5 Araling Panlipunan Unang Markahan - Modyul 3: Pinagmulan ng mga Unang Pangkat ng Tao sa Pilipinas
Araling Panlipunan - Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan - Modyul 3: Pinagmulan ng mga Unang Pangkat ng Tao sa Pilipinas Unang Edisyon, 2020 Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad. Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito. Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul Manunulat: Lorena Diez, Editor: Jessica Tan, Aiene M. Molina, Ramil P. Bingco, at Rosemarie M. Guino Tagasuri: Joel Bragas, Marisa G. Martillo, Arlene S. Depaz, at Rosemarie M. Guino Tagalapat: Richie C. Blasabas Tagapamahala: Ramir B. Uytico Arnulfo M. Balane Rosemarie M. Guino Joy B. Bihag Ryan R. Tiu Nova P. Jorge Genis S. Murallos Francis Angelo S. Gelera Rosemary S. Achacoso Mario R. Orais Roel C. Tugas Regel C. Mullet Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________ Department of Education - Region VIII Office Address: Telefax: E-mail Address: Government Center, Cadahug, Palo, Leyte 053 - 323-3156 region8@deped.gov.ph
Araling Panlipunan Unang Markahan - Modyul 3: Pinagmulan ng mga Unang Pangkat ng Tao sa Pilipinas 5
Paunang Salita Para sa Tagapagdaloy: Malugod na pagtanggap sa asignaturang Araling Panlipunan - Ikalimang Baitang ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul para sa araling Pinagmulan ng Unang Pangkat ng Tao sa Pilipinas. Ang modyul na ito ay pinagtulungang dinisenyo, nilinang at sinuri ng mga edukador mula sa pampubliko at pampribadong institusyon upang gabayan ka, ang gurong tagapagdaloy upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang itinakda ng Kurikulum ng K to12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili, panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral. Ang tulong-aral na ito ay umaasang makauugnay ang mag-aaral sa mapatnubay at malayang pagkatuto na mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras. Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral upang makamit ang mga kasanayang pan-21 siglo habang isinasaalang-alang ang kanilang mga pangangailangan at kalagayan. Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa modyul. ii
Para sa Mag-aaral: Malugod na pagtanggap sa Araling Panlipunan - Ikalimang Baitang ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul ukol sa Pinagmulan ng mga Unang Pangkat ng Tao sa Pilipinas. Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong pangangailangan. Layunin nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral habang wala ka sa loob ng silid-aralan. Hangad din nitong madulutan ka ng mga makabuluhang oportunidad sa pagkatuto. Ang modyul na ito ay may mga bahagi at icon na dapat mong maunawaan. Alamin Sa bahaging ito, malalaman mo ang mga dapat mong matutuhan sa modyul. Subukin Sa pagsusulit na ito, makikita mo kung ano na ang kaalaman mo sa aralin ng modyul. Kung nakuha mo ang lahat ng tamang sagot (100%), maaari mong laktawan ang bahaging ito ng modyul. Balikan Ito ay maikling pagsasanay o balik-aral upang matulungan kang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa naunang leksyon. Tuklasin Sa bahaging ito, ang bagong aralin ay ipakikilala sa iyo sa maraming paraan tulad ng isang kuwento, awitin, tula, pambukas na suliranin, gawain o isang sitwasyon. Suriin ito, bibigyan ka ng maikling Sa seksyong pagtalakay sa aralin. Layunin nitong matulungan kang maunawaan ang bagong konsepto at mga kasanayan. Pagyamanin Binubuo ito ng mga gawaing para sa malayang pagsasanay upang mapagtibay ang iyong pang- unawa at mga kasanayan sa paksa. Maaari mong iwasto ang mga sagot mo sa pagsasanay gamit ang susi sa pagwawasto sa huling bahagi ng modyul. Isaisip Naglalaman ito ng mga katanungan o pupunan ang patlang ng pangungusap o talata upang maproseso kung anong natutuhan mo mula sa aralin. iii
Isagawa Ito ay naglalaman ng gawaing makatutulong sa iyo upang maisalin ang bagong kaalaman o kasanayan sa tunay na sitwasyon o realidad ng buhay. Tayahin Ito ay gawain na naglalayong matasa o masukat ang antas ng pagkatuto sa pagkamit ng natutuhang kompetensi. Karagdagang Gawain Sa bahaging iyong panibagong gawain upang pagyamanin ang iyong kaalaman o kasanayan sa natutuhang aralin. ito, may ibibigay sa Naglalaman ito ng mga tamang sagot sa lahat ng mga gawain sa modyul. Susi sa Pagwawasto Sa katapusan ng modyul na ito, makikita mo rin ang: Sanggunian Ito ang talaan ng lahat ng pinagkuhanan sa paglikha o paglinang ng modyul na ito. Ang sumusunod ay mahahalagang paalala sa paggamit ng modyul na ito: 1. Gamitin ang modyul nang may pag-iingat. Huwag lalagyan ng anumang marka o sulat ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay. 2. Huwag kalimutang sagutin ang Subukin bago lumipat sa iba pang gawaing napapaloob sa modyul. 3. Basahing mabuti ang mga panuto bago gawin ang bawat pagsasanay. 4. Obserbahan ang katapatan at integridad sa pagsasagawa ng mga gawain at sa pagwawasto ng mga kasagutan. 5. Tapusin ang kasalukuyang gawain bago pumunta sa iba pang pagsasanay. 6. Pakibalik ang modyul na ito sa iyong guro o tagapagdaloy kung tapos nang sagutin lahat ng pagsasanay. Kung sakaling ikaw ay mahirapang sagutin ang mga gawain sa modyul na ito, huwag mag-aalinlangang konsultahin ang inyong guro o tagapagdaloy. Maaari ka rin humingi ng tulong kay nanay o tatay, o sa nakatatanda mong kapatid o sino man sa iyong mga kasama sa bahay na mas nakatatanda sa iyo. Laging itanim sa iyong isipang hindi ka nag-iisa. Umaasa kami, sa pamamagitan ng modyul na ito, makararanas ka ng makahulugang pagkatuto at makakakuha ka ng malalim na pang-unawa sa kaugnay na mga kompetensi. Kaya mo ito! iv
Alamin Matututunan mo sa modyul na ito ang pinagmulan ng unang pangkat ng tao sa Pilipinas batay sa Teoryang Austronesyano, Mitolohiya at Relihiyon. Ayon sa teoryang Austronesyano, nagsimula ang lahing Pilipino sa Timog Tsina o Taiwan at naglakbay patungo sa ating bansa. Ayon sa mitolohiya, nagmula ang lahing Pilipino kay Malakas at Maganda. Samantala, sa relihiyon naman ay sinasabing ang lahing Pilipino ay nagmula kay Adan at Eba. Pagkatapos mong mapag-aralan ang modyul na ito, ikaw ay inaasahang Makapagtatalakay ka sa pinagmulan ng unang pangkat ng tao sa Pilipinas batay sa Teorya (Austronesyano), Mitolohiya (Luzon, Visayas, Mindanao), at Relihiyon. Subukin Panuto: Basahing mabuti ang bawat aytem. Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat sa sagutang papel. 1. Ito ay tumutukoy sa salitang Austronesian o Austronesyano na ang kahulugan ay tao mula sa timog. A. Indones B. Malayo C. Nusantao D. Polynesian 2. Ang teoryang nagsasabi na ang unang pangkat ng tao sa Pilipinas ay mula sa Taiwan? A. Teoryang Austronesian Migration B. Teoryang Core Population C. Teoryang Nusanatao D. Teoryang Wave Migration 3. Anong teorya ang ipinakilala ni Wilheim Solheim II na sinasabing galing sa katimugang bahagi ng Pilipinas ang ating mga ninuno? A. Teoryang Bigbang B. Teoryang Ebolusyon C. Teoryang Galactic D. Teoryang Nusantao 1
4. Alin sa mga sumusunod na bansa ang HINDI kasali sa pinuntahan ng ilang pangkat ng Austronesyano. A. Hawaii B. Madagascar C. New Guinea D. Palau 5. Sino ang tinaguriang Ama ng Arkeolohiya ng Timog-Silangang Asya? A. F. Landa Jocano B. Peter Bellwood C. Otley Beyer D. Wilhelm Solheim II 6. Ano ang naging batayan ni Peter Bellwood sa kanyang teorya? A. Ang pagkakatulad ng klima saTimog-Silangang Asya at sa Pasipiko B. Ang pagkakatulad ng pamahiin sa Timog-Silangang Asya at sa Pasipiko C. Ang pagkakatulad ng kaugalian sa Timog-Silangang Asya at sa Pasipiko D. Ang pagkakatulad ng wikang gamit sa Timog-Silangang Asya at sa Pasipiko 7. Ang lumikha sa mga sinaunang Pilipino ayon sa relihiyon? A. Babaylan B. Diyos o Bathala C. Lakan D. Datu 8. Ayon sa relihiyong Kristiyano at Islam, nilikha ng Diyos o Allah ang unang dalawang tao na sina __________. a. Adan at Eba b. Abraham at Sarah c. David at Ester d. Samson at Delilah 9. Alin sa sumusunod ang pinaniniwalaang puno o halaman na pinagmulan ng sinaunang tao sa bansa batay sa mitolohiya? a. Gumamela b. Kawaya c. Narra d. Mangga 10. Ano ang dahilan ng pagpapalawak ng teritoryo ng mga Austronesian? A. Pananakop B. Pakikipagkalakalan C. Pakikipagkaibigan D. Pagpapakilala ng relihiyon 2
Aralin 1 Pinagmulan ng mga Unang Pangkat ng Tao sa Pilipinas Sa araling ito ay mauunawaan mo kung sino-sino ang mga unang tao na nanirahan sa Pilipinas batay sa paliwanag ng teorya, mitolohiya, at relihiyon. Balikan Panuto: Basahin ang bawat pahayag. Isulat ang salitang TAMA kung ito'y nagsasaad ng katotohanan at MALI naman kung hindi nagsasaad ng katotohanan. _______ 1. Tinatawag na pangaea ang malaking masa ng kalupaan may 240 milyong taon na ang nakalipas. _______ 2. Gamit ang mga tulay na lupa, narating ng mga unang tao ang bansang Pilipinas. _______ 3. Ang teoryang ebolusyon ay nagpapaliwanag na nabuo ang mga kalupaan ng Pilipinas mula sa pagputok ng mga bulkan sa ilalim ng karagatan. _______ 4. Naniniwala ang mga Igorot na nabuo ang Pilipinas mula sa libag ng katawan kanilang Diyos. _______ 5. Ginawa ang daigdig kasama ang bansang Pilipinas ng isang makapangyarihang Diyos. 3
Tuklasin Panuto: Maglaro ng Loop-A-Word. Bilugan sa loob ng kahon ang salitang tinutukoy sa bawat bilang. Isulat ang sagot sa kuwaderno. 1. Ang mga ninuno ng mga taga Timog-silangan Asya kasama na ang bansang Pilipinas. A N V I E I J C M K I K S N Q A U S T R O N E S Y A N O B D J Y F L O P G S I T A F E 2. Teoryang ipinakilala ni Wilheim Solheim II na sinasabing galing sa katimugang bahagi ng Pilipinas ang ating mga ninuno. B N V N U S A N T A O I X F Q A S S T R P N I S R A N O F D J Y F A O P G D I T A F E C N V N U S A N T A O I X F 3. Anong paniniwala ang nagpapaliwanag na si Malakas at Maganda ang unang tao sa bansa? Q A S S T R P N I S R A N O F M I T O L O H I Y A F E S D I Y O S O A L L A H I X F 4. Sino ang gumawa kina Adan at Eba batay sa paniniwalang relihiyon? Q A Y S T R P N I S R A N O F M I T O D O A I A F D S 5. Ano ang naging batayan ni Peter Bellwood sa kanyang teoryang Austronesyano sa mga bansa sa Timog-silangang Asya? S I F H S S D A N T A O I X Q A S T R P N I W I K A O R M I T K L O J I Y A F E 4
Suriin Ang Teoryang Austronesyano ay nagpapaliwanag kung sino ang unang tao na nakarating at nanirahan sa Plipinas. Ayon kay Peter Bellwood, taong 5000 BC nang unang umalis mula Timog Tsina ang mga Austronesyano. Dumaan sila sa Taiwan bago bumaba sa Pilipinas at kumalat sa lahat ng direksyon. Naging batayan ni Peter Bellwood sa kaniyang teorya ang pagkakatulad ng wikang gamit ng mga bansa sa Timog-Silangang Asya at sa Pasipiko. Isa pang teorya na may pagkakahawig sa teorya ni Peter Bellwood ay ang teorya ni Wilhelm Solheim II na "Nusantao Theory". Ayon sa kanya, nauna ng kumalat ang mga Austronesyano sa katimugang bahagi ng Pilipinas. Ang pakikipagkalakalan ang pangunahing dahilan ng kanilang pagpapalawak ng teritoryo. May paniniwala naman ang mga Pilipino batay sa mitolohiya kung sino ang unang tao sa Pilipinas. Ayon sa kuwento, may isang hari ng mga ibon ay lumipad at ginagalugad ang papawirin. Mula sa malayo kanyang natanaw ang mataas na kawayang yumuyukod sa mahinhing paspas ng hangin. Kanyang pinuntahan at dumapo sa kawayan upang magpahinga. May narining siyang katok na nagmula sa loob ng kawayan. May tinig siyang narinig! "Palayain mo ako, oh, makapangyarihang hari ng mga ibon!" ang hinaing. "Tuktukin ng iyong tuka ang kawayang kinapapalooban ko. Hindi ako makahinga. Naisip ng ibon na baka ito ay patibong. Maya-maya'y may butiking gumapang na paitaas sa kawayan. Palibhasa'y gutom, ito'y tinuka ngunit hindi nahuli. Buong lakas na tinuktok uli ng ibon ang kawayan. Nabiyak ang kawayan. Isang makisig na lalaki at babaeng lumabas na tinawag na sina Malakas at Maganda. Sina Malakas at Maganda ay dinala sa pulong luntian. Dito sa Pilipinas namuhay ang mag-asawang Malakas at Maganda ang ama't inang pinagmulan ng mga lahing kayumanggi. Ang relihiyong Kristiyano at Islam ay ipinaliwanag sa Banal na Kasulatan na nilikha ng Diyos o Allah ang unang lalaki na si Adan at sa unang babae na si Eba. Sila ang pinagmulan ng lahat ng lahi sa mundo. 5
Pagyamanin Panuto: Basahing mabuti ang bawat pahayag ukol sa pinagmulan ng sinaunang tao sa Pilipinas. Isulat ang M kung ito ay batay sa mitolohiya at R kung itoy batay sa relihiyon at T kung teorya. Isulat ang sagot sa sagutang papel. ________ 1. Isa sa mga dahilan kung bakit madaling kumalat ang mga Austronesian sa bansa ay ang pakikipagkalakalan. ________ 2. Si Peter Bellwood ay naniniwalang ang mga Austronesian ay nagmula sa Timog-Tsina at Taiwan . ________ 3. Si Adan at si Eba ang unang pinagmulan ng mga tao ayon sa Banal na Aklat ng mga Kristiyano at Muslim. ________ 4. Nailuwal sa mundo ang tao sa pamamagitan ng kawayan. ________ 5. Si Malakas at maganda ang pinagmulan ng mga tao.. Isaisip Ayon sa Teoryang __________ nanggaling sa Timog-Tsina ang mga ninuno ng mga Pilipino. Naging batayan ni Peter Bellwood sa teoryang ito ang pagkakatulad ng __________ gamit sa Timog-silangang Asya. Ayon naman kay __________, isang antropologong Amerikano, ang mga Astronesian mula sa Timog ng Pilipinas ang unang tao sa Pilipinas batay sa kanyang teoryang __________. Sa teoryang mitolohiya naman ay pinaniniwalaang sila __________ ang pinagmulan ng mga tao mula sa __________ na tinuka ng ibon. Ipinapaliwanag sa relihiyon Kristiyano at Islam na nilikha ng __________ o __________ si Adan at Eba na pinagmulan ng tao sa daigdig. 6
Isagawa Panuto: Basahing mabuti ang bawat aytem. Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat sa malinis na papel. 1. Ayon kay Peter Bellwood, ang mga Austronesyano ang mga ninuno ng mga Pilipino na nagmula sa___________. A. Taiwan B. Mexico C. Amerika D. Saudi Arabia 2. Sino-sino ang dalawang taong nagmula sa malaking kawayan? A. Adan at Eba B. Malakas at Maganda C. Adan at Maganda D. Malakas at Eba 3. Ano ang tawag sa paniniwala at pagsamba ng Diyos? A. mitolohiya B. alamat C. relihiyon D. pabula 4. Ayon sa Teoryang Austronesyano ni Bellwood, nagpatuloy sa paglalakbay sa ibat-ibang kapuluan ang mga Austronesyano maliban sa isa. A. Samoa B. Hawaii C. Kiribati D. Madagascar 5. Ano ang tawag sa kuwentong pabula na nagpapaliwanag sa pangyayari at sumagisag ng mahahalagang balangkas ng buhay? A. mitolohiya B. alamat C. relihiyon D. pabula 7
Tayahin Panuto: Basahing mabuti ang bawat pangungusap at ayusin ang mga titik sa loob ng kahon para makabuo ng tamang sagot. Isulat ang sagot sa sagutang papel. 1. Siya ang naglikha ng mga unang tao sa mundo ayon sa relihiyon Islam. H A L A L 2. Ayon sa mitolohiya, nailuwal sa mundo ang tao mula sa isang uri ng halaman. Y A N W A K A 3. Sila ang unang babae at lalaki na nailalang ng Diyos. N A D A A T B A E 4. Sila ang babae at lalaki na nailuwal mula sa malaking kawayan. K A S L A M A TA G A N M A D A 5. Pangunahing dahilan ng paglaganap ng taong Austronesian. L A K A L A N K A 6. Siya ay isang antropologong Amerikano na nagsabing ang mga Astronesian ang unang tao sa Pilipinas batay sa kanyang teoryang Nusantao. M L E H W I L H E I M S O L I I 7. Ayon sa teoryang ito, ang mga Astronesyano ay galing naman ng Indonesia na nagtungo sa Pilipinas hanggang makarating sa Timog China dahil sa pakikipagkalakalan. T A O N U S A N R Y T H E O 8. Ang salitang Austronesian na nangangahulugang tao mula sa timog. T A O N U S A N 9. Ang naniniwalang ang mga Austronesian ay nagmula sa Timog-Tsina at Taiwan? T E R E P W D O O L E L B 10. Isang banal na aklat ng mga Kristiyano na naglalaman ng kwento sa pinagmulan ng unang ng tao sa mundo. Y A B I B L I 8
Karagdagang Gawain Panuto: Ilarawan ang pinagmulan ng tao sa Pilipinas sa pamamagitan ng pagpili ng mga konsepto sa ibaba at ilagay sa tamang kahon ng balangkas para mabuo ang kaisipan ng aralin. Isulat ang sagot sa sagutang papel. 1. Nagpatuloy sila sa paglakbay sa ibat-ibang kapuluan. 2. Ang unang babae at lalaki ay nilalang ng Diyos o Allah. 3. Galing sa Timog-Tsina ang ating mga ninuno. 4. Si Malakas at maganda ang pinagmulan ng mga tao. 5. Nailuwal sa mundo ang tao mula sa kawayan. 6. Si Adan at si Eba ang unang pinagmulan ng mga tao. Pinagmulan ng mga Sinaunang Pilipino Teoryang Austronesyano Mitolohiya Relihiyon 9
Susi sa Pagwawasto 6. Diyos o Allah 6. Kawayan 5. Malakas at Maganda 4. Nusantao 3. Wilhelm Solheim II 2. Wika 1. Austronesyano Isaisip Tama Mali Mali Tama Tama Balikan M M R T T Pagyamanin 5. A 4. C 3. C 2. B 1. A Isagawa: kanyang Nusantao Theory. tao sa Pilipinas batay sa Austronesian ang unang kay Willhelm Solheim II mula Taiwan. Ayon naman Austronesian sa Pilipinas Bellwood dumating ang Pilipino. Ayon kay Peter pinagmulan ng mga naglalarawan sa Austronesyano ay Teorya ng Maganda Malakas at si dalawang tao si ibon at lumabas ang tinuka ng malaking malaking kawayan na ang mga tao mula sa sa mito ay nailuwal tao sa Pilipinas ayon pinagmulan ng mga Ayon mitolohiya ang KARAGDAGANG GAWAIN 10 5. Wika 4. Diyos o Allah 3. Mitolohiya 2. Nusantao 1. Austronesyano Tuklasin 10. BIBLIYA 9. PETER BELLWOOD 8. NUSANTAO 7. NUSANTAO THEORY 6. WILHELM SOLHEIM II 5. KALAKALAN 4. MALAKAS AT MAGANDA 3. ADAN AT EBA 2. KAWAYAN 1. ALLAH Tayahin mundo tao ng mga tao sa buong Sila ang pinagmulang ng mga unang tao si Adan at si Eba. Diyos/Bathala ang mga Ayon sa relihiyon nilikha ng
Sanggunian Gabuat, M. A., Mercado M., and Jose M. Araling Panlipunan 5 p.40-41. Philippines: Vibal Group Inc., 2016. Ebrado, Angela. 2019. "Ayon Sa Teoryang Tectonic Plate [Vlr013z8oxlz]". Idoc.Pub. 2009. Tagalog Version Of Mythologies "Mga Mitolohiya". [online] Available at: mitolohiya_1149.html> [Accessed 9 June 2020]. 11