Pagkatapos ng Kontrata at iba pang maikling-maikling kuwento sa Filipino NOEL G. DE LEON Kasingkasing Press 2014
Mga Nilalaman Mula sa may-akda I Maaring totoo, maaring hindi (0) Higit sa Isa (1)Pagkatapos ng Kontrata (2) Sa Akin Ka Na Lang (3) Di na Tulad ng Dati (4) Pagkatapos Mag-Dinner (5) Welcome to Moana (6) Heto Ako Ngayon (7) Regent (8) Relasyon (9) Magkapatid (10) Room Boy (11) Katuturan (12) Kahit Siya'y Ano (13) Mag-asawa (14) Regalo (15) Gitara (16) Lila (17) Hitsura (18) Last Full Show (19) Gabi-gabi (20) Hunyo
(21) Martin II Ayon sa mga nakita, at narinig (22) Ang Kuring (23) Dasal (24) Duaw (25) Sandra (26) Monggo (27) Pangarap (28) Kandila (29) Hapunan (30) Lablab (31) Manggad (32) Magkakapatid (33) Magkakaibigan (34) Mag-Ina (35) Maglolo (36) Maglola (37) Magjowa (38) Kakosa (39) Kalandian (40) Babad (41) Suka (42) Labada (43) Kasal (44) Hula (45) Tampo
(46) CR
(47) Halik
(48) Sitio Manggayad
(49) Hiwalayan Blues
(50) Agahan
Kay Sol, Hermie, Pilar, Erlo, at Emelda - higit sa pagkakaibigan.
Mula sa may Akda GANITO NAMAN TALAGA siguro ang maging manunulat, darating ang panahon na ganang-gana ka, ang panahon na agresibo kang may magawa at matapos, at dumating iyun sa akin kung saan dapat ay ginagawa ko na ang tesis ko, ngunit masunurin lang talaga siguro ako, takot akong magtampo ang musa ko sa akin, kaya pinagbigyan ko siya. May 31, 2014 natapos ang kontrata ko sa UP High School sa Iloilo, balik estudyante na ulit sa pasukan ang peg ko, kailangan na kasi talagang tapusin ang tesis na halos isang taong natengga sa laptop. At imbes na umupo at pagnilayan ang tesis, heto ako ngayon at nagsusulat, hindi ng mga chapters na kailangang tapusin mula sa tesis sa aking masterado, kundi ng mga maikling-maikling kuwentong hawak-wahak mo ngayon. Hindi ko alam kung tama ba itong ginagawa ko na pinagbibigyan ko ang gusto ng puso, ang magsulat, kahit alam na alam ng isip ko na dapat ang isinusulat ko sa mga sandaling ito ay ang tesis na isang taon na lang halos ay dapat ko nang matapos. Kapag tinatanong ako kung kailan ko matatapos,
palagi kong sinasabing isang taon na lang, isang taon na lang, at ito pa rin ang alam kong sagot kung patuloy na may magtatanong sa akin ngayon. Hindi ka puwedeng tumakas pag musa na ang nagdikta, kapag musa mo na mismo ang namimilit, mangangalabit ito sa kahimbingan ng tulog sa madaling-araw, mag-aaya sa labas kahit tirik ang init, makikipag-date kahit di ka naman kinakausap ng maayos, minsan pasusulatin ka lang nang pasusulatin kahit ang totoo, hindi pa alam ang katapusan o patutunguhan ng mga isinusulat. At dahil ginusto natin ito bilang manunulat, nandito pa rin tayo at nag- aabang sa mga posibilidad ng kaniyang pagbisita, kahit ang kapalit nito ay ang matagal na sanang natapos na tesis. Ang pagsusulat ay pagbabasa rin, ang mga maikling-maikling kuwento sa koleksyong ito ay mula hindi lamang sa mga personal kong karanasan, inspirado rin ang marami sa mga kuwento rito mula sa mga pinagbabasa ko tulad ng Fast Food Fiction: Short Short Stories to Go ni Noelle Q. de Jesus at Jessica Zafra, Dadaanin ni Alwin C. Aguirre at Nonon Carandang, 100 Kislap ni Abdon Balde Jr., Wag Lang Di Makaraos: 100 Dagli (Mga Kwentong Pasaway, Paaway at Pamatay) ni Eros S. Atalia, Mga Kuwento ni Datu Lubay ni Alex C. Delos Santos, Kulay Rosas ang Pintig ng Puso ni Gerardo Z. Torres at Emotero ni Mark Angeles. Lahat ito ay tinitingnan ko bilang puwersa sa pagsulat ng disiplina ng maikling-maikling kuwento, na sa simula ay aakaling madala dahil maiksi, maaaring sa iba ay madali, pero hindi sa lahat.
Bunga ang aklat na ito ng kapangahasan ko bilang batang manunulat at mambabasa, na sa tingin ko ay importante upang higit kong makilala ang sarili. 24 anyos na ako ngayon, at tulad ng ipinangako ko sa sarili ko tatlong taon na ang nakalilipas, gusto kong mabasa ako, sa kahit anong paraan, kaya heto ako ngayon, pilit na pinagbibigyan ang musa at patuloy na naniniwala sa sarili. Para sa iyo ito, kaya enjoy lang, kahit wala naman talagang kalutasan ang mga problema o pinoproblema ng mga tauhan sa kuwento, kahit parang bitin, kahit parang di naman kuwento, sa huli, sino ba ang magsasabi ng kung kuwento ito o hindi, kung maikling-maikling kuwento nga ba ito o mga drama lang ng isang manunulat na takot na di matapos ang kaniyang tesis? Nagpapasalamat ako sa UPHSI, sa mga kasama sa loob at labas ng faculty room, sa mga kapwa manunulat, sa mga naestudyante ko, at sa mga kaibigan na patuloy na naniniwala. Kay Sol, Hermie, Pilar, Erlo, at Emelda na nakasama ko halos araw-araw nitong nakaraang taon, mahidlaw ako sa inyo, sa mga halakhakan at kainan. Para sa inyo ito, sabay-sabay nating pagsaluhan ang bahaghari ng pag-ibig, na kung di pa umulan ay di pa magpapakita, at mawawala pagkatapos. Noel G. de Leon UP Visayas, Iloilo Hunyo 1, 2014
I Maaring totoo, maaring hindi
Higit sa Isa Magtatanghali na nang magkita kami ni Vincent sa ilalim ng overpass sa harap ng UP, tirik ang init, tagaktak ang pawis sa kaniyang nuo, tila batis ang likuran nito nang hawakan ko, nalunod ako sa kaniyang rabaw nang magtapat ito ng kaniyang pag-ibig: Mahal ko kayong dalawa. Hindi na ako nabigla, sa isip ko: parepareho lang naman tayong umiibig ng higit sa isa.
Pagkatapos ng Kontrata Itinago ko sa loob ng kabinet ang mga picture frame nang malamang pupunta si Carl, ayokong isipin niya na ang sama-sama ko bilang partner sa partner ko. Na habang nasa isang relasyon ay kung ano- ano ang ginagawa ko. Malinaw sa amin ni Carl na hanggang dito lang kami, na hanggang FB lang, na no strings attached, sa isip-isip ko, mabuti na ang malinaw para di magkasisihan sa huli. Sa Grindr kami ni Carl unang nagkakilala, gay geosocial networking app sa mga iOS, Android, at BalckBerry OS devices, parang meet and greet na style na app, at 'yun nga, di lang naman talaga pang meet and greet ang gusto namin nung mga panahong magdesisyon kaming magkita. Kaya nang ayain niya ako sa isang coffeeshop malapit sa eskwelahan kung saan siya kumukuha ng medesina, sumama ako sa kaniya hanggang makita na lamang namin ang mga sarili na nakikipaghalikan na sa isa't isa sa loob ng isang madilim na kuwarto malapit sa simbahan ng Molo. Hindi lamang isa, dalawa, tatlo, apat, lima, kundi nasundan iyun ng maraming beses ng muling pagkikita at pagniniig sa isa't isa. Mukhang may plano kang ikutin ang mga lodging house sa Iloilo, tanong niya sa akin habang amat-amat na gina-unbutton ang longsleeves na suot-suot ko. Magaling sa kama si Carl, kahit di
naman ganun kalaki ang kaniya, maalam niyang gamitin ang kaniyang dila at mga daliri, ang kaniyang bewang, magaling siyang makaisip ng bagong posisyon na di ko aakalaing magagawa niya, pero sa kaniya na mismo nanggaling, expect the unexpected, nagiging animal naman talaga ang lahat sa kama pag naabutan ng dilim, sabay tawa. Isinara ko agad ang kabinet matapos na maitago ang mga picture frame, sinigurado kong nakataob ito at natatabunan ng mga damit. Nakakahiya, baka isipin ni Carl na ganun ko kamahal ang partner ko pero kung ano-anong kabaliwan ang ginagawa namin habang wala siya dito. Inayos ko ang pagkakasalansan ng mga libro ko sa lamesa, sa sarili, ang dami-dami ko na rin palang napalalampas na libro, hindi nasisimulang basahin, ang iba ay hindi ko man lang natatapos basahin. Pinalitan ko na rin ang mga punda ng unan, ang kurtina, nakapaglampaso na rin ako ng sahig, ayokong isipin ni Carl na ang dumi-dumi ng bahay ko. Mahirap naman kasi talaga ang long-distance relationship, 'ika ni Carl matapos ang isang lagok ng mainit na kape na tinimpla ko para sa kaniya. Kung mahina ka masyado, kaya kang lamunin ng lungkot, bulong ko sa sarili habang pinagmamasdan si Carl. Gwapo si Carl, may pagka-chubby pero malakas ang sex appeal, matalino, mabait, walang arte sa katawan, kung wala lang siguro ako sa relasyon ngayon, seseryosohin ko 'tong nararamdaman ko sa kaniya, pero malinaw sa amin ang lahat bago pasukin itong pinasok namin, at ayoko rin namang masisi sa huli.
Nurse si Mario sa Canada, ang partner ko ngayon. Doon niya nahanap ang suwerte niya bilang nurse. Kahit masakit nung una, naintindihan ko ang mga desisyon ni Mario sa buhay, kailangan niyang lumayo dahil iniisip niya rin ang mga kapatid nito at magulang. Sa limang magkakapatid kasi, siya lang ang nakatapos, lahat ay nakapag-asawa ng maaga, nagkaanak, hanggang magdesisyong magsarili at bumuo ng isang pamilya. Si Mario lang ang naiwan sa bahay nila kasama ang nanay nitong may diabetes. Babalik ako, sisikapin kong makauwi pagkatapos ng kontrata ko sa Canada, pangako ni Mario sa akin nung huling gabing magkita kami bago siya lumipad. Iyun ang tanging pinanghahawakan ko sa ngayon, ang pangako niyang babalik siya, na sisikapin niyang bumalik. Alam ko namang tutuparin niya ang pangako niya sa akin, ganung tao si Mario, wala siyang binibitawang pangako na hindi niya tinutupad. Umupo si Carl sa kama habang hinuhubad ang suot-suot na sapatos, nang mapansin niya ang mga libro sa ibabaw ng aking lamesa, nagtanong siya kung nabasa ko ang lahat ng iyun, sabi ko, oo habang nakangiti, hindi niya naman malalaman kung nagsisinungaling ako o hindi. Pinatay ko ang ilaw, nang maramdaman kong lumalapit sa akin si Carl, binuksan ko ulit, o, bakit? tanong nito na parang gulat na gulat kung bakit ko muling binuksan ang ilaw, ngumiti ako sa kaniya habang ibinubulong na gusto ko kasing makita ka sa liwanag, mas ginautgan ako. Itinulak niya ako pabalik malapit sa switch ng ilaw, siya na ang nag switch
off, bakit, tanong ko habang balot ng dilim ang buong kuwarto, mas makikita natin ang isa't isa sa dilim, bulong nito habang sunod-sunod na nilalamon ang aking bibig, leeg, at tainga. Mula doon, totoo nga ang sinabi niya matapos na patayin ang ilaw kanina, mas nakita ko siya ng buo mula sa amat-amat na nagliliwanag na dilim, mas naamoy ko siya, ang kaniyang hininga, nalasahan, ang matamis niyang laway na kay Mario ko huling natikman, totoo nga ang sabi ni Carl kanina, mas nagamit ko ang lahat ng pandama ko sa dilim, nasiyahan ako, kahit hindi naman ganun kalakihan ang kay Carl. Magdadalawang taon na si Mario sa Canada, ilang buwan na lang ay babalik na siya sa Pilipinas. Tulad ng dati, wala namang nagbago sa pagmamahal ko sa kaniya, ganun rin ang sabi niya sa akin nung huli kaming mag-usap sa Skype. Parang ambilis-bilis lang ng panahon, parang kailan lang nang magpaalam siya, at sa mga susunod na buwan ay babalik na siya para tuparin ang pangako nito sa akin. Halos tatlong buwan na kaming di nagkikita ni Carl, naging abal siya sa pag-aaral, graduating kasi at pursigidong maging doktor kaya nagsusunog ng kilay. Board exam ko na sa susunod na semana, text ni Carl matapos ang ilang buwan na halos di kami magpansinan-usap dahil sa pagiging abala sa mga buhay namin. Hindi ko alam ang isasagot ko sa text niya, gusto ko sanang mag-good luck, pero baka hindi 'yun ang inaasahan niyang sagot. Matapos ang ilang minuto, nag-reply ako, uy, kumusta? Magkita tayo, gusto kitang i-good luck ng
personal. Pagkatapos ng halos tatlong oras matapos ang pag-uusap sa text, nasa harap ko na ulit si Carl. Matapos ang halos tatlong buwan, kaharap ko na ulit siyang umiinom ng kape. Ganung-ganun pa rin ang hitsura ni Carl, gwapo pa rin, chubby pa rin pero malakas talaga ang sex appeal. Medyo lumalim lang ang eye bags, pero ganun pa rin ang amo ng kaniyang mga mata, kahit nasa dulo siya ng lamesa, parang naaamoy ko sa kabilang dulo ng lamesa ang bango ng kaniyang hininga, nalalasahan ko ang tamis ng kaniyang laway. Bago pa man niya maubos ang iniinom, lumapit ako sa kaniya, sa harap niya, kahit hiyang-hiya ako sa gagawin ko, niyakap ko siya, mahigpit na yakap, gumanti siya, alam kong naiintindihan ni Carl ang ibig sabihin ng mga yakap ko sa kaniya, alam kong nasaktan ko siya, alam kong may tampo pa rin siya sa akin nung huli kaming magkita at aminin ko sa kaniya ang totoo kong nararamdaman sa sitwasyon namin. Pipili ka at pipili sa huli, hindi puwedeng pagsabaysabayin ang mga bagay-bagay, iisa lang ang puso mo, iisa lang ang katawan mo, umiyak ako habang naglalaro sa isip ko ang mga salitang ito ni Carl habang mahigpit ko siyang niyayakap. Bago niya lisanin ang bahay ko, nasa tamang lugar na ulit sa kuwarto ang mga picture frame na may retrato namin ni Mario, nakahinga na rin ako ng maluwag, sa wakas, magkikita na ulit kami ni Mario pagkatapos ng parang napakabilis na dalawang taon.
Sa Akin Ka Na Lang Nag-anunsiyo si Lorence sa kaniyang facebook na single na ulit siya, na wala na sila ng tatlong taong nobyo. Sunod-sunod ang koment mula sa mga kaibigan at di nito kaibigan. May nagsabing kaya mo 'yan, lalaki lang 'yan, may mga nagkomentong iinom na lang 'yan mamaya, puntahan ka namin pagtapos ng work, may mga nagtanong ng bakit, anyare? at may mga nagbiro ng makakahanap ka agad, ang ganda mo kayang lalaki, at tayo na lang. Hindi ni Lorence pinansin ang mga koment sa post niya, pagkatapos basahin ay agad niyang itinutuon ang tingin sa mga required readings na kailangan niya pang tapusin bago mag Sabado. May di pamilyar na pangalan na napansin si Lorence na nag koment sa post niya bago siya bumalik sa pagbabasa, naintriga siya dahil pangalan ng lalaki kaya agad niyang binalikan ang post niya para tingnan, ang sabi you will be happy again, I know that it is very difficult to get into that state, but with time, you will return to a happier and more stable version of yourself. Pag tapos mabasa ang koment, gin-click niya ang pangalan, nang tingnan niya ang mga retrato sa profile, di siya pamilyar dito, kahit anong isip niya, parang walang pagkakataon na nagkita na sila noon.
Thanks, Robert, thanks for the concern. But have we meet before? tanong nito sa chat box ng facebook. Mabilis na nag-reply si Robert San Miguel Del Castillo, you're welcome, no, but I am willing to meet you in person. Pagkatapos ng mahaba-habang pag- uusap, nagdesisyon silang magkita sa Escas, isang tagong restawran sa likod ng isang unibersidad sa syudad ng Iloilo. Pinaghandaan ni Lorence ang pagkikita nila, maaga pa siyang natulog kagabi at maaga ring gumising kinabukasan. I'm here na, nakapula akong longsleeves, text ni Robert kay Lorence na tamang kabababa lamang sa taxi na sinasakyan. Namula si Lorence nang mabasa ang text ni Robert, shit, sa isip niya, nakapula rin ako. Nang agad na makita ni Lorence si Robert, nakangiti itong sumalubong, kahalamutan, pareho pa talaga tayong nakapula, bungad ni Lorence sa bagong kaibigan. Hindi ka anman kasi nagsabing magpupula ka, pero cute naman di ba? biro ni Robert. Tatlong oras lang na magkasama sina Lorence at Robert sa Escas, pero parang ang dami na nilang napag-usapan tungkol sa mga buhay nila. Nalaman ni Lorence na lit teacher pala sa Miag-ao si Robert at kasalukuyang nag-aaral ng doktorado sa Diliman. Mabait si Robert, di mo aakalaing bakla dahil sa laki ng braso at dibdib, nang matapos ang pag-uusap ng dalawa, inalok na ni Robert si Lorence kung puwede ba siya nitong ihatid pauwi. Hindi na tumanggi si Lorence, pakiramdam niya, ang gaan-gaan ng loob niya rito. Dito ka pala nakatira ha, 'ika ni Robert sa bagong kaibigan, ngayong alam ko na, puwede na ba kitang sunduin pag Sabado? Di
sumagot si Lorence, ngumiti lamang siya at nakipagkamay rito habang bumababa sa sasakyan ng kaibigan. Nang makaakyat na ng kuwarto si Lorence, binalikan niya ang post niya sa facebook, paulit-ulit na binasa ang koment ni Robert, hanggang sa mabakas niya sa sariling mukha ang ngiti at sandaling nakalimutan si Mao, ang tatlong taon niyang nobyo. Habang titig na titig si Lorence sa mga retrato ni Robert sa facebook nito, biglang may nag pop-up na message, galing kay Robert, ang sabi, I had a fabulous day, Lorence, thank you so much I enjoyed your company. I hope to see you again nextweek. Nag-reply si Lorence ng same here at may pahabol pang smiling face ng emoticon. Magtatatlong buwan nang lumalabas-labas sina Lorence at Robert pag Sabado. Minsan, may mga pagkakataong dumadalaw si Robert sa bahay ni Lorence, Surprise! na madalas ring ikagulat ni Lorence. Pasensya ka na, di ako nakapaglinis ng bahay, ang dami ko kasing tinatapos ngayon sa opisina, paliwanag ni Lorence sa kaibigan pag naaabutan nitong medyo magulo ang bahay nito. Naku, wala 'to, gusto mo tulungan kitang maglinis ngayon, e, alok na tulong ni Robert, at mula sa alok na iyon ay sabay nilang lilinisin ang buong bahay. Magsisimula sila sa salas, papalitan ang mga punda ng toss pillow, pupunasan ang mga alikabok na nagtatago sa likod ng TV, ng salamin, ng lampshade, ng aircon hanggang sa makarating sa kusina, hanggang sa kuwarto ni Lorence. Inunang inayos ni Robert ang mga
papel na nakakalat sa sahig, isinunod niya ang mga nagkalat na libro, isinalansan niya ito dipende sa laki at kapal habang pinapalitan naman ni Lorence ang kobre-kama at ang punda ng kaniyang mga unan. Nang matapos na sila sa paglilinis, naghanda si Lorence ng merienda para sa kaibigan. Habang kinakain ang turon at ang malamig na orange juice, tila biglang nakaramdam ng pagiging maaliwalas si Lorence sa sarili niyang bahay, ang dami nating nagawa, Bert, 'ika niya sa kaibigan. Oo nga, e, akalain mo 'yun, sagot ni Robert ng nakangiti. Naka-move-on ka na ba sa kaniya, Rence, mahinahong tanong ni Robert kay Lorence, kanina lang, pabiro nitong sagot sa kaibigan. Seryoso nga, pamimilit ni Robert. Imbis na sagutin ni Lorence ang tanong, kumuha pa ito sa kusina ng turon at iniabot sa kaibigan, alam mo, marami pang turon doon, kailangan nating maubos 'yun dahil ayoko namang mag-dinner mamaya ng turon no, sabay tawa habang malayo ang tingin sa labas ng bintana. Nang makauwi na si Robert, isa-isang isinarado ni Lorence ang mga bintana sa kaniyang bahay, may takot siyang baka pasukin siya ng masamang-loob pag nasa kahimbingan ng tulog. Hinugasan niya ang pinagkainan nila ni Robert, at pagkatapos ay pinatay niya ang mga ilaw maliban sa nag-iisang ilaw sa labas ng kaniyang bahay. Nang mapansin niya ang mga required readings para sa klase niya sa Sabado at ang mga dapat tapusin sa opisina, mas pinili ni Lorence na mahiga at itsek ang kaniyang facebook, alam niyang tututuuhin ni Robert ang pagba-block nito sa kaniya sa facebook dahil hindi niya
pinagbigyan ang gusto nito kanina. At totoo nga, gin-block siya nito dahil tatlong buwan na halos ay hindi pa rin makapag-move-on- move-on si Lorence kay Mao, ang halos tatlong taon niyang nobyo.
Di na Tulad ng Dati Hindi na kami naabutan ng dalawang buwan ni Travis, hindi ko alam, pero may pakiramdam akong di naman talaga kami magtatagal nang sagutin ko siya sa Starbucks nung hapong iyon. Pakiramdam ko, gusto ko lang ang idea na kasama siya, na naipakikilala siya sa mga kaibigan ko, paano naman kasi, ang gwapo at di mo mahahalatang bading, kaya bagay talaga kami, parang mag bestfriends lang pag naglalakad sa mall o kapag magkasamang nanonood ng sine. Hindi na ako masaya, 'ika niya pagkatapos naming mag- dinner sa Cocoon, restawran sa labas ng San Agustin kung saan kami nag-aaral noon. Siyempre, kunwari windang ako, kunwari hindi makasagot sa narinig ko, pero ang totoo, inaasahan ko na ito matagal na. Hindi na ako humingi ng paliwanag, masakit sa umpisa, lalo na pag harap-harapang sinabi sa 'yo na di na siya masaya, pero ayokong maghabol, hindi ako ganung klaseng tao, sa sarili ko, mabuti na nga lamang at ganito kaaga niya sinabi sa akin at di na umabot ng taon. At bilang pakunswelo, siya na raw ang magbabayad ng kinain namin nung gabing iyon, sa isip ko, dapat lang, may utang ka pa sa akin na mukhang di mo na maalala sa dami.
Sa apatment na ako nagdrama ng bongga, krayola to-the max ang lola, akala ko kasi, handa na ulit akong mag-isa, pero parang ang lungkot-lungkot pala talaga na wala kang ka-text sa gabi bago matulog, o walang naggu-good morning sa 'yo sa umaga pagkagising mo. Keri lang, sabi ko sa sarili ko, ayokong sirain ang araw ko dahil sa kaniya kaya kahit na bagabag ang damdamin, minabuti ko na lamang na manood ng sine at kumain sa masasarap na restawran, siyempre ng mag-isa. Madaling-araw n'un nang Biyernes ng maalimpungatan ako, pawis na pawis, nakaramdam ako ng takot mula sa di ko na maalala at magulong panaginip, nang tingnan ko ang cellphone ko, may tatlong message galing kay Travis, nasa labas raw siya ng apartment ko, may malaki raw siyang problema na ako lang daw ang puwedeng makatulong. Sa isip-isip ko, putang ina mo, ako pa lolokohin mo, e, uutang ka lang naman. Nang tanawin ko siya sa bintana, andun nga ang loko, nakapambahay lang, nakayukong nakaharap sa gate at mukhang desididong mag-antay na pagbuksan. Naawa ako sa kaniya, parang nakita ko ang sarili ko sa kaniya noong iwan ako ni Martin, ang lalaki ng buhay ko bago ko sinagot si Travis. Hayaan na siya, move-on na ako sa kaniya. Kinuha ko ang susi ng gate sa likod ng pinto at pinagbuksan si Travis. Ano na namang drama 'to, Travis, tanong ko sa kaniya. Kailangan kita ngayon, Paul, ang sakit-sakit na, siwalat niya ng kaniyang nararamdaman. Hala, parang pelikula lang, at saan mo naman napulot 'yang linyo mo? pabiro kong tanong sa kaniya habang
inaakay papuntang kuwarto dahil mukhang nakainom ang loko. Pag ganitong nakainom si Travis, ang alam kong gustong- gusto niyang ginagawa sa kaniya ay pinaliliguan, ayon kasi sa kaniya, madali raw bumababa ang tama ng alak kapag nababasa ang buong katawan. Kaya, alam na, hinubaran ko si Travis, hubo't hubad tulad ng ginagawa ko sa kaniya noong mga unang buwan namin kapag nalalasing siya, tapos dadalhin ko siya sa shower at paliliguan. Sinasabon ko siya, ang mukha, leeg, batok, balikat, dibdib hanggang sa umabot ako sa paa niya, siyempre, mababasa na lang talaga ako ng shower kaya maghuhubad na rin ako, may malay naman si Travis pag ginagawa ko sa kaniya ang pagpapaligo, nakahawak lang siya sa balikat ko habang patuloy kong sinasabon at binabanlawan ang katawan niya. Pag natapos na ako sa pagpapaligo sa kaniya, pinupunasan ko agad ang buo niyang katawan gamit ang tuwalya at pinahihiga siya sa kama, sinisigurado kong tuyo ang buhok niya bago ko ihiga para hindi sumakit ang kaniyang ulo, at kapag naihiga ko na siya, ako naman ang maliligo. Nang tangka na akong babalik para mag-shower, hinila ni Travis pabalik ang kamay ko sa kaniya hanggang sa mahigaan ko siya at magharap ang aming mga mukha, mahal pa rin pala talaga kita, Paul, sabay halik, basang-basa kung humalik si Travis, ever since talaga wet kisser na siya, na, oo, gusto ko naman, may ibang feeling ang mga ganito kung humalik. Putcha, ibang-iba si Travis ngayon, may nalalaman pang vampire kiss, lizard kiss, air kiss, biting kiss, angel kiss at kung ano-ano pang kiss. Nahiya ako ng konti, paano, di
na kasi kami, pero may mga gani-ganito pa kaming drama sa buhay, pero dahil mabait naman talaga ako, pinagbigyan ko na lang si Travis sa gusto niyang mangyari nung mga panahong iyon, at iyon nga, e, ang lumipad sa kalawakan habang nakaangkas ako sa kaniyang likuran. Bago mag-ala-sais ng umaga, ginising ko na si Travis, ibinigay ko na rin sa kaniya ang hinihiram niyang pera, pero ang totoo, bigay ko na lang sa kaniya 'yun, last na talaga 'yun sabi ko sa sarili ko. Nang lumabas na si Travis, humarap ako sa salamin, pinagmasdan ko ang buo kong katawan, hubo't hubad, tahimik pa rin ang paligid, wala pang mga sasakyan sa labas ng apartment. Doon ko napagtanto na hindi ko pala talaga mahal si Travis, na hindi ko pala siya talaga minahal kahit nung sinagot ko pa siya sa Starbucks noon. At alam kong ganun rin siya sa akin, hindi niya naman talaga ako mahal, nakikipagkita lang siya sa akin dahil may kailangan siya, dahil kaya kong ibigay ang materyal niyang pangangailangan na hindi nagdedemand ng sobra kapalit ng ibinigay ko. Bigla akong nahidlaw sa batang Paul, sa batang ako. Gusto kong umiyak, pero parang ang hirap-hirap lumuha. Habang amat- amat na umiingay at lumiliwanag ang paligid, mas nagiging klaro ang mga bagay-bagay, totoo, hindi na puwedeng maging tulad ng dati ang sa amin ni Martin, o ang maging sa amin ni Travis.
Pagkatapos Mag-Dinner Inaya ko agad si Herman na mag-Downtown, dala ang motor niya, sinabi kong maghahanap kami ng anghel ngayon. Siyempre gusto ng loka, kaya nang makarating kami sa Downtown, doon sa likod ng Amigo, isa-isang lumapit sa amin ang mga anghel ng lupa, nagpapa- cute, nagpapakisigan, nagpapagandahan ng pakpak. Wala, wala rito ang hinahanap natin, bulong ko kay Herman sabay halakhak ng napakalakas. Sa likod tayo ng SM Delgado, sabay harurot ng motor. Sabi ko naman sa 'yo, hindi tayo bibiguin ng gabi, mas marami ang sumalubong sa amin dito, kabababa lang galing langit, may bata, may mas bata sa inaasahan. Kinapa ko ang bulsa, binilang ang papel sa wallet, malayo pa ang araw ng Huwebes, muling tumingin sa mga anghel na bumaba sa langit, sabay bulong kay Herman, ayoko ng bata, magkape na lang tayo, at bigla-bigla, nagkaroon ng pakpak ang motor niya papuntang Coffeebreak doon sa General Luna.
Welcome to Moana Sinigurado kong bago mag-alas-10 ng gabi ay dapat na nakarating na ako sa spa, iyon kasi ang kahuli-hulihang bilin ni Rio sa text bago siya matulog kagabi. Tamang-tama ang araw na ito para sa isang body massage. Paano'y katatapos lang kasi ng isang mahabang miting para sa launching ng magasin sa susunod na semana. Pag ganitong panahon, ngarag lahat ng tao sa opisina, lalo na ako. Tambak-tambak ang mga bagay na kailangang tapusin at sisimulan. Mula sa pagpapabuk ng hotel, pagbibigay ng imbitasyon, hanggang sa kung ano ang kakainin ng mga dadalong bisita ay ako ang umaasekaso. Gin-park ko sa parking area ng Robinsons ang sasakyan ko, mahirap kasing tumayming ng parkingan sa harap ng bilding na sinasabi ni Rio. Malapit lang naman, puwedeng lakarin pagkatapos ng masahe mamaya. Gin-text ko si Rio bago ako lumabas ng sasakyan, sabi ko ay on-d-wey na me. Bago ako umakyat ng bilding kung nasaan ang spa, sinubukan ko ulit siyang i-text, naghintay ako ng limang minuto sa baba, umaasang baka mag-reply siya. Ngunit nang mapansin kong naghihintay ako sa wala, nagkusa na lamang akong
umakyat sa palapag na sinasabi ng karatula sa labas ng geyt ng bilding. Madilim ang hagdan, pulang maliit na ilaw mula sa mataas na kisame lamang ang gumagabay sa mga kostumer. Hinakbang ko nang marahang-marahan ang aking mga paa. Paisa-isang hakbang, pasulyap-sulyap sa celfon, baka nag-reply si Rio. Nang marating ko na ang harap ng pinto. Pilit kong inaninag kung anong mayroon sa loob, nang tangkain kong ilapit ang mga mata sa salaming pinto, nagulat na lamang ako nang bigla itong bumukas at narinig ko ang isang pamilyar na boses, Welcome to Moana, Sir. Boses ni Rio, alam kong boses iyun ni Rio kaya imbis na tumili ako sa pagkagulat, tikom akong pumasok, nakangiti, kahit dinadaga ng bahagya ang dibdib. Sinalubong ako ng pamilyar na mukha, si Rio, sabi ko na nga ba, e, pabulong kong bigkas habang patungo sa front desk ng spa. Ako ang mag mamasahe kay Sir, narinig kong bulong ni Rio sa kahera na nakaupo. Pagkatapos na bulungan ang kahera, agad nito akong pinaupo sa maliit na sala ng spa, pinahubad sa akin ang sapatos ko habang inihahanda niya ang tuwalya, alkohol, oil, unan, at kumot na gagamitin niya mamaya. Matapos nitong maihatid sa kuwarto ang mga inihandang gamit para sa gagawing masahe, dinala niya sa akin ang isang pares ng tsinelas, Sir, dito po tayo, sabay turo ng madilim na kuwarto sa kaliwang bahagi ng spa. Sinundan ko siya, tinignan mula ulo
hanggang paa, matibsol ang puwet ni Rio, malapad ang mga balikat, sa isip-isip ko, para siyang si Richard Gomez noong bata-bata pa, moreno, pero lalaking-lalaki ang tindig. Kurtina lamang ang tumatabon sa maliit na katre sa loob ng kuwarto, puting manipis na tela. Ibinaba ko sa sahig ang daladala kong bag, hinanger ang jaket, at naghubad ng damit. Hindi ko alam kung hubo't hubad ba akong magpapamasahe kay Rio o magbibrip. Mayamaya pa'y narinig kong muli ang boses ni Rio, Sir, ito pa 'yung shorts na gagamitin mo, nang lumingon ako, kamay lamang ni Rio ang nakita ko mula sa labas ng tela na tumatabon sa kuwarto, iniaabot nito ang shorts na susuutin ko. No choice, sa isip ko habang hinuhubad ang brip at isinusuot ang shorts na kabibigay lamang nito. May kasikipan ang shorts na ibinigay ni Rio, ayoko namang ipilit sa bewang ko at baka mapunit ang garter nito. Umandar ang pagkapilyo ko, sa isip-isip ko, siguro ay sinadya ni Rio na 'yung maliit na size ng shorts ang ibigay sa akin para sabihin kong masikip ito. Nang mahiga na ako, itinabon ko sa katawan ang manipis na kumot na nasa katre, nagparilaks-rilaks habang hinihintay ko siyang pumasok. Sir, okey na po ba? tanong nito. Yup, agad kong sagot. Bago pa man magsimula ang masahe, inunahan ko na si Rio, hindi ko na lamang isinuot ang shorts na ibinigay mo kasi masikip siya masyado sa akin. Hindi na siya sumagot, hinawakan na lamang niya ang paa ko para ipahiwatig na okey lang sa kaniya. Akala ko di ka na pupunta, 'ika nito habang dahan-dahang
minamasahe ang likod ko. Puwede ba naman 'yun, ang pangako ay pangako, pabulong kong sabi habang sarap na sarap sa bawat pagdiin nito ng mga palad niya sa aking likod pababa sa bewang. Dumating ako sa oras, paninigurado ko sa kaniya na hindi ako naleyt sa usapan namin kagabi. Akala ko talaga kanina hindi ka na darating, e, habang marahang-marahan nitong tinatanggal ang manipis na kumot na nakabalot sa aking katawan. Ang pangako ay pangako, dahan-dahan kong sagot at baka marinig ng tao sa kabilang kuwarto. Ano 'yung sasabihin mo sana kagabi sa akin na hindi mo masabi-sabi sa text? tanong ko sa kaniya habang minamasahe nito ang ulo ko. Hinintay ko na magsalita si Rio, nang mapansin kong hindi siya sumasagot at nagpapatuloy lamang sa pagmasahe ay iminuklat ko ang mga mata ko, tinitigan ko siya, may problema ba? lumingo-lingo lamang siya, parang hirap na hirap magsalita. Nang maramdaman kong hindi talaga siya sasagot, hindi na lamang ako nagpumilit sa tanong ko. Upo, po, Sir, mahinahon nitong imbita. Nang nakaupo na ako, umupo rin siya sa katre, nakaharap sa akin, tila naghahanap ng lakas ng loob upang masabi ang mga salita na natrap sa dulo ng kaniyang dila. Ano ba 'yun, Rio? naglalambing kong tanong. Nahihiya po ako, e, sagot nito habang hinahawakan ang mga daliri ko, hindi ko alam kung parte pa iyon ng masahe. Bahala ka, magagalit ako pag di mo sinabi 'yang nasa isip mo ngayon, pananakot ko sa kaniya habang nakangiti.
Napansin kong may namumuong luha sa gilid ng mga mata ni Rio, bigla, wala akong maisip gawin, hindi ko alam kung bakit nangyayari ang mga ganitong tagpo sa loob ng isang madilim na kuwarto, kung bakit nangyayari ang mga ganitong klaseng tagpo sa mga taong di naman lubos na magkakilala. Ako na mismo ang humawak sa kamay ni Rio, ano ba ang problema mo? Marahan kong tanong. Kung kaya kitang tulungan ay tutulungan kita, paninigurado ko sa kaniya at doon na nagsimulang lumuha si Rio. Tuloy-tuloy ang agos ng luha nito sa kaniyang mga mata, parang si Richard Gomez sa pelikula nitong "Hihintayin Kita sa Langit", lumuluha ngunit walang boses, walang hikbi, wala ni anumang ingay na lumalabas sa bibig niya pero damang-dama ko ang kirot sa kaniyang puso. Naguluhan ako, hindi ko alam kung ano ang gagawin ko noong mga oras na iyon, sa sobrang awa kay Rio, niyakap ko siya ng mahigpit na mahigpit, umaasang sa pamamagitan ng mahigpit kong yakap ay mabawasan man lang ang sakit ng loob na nararamdaman niya nung mga oras na iyon. Hinapuhap ko ang likod nito. Habang pinipilit kong patahanin si Rio ay bigla kong naalala ang nakababata kong kapatid na nasa Aklan, ilang taon na rin pala kaming hindi nagkikita. Ilang mga bertdey na rin pala niya na hindi ko siya nababati at nayayakap. Mula sa mga pagririkwerdo noong mga sandaling iyon, hindi ko namamalayang umiiyak na rin pala ako, ngunit di tulad ni Rio, umaangungol, maliliit na angungol. Sir? Rio? boses ng babae mula sa labas ng kuwarto namin,
puwede po bang pumasok? pakiusap ng babae. Agad kong binitawan ang katawan ni Rio mula sa mahigpit na pagkakayakap at tinabunan ng kumot ang aking hubo't hubad na katawan. Nang makapasok na ang babae, agad nitong nilapitan si Rio, inakay palabas ng kuwarto. Pagkatapos ng ilang segundo, agad na pumasok ang kahera sa kuwarto ko, humingi ng pasensya. Kung okey lang daw ay bibigyan na lamang nila ako ng bagong masahista. Tumanggi ako, imbes na tanggapin ang alok nito, tinanong ko na lamang siya kung ano ang problema ng lalaking nagmasahe sa akin, naiilang pa noong una na sumagot ang kahera, nagpumilit ako hanggang sa ikumpisal nito ang pinagdaraanan ni Rio, namatayan po kasi siya ng anak kaninang umaga lang, di naman po niya malabas-labas sa ospital dahil hindi pa sapat ang pera niya pambayad. Tumayo ang mga balahibo ko nang marinig ko ang paliwanag ng kahera, at doon ko na lamang naramdaman na basang- basa na pala ang buo kong katawan ng pawis at oil. Agad kong kinuha ang celfon ko at tinawagan si Lito sa Aklan, ang sagot ng opereytor, the number you have dialed is not yet in servive, paulit- ulit kong tinawagan si Lito, ang nakababata kong kapatid na nasa Aklan at pangangalaga ng manyakis kong tiyo, ngunit maliban sa boses ng babaeng opereytor wala na akong narinig pang boses hanggang sa malobat ang celfon ko.
Heto Ako Ngayon Nagdidilig ng mga halaman at bulaklak mula sa maliit kong hardin sa Guimaras, matagal ko nang kinalimutan ang Iloilo, sabi ko sa sarili ko, I have done enough for love, hindi ko kasi ma-handle ang stress na nakikita ang sarili ko na nagmamakaawa sa pag-ibig, kaya heto ako ngayon, happy and contented kahit paano. Sabi nga sa librong nabasa ko, dalawang bagay lang naman talaga ang ginagawa sa atin ng pag-ibig, ang patinuin tayo o baliwin. Sa karanasan ko, binaliw ako ng pag-ibig, lampas sa kabaliwan na inaasahan ng marami sa atin, nasayang ang maraming taon ko dahil sa kabaliwang ito, pero naniwala ako na there's always a right time for everything, at dumating nga sa akin 'yung oras na 'yun, kaya heto ako ngayon, nagdidilig ng mga halaman at bulaklak mula sa maliit kong hardin sa Guimaras.
Regent Sobra-sobrang kadiliman ang sumalubong sa akin kanina habang tinangka kong diskobrehin ang misteryo ng bulong-bulungan tungkol sa pinakamalaki, pinakamatanda, pinakaunang sinehan sa Iloilo noong 1960s. Kapalit ng 70 pesos nakapasok ako sa tila bagong mundo, sa mundong pinalalakad ng mga may pangalan ngunit di naman nakikita, tulad halimbawa ng matandang kernel na siya kunong may-ari ng inaagiw na sinehan, o ng retiradong judge na malakas diumano ang kapit sa kapulisan, ayon sa lalaking panay ang bulong at alok sa mga pumapasok rito. Nakatatakot ang dilim, di tulad ng dilim na kusang sumasapit sa pag lubog ng araw, dito ay ipinilit ang dilim na maaabutan nitong batang mala-curious diumano ang drama sa attemp na maging cultured sa kasaysayan ng kaniyang sariling bayan. Umupo ako. Ramdam ko ang pagsasama ng lambot at tigas ng lumang upuan. Puno man ng takot, ngunit hindi ito sapat upang lisanin agad ang natagpuang bagong mundo, umaasang may bagong kuwento. Nang tumingala ako sa kisame, nakita ko ang isang malaking butas, daan kung saan lumulusot ng panakaw ang liwanag
mula sa kabilang mundo. Nilamon ako ng dilim at laki nitong sinehan. Tuluyan akong nabulag. Gustohin ko mang lumabas sa maliit na butas sa kisame, tila parang pangarap ang lahat.
Relasyon Andami kong naunawaan sa relasyon namin ni Mike, bukod sa magluto, maglaba, at mamalengke, natutuhan ko rin sa kaniya kung paanong maging matapang, malakas, at maging matatag habang wala siya sa tabi ko dahil nagtatrabaho sa malayo. Kaya nitong Biyernes, tanghali, magal-umon, hinintay ko si Mike na umuwi galing sa trabaho nito, di tulad ng dati, ngayo'y may tapang at sapat na lakas ako, umabot ng tatlong oras, limang oras, walo, sampu. Walang Mike na dumating. Walang Mike na nagpakita. Bigla, bumagsak ang malakas na ulan, nabasa ako, basang-basa, ngunit nang tanawin ko ang paligid, sa labas ng bintana, bitak-bitak na lupa ang aking nakita, layang mga dahon mula sa puno ng mangga na matagal-tagal ko na ring di naaakyat.
Magkapatid Magkapatid sina Jimmy at Santty. Taga-Aklan, parehong mahilig mag basketbol. Si Jimmy ang una kong naging bf, matangkad ng kaunti sa kapatid nito. Malambing, masayahin, madaldal, at minsa ay mahiyain. Wala akong naging masyadong problema sa kaniya sa loob ng tatlong taon naming pagsasama. Lihim kaming nagkita ni Santy, nagtatrabaho bilang weyter doon sa Makati, madalas nakikibalita kung kumusta na ang kaniyang kuya. Suplado nung una, ngunit mabait naman pala, marunong maglambing at makisama, madalas gusto ang gumimik, uminom, at maggagala sa kung saan-saan lalo pag nawawalan ng trabaho. Nang ayain kong magkita kami sa hotel kung saan ako tsumek-in, tatlong bwan matapos na hiwalayan ako ng kuya niya, nagpakipot ng kaunti si bunso, bisi daw sa paghahanap ng trabaho, pinilit ko, kilalang-kilala ko ang dugo, sabi ko sa sarili. At 'yun nga, napilit kong pasyalan ako sa hotel kapalit ang tatlong libo at tsokolate. Nasundan pa ng maraming pagkikita ang pamimilit na iyon, hanggang naging kami, mula sa hotel, bumili ako ng bahay doon sa Malate, may kaliitan tamang-tama para sa dalawang tao. Nakita ko sa kaniya si Jimmy, parehong-pareho ng gaspang ng balat,
parehong-pareho magsalita at mag-isip, marami silang pagkakapareho ng kaniyang kuya, mula ulo hanggang paa, sabi ko sa sarili habang nililisan niya ang condo para magpakasal sa gf kasama ang mga gamit na binili at ibinigay ko sa kaniya.
Room Boy Tatlong beses siyang kumatok bago ko pinagbuksan, magpapalit po ng beddings at towels, 'ika niya. Pinatuloy ko, dirediretso siya sa pagdampot ng kumot at unan na nalaglag sa sahig, pumasok ng comfort room at paglabas ay kasama na ang dalawang maruming tualya. Anong pangalan mo? tanong ko, ipinakita niya sa akin ang name plate na nasa kaliwang bahagi ng kaniyang uniporme, Marlon po. Ngumiti ako, gumanti siya ng ngiti, mas matamis sa inaasahan ko. Nang lapitan ko ay biglang binuksan ang pinto ng kuwarto. Bawal po dito, Ser, e. Sa ibang hotel na lang po. Tumango lang ako. Binalikan ko sa lamesa ang inilagay niyang manipis-liit na papel bago buksan ang pinto kanina, Marlon Cordova, kasabay ang kaniyang numero at maikling mensahe, text-text lang po, pag may time.
Katuturan Madalas kong puntahan at kuwentuhan si Ruby kung kumusta na nga ba talaga ang relasyon ko kay Ronald. Kung paanong natitiis ko ang kagaguhan niya sa akin at sa relasyon namin. Nakilala ko si Ronald noong nakaraang taon sa Ortis, adik na siya bago ko pa man siya makilala, at ako, katatanggap lamang sa Jazzy Salon kung saan hanggang ngayon ay doon pa rin ako nagtatrabaho bilang beauty expert, tagameyk-up, tagagunting at madalas tagalaba ng mga pinaggamitang gamit sa parlor. Layuan mo na siya habang maaga pa. Madalas ko itong marinig kay Ruby sa tuwing hinihingi ko ang payo niya sa relasyon ko kay Ronald. Hindi na mabilang ang pasa ko sa katawan simula nang magsama kami ni Ronald. May mga pasang madaling gumagaling, tulad ng mga pasang handog sa akin ni Ronald, 'ika ko sa kaibigan. Iiiyak ko lamang ang mga ito, iyayakap sa kaibigan at magiging okey na ako pagkatapos. Layuan mo siya habang maaga pa. Ngayon, alingawngaw na lamang sa aking isipan ang payong ito ng kaibigan. Mag-iisang buwan na mula nang mailibing siya. Malungkot pa rin ako para kay Ruby. Sinasaktan pa rin ako ni Ronald paminsan-minsan. Pero, totoo palang higit na masmasakit
ang pagsasalita ng masama at pagmumura sa asawa o bana. Tumatagos ito at pumipilas ng kaluluwa at pagkatao. Ayoko na, layuan mo na ako! Ang rason kung bakit binaril si Ruby ng kanyang banang pulis. Ang rason kung bakit ngayon, takot na takot akong magsabi o kausapin si Ronald tungkol sa gusto kong paghihiwalay sana namin.
Kahit Siya'y Ano Limang minuto pa lamang na nakababad sa dagat ng Alubijod ang katawan ni Pablo nang bigla itong makaramdam ng ginaw. Agad- agad na umahon at nagtungo sa cottage upang patuyuin ang buong katawan gamit ang asul na tuwalya. Ala-singko na ng hapon at kasalukuyang lumulubog ang araw. Katahum, diba Pablo? Waringbinalaybay ni Rebecca, paboritong makatang feminista at guro ni Gaby sa Mirriam. Hindi maalis ang titig ni Pablo sa lumulubog na araw. Ambilis. Hindi ko tuloy alam kung malulungkot ako o masisiyahan sa paglubog nito. Agad na ibabaling ang tingin kay Gaby. Ikaw, Gaby, masaya ka ba ngayon? Alam ni Pablo na sasagutin lamang siya ni Gaby ng oo o hindi. Nagtatampo ka pa rin ba sa akin? Hindi ba't masyado namang OA kung hanggang dito sa Guimaras, e dadalhin mo 'yang tampo mo. Mabilis na nagdilim ang buong resort ng Alubijod, tanging ang mga sulo lamang ang nagbibigay liwanag sa paligid. Romantiko ang mga tagpong tulad nito diba Gaby? 'Yung alam mong tayong dalawa lamang ang magkakilala sa lugar na ito, tayong dalawa lamang ang magsasalo sa buong magdamag. Tatayo si Gaby at
magtutungo sa dalampasigan. Ang sarap-sarap sa pakiramdam, Pablo. Ang hampas ng alon sa buhangin, ang maliliit na huni ng kurulaknit galing sa kung saang kuweba, ang init ng mga palad natin at ang di mabilang na bituin sa langit. Totoong wala nga siguro akong karapatang magtampo ngayon. Ano pa ba ang mahihiling ko pagkatapos ng ilang taong pagpapagapos sa unibersidad? Nasa akin na ang gabi at ang isang ikaw. Ipangako mo ngayon Pablo, na sa akin ka lang at ako lamang sa 'yo. Bumilis ang tibok ng puso ni Gaby. Ang hirap sakyan ng gabi. Mahirap lokohin ang sarili, Pablo. Bigla. Waring naghunas ang tubig sa dagat. Nawala ang mga bituin sa langit at binalot ang gabi ng malungkot na katahimikan. Pablo, hindi natin maaaring pilitin ang ating mga puso, wala tayong karapatang ikulong ito sa lahat ng posibilidad at pagkakataon. Tao lamang tayo at umiibig. Kailangan nating mabuhay.
Mag-asawa Tinanong kita kagabi kung gaano kabigat ang dala mong kupas-butas-butas na bakpak, nagtangka kang ipabuhat sa akin pero agad akong tumanggi, sa halip na buhatin ko'y inihanda ko na lamang ang dala mong hapunan: isang lumamig na sabaw ng batchoy at dalawang maliliit na hiwa ng gg., siguro'y di nabentang ulam sa kinakainan mong karinderya tuwing tanghalian. Habang sarap na sarap nating pinagsasaluhan ang sabaw, napansin ko ang edad natin sa mga mata mo, hindi ko alam kung napapansin mo rin ito sa tuwing titingin ka sa mga mata ko bago mo ipikit ang mga mata mo sa gabi. Kapag ganitong tila nararamdaman mong parang may binubuo akong mga tanong sa dulo ng aking dila, agad mong binibilisan ang pagkain, tatayo ka agad at lalabas ng bahay, magpapahangin lang, palaging paalam. Naiiwan ako sa loob, lilinisin ang mga butil ng kanin sa lamesa, ihahain ang natira sa pusa o aso, dipende kung sino ang mas maagang nakaabang sa labas ng pintuan, huhugasan ang mga plato at ang paborito nating baso na iniinuman. Tatanawin lamang kita sa banggerahan na
ginawa mo gamit ang lumang lawanit na nakita sa kanto tatlong araw bago tayo magdesisyong magsama sa iisang bubong. Hindi ka aalis sa ilalim ng puno ng kawayan hanggat di ako mag-aya, Fred, matulog na tayo. Pag narinig mo na tinatawag ko na ang pangalan mo, dahan- dahan kang lalapit na nakangiti, aakbayan ako, parang kompare mo sa inuman, magbibigat-bigatan kang tila pagod na pagod, siyempre, ako nama'y magiging matatag para di tayo sabay na bumagsak. Pag nahatid na kita sa kuwarto, muli akong lalabas upang patayin ang sulo sa labas ng bahay at kandila sa itaas ng kawayang lamesa. Madilim sa kwarto, ngunit alam na alam ng kamay mo kung saan dudukutin ang naninilaw na sandong paborito, hihintayin kong tawagin mo ang pangalan ko bago ako pumasok ng kwarto. Walang ka pa ring pagbabago, hindi ka pa rin nakatutulog sa gabi kahit na anong pagod mo kung hindi ako katabi, pag naiayos mo na ang sarili sa katre, tatawagin mo ako sa pinakaayaw kong pangalan, Apolinaryo, pangga, halika na, tulog na tayo. At imbes na h'wag pumasok, papasok ako agad at tatabi sa 'yo, huhubarin ang kasosoot mo lamang na sando. Sasakyan mo ako habang niyayakap ng mahigpit, pakiramdam ko, kung gaano ka kabigat na dumadagan sa akin sa gabi na kailangan natin ang isa't isa ganoon rin siguro kabigat ang bakpak na dala-dala mo araw-araw sa trabaho. Sa isip ko, hindi kita masisisi kung umuuwi ka mang tila pagod na pagod, iilan lamang sa
maraming mag-asawa ang kayang bumuhat at magtiis ng mga bagay na mas mabigat pa sa kanila. Ngingiti ako, kahit alam kong hindi mo ito mapapansin dahil sa dilim na bumabalot sa kwarto, patuloy lamang sa pagngiti, habang umaasang mabibigkas mo ang pangalang gustong-gusto kong marinig sa gabi.
Regalo Nang magkataong dalhin si Miguel ng kaniyang nanay sa mercado, naisipan nitong dalhin ang anak sa maliit na tindihan ng mga laruan. Gusto niyang ibili ang anak ng regalo para sa kaarawan nito sa susunod na semana. Gusto ko 'yun, Nay, habang bakas sa mukha nito ang saya. Gusto ko 'yun, Nay, yung manika tulad ng kay Madel, kaklase niyang babae na putok sa buho. Gusto ko ring magpadede, bihisan, suklayin, at kantahan ang manika na 'yan, Nay hanggang sa makatulog ito, paliwanag ng bata. Aba, iba na lamang, Miguel. Ito ayaw mo ba nito? Ipinahawak sa anak ang laruang baril- barilan, gawa sa plastik at napipintahan ng itim, sa tantsa ni Miguel ay malakas kung pumutok. Ayoko n'yan, Nay. Gusto ko 'yun, 'yung manika na nakasuot ng fuchsia na gown, 'yung bulawan ang kulay ng mga buhok at may mapulang labi, pagpupumilit ni Miguel sa nanay nito. Ito, maganda ito, anak at bagay sa iyo. Iniabot sa anak ang maliliit na sasakyang may iba't ibang kulay. Paglaki mo, sasakay ka sa mga tulad nito, makararating ka sa iba't ibang lugar, sa mga lugar na gusto mong puntahan, paliwanag ng nanay nito sa kaniya. Nay, 'yun po talaga ang gusto ko. 'Yung manika na nasa estante, ang sabi po kasi ng lola, kailangan ko raw matuto habang bata pa na
maging mabuting magulang sa mga magiging anak ko. Hindi na ito nakasagot. Inabot ng nanginginig na kamay ng nanay ni Miguel rito ang laruang gusto, tinignan ang presyo na nakakabit sa damit, binayaran, at agad na ibinigay sa nakaabang na anak. Iingatan mo 'yan, h'wag na h'wag mong ipakikita sa tatay mo. Paliwanag ng nanay ni Miguel habang sabay nilang nililisan ang tindihan, galumaw-lumaw ang mga mata, pero sa loob-loob ng nanay ni Miguel ay ang pakiramdam ng kagalakang di maipinta.
Gitara Tatlong buwan nang sumasailalim si Mao sa klase ni Lino, paggigitara ang hilig nito kaya nag-enroll siya sa maliit na kilinika ni Lino, ang sikat na sikat na gitarista sa bayan ng Sonata. Si Mao ang pinakamasipag na estudyante ni Lino, walang araw na lumiban ito, walang oras na sinasayang kapag nasa loob ng klinika. Kaya niya tugtugin ang mga kanta ng Luciano Pavarotti, Johnny Mathis, Elvis, at Neil Sedaka gamit ang bago nitong gitara. Nang magpaturo si Mao kay Lino kung paano tugtugin ang kantang Part-Time Lover ni Stevie Wonder, bigla, may namuong tambak-tambak na pagdududa sa isip ni Lino. Bakit itong kanta pang ito? Para kanino? Bakit gusto niyang matutuhan? Nang magsamo- samo na at magkarambola sa isip ni Lino ang mga tanong at pagdududa, tila daga siyang nalito sa paikot-ikot na roleta, di alam kung saan magsisimula, di alam kung paano makauusad. Bigla, bigla lang, hinampas ni Lino kay Mao ang binili nitong gitara para rito, nawalan ng malay ang binatilyo. Maya-maya pa'y tumunog ang telepono nito, may mensahe, binuksan ni Lino, hindi nakarehistro ang numero sa telepono, ang sabi: wer na u? hir na me sa dati. Binato ni Lino ang telepono bago pa matapos mabassa ang buong mensahe, sa sarili: ako naman ang bumili.
Lila Noong una, parang relax na relax lang niyang ginagawa ang pagbuburda, minsa'y nakatatapos siya ng sampung pangalan sa isang araw, madalas, lalo kung hindi abala sa pag-aasikaso sa bana at mga anak, nagkakaroon pa ito ng time para sa mas malalaking disenyo. Nag-iisa si Lila sa Brgy. Sulsi na nagbuburda, talentong ipinamana- turo sa kaniya ng kaniyang yumaong lola. 75 na si Lila ngayong araw, masaya ngunit may takot. Paano'y laon ito, wala namang pamangking babae na pwedeng turuang magburda. Nang magtipon- tipon ang buong pamilya nito para ipagdiwang ang kaarawan ni Lila, tinawag niya si Manolito, ang nakababatang anak ng kapatid nito, tinanong, gusto mo bang matutong magburda? Ngumiti ang bata, hanggang langit, na di nakikita ni Lila.
Hitsura Hindi siya nakipaghiwalay sa batang-batang partner kahit alam niyang may nangyayaring kung ano man habang wala siya sa Pilipinas, minsan kahit naririto pa nga para magbakasyon at asikasuhin ang negosyo. Sa isip-isip ng 60 anyos: gumaganda-bata ako pagkasama ko siya, pag kausap, pag kayakap, pag kahalikan, bakit ko iiwan?
Last Full Show Magtatapos na ang pelikulang pinanonood ni Henry nang makaramdam siya na parang naiihi, pinilit niyang pigilan, pero masyadong maraming Coke ang nainom niya bago magsimula ang pelikula kanina. Nag-C.R. siya, umihi, at mabilis na bumalik sa inuupuan. Tamang pag-upo niya ay natapos ang pelikula, sayang! 'ika niya sa sarili. Habang binabagtas ang madilim na daan palabas ng sinehan, may sumalubong sa kaniya, lalaki rin, mukhang maganda ang hubog ng katawan, may kataasan, brusko tulad ng mga kasama niya sa Fitness First kung saan siya naga-gym. Kailangan po ninyong sumama sa akin, seryosong imbita ng lalaki kay Henry. Saan tayo pupunta? pabulong nitong tanong habang nakahawak sa braso. Di sumagot ang lalaki. Goodbye, Ser, paalam ng guard na nagbabantay sa sinehan. Habang palayo nang palayo si Henry naglaro ang tanong sa isip ng guard: sino kaya 'yung kinakausap ni Ser, e wala naman siyang kasamang nanood.
Gabi-gabi Walang pinalalampas na gabi si Martin, oras-oras, hanggang di dalawin ng antok ay sige lang ng sige. Madaling-araw, nakatiwangwang ang bintana ng kwarto ni Susan, mahimbing na natutulog si Martin sa tabi nito. Pagpatak ng alas-tres, nangalabit ulit si Martin, pagharap ni Susan sa kalive-in, malabo ang hitsura nito, kinalma niya lang ang sarili, pumikit muli, at nang muli siyang dumilat di na humihinga ang katabi. Sumigaw siya ng sumigaw, pero masyadong malayo ang bahay niya para marinig ng mambabalot na di pa nabibilhan.
Hunyo Nagpakasal si Bernie sa BFF nitong si Lisa, mga tatlong bwan rin nilang plinano ang pagpapakasal ngayong Hunyo. Gabi-gabi, bago matulog, simula nang matapos ang kasal ay napapatingin si Bernie sa palasingsingan ng asawa na ngayon ay BFF niya pa rin naman, sa isip-isip niya, saan naman kaya pwedeng isanla ang kay Lisa?
Martin Matanong siya nung una kaming mag-Skype, kaya nang mabasa ko ang mga tanong na naglalaro sa isip niya, inunahan ko na, wala na kami, magdadalawang semana na. Hindi ko alam kung natuwa siya sa nalaman, siguro, tulad ng mga nasasawi, umaasa rin siya tulad ko. Kanina, isang oras bago maubos ang internet subscription ko sa Smart, tinawagan ko si Martin, walang sumasagot, unulit ko, inulit nang inulit, kahit nakapapagod sa daliri ang pagpindot-pindot sa cellphone, sinubukan ko ulit, ng paulit-ulit habang nasasaktan, habang nasusugatan.
II Ayon sa mga nakita, at narinig
Ang Kuring Aga, nagapanglaba si Susan sang mabatian sini ang singgit ni Bruha, Susan, ang kayudiputa! Ginkaon naman sang kuring ang sud-an sa ibabaw sang ref., abi, pangitaa inang kuring nga ina kag dal-a sa akon ang iya ulo.Ginbuy-an ni Susan ang busluton nga panti nga ginalabhan, puno sang bukal ang mga kamot sini sang ginkaptan nia ang sundang. Nagsaka sa atop, naghulat sa kusina, namalaymalay, waay ya nakita ang kuring asta nga sang ginpangsulod sini ang mga kwarto sa balay nga ginaobrahan.Waay sia sang kuring nga nakita sa kwarto ni Bruha, waay man sa kwarto sang bata ni Bruha, sa likod sang balay sa daw bodega nga nagapanimaho sunog nga dahon kon kaagahon, digto ya nakita ang dalok nga kuring, daw bukaw nga isda ang mata sang kuring sang lab-on ini ni Susan sa liog, kag ang bukal sa iya mga kamot naislan sang dugo.Nakibot si Bruha sang makita ang ulo sang kuring, bana ko ina, bana ko ina, Susan. Ano ang gin obra mo sa iya? Ginbutang ni Susan sa ibabaw sang ref. ang ulo sang bana ni Bruha, kag naghambal samtang nagalumaw-lumaw ang mata, nakabalos na kita sa iya ma'am, indi matuod ang siyam sini nga kabuhi.
Dasal Walang araw na di siya lumuhod sa harap ng maliit na altar na minana niya pa sa kaniyang yumaong ina, pagyaong di inaasahan matapos na i-deklarar ng doktor na wala na itong kanser sa suso. Simula noon, hindi na siya naniwala sa mga doktor, sa mga gamot, isinumpa na rin niya ang mga ospital, tanging sa simbahan na lamang siya nanalig, sa maliit na altar sa kaniyang kuwarto, sa Maykapal. Kanina, habang amat-amat na sinasakop ng dilim ang buong paligid, walang siyang nagawa kundi ipikita ang mga mata nito habang hawak-hawak ang rosaryo mula sa kaniyang tiya na laon na matagal nang yumao dahil sa sakit ring kanser sa suso. Nang maramdaman nito ang halos magkasabay na pagbalot ng dilim at lamig sa minanang lumang bahay, idinilat niya ang kanyang mga mata, kinapa ang kanyang suso, ang gilid ng mga ito, ang kaniyang utong, ang kilikili. Inulit niya ang pagkapa, sa ibabang bahagi, sa gilid, sa itaas. Nang mapagtantong may nawawala, kinapa niya sa tabi ni St. Peregrine ang maliit na kahon ng posporo, nagsindi ng kandilang pula na paubos
na sa paulit-ulit na paggamit-sindi. Agad na humarap sa salamin, itinaas ang kamiseta, tuluyang hinubad ang maluwag na bra, ngumiti, totoo nga, wala na ang putang inang bukol sa suso ko. Nang tangka niyang muling ituon ang tingin sa altar, mabilis nang nilalamon ng apoy ang kapa ng santo. Natulala. Gusto niya sanang iligtas ang kaawa-awang santo ngunit imposible na itong mangyari pa. Tumakbo siya palabas ng kwarto, palabas ng bahay, naiwan ang maluwag na bra nitong kasabay na nasusunog ng buong bahay. Nang makalayo siya sa nasusunog na bahay, hindi niya namalayang nakahawak pa rin siya sa kaniyang maliliit na suso, hindi niya inasahan ang muling nakapa, naroroon pa rin pala ang bukol, mas tumigas, mas kumirot. Nilamas niya ang dalawang suso, nanggigigil, paglamas na maygalit, punong-puno ng pwersa. At muli, matapang siyang humakbang papasok ng bahay na nasusunog habang ginamual ng mabilis ng kanyang bibig ang dasal na di marinig.
Duaw Matapos ang mahaba-habang prosisyon, nagmadaling umuwi si Harold para magbihis. Naligo, sinabon ng mabuti ang singit- singitan. Nagsyampu, nagtutbras hanggang sa maaboy ang pinakahuling ngipin sa bibig, may kaunting dugo na humalo sa kaniyang laway nang idura niya sa lababo ang bumubulang tutpeys. Plantsado na rin kagabi pa ang isusuot nito sa duaw na mangyayari maya-maya. Nagsuklay, nagpulbos, at ngumiti sa harap ng salamin. Haharap ako sa Dios mamaya, kailangang magara ang akinghitsura. Marami na ang nagbago kay Harold mula nang mangibang bansa ang kaniyang nanay, nalulong sa matinding paglalasing gabi-gabi ang kaniyang amain, wala na ang mga kababata nito na noo'y kasakasama lamang niyang nagaduaw. Maliit lang ang isla, nalaman ito ni Harold habang lumalaki at nagkakaisip.
Sandra Kilalang-kilala si Sandra sa bayan ng Alwan, bata pa lamang kasi ito ay punong-puno na ng diskarte sa buhay. Magaling siyang humiram ng kung ano-ano sa mga kaibigan at kakilala: pera, damit, asawa, kabit ng kabit, at kung ano-ano pa na hindi na nito isinasauli. Nang lumabas ito sa bahay niya kanina, di niya ramdam ang paglubog ng mga binti sa sementong inaapakan, 'ika ng tsismosang kapitbahay: kapal mukha gid, ang lilintian nga Sandra. Sa isip-isip ng mga nakakakita sa kaniya: buhay pa't nilalamon na ng simento.
Monggo Si Tita Susan ang pinakamasarap magluto ng monggo sa angkan namin, may sikreto siya diumano na hindi pwedeng isugid. Pinakuluan niya ang monggo at baboy, matapos na pakuluan pinalabas ako ni Tita Susan, nang isarado nito ang pinto ng kusina, agad akong tumakbo sa likod ng bahay, doon sa may bintanang sinira ng anay, mayroong maliit na butas doon kung saan ko pwedeng makita si Tita Susan habang tinatapos ang pagluluto ng monggo. Hinalo-halo ni Tita ang monggo, pinagsama-sama ang lahat ng panakot, pero bago nito ilunod ang lahat ng panakot, nakita kong inilagay nito ang tinidor sa kumukulong monggo at baboy, sisigaw na sana ako, wala kasi sa mga recipe book na nababasa ko ang paglalagay ng tinidor bilang panakot ng ano mang ulam. Pinigil ko ang bibig ko sa pagsigaw, hinayaan kong matapos si Tita Susan sa pagluluto. Nang matapos, ginhuwad nito ang monggo sa malukong, nagtaka ako, saan napunta ang tinidor? Natunaw? Habang kumakain, hindi ko na mapigilan ang sarili ko, sinabi ko kina daddy at mommy ang sikreto ni Tita Susan kung bakit
masarap ang monggo nito: tinunaw na tinidor, tinunaw na tinidor ang sikreto ni Tita kung bakit ganoon na lamang kasarap ang monggo nito. Nabigla sina daddy, mommy, at maging si Tita Susan sa mga sinabi ko, sabay-sabay silang tumingin sa akin, nagtawanan, naghalakhakan.
Pangarap Purong pintas ang natanggap ni Cesar nang ipamahagi sa mga mag- aaral ng Don Pedro Memorial School ang kanilang class picture. Ati, ati, ati, walang sawang pang-aasar ng mga kaklase nito sa kaniya. Napakaitim kasi ni Cesar noong nasa elementarya ito, pango ang ilong, kingki ang buhok at mukhang anak ng ati talaga. Nang makatuntong ng hay-iskul hanggang kolehiyo, hindi na niya tinantanan ang paggamit ng kung ano-anong sabon pampaputi, tatlong beses magpa-rebond sa isang taon, at talaga namang pinag- ipunan ang planong pagpapa-nose lift. Nang magkatrabaho at makaipon-ipon ng malaki-laking pera, nag Macao ito, doon niya pinagawa ang matagal nang pangarap, ang magpataas ng ilong at magpaputi na di naibigay ng ilang taon rin niyang paggamit-gamit ng sabon. Mabilis na natupad ni Cesarang kaniyang mga pangarap, mula sa ilong pinagawa rin niya ang malulusog na dibdib na meron siya ngayon, ang mahabang-mahabang buhok at unat na unat. Tuwing humaharap ito ng hubo't hubadsa salamin, binabalot siya ng takot, pinupuno ng pag-aalinlangan kung handa na ba siyang ipalibing ang matagal na nitong tinatago-tago kasabay ng kaniyang lumang pangalan.
Kandila H'wag na h'wag mong hahayaang mamatay ang kandila, payo ng matandang dalaga kay Maricel na magpapakasal sa magiging bana nitong seaman sa susunod na semana. Bakit naman po? tanong nito sa matanda. Mamalasin ka, kung hindi sa araw ng iyong kasal, pagkatapos na pagkatapos nito. Nakaramdam ng kaba si Maricel, agad na tinawagan ang magiging bana na kasalukuyang nasa Saudi: Pangga, natatakot ako, baka mamatay ang kandila sa simbahan habang ginaganap ang seremonyas sa susunod na semana. Pangga, and'yan ka pa ba? Pangga? Bigla-bigla, isang malakas na putok ang narinig ni Maricel sa kabilang telepono. Naputol ang linya. Biglang dumilim ang buong paligid habang nabubulol na ibinabalita ng reporter sa Bombo Radyo ang pagsabog ng isang malaking barko sa bansang Saudi Arabia.
Hapunan Sabay-sabay na naghahapunan ang magkakaibigan sa male dormitory, sa likod ng isang pribadong paaralan sa syudad ng Iloilo. Nag-brown out. Wala ni anumang liwanag ang natira sa hapag na kinakainan ng magkakaibigan. Walang nagtangkang tumayo. Lahat ay nakaramdam ng takot. Lumakas ang kanina'y ambon lamang. Umulan. Bumagyo ng di inaasahan. Nanatili ang magkakaibigan sa harap ng hapag, ang ila'y naghawak-hawak ng kamay habang itinataas ang mga binti sa mabilis na pagtaas ng tubig ulan. Walang nakaligtas sa bagsik ni Ondoy. Nagluksa ang buong Filipinas.
Lablab Eksayted si Lablab na basahin ang post ng kaibigan sa fb chat nito, 11 Ways to Tell if Your Lover Loves You, huminga ng malalim, wants to spend time with you, asks about your day, helps you when you need it, napailing siya, parang ayaw maniwala. Nagpatuloy siya sa pagbasa, shows respect for your views, includes you in decisions, show affection, looks at you, bigla, nagduda siya sa minamahal, di mapakali ang mga paa, pinilit matapos ang binabasa, likes to talk about the past, is willing to go to bat for you and your relationship, nabigla siya sa naging reaksyon, may umagos sa kaniyang mga mata, ngunit di palabas, paloob na pagluha nang mabasa ang pinakahuling sinasabi ng fb post ng kaibiga, makes you feel good about yourself. Si Lablab gin-deactivate ang sariling fb, agad-agad, pero bago niya ito ginawa, gin-delete niya muna ang kaibigan.
Manggad Nag-ipon nang nag-ipon nang nag-ipon si Maya, hanggang sa isang araw, siya na mismo ang na-shock sa laman ng kaniyang ATM. Pinagbawalan na siya ng banko na mag-deposit, gin-suggest na lamang sa kaniya na magbukas na lang siya ng ibang account sa ibang banko na agad namang sinunod ni Maya. Maulang hapon noon ng Biyernes nang makaramdam si Maya ng kirot sa pagitan ng kaniyang suso at kilikili, nang kapain niya ito, laking gulat niya nang makapa ang maliit ngunit may katigasang bukol. Nagpa-ospital agad siya, 100K, 200K, 300K, hanggang sa umabot ng 1M ang nagastos nito bago muling nakalabas. Tawhay na ang isip at pakiramdam ni Maya tatlong taon matapos niyang maipatanggal ang bukol sa suso, mabuti na lamang at marami akong pera, 'ika niya sa sarili habang nakaharap sa kabibili lamang nitong salamin mula sa downtown ng mga chinese. Bago mahiga, rinig ni Maya ang lakas ng kulog mula sa mansyon nito, natanaw niya ang napakalaking kidlat mula sa taniman ng tubo at palayan ng kaniyang mga kapatid.
Nakaramdam ng takot si Maya kaya nagtago siya sa ilalim ng kumot, tamang pagtago niya ay nakapa niya ang kanang suso, bigla siyang may naalala, ang operasyon, ang operasyon, sa isip niya, at ang sabi ng doktor: kahit gaano karami ang pera mo, kung anong plano ng Dios, 'yun ang mangyayari. Umiyak siya dahil magkikita na naman sila ng doktor na nag-opera sa kaniya tatlong taon na ang nakalilipas, sa susunod na semana.
Magkakapatid Tatlong magkakapatid sina Troy, Lito, at Marlon. Nang mamatay si Lito sa sakit na dayabitis dinaga nang ilang araw si Marlon, walang normal na tulog, palaging walang ganang kumain. Pre, mas matanda `ko ng isang taon sa`yo, `ika ni Troy kay Marlon habang nakangiting tila demonyo. Araw ng Linggo. Pagkatapos na pagkatapos mailibing si Lito ay isinugod naman si Marlon sa ospital. Dead on arrival, balita ng doktor na mistulang si San Pedro. Unang gabi sa burol ni Marlon. Tahimik ang mga bisita: mga kaibigan, kaklase, kamag-anak, kapitbahay ngunit tila sabong sa utak ng bawat isa ang mga tanong at panghuhusga: Bakit si Marlon pa. Bakit ganoon kabilis. Sabi nama`y kumain at matulog, matigas kasi ang ulo. Nang araw na mailibing na si Marlon, naupo si Troy sa veranda ng kanilang mansyon, nakapulang damit ngunit seryoso ang hitsura, sa isip-isip niya: ako ang damo, ako ang masamang damo.
Magkakaibigan Apat na matalik na magkakaibigan sina Rina, Gemma, Carla at Mercedes nung sila ay nasa hayskul pa at nag-aaral sa St. Joseph sa Iloilo. Nang makapamana si Mercedes ng puti, tila nakalimutan na nito ang barkadahan nila: nagtungo sa Amerika at di na kailanman nagparamdam o nagpakita. Ang huling balita sa kaniya, binugbog raw ito nang asawa puti matapos na di magawa ang ipinagagawa nito sa kama. Tulad ni Mercedes, sabay halos na namana sina Carla at Gemma. Si Carla nakapamana ng isang pastor, si Gemma naman isang taxi driver. Ang plano ng dalawa, sabay silang magpapakasal sa simbahan, pero parang malabo ng mangyari, matapos kasi na makilala ni pastor si taxi driver, madalas na silang magkita at mag- inumananggang isang gabi, nakita silang magkapatong sa madilim na abandunadong tangkalan sa likod ng bahay ni pastor. Simula noon, pinili na lamang nina Carla at Gemma ang alaging mapag-isa, palaging iwas sa mga lalaki. Si Carla di na nagsisimba, si Gemma naman kailanma`y di na sumakay ng taxi.
Ibang-iba naman si Rina sa kaniyang mga kaibigan. Di nang- iiwan, di nakalilimot. Kaya nang magdiwang ito para sa ika-90 kaarawan niya, pinilit niyang mabuong muli silang apat. Nang makahanap ng numero ni Mercedes sa mga kamag-anak nito, tinawagan niya ito nang paulit-ulit hanggang sa sumagot. Ganoon rin ang ginawa niya sa dalawa pang bigong mga kaibigan, pinapunta niya sa kaniyang bahay, Linggo, mga alas-tres ng hapon. Unang dumating sina Carla at Gemma, pulang-pula ang mga mula sa matinding pag-iyak. agad na sumunod si Mercedes, awak- hawak ang mamahaling mga bulaklak, umiiyak, humahagulgol na lumapit sa puting kahon na nasa loob ng bahay ni Rina. Nang makita na ni Rina ang tatlo nitong mga matatalik na kaibigan na umiiyak nang umiiyak sa walang lamang ataul ay lumabas siya at nagpakita sa mga ito, nasa wiltser, malakas na humahalakhak nang humahalakhak kasabay ang tuloy-tuloy na pagluha.
Mag-Ina Mag-ama talaga! sa isip-isip ni Sol habang pinagmamasdan ang anak na naga-suka-suka sa labas ng gate ng kanilang bahay. Anong oras ka umuwi kagabi? tanong nito sa anak na lumalagok ng kape habang umi-emote sa musika ng Aigies. Walang nakuhang sagot si Sol sa anak. Ganito naman ito palagi lalo pag galing sa matinding inom. Nang magluto si Sol ng adobong native na manok, sinigurado niyang lakutan ito ng maraming tanglad, paborito at mas ginaganahan ang anak niyang kumain kapag nakaamoy ng tanglad sa adobo. Nang matapos na maluto ang adobo agad na inayos ni Sol ang hapag-kainan. Tinawag ang anak na puno ng paglalambing: Rene, Rene, palangga ko. Sa harap ng kanin at mabangong adobong manok, di naiwasan ng anak nito ang magtanong: Nay, asan ba talaga si Tatay? Napipi si Sol matapos na marinig ang tanong ng anak, kamuntik na ngang mabulunan, di siya nakapagsalita, nawalan ng lasa para sa kaniya ang masarap na adobong niluto, sa isip-isip ng anak: sa kaniya talaga ako nagmana.
Maglolo Susmaryahusep! ang laki mo na, Noy. Muno ni Lolo Jose sa apong si Pot-pot. Baw, si Lolo bala mo. Nagatigulang na ako, di na ako pagtawga sa ayo ko nga Pot-pot. Sugod subong pagatawgon mo na ako sa tuod- tuod ko nga ngalan, Paulo. Pakiusap ni Paulo sa matanda. Nagtampo si Lolo Jose sa apo matapos mapagsabihan, sa isip- isip niya, nagdako na gid ang ulo sang iya apo nga si Pot-pot. Pagkaraan ng isang semana, namasyal ulit ang pamilya ni Paulo sa bahay ni Lolo Jose, lumapit sa kaniyasi Paulo, puno ng paglalambing na tinawag siyang Lolo, Lolo Jose. Gindawat ni Paolo ang ang kamay ni Lolo Jose para magmano, pagkatapos na pagkatapos magmano, humarap sa bata ang matanda, seryoso ang hitsura at boses na nagsalita: kung ayaw mong tawagin kitang pot- pot, h`wag mo na rin akong tatawaging lolo simula ngayon. Umiyak nang umiyak si Paolo, tuloy-tuloy na lumuha. ganun rin naman si Lolo Jose, lumuluha paloob habang nakatalikod sa buo niyang pamilya.
Maglola Magkamukha talaga sila ni mama, sa isip-isip ko habang pinagmamasdang naglalaro si Nita, ang panganay kong anak na babae sa una kong bana. Mataas ang ilong, mapulang labi, singkit ang mga mata, at maputi. kung bakit kasi 90% ng pisikal kong anyo ay nakuha ko kay papa. Patay na si mama at papa, sabay silang namatay sa iisang taon. Di na rin siya naabutan ni Nita, o di na nia nahintay ang pagdating ni Nita na unang apo niya sana. Di lang taas ng ilong o pula ng labi o singkit ng mata ang pagkakapareho nina mama at Nita, pati pagtae sa dayaper kuhang- kuha ni Nita bago mamatay si Mama.
Magjowa Magsasampung taon nang hindi umuuwi si Ruby sa Pilipinas, ang pangako nito kay Lyn, na anak ng isang sikat na artista noon, mag- iipon lang siya ng maraming-maraming pera para sa plano nilang pagpapakasal sa 2030. Nang mag-Skype sila kamakilan, deleted na ang account ni Ruby, wala na rin siya sa FB nito at Viber. Naipagtanong-tanong na rin ni Lyn sa mga kaibigan nito sa London kung nakikita pa nila si Ruby, di naman makasagot ng diretso ang mga ito kapag tinatanong ni Lyn. Nang balikan ni Lyn ang maleta nito na dadalhin sana pa- London sampung taon na ang nakalilipas, nakita niyang inaamag na ang mga damit na ilang taon niya na ring di nagagalaw. Sa labas ng maleta, nakita niya ang pangalan niya na isinulat gamit ang pentel pen, katabi nito ang inakalawang na padlak.
Kakosa Mag-iisang buwan pa lang sa bilibid si Marko pero kakosang-kakosa na ang turing sa kaniya ng mga kasama niya sa loob. Di tulad ng ibang preso, maraming di pinagsdaanan si Marko, di siya binubwisit ng mga kasama para magpamasahe o maglaba ng mga damit nila. Sa loob ng halos isang buwan, tila parang napakadali ng buhay sa bilibid para kay Marko at dahil rito, marami ang nahisa sa kaniya, marami ang ilang sa kaniya at di komportable sa pagtrato sa kaniya ng maraming lider sa loob. Madaling-araw, di puwedeng magkamali si Didang, Dodong ang pangalan dati, sa pigil na pigil na sigaw na rinig nito mula sa madilim na cr sa kabilang selda. Kinabukasan, nagrereklamo si Roman, ang taga-Negros na preso, nawawala ang isang medyas niya na isinusuot sa tuwing natutulog kung gabi. Maya-maya pa, natagpuan niya na lamang ang nawawalang medyas sa loob ng cr, basang-basa ng napanis na laway.
Kalandian Hayskul pa lang, magkalandian na sina Jayson at Marikar, magkasamang natutulog sa kung saan man sila dalhin ng hangin. Ganun pa rin sila nung magkolehiyo na sila, magkalandian pa rin kahit sa loob ng student council office, o kaya sa tuwing naiiwang dalawa lang sila sa klasrum. Minsan pinasok ni Marikar si jayson sa cr ng boys habang umiihi, dahil sanay na, di na nagulat pa si jayson, pag nangyayari ang mga ganitong tagpo, alam na alam na ni jayson ang gagawin nit. Dadalhin niya sa marikar sa isang cubicle sa cr, huhubaran hanaggang sa makita niya ang maiitim na utong nito, lalamasin ang suso, aabutin ang mga bagay na madalas pinapasok lamang ng kaniyang mga daliri. Bago pumutok ang mga dapat pumutok, namatay ang ilaw sa loob ng cr, di inaasahan ng dalawa ahabang gumagawa ng milagro sa loob ng isang catholic school, nagmadaling nagbihis si Jayson, itinaas niya ang pantalon at isinarado ang zipper nito, nang kapain ang kasama, wala na itong nakapa sa loob ng cubicle, narinig niya na lamang ang pamilyar na ugayong sa kabilang cubicle kung saan niya binalak na ipasok sana si marikar kanina.
Babad Ibinabad ni Linda ang katawan nito sa dagat habang hinihintay ang paglubog ng araw. nang himas-himasin niya ang batok, napansin niyang tila may natutuklap na balat rito, siguro`y sa sobrang pagpapainit-babad sa dagat. Nang mapansing matatagalan pa ang paglubog ng araw, minabuti na lamang ni Linda na umahon, sa pag- ahon niya nakita niya ang hubo`t hubad na sarili mula sa kristalisadong dagat. Di makapaniwala si Linda na nagagawa niya ang mga ganitong bagay matapos na lunurin siya ni Dindo, ang limang taon niyang nobya mula sa matinding pagkahidlaw.
Suka Madaling-araw ng Lunes nang makita ni Mila ang dugo sa laway nito, hindi niya mawari kung galing ba ito sa mga ngipin niya o mula sa lalamunan. Kinabukasan, bago pumatak ang ala-sais ng umaga, uminom nang uminom si Mila ng maligamgam na tubig, may kung anong kati-kirot siyang nararamdaman mula sa kaniyang lalamunan. Matapos ang halos isang oras matapos na uminom ng tubig, isinuka ni Mila ang lahat ng kabniyang kinain kagabi kasabay ang kaiinom lamang na tubig, mula sa mga suka nito, nakita niya ang singsing na ibinigay ng kaniyang nobyong si Richard nang magpropose ito tatlong taon na ang nakararaan, makintab pa rin ang bato na nasa itaas ng singsing, kimikinang at naglaro sa isip nito ang mga nakaraan niya sa nobya, mga nakaraang hirap na hirap niyang isuka.
Labada Naglaba nang naglaba si Meloy matapos nitong matanggap ang huling text ng bana galing Singapore. Inuna niya ang suot-suot na panti, isinunod ang daster na tatlong araw na niyang ginabalik-balik na isuot, at pagkatapos ay sinunod na nito ang tambak ng labada sa likod ng pintuan ng kaniyang kuwarto, hiniwalay niya ang mga puti sa de-kolor, ang mga shorts sa t-shirts, ang mga sando sa bra. Nang mahawakan niya ang pulang bra na iniregalo sa kaniya ng bana galing Singapore, awakan niya ito ng mahigpit hanggang sa mapunit ang mga lace na nakakabit dito at magkahiwalay ang dalawang pading. Sinigurado niyang sirang-sira ang pulang bra bago ito itapon sa basurahan kasabay ng mga pakete ng Tide ultra. Habang kinukuskos ang mga nilabhan muling naglaro sa isip ni meloy ang huling text ng bana galing Singapore: hindi ako makakauwi ngayong bwan, di ako pinayagan ni Libet, at muli niyang naunawaan ang estado nila ng kaniyang bana, ng kaniyang bana at ni Libet. Kinuha niya ulit ang punit-punit na bra sa basurahan, umupo sa sofa na binili nila ng bana noong nakaraang bwan, kinuha niya ang pulang sinulid at ang pinakamanipis na karayom, sinimulan niyang tahiin ang bra kahit alam niyang hinding-hindi na niya ito maayos pang muli.
Kasal Nang dalhin ni Marlon si Kwan sa Amerika di nito inasahan ang pag-aayang kasal mula sa asawa, nang di makahanap ng rason mula sa isnow sa labas ng maliit nilang apartment, pinagbigyan niya ito. Sa isip-isip ni Marlon: katapusan na ito ni Linda, na dating kaibigan ni Kwan sa Manila.
Hula Nawalan ng limang libo si Norman kagabi, dalawang buwang sweldo sa pag-iingles sa mga Koreano, nang makaramdam ng gutom, lumapit siya sa isang manghuhula. Nang lumabas sa barong-barong ng manghuhula, hindi niya alam kung maniniwala ba siya sa mga pinagsasabi nito. Nang nakahiga na si Norman at handa na Sana na matulog, kumalam ang tyan niya, nakita niya ang katulong ng kaibigan na kasama sa apartment, ang mag-asawang nakatira sa isa sa mga kwarto sa loob ng bahay, ang land lady na may susi ng buong apartment, ang kaibigan nito, sa hula, kasama daw niya sa bahay ang kumuha ng pera, sa isip isip, pinaghatihatian ng mga ito ang 5 taw nito. Hanggang sa makatulog siya na kumakalaam ang sim mura.
Tampo Gin-text ni Marikar si Harold: Break na tayo. Parang wala lang ako sa 'yo. Nag-reply si Harold: Ok. Ikaw naman palagi ang nasusunod sa atin. Nang makauwi galing sa paglalaro ng basketbol, laking gulat ni Harold na nasa kabinet pa ang mga damit niya, at si Marikar nasa harap ng lamesa, naghahain ng paborito nitong ulam pag wala siyang naiuuwing pera galing sa paglalaro: kamatis at itlog na pula. Kahit ang totoo'y tagaktak ang init sa labas ng maliit nilang inuupahang bahay. Sabay silang nagtig-ab. At nakatulog.
CR Naninilaw na ang C.R. nang umuhi si Norma, sa isip-isip nito pinalaki kasing señorito. Nang maihi si Kristian, doon niya lamang napansin na naninilaw na ang kasilyas ng apartment na tinutuluyan niya sa tuwing maykikitain siya at kailangang tago, sa isip-isip nito mga putang inang babae ni C.R. Di maalam linisin. Habang mahimbing na natutulog si Norma sa doboldek sinimulan ni Kristian ang magkuskos ng C.R. Kuskos dito, kuskos doon. Wala siyang tinirang dumi, maging loob at labas ng inidoro ay nilinis niya nang nilinis. Pumuti ang buong C.R. Nang magising si Norma nakatulog nang muli si Kristian, hindi sa tabi nito, kundi sa loob ng C.R. Na kanikanina lamang ay nililinis niya.
Halik Ngayon, sabihin mo sa akin kung sino sa ating dalawa ang nangangaliwa, hamon ni Flora kay Gil nang mahuling may kasamang babae ang bana sa loob ng maliit nitong opisina sa kapitolyo. Ano ka ba, wala 'yan, hindi ko 'yan ano . . . paliwanag ni Gil sa asawang kumukulo ang dugo habang hinahaplos-haplos ang likod na basang-basa ng pawis. Hindi niya po ako ano, ate, a, e, ma'am, hindi po kami ano . . . mabulol-bulol na paliwanag ng babaeng kanikanina lamang ay nakakandong sa bana ni Flora. Okey, sige, para maniwala akong hindi nga kayo ano, halikan mo nga sa labi ang bana ko, hamon ni Flora sa babae na agad naman nitong ginawa. Ikaw naman Gil, kung bibigyan kita ng pagkakataon na halikan 'yang haliparot na 'yan, saan mo naman siya hahalikan? tanong ni Flora sa bana. Nag-isip si lalaki. Sumagot, sa dibdib. At bakit sa dibdib, tanong ni Florasa bana.
A, e, kasi, kasi, e, may nunal siya malapit sa utung-utungan niya, sagot ni lalaki. At tuluyan na ngang nagdilim ang paningin ni Flora.
Sitio Manggayad Maaga pa'y nasa labas na ng kanikanilang tahanan ang mga pumuluyo sa Sitio Manggayad, ang totoo, kagabi pa nila gustong lumabas matapos marinig sa Bombo Radyo ang balitang pagkamatay ng kanilang kapitbahay-kaibigan-kakilalang Aleman. "As usual, nauna pa ang mga reporter sa mga pulis at SOCO, na di lang naman talaga nangyayari sa mga pelikula," 'ika ni Rimos, ang lalaking sobrahan pa sa mga tinderang babae kung makipagtsismisan sa white beach ng Boracay. Natagpuan ang bangkay ni Aleman sa loob ng apartment na tinitirhan nito sa Sitio Manggayad sa Bargy. Balabag, sa pagsusuri ng pulisya, posibleng inatake di umano ito sa puso. Di makontak ng kapulisan ang ka-live-in partner ng Aleman. Sa di kalayuan, naninigarilyo si Rimos habang naglalaro sa isip niya ang mga salitang: Mas matalino sa akin si Linda, biruin mo nga naman, naunahan niya ako.
Hiwalayan Blues Sino ang may pagkukulang, ako? pasigaw na tanong ni girl kay boy. Di sumasagot si boy, siguro ay nahihiya sa ginagawa ni girl lalo pa at nasa isang restawran sila. Pag-uwi nila sa VML sa Molo kung saan sila nagli-live-in, sumigaw-sigaw ulit si girl, sino ang may pagkukulang ngayon, ako? di pa rin sumasagot si boy. Tila taimtim na pinakikinggan lamang ang mga sinasabi-sigaw ni girl. Nang marasmasan mula sa pagsigaw-sigaw, humarap si girl sa salaming nabili niya sa UNITOP, may bungi na sa kaliwang bahagi, nakita niya ng buo ang sarili, mas malinaw pa sa sinasabi ng kaniyang mga kaibigan, at doon niya napagtanto na maglilimang taon na pala siyang nakikipagrelasyon sa lalaking bulag, pipi, at bingi.
Agahan Hindi lamang ang katre nina Melvin at Karla ang umuga-uga kagabi, halos ang buong bahay, actually, halos ang buong mundo. Kaya ginanahan si Melvin na ipaghanda si Karla ng agahan, at ano pa, kundi ang paborito nitong tosino at sinangag na kanin. Nang mahalo na ni Melvin ang tinimplang kape para kay Karla agad niya itong tinawag. Paulit-ulit. May lambing. May kiliti. Nakapagtataka, walang sumasagot mula sa kuwarto. Nang buksan ni Melvin ang pinto, wala siyang nakitang Karla sa katre, hindi rin nagusot ang kobre kama, ang unan, tanging ang puting kurtina lamang ang nakita niyang gumagalaw sa loob ng sariling kuwarto, habang sa kusina, palamig na ng palamig ang kanina'y mainit na tosino, sinangag, at kape.
Ang Awtor Si Noel G. de Leon ay staff writer ng Kalatas: The official publication of the Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas. Kasalukuyan niyang tinatapos ang kaniyang MEd sa Filipino sa Unibersidad ng Pilipinas Visayas. Tubong Guimaras, nagsusulat sa Filipino at Hiligaynon, at nakapagsalita na rin sa mga pambansang kumperensya tulad ng Pilandokan, samahan ng mga kritiko at iskolar ng panitikang pambata sa Filipinas. Siya ang awtor ng Babala sa Nilalaman: Mga Tula ng Buhay at Pag-ibig (Kasingkasing Press, 2013) Maaari siyang makontak sa