PRESIDENT FERDINAND ROMUALDEZ MARCOS JR.'s SPEECH AT THE FILIPINO COMMUNITY Prague, Czech republic 15 March 2024 (00:00:00) Naku, thank you po. Maraming, maraming salamat. Magsiupo muna tayo dahil baka ganahan ako at medyo ilang oras itong speech ko na gagawin. (laughter) Papasalamat ako kay ating Kalihim ng Department of Foreign Affairs na si Secretary Ricky Manalo sa kanyang pagpakilala sa akin. Nais kong ipakilala sa inyo iyong mga nakaupo rito sa stage na kasama namin, kasama naging formal delegation itong visit namin dito sa Czech. Nauna ang Germany, napunta muna kami sa Berlin tapos tumuloy na kami rito sa Prague para iyon na nga, makipag-usap at makipagbisita para naman - baka naman - baka sakali meron tayong makuha dito na makakatulong doon sa amin. Kaya ipapakilala ko po sa inyo ang ating Senate President, Senate President Migz Zubiri; (applause) at ang nasa tabi nandito kasama rin natin ang Speaker ng House of Representatives natin, Speaker Martin Romualdez. (applause) At, well, nakilala niyo na ang ating Ambassador; nakilala niyo na si Secretary Ricky Manalo. Ipapakilala ko, kasama rin namin ang isang Cabinet Secretary pa, the Secretary ng Department of Agriculture, Secretary Kiko Laurel. (applause) Kaya po siya kasama rito dahil alam niyo po, priority natin sa Pilipinas ang ayusin natin ang agrikultura dahil naramdaman natin noong pandemya na kung gaano kalaki ang problema. Hindi natin maasahan na basta import lang tayo ng import ng lahat ng mga kailangan natin at noong natigil ang pagbiyahe nahirapan tayo sa atin. Kaya't ngayon ginagawa namin ang lahat, kaya isinama ko si Secretary Kiko, sinama ko siya para - kanina buong araw na sa bakahan siya, di ba, dairy farm at saka cattle farm. Tinitignan niya kung ano ang puwede para dito sa - baka iyong mga teknolohiya na puwedeng dalhin sa Pilipinas. At nandito naman, alam niyo po ang pinakabago na departamento sa Gabinete at sa Executive Department ay ang Department of Migrant Workers, at iyan po ay para sa inyo. Dahil ito ay bilang pagkakakilala at sa halaga ng ating mga OFW. At alam niyo naman po ay talaga naman kung hindi po sa inyo ay maraming beses na siguro - siguro baka lumubog na ang Pilipinas. Pero kayo ay nandiyan pa rin at ramdam na ramdam namin na naiiwan sa Pilipinas - ramdam na ramdam namin - ang sakripisyong ginagawa ninyo; ramdam na 1
ramdam namin ang tuluyang pagmamahal ninyo sa bansa. Kaya't gumawa po tayo ng Department of Migrant Workers at ang representative po ngayon ay si Undersecretary Cacdac. (applause) At siguro kumpletuhin ko na ang pagpakilala. At ipapakilala ko po ang ating First Lady, (cheers / applause) First Lady Liza Araneta Marcos. (applause) Para kayong mga high school... (cheers) Talagang Pinoy ano, masyadong romantic. (laughter) Kaya gustong-gusto tayo ng mga ano natin, mga kaibigan natin na mga foreigner eh. Lahat-lahat ng ating kasama sa... Ay, I'm sorry, nakatago ka kasi, I didn't see you. Andito rin po ang Kalihim ng Department of Trade and Industry, ito po si Secretary Fred Pascual. (applause) Siya ang pagka meron pong proposal na ibinibigay sa atin ng mga korporasyon, ng ibang gobyerno na nais nilang gawin sa Pilipinas ay siya ang nag-aayos niyan dahil trade and industry nga. So, na sa kanya lahat iyang mga iyan. Meron din tayong distinguished guests, nandito rin tayo - may kasabay tayong dalawang governor dito at kasama yata ni Secretary Kiko na tumingin sa mga baka, nandiyan po si Governor Rodito Albano ng Isabela po. (applause) At ang governor po ng Tarlac, Governor Susan Yap. (applause) Kasama pa nila dito si Mayor Uy, iyong mayor niya - isa sa mayor niya sa Isabela. (applause) At magandang gabi po sa inyong lahat. At maraming, maraming salamat sa napakainit ninyong pagsalubong sa amin. Maraming salamat sa iyong mga nalayo na kahit malayo ay nagpumilit na makarating dito ngayong gabi at tayo'y makasama. Mabuti naman at nakarating kayo para magkaroon naman ng konting saya at maramdaman ninyo ang - maramdaman ulit ninyo iyong parang tayo'y nasa Pilipinas. Ito po ang ating mga opisyal na sinasama natin, kasama sa ating pamahalaan ay sila ay tumutulong at ginagawa ang lahat ng pangangailangan ng ating mga ginagawa. Dahil maraming pagbabago po, maraming pagbabagong nangyari mula noong Covid at iba na ang mundo, nag-iba talaga iyong mundo. Kaya naman ako siguro ay nababalitaan ninyo ay ikot ng ikot at pumupunta kung saan-saan para sasabihin ay kailangan magtulungan tayo. Kaya't napadpad kami na nga sa Berlin, kung saan-saan na kami napunta, at nandito kami ngayon sa Czech Republic. Kasama rin sa aking delegasyon ang mga miyembro ng pribadong sektor na nandidito para batiin kayong lahat. Maraming salamat sa inyong pagbibigay ng oras sa ating pagtitipon. Marahil ang karamihan po sa inyo ay lumiban pa sa inyong mga trabaho upang makadalo. (cheers / applause) Di bale, kilalang- kilala ang Pinoy, babawi sa overtime iyan. 2
Marahil ay mayroon din pong dumayo at tumawid mula sa ibang bahagi ng Europa para sa ating pagtitipon ngayon. Lubos ang aking pasasalamat sa inyong malugod na pagsalubong at pagsuporta sa amin. Hindi ko po malilimutan ang araw na ito, ang gabing ito na nakasama ko kayong lahat. (applause) (00:07:46) Ang pangunahing pakay ng aking pagbisita sa Europa, itong bisita na ito, ay magpalago ng pakikitungo ng Pilipinas sa mga bansang Germany at Czech Republic at mapalawig ang ating kooperasyon sa iba't ibang aspeto. My dear countrymen, the Philippines wants to expand our frontiers and our opportunities including and as far as the center of Europe. This is the reason we have traveled a great distance from Manila to learn about this country, to meet its government, its people, and get to know the wonderful Filipino community. Minabuti ko pong pumunta sa Czech Republic upang matupad ang tatlong hangarin ng ating pamahalaan: Una, mapagtibay ang ating pakikipagkaibigan sa ating mga katuwang sa Europa upang masiguro ang kapayapaan at pag- unlad. Pangalawa, palawakin ang ating komersyo at kalakalan. At pangatlo, maitaguyod ang kapakanan at kaligtasan ng mga manggagawang Pilipino dito sa Czech Republic. Ayon sa mga layuning ito, nakipagkita ako sa mga lider ng Czech Republic - kina President Petr Pavel, Prime Minister Petr Fiala, at sa mga punong lupon ng kanilang mga mambabatas, Senate President Milo Vystril at Speaker of the Chamber of Deputies, iyong katumbas ng Speaker of the House natin, Speaker of the Chamber of Deputies, Markéta Pekarová Adamová. Ang aking pagbisita sa Czech Republic ay isa ring pagkakataon para makapag- akit ng mas maraming trade at investment para sa atin, para sa bayan natin, para sa Pilipinas. Maliit pa lamang ang komersyo natin sa bansang ito, ngunit naniniwala akong napakalaki ang potensyal nito. At marami po kaming nakita na talagang puwedeng makipag-partner dito sa Czech Republic. Dahil dati ang iniisip natin iyong Europe malayo sa Pilipinas iyan, hindi natin masyado pinapansin dahil nasa Europe iyan, hindi talaga kailangan. Eh ngayon iba na, may teknolohiya na. Ang teknolohiya parang balewala na iyong malayo at iba na iyong mundo. Talaga naman lahat ng tao nagtatrabaho kung saan-saan pero nangunguna siguro diyan mga Pilipino. Pero ganoon na rin talaga siguro gumaya na sa atin iyang mga ibang bansa at naghahanap ng trabaho dahil kagaya ng aking nasabi, hindi na - iyong layo, iyong distansiya ay hindi na naging importante. Kaya mo pa ring magtrabaho, kaya mo pa rin paminsan-minsan umuuwi na hindi kasing hirap kagaya ng dati. Meron din po kaming ginawa iyong parang - tawag namin Business Forum. Meron kaming Business Forum na ginawa kaninang umaga, kasama ko ang 3
isang Philippine business delegation mula sa Electronic Manufacturing Services. Ito po iyong gumagawa ng silicon chip. Dahil marami po tayong ini-export na silicon chip, isa tayo sa pinakamalaking gumagawa ng silicon chip kaya't kasama ko sila. At saka iyong IT-Business Process Management, ito po iyong call center, dahil sa iba-iba, iba-ibang klaseng call center. Pero binabago, maraming pagbabago kaya't tiningnan namin dito kung ano ang pwedeng dalhin doon sa Pilipinas. Hangad ko na marami tayong mahihikayat na mga negosyo at negosyante at kumpanya ng Czechia, ng Czech Republic na magpundar ng planta sa Pilipinas, o magtayo sa Pilipinas ng kanilang maintenance and repair operations hub. Iyon po ay para sa mga eroplano. Medyo sumisikat tayo diyan sa ganyang klaseng trabaho na tayo dinadala sa Maynila ngayon gusto nilang mag-expand hanggang doon sa Clark at gagawin nila - ginagawa nila iyong mga makina pag-maintain, pag-repair mukhang magaling pala ang Pilipino diyan kaya't kahit saan ka pumunta, iyong mga airport kung minsan pag nagla-landing kami, makikita mo ang daming Pinoy na nagtatrabaho doon sa eroplano. Kaya't iyon ay susubukan natin paramihin pa. Ipinaalam ko rin sa kanila ang ating interes na palaguin ang ating kooperasyon sa agrikultura, sa enerhiya, edukasyon, climate change and sustainability, transportasyon, pati sa kaalaman ng teknolohiyang panghimpapawid at pangkalawakan dahil magaling ang Czech Republic tungkol diyan. Ipinagmalaki ko ang Pilipinas bilang isang pangunahing destinasyon para sa turismo. Hangad natin na mas marami pang turista mula sa Czech Republic ang makabisita sa Pilipinas upang makita naman nila ang napakagandang mga isla sa ating bansa at maranasan naman nila ang mainit na pagtatanggap ng mga Pilipino sa ating mga bisita. Sana po ay hikayatin ninyo ang inyong mga kaibigang Czech para bumisita naman sila sa Pilipinas. (applause) Meron nga kaming sinimulan na programa kapag magbalikbayan kayo, pag uuwi kayo at bibisita kayo - pasko, may kasal o kung anuman, may graduation, basta may event - magsama kayo ng tagarito para makita nila na napakasaya sa Pilipinas, at maikwento nila sa mga kaibigan nila. (applause) Alam naman natin madaling ipagmalaki ang Pilipinas, napakadaling - napakaganda ng Pilipinas at ibang klase ang Pinoy. Kaya't kahit ano pa ang mangyari hindi tayo mapapahiya, kaya't dalhin niNyo sila para maparami ang pupunta sa atin at dadami at magiging mas - magiging mas aktibo ang ating tourism sector. (00:14:24) At nalaman ko mula sa mga lider ng bansang ito na tunay na hinahangaan at pinapahalagahan ng Czech Republic ang ating mga OFW at sa inyong talento at talino sa iba't-ibang larangan. (applause) Dahilan dito'y nais pang mag-imbita ng Czech Republic ng mas maraming Overseas Filipino Workers upang punuin ang kanilang kakulangan sa kanilang manggagawa sa iba-ibang industriya sa manufacturing, sa transportasyon, sa agrikultura, sa healthcare. At iginiit ko sa 4
pamahalaan ng Czech Republic ang kahalagahan ng proteksyon naman at seguridad ng ating mga OFW. Nabanggit nga ni Ambassador, dati ang tinatanggap ng Czech Republic ay limang libo na Pilipino kada taon, ngayon itinaas nila ang quota natin, magiging 10,300 bawat taon. (applause) At ipapaliwanag ko sa inyo kung bakit. iyan, unang-una siyempre, tinaasan nila Ang dahilan kung bakit nangangailangan sila ng mga manggagawa. Ngunit, bakit inuuna lagi ang Pilipino? Inuuna lagi ang Pilipino dahil kayo na nandito na ay nagpakita kayo ng inyong husay, ng inyong sipag, ng inyong galing. (applause) Kaya naman hindi ko na kayo - ginawa ninyong madali ang trabaho namin. At pag sinasabing, sinasabi ko Pin-ah hindi basta Pinoy iyon ang pinakaunang gusto namin. Iyong iba, sige pwede na rin, pero kung pwede, Pinoy. Kaya't - totoo iyan, totoo iyan, hindi - kahit saan ako pumunta - hindi lamang dito sa Czech Republic, hindi lamang doon sa Germany - lahat ng puntahan ko, pati iyong mga conference ng mga ASEAN, ng mga EU, mga European Union, pag nakausap ko ang mga lider lahat sinasabi, puwede ka magpadala pa ng tao dito? Sa Saudi Arabia, sa UAE, lahat, sa Dubai, lahat, ganoon, pare-pareho ang naririnig ko. At kaya nga, bakit naman? Bakit kaya ganoon? Dahil nga ang ganda ng inyong performance, kinahahangaan kayo ng inyong mga kasama. (applause) At bukod pa sa paghahanga ay napamahal na sa inyo dahil masyado raw mabait ang Pinoy. Sabi ko, eh alam ko naman iyon dahil totoo talaga iyan. Pero ngayon lang natutuklasan ng buong mundo kung ano ba talaga ang kultura ng Pinoy, ang ugali ng Pinoy na napakaganda. Inimbitahan ko ang ating mga kaibigang Tseko na lalong pagtibayin ang kanilang sistema na protektahan ang karapatan at kapakanan ng ating mga OFWs at iba pang foreign workers dito sa bansa, sa pamamagitan ng pagtaguyod ng pormal na kasunduan sa labor. Inatasan ko ang ating Department of Migrant Workers na paigtingin pa ng pakikipag-usap sa kanilang mga katapat sa Ministry of Labor and Social Affairs upang masiguro ang kaligtasan at kapakanan ng ating mga Filipino nationals at ating mga Filipino workers. At nais kong ipaalam sa inyo na may matagumpay na nalagdaan ang DMW at ang MPSV (sic) ang Joint Communiqué kahapon sa Prague Castle, upang itaguyod ang pormal na mekanismo na pagda-dialogue sa larangan ng paggawa. Ito ay malaking tulong sa atin, hindi lamang sa mga kababayan natin na nandito sa Czech Republic, kundi para sa ating mga kapwa Pilipino na nagnanais na makarating sa bansang ito upang makapagtrabaho. 5
Nais kong parangalan ang ating mga kapwa Pilipino dito sa Czech Republic sa muli ninyong pagbangon mula sa pandemya. Alam kong naging isang malaking unos ito, lalo na sa mga overseas Filipinos. Hindi lamang dahil sa banta nito sa pansariling kalusugan, ngunit sa di-sadyang pagkahiwalay natin sa ating mga minamahal sa buhay ng ilang taon dahil sa mga lockdown at mga limitasyon sa pagbiyahe. Mula sa pag-asang babangon tayo muli pagkatapos ng pandemya, may magandang balita ang ating ibabahagi sa inyo. Sa atin naman ay ginagawa po namin lahat upang pagandahin ang Pilipinas at iyong ating mga kababayan na naiwan sa Pilipinas dahil lahat ng - nag-iisip kami, binabago namin ang ekonomiya, binabago namin ang gobyerno upang tayo naman ay handa. Nagbago nga lahat eh kaya kailangang maghanda rin tayo, mag-adjust din tayo, yung bagong ekonomiya na pagkatapos ng pandemya. Maipagmamalaki ko naman that according to our latest data, our GDP grew 5.6%, at saka maganda ito because we have outpaced our other Asian neighbors like China, Vietnam, Malaysia. It's proof that the Philippine economy is getting back on its feet again after reeling effects of the pandemic. (applause) Bilang pasasalamat sa patuloy na suporta ng ating mga overseas Filipinos sa Czech Republic, sa inyong pagsusumikap sa inyong mga trabaho para maiangat ang estado ng inyong mga pamilya sa Pilipinas, kasama na ang buong bansa, ako at ang ating mga kasamahan sa Gabinete ay patuloy na nagpupursigi na iahon ang ating bansa. Ito ang pangako ng Bagong Pilipinas na aming inilunsad noong Enero. This is my commitment: to provide our society with a principled, and accountable, and dependable governance, to attain a better future for all Filipinos. Pinagbubuti namin ang aming serbisyo alang-alang po sa inyo, at alang-alang sa masaganang kinabukasan ng bawat isang Pilipino. At sa pagsapit ng 2025, hangad kong matupad ang pangarap natin na maging upper middle-income or high-income economy. Ipinapangako ko po sa inyo na sisikapin pa natin na lalong pagandahin at palaguin ang ating ekonomiya dahil ito ay karapatan ng bawat Pilipino. At kayo, aking mga kababayan, ay nagsisilbing inspirasyon - kayo ang inspirasyon namin na mga taga-gobyerno upang ipagpatuloy ang aming ginagawa, ang aming trabaho. Kaya po narito sa Czech Republic para paigtingin ang pakikipag-ugnayan sa kanila sa larangan ng seguridad, kalakalan, at ekonomiya. 6
Muli, maraming, maraming salamat po sa inyong lahat (applause) sa inyong malaking ambag sa pag-angat ng ating minamahal na bansa. Nawa'y tayong lahat ay sama-sama, kapit-bisig sa pag-unlad ng ating bansa. Mabuhay! (applause) Mabuhay ang ating mga overseas workers. (applause) Mabuhay ang Bagong Pilipino! (applause) (crowd chanting: BBM! BBM!) Mabuhay ang Bagong Pilipinas! (applause) (crowd chanting: BBM! BBM!) Maraming, maraming salamat po at magandang gabi po sa inyong lahat! (applause) (00:22:29) *** 7