sa dugo tuwing ilang segundo. Nararamdaman ng mga selyula kapag kailangan nilang bilisan o bagalan ang dami ng ginagawa at inilalabas na insulin sa daloy ng dugo. Kapag kumakain ang isang tao ng pagkaing mataas sa carbohydrates, tulad ng tinapay, tumataas ang lebel ng glucose sa dugo at pinasisimulan ng beta cells ang lapay na maglabas ng mas marami pang insulin sa daloy ng dugo. Binubuksan ng insulin ang mga pinto ng selyula Kapag inilalabas ang insulin mula sa lapay, naglalakbay ito sa daloy ng dugo patungo sa mga selyula ng katawan, na dahilan para magbukas ang mga pinto ng selyula para papasukin ang glucose. Pagkatapos ay ginagawa ng mga selyula ang glucose na enerhiya para gamitin kaagad o maaari nilang iimbak ito para gamitin sa ibang pagkakataon. Habang lumilipat ang glucose mula sa daloy ng dugo patungo sa mga selyula, nagsisimulang bumaba ang mga lebel ng asukal sa dugo. Masasabi ng beta cells sa lapay na nangyayari ito, kaya binabawasan nila ang dami ng ginagawa nilang insulin. Kasabay nito, binabawasan ng lapay ang dami ng insulin na inilalabas nito sa daloy ng dugo. Kapag nangyayari ito, nababawasan din ang dami ng glucose na pumapasok sa mga selyula. Pagbabalanse sa insulin at sukal sa dugo para sa enerhiya Ang pagtaas at pagbaba ng insulin at asukal sa dugo ay maaaring mangyari nang ilang beses sa maghapon at sa gabi. Ang dami ng glucose at insulin na nasa daloy ng ating dugo ay nakadepende sa kung kailan at gaano karami ang ating kinakain. Kapag maayos na gumagana ang ating katawan, mapapanatili nito ang asukal sa dugo sa normal na lebel, na nasa pagitan ng 70 at 140 milligrams kada deciliter. Gayunpaman, kahit sa mga taong walang diabetes, ang mga lebel ng asukal sa dugo ay maaaring umakyat hanggang sa 180 habang kumakain o ilang sandali matapos kumain. Sa loob ng 2 oras matapos kumain, karaniwang bumababa ang mga lebel ng asukal sa dugo sa mas mababa sa 140. Pagkatapos nang ilang oras na hindi kumakain, maaaring bumaba ang asukal sa dugo hanggang sa 70. Ang paggamit ng glucose para sa enerhiya at pagpapanatiling balanse ito sa tamang dami ng insulin - hindi masyadong marami at hindi maysadong kaunti - ay ang paraan ng ating mga katawan na mapanatili ang Itutuloy sa susunod na pahina
enerhiyang kinakailangan upang manatiling buhay, makapagtrabaho, makapaglaro, at gumana, kahit kapag natutulog tayo. Tinutulungan ng insulin ang ating mga katawan na mag-imbak ng ekstrang glucose Tinutulungan ng insulin ang ating mga selyula na gawing enerhiya ang glucose, at tinutulungan ang ating mga katawan na mag-imbak ng ekstrang glucose para gamitin sa ibang pagkakataon. Halimbawa, kung kakain kayo ng marami at hindi kaagad kailangan ng inyong katawan ng ganoon karaming glucose, tutulungan ng insulin ang inyong katawan na iimbak ito para gawin itong enerhiya sa ibang pagkakataon. Ginagawa ng insulin ito sa pamamagitan ng paggawa sa ekstrang pagkain na mas malalaking pakete ng glucose na tinatawag na glycogen. Ang glycogen ay nakaimbak sa atay at mga kalamnan. Tinutulungan din ng insulin ang ating mga katawan na mag-imbak ng taba at protina. Halos lahat ng selyula ng katawan ay nangangailangan ng protina para gumawa at lumaki. Kailangan ng katawan ng taba para protektahan ang mga nerbiyo at gumawa ng ilang mahahalagang hormone. Maaari ring gamitin ng katawan ang taba bilang pagkukunan ng enerhiya. Binabago ng diabetes kung paano gumagana ang prosesong ito Kapag may diabetes, ang katawan ay humihinto sa paggawa ng insulin, binawasan ang dami ng ginagawa nitong insulin, o hindi na nito kayang gamitin nang maayos ang sarili nitong insulin. Kapag nangyayari ito, maaari itong humantong sa ilang bagay. Una, hindi makakapasok ang glucose sa mga selyula kung saan kailangan ito, kaya patuloy na tumataas ang dami ng glucose sa daloy ng dugo. Ito ay tinatawag na hyperglycemia (mataas na asukal ng dugo). Kapag umabot ang lebel ng asukal ng dugo sa 180 o mas mataas, inaalis ng mga kidney ang ekstrang asukal sa pamamagitan ng ihi. Dahil dito, mas madalas na umihi ang isang tao kaysa sa karaniwan. Dahilan din ito para mas uhaw ang pakiramdam ng isang tao dahil sa tubig na nawawala niya dulot ng sobrang pag-ihi. Kapag nawawalan ang isang tao ng asukal sa ihi, para rin itong nawawalan ng enerhiya dahil walang asukal para magamit o maimbak ng mga selyula. Kapag nangyayari ito, ang isang tao ay maaaring makaramdam ng pagkapagod, bumaba ang timbang, at palaging gutom. Kabilang sa iba pang mga problema na dulot ng mataas na asukal sa dugo ang malabong paningin at mga impeksiyon ng balat o mga sugat na hindi gumagaling. Ang mga babae ay maaaring mas madalas na magkaroon ng mga impeksiyon sa puwerta na dulot ng yeast. Pagpapanatili ng asukal sa dugo sa mga ligtas na lebel Para sa isang taong may diabetes, ang pangunahing pagtutuonan ng paggamot ay ang pagpapanatili ng mga ligtas na lebel ng asukal sa dugo, ibig sabihin kasing-normal ng maaari. Ang mga taong may type 1 diabetes ay kailangang gumamit ng insulin bilang bahagi ng kanilang plano ng pangangalaga para makontrol ang mga lebel ng asukal sa kanilang dugo. Ang ilang tao na may type 2 diabetes ay mapapanatili ang asukal sa kanilang dugo sa mga ligtas na lebel sa pamamagitan ng isang masustansyang diyeta at regular na pag-eehersisyo. Maraming taong may type 2 diabetes ang umiinom din ng mga tableta para sa diabetes, gumagamit ng insulin, o pareho bilang bahagi ng kanilang mga plano sa pangangalaga ng diabetes. Ang mga taong may type 1 o type 2 diabetes ay makikipagtulungan sa kanilang mga pangkat sa pangangalagang pangkalusugan upang panatilihing kasing-normal ng maaari ang mga lebel ng asukal sa dugo. Kapag napanatili sa ligtas na lebel mga asukal sa dugo, nangangahulugan ito na nakukuha ng katawan ang enerhiyang kailangan nito para magtrabaho, maglaro, magpagaling, manatiling malusog, at maiwasan ang mga komplikasyon sa hinaharap na dulot ng matataas na lebel ng asukal sa dugo sa paglipas ng panahon. PE100102T-01-18 Rev. date 2018017 © 2018, Kaiser Foundation Health Plan of Washington