5 Physical Education Unang Markahan - Modyul 1: Tumbang Preso CO_Q1_PE5_ Modyul1
Physical Education- Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Unang Markahan - Modyul 1: Tumbang Preso Unang Edisyon, 2020 Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na nag handa ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad. Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyulna ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito. Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul Manunulat: Denver J. Balaclaot, Remedios M. Alido Editor: Julie Christie P. Paano, Rhea Jane D. Palita Tagasuri: Vilma P. Adao, Noel C. Labaniego, Niño G. Acebo Tagaguhit: Mary Jane A. Jataas, Patmar D. Abracia, Brian Jessen Dignos Tagalapat: Arielyn Mae A. Gudisan, Ma. Jayvee A. Garapan Tagapamahala: Ramir B. Uytico Arnulfo M. Balane Rosemarie M. Guino Joy B. Bihag Ryan R. Tiu Nova P. Jorge Carmelino P. Bernadas Rey F. Bulawan Nicolas G. Baylan Neil G. Alas Imelda E. Gayda Abelardo G. Campani Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________ Department of Education - RegionVIII Office Address: Telefax: E-mail Address: Government Center, Cadahug, Palo, Leyte 053 - 832-2997 region8@deped.gov.ph
5 Physical Education Unang Markahan - Modyul 1: Tumbang Preso
Paunang Salita Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba't ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum. Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani- kanilang tahanan. Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito. Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay. Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito. Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan. ii
Alamin Ang modyul na ito ay dinisenyo at isinulat upang matulungan kang mailarawan ang mga hugis at kilos ng katawan. Saklaw ng modyul na ito ay mga gawain na magagamit sa pang araw-araw at iba't ibang sitwasyon sa pag-aaral. Ang mga aralin ng modyul na ito ay mga likas na pagkilos ng katawan kung saan ito ay dapat mong malaman bilang isang mag-aaral. Ito ay inayos at batay sa mga bagay na dapat mong matutunan. Ang modyul ay nahahati sa apat na mga aralin: Aralin 1 - Introduksiyon sa Larong Pagtudla: Tumbang Preso • Aralin 2 - Halina't Gawin Natin • Aralin 3 - Pagpapayaman sa Kasanayan • Aralin 4 - Pagsasabuhay ng Natutuhan Sa pagtatapos ng modyul na ito, inaasahan: 1. Naisasagawa ang mga kakayahan ng laro. (PE5GS)-Ic-h-4) 2. Nasusuri ang paglahok at paglalaro ng Tumbang Preso batay sa Philippine Physical Activity Pyramid. (PE5PF-Ib-h-18) 3. Natutukoy ang mga pag-iingat pangkaligtasan (Safety Precautions) sa paglalaro ng Tumbang Preso. (PE5GS-Ib-h-3) 4. Naipamamalas ang kawilihan at pagpapahalaga sa paglalaro ng Tumbang Preso. (PE5PF-Ib-h-20) Subukin Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot. Isulat ang sagot sa iyong kwaderno. 1. Ang tumbang preso ay halimbawa ng larong _________. a. Fielding game c. Lead-up game b. Invasion game d. Target game 2. Anong mga kagamitan ang kailangan sa paglalaro ng tumbang preso? a. bola at tsinelas c. latang walang laman at tsinelas b. tansan at barya d. panyo at pamaypay 1 CO_Q1_PE5_Modyul1
3. Ang mga sumusunod ay mga kagandahang-asal na nalilinang sa paglalaro ng tumbang preso MALIBAN sa isa. a. pagiging madaya c. pakikiisa b. pagiging patas d. sportsmanship 4. Saan nagmula ang larong ito? a. San Fernando, Bulacan c. San Rafael, Bulacan b. San Fernando, Tacloban d. San Vicente, Pampanga 5. Alin sa mga sumusunod ang pangunahing layunin ng tumbang preso? a. Matamaan ang mga manlalaro ng bola. b. Masipa ng manlalaro ang bola sa malayo. c. Mapalabas ang tansan sa loob ng parisukat. d. Matumba ang lata sa pamamagitan ng paghagis ng pamato mula sa kinatatayuan nito. 6.Ano ang Target game na may basyong lata na walang laman bilang kagamitan? a. Tatsing c. Tumbang Preso b. Batuhang Bola d. Agawang panyo 7. Alin sa mga sumusunod na lugar ang mainam paglaruan ng tumbang preso? a. bakuran o lansangan c. loob ng silid-aralan b. loob ng bahay d. mabato at madamong lugar 8. Alin sa mga sumusunod na skill at health-related fitness ang hindi nalilinang sa paglalaro ng tumbang preso? a. balance c. lakas ng braso b. bilis d. liksi 9. Ilang metro ang layo ng lata mula sa linyang kinatatayuan ng mga manlalaro? a. 1-2 metro c. 5-6 metro b. 3-4 metro d. 5-7 metro 10. Nilalaro ang tumbang preso ng ______________. a. isahan c. tatluhan b. dalawahan d. maramihan 2 CO_Q1_PE5_Modyul1
Aralin 1 Introduksiyon sa Larong Pagtudla: Tumbang Preso o Tatsing Ang tumbang preso ay isang uri ng target game na tanyag dito sa Pilipinas. Ito ay masayang nilalaro ng mga bata. Ang larong ito ay kadalasang nilalaro sa kalye o kalsada gamit ang basyong lata bilang target at tsinelas na pamato. May mga kakayahang nalilinang sa paglalaro nito. Nakakatulong din ito sa paghubog ng mabuting katangian ng isang bata. Balikan Panuto: Lagyan ng tsek (✔) ang mga larong paborito mong laruin. _____ 1. Patintero _____ 2. Sipa _____ 3. Trumpo _____ 4. Piko _____ 5. Luksong Lubid _____ 6. Syato _____ 7. Holen/Jolens _____ 8. Luksong Tinik _____ 9. Taguan _____ 10. Tiyakad o Kadang-Kang Tuklasin Bahagi na ng libangan nating mga Pilipino ang mga laro. Kabilang sa mga larong ito ang iba't ibang target games na nilalaro ng mga bata nang may kawilihan. (Dignos, n.d.) Pagmasdan ang larawan sa taas. Alam mo ba ang larong ito? Ikaw ba ay nakapaglaro na nito? Ito ay isang halimbawa ng larong pagtudla o target games. Ito ay ang larong tumbang preso. 3 CO_Q1_PE5_Modyul1
Suriin Larong Pagtudla Ang target game o larong pagtudla ay isang uri ng laro kung saan ang manlalaro ay sumusubok na ihagis, i-slide o i-swing ang pamato upang maabot o matamaan at madala o makuha ang target sa isang itinalagang lugar. Ang target games ay maaaring isahan o pangmaramihan. Ilan sa mga kilalalang target games na isahan ay palo sebo, luksong baka, sipa, billiards, bowling, golf, tatsing at batuhang bola. Ang tumbang preso, Bati-Cobra, Luksong Tinik, Ubusan ng Lahi, Siyato, Football, Soccer, Baseball at frisbee naman ay mga halimbawa ng target games na pangmaramihan. Activity Pyramid Guide Ang mga larong kabilang sa target games ay maaaring isagawa ng 3 - 5 beses sa isang linggo batay sa Philippine Physical Activity Pyramid. Ito ay nasa ikalawang antas (level) ng pyramid guide. Ang Philippine Physical Activity Pyramid Guide ay nahahati sa apat na antas kung saan ang bawat antas ay tumutukoy sa rekomendadong dalas (frequency) ng paggawa sa iba't ibang gawaing pisikal. Bukod sa masayang laruin ang mga target games, may mga kakayahang nalilinang din ang madalas na paglalaro nito at marami ring magandang naidudulot ito sa kalusugan. Tumbang Preso Ang tumbang preso ay isang halimbawa ng larong pagtudla o target games na palasak laruin ng mga bata. Unang lumaganap sa San Rafael, Bulacan, ang tumbang preso ay isang larong Pinoy kung saan ang isang taya ay may binabantayang lata na 4 CO_Q1_PE5_Modyul1
nasa loob ng isang bilog. Ito ang "preso" na tinatawag. Ang ibang manlalaro naman ay mga tagahagis ng tsinelas na ang layunin ay mapatumba at maalis ang "preso" (lata) sa loob ng bilog. Ang layunin ng taya ay makataga (makataya) ng isang tagahagis habang ang mga ito ay kumukuha ng mga tsinelas sa palaruan. Ang natagang (natayang) tagahagis ang magiging susunod na taya. Mga kagamitan: Tsinelas • Lata • Yeso o chalk pangmarka Paraan ng Paglalaro: 1. Itayo ang lata sa loob ng bilog na guhit na may diyametrong isang talampakan. 2. Ang manuhan o pamulang guhit ay lima hanggang pitong metro ang layo sa lata. 3. Magmanuhan upang piliin ang taya. Isa-isang tumayo sa tabi ng lata at ihagis sa manuhang-guhit ang tsinelas. Ang may tsinelas na pinakamalayo sa guhit ang magiging taya. 4. Ang taya ay tatayo malapit sa lata (maaaring sa likod o gilid ng bilog ngunit hindi niya maaaring harangan ng kahit ano mang bahagi ng kanyang katawan ang lata). Ang mga tagahagis naman ay nasa manuhang-guhit. 5. Isa-isang pupukulin ang lata gamit ang tsinelas upang maalis o tumilapon ito palayo sa bilog. 6. Sa tuwing titilapon ang lata ay kukunin ito ng taya at itatayo sa loob ng bilog. 7. Kung tumilapon ang lata ngunit nakatayo pa rin ito saan mang dako ng lugar na pinaglaruan, patuloy na babantayan ito ng taya. Hindi kailangang ibalik ito sa bilog. 8. Kapag natumba naman ang lata, ito ang pagkakataon para kunin ng mga tagahagis ang kanilang tsinelas at bumalik sa manuhang-guhit. 9. Kapag nakatayo ang lata at may nataga (nataya) ang taya, ang nataga (nataya) ang magiging bagong taya. 10. Hindi maaaring tagain ang manlalarong nasa manuhang-guhit. Hindi rin maaaring managa ang taya kung nakatumba ang lata. 11. Kapag nanghahabol ang taya, maaaring sipain ng ibang manlalaro ang lata upang tumumba ito. May mga kasanayan na napapaunlad ng larong tumbang preso. Ito ay ang sumusunod: pagtudla o pagtarget • pagtakbo • pag-ilag upang hindi mataya • paghagis ng pamato • pagdampot ng tsinelas. 5 CO_Q1_PE5_Modyul1
Bukod sa kaayusang pisikal na naidudulot ng paglalaro ng tumbang preso, ito rin ay nag-papaunlad ng mga sumusunod na katangian: pakiki-isa • sariling disiplina • determinasyon • pagiging patas • pagpapakita ng magandang saloobin sa pagiging isports. Pagyamanin Sa tulong ng mga magulang, nakatatandang kapatid, o kamag-anak, isagawa ang mga sumusunod na kasanayan sa larong Tumbang Preso ng walong beses at punan ang talahanayan sa baba. Mga Kasanayan sa larong Tumbang Preso Naisagawa ng Mahusay (6-7 beses na naisagawa ang kasanayan ng tama) Hindi naisagawa ng mahusay (4-5 beses na naisagawa ang kasanayan ng tama) Kailangan pang linangin (1-3 beses na naisagawa ang kasanayan ng tama) 1. Pagtudla o pagtarget sa lata 2. Pagtakbo sa palibot ng bahay 3. Pag-ilag sa pagtaya 4. Paghagis sa tsinelas 5. Pagdampot ng tsinelas 6 CO_Q1_PE5_Modyul1
Karagdagang Gawain Halina't pasulungin pa natin ang iyong mga kasanayan. Isagawa ang mga sumusunod na Gawain. Mga Kasanayan sa larong Tumbang Preso Isagawa ito ng 10 beses 1. Pagtudla o pagtarget sa lata 2. Pagtakbo sa palibot ng bahay 3. Pag-ilag sa pagtaya 4. Paghagis sa tsinelas 5. Pagdampot ng tsinelas Aralin 2 Halina't Gawin Natin! Matapos matutunan ang mga mahahalagang impormasyon tungkol sa larong pagtudla o target games at ang halimbawa nito na Tumbang Preso, mahalaga din na malinang ang mga kasanayan na nakapaloob dito. Sa aralin na ito, mas lalong madadagdagan ang mga impormasyon na natutunan sa unang aralin at mas lalong mapapaunlad ang mga kasanayan ng laro. Balikan Panuto: Isulat ang TAMA kung ang pahayag ay tama at MALI naman kung hindi. _________ 1. Ang tumbang preso ay halimbawa ng target games o larong pagtudla. _________ 2. Ang mga kagamitan sa tumbang preso ay tsinelas, lata at yeso. _________ 3. Unang lumaganap sa San Jose, Bulacan ang larong tumbang preso. _________ 4. Ang larong pagtudla ay isang uri ng laro kung saan ang manlalaro ay sumusubok na ihagis ang pamato upang matamaan o makuha ang target sa isang itinalagang lugar. _________ 5. Ang larong pagtudla ay nasa ikalimang antas ng Philippine Physical Activity Pyramid Guide. 7 CO_Q1_PE5_Modyul1
Tuklasin Hindi lang sapat na alam natin ang kahulugan ng tumbang preso, ang pinagmulan, mga kagamitan at mga paraan sa paglalaro nito. Mahalaga din na malaman natin ang mga karampatang gawain na dapat isagawa upang masiguro na maayos at ligtas ang paglalaro nito. Alam mo ba ang mga pampasiglang Gawain (Warm-Up Activities) at ehersisyong pampalamig (Cool Down Exercise) na dapat isagawa bago at pagkatapos maglaro ng Tumbang Preso? May ideya ka ba kung ano- ano ang mga Pag-iingat Pangkaligtasan (Safety Precautions) sa larong ito? Bakit kaya mahalaga ang pampasigla, ehersisyong pampalamig at ang mga pag-iingat pangkaligtasan sa paglalaro ng tumbang preso? Suriin Masayang maglaro pero kailangan nating mag-ingat para maiwasan ang sakuna at sakit ng katawan. Narito ang mga gawaing pangkaligtasan sa paglalaro ng Tumbang Preso. 1. Sundin ang mga patakaran o regulasyon ng isang laro. 2. Pumili ng isang ligtas na lugar kung saan kayo maglalaro. Kailangan din na may malawak na espasyo. 3. Kunin ang mga matutulis na bagay o sagabal sa paglalaro. 4. Gumamit ng tamang kasuotan sa paglalaro. 5. Mag warm-up at mag cool down bago at pagkatapos ng laro. Ito ay nakakatulong upang maiwasan ang pagkakaroon ng pinsala sa ating kalamnan. 6. Iwasang maglaro kung may sakit o di maganda ang pakiramdam. 7. Iwasang matamaan ng pamato o tsinelas ang kalaro. 8. Maging isports sa paglalaro upang maiwasan ang away at tampuhan. Pampasiglang Gawain bago laruin ang Tumbang Preso 1. Pagjogging ng limang ikot sa palaruan. 2. Head Twist Tumayo na bahagyang nakabuka ang mga paa at ang mga kamay ay nasa baywang. a. Ipaling ang ulo sa kanan at bumilang ng 1-8. b. Ipaling ang ulo sa kaliwa at bumilang ng 1-8. c. Balik sa posisyon. d. Ulitin mula a-c. 8 CO_Q1_PE5_Modyul1
3. Shoulder Rotation Tumayo na bahagyang nakabuka ang mga paa, nakapatong sa balikat ang mga kamay at tuwid ang ulo. a. Paikutin ang balikat paharap at bumilang 1-8. b. Paikutin ang balikat patalikod at bumilang ng 1-8. c. Ulitin ang (a) at (b). 4. Arm Circles Tumayo na bahagyang nakabuka ang mga paa at nakataas ang mga braso. a. I-unat ang braso sa gilid na pantay sa balikat at paikutin paharap at bumilang ng 1-8. b. Paikutin pabalik at bumilang 1-8. c. Ulitin ang (a) ngunit gawing Malaki ang bilog. d. Paikutin ng pabalik katulad ng (c). 5. Half-knee Bend Tumayo nang tuwid at nasa baywang ang mga kamay. a. Dahan-dahang ibaluktot ang tuhod at bumilang ng 1-4. b. Iunat ang tuhod at bumilang ng 1-4. c. Ulitin ang (a) at (b) ng tatlong beses. 6. Jumping Jack Tumayo na magkadikit ang mga paa at nasa gilid ang mga kamay. a. Tumalon at ibuka ang paa kasabay ng pagpalakpak ng kamay sa ibabaw ng ulo at bumilang ng isa. b. Bumalik sa panimulang posisyon at bumilang ng dalawa. c. Ulitin ang (a) at (b) ng 3 beses. Cool Down Activities pagkatapos laruin ang tumbang preso 1. Paglalakad pa-ikot sa palaruan 2. Pag-unat ng kamay at braso 3. Pagpapaikot ng braso 4. Pagtaas-baa ng binti 5. Pagpapaikot ng paa Pagyamanin Sa gabay ng mga magulang o nakatatandang kapatid, isagawa ang sumusunod na kasanayan at punan ang talahanayan sa baba. Gawain 1. Isagawa ang mga sumusunod na mga Pampasiglang Gawain. Hayaan na tulungan ka ng iyong magulang o ibang miyembro ng pamilya sa pagsasagawa ng mga gawaing ito. 9 CO_Q1_PE5_Modyul1
Pampasiglang Gawain Naisagawa ng Mahusay Hindi Naisagawa ng Mahusay 1. Jogging 2. Head Twist (8 beses) 3. Shoulder Rotation (8 beses) 4. Arm Circles (8 beses) 5. Half-knee Bend (8 beses) 6. Jumping Jack (8 beses) Gawain 2. Pagkatapos isagawa ang pampasiglang gawain, isagawa ang mga sumusunod na kasanayan ng pitong beses at punan ang talahanayan sa baba. Hayaan na tulungan ka ng iyong magulang o ibang miyembro ng pamilya sa pagsasagawa ng mga gawaing ito. Mga Kasanayan sa larong Tumbang Preso Naisagawa ng Mahusay (6-7 beses na naisagawa ang kasanayan ng tama) Hindi naisagawa ng mahusay (4-5 beses na naisagawa ang kasanayan ng tama) Kailangan pang linangin (1-3 beses na naisagawa ang kasanayan ng tama) 1. Pagtudla o pagtarget sa lata 2. Pagtakbo sa palibot ng bahay 3. Pag-ilag sa pagtaya ng isang miyembro ng pamilya 4. Paghagis sa tsinelas 5. Pagdampot ng tsinelas 10 CO_Q1_PE5_Modyul1
Gawain 3. Cool Down Exercise. Isagawa ang mga sumusunod na mga ehersisyong pampalamig. Hayaan na tulungan ka ng iyong magulang o ibang miyembro ng pamilya sa pagsasagawa ng mga gawaing ito. Pampasiglang Gawain Naisagawa ng Mahusay Hindi Naisagawa ng Mahusay 1. Paglalakad pa-ikot sa palaruan 2. Pag-unat ng kamay at braso (8 beses) 3. Pagpapa-ikot ng braso (8 beses) 4. Pagtaas-baba ng binti (8 beses) 5. Pagpapaikot ng paa Karagdagang Gawain Halina't pasulungin pa natin ang iyong mga kasanayan. Isagawa ang mga sumusunod na Gawain. Mga Kasanayan sa larong Tumbang Preso Isagawa ito ng 15 beses 1. Pagtudla o pagtarget sa lata 2. Pagtakbo sa palibot ng bahay 3. Pag-ilag sa pagtaya ng isang miyembro ng pamilya 4. Paghagis sa tsinelas 5. Pagdampot ng tsinelas 11 CO_Q1_PE5_Modyul1
Aralin 3 Pagpapayaman sa Kasanayan Ang mga kasanayan na natutunan ay dapat na palaguin at pagyamanin. Hindi lang sapat na malaman ang mga ito, ang palagiang paggamit at pagsasagawa nito ay makakatulong upang lalo itong mapaghusay. Sa aralin na ito, ikaw ay inaasahan na lalo pang mapauunlad ang mga kasanayan sa larong Tumbang Preso sa pamamagitan ng iba't ibang gawain na kailangan mong isagawa. Balikan HANAPIN MO AKO! Bilugan ang mga salitang may kinalaman sa larong Tumbang Preso na mabubuo at makikita sa ibaba. B U L A C A N H J K Y B N E R P J Y H U A T Y B H A M O B T N O S T R G T J H S Y E S O T T G T G I U I V G Y A Y G F N T O R Y G K H C T E J A T C T B W X Y L E S N X R O E R M A P I P A G H A G I S 12 CO_Q1_PE5_Modyul1
Tuklasin Panuto: Isagawa ang sumusunod na mga Pampasiglang Gawain bago laruin ang Tumbang Preso. 1. Pagjogging ng limang ikot sa palaruan. 2. Head Twist 3. Shoulder Rotation 4. Arm Circles 5. Half-knee Bend 6. Jumping Jack Suriin Sa hangarin na maging matagumpay ang paglalaro ng tumbang preso, kailangan na lubusang maintindihan ang mga pamamaraan at mekaniks sa paglalaro nito. Narito ulit ang mga paraan sa paglalaro ng Tumbang Preso. 1. Itayo ang lata sa loob ng bilog na guhit na may diyametrong isang talampakan. 2. Ang manuhan o pamulang guhit ay lima hanggang pitong metro ang layo sa lata. 3. Magmanuhan upang piliin ang taya. Isa-isang tumayo sa tabi ng lata at ihagis sa manuhang-guhit ang tsinelas. Ang may tsinelas na pinakamalayo sa guhit ang magiging taya. 4. Ang taya ay tatayo malapit sa lata (maaaring sa likod o gilid ng bilog ngunit hindi niya maaring harangan ng kahit ano mang bahagi ng kanyang katawan ang lata). Ang mga tagahagis naman ay nasa manuhang-guhit. 5. Isa-isang pupukulin ang lata gamit ang tsinelas upang maalis o tumilapon ito palayo sa bilog. 6. Sa tuwing titilapon ang lata ay kukunin ito ng taya at itatayo sa loob ng bilog. 7. Kung tumilapon ang lata ngunit nakatayo pa rin ito saan mang dako ng lugar na pinaglaruan, patuloy na babantayan ito ng taya. Hindi kailangang ibalik ito sa bilog. 8. Kapag natumba naman ang lata, ito ang pagkakataon para kunin ng mga tagahagis ang kanilang tsinelas at bumalik sa manuhang-guhit. 9. Kapag nakatayo ang lata at may nataga (nataya) ang taya, ang nataga (nataya) ang magiging bagong taya. 10. Hindi maaaring tagain ang manlalarong nasa manuhang-guhit. Hindi rin maaaring managa ang taya kung nakatumba ang lata. 11. Kapag nanghahabol ang taya, maaring sipain ng ibang manlalaro ang lata upang tumumba ito. 13 CO_Q1_PE5_Modyul1
Pagyamanin Gawain 1. AKO ANG TAYA. Maglaro ng tumbang preso sa tulong ng mga magulang, kapatid at pinsan at punan ang sumusunod na talahanayan. Sa gawaing ito, ikaw ay ang taya. Mga Tanong OO HINDI 1. Nakasunod ka ba sa alituntunin ng laro? 2. Isinagawa mo ba ang warm-up activity bago ang laro? 3. Isinagawa mo ba ang cool-down exercise pagkatapos ng laro? 4. Nasunod mo ba ang kasanayan sa laro? 5. Nasunod mo ba ang mga hakbang pangkaligtasan sa paglalaro? 6. Nagampanan ko ba ng mabuti ang pagiging taya? 7. Naisagawa ko ba ang mga kasanayan na magagamit bilang taya? Gawain 2. AKO ANG MANLALARO. Maglaro ng tumbang preso sa tulong ng mga magulang, kapatid at pinsan at punan ang sumusunod na talahanayan. Sa gawaing ito, ikaw ay ang manlalaro o taga-target. Mga Tanong OO HINDI 1. Nakasunod ka ba sa alituntunin ng laro? 2. Isinagawa mo ba ang warm-up activity bago ang laro? 3. Isinagawa mo ba ang cool-down exercise pagkatapos ng laro? 4. Nasunod mo ba ang kasanayan sa laro? 5. Nasunod mo ba ang mga hakbang pangkaligtasan sa paglalaro? 6. Nagampanan ko ba ng mabuti ang pagiging manlalaro? 7. Naisagawa ko ba ang mga kasanayan na magagamit bilang manlalaro? 14 CO_Q1_PE5_Modyul1
Gawain 3. Cool Down Exercise. Isagawa ang mga sumusunod na mga ehersisyong pampalamig. Hayaan na tulungan ka ng iyong magulang o ibang miyembro ng pamilya sa pagsasagawa ng mga gawaing ito. 1. Paglalakad pa-ikot sa palaruan 2. Pag-unat ng kamay at braso 3. Pagpapaikot ng braso 4. Pagtaas-baa ng binti 5. Pagpapaikot ng paa Karagdagang Gawain Halina't pasulungin pa natin ang iyong mga kasanayan. Isagawa ang mga sumusunod na Gawain. Mga Kasanayan sa larong Tumbang Preso Isagawa ito ng 20 beses 1. Pagtudla o pagtarget sa lata 2. Pagtakbo sa palibot ng bahay 3. Pag-ilag sa pagtaya ng isang miyembro ng pamilya 4. Paghagis sa tsinelas 5. Pagdampot ng tsinelas 15 CO_Q1_PE5_Modyul1
Aralin 4 Pagsasabuhay ng Natutuhan Isa sa sukatan ng pagkatuto ng isang mag-aaral ay kung ang mga kasanayan ay naisasabuhay sa pang-araw-araw na gawain. Matapos matutunan ang lahat ng mga impormasyon sa larong pagtudla lalo na ang larong Tumbang Preso at malinang ang mga kasanayan nito, mahalaga na ito ay pagyamanin pa sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga ito. Balikan Alin sa mga sumusunod ang mga kagamitang ginagamit sa larong tumbang preso? Lagyan ng tsek (✔) sa iyong sagutang papel ang iyong sagot. 1.___________ 2. ___________ 3.___________ 4. ___________ 5.___________ 16 CO_Q1_PE5_Modyul1
Pagyamanin Sa tulong ng mga magulang, nakatatandang kapatid, o kamag-anak, isagawa ang mga sumusunod na kasanayan sa larong Tumbang Preso ng walong beses at punan ang talahanayan sa baba. Mga Kasanayan sa larong Tumbang Preso Naisagawa ng Mahusay (6-7 beses na naisagawa ang kasanayan ng tama) Hindi naisagawa ng mahusay (4-5 beses na naisagawa ang kasanayan ng tama) Kailangan pang linangin (1-3 beses na naisagawa ang kasanayan ng tama) 1. Pagtudla o pagtarget 2. Pagtakbo sa palaruan 3. Pag-ilag sa pagtaya ng kapamilya/kalaro 4. Paghagis sa tsinelas 5. Pagdampot ng tsinelas Isaisip Kompletuhin ang sumusunod na pahayag. Ang target games ay Ang tumbang preso ay 17 CO_Q1_PE5_Modyul1
Ang mga bagay na natutunan ko sa paglalaro ay ___________________________ Isagawa Gawain 1. pagpapaunlad ng mga kasanayan sa larong tumbang preso. Itala ang mga gawaing pang-araw-araw na nakakatulong sa Mga Kasanayan sa larong Tumbang Preso Ano-ano ang mga gawaing pang-araw-araw ang iyong ginawa upang mapaunlad ang mga kasanayan sa Tumbang Preso? Unang Araw Ikalawang Araw Ikatlong Araw Ikaapat na Araw Ikalimang Araw 1. Pagtudla o pagtarget 2. Pagtakbo 3. Pag-ilag 4. Paghagis 5. Pagdampot Gawain 2. Lagyan ng tsek (✔) ang bawat gawain na makatutulong upang mapaunlad ang mga kakayahan sa paglalaro ng tumbang preso. Gawain Makatutulong sa pagpapaunlad ng kasanayan Hindi makakatulong sa pagpapaunlad ng kasanayan 1. Paglalakad (papunta ng paaralan, plaza, palengke) 2. Pag-jojogging 3. Paglalaro ng habulan 4. Pagluluto 5. Pagguhit 6. Pamumulot ng basura (sa paligid ng bahay, paralan) 7. Pagtugtog ng instrumento 8. Pagtulong sa mga gawaing bahay 9. Panonood ng TV 10. Pagwawalis sa bakuran 18 CO_Q1_PE5_Modyul1
Tayahin Panuto: Isulat ang malaking titik T kung ang isinasaad sa pangungusap ay tama at M naman kung mali. _____ 1. Ang mga manlalaro sa tumbang preso ay kailangang may hawak na pamato o tsinelas. _____ 2. Ang larong tumbang preso ay para lamang sa mga batang lalaki. _____ 3. Ang manuhan o pamulang guhit ay lima hanggang pitong metro ang layo sa lata. _____ 4. Sa tuwing titilapon ang lata ay kukunin ito ng taya at itatayo sa loob ng bilog. _____ 5. Kapag nanghahabol ang taya, hindi maaring sipain ng ibang manlalaro ang lata upang tumumba ito. _____ 6. Ang target games ay nasa unang antas ng Physical Activity Pyramid Guide. _____ 7. Hindi mahalaga ang warm up at cool down exercises sa paglalaro ng tumbang preso. _____ 8. Mahalang masunod ang mga pag-iingat pangkaligtasan (safety precautions) upang maging maayos at ligtas ang paglalaro. _____ 9. Ang mga larong pagtudla o target games ay maaaring isahan o pangmaramihan. _____10. Kapag nakatayo ang lata at may nataga (nataya) ang taya, ang nataga (nataya) ang magiging bagong taya. 19 CO_Q1_PE5_Modyul1
Susi sa Pagwawasto 10.D 9.D 8.A 7.A 6.C 5.D 4.C 3.A 2.C 1.D ang talahanayan. kailangan punan mga gawain at iiba-iba. Ito ay (Ang sagot ay mag- Pagyamanin ng mga bata.) paboritong laruin iiba-iba batay sa (Ang sagot ay mag- ang talahanayan.) kailangan punan gawain at iiba-iba. Ito ay mga mga bata ay mag- Ang mga sagot ng tatlong Gawain. (Ito ay mayroon Pagyamanin 5.MALI 4.TAMA 3.MALI 2.TAMA 1.TAMA Balikan Balikan Subukin ARALIN 1 ARALIN 2 iiba-iba.) Ang mga sagot ay mag- natutunan ng mga bata. (Ito ay paglalahat ng mga Isaisip talahanayan.) kailangan punan ang ay mga gawain at bata ay mag-iiba-iba. Ito (Ang mga sagot ng mga talahanayan.) kailangan punan ang Ito ay mga gawain at mga bata ay mag-iiba-iba. gawain. Ang mga sagot ng (Ito ay may dalawang Pagyamanin Isagawa ARALIN 4 ARALIN 4 20 talahanayan.) kailangan punan ang Ito ay mga gawain at bata ay mag-iiba-iba. mga sagot ng mga tatlong Gawain. Ang (Ito ay mayroon Pagyamanin PAGHAGIS - PAGTAKBO - TSINELAS - YESO - BULACAN sagot.) sunod ng mga pagkakasunod- magkapalit-palit sa Gawain 1. (Maaring Balikan ARALIN 3 5.M 10. T 4.T 9. T 3.T 8. T 2.M 7. M 1.T 6. M Gawain 2. Tayahin 5. 4.✔ 3. 2. 1.✔ Balikan ARALIN 4 CO_Q1_PE5_Modyul1
Sanggunian DepEd Region 8. 2016, Gabay sa Pagtuturo, Edukasyong Pangjatawan Yunit 1- Aralin Paglinang ng Cardiovascular Endurance,13 Department of Education. 2016, K to 12 Curriculum Guide in Physical Education, 30 Mary Jane M. Sabuya, et al..; Kagamitan ng Mag-aaral sa Edukasyong Pangkatawan 5. Retrieved from 21 CO_Q1_PE5_Modyul1
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa: Department of Education - Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR) Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600 Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985 Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph 1