GRADE V PROYEKTO: PANANAMPALATAYA NG MGA UNANG PILIPINO ALAMIN MO Ano ang iyong relihiyon? Sa inyong pamilya, magkakapareho ba ang pinupuntahan ninyong simbahan? Sa modyul na ito, mailalarawan mo ang relihiyon ng mga unang Pilipino. Inaasahan na tatapusin mo ang mga gawain nang buong kasiyahan. Sundang mabuti ang mga panuto. PAG-ARALAN MO Ano ang pagkakaiba ng pananampalataya ng mga unang Pilipino at ng ating pananampalataya ngayon? Basahin nang mabuti ang mga kaalamang inihahayag sa modyul na ito. Ang mga unang Pilipino ay naniniwala sa Animismo. Ano ang Animismo? Ito ang pananampalataya sa dakilang lumikha ng tao, daigdig at kalikasan. Kung tayo ay may Diyos na tinatawag sa Dakilang Lumikha ngayon, ang mga unang Pilipino ay may iba ibang katawagan dito batay sa lugar o pangkat-etniko. 1 HKS 5 M-7
Tignan mo ang tsart sa ibaba. Pangkat Etniko Tawag sa Dakilang Lumikha 1. Tagalog 2. Bisaya 3. Zambal 4. Bikolano 5. Ilokano, Ifugao, 6. Bagobo Bathala Laon o Abba Ikasi Gugurang Kabunian Manana o Kalayagan Naniniwala ang mga animismo sa kapangyarihan ng kalikasan kung kayat ang bawat pook tulad ng dagat, ilog, kapatagan, lambak, bundok, batis, burol at gubat ay may kanya-kanyang Diyos tulad nina Agni na Diyos ng apoy at Balangaw na diyos ng bahaghari. May mga ritwal o seremonyang ginaganap kung saan naghahandog ng kanilang ani at hayop bilang pasasalamat , pagmamakaawa para maalis ang kamalasan o masamang kapalaran sa buhay o paghingi ng tulong sa mga gawain o pangyayari tulad ng mga sumusunod: Gawain o pangyayari Tawag sa diyos 1. Pagsasaka Idiyanale 2. Pag-aani Lalahon 3. Kamatayan Sidapa Ang mga seremonya ay pinamumunuan ng mga babaylan sa mga Bisaya o catalonan sa mga Tagalog. Sila ang pinaniniwalaang nakakausap ng mga diyos at espiritu o anito ng mga Tagalog at diwata naman ng mga Bisaya. Ang mga espiritu ay maaaring mabuti o masama. Ang mga mabuting espiritu ay mga namatay na nilang kamag-anak at ang masamang ispiritu ay yaong mga kaaway nila. Ang mga mabuting espiritu ay nakatutulong samantalang ang masasama ay nagdadala ng sakit at kamalasan. Ang mga pagano ay gumagawa ng mga imahen o rebulto ng kanilang mga diyos o anito. Ang mga imaheng ito ay tinawag na bul-ol ng mga taga Cordillera, likha ng mga Tagalog at tawo-tawo ng mga Bisaya. Ang mga ito ay hugis tao na nililok sa kahoy at napapalamutian ng ginto. Sa Cordillera, ang bul-ol ay karaniwang estatwang 2 HKS 5 M-7
nakatalungko at nakalagay sa bungad ng mga kamalig o pinaglalagyan ng palay. Naniniwala ang mga taga-Cordillera na ang bul-ol ay magbibigay ng masaganang ani. Ang isa pang paniniwala ng mga pagano ay hindi ganap na namamatay ang isang tao. Para sa matapang at mabuting tao, may buhay na naghihintay pagkatapos nilang pumanaw sa daigdig. Naniniwala sila na ang mga kaluluwa ay bumababa sa halip na umaakyat sa langit. Ang mga namatay ay inililibing kasama ang kanilang mga kayamanan, damit, pagkain, ginto at porselana. Ang mga pinuno ay inililibing din na kasama ang kanilang mga alipin upang maglingkod sa kanila sa kabilang buhay. Naniniwala rin sila sa mga aswang, kapre, tikbalang, tiyanak, nuno sa punso, duwende, manananggal at kulam. Naniniwala silang may taong may kapangyarihang mag-ibang anyo. Ang aswang ay maaaring maging ibon, aso o kaya'y mabangis na hayop at kumakain ng atay at bituka ng maysakit. Ang manananggal ay putol ang kalahati ng katawan sa gabi, ngunit pagdating ng araw ay buo na namang muli. Ang tikbalang ay may mukha ng kabayo na kapag may nakatuwaang isang tao ay inililigaw ito. Ang kulam ay nakapagdudulot ng lagnat at sakit sa isang tao sa pamamagitan lamang ng salita. Ang mga paniniwala at mga pamahiin ay may malaking kinalaman sa buhay ng mga unang Pilipino. Binigyan nila ng kahulugan ang isang pangyayari tulad ng nasa tsart sa ibaba. Pangyayari Kahulugan 1. Humuni ang uwak sa gabi May masamang mangyayari 2. Naghilamos ang pusa May darating na ulan 3. Humuni ang butiki May bisitang darating 4. Pagbahing bago manaog ng bahay Mamalasin ang lakad 5. Nanaginip na nalagas ang ngipin 6. Nasalubong ang itim na pusa May mamamatay na kamag-anak o kaibigan Mamalasin ang lakad Ano ang Islam? Ang Islam ay relihiyon ng mga Muslim. Ito ay salitang Arabe na ang kahulugan ay kapayapaan o ganap na pagpapailalim kay Allah. Ang tawag sa kanilang diyos ay Allah at ang Koran ang banal na aklat at batayan ng mga aral. Itinatag ito ni Propreta Muhammad. Sa Mecca ang sentro ng pagsamba. 3 HKS 5 M-7
Ang mga tungkulin ng isang Muslim ay nakapaloob sa limang haligi ng Islam: 1. Walang ibang Diyos na paniniwalaan maliban kay Allah at si Muhammad ang sugo ni Allah. Ang tawag dito ay Shahada. 2. Magdasal nang 5 beses sa isang araw na nakaharap sa direksyon ng Mecca. Ito ay isinasagawa bago sumikat ang araw, sa pananghalian, sa hapon, sa paglubog ng araw, at bago maghatinggabi. Ang tawag dito ay Salat. 3. Magbigay ng Zakat sa mga nangangailangan tulad ng mga maysakit, ulila at mga naging biktima ng bagyo, lindol, o pagbaha lalong-lalo na kung panahon ng Ramadan. Ang zakat ay ikasampung bahagi ng kita ng isang Muslim. 4. Pag-aayuno o Saum sa panahon ng Ramadan o ikasiyam na buwan ng kalendaryong Muslim. Dahil ang Ramadan ay buwan ng pagsisisi ng kasalanan, ang pag-aayuno ay ginagawa sa bawat araw. Hindi sila kumakain, umiinom at nagsasalita ng masama mula sa pagsikat ng araw hanggang sa paglubog nito. Ipinagbabawal din ang kasayahan at paggawa ng mabibigat na gawain sa panahong ito. Ang pagtatapos ng Ramadan ay araw ng pasasalamat kay Allah at ito ay tinawag ng Hariraya Puasa o Id'l Fitr'. 5. Maglakbay sa Mecca minsan sa buong buhay kung makakayanan. Hajj ang tawag sa paglalakbay at Hadji ang tawag sa mga taong nakapaglakbay sa Mecca. Naniniwala rin ang mga Muslim sa araw ng paghuhukom at ang kakayahang gumawa ng mabuti o masama ay nagmumula sa kapangyarihan, kagustuhan o kautusan ni Allah. PAGSANAYAN MO Basahing mabuti ang panuto at isulat ang mga sagot sa kwaderno. A. Sagutin ang sumusunod na tanong. 1. Ano ang Paganismo? 4 HKS 5 M-7
2. Ano ang Islam? 3. Sa Animismo, ano ang tawag sa Diyos o Dakilang Lumikha ng sumusunod na pangkat- etniko? a. Tagalog ________________ b. Bikolano ________________ c. Bisaya ________________ d. Ilokano ________________ e. Ifugao ________________ 4. Sino si Allah para sa mga Muslim? 5. Sino si Muhammad? B. Pagtambalin ang Hanay A at B. Isulat ang titik ng tamang sagot sa kwaderno. Hanay A Hanay B _____1. Allah A. sugo ni Allah _____2. Paganismo B. nakakausap ng mga Diyos _____3. Islam C. Panginoon ng mga Muslim _____4. Muhammad D. banal na kasulatan ng relihiyong islam _____5. Anito o Diwata E. salitang Arabe na ang kahulugan ay kapayapaan _____6. Koran F. paraan ng pagsisi ng kasalanan ng mga Muslim _____7. Bathala G. tawag ng mga Tagalog sa Dakilang Lumikha ng Daigdig _____8. Sakat H. pinaniniwalaan ng mga pagano na maaaring mabuti o masama _____9. Hadji I. tawag sa mga Muslim na nakagawa ng banal na paglalakbay sa Mecca ng mga J. pananampalataya ninunong Pilipino sa Dakilang Lumikha ng daigdig, 5 HKS 5 M-7
tao o pamayanan ____10. Pag-aayuno K. ikasampung bahagi ng kita ng Muslim nangangailangan na ibinibigay isang sa mga C. Ang sumusunod ay gawain sa pananampalataya ng mga unang Pilipino. Buuin ang Venn Diagram. Isulat sa loob ng bilog A ang nauukol sa Paganismo at sa bilog B ang sa Islam. Kung angkop sa Islam at Muslim ang tinatalakay isulat sa loob ng C. pagsisisi ng kasalanan tuwing buwan ng Ramadan may mga pinaniniwalaan at tungkulin paniniwala sa anito o diwata pagtupad ng Hajj pagbibigay ng sakat pagsamba sa kalikasan pagtupad sa paniniwala at tungkulin paniniwala sa aral ng Koran A B Paganismo C Islam 6 HKS 5 M-7
TANDAAN MO Pinahahalagahan ng ating mga ninuno ang pananampalataya sa kalikasan, mga espiritu, mga diyos at ang Dakilang Lumikha. ISAPUSO MO Sa iyong pananaw, dapat bang panatilihin ang pagsamba sa mga anito at ispiritu ang mga Pilipino? Bakit? Isulat ang paliwanag sa kwaderno. GAWIN MO Magkaiba ang relihiyon at paniniwala sa pananampalataya ng pinakamatalik mong kaibigan kung ihahambing sa iyo. Isulat sa kwaderno kung paano mo igagalang ang kanyang relihiyon at paniniwala. PAGTATAYA Basahing mabuti ang bawat pahayag o katanungan. Isulat sa kwaderno ang titik ng tamang sagot. 7 HKS 5 M-7
1. Kung ang mga pagano ay sumasamba sa kalikasan at iba pang walang buhay, sino naman ang sinasamba ng mga Muslim? C. Lalahon D. Muhammad A. Allah B. Bathala 2. Alin sa sumusunod ang katumbas ng anghel sa mga animismo? A. Bato B. ilog C. kalikasan D. Anito at Diwata 3. Alin sa sumusunod ang HINDI nagpapakita ng tungkulin ng isang Muslim? A. pagtupad ng Hajj B. pangangalaga ng kalikasan C. pag-aayuno sa buwan ng Ramadan D. pagdarasal nang limang beses maghapon nang nakaharap sa direksyon ng Mecca 4. Alin sa mga sumusunod ang nagpapakita ng pagkakawanggawa ng mga Muslim lalong-lalo na sa panahon ng Ramadan? Pagbibigay ng _______ A. pagkain sa mga pulubi B. bahay sa mga biktima ng bagyo C. kalahating bahagi ng kanilang lupa D. ikasampung bahagi ng kita sa mga ulila 5. Alin sa sumusunod ang nagpapakita ng paniniwala sa kapangyarihan ng mga bagay-bagay sa kapaligiran ng mga animismo? A. Hindi nila pinuputol ang mga kahoy B. Hindi sila nagsusuog ng mga dahon C. Naglalakbay sila sa dagat tuwing Biyernes D. Gumagawa sila ng imahen ng kumakatawan sa mga diyos o anito PAGPAPAYAMANG GAWAIN Gumawa ng sarili mong pananaliksik sa pamamagitan ng pagbabasa ng mga aklat o di kaya ay pagtatanong sa mga kasambahay o kakilala ukol sa sumusunod na tanong. Isulat ang sagot sa kwaderno. 1. Saan matatagpuan ang Mecca? Tingnan din ang isang mapa o globo. 2. Ano ang ginagawa ng mga Muslim tuwing Biyernes sa panahon ng Ramadan? 3. Ano ang tawag sa isang paring Muslim? Ano ang kanyang tungkulin? 4. Ano ang kaugnayan ng Id'l Fitr sa atin ngayon? 8 HKS 5 M-7
Maaari mo na ngayong simulan ang susunod na modyul. 9 HKS 5 M-7