Filipino Disaster Prevention Handbook para sa mga Banyaga Public Interest Foundation Akita International Association
May kasabihan sa Japan na "Dumarating ang natural na kalamidad kapag nakalimutan mo na ito. Ang "natural na kalamidad" ay nangyayari dahil sa pwersa ng kalikasan. Hindi mo alam kung kailan ito mangyayari. Ang paghahanda para sa kalamidad ay maka- katulong upang maprotektahan ang sarili at pamilya at mabawasan ang pinsala. Inilalarawan ng handbook na ito ang mga bagay na dapat paghandaan bago mangyari ang sakuna, mga uri ng sakuna, at kung ano ang dapat gawin kapag may nangyaring sa- kuna. Paano protektahan ang sarili at mga mahal sa buhay gamit ang handbook na ito. ☜Alam mo ba kung saan ang lungsod, bayan o nayon na iyong tinitirhan? Ang mga balita tungkol sa sakuna ay may kasamang mapa. Mas madaling mauunawaan mo ang impormasyon sa sakuna kung natatandaan mo kung saan ka nakatira. May malaking sakuna din ang nangyari dito sa Akita Prefecture. Lindol sa Sentro ng Sea of Japan ( Mayo 26, 1983) Malakas na Ulan Hulyo 2017 Talaan ng Nilalaman Malakas na Niyebe/Snow Enero 2021 Malakas na Ulan Hulyo 2023 Panimula/Talaan ng Nilalaman Alamin ang mga bagay tungkol sa natural na kalamidad Lindol ... 2 Ang intensidad /tidhi ng lindol at pagyanig ... 4 Paghandaan natin ang kalamidad Alamin ang mga impormasyon tungkol sa kalamidad .. 9 Paano lumikas ... 10 Tsunami ... 5 Emergency Supplies ( mga dapat ihanda na bagay sakaling may kalamidad) ... 12 Bagyo/Malakas na ulan : Baha ... 6 Malakas na pag-niyebe / snow ... 7 Pagguho ng lupa / landslide ... 8 Mga salitang Nihonggo sa kalamidad ... 14 Marka ng evacuation site/ Pag-gamit ng telephone booth ... 15 Alamin ang kalagayan ( ligtas o hindi )/ Disaster Prevention Memo ... 16 1
Alamin ang mga bagay tungkol sa natural na kalamidad Lindol Ang lindol ay isang marahas na pagyanig ng lu- pa. Maaring masira ang mga gusali sa malakas na lindol, kaya ito ay lubhang mapanganib. Ka- ragdagan dito, pagkatapos ng unang pagyanig, maraming lindol na kung tawagin ay " after shocks "ang susunod dito. <Mga salita ukol sa lindol> Magnitude・・・Kalakihan ng lindol ○sidhi / intensity ng seismic・・・Laki / lakas ng pagyanig Kahit na parehong lindol, nagkakaiba ang intensity depende sa lokasyon. ○Sentro ng lindol・・・Lugar na sentro ng lindol ( sa ilalim ng lupa ) Pag-iingat sa pagsimula ng pagyanig. Manatili sa loob ng bahay ・Magtago sa ilalim ng mesa o desk. ・Ingatan ang ulo. ・Maghintay hanggang sa tumigil na ang pagyanig. Kapag tumigil na ang pagyanig ・Patayin ang apoy kung gumagamit nito. ・Buksan ang pinto at bintana, gumawa ng daan ng paglikas. ・Kapag lumikas sa ibang lugar, patayin ang breaker ng kuryente. Maaaring magkasunog kapag dumadaloy ang kuryente. 2
Kapag nasa labas ・Lumayo sa mga bagay na maaaring matumba, tulad ng bloke o signboards. Sa loob ng elevator ・Pindutin ang lahat ng button , bumaba kung saang palapag ito tumigil. ・Kapag hindi mabuksan ang pinto, pindutin ang emergency button Kapag nagmamaneho ng sasakyan ・Iparada ang inyong sasakyan sa kaliwang bahagi ng kalsada. ・Kapag nakaramdam ng panganib sa sasa kyan, iwanan ang sasakyan at lumikas. Sa pagkakataong ito, huwag i-lock ang sasakyan, iwanan ang susi sa loob ng sasakyan. Kapag nasa bus o tren at iba pang sasakyan. ・Humawak ng mahigpit sa mga mga strap at mga handrail. Kapag nasa loob ng pasilidad na maraming tao. ・Huwag mag-panic, sundin ang tagubilin ng staff. 3
Ang intensidad /tidhi ng lindol at pagyanig Seismic Intensity 0 Hindi mararamdaman ang pagyanig Seismic Intensity 1 Kapag nasa loob ng isang kwarto, may mga taong nakakaramdam ng mahinang pagyanig. Kapag nasa loob ng isang kwarto, makakaramdam ng pagyanig Seismic Intensity 2 ang maraming tao. Umiindayog ang mga nakasabit na mga bagay. Seismic Intensity 3 Kapag nasa loob ng isang kwarto, halos lahat ng tao ay maka- karamdam ng pagyanig. Maaaring mahulog ang mga hindi matatag na naka-display. Seismic Intensity 4 Malakas na pag-indayog ng mga nakasabit na bagay. Mayayanig ang mga hindi matatag na gamit sa bahay, gamit sa Seismic Intensity kusina o kaya mahuhulog ang mga libro. 5 Mahina Maaari ring gumuho ang mga bloke. Seismic Intensity Maaaring matumba ang mga mabibigat na gamit sa bahay. 5 Malakas Mahihirapang maglakad. Hindi maaaring makatayo. Maaari ding hindi mabuksan ang mga Seismic Intensity pinto. 6 Mahina Masisira ang mga pader at salamin na bintana ng mga gusali. Ang mga furniture na hindi nakapako ay maaaring gumalaw. Seismic Intensity Hindi ka makakagalaw ng hindi gumagapang. 6 Malakas May mga bahay na maaring gumuho. Hindi ka makakagalaw. Maraming bahay ang guguho. Seismic Intensity 7 Masisira din ang mga kalsada. 4
Tsunami Matapos ang isang lindol, maaaring may dumating na tsunami (mataas na alon). Maaari ding magkaroon agad ng tsunami kapag lumilindol. Kapag tumama ang isang mataas na tsunami, maaanod din ang mga sasakyan at gusali. Mga dapat pag-ingatan Kapag nasa malapit sa dagat o ilog Lumikas agad sa mataas na lugar. Kapag nasa malapit sa bundok. Maaaring mahulog ang mga bato. Lumayo sa bangin. Kahit na hindi lumindol sa malapit sa inyo, may posibilidad pa rin na magka-tsunami. Alamin sa telebisyon o radyo ang sari-saring impormasyon. Kapag naramdaman mong"nanganganib ka sa loob ng bahay". Lumikas sa mga evacuation center , evacuation site na nasa mataas sa lugar kesa sa inyong bahay. (P15) <Babala /Advisory ng tsunami.> Impormasyong inilalabas ng Japan Meteorological Agency. Kapag lumindol, o parating na tsunami, ang mga pangunahing babala , tsunami advisories ay iaanunsyo sa telebisyon. Inaasahang taas ng tsunami Mga uri ng babala Numerical na presenta- Mga salitang at advisories syon. (Pamantayan sa nagpapahayag sa laki pagtatanghal.) ng tsunami Higit sa 10 metro Major tsunami warning ( malaki) 10 metro Malaki 5 metro Tsunami warning 3 metro Mataas Tsunami atten- tion /warning 1 metro ー 5
Bagyo Madalas dumating ang bagyo mula sa bu- wan ng Agosto hanggang Oktubre. Mala- kas ang hangin at ulan tuwing may bagyo. Mag-ingat Huwag lumabas. Ipasok sa loob ng bahay ang anumang gamit na nasa labas na maaaring ilipad. Maaaring mabasag ang salamin sa bintana, kaya para makaiwas sa sugat takpan ng kurtina. Maaaring mawalan ng kuryente , kaya mag-handa ng flashlights. Malakas na ulan : Baha May mga pagkakataon na patuloy ang ulan ng ilang oras, maaari naman na bumuhos ito ng malakas subalit sandali lamang. Kapag nakaramdam ng panganib, lumikas kayo sa pinaka-ligtas na silid sa gusaling kinaro- roonan. Madalas magkaroon ng malakas na ulan o bagyo kapag malapit ng matapos ang tag- ulan ( mula Hunyo hanggang Hulyo). Kapag malakas ang ulan, maaaring mapan- ganib kung lilisan sa mga evacuation center. Kapag nanganganib, mangyari lamang na lu- mikas kayo sa pinaka-ligtas na silid sa gusal- ing kinaroroonan. Mag-ingat Huwag lumabas ng bahay maliban na lang kung kailangang lumikas. Huwag lumapit sa ilog at bundok. Huwag magmaneho ng sasakyan. Kapag ang baha ay umabot na sa tuhod ng adulto, huwag na kayong maglakad at lumisan pa. 6
Malakas na pag-niyebe / snow Maraming beses na umuulan ng niyebe kapag tag-lamig dito sa Akita. Mag-ingat Maaaring tumigil ang biyahe ng mga bus at tren. ●Huwag sumakay sa bisekleta at motorsiklo. Magsuot ng sapatos na hindi madudulas. Palitan ng studless na gulong ang sasakyan. ●Mag-ingat sa nakabitin na yelo/icicles kapag maglalakad malapit sa gilid ng bubong. ●Kung hindi kayo gagamit ng tubig, mangyaring "paagusin" ang tubig sa tubo, nagkakaiba ang paraan ng pag-agos ng tubig , kaya alamin ng maaga kung paanong gawin sa tinitirhang bahay o apartment. Icicles / nakabitin na yelo Studless na gulong Maaaring malubhang masugatan kapag Mas malalim ang grooves nito ikumpara nahulog ito at tumama sa inyong ulo. sa normal na gulong, meron din itong mga pino at mababaw na uka . Kahit na mag-niyebe o yelo , hindi ito gaanong madudulas. May nakasulat na STUDLESS sa gilid ng gulong. Pagtanggal ng tubig Tinanggalan ng tubig 7
Pagguho ng lupa / landslide Dahil sa malakas na ulan o lindol, maaaring gumuho ang lupa at buhangin sa mga lumambot na dalisdis. Tungkol sa mga antas ng alerto sa panahong may malakas na ulan, at landslide. Mga ilalabas na impormasyon ng lokal na pamahalaan. Tungkol sa mga kalamidad sa hangin, baha at pagguho ng lupa , ay mayroong "5 level evacuation information" na ginagamit. Tiyakin natin ito sa TV, internet at mga apps. Alert level Dapat gawin Ganito ipakita ang impormasyon sa paglikas. 5 Tiyakin kaagad ang sariling kaligtasan. ( Emergency na tiyakin ang sariling kaligtasan) Lumikas ang lahat 4 Mangyaring lumayo sa mapanganib na lugar at lumikas sa evacuation center o sa pinakamalapit na ligtas na lugar. ( Utos ng paglikas / evacuation order) 3 Ang mga matatanda at may kapansan- an sa katawan, mga kinakailangan ng oras para lumikas. Yung iba ay ma- ghanda ng paglikas. ( Palikasin ang mga matatanda atbp.) 2 Alamin kung paano kumilas sa pag- likas ( paano kayo lilikas). 1 Mag-ingat na makakuha lagi ng ba- gong impormasyon. 8
Paghandaan natin ang kalamidad Alamin ang mga impormasyon tungkol sa kalamidad Kapag may nangyaring kalamidad, buksan natin ang TV at radyo. Maaati rin tayong makakuha ng impormasyon sa mga disaster tools at apps. Portal site ng Akita Prefecture Disaster Prevention Ito ay website kung saan makakahanap ka ng iba't-bang impormasyon na kapaki-pakinabang sa panahon ng kalamidad. Maaari ninyong makita ang mga im- pormasyon tungkol sa lagay ng panahon at paglikas sa iba't-ibang wika. URL NHK WORLD JAPAN Maaari kayong makapanood ng balita sa iba't-ibang wika sa NHK. Maaari ring makakuha ng impormasyon tungkol sa kalamidad. Ito ay libre. Android iOS Safety Tips(Mga tips sa kaligtasan) Maaaring makakuha ng impormasyon sa kalamidad sa iba't - ibang wika. Libre ito. Android iOS ( Safety Tips ) logo Pinagmulan : Homepage ng Japan Tourism Agency 9
Paano lumikas Kapag may dumating na kalamidad, saan at paano ba lumikas , ito ay dapat alamin na natin bago pa man magkaroon ng sakuna. Tiyakin sa Hazard Map Ito ay mapa kung saan nakasaad ang mga lugar na maaaring mapanganib kapag may kalamidad na mangyari at mga lugar na maaari niyong malikasan. Ginawa ito ng lokal na pamahalaan. Alamin sa inyong tinitirhang lokal na pamahalaan. Maaari rin makita sa homepage nila. Sa kaso ng malalaking lungsod , bayan at nayon, ang mga mapa ay hinahati ayon sa lu- gar. Pumunta sa evacuation center ・Ang mga paaralang elementarya , junior at high school , community center at iba pang pasilidad ang nagsisilbing evacuation center kapag mayroong kalamidad. ・Libre at kahit-sino ang pwedeng makinabang dito. ・Makakatanggap din ng pagkain at inumin. ・Mayroong kumot at matutulugan. ( minsan ay matigas na sahig ang tulugan.) ・Makakakuha kayo ng impormasyon sa kalamidad at pamumuhay dito. Tanda ng evacuation center 10
Mga manner at patakaran sa evacuation center ・Isulat ang pangalan sa reception. Ipaalam din sa reception kung kayo ay uuwi na sa sariling bahay kaya lilipat ng ibang evacuation center. ・Nakatakda na kung anong oras magbibigay ng pagkain , at gaaano karami ito. Kapag mayroong pila, pumila at tanggapin ito. ・Marami ang taong lumikas sa lugar na ito, kung kaya iwasang magsalita sa malakas na boses. Pananamit sakaling lumikas ・Magsuot ng mahabang manggas , mahabang pantalon, upang huwag malantad ang inyong balat. ・Magsuot ng guwantes ・Mag-suot ng kinasanayan ng sapatos ・Magsuot ng helmet o kaya sombrero ・Ilagay sa backpack ang mga gamit. Mga dapat ingatan sa paglikas ・Lumikas na suot ay damit na madaling makakilos, at sapatos na maayos ipanglakad. Kapag baha at magsusuot ng boots, maaaring pumasok sa loob ng boots ang tubig at mahirapan kayong maglakad. ・Kapag madilim sa labas, may panganib na matumba at mahulog sa kanal. Dumaan lamang sa maliwang at malawak na daan. ・Magdala ng flashlight, mag-ingat sa dadaanan habang naglalakad. 11
Emergency Supplies ( mga dapat ihanda na bagay sakaling may kalamidad) Maaaring mahirapang makabili ng pagkain at gamit sa pang araw- araw kapag may nangyaring sakuna. Maghanda ng pinaka-minimum na kinakailangang bagay at ihanda itong dalhin sakaling lumikas. Mayroong 2 klase ng emerhency supplies na kailangang ihanda. ① (Emergency supplies) na dadalhin ninyo kapag lumikas ② (Emergency Storage Supplies) Mga ihahanda sakaling mawalan ng kuryente, gas at tubig sa bahay. Alamin kung ano-ano ang mga dapat ihanda. Emergency Supplies na dadalhin Upang maging mabilis ang inyong paglikas, ilagay ito sa bag tulad ng backpack na madaling dalhin. Ilagay sa bag ang mga dadalhin , bit- bitin at lumakad. Mag-ingat na hindi naman ito maging masyadong mabigat. Tubig Pagkain Tuwalya, tissue Damit , under garments First Aid Kit Passbook ng bangko, atbp. Passport Residence Card Kopya ng Insurance card Pera ( 10 yen , 100 yen na maaring gamitin sa telephone booth ) Battery charger ng cellphone Flashlight , extra na baterya Portable na radyo Gamot na palaging iniinom At iba pa na kinakailangan mo 12
Emergency Storage Supplies Pang 3 araw, o kung maaari pa ay pang 1 linggo na supplies ang ihanda natin. Tubig 3 litro sa 1 araw Pagkain Plastic wrap, aluminum foil Disposable tableware Kumot Shampoo na hindi na kailangan ng tubig Toothbrush set , mouthwash Cassette stove , gas Ang mga kailangan na emergency supplies , ay nagkakaiba sa bawat tao. Kaya ihanda kung ano ang kailangang pang-sarili at pang- pamilya. 13
Mga salitang Nihonggo sa kalamidad Ito ay mahalaga para sa sariling proteksiyon. Tandaan ninyo. Paglikas 避難 Hinan Lumikas sa ligtas na lugar Sunod na lindol pagkatapos ng isang mala- Aftershock 余震 Yoshin kas na lindol ( maaring sunod-sunod na dumating) Intensity / lakas ng seismic 震度 Shindo Lakas ng pagyanig ng lindol Pagbagsak 倒壊 Toukai Pagbagsak at pagkasira ng mga bahay at gusali Apoy / Sunog 火事/火災 Kaji/Kasai Pagkasunog ng bahay at kagamitan Brownout 停電 Teiden Pagtigil ng kuryente Pagkawala ng tubig 断水 Dansui Hindi makakagamit ng tubig Walang kuryente, tubig at gas / Out of service 不通 Futsuu kalsadang hindi madadaanan Istasyon ng tubig 給水所 Kyuusuijo Makakakuha ng tubig na maaaring inumin Ambulansya 救急車 Kyuukyuusya Sasakyang magdadala sa taong may sakit o sugatan Soup kitchen 炊き出し Takidashi Lugar sa evacuation center na maraming lu- tong pagkain na binibigay ng libre Mag-puno ng baterya ng cellphone , Charging 充電 Juuden radyo at iba pa Ito ay sakuna na dulot ng malakas na ulan , Baha 洪水 Kouzui pagkatunaw ng niyebe , pagtaas ng tubig sa ilog Pagbaha 浸水 Shinsui Kapag pumasok ang tubig sa loob ng gusali Baha 氾濫 Hanran Kapag biglang tumaas ang tubig sa ilog, at umagos ang tubig na ito palabas ng ilog Ilog 河川 Kasen Ilog 14
Marka ng evacuation site Hanapin sa kapaligiran ng inyong tinitirhan, tandaan kung nasaan ang markang ito Evacuation Site Ito ay pangunahing likasan kapag nagkaroon ng kalami- dad. Malawak na lugar tulad ng liwasan , grounds ng paaralan atbp. Tsunami Evacuation Likasan kapag may tsunami. Mataas na lugar , bundok sa inyong kapaligiran, hotel at iba pang mataas na gusali. Site Evacuation Likasan ng mga taong nasiraan ng bahay , o hindi na lig- Center / tas tirhan. Makakatanggap ng tubig at pagkain. Ito ay Shelter paaralan, community center atbp. Sea level May nakasulat sa lugar na ito, kung gaano kataas ito kesa display sa dagat. Kapag may tsunami, magmadaling lumikas sa mataas na lugar. Pag-gamit ng telephone booth Kapag tatawag ng ambulansya, bumbero , pulis atbp. Ambulansya , bumbero 119 Pulis 110 Walang emergency button na telepono Teleponong mayroong emergency call button ① Damputin ang receiver ① Damputin ang receiver ② Pindutin ang 119/110 ② Pindutin ang emergency call button ③ Pindutin ang 119/110 Kapag tatawag sa taong na nasa Japan tuwing may kalamidad ( Maaaring makatawag sa teleponong ito kapag may malaking kalamidad na nangyari) Walang emergency button na telepono Teleponong mayroong emergency call button ① Damputin ang receiver ① Damputin ang receiver ② Pindutin ang numero ② Maghulog ng barya (10 Yen o 100 Yen) Emergency Call Button ng taong nais tawagan ③ Pindutin ang numero ng taong nais tawagan 15
Alamin ang kalagayan ( ligtas o hindi ) Maaaring hindi makakontak sa pamamagitan ng telepono sa panahon ng sakuna. Maghanda ng iba't-ibang paraan kung paano ninyo malalaman o ipapaalam sa kapamilya at kaibigan ang iyong kalagayan. Disaster Message Dial Maaaring mapakinggan ng ibang tao ang inyong iniwan na mensahe sa telepono. Maaaring gamitin ang landline na telepono, cellphone at telephine booth. Kapag mag-iiwan ng mensahe , pindutin ang 171 → pindutin ang 1→ pindutin Paano ang sariling numero →1→kumpleto na ang pag-record. gamitin Kapag makikinig sa mensahe 171→2→numero ng taong nais makontak→1→ makinig Disaster Message Board (web171) Isulat sa message board ang mensahe, makikita ito ng ibang tao. Maaari gawin ito sa PC o sa smartphone. Paano gawin Access →sariling numero ( numero ng nais kontakin) Person Finder Maaari kayong magsiyasat sa kalagayan ng iba o mag-iwan ng sariling balita. Maaring magamit sa iba't-ibang wika. Disaster Prevention Memo Isulat natin ito para sa kung may mangyaring kalamidad. Pangalan Tirahan Telepono Allergy kung meron Pangalan ng gamot na palaging iniinom Telepono ng Embahada , Consular Office Evacuation site na malapit sa inyong bahay Evacuation Center na malapit sa inyong bahay Pangalan ng pamilya Telepono ng pamilya Lugar kung saan kayo magkikita-kita ng pamilya 16
Disaster Prevention Handbook para sa mga Banyaga Inilathala Marso 2024 Inilathala ng Akita International Association Akita International Association 1 F Atorion Nakadori 2-3-8 Akita City TEL:018-893-5499 FAX:018-825-2566 E-mail: aia@aiahome.or.jp Maglalabas kami ng balita kapag nagkaroon ng kalamidad. Mangyaring paki- follow nyo kami