5 Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan Agrikultura - Modyul 2: "Tanim Mo, Alagaan Mo!"
Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan - Ikalimang Baitang Alternative Delivery Mode Agrikultura - Modyul 2: "Tanim Mo, Alagaan Mo!" Unang Edisyon, 2020 Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad. Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito. Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul Manunulat: Roselyn O. Corpin Editor: Wilma S. Carreon, Gary B. Mosquito Tagasuri: Medarlou A. Genoguin Tagalapat: Eugene S. Ignacio Tagapamahala: Ramir B. Uytico Arnulfo M. Balane Rosemarie M. Guino Joy B. Bihag Ryan R. Tiu Judella R. Lumpas Margarito A. Cadayona, Jr. Jose B. Mondido Francisco L. Bayon-on, Jr. Amer L. Santolorin Medarlou A. Genoguin Inilimbag sa Pilipinas ng ________________________ Department of Education - Regional No. VIII Office Address: Telefax: E-mail Address: Government Center, Cadahug, Palo, Leyte 053 - 323-3156 region8@deped.gov.ph
Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan Agrikultura - Modyul 2: "Tanim Mo, Alagaan Mo!" 5
Paunang Salita Para sa tagapagdaloy: Malugod na pagtanggap sa asignaturang E.P.P. - Ikalimang Baitang ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul para sa Araling Agrikultura - Tanim Mo, Alagaan Mo! Ang modyul na ito ay pinagtulungang dinisenyo, nilinang at sinuri ng mga edukador mula sa pambuliko at pampribadong institusyon upang gabayan ka, ang gurong tagapagdaloy upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang itinakda ng Kurikulum ng K to12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili, panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral. Ang tulong-aral na ito ay umaasang makauugnay ang mag-aaral sa mapatnubay at malayang pagkatuto na mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras. Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral upang makamit ang mga kasanayang pan-21 siglo habang isinasaalang-alang ang kanilang mga pangangailangan at kalagayan. Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa modyul. ii
Para sa mag-aaral: Malugod na pagtanggap sa Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul ukol sa Agrikultura - Tanin Mo, Alagaan Mo! Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong pangangailangan. Layunin nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral habang wala ka sa loob ng silid-aralan. Hangad din nitong madulutan ka ng mga makabuluhang oportunidad sa pagkatuto. Ang modyul na ito ay may mga bahagi at icon na dapat mong maunawaan. Alamin Sa bahaging ito, malalaman mo ang mga dapat mong matutuhan sa modyul. Subukin Sa pagsusulit na ito, makikita natin kung ano na ang kaalaman mo sa aralin ng modyul. Kung nakuha mo ang lahat ng tamang sagot (100%), maaari mong laktawan ang bahaging ito ng modyul. Balikan Ito ay maikling pagsasanay o balik-aral upang matulungan kang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa naunang leksyon. Tuklasin Sa bahaging ito, ang bagong aralin ay ipakikilala sa iyo sa maraming paraan tulad ng isang kuwento, awitin, tula, pambukas na suliranin, gawain o isang sitwasyon. Suriin Sa seksyong ito, bibigyan ka ng maikling pagtalakay sa aralin. Layunin nitong matulungan kang maunawaan ang bagong konsepto at mga kasanayan. Pagyamanin Binubuo ito ng mga gawaing para sa malayang pagsasanay upang mapagtibay ang iyong pang-unawa at mga kasanayan sa paksa. Maaari mong iwasto ang mga sagot mo sa pagsasanay gamit ang susi sa pagwawasto sa huling bahagi ng modyul. Isaisip ito ng mga katanungan o Naglalaman pupunan ang patlang ng pangungusap o talata upang maproseso kung anong natutuhan mo mula sa aralin. Isagawa Ito ay naglalaman ng gawaing makatutulong sa iyo upang maisalin ang bagong kaalaman o kasanayan sa tunay na sitwasyon o realidad ng buhay. iii
Tayahin Ito ay gawain na naglalayong matasa o masukat ang antas ng pagkatuto sa pagkamit ng natutuhang kompetensi. Karagdagang Gawain Sa bahaging ito, may ibibigay sa iyong panibagong gawain upang pagyamanin ang iyong kaalaman o kasanayan sa natutuhang aralin. Susi sa Pagwawasto Naglalaman ito ng mga tamang sagot sa lahat ng mga gawain sa modyul. Sa katapusan ng modyul na ito, makikita mo rin ang: Sanggunian Ito ang talaan ng lahat ng pinagkuhanan sa paglikha o paglinang ng modyul na ito. Ang sumusunod ay mahahalagang paalala sa paggamit ng modyul na ito: 1. Gamitin ang modyul nang may pag-iingat. Huwag lalagyan ng anumang marka o sulat ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay. 2. Huwag kalimutang sagutin ang Subukin bago lumipat sa iba pang gawaing napapaloob sa modyul. 3. Basahing mabuti ang mga panuto bago gawin ang bawat pagsasanay. 4. Obserbahan ang katapatan at integridad sa pagsasagawa ng mga gawain at sa pagwawasto ng mga kasagutan. 5. Tapusin ang kasalukuyang gawain bago pumunta sa iba pang pagsasanay. 6. Pakibalik ang modyul na ito sa iyong guro o tagapagdaloy kung tapos nang sagutin lahat ng pagsasanay. Kung sakaling ikaw ay mahirapang sagutin ang mga gawain sa modyul na ito, huwag mag-aalinlangang konsultahin ang inyong guro o tagapagdaloy. Maaari ka rin humingi ng tulong kay nanay o tatay, o sa nakatatanda mong kapatid o sino man sa iyong mga kasama sa bahay na mas nakatatanda sa iyo. Laging itanim sa iyong isipang hindi ka nag-iisa. Umaasa kami, sa pamamagitan ng modyul na ito, makararanas ka ng makahulugang pagkatuto at makakakuha ka ng malalim na pang-unawa sa kaugnay na mga kompetensi. Kaya mo ito! iv
Alamin Tungkol saan ang modyul na ito? Ang modyol na ito ay tungkol sa paggawa ng masistemang pangangalaga ng tamin na mga gulay. Nahahati ang modyul na ito sa tatlong bahagi: (EPP5AG-Oc-5). Layunin sa modyul na ito na turuan kang malaman kung papaano magdilig, magbungkal ng lupa at maglagay ng abonong organiko. Mayroong mga masistemang pangangalaga ng tanim na mga gulay na dapat mong maunawaan. Ito'y magsilbing gabay sa iyong pag-aaral. Basahing mabuti at unawain ang bawat itinakda. 1
Aralin 1 Tanim Mo, Alagaan Mo! Ang wastong pag-aalaga ng mga halaman ay malaking tulong upang lumago at magkaroon ng maraming ani ang isang magsasaka. Maraming paraan ang maaaring isaalang-alang sa pagpapataba ng mga pananim kagaya nang regular na pagdidilig, pagbubungkal ng lupa at tamang paglalagay ng abono. Sa pamamagitan nito, ang mga panananim ay mananatiling malusog at ang lupang pinagtataniman ay hindi mawawalan ng sustansiya na siya namang kailangan ng mga halaman upang ito ay mabuhay ng matagal. Subukin Bago magsimulang talakayin ang aralin, sagutin muna ang mga sumusunod na katanungan. Panuto: Isulat ang TAMA kung ang pangungusap ay nagsasaad ng wastong pamamaraan sa paghahalaman at MALI kung hindi. Gawin ito sa iyong kwaderno. _________ 1. Ugaliing kausapin ang mga halaman. _________ 2. Ang pagdidilig sa mga pananim ay ginagawa anumang oras. _________ 3. Palambutin ang lupang nakapaligid sa halaman upang makahinga ang mga ugat. _________ 4. Nagbibigay ng magandang ani ang halaman kahit hindi inaalagaan. _________ 5. Matapos bungkalin ang lupa, ini-sterilize ito upang mamatay kung ano man ang insekto o mikrobyo na naninirahan dito. _________ 6. Ang paglalagay ng abonong organiko ay inihahalo lamang sa tubig at ginagamit bilang pandilig. _________ 7. Ang pagbubungkal ng lupa ay ginagawa lamang bago magtanim. _________ 8. Laging bisitahin ang mga taniman upang tingnan ang kalagayan ng mga pananim na gulay. _________ 9. Ang luwad na lupa lamang ang pinakamainam para sa mga pananim. _________ 10. Isa sa mga estratehiya sa pangangalaga ng tanim ay ang paglalagay ng gripo malapit sa taniman. 2
Balikan Sa nakaraang aralin, napag-aralan mo kung papaano masusunod ang mga pamamaraan at pag-iingat sa paggawa ng abonong organiko. Sa pagpapatuloy, maaaring sagutin ang mga sumusunod na pagsasanay. Panuto: Kung naalala mo pa ang dating aralin, subukan mong sagutin ang mga sumusunod na tanong. Isulat ang titik T sa iyong kuwaderno kung ang pamantayan ay tama at M kung ang pamantayan ay mali. __________ 1. Gumamit ng kahit na anong kasangkapan sa paggawa ng abonong organiko. __________ 2. Gumamit ng gwantes, mask, bota, plastic na pampatong sa damit at kasuotang may mahabang manggas habang nagtatanim o naglilinis sa lugar. __________ 3. Hindi na kailangan maghugas ng kamay pagkatapos gumawa ng abonong organiko. __________ 4. Itago ang mga kasangkapan sa permanenteng lugar upang hindi ito madaanan at maging sanhi ng aksidente. __________ 5. Gumamit ng sombrero o anumang pantakip sa ulo lalo na kung matindi ang sikat ng araw. 3
Tuklasin Ayon sa naunang bahagi ng modyul na ito, ipinakilala ang takdang aralin hinggil sa pagsasagawa ag masistemang pangangalaga ng tanim na mga gulay. Bago magpatuloy sa aralin tungkol sa masistemang paghahalaman, maaaring sagutin muna ang sumusunod na pagsasanay. Panuto: Sagutin ang bawat bilang at piliin ang tamang sagot sa loob ng kahon. Gawin ito sa iyong kawaderno. abonong organiko hand watering rake side dressing method hand trowel tabo peste basal application method broadcasting method foliar application method 1. Ito ay mainam na paraan ng pagdidilig sa maliit na taniman at para sa malawak na taniman naman, ang pagamit ng hose ay iminumungkahi dahil nakokontrol nito ang daloy ng tubig galing sa gripo. 2. Mainam gamitin ang mga ito para palambutin ang lupang nakapaligid sa halaman upang makahinga ang mga ugat. 3. Ginagamit ang kagamitang ito upang pinu-pinuhin ang mga malalaking tipak na lupa sa halamanan. 4. Paraan ng paglalagay ng abonong organiko sa pamamagitan ng paghahalo ng pataba sa lupa bago itanim ang halaman. 5. Ang mga ito ay nananatili at namumugad sa mga halaman tuwing nagdidilig sa hapon. 6. Ang paraang ito ng pag-aabono ay ginagawa sa pamamagitan ng pagdidilig o pag-iispray ng organikong abono sa mga dahon ng halaman. 7. Ito ay ang paglalagay ng abonong organiko sa lupa na malapit sa ugat ng halaman sa pamamagitan ng kamay o isang kagamitang nakalaan para dito. 8. Ito ay paraan ng paglalagay ng abono na ikinakalat ang pataba sa ibabaw ng lupa at hindi na hahaluin. Kadalasan ito'y ginagawa sa isang maliit na taniman. 9. Ito ay uri ng abono na ligtas sa kalikasan at walang masamang epekto sa kalusugan ng tao. 10. Ginagamit ito sa pagdidilig ng halaman sa pamamagitan ng dahan-dahan na pagbuhos ng tubig sa tanim. Kailangan iwasang biglain dahil natatapon ang lupa na siyang sinisipsipan ng mga ugat. 4
Suriin Ayon sa karanasan ng mga nagtatanim ng gulay, mahalaga ang kaalaman tungkol sa maingat at masistemang pag-aalaga ng mga tanim. Ang mga tanim ay parang bata na kailangang paliguan, pakainin, ayusan at bigyan ng mga bitamina upang maging malusog. Ang paghahalamang gulay ay malaking tulong sa hanapbuhay ng bawat mamamayan at nakapagbibigay ito ng masustansiyang pagkaing maihahain sa mesa. Nararapat lamang na bigyang-pansin ang wasto at tamang pamamaraan ng pag-aalaga nito upang magkaroon ng masaganang ani. Maraming paraan ang pwedeng gawin sa pag-aalaga ng mga tanim ngunit ang kadalasang ginagawa ay ang pagdidilig, pagbubungkal palagi ng lupa at paglalagay ng abonong organiko. Wala ng hihigit pa sa mga gawaing ito. Narito ang ilang mahahalagang bagay na dapat mong malaman tungkol sa paghahalaman. Mga masistemang paraan sa pagdidilig ng mga pananim: 1. Diligan ang mga tanim sa umaga. Ang pagdidilig sa hapon ay hindi iminimungkahi dahil ito ay magiging dahilan ng pagkakaroon ng peste. Ang tubig na nanatili sa dahon ay puwedeng dahilan ng pamumugad ng peste. 2. Gumamit ng tabo at dahan-dahang ibuhos ang tubig sa tanim. Huwag biglain dahil natatapon ang lupa na siyang sinisipsipan ng mga ugat. 3. Ang hand watering ay mainam sa maliit na taniman. Sa malawak na taniman naman, ang pagamit ng hose ay iminumungkahi dahil nakokontrol nito ang daloy ng tubig galing sa gripo. 4. Matapos madiligan ang gulay, maghintay ng 15 to 20 minuto bago diligan muli dahil ang unang pagdilig ay natutuyo kaagad. Masistemang paraan sa pagbubungkal ng lupa. 1. Gamit ang bolo, farmer's claw o hand trowel palambutin ang lupang nakapaligid sa halaman upang makahinga ang mga ugat. Siguraduhing hindi matamaan ang mga ugat na magiging sanhi ng kanilang pagkamatay. Gawing mababaw lamang ang pagbubungkal lalo na sa mga halamang pino ang ugat at malambot ang tangkay. Ang mahahabang ugat ay nagpapatibay sa halaman laban sa malakas na hampas ng hangin. 2. Panatilihin ang pagtanggal ng mga damo sa paligid ng halaman upang hindi nito maagaw ang pataba at tubig na idinidilig sa halaman. Maaring gamitin ang kamay o wastong kagamitan sa pag-aalis ng damo. Maging maingat sa paggawa nito upang hind masira ang halaman. 3. Pinu-pinuhin ang mga malalaking tipak na lupa sa pamamagitan ng paggamit ng bolo at rake. 5
4. Ayon sa may mga karanasan, ugaliing kausapin ang mga halaman. Bagamat wala pa itong basehan sa agham. Masistemang paglalagay ng abonong organiko. May iba't ibang paraan sa paglalagay ng obonong organiko. 1. Broadcasting method - ikinakalat ang pataba sa ibabaw ng lupa at hindi na hahaluin. Kadalasan ito'y ginagawa sa isang maliit na taniman. 2. Side-dressing method - ang abonong organiko ay inilalagay sa lupa malapit sa ugat ng halaman sa pamamagitan ng kamay o isang kagamitang nakalaan para dito. 3. Foliar application method - ito ay ginagawa sa pamamagitan ng pagdidilig o pag-iispray ng organikong abono sa mga dahon ng halaman. Halimbawa ang pagdidilig ng dinurog na sili, sibuyas at luya na inihalo sa tubig. 4. Basal Application method - paglalagay ng abonong organiko sa pamamagitan ng paghahalo ng pataba sa lupa bago itanim ang halaman. Maliban sa mga masitemang pamamaraan sa pag-aalaga ng mga tanim, dapat ding isaalang-alang ang ibang pamamaran para sa iyong kaligtasan. Ibang pamantayan sa pangangalaga ng tanim. 1. Gumamit ng mga kasangkapang nasa maayos na kondisyon. 2. Tiyaking angkop ang kasangkapan sa gawaing paggagamitan. 3. Gumamit ng guwantes, mask, bota, plastic na pampatong sa damit at kasuotang may mahabang manggas habang nagtatanim o naglilinis sa lugar. 4. Gumamit ng sombrero o anumang pantakip sa ulo lalo na kung matindi ang sikat ng araw. 5. Iwasan ang pagkakamot o kaya'y pagkukusot ng mga mata habang nagbubungkal ng lupa o naglalagay ng abonong organiko. 6. Maging maingat sa pagtapak sa lupang basa upang di madulas. 7. Sa pagbubuhat ng mabigat, tiyaking balanse ang hinahawakan. 8. Maglaan ng maayos na lalagyan sa matatalim na kasangkapan. 9. Itago ang mga kasangkapan sa maayos at permamenteng lugar upang hindi ito matatapakan. 10. Pagkatapos ng paggawa, maghugas ng kamay at maligo. 6
Pagyamanin Panuto: Suriin ang iba't ibang paraan ng pag-aalaga ng halaman. Sagutin ng Tama kung ito ay nagpapahayag ng wastong pamamaraan at Mali kung hindi. Gawin ito sa iyong kwaderno. _________ 1. Ang paggamit ng oraganikong abono sa paghahalaman ay malaking tulong upang mapalago ang mga ito at makapagbigay ng maraming ani. _________ 2. Mahalagang isaalang-alang ang pagbubungkal ng kamang taniman dahil ito ay nakatutulong upang palambutin ang lupa at makahinga ang mga ugat ng halaman. _________ 3. Ang Basal Application Method ay ginagawa sa pamamagitan ng pagdidilig o pag-iispray ng organikong abono sa mga dahon ng halaman. _________ 4. Pinu-pinuhin ang mga malalaking tipak ng lupa sa pamamagitan ng paggamit ng bolo at rake. _________ 5. Ang paggamit ng hand watering ay hindi mainam sa pagdidilig ng mga maliliit na taniman. _________ 6. Ang Side-dressing method ay ang paglalagay ng abono sa lupa na malapit sa ugat ng halaman sa pamamagitan ng kamay o isang kagamitang nakalaan para dito. _________ 7. Panatilihin ang pagtatanggal ng mga damo sa paligid ng halaman upang hindi nito maagaw ang pataba at tubig na idinidilig sa halaman. _________ 8. Ang pagdidilig sa umaga ay hindi iminimungkahi dahil ito ay nagiging dahilan ng pagkakaroon ng peste. Ang tubig na nanatili sa dahon ay puwedeng dahilan ng pamumugad ng peste. _________ 9. Matapos madiligan ang gulay, maghintay ng 45 to 50 minuto bago diligan muli dahil ang unang pagdilig ay natutuyo kaagad. _________ 10. Ang Broadcasting method ay ang paglalagay ng abono sa pamamagitan ng pagkakalat ng pataba sa ibabaw ng lupa at hindi na hahaluin. Kadalasan ito'y ginagawa sa isang maliit na taniman. 7
Isaisip Tandaang mabuti: Upang magkakaroon ng magandang ani, isaalang-alang ang masistemang pangangalaga ng tanim na gulay. Kailangang alagaan ang lupang taniman upang ang mga gulay ay mabuhay, lumago at maging malusog. Sundin lamang ang mga pamaraan sa pagdidilig, pagbubungkal at paglalagay ng abonong organiko. Huwag mahiyang magtanong sa mga eksperto hinggil sa pag-aalaga ng gulay. Gawin ito sa ligtas na pamamaraan Para palawakin ang iyong kaalaman tungkol sa aralin, subukang sagutin ang mga sumusunod na pagsasanay. Panuto: Isulat sa bawat hanay ang lahat ng mga impormasyong hinihingi tungkol sa tama at masistemang paraan ng pagtatanim ng mga gulay. Gawin ito sa iyong kwaderno. Masistemang paraan sa pagdidilig ng mga pananim Masistemang paraan sa pagbubungkal ng lupa Masistemang paglalagay ng abonong organiko 1. 1. 1. 2. 2. 2. 3. 3. 3. 4. 4. 4. 5. 5. 5. 8
Isagawa Sa gabay ng iyong mga magulang, kapatid o kahit na sinong nakatatanda, gawin ang mga masistemang pagdidilig, pagbubungkal at paglalagay ng abonong organiko sa iyong halaman batay sa iyong mga napag-aralan at pagkatapos, sagutin ang mga sumusunod na tanong. Gawin ito sa iyong kuwaderno. 1. Paano mo dinidiligan ang iyong mga gulay? 2. Paano mo pinalalambot ang lupa sa kamang taniman? 3. Anong uri ng paglalagay ng abono ang iyong ginagamit? 9
Tayahin Paano mo maipapakita ang iyong kaalaman? Panuto: Pagtambalin ang Hanay A sa Hanay B tungkol sa mga masistemang pangangalaga ng mga gulay. Isulat ang iyong sagot sa kuwaderno. Hanay A Hanay B 1. Panahon sa pag didilig a. haluan ng abonong 2. Gamit sa pagpapalambot ng lupa 3. Basal application method 4. Foliar application method organiko b. Hose c. ang abonong organiko ay inilagay sa ilalim ng lupa malapit sa tanim 5. Broadcasting method 6. Gamit sa pagdilig sa malawak d. ang abonong organiko ay inihalo sa lupan bago magtanim na taniman 7. Ilang minuto bago diligan muli ang gulay 8. Matapos bungkalin ang lupa e. 15 to 20 minuto f. ikalat sa lupa ang abonong organiko g. sa umaga h. Bolo, hand trowel, farmer's 9. Ayon sa karanasan, claw i. Dinidilig ang abonong organiko sa dahon 10.Side dressing j. Ugaliing makipag-usap sa tanim 10
Karagdagang Gawain Magpasama sa iyong kapatid o magulang at magtanong sa may mga taniman na gulay hinggil sa kanilang mga nakasanayang gawin sa pag-aalaga ng halamang gulay. Isulat ang iyong sagot sa kuwaderno. 11
Susi sa Pagwawasto 10. c 9. j 8. a 7. e 6. b 5. f 4. i 3.d 2.h 1.g TAYAHIN: 10.Tama 9. Mali 8. Mali 7. Tama 6. Tama 5. Mali 4. Tama 3. Mali 2. Tama 1. Tama PAGYAMANIN: 5.T 4.T 3.M 2.T 1.M BALIKAN: 5. Peste 4. Basal Application Method 9. Abonong organiko 10. Tabo 5.TAMA 10.TAMA 4.MALI 9. MALI Method Broadcasting 8. 3. Rake 3.TAMA 8. TAMA Side-dressing 7. 6. Foliar Application 7. MALI 2. Hand trowel 1. Hand watering 6. MALI Method 2.MALI Method 1.TAMA TUKLASIN: SUBUKIN: 12
Answers may vary. ISAGAWA: paghahalo ng pataba sa lupa bago itanim ang halaman. 4.Basal Application method - paglalagay ng abonong organiko sa pamamagitan ng dinurog sa sili, sibuyas at luya na hinahalo sa tubig. iispray ng organikong abono sa mga dahon ng halaman. Halimbawa ang pagdidilig ng 3.Foliar application method - ito ay ginagawa sa pamamagitan ng pagdidilig o pag- halaman sa pamamagitan ng kamay o isang kagamitang nakalaan para dito. 2.Side-dressing method-ang abonong organiko ay ilalagay sa lupa na malapit sa ugat ng Kadalasan ito'y ginagawa sa isang maliit na taniman. 1.Broadcasting method - ay ikakalat ang pataba sa ibabaw ng lupa at hindi na hahaluin. Masistemang paglalagay ng abonong organiko: itong basehan sa agham. 4.Ayon sa may mga karanasan, ugaliing kausapin ang mga halaman. Bagamat wala pa at rake. 3.Pinu-pinuhin ang mga malalaking tipak na lupa sa pamamagitan ng paggamit ng bolo masira ang halaman. wastong kagamitan sa pag-aalis ng damo. Maging maingat sa paggawa nito upang hind maagaw ang pataba at tubig na idinidilig sa halaman. Maaring gamitin ang kamay o 2.Panatilihin ang pagtanggal ng mga damo sa paligid ng halaman upang hindi nito hangin. mahahabang ugat ay nagpapatibay sa halaman laban sa malakas na hampas ng pagbubungkal lalo na sa mga halamang pino ang ugat at malambot ang tangkay. Ang na magiging sanhi ng kanilang pagkamatay. Gawing mababaw lamang ang halaman upang makahinga ang mga ugat. Siguraduhing hindi matamaan ang mga ugat 1.Gamit ang bolo, farmer's claw o hand trowel palambutin ang lupang nakapaligid sa Masistemang paraan sa pagbubungkal ng lupa. ang unang pagdilig ay natutuyo kaagad. 4.Matapos madiligan ang gulay, maghintay ng 15 to 20 minuto bago diligan muli dahil galing sa gripo. ang pagamit ng hose ay iminumungkahi dahil nakokontrol nito ang daloy ng tubig 3.Ang hand watering ay mainam sa maliit na taniman. Sa malawak na taniman naman, natatapon ang lupa na siyang sinisipsipan ng mga ugat. 2.Gumamit ng tabo at dahan-dahang ibuhos ang tubig sa tanim. Huwag biglain dahil puwedeng dahilan ng pamumugad ng peste. ito ay magiging dahilan ng pagkakaroon ng peste. Ang tubig na nanatili sa dahon ay 1.Diligan ang mga tanim sa umaga. Ang pagdidilig sa hapon ay hindi iminimungkahi dahil Mga masistemang paraan sa pagdidilig ng mga pananim: ISAISIP: 13
Sanggunian Peralta, Gloria A., et al. Kaalaman at Kasanayan tungo sa Kaunlaran 5 Samadan, Eden F., et al, Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan 4 Curriculum Guide in Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan 5, EPP5AG-0c-5 14