HUGTÖK Í NÁTTÚRUFRÆÐI: ÍSLENSKA- Concepts in natural science Mga konseptong pampa -agham Íslenska aðdráttarkraftur afl afrán alkul almyrkvi amínósýra andrúmsloft annað lögmál Newtons arfblendinn arfgerð arfhreinn basi berfrævingur blaðgræna (laufgræna) brautarhreyfing breyta í tilraun bruni burður (virkur flutningur) byggingarformúla bylgjulengd (öldulengd) Tagalog lakas na naghihilaan sa bawat isa lakas isang kilos ng isang hayop na pumatay at kumain ng ibang hayop pinakamababang temperatura na maakalang may posibilidad pa kabuuang eklipse Aminong acido singaw Pangalawang batas ni Newton heterosygous Uri ng gene homosygous alkalin-isang kemikal na sustansya na pinagsama sa asido upang maging asin gymnosperm pagmaberdi na ang dahon sa isang halaman galaw ng orbita paiba-ibang pagsubok apoy, init isang aktibong bagay na naglipat sa pamamagitan ng likas na proseso-( ang dugo ay nagbigay hangin sa lahat na bahagi sa katawan) gawing pangformula Ang distansiya o agwat ng dalawang dulo sa alon ng enerhiya (halimbawa liwanag o tunog) pteridophyte kahalatiang eklipse byrkningur deildarmyrkvi DNA-sameind (DKS) DNA- molekyul Epekto ng dopler dopplerhrif Moneran, prokaryote dreifkjörnungur mga halaman na ang liso ay nasa loob ng kanyang dahon Mga gaas na walang aktibong kemikal (helon,argon,krepton) tiyak na kainitin Ang substansya na ginawa upang ihalu sa isa pang substansiya dulfrævingur eðallofttegund eðlisvarmi efnablanda efnaflokkar efnaformúla efnahvarf efnajafna efnaorka efnasamband efnaskipti efnatengi eiming einfrumungur einræktun ensím (lífhvati) erfðasjúkdómur erfðatækni erfðir far fast efni (storka) fastastjarna ferð fituefni Íslenska fjölfrumungur flokkunarfræði flokkur flotkraftur flæði fráhrindikraftur frjóvgun fruma frumbjarga lífvera frumdýr frumeindakenningin frumeind (atóm) frumframleiðandi frumuhimna frumulíffæri frumuskipting hukbo ng mga elemento, pormulang pangkemikal reaksyong pangkemikal ekwasyong pangkemikal lakas pangkemikal pinagsamang kemikal metabolismo ugnayang pangkemikal Distilasyon- paraan sa pagdidistilate ng isang bagay iniinseyular na organismo Kloning- isang halaman o hayop na napoprodyus sa mga sel ng ibang halaman o hayop ensimo Koneksyong gene sa sakit o genetikong sakit genetikong pangasiwaan Isang proseso kung saan ang mentalidad at katangian ng katawan ay napamana galing sa magulang sa anak kilos,pagkilos Solido,buo bituin, takdangbituin tulin taba, pangpatabang laman Tagalog multiselyular na organismo sistematiko uri, klase lumulutang na lakas agos, anod nakainis na lakas fertilisasyon maliit na bahagi ng katawan, cell awtotropikong orgnismo isang pinakamaliit na bagay na may buhay na isa lang ang selyo na makikita lamang sa mikroskopyo atomikong teyorya atoma unang tagapagyari balat na nakapaligid ng selyo organelle Ang proseso o resulta sa frumuveggur pagkahati-hati sa maka- ibang bahagi Labasang patong gaya ng organ sa katawan o selyo ng hayop o halaman frumuöndun (öndun) Ang kilos sa paghinga frumvera protist Algae, berdeng halaman na nagsimulang nabuhay sa tubig protoplasma Endoplasmic reticulum ang isang halaman na tumubo na may liso lupon, pangkat, grupo Pangunahang batas ni Newton sirkulung pagkasuno- sunod ng kanilang pag- kain ng bawat may buhay Pagkain na may komplikasyong paterno sa mga bagay na malapit ang koneksyon sa isat-isa gawaing pangradyo gene, lahing pinagmulan bakteriya kommensalismo isang relasyo ng tunog na tinugtug upang makagawa ng nakaakit na tunog maliliit na batik batik sa halaman kometa isang prosesong o yugto ng panahon sa pagkaka- iba galing sa isang estado o kondisyon hanggang sa isat isa Isang platapormang proseso sa pagkakaiba o pagtubo sa isang substansya Isa sa dalawang beses ng taon (bandang ika 20 sa marso og ika 22 ng septembre) nang ang araw ay nasa itaas ng ekwador og ang araw at gabi ay magkapantay ang haba kalahatiang buhay o panahon temperatura, timpla o init ng katawan maghanay na elektrikong kuryente frumþörungar frymi frymisnet fræplöntur fylking fyrsta lögmál Newtons (tregðulögmál) fæðukeðja fæðuvefur geislavirkni gen gerill (baktería) gistilífi grunntónn grænukorn halastjarna hamskipti (fasaskipti) hamur efnis (fasi efnis) haustjafndægur helmingunartími hiti hliðtengd straumrás 1
hljóðberi hljóðbylgja hljóðstyrkur hraði hrapsteinn hreint efni hreyfiorka hryggdýr tagapagdala ng tunog Tunog ng alon malakas na tunog belosidad, kabilisan meteyor ganap na laman kinetikong enerhiya hayop na may buto sa likod Íslenska hryggleysingi hrææta hröðun hvarfefni Tagalog hayop na walang buto sa likod hayop na kumakain ng patay na hayop ang pagtaas ng tulin ng isang behikulo habang nagkatakbo Isang materyal na nagpawala ng kemikal reaksyon mitokondriyon hvatberi Ang puno ng hayop o halaman kung saan yung ibang hayop o halaman na nabuhay at nakakain kabuoang planeta Endothermal na hayop hýsill innri reikistjörnur jafnheitt dýr jafnskipting (mítósa) mitosa jafnstraumur jarðmiðjukenningin jarðskin direktong kuryente geosentrikong teyorya nagliwanagang lupa isang atoma o molekyulo na mayrong negatibo at positibong may kargang kuryente na dahilan ng pagkawala og pagbalik ng isa o mahigit na elektron pagkasunod-sunod ng pangyayari sa bawat dahilan teyorya nukleyaryong membrane ang prosesong pagkakahati ng nukleus sa sentrong parti ng atom jónir keðjuverkun kenning kjarnahimna kjarnaklofnun kjarnakorn kjarni kjarnorka kjarnsýra kjörbýli (búsvæði) knýr (spyrna) kolefni koltvíoxíð kraftur kvarki ubod o sentro Sentro sa enerhiya ubod sa asido habitat- ulusin, tuhugin karbon karbon dioxide lakas Ang pinakamaliitang bahagi ng substansya o bagay og isa sa kanila ay protons, at neutrons isang proseso ng kaibahan kvartilaskipti kynblendingur kynbætur kynhreinn kynlaus æxlun kynlitningur kyntengdur kynæxlun langsbylgja leysikorn litagreining litningur litróf líffélag líffærakerfi líffæri lífrænt efnasamband lífvera ljósár ljósbrot ljóseind Íslenska ljóstillífun lofthjúpur loftmótstaða loftsteinn lofttegund (gas) lotukerfið lotur lyftikraftur o paglinang sa isa sa mga hugis ng buwan ng makita galing sa mundo sa kakaiibang panahon sa buwan mitosis yugenico homosaygos walang organ pero maparami sa kanyang sarili Isang kromosom na nagpasiya sa kasarian ng hayop o halaman kasariang tulay o dutong kasariang organ Isang porma na may ibang uri ng enerhiya katulad ng init, tunog, liwanag atbp.na kinuha habang itoy ginalaw lysosome kolometriko Kromosom spektrum buhay sa komunidad Sistema sa organ organ isang substansyang porma galing sa kemikal reaksyon sa dalawa o tatlong elemento sa insaktong kabuohan na pareho ang isat isa organismo pinakamahabang panahon refraksyon Isang pangkat ng elektromagnetikong enerhiya Isang proseso kung saan ang berdeng halaman ay maging karbon dioxide og ang tubig maging pagkain na ginagamitan sa enerhiya galing sa liwanag ng araw singaw resitansiya ng hangin meteyoryo-isang parti ng bato na galing sa outer space na tumama sa lupa Gaas-isang substansya tulad ng hangin na ni kahit solido o likido sistemang periyodiko periyodiko, yugto ng panahon bouyansy 2 lögmál lögmál Arkimedesar Ang batas ni Arkimides Ang batas ni Bernoullis lögmál Bernoullis isang tumpok na halaga sa isang substansya na walang definite na hugis o porma tumpok o mass metal tunaw, natutunaw sistemang pangmetro o pangpanukatang sistema Big bang-isang malaking eksplosyon na para sa ibang scientist na nagmungkahi na itoý dahilan na nagawa ang daigdig Poikilotermal na hayop produkto aksis- hanay ng imahinasyong linya na nasa sentro sa isang bagay Aksial na rotasyon- isang kompletong galaw sa isang sirkulo sa paligid ng isang takdang dulo likas-na bahagi na pinag hati-hati upang itoy makikita sa pamamagitan ng mikroskopyo Konsumer- isang tao ang syang naggamit sa serbisyo Neutron- isang pinakamaliit na bahagi sa isang bagay Nitrogen-isang walang kulay na gaas na natagpuan sa malaking bahagi dito sa singaw ng lupa Friksyon- isang kilos ng bagay na nagkilusan sa bawat isa ingesyon zygote enerhiya enerhiyang peramidi osmosis- isang dahan- dahang pagdaan ng likido sa pamamagitan ng membrane o lamad oksidisasyon Territoryu, distrito Heterotrophic na organismo Inorganikong compound- galing sa kakaibang bagay na may substansyang buhay batas massatala massi málmar melting metrakerfi Miklihvellur misheitt dýr myndefni möndull möndulsnúningur náttúruval neytandi nifteind nitur núningur næringarnám okfruma orka orkupíramídi osmósa oxun óðal ófrumbjarga lífvera ólífrænt efnasamband
prótín raðtengd straumrás rafeind rafeindahýsing rafleiðni rafmagn raforka rafsegulbylgja rafsegulorka rafsegulróf rafspenna rafstraumur rafviðnám rannsóknargögn ráðgáta ránlíf reikistjarna (pláneta) protina serye ng elektrisidad ng kuryente Elektron-isang pinkamaliit na bahagi ng isang substansya na mayroong negatibong elektrikong karga na natagpuan sa lahat ng atom Elektrong pang konfigurasyon-ang pinakamaliit na bahagi ng substansya na nasasaayos ayon sa kanyang resulta sa hugis o porma elektrikong pamamaraan- isang proseso kung saan ang init o elektrisidad lumabas sa isang bagay elektrisidad elektrikong enerhiya Elektrikong magnetiko elektrikong magnetikong enerhiya Elektrikong magnetikong spektrum elektrikong boltahe elektrikong kuryente elektrikong resistansya pasubukang data problema predasyon, isang aksyong pagpatay ng hayop o pagkain ng ibang hayop planeta Kinetikong friksyon- biglaang resulta sa friksyon magkahalilinang kuryente renninúningur riðstraumur Íslenska ríbósóm (ríplur) ríki ríkjandi eiginleiki ribosom kaharian Dmeiosis dominanting katangian RNA-sameind (RKS) RNA- pinagsama róteind proton rýriskipting (meiósa) meiosis vacuole safabóla kontroladong eksperimento Molekulo- isang maliit na bahagi na binubuo sa grupo ng atom kung saan ang substans ay mahiwalay maski walang kabaguhan sa kanyang likas na kemikal Mutualismo-nauukol sa magkabilang panig Interrapsyon sa isang signal sa radyo sa ibang samanburðartilraun sameind samhjálp samliðun samlíf samstæðir litningar samsæta samsæta samvægi segulhvolf segulsvið sess (vist) SI-kerfið sjávarföll skriðþungi smástreymi sníkill sníkjulíf snúningstími sólkerfi sólmiðjukenningin sólmyrkvi spírun signal na pareho ang wavelength, na resulta sa ekstrang ingay na hindi kinailangan Isang relasyon sa pagitan ng dalawang nagkakaibang buhay- nilalang na nabubuhay sa isat isa at nagdedepende sa isang partikularyong paraan homologous na kromosom allele Isotopyo- isa sa dalawa o tatlong porma sa kemikal na elemento sa nagkakaibang ukol sa katawan pero pareho ang kemikal nila homeostasis magnetosper lugal na may magnetikong bagay kung saan mayroong puwersa na nais akitin sa ibang metalyo patungo sa kanya Isang kondisyon kung saan isang uri ng nilalang na may buhay ay mabubuhay successfully Pangdaigdigang Sistema ng Sukatan paglaki at pagkati ng tubig sa dagat, dahilan sa paghila ng buwan at araw Isang puwersa na nakuha sa pamamgitan ng kilos o galaw Isang agos ng tubig sa dagat kung saan mayroong maliitang diperensya sa gitna sa pantay na tubig sa low tide og high tide Parasite-Isang uri ng hayop o halaman na nabubuhay sa labas o silid ng ibang hayop o halaman at doon kumukuha ng pagkain (kuto) parasitismo Ang rotasyong oras Solar na sistema-ang araw at ibang planeta na kumikilos sa paligid nito Heliyosentrikong teyorya eklipse sa araw Germinasyon -upang ang liso ay palaging mainit ang kondisyon sa paggerminate 3 splæst DNA sporbaugur steingervingur sterk víxlverkun stjörnuhrap stofn storkna stórstreymi straumefni (kvikefni) straummótstaða straumrás stöðuorka stökkbreyting sumarsólhvörf (sumarsólstöður) sundrandi (rotvera) súrefni sveifluvídd svipgerð sykra sýrur sýrustig (pH-gildi) sætistala sölt tegund Íslenska tilgáta tilraun tíðni Rekombinanteng DNA Ellipse- ito ay isang oval ang hugis Fosilyo- isang natirang hayop o halaman na naging matigas og naging isang bato malakas na interaksyon shooting star o isang maliit na metyor populasyon naging solido tagsibol na panahon pluido, ano mang tumutulo gaya ng tubig elektrikong pangresistansya Sirkito- isang kompletong daan ng mga wires og ekwepmento kung saan ang elektrikong kuryente dumaan Potensyal na enerhiya - ang deperensya sa boltahe sa gitna ng dalawang punto sa elektrikong lugal o sirkito mutasyon- ang pagkaiba sa kanyang lahi ni dalawahang ulit sa taon kung saan ang araw sumapit sa pinakamataaas o pinakamababang punto sa ulap na nasa tanghalian saprotropa oxygen Amplityud- ang laking distansya sa wave especially ang tunog o radio wave, na nag vibrates pataas o pababa phenotype asukal asido pangangasim Atomikong numero-ang numero sa proton sa nukleus sa atom, kung saan ito ay natakatangian sa kemikal na elemento asin Spesis- grupo ng hayop o halaman na maka-anak sa isat isa at nahahati-hati isang eksplenasyon o idiya na binibisa sa ilang katunayan pero hindi pa naaprubahan na totoo o wasto eksperimento Frekwensi- ang tulin kung saan ang soundwave
tónblær (hljómblær) tónhæð tregða tunglmyrkvi umferðartími umfrymi valgegndræp himna varmaburður varmageislun varmaleiðing varmaorka varmi vefur veira tumataas at bumababa Kwalidad sa tunog Tono- ang antas o lakas ng aktiviti Inersiya- kulang sa enerhiya Lunar na eklipse- kung ang buwan ay dumaraan sa gitna ng mundo at araw Konektado sa orbit sa planeta o bagay sa himpapawid sytoplasma Isang seleksyon na manipis na layer ng tissue na nakabalut sa selyo sa halaman Isang prosesong kung saan ang init gumalaw patungo sa gaas o likido na ang napakainit na bahagi ay tumaas at ang napakalamig bahagi ay lumubog Radisyon-init,enerhiya atbp.ay inilabas sa pormang rays Konduksyon- isang proseso kung saan ang init o elektrisidad ay dumaan sa isang bagay Init sa enerhiya- ang kwalidad bilang isang init Ang bilang sa mga selyo na napoporma sa nagkakaibang bahagi ng tao, hayop at halaman virus veltinúningur vetni vetrarsólhvörf (vetrarsólstöður) viðnám vinna vistfræði víkjandi eiginleiki vísindaleg aðferð vorjafndægur vökvi ytri reikistjörnur þétting þriðja lögmál Newtons þróun þróunarkenningin þrýstingur Isang friksyon na may mahinahong gulod o slope hydrogen Taginaw na panahon resistansya trabaho Ekolohiyo- ang relasyon sa halaman at nilalang na buhay sa isat isa at sa kanilang kapaligiran Resebong katangian sa katawan na nandoon lang sa bata kung itoy may dalawang gens sa ganitong katangian,isa galing sa tig-iisang magulang Pamaraang konektado sa agham Itoy konektado sa panahon ng tagsibol likido Panglabasang planeta Kondensasyon-ang proseso ng gaas na na - babago sa likido Pangatlong batas ni Newton Ebolusyon-isang dahan- dahang pagtubo ng halaman ,hayop atbp. sa isang matagal na panahon, galing sa simple hanggang sa komplikadong porma Ebolusyonal na teyorya Presyur- isang puwersa na nakukuha sa maselang 4 þveiti þverbylgja þyngd þyngdarkraftur þyngdarlögmál þynning þörungur ætt ættbálkur ættkvísl æviskeið æxlun öldudalur öldutoppur öreind örvera öryggi (var) halaga ng gaas o likido sa nakasarang lugal o container Ekskresyon- isang ekskresyon sa toksidong substans sa pamamagitan ng balat Transbersong wave Bigat grabitasyon batas sa kalubhaan,o kabigatan Maging mahina kapag dagdagan ng tubig o ibang substansya Algae- isang simpleng halaman na walang tunay na mga dahon,tangkay o ugat na tumutubo sa tubig o nasa malapit sa tubig pati na ang seaweed pamilya, mag-anak Uri, ayos uri, pangkat habang buhay pagsusupling; pagsasaysay na muli labangan,sabsaban nasa taas na bahagi ng bundok o alon panimulang maliit na bahagi ng alikabuk mikro-organismo- pinamaliitang nilalang na makikita lamang sa mikroskopyo fyus