MGA KOMPLIKASYON NG DIABETES: DIABETIC NEUROPATHY Ang diabetic neuropathy ay isa sa pinaka-madalas na mga komplikasyon ng diabetes. Nakakaapekto ito sa mga nerbiyo, ang mga bundle ng espesyal na tissue na responsable sa pagpapadala ng mga hudyat sa pagitan ng utak at ibang mga parte ng katawan. Ang mga nerbiyo ay mahalaga para sa pagkontrol ng di mabilang na mga function (tulad ng paggalaw, persepsyon ng stimulus at pagtunaw ng pagkain). Nagaganap ito sa 50% ng mga pasyenteng may diabetes at maaaring magdulot ng: pagkawala ng pagkasensitibo higit o mas kaunting matinding pananakit pinsala sa mga paa (pagputol sa karamihan ng matitinding mga kaso) di paggana ng puso, mga mata at tiyan impotence o di natitigasan sa mga lalaki Mayroong apat na pangunahing uri ng diabetic neuropathy, depende sa apektadong bahagi: peripheral, autonomic, focal at proximal neuropathy. ANO ANG MGA KAIBAHAN SA PAGITAN NG IBA'T IBANG URI NG NEUROPATHY? PERIPHERAL NEUROPATHY Ang peripheral neuropathy ay ang pinaka-karaniwang uri ng diabetic neuropathy (higit sa kalahati ng mga taong may diabetes ay dumaranas mula sa komplikasyong ito). Nakakaapekto ito sa ibabang bahagi na limbs (mga paa at mga binti) at mga itaas na bahagi na limbs (mga kamay at mga braso) sa pamamagitan ng pagbago sa paggana ng senses at pagdudulot ng pakiramdam na pananakit at lumalalang pamamanhid, na nagpapadali sa pagkakaroon ng mga ulcer (diabetic na paa). AUTONOMIC NEUROPATHY Ang autonomic neuropathy ay pangunahing nakakaapekto sa mga nerbiyo ng autonomous nervous system; ang mga ito ang kumokontrol sa ating mga organ sa loob ng katawan (halimbawa pantog, intestinal tract at mga organ ng ari). Kabilang sa pangunahing mga sintomas na nauugnay sa mga komplikasyon ang: pagkaparalisa ng pantog, hindi natitigasan (erectile dysfunction), pagtatae, hirap sa pagdumi, pagsusuka at namamagang tiyan (bloated stomach). FOCAL NEUROPATHY Ang focal neuropathy ay hindi gaanong karaniwang kondisyon kaysa peripheral at autonomic neuropathy at nagaganap ito sa antas ng isang nerbiyo. Kabilang sa pinaka-madalas na apektadong mga bahagi ang mga kamay, ulo, torso at mga paa. Dahan-dahang nag-uumpisa ang mga sintomas ng focal neuropathy at lumalala paglipas ng panahon. PROXIMAL NEUROPATHY Ang proximal neuropathy ay isang bihira at nakakapagpahinang uri ng pinsala sa mga nerbiyo ng balakang, gluteus o hita. Ang ganitong uri ng pinsala sa nerbiyo ay karaniwang nakakaapekto lamang sa isang panig ng katawan at bihirang kumakalat sa kabilang panig. Ang proximal neuropathy ay madalas na nagdudulot ng matinding pananakit at maaaring hahantong sa malaking pagbaba ng timbang. ANO ANG PANGUNAHING MGA SANHI NG DIABETIC NEUROPATHY? Ang pagsisimula ng diabetic neuropathy ay nauugnay sa kakulangan ng kontrol sa mga antas ng glucose sa dugo. Mga antas ng mataas na asukal sa dugo (hyperglycaemia): ang mga ito ay nakasisira sa mga nerbiyo at nakahahadlang sa kanilang kakayahan na magpadala ng mga hudyat; pinapahina ng mga ito ang mga dingding ng maliliit na daluyan ng dugo (capillaries) na nagsusuplay ng oxygen at mga sustansya sa mga nerbiyo. Ang diabetic neuropathy ay konektado rin sa ilang iba pang mga salik tulad ng: Ang autoimmune response (natutukoy ng katawan ang mga nerbiyo bilang hindi kasali na mga bagay, inaatake at sinisira ang mga ito); Genetic na mga salik na walang kaugnayan sa diabetes; Paninigarilyo at abuso sa alak, na parehong nagdudulot ng pinsala sa mga nerbiyo at mga daluyan ng dugo; Sobrang timbang at labis na katabaan. PAANO NINYO MAIIWASAN ANG DIABETIC NEUROPATHY? Ang masusing pagmamasid sa mga antas ng glucose ng dugo, mga antas ng cholesterol at presyon ng dugo ay maaaring makapigil o makapagpaantala sa pagsisimula ng diabetic neuropathy at kaugnay na mga komplikasyon. Ang pagsasagawa ng isang malusog na uri ng pamumuhay (kabilang ang sapat na diyeta, regular na ehersisyo at hindi paninigarilyo o pag-inom ng alak) ay nakatutulong din sa pag-iwas sa posibleng pinsala sa mga nerbiyo na dulot ng diabetes. Ang pangangalaga ng paa ay napakahalaga para sa bawat isa na apektado ng diabetes (lalo na sa sitwasyon ng peripheral neuropathy). Ang isang masusing pagsusuri sa paa nang hindi bababa sa isang beses kada taon ay makatutulong sa pag-iwas sa pinaka- karaniwang mga komplikasyo ng diabetic neuropathy (kabilang ang mabagal na paggaling ng sugat, mga ulcer at pagputol). MGA SANGGUNIAN: National Institute of health-National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases- Genetic American Diabetes Association Istituto superiore di Sanita- Epicentro Mayo Clinic