SI NINOY NAMAN Ang Trapo na Hero, ang Hero na naging Bayani Michael Charleston B. Chua Noong 5 Agosto 2009, hinatid ng 300,000 katao sa huling hantungan si Pang. Corazon Aquino matapos ang limang araw ng matinding dalamhati ng bayan. Ngunit maging ang itinuturing na Santa ng Demokrasya ay nagsabi na utang niya ang pagmamahal na ito sa biyaya ng kabayanihan ng kanyang kabiyak. Sa mga lumipas na araw, sa ating pag-alala kay Tita Cory, muli rin nating ginunita ang saysay sa atin ni Ninoy Aquino. Inilathala bilang mother headline ng Mabuhay: Lingguhang Pilipino Mula Pa Noong 1980, 21-27 Agosto 2009, 1, 6: "This struggle can only mean victory for all of us. It would mean victory because we are different from those that we oppose. Those that we oppose are happy with the material wealth, but for how long?" Ninoy Aquino 21 Agosto 1983, 1:15 NH: Naging martir si Ninoy. 26 na taon matapos ang matadhanang hapon na iyon, hindi pa rin natutukoy ang salarin, at marahil, hindi na matutukoy. Bagama't mahalaga na malaman kung sino ang utak ng tinatawag na "Krimen ng Siglo," Naniniwala akong mas dapat sagutin ang mas mahalagang tanong na maaaring makuha ang sagot batay sa kasaysayan - bakit may saysay pa rin siya? Bakit nararapat lamang gunitain ang kanyang pagkamartir? Maling sabihin na ang landas patungong EDSA ay nagsimula sa tarmac noong hapon na iyon tulad ng isinusulat ng marami. Tunay na matapos ang pagpaslang sa kanya, maraming bahagi ng mga nasa gitnang uri at iba pang sektor ang nagsimulang sumali na sa mga pagkilos na nagpabilis sa pagbagsak ng rehimeng Marcos. Ngunit tulad ng binaggit sa akin ni Prop. Dante Ambrosio, ang pakikibaka laban sa diktadura ay nagpatuloy maging sa kalagitnaan at kalakasan ng kapangyarihan ng Batas Militar ng mga aktibista, estudyante, mga alagad ng sining, at mga relihiyoso. Sa katunayan, kung sasabihin na nagsimula lamang ang pakikibaka noong 21 Agosto 1983, isinasawalang bahala na natin ang pakikibaka mismo ni Ninoy Aquino sa piitan sa loob ng pitong taon at pitong buwan, na ayon sa deskripsyon ni Ninoy, na hindi natatanaw ang buwan at mga bituwin sa kalangitan. Isisilang ako limang buwan matapos siyang mapaslang. Hindi ko siya nakilala bilang gobernador ng aming lalawigan, maging bilang senador ng ating republika. Bagama't binanggit sa akin ng aking mga magulang na habang ako ay pinagbubuntis ng aking ina, nakita nilang dumaan ang karo ng mga labi ni Ninoy sa ma Monumento galing ng Tarlac. Lumaki ako sa panahon ng Kapangyarihang Bayan (People Power), at sa ika-10 taon ng kanyang kamatayan, tatawid ako mula sa Tarlac First Baptist Church School patungo sa Aklatang Panlalawigan upang sulyapan ang isang lumang kopya ng aklat ni Alfonso Policarpio na Ninoy: The Willing Martyr upang maghanap ng bayani. Sa aking paghahanap, naging estudyante ako ng kasaysayan at isinulat pa ang aking pinakahuling papel sa BA ukol kay Ninoy.
Sa aking paghahanap kay Ninoy, natagpuan ko na bagama't sa kanyang pagkamatay siya ay naging martir, ang kanyang buong buhay ay proseso tungo sa kabayanihan. Ayon sa historyador na si Zeus A. Salazar, may kaibahan ang Kanluraning konsepto ng "heroé" na isang hindi pangkaraniwang nilalang at may preokupasyon sa sariling persona, sa pananaw ng ating bayan sa bayani na "isang nagkukusang makipagtulungan nang walang anumang bayad sa mga gawaing pangkomunidad..., nakapaloob sa kanyang sariling grupo at nakatuon lamang at tangi sa pagpapaibayo ng interes ng grupo." Dagdag ni Salazar na sa Pilipinong konsepto ng bayani, "mas pinahahalagahan ang pagpapakita ng kababaang-loob at ang pagiging katulad lamang ng ibang kasama." Ang Trapo na Hero Tulad ng mga "heroé" sa Mitolohiyang Griyego, at maging sa ating mga kathang-isip na bayani sa ating mga epiko, si Ninoy ay ekstra-ordinaryo, superhero, at hindi perpekto. Si Benigno Simeon Aquino, Jr. (hindi Benigno Servillano Aquino, Jr. na tulad ng sinasaad ng isang malaganap na aklat coffeetable na sinipi ng maraming batis mula sa internet) a isinilang noong 27 Nobyembre 1932. Kahanga-hanga at mabilis ang naging takbo ng kanang buhay - isang enfant terrible - pinakabatang reporter sa Digmaan sa Korea sa edad na 17, at bilang reporter ng Manila Times, napasuko ang pinuno ng mga rebeldeng Huk na si Supremo Luis Taruc sa edad na 22; pinakabatang nahalal na Alkalde ng Concepcion, Tarlac sa edad na 22; pinakabatang nahalal na Bise Gobernador ng Lalawigan ng Tarlac sa edad na 27; pinakabatang Gobernador ng nasabing lalawigan sa edad na 29; at pinakabatang senador ng Republika ng Pilipinas sa sa edad na 35. Ang panahon ng kanyang pagtakbo para sa Senado ay panahon ng pandaigdigang pakikibaka para sa pagbabago mula sa mga kabataan. Ang kanyang slogan ay YEH - Youth, Experience, Hope, para sa "Yeah Yeah Yeah" ng Beatles. Bagama't sumasang-ayon ang lahat sa Tarlac na si Ninoy ay isang magaling at matalinong tao na nagbigay ng maraming ginhawa sa kanyang mga cabalen, hindi sila laging nagtitiwala sa kanyang mga hangarin. Ang henyong ito sa pulitika ay isang tradisyunal na pulitiko - trapo. Sa ilang mga tala ng mga manunulat at kakilala, siya ay maituturing na rabble rouser, mayroon siyang pribadong hukbo, naging balimbing sa pulitika, nagpakilig ng mga kababaihan, arogante at ambisyoso. Ginamit niya ang kanyang matamis na dila upang maisulong ang kanyang karerang pultikal. Ang Hero na Naging Bayani Nang ipatupad ni Pangulong Ferdinand E. Marcos ang Batas Militar, ang kanyang frat brod na si Ninoy ang kanyang pinakaunang pinaaresto noong gabi ng 22 Setyembre 1972. Si Ninoy ang kanyang numero unong kritiko, at ang pangunahing "susunod na pangulo." Subalit tulad ni Mahatma Gandhi at Nelson Mandela, dinalisay si Ninoy na tulad ng diamante ng piitan. Noong 12 Marso 1973, nilipad si Ninoy at Senador Jose Diokno mula Fort Bonifacio patungong Fort Magsaysay, Laur, Nueva Ecija, na nakapiring at nakaposas. Sa loob ng mahigit isang buwan, walang nakaaalam kung sila ay buhay pa o patay na. Dinala siya sa isang maliit na
kwarto, tinanggal sa kanya pati ang kanyang relo, singsing sa kasal at ang kanyang antipara, na nagsulot sa kana ng matitinding sakit ng ulo. Ayon kay Tita Cory, ito ang pinakalugmok na bahagi ng buhay ni Ninoy. Nais ng rehimen na masiraan siya ng loob. Ngunit matapos ang matinding paghahanap sa kanyang sarili, nahanap niya ang Panginoon. Minsan kanyang sinabi, "In the depths of my desolation I discovered my faith and my God. And it was only then that I realized I'm nothing. I realized that all the pomp, the glory of the senate were a funeral, that wealth, that clothing, keeping up with the Joneses was not of this world, really. And having discovered that, I have lost my appetite for power." Nagkaroon siya ng pagbabago ng puso. Mula noon, ang husay niya sa pananalita ay ginamit niya upang makibaka para sa katarungan para sa kanyang mga kababayan. Nagpakita siya ng dakilang katapangan sa paglilitis sa kanya ng hukumang militar, "Some people suggest that I beg for mercy. But this I cannot in conscience do. I would rather die on my feet with honor than live on bended knees in shame.... In all humility, I say it is a rare privilege to share with the motherland her bondage, her anguish, her every pain and suffering." Nais niyang ipakita, tulad ng karakter na Pilosopo Tasio ni Gat José Rizal, na hindi lahat ay natutulog sa dilim ng gabi. At noong 6 Abril 1978, ang mga mamamayan ng Kamaynilaan ay nagpadama na hindi siya nag-iisa sa pamamagitan ng isang "noise barrage." Marami siyang pagkakataon na piliin ang kalayaan mula sa piitan kung papayag siya na itigil ang pakikibaka laban sa diktadura, ngunit isa siya sa pinakamatagal na naging detenidong pulitikal noong Batas Militar. At dahil sinamahan niya ang bayan sa paghihirap at pakikibaka, ang hero na si Ninoy ay naging isang bayani. Nang pinahintulutan si Ninoy na tumungo sa Estados Unidos upang magpagamot ng kanyang sakit sa puso, naglibot siya upang ipalaganap sa mga Pinoy ang "non-violent resistance." Itinuro niya sa atin na ang paggamit ng dahas ay magbibigay lang ng dahilan sa rehimen na gumamit din ng dahas; na dapat maniwala tayo na si Kristo ay nasa kaibuturan ng puso ng bawat tao, na ang Anak ng Diyos ay maaaring lumabas kay Marcos upang itaguyod ang "genuine national reconciliation founded on justice;" naniwala siya na "the Filipino is worth dying for.... Because he is the nation's greatest resource." Ayon sa kanya, "While it's true Mr. Marcos...that after eight years in prison I have lost appetite for office. I'm no longer seeking the presidency of this land...But believe me...when I tell you that while I have vowed never to enter the political arena again, I shall dedicate the last drop of my blood to the restoration of freedom and the dismantlement of your Martial Law!" At iyon nga ang kanyang ginawa. Sa pagnanais niya na muling samahan ang mga mamamayan sa kanilang pagdurusa at gumawa ng paraan para dito, inangkin siya ng bayan at tinanggap nila ang pagkabayani niya. 10 araw matapos siyang mapaslang, dalawang milyon ang lumabas upang makipaglibing, at dalawang taon ang nakalipas, dalawang milyon ang muling sumama sa kanyang kabayanihan at mapayapang pinatalsik ang diktadura bilang pagpupugay sa kanyang mga sakripisyo. Ang kadalisayan ng kanyang hangarin para sa bayan ay kanyang pinatunayan na tulad ng sinasabi ng kanyang paboritong awitin na "Impossible Dream," "...willing to march into hell for a heavenly cause." At sinamahan siya sa martsang ito ng sambayanan. Kung Bakit May Saysay Pa Rin Si Ninoy Aquino Matapos Ang 26 Na Taon
Noong nasa Baitang 5 ako, nakipag-away ako sa isang kaklase ko nang sabihin niyang walang naging silbi ang Kapangyarihang Bayan sa EDSA, na nasayang lang ang mga sakripisyo ni Ninoy. Hindi pa rin nagbabago ang aking pananaw. Ang EDSA 1986 ang isa sa pinakadakilang tagpo ng ating pagka-Pilipino, nang lahat ng maganda sa atin ay lumabas sa loob ng apat na araw noong Pebrero 1986 - pananampalataya, pakikipagkapwa, pakikirama, pagiging masiyahin, bayanihan, pagiging mapayapa, pagiging malikhain, at iba pa. Isa pang mahalagang naidulot ng Kapangyarihang Bayan ay ang pagkakaroon ko nang kalayaan na matalakay ang kahit anong nais ko sa aking klase nang walang takot, o maisulat ang akdang ito nang walang panunupil. Ang mga iyon pa lamang ay nararapat nang ipagdiwang. Subalit, ang malungkot na katotohanan ay hindi pa rin naisasakatuparan ang mga pag-asa at pangako ng EDSA dahil nagpalit lamang ng mga tauhan ang pamahalaan, ngunit walang pagwawaksi sa mga masasamang gawi at pagbabago ng puso. Hindi madalian ang himagsikan. Hindi pa ito tapos. At maraming aral ang mapupulot sa halimbawa at buhay ni Ninoy. Sa mundong pulitikal na ginagalawan ng mga trapo, ipinakita ni Ninoy na maaaring magbago ang mga ito. At kung sila ay magbabago, makikita ito ng tao at gagantimpalaan sila ng pagmamahal ng mga ito. Lagi niyang sinasabi na hindi na siya papasok sa pulitika muli. Kung nabuhay kaya siya, nakatulong kaya siya sa pagpapayo at pagtatanod sa pamahalaan? Mayroon talaga siyang plano para sa Pilipinas na nakabatay sa Christian Democratic Socialism. At ayon sa manunulat na si Frankie Sionil José, binanggit sa kanya ni Ninoy na nais talaga niyang ipatupad ang isang tunay na repormang pang-agraryo. Ngunit hindi tayo maaaring mabuhay sa panghihinayang. Ang maaari nating gawin ay ipagpatuloy ang laban na sinimulan ni Ninoy. Sa aking paghahanap kay Ninoy, natuklasan ko ang mga pananalita at mga sulatin na iniwan niya sa atin upang basahin. Ako ay nabuhayan ng loob dahil siya mismo ay naniniwala sa kanyang hiraya/tanaw at pananampalataya sa mga Pilipino. Tila sinasabi niya sa akin na naniniwala siya sa aking mga kakayahan, na ako ay "worth dying for." Kung nabuhay siya, siguro patuloy rin siyang magkakamali, tulad ng iba pang mga pinuno na nabuhay matapos ang diktadura. Ngunit tao tayo, ang mahalaga ay malampasan ang mga pagkukulang na ito sa pamamagitan ng pag-aalay ng ating buhay sa isang hangarin na mas dakila kaysa sa ating sarili. Ayon nga sa Kartilya ng Katipunan noong Himagsikang 1896, "Ang kabuhayang hindi ginugugol sa isang malaki at banal na kadahilanan ay kahoy na walang lilim, kundi man damong makamandag." Para sa akin, iyon ang tunay na katapangan ng loob at pagkatao! Sa bansang nasa krisis at bansang nakalugmok, si Ninoy ay naging tanglaw ng pag-asa sapagkat siya mismo ay may pag-asa sa kanyang kalooban. Minsan nang sinabi ni José Rizal na ang kabataang Pilipino ang pag-asa ni Inang Bayan. Ngayon, higit kailanman, hindi dapat mawalan ng pag-asa ang kabataan. Hindi dapat makalimutan ng kabataan na naging dakila ang buhay ni Ninoy sapagkat ginawa niya ang lahat ng makakaya. At sa pagiging pinakamagaling na siya, nakapag-ambag siya sa kasaysayan ng ating bansa. Inspirasyon siya upang tayo ay magsumikap na maging kakaiba, maging bayani, para sa bayan. At mas mainam, baguhin at lumikha rin ng kasaysayan. At magsisimula ang lahat ng ito sa pagbabago ng ating mga kalooban at puso.
Si Michael Charleston B. Chua, 25, ay nagtuturo ng Kasaysayan sa Pamantasan ng De La Salle Maynila at kasalukuang pangalawang pangulo ng Philippine Historical Association. Kasamang may-akda ng Mga Dakilang Tarlakin, kung saan siya sumulat ng isang mahabang monograf ukol sa pakikibaka ni Ninoy sa loob ng kulungan. Isa rin sa kanyang mga pananaliksik ukol kay Ninoy ay nailathala sa Alaya: Kapampangan Research Journal in 2006. Ang sanaysay naman na ito ay unang binasa sa sampaksaang "Pinoy Ideal; The Search for the Filipino Leader" na itinaguyod ng PHA, UP Departamento ng Kasaysayan at UP Lipunang Pangkasaysayan noong 20 Agosto 2009 sa Bulwagang Palma ng UP Diliman. Maaaring maabot ang may-akda sa o kaya ay sa
1983 ULIT Michael Charleston B. Chua Ang mga sumusunod ay isang pagmumuni-muni ng isang batang historyador, isang guro ng kasaysayan sa Pamantasang De La Salle Maynila, Pangalawang Pangulo ng Philippine Historical Association, at isang 25-taong gulang na batang Tarlakin sa kanyang pagtapak sa kasaysayan bilang nakibahagi sa paghahatid ng bayan kay Tita Cory noong 5 Agosto 2009. Unang nailathala sa pahayagang Mabuhay: Lingguhang Pilipino Mula Pa Noong 1980, 7-13 Agosto 2009, 5, 6: "They came to me with one cry - DEMOCRACY." Cory Aquino Lagi kong sinasabi na nagsisisi ako na hindi pa ako naipanganak upang makimartsa para sa libing ni Ninoy Aquino noong 31 Agosto 1983 kung saan dalawang milyong tao ang nakipaglibing (mas malaki pa kaysa kay Mahatma Gandhi). Nagsisisi rin ako na masyado pa akong bata para sumama sa Kapangyarihang Bayan sa EDSA noong Pebrero 1986 kung saan dalawang milyon din ang masayang nakibaka para sa demokrasya sa kabila ng panganib. Naging panalangin ko na sana malasap ko man lang kahit kaunti ang karanasang "People Power." Hindi ko inaasahan na matutupad ito noong 5 Agosto 2009, sa paghahatid sa huling hantungan sa dating pangulong Maria Corazon Sumulong Cojuangco Aquino. Nagsimula ang araw ko bilang isang panauhin sa Umagang Kay Ganda sa ABS-CBN 2. Kinapanayam ako ni Winnie Cordero ukol sa aking pangongolekta ng Cory at Ninoy memorabilia sa kabila nang hindi pa ako naipapanganak nang mapaslang si Ninoy. Doon ko ipinakita na bata pa lamang ako, inspirasyon na sa akin si Tita Cory. Na simula nang mamatay si Tita Cory ay disoriented ako at kulang sa tulog kaya kailangan kong pumila ng tatlong oras sa La Salle Greenhills (kasama sina Tita Honey at Ivana Guevara) upang masulyapan siya kahit sandali noong madaling araw ng 3 Agosto. Bumata siya ng tatlumpung taon at napakapayapa ng kanyang mukha. Naikwento ko rin ang aking pakikiramay sa dalawa niyang anak, si Noynoy at Pinky at ang pagkabuhay ng aking diwa nang makita ko ang libo-libong tao sa telebisyon ilang oras ang nakalipas sa paglilipat sa kanyang mga labi patungong Katedral ng Maynila. Na liban sa pagpapanatili ng demokrasya, ang kanyang pangunahing kontribusyon sa atin ay ang pagbabalik ng tiwala ng Pilipino sa kanyang sarili. Sa mga nakaraang taon akala ko, nakalimutan na siya. Kakaunti na lamang ang dumidinig sa kanya sa tuwing nagpapatawag siya ng suporta laban sa mga pagbabanta sa demokrasya bagama't nananatili siyang tinitingala. Sa isa sa kanyang mga huling text message, nadama niyang sa kanyang karamdaman, nag-iisa lamang siya sa pananalangin para sa bayan. Hindi ko inaasahan ang mga sumunod kong makikita.
Sa paghatid sa akin sa Katedral, nakita kong may iilan nang tao ang naroroon. Kasama ko sa bandang COMELEC sina Ayshia Kunting at Kerby Alvarez, mga kasama sa UP Lipunang Pangkasaysayan. Ang huli ay may tiket sana sa loob ng Katedral ngunit sia ay nahuli kaya hindi na nakapasok. Halos maluha na siya dahil doon. Nakita namin ang galaw ng bayan. May mga nabigyan ng trabaho dahil sa pagkamatay ni Tita Cory, nagbebenta ng samu't saring mga pins (Php 20.00), mga t-shirt (Php 100.00), mga dilaw na laso (Php 20.00) at mga payong (Php 120.00). Ang mga VIP na dumadaan ay maayos na pinapapasok, tumabi nang magmartsa ang militar. Bagama't tumili nang makita si Piolo Pascual at iba pang mga artista, sa mga bulong- bulungan, hindi si Kris Aquino o James Yap ang kanilang ipinunta doon kundi ang magpasalamat kay Tita Cory. Alam ng bayan kung bakit sila nandoon. Nagsimula ang misa ng 9:00 NU, hindi namin naririnig sa labas ang mga nangyayari sa loob. Nang mamatay si Tita Cory, makulimlim ang langit. Nang saluduhan ang labi niya sa LSGH ng militar biglang umulan, at tumigil matapos ang pagsaludo. Nang pumuwesto kami malapit sa Ayuntamiento, umulan muli nang malakas. Nabasa ang ilang libro ko sa loob ng aking bag pero ayos lang. Nakita kong hindi natinag ang bayan. Kahit may mga payong, kami ay nabasa, pero ok lang. Bahagi kami ng kasaysayan, at para ito kay Tita Cory. Noong 1983, sa paghahatid kay Ninoy, ang ulan at baha ay hindi pumigil sa mga tao. Sa wakas, narinig namin ang pasasalamat at pamamaalam ni Kris Aquino, napaluha kami. Wika niya sa mamamayang Pilipino, hiniram ang mga kataga ng kanyang bayaning ama, "You have given our family honor beyond anything we could ever have hoped to receive, that no matter how great the sacrifices of my parents, I can honestly say to all of you that for my family, the Filipinos are worth it.... Paano po ba kami makakapagpasalamat sa inyong lahat sa effort ninyong pumila sa gitna ng matinding init at malakas na pagbuhos ng ulan para po masulyapan ang mommy namin, magbigay respeto at maipagdasal siya sa huling pagkakataon?" Ngunit pinalakpakan ng lahat ang kanyang deklarasyon na ipagpatuloy ang laban ng kanilang ama't ina, "Noy, ikaw at ako ang nasa posisyon para ipagpatuloy ang lahat ng kanilang nasimulan." Bumuhos lalo ang emosyon sa pagsabay namin kay Lea Salonga sa pag-awit ng "Bayan Ko." Sa mga oras na iyon, nakita naman namin na gumagawa ng pelikula ang Kapampangan na si Brillante Mendoza, unang Pilipinong nagwagi bilang pinakamahusay na direktor sa Cannes Film Festival ngayong taon, ukol sa isang batang mahirap sa gitna ng pagluluksa ng bayan ay hindi pinapansin ng mga tao. Siyempre todo "acting" naman ako sa kanyang pagdaan, kino-Coree ko lang yung bata. Inaasahan ko na motorcade lamang ang mangyayari. Nang makausap ko si Margie Juico, dating sekretarya ni Tita Cory, masyadong malayo ang Manila Memorial kung martsa ang gagawin. Nakita ko na sa pagtatapos ng misa, kinordonan na ng pulis ang mga tao. Sa paglabas ni Tita Cory ng Katedral mga bandang 11:45 NU, tumigil ang tubig-ulan. Napalitan nang pag-ulan ng confetti mula sa helikopter, at sa taas ng Katedral at Palacio del Gobernador. Nagsigawan ng "Coree! Coree!" at ginawa ng bayan ang Laban sign sa kamay sa pagdaan ni Tita Cory sa kanilang harapan. Nagsimula na ang kalbaryo at kagitingan ng apat na honor
guard - Navy Petty Officer 2 Edgardo Rodriguez, Army Pfc. Antonio Cadiente, Airman 2nd Class Gener Laguindan, at Police Officer 1 Danilo Malab, Jr., na inasahan na dalawang oras lamang tatayo at hindi gagalaw. Sa kanilang pagtayo ng siyam na oras, nagbigay sila ng malaking karangalan, hindi lamang sa kanilang dating commander-in-chief, kundi sa kanilang uniporme na rin. Nang makadaan ang coaster ng pamilya Aquino, nakakapangilabot ang aking nakita. Hindi na napigilan ng mga awtoridad ang pagsunod ng mga tao sa prusisyon. Nais samahan ng bayan si Tita Cory at ang kanyang pamilya sa huling sandali. Sumama na rin kaming tatlo sa paglakad. Ang aming mga kasama, isinisigaw ang pangalan ni Tita Cory. Sumasagot ang mga taong nakatayo sa tabi ng kalsada. Mga matatanda, maging ang mga bata. May mga gawa sa bahay na mga plakard na nagpapasalamat sa dating pangulo. Nang makarating ako sa Anda Circle at sa A. Bonifacio Drive, sa paglingon ko sa likod, ang daming taong nakasunod, isang dagat ng dilaw. Dilaw ang kulay ni Tita Cory, ang bagong pula, ang bagong kulay ng kagitingan at kalayaan. Naluha ako. Lagi kong sinasabing ang nakararaming Pilipino ay wala nang pakialam sa bansa, na nakalimutan na nilang magtiwala sa kanilang sarili. Ngunit sa sandaling iyon, nakita ko na ang dami pa palang nagmamahal sa bansa natin. Hindi pa pala namatay ang diwa ng Kapangyarihang Bayan sa atin, natutulog lang pala ito. Nakita kong natuwa si Kerby na kasama niya ang bayan sa mga oras na iyon. Hindi hamak na mas matindi ang pagpupugay sa labas ng Katedral kaysa ng mga elit na nasa loob. Nakita ko ang aming punong-lungsod sa Tarlac, Alkalde Aro Mendoza, na pinangunahan ang batalyon ng mga bus ng mga cabalen namin ni Tita Cory. Kasama naming lumalakad ang mga inspirasyon ng bayan sa ngayon, si Gobernador Among Ed Panlilio ng Pampanga, at si Jun Lozada, na nagbigay ng maikling panahon upang makipagkwentuhan sa akin. Napaka-cute ng mga bata na sumisigaw ng "Coree!" Isinigaw ko bilang palaala sa kanila, "1983 ulit!" habang hawak-hawak ang dala-dala kong Mr. and Ms. Special Edition, "Ulitin natin ang kasaysayan!" Noong 1983, sa kabila ng pagkukubli ng medyang pambalana na maka-Marcos noon sa pagbabalitang may isang namatay dahil tinamaan ng kidlat, ang Mr. and Ms. Special Edition, at ang pahayagang Mabuhay ang nagpakita ng mga larawan na milyon-milyong tao ang nakipaglibing kay Ninoy. May mga ilang nakakilala sa akin dahil napanood nila ako noong umaga at binati ako ng masaya at nakipagkodakan pa. Nakapanayam pa ako ng maikli sa Newswatch ng RPN-9 kung saan sinabi ko na kahalintulad noong 1983, walang nag-organisa at spontaneous ang kilos ng mga tao noong araw na iyon. Mayroon lang isang presidentiable na kinamayan ang mga tao habang nasa loob ng kanyang kotse, tahasang inaagaw ang atensyon na para lang sana kay Tita Cory. Mayroong sumigaw, "Bawal mangampanya dito !" "Lumakad ka!" Hindi natinag ang mga tao sa kabila ng lakas ng alon sa Look ng Maynila. Liban sa mga bayaning bumberong nakalinya upang magpugay sa isang Dakilang Pilipina, naroroon ang mga magkakapamilya, magkakaibigan, magkakaklase na nakalinya sa daan. Sa bawat pagsigaw ko sa
kanila ng "Tuloy ang Laban!" habang itinataas ang Laban sign, sumasagot sila, at nakikita ko ang kanilang mga mata, puno ng pagmamahal sa bayan. Naramdaman ko ang pagtanggap nila sa akin bilang kababayan. Mga kapatid ko sila. Nalasap ko rin sa wakas ang diwa ng EDSA, na nasasalamin sa mga kataga ng awitin ni Jim Paredes, "Kay sarap palang maging Pilipino," "Naging langit itong bahagi ng mundo!" Hindi matatapatan ng mga karaniwang rally ang aking naranasan. Sa mga pagkilos man ng kaliwa o kanan, kadalasa'y galit at hinaing ang kanilang ipinapakita. Noong 1983, pinagsamang galit sa diktadura at pagmamahal sa bayan ang nakita. Sa mga sandaling iyon sa libing ni Tita Cory, pagmamahal sa bayan at pasasalamat kay Tita Cory ang nasa mga mata ng mga tao. Hindi sapat ang makita ito sa telebisyon. Nakita at nadama ko ang katotohanan ng mga damdaming ito nang samahan ko ang bayan noong araw na iyon. Lumakad pa kami hanggang sa Quirino-Taft. Bagama't ang itaas na kalahati ng aking katawan ay nalulunod sa pagmamahal ng bayan at gusto pang sumama, dinama ko ang aking mga tuhod at pagod na ang mga ito. Nagpasya kaming kumalas sa prusisyon mga 2:00 NH. Pero pauwi sakay sa bus, nagpakita kami ng Laban sign, tinitingnan namin kung may sasagot sa amin tulad kanina, isa man lang masaya na kami. Liban sa isa na nagbigay sa amin ng gitnang daliri, sampu ang sumagot sa amin ng Laban! Ito ang aming simbolikong paraan upang ipaalala sa aming sarili na baon namin pauwi ang laban nina Ninoy at Cory. Samantala, sa telebisyon na namin nasundan ang pagpapatuloy ng paghahatid kay Tita Cory sa huling hantungan, hanggang matapos ang 22.8 kilometro mula Katedral ng Maynila, dumating ang mga labi ng dating pangulo sa Manila Memorial Park. Nais ng pamilya Aquino na maging pribado ang paglilibing. Ngunit nais ng taumbayan na ihatid ang kanilang Tita Cory hanggang sa huli. Mas malayo ang distansya ng prusisyon ng dalawang milyong katao para kay Ninoy noong 1983 mula sa Simbahan ng Sto. Domingo sa Lungsod Quezon, 12 oras ang inabot. Sa halos kalahati ng distansya mula Katedral ng Maynila (kung saan mga matataas na kaparian lamang ang ibinuburol), ang prusisyon ng 300,000 tao ay umabot na nang 9 na oras. Higit pa ito sa karangalan ng isang state funeral (na gagastusan sana ng pamahalaan). Ayon kay Manolo Quezon, ang desisyon ng pamilya ay konsistent sa buhay ni Tita Cory na hindi ninais ang kahit anong karangyaan at karangalan na inasam-asam ng iba, "But as Cory Aquino lived, so she remains in death: having accepted only the barest minimum in terms of the honors of state, because she only held the position to accomplish the transition back to democracy, and doing so with a scrupulous regard not to burden the public purse with fuss over her person. / For Cory, the presidency had always been a means to an end, not a means in itself; so it is truly fitting she will be laid to rest with nothing more than what she'd started out with, as a widow: a nation by her side, united in grief, and in a manner that ultimately manifests the power of the people and not of whoever happens to comprise today's officialdom." Sa ganap na 8:35 NG, humimlay sa pagmamahal ng kanyang pamilya at mga kababayan ang unang inang pangulo ng Pilipinas, muling nakatabi ang kaisa-isang lalaking kanyang minahal, si Ninoy.
Nang hapon na iyon, ako ay dinala sa ABS-CBN upang kapanayamin para sa programang Y- Speak. Doon aking sinabi, "She may not be the best president, but she did her best as president." Si Tita Cory mismo ang nagsabi sa kanyang huling State of the Nation Address noong 1991, "I hope that history will judge me as favorably as our people still regard me, because, as God is my witness, I honestly did the best I could. No more can be asked of any man." Sa pagkamatay ni Tita Cory, bagama't inaalala natin ang kanyang pangunahing papel sa kasaysayan ng Pilipinas bilang Ina ng Demokrasya, hindi ibig sabihin na kinakalimutan natin ang kanyang mga naging pagkukulang, sapagkat dapat itong gawing balon ng aral. Bagama't hindi nabahiran ng alegasyon ng personal na pangungurakot, hindi siya naligtas sa kontrobersya: ang hindi pagpapatupad ng CARP sa sariling lupa ng kanilang pamilya sa Tarlac, ang trahedya ng pagbaril sa mga magsasaka sa Mendiola noong 1987 (na sinasabi ng administrasyong Aquino na may nanggulo kaya nangyari), ang tinatawag na "Kamag-anak, Inc.," ang pagmamalabis ng ilan sa mga kasapi ng itinaguyod niyang civilian defense, ang pagsang-ayon sa pananatili ng mga base militar ng Estados Unidos sa bansa. Ayon pa sa mga kritiko, hindi naman daw siya naging instrumental sa pagbabalik ng demokrasya, sa halip nagtago sa isang kumbento sa Cebu kasama ng mga Pink Sisters nang sumiklab ang Kapangyarihang Bayan noong 22 Pebrero 1986. Hindi nalalaman na bumalik siya kinabukasan sa Maynila at sakay ng isang kotse, naglakbay pa sa kalagitnaan ng mga tangke ng diktadura. Hindi rin siya nagpapigil na magsalita sa harapan ng gusali ng POEA upang samahan ang mga tao. Bagama't sina Min. Juan Ponce Enrile, Hen. Fidel Ramos, Butz Aquino at Jaime Cardinal Sin ang naging tagapanguna ng Kapangyarihang Bayan sa EDSA, ang damdamin ng mga mamamayan ay naihanda na ni Tita Cory nang magpatawag ito ng boykot ilang araw ang lumipas, at muntik nang bumagsak ang ekonomiya bilang pakikibaka laban sa diktadura. Tulad ni Rizal na inspirasyon nina Bonifacio at ng Himagsikang 1896, si Tita Cory ang inspirasyon ng Kapangyarihang Bayan noong 1986, ang isinigaw ng bayan upang pamunuan sila. Maging ang hindi paghingi ng bansa ng debt moratorium o debt repudiation na nagpanatili ng utang ng diktadura para ating bayaran ay isinisisi ng mga kritiko kay Tita Cory. Kung alam lamang nila na dahil dito napanatili ang ating dangal sa harap ng mundo, na nagtiwala siya sa mga Pilipino na muli nilang itatanghal ang kanilang bansa upang maging dakila ito at mababayaran din natin ang ating mga utang. Mukhang ang dapat itanong ay hindi kung binigo ba tayo ni Tita Cory kundi, "Binigo ba natin siya at ang ating mga sarili?" Ayon nga sa isang panayam na ibinigay niya sa Philippine Star noong 2007, "People used to compare me to the ideal president, but he doesn't exist and never existed. He has never lived." Hindi santa si Tita Cory, bagama't madasalin siya, alam kong sa kanyang kababaang loob hindi niya tatanggapin na dakilain siya bilang ganoon. Sa aking opinyon, hindi rin siya pambansang bayani tulad nina Rizal at Bonifacio na namatay para sa bayan, ngunit bayani siya tulad ng lahat ng nabubuhay para sa bayan ay bayani. Halimbawa na maging ang mga pinakasimple sa atin ay maaaring maging bayani. Hindi siya perpekto, ngunit ang kanyang puso ay nasa tamang lugar sa panahon ng mga mahihirap na pagpapasya. Ito ang nakita ng mga tao. Ang gusto nating gunitain ay ang mga sakripisyo na ibinigay ni Tita Cory para sa bayan - ang kanyang asawa, at ang kanyang buhay; ang kanyang determinasyong mistulang bakal laban sa siyam na bantang
coup d'etat na nagpanganib sa ating demokrasya (Maging ang isa sa mga nanguna sa mga pagtatangkang ito na si Comm. Rex Robles ay mangiyak-ngiyak pang humingi ng tawad at inalala ang katapangan ng babaeng pangulo); at ang pagbabalik ng mga institusyong demokratiko - ang kongreso, ang malayang korte, malayang pamamahayag, nagsasariling pulisya, ang Saligang Batas ng 1987; at marami pang ibang mga tagumpay, sa kabila ng mga panggugulo, lindol, bagyo, at pagsabog ng Bundok Pinatubo. Pinatunayan niyang wala nga siyang alam tulad ng ipinaratang sa kanya, "I admit that I have had no experience in cheating, stealing, lying or assassinating political opponents!" Modelo sa bawat lingkod-bayan at kawani. Ang ibinigay na parangal ng militar, pagpapaputok ng kanyon sa mga kampo ay isang vindication sa ginawang pang-aapi ng instutusyong militar sa kaniya at kay Ninoy noong Batas Militar. Kapag namamatay ang isang sikat na tao, ginugunita ang mga magagandang bagay lamang ukol sa namatay, ngunit kadalasa'y hindi pag-aaksayahan ng labis na panahon ng mamamayan. Ang mahabang pamamaalam ng bayan, ang mga taong lumabas sa kalsada, at nagpupugay sa buong daigdig ng Cyberspace, ay nagpapatunay na sa lahat ng kanyang nagawa, ang naaalala natin ay ang maybahay na pinakiusapan nating pamunuan Kinailangan natin siya, at dininig/tinanggap naman niya ang mabigat na pakiusap na ito. Ayon sa kanyang talumpati sa Kongreso ng Estados Unidos noong 18 Setyembre 1986, "Wherever I went in the campaign, slum area or impoverished village. They came to me with one cry, DEMOCRACY. Not food although they clearly needed it but DEMOCRACY. Not work, although they surely wanted it but DEMOCRACY. Not money, for they gave what little they had to my campaign. They didn't expect me to work a miracle that would instantly put food into their mouths, clothes on their back, education in their children and give them work that will put dignity in their lives. But I feel the pressing obligation to respond quickly as the leader of the people so deserving of all these things." tayo. Kung noong 1983, nagsimulang bumagsak ang diktadura, ang fearless forecast ko ay sa 2009 ay magdudulot, hindi ng pagbagsak ng isang rehimen, kundi nang pagmulat ng Pilipino na pumili ng tamang lider sa 2010, pagpigil nila sa makasariling kilos sa pagbabago ng Saligang Batas, at gawin ang makakaya upang sa sariling paraan, ituloy ang laban nina Ninoy at Cory sa loob ng marami pang taon. Pero sa aking palagay, ito na ang huling manipestayson ng "People Power" na makikita natin sa mahabang panahon. Isang lider sa kalibre lamang ni Cory ang makapagbubuklod noon. Si Tita Cory rin mismo ang nagpahiwatig maraming beses na hindi na dapat maulit ang EDSA. Dapat hindi tumigil sa ilang araw na pagpapakita ng pag-kakaisa ang mga tao. Kailangang kumilos para sa totoong "People empowerment." Ipinakita ito ni Tita Cory sa pagtataguyod ng micro- finance at edukasyon noong siya ay nabubuhay pa. Para sa akin, ang tunay na Kapangyarihang Bayan ay magsisimula sa pagbabago ng kalooban tungo sa kaginhawaang inadhika ng ating mga bayani mula Himagsikang 1896, hanggang sa Kapangyarihang Bayan 1986. Sa pagsisimula nating bigyang kahulugan ang ating pag-iral na mas malaki pa sa ating mga hangarin para sa sarili tulad ng sinabi ni Tita Cory, "I would rather die a meaningful death than to live a meaningless life."
Nang makapanayam ko siya sa kanyang opisina sa Makati noong 2003, sa kabila ng kanyang pagiging pormal, hindi ko napigilan na sabihin sa kanya na fan niya ako, at dahil sa kanya ipinagmamalaki kong Pilipino ako, na mahal ko siya. Hindi ako nagsisisi na sinabi ko yun noong buhay pa siya. Sa paghahatid natin sa kanya sa huling hantungan, muli nating sinasabi sa kanya, "Hindi ka namin iiwan sa laban dahil hindi mo kami iniwan. Mahal ka namin" Tuloy ang laban! 11 Agosto 2009, 11:08 NU Silid 304A, Bulwagang Gokongwei, Pamantasan ng De La Salle sa Maynila
SALAMAT AT PAALAM: Corazon Sumulong Cojuangco Aquino (1933-2009) Michael Charleston B. Chua Unang nailathala sa pahayagang Mabuhay: Lingguhang Pilipino Mula Pa Noong 1980, 31 Hulyo-6 Agosto 2009, 1, 9. Napabilang sa mga sanaysay na inilathala ni Margie Penson Juico sa Cory: An Intimate Portrait II, Selected Tributes and Eulogies (Pasig City: Anvil Publishing, Inc., 2010), 86-88: "Nagpapasalamat ako sa inyong lahat, lalo na sa Panginoong Diyos, at ikinararangal ko na ginawa niya akong Pilipino na katulad niyo." Cory Aquino Nilisan na tayo ni Tita Cory! Ito ang maling balita na natanggap ko mula sa isang estudyante ko habang ako ay naglelektura noong 24 Hulyo 2009. Sa araw na iyon, marami ang umiyak. Mali ang balita, pero may nasilip akong bagong pag-asa sa sama-samang pananalangin para sa kalusugan ng dating pangulo. Noong hapon na iyon, nakasakay ako ng taxi sa Vito Cruz nang makakita ako ng isang padyak na may malalaking dilaw na ribbon. Naiyak ako. Hindi pa pala nakakalimot ang mga tao. Kanina, sa ganap na 5:48 ng umaga, ang aking kaibigang si Ayshia ay ginising ako sa telepono ng isang masamang balita - Nilisan na tayo ng tuluyan ni Tita Cory sa oras na 3:18 ng umaga. Nakapaligid ang kanyang pamilyang nagdadasal ng rosaro, sa ikalimang misteryo ng Hapis. Habang isinusulat ko ito mula dito sa Tarlac, at maging sa Maynila, makulimlim at panaka-naka ang ulan, maging ang langit ay nagluluksa sa kanyang pagkawala. Bilang isang batang lumaki sa panahon ng Kapangyarihang Bayan (People Power), inspirasyon ko si Tita Cory. Sinisigaw ko ang kanyang pangalan sa tuwing may helikopter na dumadaan at dinadala ko ang kanyang larawan. Una ko siyang nakamayan sa pagpaparangal sa kanya ng Ramon Magsaysay Award noong 1998, muli sa Katedral ng Maynila sa misa para sa mga biktima ng 9/11 noong 2001, at sa marami pang ibang pagkakataon. Nakapanayam ko na rin siya noong 2003 at sa kabila ng pagiging pormal at makikitang pagpapahalaga sa distansya at pribasiya, naging mabuti ang kanyang pagtrato sa amin at pinadama niya na espesyal kami sa kanya. Kamakailan lang, nagpaunlak din siya sa aking kahilingan na pirmahan lahat ng aking mga libro at memorabilia ukol sa kanya. Simple lamang siya. Ang nais kong maalala kay Gng. Aquino ay ang simpleng nilalang sa kanyang kaibuturan. Ang simpleng nilalang na sa iba'y maaaring tawaging ang bata na nasa loob natin, na sa kabila ng komplikasyon at mga kakulangan ay nagpapadayon pa rin, hindi natitinag.
Naaalala natin ang simpleng maybahay at ina na hindi naisip ang panganib ng diktadura, at naging tinig at tanglaw ng nakakulong na kabiyak, ang bayaning si Ninoy Aquino, at ng isang pamilyang nangungulila sa haligi ng tahanan. Naaalala natin na matapos mapaslang ang asawa noong 21 Agosto 1983, sa kabila ng pagnanais na magkaroon ng mapayapang buhay, tinanggap niya ang hamon na maging lider nang kinailangan ng ipantatapat sa makapangyarihang diktador. Nanaig ang simpleng nilalang sa loob niya, na sa kabila ng kakulangan ng karanasan, sinunod niya ang kahilingan ng milyong tao na tumakbo bilang pangulo, at sa panahon ng Kapangyarihang Bayan noong Pebrero 1986, tinawagan siya ng mamamayan na itatag muli ang bandila ng demokrasya sa bansa. Naaalala natin ang simpleng pangulong hindi naghangad na mapag-ibayo ang kanyang kayamanan, gamit ang kanyang kapangyarihan. Hindi nabahiran ng anumang alegasyon ng personal na korupsyon. Naaalala natin na matapos niyang ilipat ang panguluhan ng mapayapa noong 30 Hunyo 1992 sa kanyang kahalili, sa unang pagkakataon mula 1965, hindi nagpahinga si Tita Cory. Ang simpleng nilalang sa loob niya ay nagpatuloy na tumulong sa bayan, sa pamamagitan ng Aquino Foundation at sa mga pakikibaka para sa mabuti at maginhawang lipunan. Sa mga nakaraang buwan, naalala naman natin na itinuro niya kung paano tanggapin ang kamatayan, at kung paano ialay ang kanyang mga pagdurusa sa pananalangin para sa bayan. At maging sa karamdaman, at ngayon sa kamatayan, patuloy niya tayong pinagkakaisa. Anumang pagkukulang at isyung kinaharap ni Tita Cory, nahihigitan ito ng kanyang karakter at kabutihang-loob. Ginawa at sinabi niya ang sa tingin niya ay tama, at ang simpleng nilalang sa kanyang kaibuturan ay patuloy na pinanghawakan ang pag-asa at tiwala sa mga Pilipino. Sa kanyang pagkawala, muling magugunita ang Kapangyarihang Bayan kung saan siya ang naging simbolo ng pagkilos ng 2 Milyong Pilipino na naging simple sa isang pagkakataon at ipinakita ang lahat ng maganda sa Pilipino. Muling makikita ng kabataan ang kadakilaan ng kanilang bansa at lahi na sinisimbolo ng isang simpleng maybahay. Purihin ang Diyos at nabuhay at nakasama natin ang isang Dakilang Pilipina, ang Ina ng ating demokrasya, naging Ina ng Bayan. Patay na si Tita Cory, pero ipinasa niya sa atin ang pag-asa sa mas maginhawang Pilipinas. Buhayin natin ito sa ating puso, isipan, at gawa. Patay na si Tita Cory! Mabuhay ang simpleng nilalang sa bawat Pilipino... 1 Agosto 2009, 9:43 NU Lungsod ng Tarlac
Si Michael Charleston B. Chua ay nagtuturo ng Kasaysayan sa Unibersidad ng De La Salle Maynila at kasalukuyang Pangalawang Pangulo ng Philippine Historical Association. Tatlong taon na nagturo sa Unibersidad ng Pilipinas Diliman matapos magtamo ng kanyang BA Kasaysayan sa sa pamantasan ring iyon. Maaari siang maabot
THE LADY IN YELLOW An essay by Michael Charleston B. Chua, 16 years old Published as mother headline in Mabuhay: Lingguhang Pilipino Mula Pa Noong 1980, 10-16 July 2009, 1, 5. "This is my message for Mr. Marcos and his puppets: Do not threaten Cory Aquino, because I am not alone!" Cory Aquino, January 1986 Night of August 30, 1998, I found myself around fascinating people at the lobby of the Cultural Center. I had just witnessed the presentation ceremonies of the 40th Ramón Magsaysay Awards. I just learned that the Nobel Prize of Asia has been awarded to names such as The Dalai Lama, Mother Teresa and Akira Kurosawa among others; great or small, I all look up to them, but no Magsaysay Awardee had inspired and affected me much, because she changed the course of the history of a country, which in turn, changed my destiny forever. She's my kababayan too. And then, I saw her, up at the staircase. She wasn't wearing a yellow dress, like she usually does when I see her on TV. I tried to reach her to congratulate her for the prestigious prize she won. At last, she turned to me and I shook her hand. It was one of the finest moments of my life, for I touched history herself - Corazón C. Aquino. Cory's family, the Cojuangcos, was one of the most prominent families in our province, Tarlac. She was married to a handsome young man from a political family - Ninoy Aquino. Incidentally, the Champion of the Masses, then President Ramón Magsaysay, was one of the principal sponsors in their wedding. Years after Magsaysay, a dictator emerged to the throne at Malacañang - Ferdinand E. Marcos. Senator Ninoy Aquino became his foremost opponent. Marcos had him imprisoned when he declared Martial Law. Cory became, in Ninoy's words, his "sole support, source of comfort and wellspring of hope" when he was in prison for seven years and seven months. On her shoulder fell the pain of a wife of a political detainee. It was not only the Aquinos who suffered. All the Filipinos were denied their freedom of expression. Their right to be free was taken away from them and they lived in fear of the dictatorship, for anyone who dared to challenge it would be taken away to be tortured or worse, to be killed. Cory and their children joined Ninoy for three happy years in Boston. But in spite of that, he decided to sacrifice. He returned to the Philippines to talk Marcos into dismantling his dictatorship. He was the only hope... Upon arrival, Ninoy was shot dead! With Ninoy's death, the dictatorship thought that it was all over. It was their greatest mistake. With Ninoy's death, a sleeping nation was awakened to the abuses of the regime. They
mourned his death and throngs marched in his funeral. And they made his widow, Cory Aquino, their rallying symbol. And so when Ninoy's life ended, Cory's fight began. A million signed up for the little housewife to run for president against the strongman Marcos. She accepted the call - a fight between David and Goliath! Marcos questioned her qualifications by saying "She's only a woman...What is she going to do when she becomes president?" To which Cory answered, "I admit that I have had no experience in cheating, stealing, lying or assassinating political opponents." The people supported her all the way in the elections, but Marcos cheated and had himself re-elected. "Tama na, sobra na, palitan na!" was what the people shouted during their protests. Defence Minister Juan Ponce Enrile, and General Fidel Ramos broke away from the regime on February 22, 1986. Marcos ordered their arrest but it couldn't be carried out! And why not? Because the camps where the defectors were in (which were situated along EDSA highway) became surrounded by two million people in the name of the housewife in yellow. By the sound of prayers and the shouts of "Coree! Coree!", the people blocked the menacing tanks of the regime. That turnaround of events is now known in history as the "People Power Revolution." Cory was then installed as president after four days of peaceful protest by the people and Marcos fled to Hawaii, never to return again! Yes! Cory Aquino was the lightning rod of the first successful revolution without bloodshed. People Power was the contribution of the Filipinos to the world. We inspired the downfall of the Berlin Wall, the destruction of the Eastern Europe Communist Bloc, and the dissolution of the Soviet Union, all carried out by the people without violence. Cory emerged as an international symbol of democracy. RM Awards cited that when "she stepped down in favor of an elected successor...she had restored her country's democratic institutions and its good name in the community of nations.... She governed with integrity and the devout intention to do always what was best for the country and its people." The citation added, "No Asian leader of our time can claim as much." Many considered her presidency as a failure for "little had changed with their lives." And that the People Power was inutile. I just turned two when People Power happened, and I was too young to remember. But I could never accept that Cory and the People Power were failures. I believe she was God's simple instrument in pinning down a tyrant and in bringing back democracy for all of us. Because of that, she had changed the lives of millions of people, even of the next generation, and the world was inspired of that. In a more personal level, she made way for me not to experience the hardships of a cruel regime, and for me to freely express myself as a writer without suppression and censorship. That sole reason is enough for me to be inspired to protect and fight for this democracy even in my own simple ways.
Today, at 67, she is still active in safeguarding democracy from those who would attempt to take it. Because she has the credibility and morality, people still listen to her or seek her advice. I believe that as long as Cory is alive, and we will carry on her fight, and we would remain free! She showed the world that if we would just unite as a people, we can accomplish the impossible. In her simplicity, she proved that even the simplest of us can accomplish great things. Ninoy described her with the following words, "Looming from the battle, her courage will never fade." With her courage, we were never the same again. Cory paved the way in order for me to live free! She also made me feel proud to be a Filipino. I love Cory Aquino! 16 April 2000 Palm Sunday
PANALANGIN PARA SA MALIGAYANG KAMATAYAN Prayer for a happy death Corazon C. Aquino Salin Mula sa Ingles ni Michael Charleston B. Chua Makapangyarihang Bathala, maawaing Ama Almighty God, most merciful Father Tanging ikaw lamang ang nakaaalam ng panahon You alone know the time Tanging ikaw lamang ang nakaaalam ng oras You alone know the hour Tanging ikaw lamang ang nakaaalam ng sandali You alone know the moment Ng aking huling hininga When I shall breathe my last. Kaya naman, sa bawat araw po ako ay paalalahanan, So, remind me each day, Lubos na mapagmahal na Ama most loving Father Na maging pinakamabuting ako. To be the best that I can be. Na maging mapagkumbaba at maging mabait, To be humble, to be kind, Marunong maghintay, nagpapakatotoo. To be patient, to be true. Na yakapin ang anumang mabuti, To embrace what is good,
Na tanggihan ang masama, To reject what is evil, Na tanging Ikaw ang sambahin To adore only You. Sa pagdating ng huling sandali When the final moment does come Huwag Niyo pong pahintulutang magtagal ang pagluluksa ng aking mga mahal sa buhay Let not my loved ones grieve for long. Tulutan niyo pong kalingain nila ang isa't isa Let them comfort each other At tulutan niyo pong malaman nila And let them know Ang dakilang kaligayahang how much happiness Idinulot nila sa aking buhay. They brought into my life. Tulutan niyo pong ipanalangin nila ako, Let them pray for me, Tulad ng patuloy kong pananalangin para sa kanila, As I will continue to pray for them, Sa pag-asang patuloy nila ipapanalangin Hoping that they will always pray Ang isa't isa. for each other. Hayaan niyo pong malaman nila na nang dahil sa kanila naisakatuparan Let them know that they made possible Ang unamang mabuting naialay ko sa daigdig. Whatever good I offered to our world.
Tulutan niyo pong mapagtanto nila na ang aming paghihiwalay And let them realize that our separation Ay sa maikling panahon lamang Is just for a short while Bilang paghahanda sa aming muling pagkikita-kita sa kailanman. As we prepare for our reunion in eternity. Ama naming sa langit, Our Father in heaven, Tanging ikaw ang aking pag-asa. You alone are my hope. Tanging ikaw ang aking kaligtasan. You alone are my salvation. Salamat sa iyong wagas na pagmamahal, Siya nawa. Thank you for your unconditional love, Amen. Isinulat ng dating pangulo noong 2004, Isinalin noong 11 Nobyembre 2009. Ang tagasalin ay nagtuturo ng Kasaysayan sa Pamantasang De La Salle Maynila at Pangalawang Pangulo ng Philippine Historical Association. Pasasalamat kay G. Rafael Lopa ng Benigno S. Aquino, Jr. Foundation para sa ilang pagwawasto, 17 Disyembre 2009.