Rheumatoid Arthritis Tinataya na humigit-kumulang sa dalawampu hanggang tatlumpung libong tao sa Hong Kong ang nagdurusa mula sa iba't ibang uri ng rayuma. Ayon sa mga istatistika ng Hospital Authority (HA), mayroong mahigit sa 11,800 na muling tinitingnan na kaso ng rayuma sa mga Specialist Outpatient Clinic (SOPCs) sa pagitan ng 2004 at 2006, mahigit sa 40% ay rheumatoid arthritis (RA). Ang RA ay isang talamak na sakit na hindi lang nakakaapekto sa iba't ibang kasukasuan na nagreresulta sa pamamaga, pananakit, paninigas at pagkasira ng hugis, ngunit nasisira din ang mga organ kabilang ang mga kalamnan, puso, mga baga, balat, mga daluyan ng dugo at mga nerbiyos. Magreresulta ang kakulangan ng tamang paggamot sa unti-unting pagkasira at maging kamatayan. Ayon sa mga istatistika ng HA, ang panganib ng kamatayan ng mga pasyenteng may RA ay tatlo hanggang apat na beses kaysa sa normal na tao. Tumataas ang bilang ng pagkamatay sa proporsiyon ng bilang ng nasirang mga kasukasuan. Sa kasalukuyan, walang lunas para sa rheumatoid arthritis. Gayunman, ang maagap at tamang paggamot ay mabisang magpapaginhawa sa kondisyon at mababawasan ang mga pinsala sa mga kasukasuan at mga tisyu ng katawan, na nagbibigay-daan sa pasyente na maipagpatuloy ang pang-araw-araw na buhay at gawain. RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 1
1. Ano ang RA? Ang RA ay isang sakit na autoimmune na kung saan mali ang pag-atake ng immune system ng pasyente sa synovium ng mga kasukasuan at nagiging sanhi ng pamamaga. Magreresulta ito sa pagsalakay ng cytokine sa mga kasukasuan, na nagiging sanhi ng karagdagang pagkasira sa mga buto, cartilage, tendon at ligament, na nagreresulta sa pananakit at pamamaga, pagkawala ng paggana at pagkasira ng hugis. Maaari ding atakihin ng RA ang ibang organ tulad ng mata, balat, puso at mga baga, na may posibilidad ng pagsisimula ng malulubhang sakit tulad ng atake sa puso (myocardial infarction) at stroke. Hindi namamana ang RA at maaaring mangyari sa sinumang tao na karaniwang nasa pagitan ng edad na 30 at 50. 2. Ano-ano ang mga panganib na kadahilanan ng RA? Maaaring mangyari ang RA sa sinuman, ngunit ang mga sumusunod na kadahilanan ay maaaring magpataas sa panganib: Kasarian: Ang panganib ng RA sa babae ay dalawa hanggang tatlong beses kaysa sa lalaki. Edad: Maaaring mangyari ang RA sa mga tao anuman ang edad, ngunit pinakakaraniwan sa pagitan ng 30 at 50. Kasaysayan ng pamilya: Kung ang isang miyembro ng pamilya ay may RA, ang ibang miyembro ay malamang na magdusa rin sa sakit na ito. Naniniwala ang medikal na propesyon na hindi direktang namamana ng mga pasyente ang sakit, ngunit sa halip ay predisposisyon sa sakit. Sa ibang salita, mas malamang silang maging biktima ng RA dahil sa mga panganib na kadahilanan. Paninigarilyo: Ibinunyag ng ilang pananaliksik na nagpapataas ng panganib ng RA ang paninigarilyo. Marahil ito ay dahil ang paglanghap ng maraming kemikal na nilalaman ng mga sigarilyo ay maaaring humantong sa abnormal na paggana ng immune system, na nagreresulta sa pamamaga at pagsisimula ng sakit. RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 2
3. Paano iwasan ang RA? Sa kasalukuyan, walang paraan upang maiwasan ang RA. Iyong may mga kasaysayan sa pamilya ng sakit na ito ay dapat maging alerto. Magpanatili ng malusog istilo ng pamumuhay at gawi sa pagkain at iwasan ang pressure at paninigarilyo upang mabawasan ang panganib ng pagkakaroon ng RA. 4. Ano-ano ang mga sanhi ng RA? Nananatiling malabo ang tunay na sanhi ng RA. Naniniwala ang medikal na propesyon na ang mga gene at natamong mga kadahilanan sa kapaligiran ay magpapataas ng panganib ng sakit. 5. Maaari bang madaling mapansin ang mga sintomas ng Rheumatoid Arthritis? Naaapektuhan ng rheumatoid arthritis ang mas maliliit na kasukasuan sa simula, kadalasan sa mga pulso, at ang una at ikalawang kasukasuan ng mga daliri. Karaniwan silang nangyayari nang magkatimbang. Kung nangyari ang mga sintomas sa kaliwang kamay, kadalasan ding lumilitaw ang mga ito sa kanang kamay. Nagiging sanhi ang mga ito ng pananakit, init at pamamaga. Habang mas lumalala ang sakit, kakalat ang mga sintomas sa mga balikat, siko, tuhod, panga at leeg, atbp. Kabilang sa ibang sintomas ang: Paninigas sa umaga: Ang pinakakaraniwang sintomas, ibig sabihin naninigas na mga kasukasuan sa umaga, at maaaring tumagal nang isa o dalawang oras, o maging sa buong araw. Pagkapagod Mababang lagnat Pagkawala ng gana sa pagkain Tuyong mga mata at lalamunan RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 3
Matitigas na bukol na tinatawag na mga rheumatoid nodule sa ilalim ng balat sa mga siko at kamay Pamamaga sa mga mata Pananakit sa dibdib habang humihinga Maaaring mag-iba-iba ang mga sintomas sa bawat pasyente, at nananatili ang mga sintomas ng ilang pasyente nang ilang buwan o isang taon, at pagkatapos ay mawawala, at walang pinsala ang nagiging sanhi sa katawan. Paulit-ulit na nangyayari ang mga sintomas sa ilang pasyente, at kung minsan ay lumulubha (tinatawag na mga pagsiklab o flares), at kung minsan ay maaaring bumuti (tinatawag na mga pahinga o remissions), ngunit may mga pasyente na nananatili sa aktibong yugto nang mahabang panahon, na humahantong sa malubhang pinsala, na nagreresulta sa kapansanan. RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 4
6. Paano suriin at i-diagnose ang Rheumatoid Arthritis? Mahirap na ma-diagnose ang rheumatoid arthritis sa maagang yugto dahil ang mga paunang sintomas nito ay katulad ng ibang mga sakit, at sa kasalukuyan walang nag-iisang pagsusuri ang makaka-diagnose ng rheumatoid arthritis. Kailangan ng doktor ng iba't ibang pagsusuri, kabilang ang pagtatanong sa pasyente ng medikal na kasaysayan at ang mga sumusunod na pagsusuri upang ma-diagnose o maibukod ang ibang sakit: i. Pisikal na pagsusuri: Upang suriin ang mga pamamaga at ang init sa mga kasukasuan, lakas ng kalamnan atbp. ii. Mga pagsusuri ng dugo: Anti-cyclic citrullinated peptide antibodies test (Anti-CCP): Para sa mga taong positibong tumutugon sa Anti-CCP, napakataas ng kanilang tsansa na magkaroon ng rheumatoid arthritis. Ngunit iyong mga negatibong tumutugon ay maaaring hindi kinakailangang ibukod dahil hindi lahat ng pasyente ay nagtataglay ng ganoong antibody. Ang mga taong nagtataglay ng ganoong antibody ay karaniwang malubhang may sakit, na may mas maraming pinsala sa mga kasukasuan. Nakatutulong ang mga pagsusuring ito sa doktor upang maagap na ma-diagnose. Pagsusuri ng rheumatoid na kadahilanan: 50% hanggang 70% ng mga pasyente ng rheumatoid arthritis ang positibong tutugon sa pagsusuring ito. Ang matatanda o iyong dumaranas ng ibang mga sakit tulad ng hepatitis sanhi ng mga virus at tuberkulosis ay maaari ding maging positibo sa pagsusuri. Erythrocyte sedimentation rate (ESR) at C reactive protein tests: Kung tumaas ang level ng parehong numero, nangangahulugan ito na aktibo ang pamamaga sa loob ng katawan. Bilang ng selula ng pulang dugo: Ito ay upang makumpirma kung mayroong anemia. RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 5
iii. Mga X-ray: Ito ay upang kumpirmahin ang mga pinsala ng mga kasukasuan at masubaybayan ang pagsulong ng sakit. Gayunman, sa maagang yugto ng sakit, maaaring hindi makatulong ang mga X-ray sa pag-diagnose dahil hindi pa napinsala ang mga kasukasuan. Kung kinakailangan, maaaring irekomenda ng doktor na magpa-ultra-sound o magnetic resonance imaging ang pasyente upang makatulong sa pag-diagnose. iv. Joint fluid examination: Kung ang mga pamamaga ay malubha, maaaring kumuha ang mga doktor ng likido sa kasukasuan ng pasyente upang ibukod ang mga posibilidad ng impeksiyon o pagdurusa mula sa ibang mga sakit. Upang makatulong na makilala ang mga pasyenteng may maagang yugto ng rheumatoid arthritis, naglabas ang American College of Rheumatology ng bagong ACR-EULAR na pamantayan ng pag-uuri para sa rheumatoid arthritis noong 2010. Kung makakuha ang pasyente ng anim na iskor o mas mataas mula sa mga sumusunod na item, itinuturing siyang tiyak na may rheumatoid arthritis: A. Partisipasyon ng kasukasuan 1 malaking kasukasuan (iskor 0) 2-10 malalaking kasukasuan (iskor 1) 1-3 maliit na kasukasuan (iskor 2) 4-10 maliliit na kasukasuan (iskor 3) >10 kasukasuan (iskor 5) B. Serolohiya (kailangan ang 1 resulta ng pagsusuri man lang para sa pag-uuri) Negatibong RF1 at negatibong ACPA2 (iskor 0) Mababang positibong RF o mababang positibong ACPA (iskor 2) Mataas na positibong RF o mataas na positibong ACPA (iskor 3) C. Acute-phase reactants (kailangan ang 1 resulta ng pagsusuri man lang para sa pag-uuri) RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 6
Normal CRP3 at normal ESR4 (iskor 0) Abnormal CRP o abnormal ESR (iskor 1) D. Tagal ng mga sintomas <6 na linggo (iskor 0) ≥6 na linggo (iskor 1) Tandaan: 1. Tinutukoy ng RF ang Rheumatoid factor; 2. Tinutukoy ng ACPA ang anti-cyclic citrullinated protein antibody; 3. CRP = C-reactive protein; 4. ESR = erythrocyte sedimentation rate. RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 7
7. Ano-ano ang mga paggamot para sa Rheumatoid Arthritis? Ang mga pangunahing paggamot para sa rheumatoid arthritis ay mga gamot at operasyon na tina-target ang pagpatay sa pananakit at mapaginhawa ang pamamaga, pagbawas sa pamamaga at maiwasan ang patuloy na pinsala sa mga kasukasuan. Inaasahan na makatutulong ang mga paggamot na mapanatili ang isang aktibong katawan at mapabuti ang magandang sariling pakiramdam. Kailangan nito ang partisipasyon ng iba't ibang eksperto sa medisina, at ang pagbibigay ng iba't ibang paggamot, na maaaring kabilang ang mga rheumatologist, physiotherapist at occupational therapist. i. Mga Gamot: Kabilang sa mga gamot para sa rheumatoid arthritis ang mga pang-alis ng pananakit at iyong para sa nakakabawas sa sakit. Sa mga nakaraang taon, nabuo rin ang mga biological agent, na nag-aalok ng mas maraming pagpipilian para sa mga pasyente. Anuman ang mga pagpipilian, hindi dapat umatras ang mga pasyente sa kanilang sarili. Nagkahalo-halo sa ilang pasyente ang mga epekto ng mga pang-alis ng pananakit at mga gamot para mabawasan ang sakit. Halimbawa, nagkakamali sila sa mga gamot para sa pagbawas bilang mga pang-alis ng pananakit. Kapag nababawasan ang pananakit, tumitigil o binabawasan nila ang dosis, na nakakaapekto sa proseso ng paggamot, at pinalalala rin ang mga kasukasuan. Mga pang-alis ng pananakit o Non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs): Kabilang ang mga ito sa unang mga pambungad na gamot para sa rheumatoid arthritis. Mabilis na mababawasan ng mga ito ang pamamaga, mapagiginhawa ang mga pananakit at paninigas, ngunit hindi maiiwasan ng mga ito ang pinsala sa kasukasuan. Sa pangkalahatan, ang mga ito ay iniinom o iniiniksiyon sa kalamanan. Kabilang sa mga side effect ang mga karamdaman sa mga bituka at sikmura, ulser sa sikmura, mga problema sa puso, mga pagpalya ng bato at atay. Kabilang sa karaniwang ginagamit na mga gamot ang Ibuprofen, RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 8
Naproxen at Voltaren. o COX II inhibitor: Ang mga ito ay mga mas bagong bersiyon ng non-steroidal anti-inflammatory na mga gamot, kabilang ang Celecoxib at Etoricoxib na may mga epekto na katulad ng sa mga NSAID, at medyo banayad ang mga side-effect sa mga bituka ng mga ito. o Corticosteroid: Kung kinakailangan, maaaring ipainom ang mga corticosteroid, o direktang iiniksiyon sa mga apektadong kasukasuan. Maaaring makatulong ang mga ito na bawasan ang mga pananakit, pamamaga at paninigas. Kabilang sa mga side effect ang osteoporosis, katarata, mataas na presyon ng dugo at mataas na asukal sa dugo. Disease-modifying Anti-rheumatic Drugs (DMARDs) Mapagiginhawa ng mga gamot na ito ang mga namamagang kasukasuan, mapabuti at mapabagal ang pagsulong ng rheumatoid arthritis, at mailigtas ang mga tisyu ng kasukasuan mula sa pagiging mas nasisira. Maaaring inumin ng mga pasyente ang nag-iisang gamot o ang ilang gamot nang magkakasabay. Ang mga DMARD ay karaniwang iniinom kasama ang pang-alis sa pananakit, at magpapakita ang mga epekto sa humigit-kumulang sa 6 hanggang 8 linggo. Kabilang sa mga karaniwang DMARD ang Sulfasalazine, Methotrexate, Hydroxychloroquine, Leflunomide, Azathioprine at Cyclosporine A. Ang bawat gamot ay may kaniyang sariling mga side-effect, tulad ng pagkasira ng atay, pagsugpo ng bone marrow at mga impeksiyon sa baga. Dapat sundin ng pasyente ang mga tagubilin ng doktor sa pag-inom ng mga gamot, at dapat magkaroon ng mga regular na pagsusuri upang tingnan ang level ng mga selula ng dugo at serum albumin, at masubaybayan ang mga paggana ng atay. Mga TNF-alpha inhibitor Kung hindi kanais-nais na tumugon ang pasyente sa mga tradisyunal na gamot, maaaring magmungkahi ang doktor sa kanila na gumamit ng medyo bagong mga TNF-alpha inhibitor. Makakatulong ang mga ito na sugpuin ang mga tumour RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 9
necrosis agent, kaya naiiwasan nila ang isang serye ng pamamaga na reaksiyon, at naiiwasang masira ang mga tisyu ng buto ng mga kasukasuan. Maagap at mabisa nitong pinagiginhawa ang mga sintomas at binabawasan ang mga pananakit. Humigit-kumulang sa 70% ng mga kondisyon ng mga pasyente ang bumuti pagkatapos uminom ng mga TNF-alpha inhibitor. Babagal ang pinsala na sanhi ng rheumatoid arthritis sa isa o dalawang taon at maaaring maiwasan ang karagdagang pinsala at pagkasira ng hugis ng mga kasukasuan. Mapababagal din ng mga TNF-alpha inhibitor ang pagbaba ng bone mass, kaya naiiwasan ang osteoporosis sa mga pasyente. Sa kasalukuyan, kabilang sa mga TNF-alpha inhibitor na inirereseta para sa rheumatoid arthritis ang Adalimumab, Etanercept at Infliximab. Karaniwang iniinom ang mga gamot na ito kasama ang Methotrexate. Gayunman maaaring maging sanhi ang mga ito ng malubhang mga side effect tulad ng paninikip na pagpalya ng puso at mga impeksiyon. Hindi inirerekomenda ang mga tio sa mga taong may aktibong tuberkulosis o sakit na demyelinating sa central nervous system. Bago ang paggamit ng gamot na mga TNF-alpha inhibitor, dapat sumailalim ang pasyente sa pagsusuri ng nakatagong TB upang kumpirmahin na siya ay hindi pa nagkaroon ng tuberkulosis. Sa panahon ng paggagamot, dapat niyang sundin ang mga tagubilin ng doktor na magkaroon ng regular na mga pagsusuri ng dugo o pagsusuri ng mga paggana ng atay. ii. Operasyon sa Buto: Kung ang mga kasukasuan ng pasyente ay malubhang napinsala o nasira ang hugis, maaaring magmungkahi ang doktor sa kaniya na magkaroon ng operasyon, hal. pagpapalit ng kabuuang kasukasuan, pagkukumpuni ng tendon, pagtatanggal ng lining ng kasukasuan o pagsasaayos ng kasukasuan. Ang mga ito ay upang mabawasan ang mga pananakit at upang mapabuti ang mga paggana ng mga apektadong kasukasuan. iii. Physiotherapy/Occupational Therapy Gagabayan ng physiotherapist o occupational therapist ang pasyente sa pagsasagawa ng ilang ehersisyo upang mapaginhawa ang mga pananakit, maiwasang masira ang RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 10
hugis at madagdagan ang paglubha ng mga kasukasuan, at makatulong na malutas ang ilang pang-araw-araw na kahirapan. Bilang karagdagan, mahalaga ang ginagawang tungkulin ng paggamot gamit ang tubig sa proseso ng paggamot dahil makakarelaks ang mga kasukasuan ng pasyente sa maligamgam na tubig, na binibigyang-daan siya na magsagawa ng ilang mga pagkilos na hindi nila magawa sa lupa dahil sa mga pananakit ng kasukasuan, tulad ng pagsakay sa bisikleta o pagsasayaw. At saka, ang paglaban ng tubig sa pool ay makakatulong na sanayin ang mga kalamnan ng pasyente, na napapabuti ang kakayahang kumilos. Sa pamamatnubay ng physiotherapist, makakagawa ang mga pasyente ng ilang pagkilos sa tubig na makakatulong na paginhawahin ang mga pananakit ng kasukasuan. RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 11
8. Ano-ano ang mga komplikasyon ng Rheumatoid Arthritis? Kapag naging malubha ang estado ng sakit, mapipinsala at masisira ang mga kasukasuan ng mga pasyente, na magreresulta sa kapansanan. Unti-unting maaapektuhan ang kadaliang kumilos ng mga pasyente, at mahihirapan silang gumawa ng mga simpleng pagkilos tulad ng pagsusuklay ng buhok o pagsusuot ng damit, at sa paglipas ng panahon maaari nilang matuklasan na hindi na nila kayang gawin ang lahat na iyon. Malubhang naaapektuhan ang kakayahang pangalagaan ang kanilang sarili, pati na rin ang kanilang mga trabaho. Sa mahabang panahon, maaari ding maapektuhan ang kanilang mga aktibidad na pangkaisipan at panlipunan. Bilang resulta, malamang na magkaroon sila ng depresyon. Hindi lang ang mga kasukasuan ang naaapektuhan ng rheumatoid arthritis. Lulusubin din nito ang ibang mga organ at maaaring maging sanhi ng mga sumusunod na sakit: Scleritis Rheumatoid lung at tubig sa baga Amyloidosis, humahantong sa pagbaba sa paggana ng mga bato Lymphoma Thrombosis, nagiging sanhi ng stroke o sakit sa puso Sjogren's Syndrome 9. Paano inaalagaan ng mga pasyenteng may Rheumatoid Arthritis ang kanilang mga sarili Mahabang proseso ang paggamot sa rheumatoid arthritis. Dapat regular na magpatingin ang mga pasyente, na binibigyang-daan ang mga doktor na matingnan ang mga kondisyon ng mga kasukasuan at katawan, kaya binabawasan ang tsansa ang katayuan ng sakit na lumala. Dapat na matuto nang higit pa ang mga pasyente mismo tungkol sa sakit at kung paano pangalagaan ito, at sundin ang mga tagubilin ng mga doktor o physiotherapist. Maaaring maging kapaki-pakinabang ang mga sumusunod na RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 12
payo sa mga pasyente: i. Manatiling nag-eehersisyo at nagsasanay: Ang angkop na dami ng ehersisyo ay nakakatulong na mapalakas ang mga kalamnan at mapaginhawa ang pressure sa kasukasuan. Kinumpirma ng ilang pananaliksik na nakakatulong na mapaginhawa ang mga pananakit ng pagsasagawa ng Tai Chi at pagsasagawa ng ehersisyo sa tubig. Gayunman, subukang iwasan ang masyadong paglundag, pagtakbo o pagbubuhat dahil mapapabilis ng mga ito ang pinsala sa kasukasuan. Subukang magpahinga nang ilang sandali (hal. 1 oras) pagkatapos mag-ehersisyo. Kung madagdagan ang mga pananakit sa kasukasuan sa halip na mabawasan, nangangahulugan na labis ang ehersisyo, at kaya kailangang iayos ang dami ng ehersisyo. ii. Magkaroon ng sapat na pahinga: Makakatulong ang sapat na pahinga na mabawasan ang pamamaga at pagkapagod. Kapag aktibo ang sakit, lalong kailangan ang karagdagang pahinga. iii. Mag-ingat sa pangangalaga sa mga kasukasuan: Dapat ingatang mabuti ng mga pasyente ang kanilang mga kasukasuan upang maiiwas ang mga ito mula sa lalo pang pamamaga o pinsala. Kabilang sa mga payo sa pangangalaga sa mga kasukasuan ang: Gamitin ang mas malaki at mas malakas na mga kasukasuan, hal. paggamit ng buong kamay upang kunin ang mabibigat na bagay, sa halip na paggamit ng mga daliri.
Iwasan ang paggamit ng mga kasukasuan upang patuloy na gawin ang parehong pagkilos nang mahabang oras. Sa halip, subukang baguhin ang pustura sa pag-upo at iinat ang mga paa nang regular.
Iwasan ang paggawa ng mga pagkilos na maaaring makapagpabilis ng pagkasira ng hugis ng kasukasuan, hal. paggamit ng mga palad, ngunit hindi ang mga daliri upang buksan ang mga takip ng bote dahil ang paggawa ng ibang paraan ay makakapagpabilis ng pagkasira ng hugis ng mga kasukasuan sa mga kalingkingan. RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 13
Habang nakahiga, manatiling nakatihaya sa lahat ng oras at manatiling iniuunat ang mga apektadong kasukasuan. Panatilihin ang tamang pustura. Kung ikaw man ay nakatayo o nakaupo, panatilihing tuwid ang iyong gulugod. Sa paggising, iunat ang mga kasukasuan sa kama bago bumangon upang mabawasan ang paninigas at pananakit. Matapos umupo nang ilang sandali, maaaring mangyari ang paninigas sa mga tuhod. Subukang ibaluktot at iunat ang mga kasukasuan nang ilang beses bago tumayo. Magbibigay-daan ito sa mga kasukasuan na lumambot at maliksi para sa pagtayo. Bigyang pansin ang mga pananakit ng kasukasuan Bawasan ang paggamit ng enerhiya sa trabaho Kung kinakailangan, isaalang-alang ang paggamit ng ilang pantulong tulad ng ilang device sa pag-zip, binagong mga chop stick, mga pantulong sa pagsuot ng medyas, mga shoehorn na may mahabang hawakan, mga brush na panlikod na mahaba ang hawakan, nakataas na kubeta at mga hawakan sa kubeta, atbp. Makakatulong ang mga ito na maiwasan ang paggiit ng napakaraming pressure sa mga kasukasuan at mapapabuti rin ang kakayahan ng mga pasyente na mabuhay nang malaya. iv. Ilapat ang Mainit/Malamig na Therapy: Karaniwang ginagamit ang maiinit na pad at malalamig na pad. Mabisang marerelaks ng mga ito ang mga kalamnan at mababawasan ang mga pananakit ng kasukasuan. Kung ang mga sintomas ay lumubha (sa panahon ng isang pagsiklab), maaaring gamitin ang mga ice pad upang mabawasan ang pamamaga at mapaginhawa ang mga pananakit. Magagawa ito nang dalawa o tatlong beses sa isang araw, at bawat sesyon ay humigit-kumulang sa 15 minuto. Kapag bumuti ang mga sintomas, maaaring subukan ang maiinit na pad sa mga kasukasuan upang mabawasan ang pamamaga, pananakit at paninigas , kaya narerelaks ang mga kalamnan. Huwag gumamit ng maiinit na pad nang matagal sa 30 minuto, at magagawa ito dalawa hanggang tatlong beses sa isang araw. Dapat bigyang-pansin ang temperatura upang maiwasan ang pagkapaso ng balat. RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 14
v. Sumali sa mga grupo ng suporta ng mga pasyente: Sa pagsali sa grupo ng suporta, madaragdagan ng mga pasyente ang kanilang kaalaman tungkol sa sakit at mga paggamot. Maaari din silang magkaroon ng mas maraming tsansa na makapagbahagi sa ibang mga pasyente, kaya madaragdagan ang suportang pangkaisipan para sa kanila. vi. Panatilihin ang malusog na buhay: Napakahalaga ng pagpapanatili ng balanseng diyeta sa pagpapanatili ng malusog na katawan. At saka, dapat iwasan ang mga inuming may alkohol, lalo na kapag ang mga gamot na inireseta ay maaaring may mga side effect na mapanganib sa atay. Dapat ihinto ang pag-inom ng alkohol ng mga pasyenteng umiinom ng mga ganoong gamot upang maiwasan ang lalo pang pagpapahirap sa atay. At, subukang angkop na bawasan ang stress upang mabawasan ang pagpapasigla sa sakit. vii. Iwasan ang osteoporosis: Maaaring madagdagan ang panganib ng pagkakaroon ng osteoporosis ng pagkakaroon ng rheumatoid arthritis at mga side effect ng mga gamot tulad ng mga steroid. Kailangang mas bigyang-pansin ng mga pasyente at maaaring talakayin sa kanilang mga doktor para sa pag-iwas. viii. Itigil ang paninigarilyo: Maaaring maging sanhi ang paninigarilyo sa paglala ng sakit. Dapat subukan ng mga pasyente na itigil ito sa lalong madaling panahon. RA / Tagalog Copyright © 2018 Hospital Authority. All rights reserved 15