Lover's Lane Axel Pinpin
Lover's Lane Axel Pinpin 2012
Kontra-copyright © 2012 ni Axel Pinpin Maaaring gamitin o kopyahin sa anumang paraan kahit walang pahintulot ng may-akda basta't tiyaking maibigay ang kaukulang pagkilala sa may-akda at sa aklat. Cover: : "Cariño-Revolucionario" ni Karla Ujano (Mixed Media 11" x 15.5") Inilathala at ipinamamahagi n Axel Pinpin e-mail: P I L I P I N A S
Muling Pagbisita sa Lover's Lane "I hate the government because I love my country," sabi sa back print ng itim na t-shirt na suot ng kabataang raliyista. Kahit ang ngitngit ng mga aktibista sa gobyernong gusto nilang baguhin o palitan o pabagsakin ay sa pagmamahal, sa pag-ibig nag- uugat. Ang mga makata pa ba ang makalibre sa paksa ng pag-ibig?. Naalala ko si Marne Kilates nang minsan kaming nag-guest sa isang internet TV show para mag-promote ng librong Under The Storm (An Anthology of Contemporary Philippine Poetry). Ika n'ya, humigit- kumulang, "walang makata na hindi nagsulat tungkol sa pag-ibig." Sadya naman. Dagdag pa n'ya, "Nag-iiba-iba na nga lamang ang interpretasyon sa pag- ibig, gaya nitong si Axel, pag-ibig sa Bayan ang paksa n'ya." Kagabi, katapusan ng Enero, habang nagpapahindag kami ng mga kasama pagkatapos lantakan ang tipak-tipak na karne galing sa isang pistahan, nagkakamot-ng-tiyan na napabuntong-hininga ang isa sa amin sabay sabing, "inabot na naman tayo ng full moon." Napatingala ako. Napakaliwanag nga ng langit. Para kumpletuhin ang eksena, tinanglawan nito ang puso ng saging sa may ulunan ko. At parang nag-alok ang iba pang puso sa mga kulumpon ng sagingan, marami pa kami rito. Love month na, yun ang unang pumasok sa isip ko. Kasabay na nabuo ang isang balak. Iipunin ko ang mga love poetry ko. Ilalathala. E-book. Para mas mabilis.
Sa nauna kong dalawang aklat ng mga tula, Tugmaang Walang Tugma (self-published, 1999) at Tugmaang Matatabil (Southern Voices, 2008), tiniyak kong pareho itong may seksyon para sa mga tula ng pag-ibig. Naisip ko ngayon, isang aklat na 'yun lamang ang laman. Nasa harap n'yo ngayon ang mga piniling tula mula sa koleksyon ko ng love poetry. Hinati ko ito sa tatlong bahagi. Ang Lover's Lane ay pamagat ng isang seksyon ng Tugmaang Walang Tugma na muli kong ginagamit sa antolohiyang ito. Laman nito ngayon ang mga tulang nasulat bandang 1991 hanggang 1999. Noong kalalabas ko pa lang ng bilangguan, sa isang pakikipaghunta kina Tsong Gelas (Gelacio Guillermo) at Alex (Remollino, buhay pa s'ya noon at pare-pareho pa kaming long hair), lakas-loob ko silang tinanong kung ano ang masasabi nila sa unang aklat ko na walang benepisyo ng anumang workshop, editing, critiquing o kung anupamang expert opinion mula sa ibang tao. Anarcho-romantic daw sabi ni Tsong Gelas. Gusto ko sa tenga 'yun. Dahil punk-na-punk. Parang cool pakinggan. Pero kung anupaman ang talagang pakahulugan noon, isinasama ko sa koleksyong ito ang ilan sa mga una kong tula ng pag-ibig nang sa gayon ay maidokumento ko rin ang pagtanda ng amature poetry ko. Kung ang Lover's Lane section ay puno man ng kabalbalan, eroticism at nag-aadvocate ng free love, isisi n'yo ito sa kaga-Gabba Gabba Hey! ko noong high school. Kung naumay naman kayo sa tamis ng romansa, ang Tatay ko ang sisihin n'yo dahil s'ya ang tunay-na-romantikong guro ko sa pagla-lakandiwa. Napasama ako sa 35th UP National Writers Workshop. Ang unang tula sa koleksyong ito na Bulalakaw ay kabilang sa ipinasa ko. Nang nakasalang na ang tula, 'ika ng isang fellow na lesbiana - mushy. Dahil hindi 'yun ang inaasahan kong komentaryo, naging problema ko tuloy kung paano ba magsusulat ng love poem na malupit. 'Yung astig. Hanggang mabuo ang tulang Ay Mal!. Binigkas ko itong impromptu sa sarado nang Verb sa Malate. Sa luob-loob ko noon, ang astig na tula ng pag-ibig ay bastos at bulgar. Baka naman mga sabog lang kaming lahat kaya hindi magkamayaw sa palakpak at sipol ang audience sa tulang ito. ii
Ang ikalawang bahagi ng koleksyon ay pinamagatan kong Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik, tula naman ito na nasa Tugmaang Matatabil at Under The Storm. Noong i-post ko ito sa Facebook, mabilis ang pagla-Like at kumentaryo ng mga kaibigan at kamakata. Ang pagkakatanda kong sabi ng paborito kong si Richard Gappi, "very graphic illustration ng torture." Napasama rin ito sa Paper Monster trip/hop issue na pinamamatnugutan ni Ayn Frances Dela Cruz. Sa page design, may drowing ng lalakeng naka-piring at mukhang nahihirapan. Ipinagpalagay din ito ng kumpare kong si Joel Malabanan na eksena sa rali. Pukpukan. Dispersal. Eto ang problema kapag branded kang protest poet, tiyak na itatratong anti at payt-payt ang mga tula mo. Pero sa katutohanan, ang Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik ay walang anumang kinalaman sa kilusang protesta. Noong nakaraang 50th UP National Writers Workshop, nagkaroon ako ng pagkakataong bigkasin itong tula sa Oh My Gulay! sa Baguio. Kinutsaba ko ang isa pang fellow na si Ricci (Nerissa Del Carmen Guevara) na kako ay saliwan ng galaw ang tula. May live percussion din na kasabay. First time n'yang maririnig ang tula. Noong lapatan na n'ya ng sayaw-galaw ang tula, ni hindi sya nagkuyom ng kamao, ni hindi sya nagpakita ng galit sa mukha. Walang naganap na anumang protesta. Puro nga pagpapaubaya. Ngayon, ang tula ay isa na sa mga pyesa ng The Axel Pinpin Propaganda Machine at may salin sa English. Ang ikalawang seksyon ng koleksyong ito sa mas madaling salita ay transisyon, ng panulaan ko bago ako naging aktibista hanggang buong- panahong ilaan ang buhay sa pambansa-demokratikong kilusan. Ito ang panahong inaatake, sinasalakay ng mga prinsipyo ng national democratic movement ang petty-bourgeois tendencies ko. Kaya mapapansin ang mga pagtatangka kong ilangkap na ang mga bagong ideya at karanasan sa loob ng kilusan. Naisulat ang mga tula bandang 1997 hanggang 2001. Lutang pa rin ang eroticism. Sa huling bahagi, ang Cariño-Revolucionario, na pinutiktik din ng Like at comment sa FB, ay isang lumang konsepto ng love poem bago ako iii
naging full-time activist. Madalas na ang pakikisangkot ko noon sa protest movement, malakas na rin ang tulak na iwan ko na ang burgis na pamumuhay at mag-pultaym na. Mag-NPA, ang una kong pangarap sa tunay na pakikisangkot sa problemang panglipunan, kung tutuusin. May orihinal itong pamagat na Hindi Ikaw Ang Una Sa Buhay Ko at isinulat ni Bangge (Vangiemar Gerpacio), musikero at makata rin. Kanta ito noong una. Macho, sabi nga ng ilan. Pero taliwas sa pagiging macho, 'yun ang konsepto ko ng ideal na pag-ibig. Sana ako'y hindi rin sa 'yo, hirit ko sa huling linya - dahil pareho sana naming first love ng kasintahan o asawa ko ay ang Bayan - ang paglingkuran ito. Sa bahaging ito ng koleksyon, sinisikap ko nang iwaksi ang lahat ng pananaw ko sa panahon ng pre-LRP days ko. Maaring nabubulid pa rin ako sa romantisismo, dahil sa ganito ako nagiging matapat-sa- sarili. At erotisismo, ayaw ko namang ikompromiso ito para lang magmukhang G&D ang mga tula ko. Oo, aminado ako, kahit ang tula ko para sa mithing katarungan at kalayaan ay alusyon sa hinahangad na kasintahan o asawa, or vice versa. Maaring real o imagined, maaring sariling karanasan o ninumang kasama na nasa liberation movement. Nilagpasan ko sa koleksyong ito ang love poetry na nakapatungkol lamang sa pagmamahalan ng babae at lalake, at same sex relationship. Narito rin ang pagmamahal ng isang lolo sa kanyang apo. Ng mga kaibigan sa kasamang namatay sa Gyerang Magsasaka sa kanayunan. Ng asawang martir sa kanyang balo. Ng camp commander sa mga tao sa kampuhang-magsasaka. Ng bawat tao sa mga bagay-bagay sa kanyang paligid. Ang afterword, na strangely ay Ingles, ay isang sanaysay na isinulat ng isa ring kasama sa kilusan. Luwal iyan ng romantisismo sa paghahanap ko ng isang Muse (ang Kung Ang Kalayaan Ay Nasa Iskaparate ay alusyon sa nagsulat ng The Poet's Muse), na sorpresang sinagot n'ya sa ganyang paraan. Bakit ito ang afterword? Bukod sa wala akong luxury of time para mag-solicit ng pahimakas at review mula sa ibang manunulat o kritiko dahil atat na rin akong mailabas itong koleksyon, minabuti kong gawin ng one-man-team ang aklat. iv
Una, ipinagpapalagay kong well-crafted ang The Poet's Muse. Ikalawa, tingin ko rin ay kilalang-kilala ng sanaysay ang pagsusulat at pagtula ko bilang rebolusyunaryo-makata. At ikatlo, eto ang ideya ko ng ideal na musa - Muse na hindi physical attributes, tulad nang nakagawian, ang batayan - kundi Lakambining makakasama ng Makata sa pagrerebolusyon - kung gayon, hindi nga necessary na babae (kung lalaki ang makata) ang Poet's Muse - maaring ang pinaglilingkurang masa, mga karanasan ng buhay-at-kamatayang pakikibaka, at iba pang maimpluwensyang pangyayari at bagay sa makata. At dahil lumanding na ito sa internet, bukas-na-bukas ang koleksyong ito sa kaninumang interesadong i-criticize at i-review ang mga akda. Hinding-hindi ako magdadalawang-isip na higit pang paunlarin ang panulaan ko mula sa puna at komentaryo ninuman - para sa benepisyo ng mambabasa. Sa huli, taos-puso akong nagpapasalamat sa iyo na nag-i-scroll up-and- down ng touch pad o mouse mo ngayon. Tapat kang minamahal, Axel Pinpin Pebrero 1, 2012 Lalawigan ng Kabite v
Mga Nilalaman Muling Pagbisita sa Lover's Lane ... i Lover's Lane Bulalakaw... 2 Boredom I ... 3 Boredom II ... 4 Instant Coffee (w/Creamer) ... 6 Ang Masugid Na Manliligaw Ng Bedspacer Ni Ka Lele ... 8 Di Mo Na Ba Ako Lab?... 9 Lover's Lane... 10 Ay Mali!... 11 Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Pagbisita Sa Isang Lumang Tula Ng Pag-Ibig Na Hindi Love Poem... 14 Impromptu ... 15 Huling Habilin Ni Ka Uden Kay Matthew... 16 Kung Paanong Maglihi Ang Komunista ... 18 Abandonado ... 19 Pusod ... 20 Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik... 21 Huwag Mo Akong Kamuhian ... 23 Cariño-Revolucionario Sa Ganito Kita Maaalala ... 26 Mahal, Hindi Tayo Bagay... 28 Ang Tula na Hindi ko Nabigkas Sa Pagtatapos Ng Mendiola Masaker 2011 Protest-Rally... 29 Mina... 30 Pedring... 31 May Mali ... 32 Kung Ang Kalayaan Ay Nasa Iskaparate... 33 Kung Ulan Ang Tula... 34 Sunog ... 35 May Markang Iiwan Ang Dagta Ng Sineguelas Ngayong Tag-Araw... 37 Mahal Kong Orly... 38 Gayuma... 40 Cariño-Revolucionario ... 41 Cheesy Is The New Cool ... 42 The Poet's Muse ... 43
"Ang hugis ng puso mo ay tulad rin ng hugis ng kamao ko. umiibig, nagngingitngit. Mapagpalaya." "Kay P, na bumago sa spelling ng Muse - gabay ng mga rebolusyunaryo-makata at mangingibig."
Lover's Lane
Lover's Lane Bulalakaw (Para kay Agnes) Isang gabing katitila pa lamang ng ulan, naglalakad akong sakbit ang pangamba sa aking balikat, habang namumulot ng mga latak ng aking pangarap. Nang sa guguhit itong bulalakaw sa lawak ng kalangitang masuyong tinatanglawan ng liwanag ng buwan. Saglit akong natigilan, saglit akong nawala sa natural. Binuo ko sa bilog-na-usok ng sigarilyo ang kariktan ng iyong anyo, sa pag-asang makikita kitang muli sa ibang mundo. Kinapa ko sa aking kupas-na-maong ang kartamuneda ng aking pag-ibig, sa pag-asang mapapasaakin ka at rito'y maisisilid. Nguni, nagulantang na lamang ako sa katotohanang kailanma'y di ka maaring maangkin, sapagkat, doon ka kabilang sa langit at mga bituin. Gayong ako'y matagal nang pag-aari ng lupa at makasarili kong damdamin. 2
Lover's Lane Boredom I Nakatanga ako sa teleponong hindi naman tiyak ang pagkiri-ring. Lahat ng channel sa telebisyong-walang-cable, nadaanan. Humawak ako ng gitarang alam kong hindi naman akma sa aking mga daliri. Nagsindi ng sigarilyong halos hindi na malasahan ang ginhawang hatid ng usok. Binuhay ang kompyuter, maski alam kong hindi rin naman dito matatagpuan ang hinahanap na saya. Pumailandang ang tinig ni Jess Santiago na parang nadudurog na purunggo. Maging ang ngilngil ng gitara ni Nitoy ay hindi ko na rin gusto. Naduduak na ako sa home made pizza pie ng kapatid kong babae. Iniisip kong magpatimpla ng kape, subalit alam kong mapapaso lamang ako sa bawat higop sa mainit na likidong hindi rin naman s'yang ninanais ng dibdib. Sa pagnanasang wakasan ang pagkaburyong na nararamdaman, (gayong kung tutuusi'y dapat lamang maging masaya, dahil kapa-Pasko pa lamang at kaarawan ng Dakilang Komunistang Intsik), lumikha ako ng isang tulang walang katiyakan ang pupuntahan. Dahil isa lamang naman talaga ang tiyak ko sa pagkakataong ito. Nagigiliw ako sa iyo. 3
Lover's Lane Boredom II Di-maipagkakailang Pasko kahapon. Dama ko pa ang lamig ng simoy ng hangin sa labas. Kumu ku ti ku ti tap pa rin ang mga munting ilaw sa harapan ng bahay ni Kakang Nena. (Maski nangangamba siya sa babayarang kuryente). Di nga maitatangging Pasko kahapon. Amoy ko pa ang gaas at aroma ng barbekyung inihaw sa likod-bahay. Nag ta ta k bu ha n pa rin ang mga bata sa harap ng bahay ni Kakang Nena. (Habang tangan-tangan ang kinatatakutan kong baril-barilan) Oo nga naman, a-bente-seis ngayon. Dahil Pasko kahapon. At Pasko ngayon sa Mahabang Kahoy*. Kung kaya anibersaryo rin ngayon ng mga lumaban sa Hapon. Paano ba nangyari ang k a [u]gu lu [an]hang (a, magulo) ito. 4
Lover's Lane Di ko maikakailang ikaw ang dahilan ng mga ito. Dahil kasalukuyang l a ng ung- la n g o ako sa pag-iibigan natin. _____ *Baryo sa Indang, Kabite na ang selebrasyon ng Pasko ay tuwing Disyembre 26. 5
Lover's Lane Instant Coffee (w/Creamer) Malalim ang iniwang marka ng iyong mga ngipin sa butuhin kong balikat, singlalim nang inabot ng gabi bago tayo nagpaalaman sa lamig ng inarkilang taksi. Ba't nga ba di tayo nagdalwang-isip man lang o huminto kahit isang saglit para bigyang puwang ang alinlangan, agam-agam o takot? Sabagay, magkuminsa'y kaysarap maging malaya sa isang lipunang bilanggo ng itinutuwid nating kasaysayan. Bago pa natin namalayan ang pagkalunod, sa indayog ng alon ng magkasanib na pawisang-katawan, kapwa na tayo nalinlang ng kahibangan, ng pait ng pangako, ng reyalidad na kailanma'y di-magiging atin. Kahit pa nga nakakatakot bigkasin ang ritmo ng pag-ibig sa isang walang-katiyakang pagniniig, lakas-loob natin itong inawit alang-alang sa tukso ng gabing parang ayaw munang magwakas. 6
Lover's Lane Sino nga ba ang makakatanggi sa dampi ng mga kataga sa ating labi, o sa haplos ng musika sa ating mga balat, lalo na sa mahika ng pantasya sa ating mga guni-guni? Wala. Wala ngang sinuman ang di-malulunod sa umaagos na pagnanasa sa pagitan ng ating magkaibang daigdig. Sadyang malalim ang iniwang marka ng iyong ngipin sa aking butuhing balikat. Dama ko pa ang hapdi sa tuwing haharap ako sa salamin. Lasap ko rin ang tamis sa tuwing tumatanaw ako sa malayo. Di pa sana ito papanaw, kung di ko maaalala ang napipilitan mong halik bago tayo nagpaalaman sa lamig ng inarkilang taksi. 7
Lover's Lane Ang Masugid Na Manliligaw Ng Bedspacer Ni Ka Lele (Para Kina Pareng Rizal at Dem) Ang pinagsaluhang ngiti ng mga ngawit na labi sa gitna ng malalanding hagikhik at mga umis na sabik ay mga damdaming pigil ng kapaligirang sumisikil sa paglayang ganap ng mga katagang di-maapuhap mula sa ipininid na pagsuyo ng kabiyak na lumayo. Ano ngayo't pilit kang naghahanap ng katuwang sa hinaharap? 8
Lover's Lane Di Mo Na Ba Ako Lab? Wala nang tamis ang 'yong mga halik at napansin kong mga yakap mo'y tila nanlamig. Di ko na nakikita ang pungay ng 'yong mga mata sa t'wing hihipan kita sa puno ng 'yong taynga. Wala na ang atensyon o kahit konting pansin, nawalan ka na ngang gana sa kuwentuhan natin. Di ka na rin nagpapahawak o nagpapaakbay 'pag namamasyal tayo't naggagala nang sabay. Di mo na rin ba trip ang paborito nating myusik na sinasayawan mo pa ang maharot nitong himig? Mis ko na ang isaw, banana kyu at sago na pinagsasaluhan natin tuwing araw ng Linggo. Di mo na rin ako tinatawag sa tawagan nating Mahal, ayaw mo na ring mag-aya sa paborito nating sinehan. At lalong hindi ko na nakikita na suot mo ang regalo kong Levi's na maong, bagay na bagay pa naman sa 'yo lalo na kung gabing magsisiping tayo at huhubarin mo na ito sa harapan ko. Di mo na nga ba ako lab? 9
Lover's Lane Lover's Lane (Kay Eva) Bago pa tayo nagkahiwalay nagkaroon nang kapalitan sa kanya-kanyang bahay nagpalaman sa unang gabi ng coco-jam pinag-isa ng batas at ng kakumparehang Pari naganap ang unang laplapan sa iyong thesis ay tinulungan nangyari ang di-mabilang na singhalan at lambingan nagyapusan at nagkahalikan unang date sa Jollibee sa Baclaran naging magkasintahan inagaw sa dati mong katipan nagpaturo kang mag-BMX naglakas-loob akong ihatid ka't sabayan at, natanggap mo ang una kong nagpapa-cute na liham sa mabangong stationery na kulay-pink ay nauna na riyan ang matiyaga kong pag-ukit ng iyong pangalan katabi ng aking pangalan sa loob ng disenyo ng isang payak na puso doon sa balat ng puno ng kaymito sa may lover's lane. 10
Lover's Lane Ay Mali! Bakit kailangang magyakapan tayo at maglakbay ang iyong mga kamay sa aking mga hita habang gumagapang ang iyong mga halik sa puno ng aking taynga? At iyong ibinulong ang mga katagang: "Mahal na mahal kita Raul." "Putang ina! Michael ang pangalan ko." 11
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Pagbisita Sa Isang Lumang Tula Ng Pag-Ibig Na Hindi Love Poem Ikaw ang armas sa lahat ng laban, (sana'y) Nanay ng anak, (sana'y) asawang bine-beb; panalag ng leeg at taynga kung maginaw, at maaasahang balikat kung umiiyak. Ikaw ang bulwak ng tula, kilig at kilabot sa umaga, kaibigan sa kabigua't pagwawagi; kasalo sa pananghalian, at kasiping sa paglalamay kung gabi. Ikaw ang asul at sulasok, asim at dagundong. At kung wala ka, kahit sa hinagap ay mahirap isiping - black & white ang telebisyon, manhid sa samyo ang Blue Jeans, matabang ang sinigang, at wala-sa-tyempo ang ska. Kung ganito, maagang magagapi ng kaaway, mananatiling binatang-ama at balo. Susumpungin ng hika sa lamig, at maiiyak sa di-nalalabhang tubao. Kung ganito nga, baka ni pamagat ng tula'y wala, at lahat ay bula. Estranghero ang lahat, malilipasan tiyak ng gutom, at tuluyan nang mamamatay sa puyat. 14
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Impromptu Sa pangatlong Pebrero nang ating pagsasalo sa iisang ngiti, dalamhati, tulugan, kumot at unan. may maibibigay ba akong ikagugulat mo pa? Hindi kita kayang alukin ng pakikipag-isang dibdib. o nang isang imortal na pag-ibig. wala rin akong pambili ng rosas o kard, o ng paborito mong tsokolate. lalung di na kita kayang dalhin sa paborito nating, alam mo na. Bagama't tinitiyak ko naman na ang mga kataga sa papel na ito ay walang pag-aalinlangan, tulad ng aking rebolusyong matagal ko nang iniaalok sa iyo. 15
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Huling Habilin Ni Ka Uden Kay Matthew* Bagama't tutoong malayo ang ating agwat. Dahil ako'y narine at ika'y naririyan. Dagdag pang dumarami na ang aking uban at ikaw nama'y babagong tinutubuan. May mga ilang bagay akong nais ihabilin sa aking pag-alis. (O, mas tamang sabihing ilang paglilinaw,) Maaring di mo pa talos ang mga kataga, karanasan, o awit at tula na aking kinahihiligan. Maaring lubhang malalim ang mga prinsipyo, termino o liko't-sikot ng Digmang Bayan na aking isinusulong. Marapatin mo pa rin, aking apo na turan ko ang ilang bagay na sana'y pirmi mong taglay, bitbit, tangan sa sanggol mong alaala. Una, alam mo bang higit akong sabik sa paghalik ng liwanag sa munti mong mukha, kaysa sa aking naramdaman nang isilang ang iyong ama? Alam mo bang gumigitaw ang ngiti sa aking mga labi sa tuwing maiisip kong sana'y ang amoy-gatas mong katawan ang aking kilik sa aking mga bisig sa halip na ang nakasanayan kong beybi armalayt? 16
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Ganyan, aking apo ang aking mithi, na sana'y masubaybayan ko ang iyong paglaki tulad ng aking pagsubaybay sa pagyabong ng rebolusyon, ng aking rebolusyon, ng iyong rebolusyon, ng ating rebolusyon. Ikalawa, alam mo bang walang inorasan na binubuo ko sa aking isipan ang iyong magiging hitsura. Kawangki kaya kita? Kasing-tikas kaya kita? Paglaki mo, bagay rin kaya sa iyo ang amopots na suot ko? Sana, aking apo, sundan mo ang bakas ng rebolusyunaryo mong lolo. Ikatlo, nag-aalala ako, at mas malimit sa hindi, nagsasalimbayan ang pangamba na matanggap mo kaya, maipagmalaki mo kaya, sa iyong mga kalaro, kaibigan at kaiskwela na ako, na ama ng iyong ama, ay pinili ang landas ng Matagalang Digmang Bayan? Maari ngang masalimuot pa sa iyo ang aking mga tinuran, ang aking mga sinambit, subalit sa panahon ng ganap na paglaya ng sambayanan; titiyakin ko sa iyo, taas-noo kang magbibida sa iyong mga kalaro na ang aking lolo ay ang aking bayani, ay ang aking hukbo. Tiyak aking apo, ang munti kong habiling ito. _____ Napaslang si Ka Uden (kilala ring Ka Salazar) noong Setyembre 15, 2000 sa isang enkwentro ng mga NPA at pasistang pulis at CAFGU sa Bgy. Daine, Indang, Kabite. Hindi na niya nakita si Matthew. Pinangalanan kong Zar ang isa sa mga anak ko (na namatay rin 16-oras matapos ipanganak sa parehong petsa). 17
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Kung Paanong Maglihi Ang Komunista (Para Kay Ka Maura) Humahalo ang iyong mga umis, hagikhik, hagakhak at sa kalauna'y nagiging halakhak sa gitna ng salimbayan ng mga ideya at kaisipan; mga prinsipyo't katwiran ng mga kasama sa loob ng Pulang Paaralan. Habang pinaglalaruan mo nang pindot at pisil ang mga tinik ng Modernong Rebisyunismo ng guyabanong inaasam mo sanang hinog at singtamis ng unibersal na teorya ni Marx. 18
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Abandonado Sa abandonadong gusali mo tinipan ang kamera, Walang pasubali. At sino nga ba ang sa kanya'y lumisan? Ngayo'y binibisita ng kislap ng liwanag at ng iyong ipinagdaramot na ngiti, ng iyong ipinagdaramot na hugis ng dibdib - na ang tanging kublihan ay ang iyong butuhing braso. Kapwa niyakap ng panakaw na kislap ng liwanag ang gusali at ang iyong katawan. Hindi na ito nag-iisa. 19
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Pusod Ang lalim ba ng iyong pusod ay siya ring lalim ng iyong puso? Hayaan mong sukatin ko ito ng aking daliri at salita at nang ako'y malunod at maglunoy sa iyong katubigan, at mahulog din sa iyong bangin. 20
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik (Para Kay Michelle) Noong gabing salakayin mo ang aking pananahimik ay ni hindi ka nagbigay ng babala. Marahas at sibat at animo'y lawin sa hangin, pumapagaspas ang iyong kasuotan sa abuhing gabi na kidlat na gumapi sa aking pagkabigla. Nagpatulala ang ilandang ng binti mong kulay putik na sorpresang kumubabaw sa pagkubli kong walang-imik. Dinaig nang planado mong pagtutop sa magkabila kong balikat ang tangka kong pagbalikwas. Pagbaba ng matutulis mong kuko sa aking dibdib ay tinupok ng hapdi ng galos ang unti-unti kong sumusukong hulagpos. Sinikap mong dukutin ang aking puso habang delubyo ang sangga't daluhong ng iyong nangingintab na kalasag sa di-napigila't bumugso kong galit; subalit nagawa kong umus-os at magpatihulog. Sumalipsip sa aking balat ang singhaya ng iyong pagkahayok na lupigin ang aking galit, lagutin yaring hininga. Amoy-hayop. Ramdam ko ito sa patak ng sumusulak mong pawis, kilabot ang hatid ng iyong paglalaway at kislap ng matatalas mong ngipin. Pulang kahel ang diklap ng iyong mata sa dilim. Isinalya ko ang lumuwa mong dibdib na umaalon sa paswit ng iyong pagmamadali, ngunit paglao'y mariin na akong napadakot sa lupa tanda ng pagsuko at pagpapaubaya. 21
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Tagumpay ka na sa huling bigwas ng iyong kalasag; mapagpasyang igpaw sa aking mukhang nakaharap sa langit. Bago ang naigang puslit ng aking ngalit at pinakamalalim na buntong-hininga ay nasamyo ko pa ang tingkad ng aroma ng bakal; natikman ko pa ang alat at tamis ng pawis mula sa iyong kalasag na paulit-ulit mong inihampas nang inihampas nang inihampas na tila kumpas sa aking mukhang tinanggap na ang kamatayan. Pumanaw akong magiting ang iyong pagkakaluhod sa ibabaw ng payapa kong bangkay. Hinaplos ng buwan ang lumaylay mong ngiti sa kulay-dugo mong labi. 22
Nang Salakayin Mo Ang Aking Pananahimik Huwag Mo Akong Kamuhian Huwag mo akong kamuhian kung dumating ka sa opisina't walang rosas sa ibabaw ng mesa na matiyagang naghihintay sa iyong ngiti at pamunas. Huwag kang matigilan at tumitig sa kawalan; wala ako roon, aking Mahal. Huwag mo akong kamuhian kung pag-uwi mo mamaya'y walang sundo sa terminal ng jeep na sabik na naghihintay sa iyong halik at tapik. Huwag kang maghanap at lumingon sa katabi; wala ako riyan, aking Mahal. Huwag mo akong kamuhian kung matutulog kang ulila ang dantayan sa kama nating laging naghihintay ang unan sa aking paghiga at hilik. Huwag kang mag-alumpihit, ika'y tumagilid; nariyan ako sa bigat ng iyong dibdib, aking Mahal. 23
Cariño-Revolucionario Sa Ganito Kita Maaalala I. Sa masasarap na biruang munggo na may balatong ang ulam na iginisa o nilahukan ng malulutong na sitsaron at halakhakan sa kapalpakan ng nakakalbong matandang binata. Sa malalansang kalawang ng basyo ng sardinas at Pork & Beans na Mexican flavor na iniluluwa ng sikmurang sanay sa binulanglang na sitaw. Sa walang-kamatayang adidas at leeg na kung hindi tinola'y adobo; salamat sa mga madre, isang gabi'y itinuro nila ang wastong anatomiya ng manok - pala'y may pitso, balugbog at hitang kabitan ng paa. Ang hindi lamang maubus-ubos ay ang saku-sakong asin ng mga asinderong humahamon sa Hasyenderong Republikang matitikman ang pangakong wala-palang-lasa. Tuwing umuulan ang tuyo lamang sa Kampuhan ay ang aming ulam. 26
Cariño-Revolucionario II. Hindi kami natutulog dito dahil hindi payapa ang magdamag sa aming bantayan. Nag-aarmas kami ng awit at kape na pinaiinit sa itim na uling na singdilim ng gabi na kapag nagbaga'y pula ang balatay sa aspaltadong bagnos* ng lungsod. Kami ang unang makakasumpong sa umaga At paglao'y makakauwi na rin. III.Dalawang tinamaan ng tuberculosis, isang natutong bumasa't sumulat ng tula at magtalumpati sa entablado. Isa pang Dumagat na nagkaroon nang lakas-loob na magturo ng LRP bukod sa nakagawiang paghahabi ng plastic straw upang maging kartamuneda ng barya-baryang sentimo at irap sa atin tuwing umagang ang harurot ng jeep sa Circle ay simbilis rin ng oras. Maaalala kita sa pingkian ng aspalto at gulong ng bus na walang-palya kung gumising sa puso kong isandaang araw na hindi pumintig nang mahimbing. _____ *eng. Pathwalk - daang-tao sa mga bukid at/o gubat na natural na nalilikha kapag laging nadadaanan 27
Cariño-Revolucionario Mahal, Hindi Tayo Bagay Makisig ka sa iyong kurbata at bagong plantsang salawal. Madungis ako sa bestida kong suot sa pang-araw-araw. May salapi kang kapital, ang aki'y bulsang kumakalam. Ganda't lakas kong puhunan mo'y iyo pang inaagaw. Ngayong magkaniig tayo'y tinatawag mo akong Mahal? Hanga'y-bilib ako sa karwahe mong hila ng mola. Habang kahiya-hiya ako sa paragos na hila ni Ama. Kaylawak ng iyong asyenda, lupain ko'y nasa paa. Putik kong ikinayayaman mo'y iyo pang pinariwara. Ngayong magkasiping tayo'y sinasambit mong Aking Sinta? Nang ipagiba mo ang aking bahay, yumuko ako sa iyo. Paglao'y dinampot ko na rin, pinandurog mong maso. Nang ipatabas mo ang aking palay, umiyak ako sa sakit. Paglao'y dinampot ko na rin, bagong-hasa kong kawit. Ngayong hiwalay na tayo'y - Mahal ang kabayaran ng lintik! _____ Ipatabas - eng. trim Kawit - mas malaking karit, gamit-pangtabas ng damo. 28
Cariño-Revolucionario Ang Tula na Hindi ko Nabigkas Sa Pagtatapos Ng Mendiola Masaker 2011 Protest-Rally* At nararapat nang mabasa ngayong April Fool's Day Kung maisasalba lamang ng tula itong pagtingin at pagsintang tulad na nang pagkaantala ng paglaya ng mga kasamang nakabilanggo, disin sana'y humiling na ako sa mahuhusay na Makata. Ngayo'y tutulog na muna ako nang maaga -- at bakasakaling doon ay mas mabilis ang oras at higit na may pagkakataon sa mga bagay na hindi ko mabanggit sa iyo sa gitna ng ingay ng rali, inip sa pulong o kainitan ng debate sa mga pagtatasa. Wasto si Mao Tse-tung, "Hindi makakapaglunsad ng rebolusyon ang tula," subali't tiyak akong kaya nitong magtapat ng makauring pag-ibig. _____ *Naunsyaming tula ng paghahapag ng programa ng pangliligaw 29
Cariño-Revolucionario Mina Kabilang ang banta ng ulan at bagyo, sa pag-ibig nya sa pag-asa. Gayundin ang senyales ng pagbaha at delubyo. Iniibig nya ito kahit malimit ay mali ang anunsyo ng pagtila at pagtigil. Kung gaano maaasahan ang pag-asa sa alinlangan at baka-sakali ay hindi tiyak sa mga disin-sana. Ngunit, natural ang pag-ibig sa ulan kung hindi man sa pag-asa, gaya nang paghihintay ng mga parang at kabundukan na ang hudyat ay pagsalakay sa kinukutibtib na mga sundalo. At mahahagilap niyang sa paghihintay ng pagtila ng ulan hindi nagpapatumpik-tumpik ang Bayan. 30
Cariño-Revolucionario Pedring (Kung pwede ring ligawan ang bagyo ) Dumarating ka sa mga di-presisong babala, ng pag-asa at pagbabakasakali. Magdamag mo akong hahagupitin ng iyong kalupitan, wala-kang-awa, at pagsasaalang-alang. Lilisanin mo rin naman pala ang umaga, sana'y hindi na lamang nagmadali ang iyong hangin na oyayi kagabi ang ungol at aliw-iw. 31
Cariño-Revolucionario May Mali May mali sa design ng t-shirt ng babaeng aktibista ng Los Baños dahil sa ilalim ng mukha ni John Lennon ay ang pariralang Let It Be. May mali sa spelling ng Venigar 4 Sale & Fresh Muscles from Bacoor na nasa pondahan sa By-pass Road ng Silang. May mali sa mukha ni Hesukristo dahil Cruz ang nasa headline at hindi ang Krusipihong pinagbayubayan ng censorship. May mali sa sining na hindi nakakabuntis kahit pa singtigas ng titi at butas na prophylactic ang itinarak sa gang-raped na relihiyosong lipunan. May mali sa laptop keyboard nang mawala ang open parenthesis dahil romantisismo ang nais na pawang halik at ngiti lamang ang umiral sa walang emosyong emoticon. 32
Cariño-Revolucionario Kung Ang Kalayaan Ay Nasa Iskaparate Para kang Fred Perry sa istante sa Megamall o banana kyu sa Pasay Rotonda, bagkat* ang asukal sa panahong paspas ako sa paglalakad upang umabot sa tren. Para ngang hindi na magiging akin kailanman o matitikmang panglunas sa kagutuman. Pero laging umaasa, ilang taon mula ngayon maraming mag-aamok at lalahok sa pamamasok ng mga mall para irun-sack at durugin ang mga salamin. Pagkatapos ng anarkiyang naging makatwirang digma ay ang paglaya ng saging sa kuko ng imperyalistang palengke. Araw-araw na kitang maipiprito. _____ * caramel 33
Cariño-Revolucionario Kung Ulan Ang Tula Pinapawid palayo sa paswit ng tik-a-tik. Kung ibig mong bumalik umampiyas ka, mamaybay sa pasimano. Sa butas-na-atip tumulo at ipagsama ang kalawang, dahon ng ipil-ipil, lagundi at kung hindi sa sahig ka na lamang bumukal. 34
Cariño-Revolucionario Sunog Ang magiyang sa Snickers ang katulad na pakiramdam ng pagkasabik na ika'y makita. Mawawala ang pagkatakam kahit mahagip lang ng mata sa istante ng 7-11, katabi ang binuboykot kong Kit-Kat. Humalili na nga ang bagkat na dulce-de-mani. Gaya ng sapat nang yumakap ka, ubusin ang pawis sa aking leeg ng naghahabulan mong halik. Pagmamahal ang anunsyo ng iyong mga titig. May ibang kilig kapag nakaluhod ka sa aking harap at iminumwestra mo kung saan ang avenida at eskinita sa iyong katawan na dapat kong galugarin. Kung malalagyan ng musika, gagawin kong awit ang paulit-ulit mong pagtawag sa aking pangalan habang bumibiling-biling ang iyong ulo sa ritmo ng pagkiskis, pagpisil at pagsakal sa bakal sa iyong ulunan. Wala kang agam-agam na baka may makarinig ng iyong awit. 35
Cariño-Revolucionario Maiwan man nating gusot ang kobrekama, sagad ang pagkaupos ng Fortune at hindi nabunot ang charger ng laptop ay may bagay tayong di-malilimot, lumutin man ang iyong pinagtsaahan. Tyak na maiiwan ang mapupulang tandang-panamdam sa gawing kaliwa ng aking dibdib. Naghuhumiyaw na pingkian ng panginoon at nilulupig, sumisigaw ng pag-ibig. 36
Cariño-Revolucionario May Markang Iiwan Ang Dagta Ng Sineguelas Ngayong Tag-Araw Hindi tayo binibigo ng hangin na hagunot kung humihip galing Silangan, kaya maski parang kumukulong aspalto ang hininga ng bukid ngayong Marso ay kinakaligkig pa rin tayo sa katanghaliang tapat. Nakayukong animo'y ayaw tumunghay sa langit ang itim na hayup ni Kuya Bayani sa parang. Matiyagang naghihintay sa kumpay at maligamlam na tubig sa timba at walang pagtutol ang hayup sa anumang higpit at gigil na pagpisil sa kanyang mga suso tuwing umaga para may maihatid na kasilyo sa mga kanto ng panaderya sa Bayan. Sa likod-bahay sa may kural ay ang puno ng Sineguelas na nanlalagas pala ang dahon kung tag-araw. Nanlalagas ang dahon para mamunga. Mamunga ng tamis at pakla. At pagkatapos balibangin ng mga bata ang hitik nitong bunga, at pagpistahan ng lupa ang nanlaglag nitong tamis, ay babalik muli ang mga dahon. Katulad ng mga Kasamang martir na nalagas sa pagrerebolusyon. Markado ng iyong alaala ang aming tag-araw. _____ *kumpay - damong-pakain para sa hayup tulad ng kalabaw at baka. (eng. fodder) *kasilyo - kesong-puti *balibangin - pagbato sa bunga ng isang puno na gamit ang putol na kahoy 37
Cariño-Revolucionario Mahal Kong Orly 'Wag kang masyadong mag-alala mahal kong asawa, kung inakala mong naging mahirap ang aking pagpanaw. Katunayan halos hindi ko naramdaman ang mga paso ng sigarilyo sa aking hita. Higit akong naluha, nang sumagi sa aking isip ang mga tahanang sinunog ng militar. Kahit ang dalawang tusok ng icepick sa aking batok, ay naging madali dahil inagaw ang kirot ng alaala ng mga matang dinukot at tinapyas na leeg, ang hapdi nito. Hindi ko na rin pinansin ang matigas na bagay na ibinagsak sa aking mukha. Kahit pa nga ikinadurog ito ng lahat ng aking ngipin. Kahit halos magtalita ang aking mga panga at lumuwa ang aking mga mata. Paano, higit na mas masaklap ang mga di-nabalitang masaker, straffing, pamumugot ng ulo, 38
Cariño-Revolucionario ang mga di na natagpuang bangkay ang mga inulilang anak at nilisang tahanan ng kapwa mo rin magsasaka. Mahal kong asawa, kung maari, 'wag mo nang ipatak ang iyong luha. Ngayong gabi, tiyak magtitipon kayo sa isang parangal, mag-aawitan, magtatalambuhayan, aalalahanin ang aking mga ambag. Sa huling pagkakataon magdudulot ng kilabot ang aking kabaong sa inyong harapan. Ngunit may hamon ang pagkahapis, kukuyom ang inyong kamao sa iisang nais, sa pag-awit ng Internasyunale maaring hindi nyo mapipigilan, papatak ang inyong luha, hahalo sa lupa, sa lupang pinatakan ng aking dugo. Kung magkaganito, maari ba mahal kong asawa, tipunin mo ang kanilang mga luha. Sa anumang paraang kinakailangan, ihulma mo sa hugis ng punglong itinubog sa kumukulong asero. At sa dulo ng aking libing ay ang sigaw ng makauring paghihiganti tungo sa kalayaan. 39
Cariño-Revolucionario Gayuma Nagkalat raw ang gayuma sa Quiapo dahil malapit na ang Araw ng mga Puso; Kahilera ang makabuhay, tawas, tanso, hairpin, DVD at pampatigas nang sikdo. Langis sa botelya at dasal sa istampita; Sto. Ninong may titî at bulong sa bibliya. Sambit ng mangkukulam na tindera: "Halina! Panghalina sa mailap na pagsinta!" Kumagat ako sa pain at naghalungkat; sa bunton ng paninda'y naghanap ng agimat, nguni't bigong makabili ng gayumang layon para sa Bayang nagpapakipot sa rebolusyon! 40
Cariño-Revolucionario Cariño-Revolucionario Parang malambot na kutson sa inaantok kong mata ang tambak ng natuyong dahon sa likod-bahay ng magsasakang nasa Kampuhan sa lungsod. Inaasam na ganito rin ang ating kama tuwing uuwi ako sa mahabang pagliban sa mga halik at yakap mo. Nagkamali ka noong isipin mong hindi ko na ito hinahanap. Naaamoy ko ang labi mo sa bawat pinyang tinatalupan sa baryo. Sing-init ng kape kung umagang-walang-almusal ang yakap mong may ilang buwan na nang huli kong mahuli at mabitag sa aking mga bisig. Mas malimit nang manukso ang angil at lambing sa pakikibaka ng masa, hindi pagkagiliw sa iyo, para magpalukso sa aking puso at dugo. Mas kapana-panabik ang umiigting na digma, hindi ang libog, na abutin ang sukdulan. Batid kong hindi ka na kayang pangitiin ng tamis ng salita. Hindi ka na kikiligin sa mga tula ng pag-ibig na itinutugma ko sa paglaya. Sasabihin mo na namang sa Bayan na lamang ako makipagtalik. Oo, hindi ikaw ang una sa buhay ko. Sana ako'y hindi rin sa 'yo. 41
Cariño-Revolucionario Cheesy Is The New Cool* Ang mga makata ay maaring mangako sa pinakamatatamis nilang salita. Gaya ko, na may poetic license para sabihing susungkitin ko ang mga bitwin upang umayon sa iyong horoscope, at ang malawak na Manila Bay ay lalanguyin para ka lamang pabilibin. Baka nga magtagumpay din ang mga linyang sisisirin ko ang Lawa ng Taal para hulihin ang lahat ng tawilis at magsalo tayo sa pinangat at mainit na sinaing ng kauring alipin sa kanayunan. Kakabugin ko ang "Kapag sinabi ko sa 'yo" ni Gary Granada at ang "You don't love me anymore" ni Weird Al Yankovic, sa gayo'y malikha ang pinaka-kesong tula. Aaralin ang malulupit na pick-up line; "Fortune Red ka ba?" Kumbakit, kahit bawal sa aking baga ang iyong usok, malalanghap ka naman ng aking puso. _____ *Di-tapos na tula 42
The Poet's Muse Reluctant, I am to be the inspiration of his verses. Not that his lines do not rhyme. Or that his quatrain lack soul. His odes incessantly pay homage to the abundance of the hostaged land, and the undying fervor of the dispossessed tillers. He refused to write about the idyllic country scenery, as nothing is peaceful in farmlands that became graveyards. In his epithets, forests are never tranquil as the eyes of the storm are brewing most violently in the farthest climbs and drops. No. To him the snapping of the smallest twigs or the slightest disturbance of ferns and mosses do not mean nature cleansing itself. But of looming danger to the people, their army and organs of political power thriving on sprawling lands reclaimed. He so eloquently writes elegy not for love lost but for fallen comrades who fought valiantly and whose best years they dedicated to their undying love for the exploited class. Reluctant, I am to be the inspiration of your verses. No, please do not be saddened if I refuse to be the inspiration behind your poems. In as much as I would want to be your muse, I am also profoundly humbled by the sacrifices of Ka Eddie and many countless others that deserve to be immortalized. Let not my eyes inspire you to write poems. As behind the eyes of Tatay Nestor is not his unspoken love for Nanay Lani but his longing to be reunited with his land. Do not let your sharp pen perish, if I refuse to be the inspiration behind your sweet poems. Strike the enemy the way Ho Chi Min explicitly taught fellow poets. Lead an attack. Be the art that Chairman Mao referred to in his address at the Yenan forum. Serve the masses. Be an effective weapon against the counter revolution.
Reluctant, I am to be the inspiration of your verses. For the revolution needs no metaphors and the clamor of the masses can never be personified by stars and the gentle summer breeze. They are better said in direct, precise and most hard hitting words, I know that you are very adept in. Please, understand if I refuse to be alliterated in your lines. Dear, the proletarian revolution is a great and ever continuing epic. I never would want to be your Helen, to be put on pedestal while the just war is unfurling. Do not, even consider to be the blind Virgil recounting the beauties of vestal virgins and the exploits of kings and heroes. If you would, allow me to be a part of this historic epic with you. 44
Ang May-Akda Si Axel Pinpin ay dating bilanggong politikal sa panahon ng rehimeng US-Gloria Macapagal Arroyo. Napiit s'ya sa Camp Vicente Lim dahil sa kasong rebelyon sa loob ng 28-buwan (Abril 2006 - Agosto 2008) Ayon sa makata, "My life will begin this year." Magkuk'warenta na siya. Any walk through a park that runs betw een a double line of mangy trees and passes brazenly by the ladies' toilet is invariably know n as "Lover's Lane." (The Columbia Dictionary of Quotations is licensed from ColumbiaUniversity Press. Copyright © 1993, 1995 by Columbia University Press.All rights reserved.) Lover's Lane - taw ag sa isang lugar sa Don Severino Agricultural College (Cavite State University ngayon) na paboritong date-an ng m agsusyota. May puno ng kaym ito na paborito ring ukitan ng ngalan at puso ng m agkakasintahan