UP LOS BAŇOS JOURNAL Ang Kaangkupan ng mga Pelikulang Maghatid ng Pilosopiya sa Silid-aralan: Isang Pagsusuri Volume XIV January-December 2018 ANG KAANGKUPAN NG MGA PELIKULANG MAGHATID NG PILOSOPIYA SA SILID-ARALAN: ISANG PAGSUSURI Raemel Niklaus P. Leyretana1 1 Department of Humanities, College of Arts and Sciences, University of the Philippines Los Baños, College, Laguna E-mail: rpleyretana@up.edu.ph Received 6 September 2018 Accepted for publication 8 October 2018 Abstrak Ang mga pelikula, lalo na ang mga pangunahing nagsisilabasan sa mga bahay-pelikula ay maaaring ipalagay na naglalayong kumita ng pera. Upang maabot ang inaasahang ito, gumagamit ang mga direktor ng mga pelikula ng mga elementong makapagpapaganda sa mga ito upang mas lalong tangkilikin ng mga manonood. Ito ang tinatawag na Teoryang Pormalismo ng Pelikula. Anupa't sa kabilang banda, hindi maikakaila ang paggamit ng mga pelikula upang maipaabot ang mga aralin ng iba't ibang paksain, kasama ang pilosopiya. Maaari bang ipalagay na ang teoryang pormalismo ang dahilan kung bakit patuloy ang pagsandig ng mga guro sa pelikula bilang isa mga pamamaraan ng pagtuturo? Sa papel na ito, sinusuri ng may-akda ang dalawang pangunahing teorya ukol sa pelikula: Realismo at Pormalismo. Anupa't maigting ang mga ipinapalagay ng pormalismo, nakikita ng may-akda na bahagi lamang ito sa mga kadahilanan bakit makapangyarihan ang mga pelikula sa silid-aralan. Ipinapalagay ng may-akda na kayang maging pilosopiya ng mga pelikula kung paghahabiin ang dalawang pangunahing teorya. Sa pamamagitan nito, makakamit ang pagsusuring ninanais. Mga susing salita: araling pampelikula, realismo sa pelikula, pormalismo sa pelikula, edukasyon at pelikula, pilosopiya at pelikula 55
UP LOS BAŇOS JOURNAL Ang Kaangkupan ng mga Pelikulang Maghatid ng Pilosopiya sa Silid-aralan: Isang Pagsusuri Volume XIV January-December 2018 Hindi maitatanggi ang malawakang paglaganap ng pelikula bilang isa sa mga pangunahing anyo ng sining. Patunay nito ang taon-taong malalaking kita ng iba't ibang klase o genre ng pelikula. Para sa ilan, ang pelikula ay pinaghuhugutan ng kasiyahan, sa iba'y kapahingahan sa bulto-bultong gawain, at iba pa. Kaya nga maaaring sabihin na kung merong larang ng sining na matagumpay, isang malinaw na halimbawa nito ay ang mga pelikula. Halimbawa na lamang, sa panahong naisulat ang papel na ito, ang pelikulang "Kita- Kita"1ay kumita na ng mahigit 240 milyong piso (ABS-CBN News 2017). Kung titingnan, ang nabanggit ay maaaring magpinta ng isang imahe ng kalagayan ng mga makrong pelikula. Sa paggamit ng katagang "makro" ibig kong bigyang deskripsyon ang sa mga mga pangunahing bahay-pelikula. Ang mga pelikulang ito ay sadyang ginagawa upang maipalabas sa mga pangunahing bahay- pelikula at sa gayon ay kumita. Sa kabilang banda naman, nais kong gamitin ang salitang "maykro" upang ilarawan ang mga pelikulang ginawa upang magbigay hinggil sa isang tiyak na layunin tulad sa pagtuturo o dili kaya'y o upang makapagbigay inspirasyon sa mga manonood. Bilang isang guro ng pilosopiya, nakagawian ko ang paggamit ng pelikula sa loob ng silid-aralan hindi lang upang mas lalong magliwanag ang sistemang mga minsa'y pilosopikal kundi upang ipabatid na ang pelikula'y maaaring maging behikulo ng mas malalim na pagkatuto. pelikulang lumalabas kaliwanagan komplikadong Sa papel na ito, nais kong (a) isiwalat kung bakit nga ba makapangyarihan o malakas ang pelikula sa pamamagitan ng paghimay sa pangunahing teoryang may saklaw dito: ang mga teoryang realismo laban sa analitiko, (b) tingnan kung sapat ba o hindi ang mga teoryang isisiwalat, (c) at sa huli ay suriin ang kaangkupan nitong sa mga manonood nito makapaghatid ng pilosopiya sa loob ng silid- aralan. Klasikong Teorya ng Pelikula Ang klasikong teorya ng pelikula ay tumutukoy sa kakayahan ng pelikula na makapagbigay- buhay taong sumusuporta sa ideyang ito ay nagsusulong sa kaisipang anumang nakapaloob sa isang pelikula ay sumasalamin sa kung ano ang nangyayari sa totoong buhay. Maaaring ipalagay na sa panonood ng isang tipikal na pelikulang may temang pag-ibig at katapatan, nasasalya nito ang mga totoong nangyayari sa buhay ng isang nagmamahal. May pighati, may kaligayahan, at paminsa'y maaaring may pagsasawa. O kahit ang isang pelikula ay lamang gaya ng mga purong kathang-isip karakter tulad ni Captain Barbel o Lastikman, maaari pa ring masabi ng isang manonood na sumasalamin ang mga eksena sa mga Isang nangyayari halimbawa nito ay ang pagtingin sa buhay ng tao at ng isang superhero bilang magkamukha; lahat ay may kahinaan at kailangan ang iba para sa ikatatagumpay ng mga mithiin. sa realidad. Ang mga sa totoong mundo. Ayon sa Pranses na si Andre Bazin2, ang ay retratong "representasyon isang ng makatotohanang parte ng realidad (Carroll 2004: 485)." Kung susundin ang posisyong ito ni Bazin, kahit mga pelikulang piksyonal gaya ng mga pabula ay masasabing tumutusok sa klasikong teorya ng pelikula. Kahit ang mga bida sa isang pelikula ay mga hayop o dili kaya'y mga puno at halamang nagsasalita, madaling mga pagkakatulad nito sa totoong karanasan ng tao. Kaya nga marahil sa mga unang taon ng pag-aaral ng isang mag-aaral sa paaralan, pinupuno ang kanyang gunita ng mga kwentong kapupulutan ng aral.3 nakikita sa pelikula kahapon, makapaghanap ng Sinasabi naman ni Siegfried Kracauer na nagiging ganap ang estetika ng mga pelikula 56
UP LOS BAŇOS JOURNAL Ang Kaangkupan ng mga Pelikulang Maghatid ng Pilosopiya sa Silid-aralan: Isang Pagsusuri Volume XIV January-December 2018 kung ito ay naka-angkla sa mga bagay kung saan ang mga ito ay hinalaw (Edwards 2013). Inihahambing niya ang pagkaganap ng estetika sa mga pelikula sa mga retrato; ang mga retrato ay nagkakaroon ng pagkaganap dahil at nakapaghahayag ng mga pisikal na realidad (Edwards 2013). Realistiko ang mga pelikula dahil tulad ng mga retrato, tuwiran nitong naisasalarawan ang isang parte ng totoong mundo na tinutukoy ng mga ito. Sinasabi rin ni Kracauer na sa tulong ng mga kuhang dumaan sa masusing ensayo at pag-aaral, ang mga kuhang ito ay nagbubunsod ng biswal na impresyon ng mundo sa pamamagitan ng lente ng kamerang kumukuha rito (Edwards 2013). Kung susundan ang mga palagay na ito ni Kracauer, maging ang mga bundok na hinulma lamang sa mga karton at papel ay maaaring maging representasyon ng mga totoong bagay sa mundo dahilan sa ito ay tumutugma sa mga totoong bagay. Ang mga pangkaraniwang mga studio na ibig gayahin ang totoong mundo sa pamamagitan ng makasining na paghulma at paggawa sa props ay maaaring daluyan ng representasyon ng mga totoong bagay. Magugunitang ang mga posisyong ito ni Kracauer ay kanyang naisulat at nailathala sa pagitan ng mga taong 1920 hanggang 1960. Batid ang mga teknolohikal na paglago sa kasalukuyan, mas lalong kayang gumawa ng mga pelikula na kung saan ang mga props o mga karakter ayhalaw sa mga totoong tao o mga bagay. sa ito ay nakapagtatala Kontra Realismo: Noel Carroll4 Anupa't may mga pumapanig sa klasikong teorya ng pelikula, maraming mga dalubhasa at mga pilosoper ang hindi sumasang-ayon. Para sa mga kritiko na may pagpapahalaga sa lohikal at analitikong metodo, ang labis na paggamit ng sikolohiya upang ipaliwanag ang dahilan sa likod ng kapangyarihan ng mga pelikula ay walang matibay na kahihinatnan. Para sa mga analitikong pilosoper, mahirap ipaliwanag ang lakas o kapangyarihan ng mga pelikula kung ito ay hindi maipapaliwanag gamit ang obhetong pamamaraan. Isa sa kaduda-duda para sa mga kontra realismo ang palagay na dahil pamilyar ang realidad, madaling makuha ang tao sa kanilang atensyon ng mga pelikula na, sa pananalita ni Bazin, ay mukha o salamin ng mga totoong bagay sa mundo (Carroll 2004: 485). Isa itong kontensyon sapagkat paano kung lingid sa kaalaman ng manonood ang kultura, halimbawa na isang katutubong grupo kung ang pinanonood niya ay isang pelikula ukol sa mga ito? Maaaring maunawaan ng ibang eksena sa isa ang kanyang pinanonood subalit may posibilidad na hindi siya magkakaroon ng buong pag- intindi o komprehensyon. Samakatwid, maaaring ipalagay na ang posisyong ito ng mga realista ay hindi maaaring iakyat sa kategorya ng obhetibong katotohanan o gawing isang unibersal na konseptong sasakop sa larang ng pelikula. Ang paggamit ng sikolohiya upang bigyang paliwanag ang katuturan ng mga pelikula ay hindi matibay na metodo. Nakabitin sa sikolohiya ang mga subhetibong palagay at nakadepende sa estadong mental din ng tao ang epekto ng mga pelikula sa kanya. Maraming butas sa sikolohiya tulad ng pinagmulan ng tao, mga hilig ng tao, at marami pang iba. Anupa't hindi ko palagay na itapon basta-basta ang kahalagahan ng sikolohiya upang ipaliwanag ang sagot sa suliraning sinisikap kong sagutin. Sadya lamang na hindi kaya ng sikolohiyang makapagbigay ng kumpletong paghahain ng mga argumento. Ang alternatibong inihahain ng mga analitiko ay pormalismo. lang, ng Ano at paano ang pormalismo bilang alternatibo sa realismo? Nais kong gamitin ang kaisipan ni Noel Carroll upang sagutin ang tanong na ito. Para sa mga pormalista, 57
UP LOS BAŇOS JOURNAL Ang Kaangkupan ng mga Pelikulang Maghatid ng Pilosopiya sa Silid-aralan: Isang Pagsusuri Volume XIV January-December 2018 nilalayon nilang makapaghain ng isang obhetibo at unibersal na pagtatasa ng pelikula upang ipaliwanag ang bisa at kapangyarihang iniiwan nito sa mga manonood. Para kay (2004: 486), dalawang salik ang Carroll nagpapalakas sa mga pelikula: ang malawakan at matinding pakikibahagi. Nakatutulong ito upang ipaliwanag ang pangunanhing kaisipan ni Carroll lakas o (2004: 486) na ang kapangyarihan ng mga pelikula ay ang madaling pagka-intindi ng mga manonood. Siyempre, hindi na kailangan ng espesyal na daloy ng pagkatuto para maintindihan ang mga retratong ibig iparating ng mga pelikula. Dahil nga titingin lamang ang manonood, kahit hindi mo siya turuan ay kaagad niyang makikilala ang mga totoong bagay na ibig retratong nasa bigyang pelikula. Hindi kailangan ng mga manonood ng espeyal na pagsasanay sapagkat kaalinsabay at bahagi na ng paglago ng tao ang makaunawa ng mga obheto at pangyayari. representasyon ng mga B. Pagbabagong Balangkas Ano naman ang mga elementong ibinibigay ni Carroll upang bigyang katuturan ang dalawang salik na kanyang nabanggit? Para sa kanya (2004: 496), nagiging malawak at matindi ang pagtugon ng manonood sa mga pelikula dahil sa tatlong bagay: mainam na representasyon retrato, pagbabagong balangkas, at ng erotetikong salaysay. Ibig kong talakayin ang tatlong ito sa mga susunod na mga talata. A. Representasyon ng Retrato Makapangyarihan ang mga pelikula dahil sa kakayahan nitong makapaghain ng mga ng mga retratong madaling makilala manonood. Hindi gaya ng ibang larang ng sining tulad ng ballet, o mga interpretatibong agarang nagkakaroon ng mga pagkaunawa ang mga nanonood ng pelikula dahil ang mga lumalabas na mga retrato o eksena isang pelikula ay tumutugma sa mga bagay na nasa totoong mundo. Sa isang ballet o interpretatibong sayaw, kailangan ng mas mataas na lebel ng pag-unawa upang makuha ang gustong iparating ng sayaw o sa kung saan pumupunto ang indak ng mga mananayaw. Samantalang sa mga pelikula, halimbawa, kapag nakakita ka ng nasagasaan sa isang eksena, madali mong makilala na ang kotse ay kotse at ang tao ay tao. Hindi na kailangan ng malalimang pagbubulay upang makuha ang gustong iparating ng isang eksena. Ani Carroll (2004: 487, sa akin ang pagsasalin): sayaw, sa loob ng Nakakamit ang elementong ito dahil sa kakayahan ng kamerangkuhanan lamang ang ibig ng direktor. Mahalaga para sa mga gumagawa ng pelikula ang pagtigpas sa kuha at ang paggalaw ng kamera. Dahil dito, naipapakita lamang ng direktor ang nais niyang maipakita sa mga manonood. Sa akda ni Carroll (2004: 490-492), ibinibigay niya ang kaibahan ng pelikula sa mga teatrong palabas. Sa mga teatrong palabas, may posibilidad na mawala ang atensyon ng manonood sa tampok na eksena sa entablado dahil siguro sa mga paggalaw ng ibang karakter o sa mga maliliit na aksidente tulad ng pagkadulas ng mga aktor o dili kaya sa mga dibuho at ornamento na nasa entablado. Sa mga pelikula naman, walang istorbo na maaaring ikawala ng atensyon ng manonood sapagkat ginagawa ang pelikula sa pamamaraang titingnan ibig ipakita ng may hawak ng kamera alinsunod sa naisin ng direktor. Sa pamamagitan ng anggulo ng kamera at ng makabagong teknolohiya, nagiging posible ang ganitong balangkas at ang pagbago nito ayon sa kagustuhan ng mga manlilikha. lamang ng manonood ang C. Erotetikong Salaysay Ang naunang dalawang nabanggit na elemento ay masasabing tumutugma sa pariralang, tampok sinematiko. Kabilang sa tampok sinematiko, gaya ng naipahiwatig, ang mga ng mga manggagawa ng pelikula upang iparating ang ibig nilang mapanood ng manonood. Ang pamamaraang teknikal 58
UP LOS BAŇOS JOURNAL Ang Kaangkupan ng mga Pelikulang Maghatid ng Pilosopiya sa Silid-aralan: Isang Pagsusuri Volume XIV January-December 2018 erotetikong salaysay naman ay may malalim na kaugnayan sa praktikal na katwiran ng tao (Carroll 2004: 492-494). Kadalasan kapag nanonood ng pelikula, nagkakaroon tayo ng hinala o hinuha sa kung ano ang susunod na mangyayari. Halimbawa na lang ang pabirong konsepto ng mga Pilipino sa pagdating ng mga pulis nang huli; tapos na ang krimen at dadalhin na lamang sa piitan ang mga kriminal. O dili kaya ang mga mahihirap na matapos apihin ng mga matapobreng mayayaman ay uunlad at kapagdaka'y maghihiganti. Marahil, ito ang konkretong sitwasyon para ipaliwanag ang konsepto ng erotetikong salaysay. Dahil sa ang tao ay may taglay na katwirang praktikal, nagkakaroon siya ng mga hinala o pakiramdam sa kung ano ang susunod na mga eksena sa isang pelikula. sa akin ang Ani Carroll pagsasalin): (2004: 494, malawakan at masidhing pelikula. lakas ng mga Anupa't sa dulo ng kanyang akda, nililinaw ni Carroll (2004: 496) na ang kanyang gawa ay hindi nagbabalatkayo na nakapaghain ng kumpletong sa pagpapaliwanag kapangyarihan ng mga pelikula. Ibig din niyang kilalanin at bigyang-pansin ang mga iba't ibang pamamaraan na sasagot sa katanungan. Iminumungkahi niya ang pag- aaral sa iba't ibang uri o genre ng mga pelikula gayundin ang paglabas sa dominyon ng kognitibong kakayahan at mga sikolohikal na kadahilanan. Kasama rin sa kanyang mga suhestyon ang isaalang-alang ang iba't ibang salik tulad ng antropolohiya, saykoanalisis, o ang kinalalagyan ng mga taong ibig pag-aralan na may kaugnayan sa pelikula. Sa madaling sabi, iminumungkahi ni Carroll ang pagatin ang mga kontekswalisadong aralin ukol sa mga pelikula. ukol Kung ang erotetikong salaysay ay lumulukob sa likas na pormang salaysay ng mga pelikula, marahil puwede nating ipalagay na ito ay makapagbibigay-liwanag sa kapangyarihan ng pelikula. Ang isang eksena sa pelikula at ang mga tanong na naka-angkla rito ay magiging kapansin-pansin. Ang isang batang lagalag sa kalye at palagiang nagsusumamo sa mga nakatatanda. Makakahanap kaya siya ng aampon sa kanya? Maaari itong masagot sa sususnod na eksena o maaaring ang buong pelikula ang magsisilbing kasagutan sa tanong na nabanggit. Kung ating ipapalagay na ang layon ng eksena ay upang tayo'y magtanong nang magtanong, inilalagay natin ang ating mga sarili bilang katibayan ng isa sa mga kalimi- liming tanda ng reaksyon ng tao sa pelikula - ang hanapin at maglahad ng inaasahan. Ngayong nabanggit ang tatlong elementong "nagpapatunay" ng kapangyarihan o lakas ng mga pelikula, nakapagbigay nga ba si Noel Carroll ng isang kumpleto at ma-saklaw na Ayon kay Carrollang pagpapaliwanag? kanyang pagbibigay-sulit ay nakasentro sa kognitibong kakayahan ng manonood. Aniya lamang ng (2004: 496), sa pamamagitan ganitong pag-atake sa problema makakabuo ng kaisipan na obhetibong magpapaliwanag sa Kontekswalisadong Aralin: Pelikula sa Loob ng Silid-Aralan May kabuluhan ang mga nabanggit ni Carrol ukol sa pagsusumikap niya na makapagbigay ng komprehensibong pagsalaysay ng lakas ng mga pelikula. Wala akong tutol o adbersibong reaksyon sa kanyang mga palagay. Anupa't gaya ng kanyang sabi, ang kanyang salaysay ay hindi nagpapanggap na makapaghandog ng kumpletong pagbibigay-katwiran sa paksa. Nais kong gamitin ang rekomendasyong ito ni Carroll upang magbigay paliwanag naman sa aking hangaring sa papel na ito --- ang lugar ng pelikula o kapangyarihan nito sa loob ng silid- aralan. Bilang isang guro ng pilosopiya, nakagawian kong gumamit ngmga maiikling palabas hanggang sa mga malalaki o makrong pelikula upang magsilbing tagapagpalinaw ng aking mga paksa. Kakaiba rin ang tugon ng mga mag-aaral sa sining na ito. Kapansin-pansin 59
UP LOS BAŇOS JOURNAL Ang Kaangkupan ng mga Pelikulang Maghatid ng Pilosopiya sa Silid-aralan: Isang Pagsusuri Volume XIV January-December 2018 ang kanilang mas tumataas na interes sa mga paksain. Sa pamamagitan rin ng pagpapanood ng mga pelikula, mas madali silang pumasok sa proseso ng integrasyon; paghahabi-habi ng lahat ng mga paksa upang mas maintindihan ang katuturan ng pilosopiya. Sa pasimula gusto kong kilalanin na ang mga palagay ni Carroll ay tugma para ipakita ang kapangyarihan ng mga pelikula sa loob ng silid-aralan. Tunay ngang nagugustuhan ng mag-aaral ang mga pelikula dahil sa malinaw nitong ibig ipakita sa mga kuha ng kamera, sa mga retratong inilalapat sa pelikula, at maging sa abilidad nitong gumising sa diwa ng mag- aaral upang magkaroon ng hinuha sa mga posibleng mangyari. Lahat ng ito ay parte ng lakas ng pelikula sa loob ng silid-aralan. Paniguradong hindi tatangkilikin ng isang mag- aaral ang sa paghahanda, salat sa magandang tampok teknikal, at walang matinong kuwentong patutunguhan. Anupa't nasabi ko lamang na parte lang ito ng lakas na aking ibig ilahad sapagkat naniniwala ako na mas maraming potensyal ang pelikula sa loob ng silid-aralan. Sa mga susunod na talata, ibig kong maglahad ng panibagong anggulo ng pagtingin sa lakas ng pelikula: na ang mga pelikula kapag ginamit sa loob ng silid-aralan ay (a) kayang maging isang pilosopiya at (b) nakakatulong ito sa pag-unawa ng mga komplikadong teorya at konsepto. isang pelikulang kulang panuorin ang pelikula at hindi upang mag-ipon ng mga pulot-aral. Isa sa mga bantog na pananalita ni Christopher Falzon (tingnan sa Wartenberg 2006: 21, sa akin ang pagsasalin) ay, "ang aking interes sa imahe ay hindi sa kung ano ang papel nito sa pilosopiya dahil kaya nating palutangin ang pilosopiya mula sa imahe." Para kay Falzon (sa Wartenberg 2006: 20), dahil sa pagturing ni Platon sa mga imahe bilang kopya lamang ng realidad, nagkaroon na ng negatibong pagtatangi sa mga ito. Mariin niyang isinusulong ang kanyang ideya na oo, maaaring hindi tamang sabihin na kayang isalarawan ng mga pelikula ang mga pilosopikal na ideya subalit para sa kanya, ang mga pelikula ay may angking nilalaman na pilosopiya. Para sa kanya (sa Wartenberg 2006: 20), ang mga nilalaman ng pelikula ay kinatatampukan ng mga pagtatalaban ng mga ideyang pilosopikal; bahagi ng pelikula ang magkaroon ng pilosopiya. Kung titingnan, nagiging malabo at walang basehan ang posisyon ni Falzon ukol sa mga pelikula lalo na para sa mga teorya ng pelikula na nagsasabing estetiko ang mga pelikula hindi dahil sa kung anong makukuha rito. Dapat tingnan ang mga ito bilang pelikula at hindi kung ano pa. Binibigay naman na halimbawa ni Falzon ang alegorya ng kuweba ni Platon. Ani Falzon (sa Wartenberg 2006: 22), maging si Platon mismo ay gumamit ng mga imahe upang ipaunawa nang husto ang kanyang ontolohiya. A. Kaya ng Pelikulang Maging Pilosopiya May isang katotohanan na dapat isaalang- alang: iba ang layunin ng pelikula sa layunin ng pilosopiya; lalo na kung ang pelikula ay ginawa upang ipalabas sa bahay pelikula para kumita ng pera. Maaaring may mahugot tayong mga pilosopikal na bagay sa isang pelikula subalit hindi natin maaaring sabihing ang ating mga realisasyon ay parehas ng sa isang taong nanunuod lamang dahil gusto lamang niyang Para sa mga guro, maaaring maging angkop ang mga pananalitang ito ni Falzon kung isasaad sa metodo o obheto ng guro kung bakit panunuorin ang isang pelikula. Maaari ngang mahina ang pahayag na ito ni Falzon subalit ibig kong pangatwiranan na kung gagamitin natin ito at ilalagay sa konteksto ng silid-aralan, magiging makatwiran ang kanyang mga palagay. Maaari nating sabihin na dahil ang guro ang siyang tagapangulo ng silid-aralan, maaari niyang gawing batayan o 60
UP LOS BAŇOS JOURNAL Ang Kaangkupan ng mga Pelikulang Maghatid ng Pilosopiya sa Silid-aralan: Isang Pagsusuri Volume XIV January-December 2018 saligan ang isang partikular na pelikula upang palutangin ang aralin sa araw na iyon. Kahit sabihin natin, halimbawa, na ginawa ang isang partikular na pelikulahindi mula sa pilosopikal na perspektibo, maaaring magbigay ng mga gabay katanungan tulad ng: "Paano mo nakikita ang kalayaan sa pelikula?" o di kaya'y "Masasabi mo bang may kalayaang tunay pagkatapos makita ang simbolismong ginamit sa pelikula?" Sa tingin ko sa pamamagitan nito, tutugma ang palagay ni Falzon (sa Wartenberg 2006: 23) na ang mga pelikula ay isang pilosopikal na gawain. B. Nakakatulong ang Pelikula sa Pag- Unawa ng mga Komplikadong Teorya at Konsepto At ano naman ngayon kung maaari nating ituring ang pelikula bilang pilosopikal na gawain? Bantog ngayon sa metodong pang silid-aralan ang katagang learner-centered. Binibigyang halaga ang mag-aaral at dapat magkaroon siya ng mga proseso na kung saan aktibo niyang matutunan ang mga aralin sa paaralan. Hindi na epektibo, para sa mga dalubhasa sa edukasyon, ang makalumang klase na guro lamang ang nagsasalita at tila baga hindi maaaring magkamali. Sa isang pag- aaral ni Julie Pelton (2003) ng Pamantasan ng Nebraska at Omaha, ang paggamit daw diumano ng mga pelikulang pamilyar para sa mga mag-aaral ay nagbubunsod ng mas mainam teoryang integrasyon natutunan sa silid-aralan at sa totoong buhay. Kaya nga ayon sa kanya (Pelton 2003: 110), sa tuwing gagamit siya ng pelikula sa silid-aralan, iniaangkop niya ang pelikula sa teoryang ibig niyang palutangin. Isa sa kanyang mag-aaral ang nagkomento na mas madaling paniwalaan ang teorya kung ito ay nakikita (Pelton 2003: 113). Mas madaling maunawaan ang teorya kapag buhay, ganap, at maaaring mangyari sa totoong buhay kaysa sa mga titik na nakasulat sa isang aklat o dili kaya sa panayam ng isang propesor na nakatayo sa isang plataporma. na ng Subalit hindi lamang sapat na mapanuod ang isang pelikula, kaakibat nito dapat ang pagproseso sa mga napanuod. At para sa pilosopiya, kilalang pamamaraan upang isalin ang natutunan sa pelikula ay maisulat ang mga palagay at mga kaugnay nitong pilosopikal na mga posisyon. Inaamin ni Peltonna walang direkta at hayagang pagsukat sa kanyang palagay na mas lalong nauunawaan ng mag-aaral ang mga teorya sa pamamagitan ng panonood ng mga pelikula.5Subalit ang mga nakalap ng kanyang pananaliksik ay isang anggulo na puwedeng magpatunay na ang paggamit ng pagsusuring pampelikula ay maaaring makaapekto sa mas malalim na pag-unawa ng mga komplikadong teorya at aralin. Sa pangwakas ni Pelton (2003: 117, sa akin ang pagsasalin), sinasabi niya na ang "pelikula ay nagsilbing sinulid na naghabi ng kanyang mga aralin." ang isa sa mga Paglalagom at Konklusyon Sinimulan ko ang papel na ito sa pamamagitan ng paghahambing ng mga teorya ng realismo at anti-realismo (pormalismo). Sinikap kong ipakita ang mga magagandang hain nito at ang mga posibleng kontensyon. Sa aking paghahangad na makasunod sa tawag ni Noel Carroll para sa isang kontekswalisadong pag- aaral ng mga pelikula, sinang-ayunan ko si Carroll sa pagsasabing nararapat isaalang- alang ang mga teknikal niyang palagay. Anupa't pagdating sa loob ng silid-aralan, ipinakita ko na bukod sa suhestyon ni Carroll, makapangyarihan ang mga pelikula dahil kaya nitong palutangin ang mga teorya (sa aking kaso, pilosopiya) at kaya nitong tumulong upang mas lalong mapalalim ang pag-unawa ng mga mag-aaral sa mas komplikadong mga konsepto. Makapangyarihan ang pelikula dahil ayon sa realismo, kaya ng guro na ipabatid sa kanyang mag-aaral na makita at hugutin ang mga ideyang pilosopikal na maaaring lumutang sa 61
UP LOS BAŇOS JOURNAL Ang Kaangkupan ng mga Pelikulang Maghatid ng Pilosopiya sa Silid-aralan: Isang Pagsusuri Volume XIV January-December 2018 mga pelikula. Makapangyarihan din ang pelikula dahil sa mga teknikal na salik na nabanggit sa teoryang pormalismo. Hindi maaaring gawing pangkalahatan o unibersal ang aking paghahaing nagawa. Subalit naniniwala ako na nananatiling buhay ang pamimilosopiya kung ito ay nailalapat sa mga konkretong bagay gaya ng pelikula sa isang silid-aralan. Ang aking akda ay tugon sa hamon ni Noel Carroll na gumawa ng mga pag-aaral sa pelikula na kontekswalisado at sa pamamaraang ito hinangad kong gamitin ang ilan sa mga teorya at pag-aaral na nabanggit upang bigyang katuturan ang metodo ng paggamit ng pelikula sa pagkatuto ng mga mag-aaral. 5 Ang papel ni Pelton ay isang pananaliksik na tampok ang paggamit ang mga palagay ng kanyang mag-aaral sa teorya sa pelikulang kanilang paglapat ng mga napanood. Iminumungkahi ni Pelton, base sa istatistikang kanyang nakalap (paggamit ng sarbey), na maaaring makabawas ng tensyon sa pagkatuto ng mga sosyolohikal na teorya ang paggamit ng mga pelikulang may kinalaman sa mga nabanggit. Sanggunian The Editors of ABS-CBN News Online. 2017. "Like Kita-Kita, 7 Other Local Films that Became Surprise Blockbusters." ABS-CBN News Online. Nakuha noong 2017sa became- surpriseblockbusters. ka-6 ng Agosto, 1 Ang pelikulang "Kita-Kita" ay naisagawa sa direksyon ng direktor na si Sigrid Bernardino. Lumabas ito sa mga bahay-pelikula ng Pilipinas noong kalagitnaan ng Hulyo 2017. Carroll, Noel. 2004. The power of movies. Sa Aesthetics and the philosophy of art: The analytic tradition, ed. Peter Lamarque and Stein Haugom Olsen. Massachusetts: Blackwell Pub. Ltd., 485-497 2 Si Andre Bazin, isang Pranses, ay kritiko ng mga pelikula at isang pilosopo. Salamin ang kanyang mga akda ng kanyang teoryang realismo na isinulat noong taong 1944 hanggang bago siya mamatay noong 1958 (tingnan kay Totaro 2003). 3 Ang palagay na ito ay bunga ng aking personal na karanasan sa pampublikong paaralan. Kalimitang pamamaraan ng mga guro sa mababang antas ang paggamit ng mga kwento na kung saan ang mga karakter ay hayop o dili kaya'y mga halaman na kayang gawin ang normal na kakayanan ng tao. May mga maiikli ring mga palabas na itinatanghal sa klase katulad ng hango sa mga istasyon sa telebisyon gaya ng knowledge channel. Lahat ng mga ito ay ginagamit ng guro upang mas lalong ipaunawa sa mga mag-aaral ang kahalagahan ng kabutihang-asal sa pamamagitan ng paghugot ng mga aral sa mga palabas at kwentong nabanggit. bilang naging isang mag-aaral City of University New York (CUNY) Wesbite. n.d. "Noel Carroll." CUNY Faculty Bios. Nakuha noong ika-9 sa Agosto, ng 2017 Edwards, Timothy John. 2013. Realism, really? : A closer look at theories of realism in cinema. The Western Undergraduate Journal of Film Studies 4(1): article 10. Pelton, Julie. 2003. Seeing the theory is believing: Writing about film to reduce theory anxiety. Teaching Sociology 41(1): 106-120. 4 Si Noel Carroll ay isang pilosoper na may malalim na interes pilosopiya ng pelikula. Kasalukuyan siyang natatanging (distinguished) propesor ng pilosopiya sa Pamantasan ng Lungsod ng New York at kilala bilang isang guro ng pilosopiya ng sining at estetika (tingnan sa City of New York Faculty Bios). Totaro, Donato.2003. "Introduction to Andre Bazin, Part 1: Theory of Film Style in its Historical Context, Andre Bazin Revisited." Offscreen. Nakuha noong ika-7 ng Agosto, 2017 mula sa Wartenberg, Thomas. 2006. Beyond mere illustration: How films can be philosophy. The Journal of Aesthetics and Art Criticism 64(1): 19- 32. 62