Filipino 2
Filipino - Ikalawang Baitang Ikaapat na Markahan - Modyul 18: Pagbibigay ng mga sumusuportang kaisipan sa pangunahing kaisipan ng tekstong binasa Unang Edisyon, 2020 Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi ang sinuman sa anumang akda ng Pamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan na may pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad. Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang malikom ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anumang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may- akda. Walang anumang bahagi ng nilalaman nito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anumang paraan nang walang pahintulot sa kagawaran. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Dibisyon ng Lungsod ng Pasig. Komite sa Pagsulat ng Modyul Manunulat: Elisa M. Salvador Editor/Tagasuri: Rozl Ann M. Ogbac Tagaguhit: Edison P. Clet Tagalapat: Jaymomuar P. Agustin Tagapamahala: Ma. Evalou Concepcion A. Agustin OIC-Schools Division Superintendent Carolina T. Rivera , CESE OIC-Assistant Schools Division Superintendent Victor M. Javeña EdD Chief, School Governance and Operations Division and OIC-Chief, Curriculum Implementation Division Education Program Supervisors Librada L. Agon EdD (EPP/TLE/TVL/TVE) Liza A. Alvarez (Science/STEM/SSP) Bernard R. Balitao (AP/HUMSS) Joselito E. Calios (English/SPFL/GAS) Norlyn D. Conde EdD (MAPEH/SPA/SPS/HOPE/A&D/Sports) Wilma Q. Del Rosario (LRMS/ADM) Ma. Teresita E. Herrera EdD (Filipino/GAS/Piling Larang) Perlita M. Ignacio PhD (EsP) Dulce O. Santos PhD (Kindergarten/MTB-MLE) Teresita P. Tagulao EdD (Mathematics/ABM) Inilimbag sa Pilipinas, Kagawaran ng Edukasyon - Pambansang Punong Rehiyon Tanggapan ng mga Paaralan ng Sangay-Lungsod Pasig
Filipino 2 Ikaapat na Markahan Modyul 18 para sa Sariling Pagkatuto Pagbibigay ng mga Sumusuportang Kaisipan sa Pangunahing Kaisipan ng Tekstong Binasa
Paunang Salita Para sa tagapagdaloy: Malugod na pagtanggap sa asignaturang (Filipino 2) ng Modyul 18 para sa araling Pagbibigay ng mga sumusuportang kaisipan sa pangunahing kaisipan ng tekstong binasa! Ang modyul na ito ay pinagtulungang idinisenyo, nilinang at sinuri ng mga edukador mula sa Tanggapan ng mga Paaralan ng Sangay-Lungsod Pasig na pinamumunuan ng Nanunuparang Pinuno-Tanggapan ng Pansangay na Tagapamanihala, Ma. Evalou Concepcion A. Agustin, sa pakikipag-ugnayan sa Lokal na Pamahalaan ng lungsod sa pamumuno ng butihing Punong Lungsod, Kgg. Victor Ma. Regis N. Sotto, upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang itinakda ng Kurikulum ng K to12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili, panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral. Inaasahan na sa pamamagitan ng modyul na ito, ang mga mag-aaral ay makauugnay sa pamamatnubay at malayang pagkatuto ng mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras. Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral na makamit ang mga kasanayang pang-ika-21 siglo lalong-lalo na ang 5 Cs (Communication, Collaboration, Creativity, Critical Thinking and Character) habang isinasaalang-alang ang kanilang mga pangangailangan at kalagayan. Bilang karagdagan sa pangunahing teksto, makikita ang pinakakatawan ng modyul sa loob kahong ito: Mga Tala para sa Guro Ito'y naglalaman ng mga paalala at estratehiyang magagamit sa paggabay sa mag-aaral. Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa modyul.
Para sa mag-aaral: Malugod na pagtanggap sa (Filipino 2) Modyul 18 ukol sa (Pagbibigay ng mga sumusuportang kaisipan sa pangunahing kaisipan ng tekstong binasa!) Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong pangangailangan. Layunin nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral habang wala ka sa loob ng silid-aralan. Hangad din nitong madulutan ka ng mga makabuluhang oportunidad sa pagkatuto. Ang modyul na ito ay may mga bahagi at icon na dapat mong maunawaan. MGA INAASAHAN Sa bahaging ito malalaman mo ang mga dapat mong matutuhan pagkatapos mong makumpleto ang modyul. PAUNANG PAGSUBOK Dito masusukat ang dati mo nang kaalaman at mga dapat mo pang malaman sa paksa. BALIK-ARAL Dito masusukat ang iyong matutuhan at naunawaan sa mga naunang paksa. ARALIN Tatalakayin sa bahaging ito ang aralin batay sa kasanayang pampagkatuto. MGA PAGSASANAY Sa bahaging ito, pagbibigay ng guro ng iba't ibang pagsasanay na dapat sagutin ng mga mag-aaral. PAGLALAHAT Sa bahaging ito ibunuod ang mahahalagang konsepto na dapat bigyang-halaga. PAGPAPAHALAGA Sa bahaging ito ay titiyakin kung ang mga kasanayang pampagkatuto ay naiuugnay at nailalapat sa inyong mga pagpapahalaga. PANAPOS NA PAGSUSULIT Dito masusukat ang mga natutuhan ng mga mag-aaral.
MGA INAASAHAN Sa pagtatapos ng modyul, inaasahang ang mag-aaral ay: A. nakapagbibigay ng mga sumusuportang kaisipan sa pangunahing kaisipan ng tekstong binasa; B. natutukoy ang mga sumusuportang kaisipan sa pangunahing kaisipan ng tekstong binasa; at C. nakasasagot sa mga pagsasanay upang lalong humusay sa pagbuo at paggamit nito. PAUNANG PAGSUBOK PANUTO: Bilugan ang mga sumusuportang kaisipan para sa pangunahing kaisipan. 1. Si Yohan ay may bagong yoyo. Binili ito ng kanyang tiya. Ang yoyo ni Yohan ay kulay dilaw. "Maraming Salamat po tiya", wika ni Yohan. Inaya ni Yohan si Yeye maglaro ng yoyo. Masayang naglaro ang dalawa. 2. Matanda na si Lola. Maputi na ang kanyang buhok. Kulubot na ang kanyang balat. Ngunit malakas pa siya. Inaalagaan niya kami. 3. May iba't ibang uri ng ibon. May mga ibon na maliit. May mga ibon na malaki. Lahat ng ibon ay may balahibo, pakpak, at tuka. Sari-sari ang hugis at kulay ng mga ito.
4. Ang manika ni Mina ay luma na. Bigay ito ng kanyang Mama noong ika-anim na kaarawan niya. Paborito niya itong laruin kahit ito ay luma na. 5. Ang manika ni Lina ay maganda. Mahaba ang buhok niya. Malaki ang mata ng manika. Ang pangalan niya ay Nika. Puti ang damit niya. BALIK-ARAL PANUTO: Bilugan ang letra ng pangunahing kaisipan. 1. gatas A. pagkain sa agahan nilagang itlog B. pagkain sa tanghalian sinangag C. pagkain sa hapunan saging D. pagkain sa meryenda 2. pambura at pisara A. gamit sa kusina upuan at mesa B. gamit sa bahay lapis at papel C. gamit sa paaralan aklat at kwaderno D. gamit sa hospital 3. kutsara at tinidor A. gamit sa paaralan tasa at baso B. gamit sa bahay plato at platito C. gamit sa sala kawali at kaserola D. gamit sa kusina
4. Enero A. pangalan ng araw Pebrero B. pangalan ng buwan Marso C. pangalan ng taon Abril D. pangalan ng panahon 5. Pasko A. pangyayari Bagong Taon B. bagay Araw ng mga Puso C. pook Araw ng Kalayaan D. tao ARALIN PANUTO: Basahin ang maikling talata. Iba iba ang buntot ng mga hayop at iba iba rin ang gamit. Ang buntot ng isda ay panlangoy. Ang sa unggoy ay pangkapit sa mga kahoy. Ang sa baka ay pambugaw ng langaw. Panimbang ang buntot ng ibon kung ito ay nakadapo. (Pagpapaunlad ng kasanayan sa Pagbasa 2 p. 56 Ang pangungusap na nakakahon ay ang pangunahing kaisipan at ang mga pangungusap na may salungguhit ay ang mga sumusuportang kaisipan.
Ang pangunahing kaisipan ay ang pangungusap sa talata na naglalahad ng kabuuang diwa ng buong talata. Ito ang sentro o pangunahing tema sa talata. Kadalasan ay makikita sa unang pangungusap at huling pangungusap. Ang pantulong na kaisipan ay ang mga pangungusap na nagbibigay ng paliwanag o detalye sa Ito ay mga isinasaad ng pangunahing kaisipan. mahahalagang kaisipan o mga susing pangungusap na may kaugnayan sa pangunahing kaisipan. Halimbawa: Si Lea ay batang magalang. (Pangunahing kaisipan) Gumagamit siya ng po at opo kapag nakikipag-usap. Humahalik din siya sa kamay ng kaniyang mga magulang bago umalis at pagdating ng bahay Sumusuportang kaisipan MGA PAGSASANAY PAGSASANAY 1 PANUTO: Salungguhitan ang mga sumusuportang kaisipan ng sumusunod na talata. 1. Ang computer ay makinang nakagagawa ng Ito ay nakapagpapagaan ng Ito ay nakatutulong para mapabilis ang maraming bagay. gawain.
trabaho. Nagagamit din ito sa pagtuturo sa mga bata. Libangan din ang mga laro rito. (Sanayang Aklat sa Filipino 2 p. 146) 2. May mga halamang gamot. Ang nilagang dahon ng bayabas ay panghugas sa sugat. Ang nilagang balat ng duhat ay gamot sa sakit ng tiyan. Ang dahon ng lagundi kapag itinapal sa noo ay gamot sa sakit ng ulo. (Sanayang Aklat sa Filipino 2 p. 146) 3. Ang pambansang bulaklak ay sampaguita. Ito ay maliit, subalit ang bango ay mahalimuyak. Kulay nito'y puting- puti, ginagamit na palamuti. (Sanayang Aklat sa Filipino 2 p145) 4. Si Rada ay may mga alagang hayop. May inahing baboy, biik, bibe at baka. May manok, kambing at tupa. 5. May iba't ibang kahulugan ang bawat kulay. Ang asul ay kapayapaan at ang pula ay katapangan. pag-ibig naman ang kahulugan ng rosas at panibugho naman ang dilaw. Kasaganaan naman ang berde at kalungkutan ang itim. Marami pang kulay ang may kahulugan. PAGSASANAY 2 PANUTO: Ikahon ang mga sumusuportang kaisipan sa bawat teksto. 1. Mahilig gumuhit si Tina. Mahilig din siyang magpinta. Masaya si Tina habang nagpipinta. Ibat-ibang kulay ang gamit niya. 2. Ayon sa pag-aaral ng mga dalubhasa, maraming kabutihan ang naidudulot ng regular na paglalakad.
Pinabababa nito ang lebel ng cholesterol, pinalalakas ang puso, isinasaayos ang sirkulasyon ng dugo at pina bababa nito ang presyon ng dugo. 3. Lahat ng parte ng puno ng niyog ay may gamit para sa tao. Ginagamit sa paggawa ng bahay ang puno at dahon nito. Mula sa mga bulaklak nito na hindi namukadkad makakukuha ng tuba. Ang ubod ng batang niyog ay pwedeng gulayin; samantalang ang sabaw nito ay masarap inumin at sinasabing gamot sa may problema sa bato. (COVID19) ay isang 4. Ang coronavirus disease nakahahawang sakit na dulot ng bagong coronavirus. Karamihan sa mga taong magkakaroon ng impeksiyon ay makararanas ng hindi malalang sintomas at gagaling. Ngunit ang iba ay makararanas ng malubhang sakit. 5. Si Lea ay batang magalang. Gumagamit siya ng po at opo kapag nakikipag-usap. Humahalik din siya sa kamay ng kanyang mga magulang bago umalis at pagdating sa bahay. (Batang Pinoy Ako p. 148) PAGSASANAY 3 PANUTO: Ekisan ang hindi sumusuportang kaisipan sa talata. Halimbawa: Sa panahon ngayon, may iba't ibang uri ng pamilya. May pamilya na binubuo lang ng mag-asawa na walang mga anak. May pamilya na iisa lamang ang magulang. Masaya ang aming pamilya. May pamilya na
binubuo ng magkakapatid lamang. May pamilya na lolo at lola o tito at tita ang tumatayong magulang. 1. Mahilig gumuhit si Tina. Mahilig din siya magpinta. Masaya si Tina habang nagpipinta. Iba't ibang kulay ang gamit niya. Marami siyang kalaro. 2. Gumawa ng laruan si kuya. Gumawa siya ng saranggola. Umiinom din siya ng gatas. Kawayan ang kanyang ginamit. Binalutan niya ito ng manipis na papel. Tinalian niya ito ng pisi. 3. Si Biboy ay may alagang baka. Malusog na bata si Biboy. Tuwing umaga ay pinakakain niya ito ng sariwang damo. Malusog at mataba ang alagang baka ni Biboy. 4. Si Maya ay may bisikleta. Ang bisikleta ay kulay dilaw. Dalawa ang gulong nito. Mahilig magbisikleta si Maya tuwing hapon. Kumakain din siya ng mga gulay. Ito ang gamit niya papunta sa palaruan. 5. Si Yohan ay may bagong yoyo. Binili ito ng kanyang tiya. Ang yoyo ni Rohan ay kulay dilaw. Inaya ni Yohan si Yeye maglaro ng yoyo. Masayang naglaro ang dalawa. Malaki ang looban nina Rohan
PAGLALAHAT Isulat ang Tama kung ang isinasaad ng PANUTO: pangungusap ay wasto at Mali kung di-wasto. __________1. Ang isang talata ay binubuo ng pangunahing paksa at mga pantulong na detalye. __________2. Ang pangunahing paksa ay kadalasang nakikita sa unang pangungusap at huling pangungusap. __________3. Mga pantulong na detalye naman ang nag- papalawak sa pangunahing paksa. __________4. Ang pantulong na kaisipan ay mga pangu- ngusap na may kaugnayan sa paksa. __________5. Hindi mahalaga ang mga pantulong na detalye sa isang talata. PAGPAPAHALAGA PANUTO: Iguhit ang masayang mukha ( ) kung wasto ang isinasaad ng pangungusap at malungkot na mukha ( ) kung hindi wasto. ______1. Ang taong matapat ay kinagigiliwan at pinag- kakatiwalaan ng lahat. ______2. Kayamanan ng magulang ang anak na matapat. ______3. Isa sa nakatutulong sa pag-unlad ng bansa ang mga mamamayan nitong matatapat.
______4. Dapat ikahiya ng isang tao ang pagiging matapat. ______5. Dapat na maging matapat sa mga gawain kahit na walang nakamasid sa iyo. PANAPOS NA PAGSUSULIT PANUTO: Magbigay o sumulat ng 2 sumusuportang pangungusap para sa pangunahing pangungusap. 1. Ang aking kaibigan ay malusog at malakas. 2. Masayang masaya ang araw ng pista sa amin. 3. Ang aklat ay nagbibigay ng iba't ibang impormasyon. 4. Sa Mega Market ng Pasig ay maraming mabibili. 5. Maraming naibibigay ang mga puno at halaman sa sa mga tao.
SUSI SA PAGWAWASTO PAUNANG PAGSUBOK pangalan niya ay Nika. Puti ang damit niya. buhok niya. Malaki ang mata ng manika. Ang 5. Ang manika ni Lina ay maganda. Mahaba ang Paborito niya itong laruin kahit ito ay luma na. kanyang Mama noong ika-anim na kaarawan niya. 4. Ang manika ni Mina ay luma na. Bigay ito ng ng mga ito. balahibo, pakpak, at tuka. Sari-sari ang hugis at kulay May mga ibon na malaki. Lahat ng ibon ay may 3. May iba't ibang uri ng ibon. May mga ibon na maliit. Inaalagaan niya kami. Kulubot na ang kanyang balat. Ngunit malakas pa siya. 2. Matanda na si Lola. Maputi na ang kanyang buhok. maglaro ng yoyo. Masayang naglaro ang dalawa. Salamat po tiya", wika ni Yohan. Inaya ni Yohan si Yeye tiya. Ang yoyo ni Yohan ay kulay dilaw. "Maraming 1. Si Yohan ay may bagong yoyo. Binili ito ng kanyang BALIK-ARAL 3. D 5. A 2. C 4. B 1. A
PAGSASANAY1 Marami pang kulay ang may kahulugan. Kasaganaan naman ang berde at kalungkutan ang itim. naman ang kahulugan ng rosas at panibugho ang dilaw. asul ay kapayapaan at ang pula ay katapangan. Pag-ibig 5. May iba't bang kahulugan ang bawat kulay. Ang baboy, biik, bibe at baka. May manok, kambing at tupa. 4. Si Rada ay may mga alagang hayop. May inahing puting-puti, ginagamit na palamuti. maliit, subalit ang bango ay mahalimuyak. Kulay nito'y 3. Ang pambansang bulaklak ay sampaguita. Ito ay kapag itinapal sa noo ay gamot sa sakit ng ulo. duhat ay gamot sa sakit ng tiyan. Ang dahon ng lagundi ng bayabas ay panghugas sa sugat. Ang nilagang balat ng 2. May mga halamang gamot. Ang nilagang dahon laro nito. din ito sa pagtuturo sa mga bata. Libangan din ang mga ay nakatutulong para mapabilis ang trabaho. Nagagamit maraming bagay. Ito ay nakapagpapagaan ng gawain. Ito 1. Ang computer ay makinang nakagagawa ng
PAGSASANAY 2 paaralan. tumutulong sa mga gawaing bahay at mga gawain sa ang mga payo ng kanyang mga magulang at guro. Siya ay Magalang siyang makipag-usap sa mga tao. Sinusunod niya 5. Isang mabait na bata si Carol. ang iba ay makararanas ng malubhang sakit makararanas ng hindi malalang sintomas at gagaling. Ngunit Karamihan sa mga taong magkakaroon ng impeksiyon ay wang sakit na dulot ng bagong coronavirus. 4. Ang coronavirus disease (COVID 19) ay isang nakahaha- gamot sa may problema sa bato . samantalang ang sabaw nito ay masarap inumin at sinasabing ng tuba. Ang ubod ng batang niyog ay pwedeng gulayin; Mula sa mga bulaklak nito na hindi namukadkad makakukuha Ginagamit sa paggawa ng bahay ang puno at dahon nito. 3. Lahat ng parte ng puno ng niyog ay may gamit para sa tao. ang presyon ng dugo. puso, isinasaayos ang sirkulasyon ng dugo at pinabababa nito Pinabababa nito ang lebel ng cholesterol, pinalalakas ang kabutihan ang naidudulot ng regular na paglalakad. 2. Ayon sa pag-aaral ng mga dalubhasa, maraming gamit niya. Masaya si Tina habang nagpipinta. Ibat-ibang kulay ang 1. Mahilig magpinta si Tina.
PAGSASANAY 3 Malaki ang looban nina Rohan. Yeye maglaro ng yoyo. Masayang naglaro ang dalawa. tiya. Ang yoyo ni Rohan ay kulay dilaw. Inaya ni Rohan si 5. Si Yohan ay may bagong yoyo. Binili ito ng kanyang Ito ang gamit niya papunta sa palaruan. Maya tuwing hapon. Kumakain din siya ng mga gulay. dilaw. Dalawa ang gulong nito. Mahilig magbisikleta si 4. Si Maya ay may bisikleta. Ang bisikleta ay kulay damo. Malusog at mataba ang alagang baka ni Biboy. Biboy. Tuwing umaga ay pinakakain niya ito ng sariwang 3. Si Biboy ay may alagang baka. Malusog na bata si papel. Tinalian niya ito ng pisi. kanyang ginamit. Binalutan niya ito ng manipis na saranggola. Umiinom din siya ng gatas. Kawayan ang 2. Gumawa ng laruan si kuya. Gumawa siya ng ang gamit niya. Marami siyang kalaro. Masaya si Tina habang nagpipinta. Iba't ibang kulay 1. Mahilig gumuhit si Tina. Mahilig din siya magpinta.
PAGLALAHAT 1. Tama 2. Tama 3. Tama 4. Tama 5. Mali PAGPAPAHALAGA 5. 4. 3. 2. 1. PANAPOS NA PAGSUSULIT pangunahing pangungusap. na mga sumusuportang pangungusap para sa Ang mga bata ay may kanya kanyang binigay Note:
Sanggunian Aklat: Garcia, Nilda S., Aligante,Jackelyn F.,Ola, Melany B., Cruz, Aida J.,Castro, Erlinda B.,Cruz, Virginia C., Padalla, Matilde N., Alburo, Galcoso C., and Cruz, Estela C., Ang Bagong Batang Pinoy 2, 2013 Pahina: 145-147 Online o Elektronikang Pinagmulan Pia, Filipino Worksheets, Magbasa Tayo, Oct. 28, 2018, July 11, 2020 World Health Organization, Pitong Simpleng Hakbang Upang Maprotektahan ang Sarili at ang Iba Laban sa COVID-19, March 12, 2020, July 11, 2020 Teacher Fun Filipino Reading Materials with Comprehension Questions April 29, 2020, July 11, 2020 om