Healthy Teeth for Life fact sheet Kanser sa bibig Binibigyang diin ng fact sheet na ito ang mga babalang palatandaan para sa oral cancer at ang mga aspeto ng pamumuhay na nagdaragdag sa pagtaas ng panganib ng oral cancer. Ano ang oral cancer? Ang kanser sa bibig ay anumang pagtubo ng tisyu na may kanser na nangyayari sa loob o paligid ng bibig. Ang kanser sa bibig ay maaaring nakamamatay. Saan ito tumutubo? Ang kanser sa bibig ay maaaring mangyari kahit saan sa bibig, kabilang ang: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ Mga labi Lalamunan Mga gilagid Bubong ng bibig Sa loob ng pisngi Maliit na lugar sa likod ng wisdom teeth Sa dalawang-katlo na harap ng dila Sa ilalim ng dila Ano ang mga kadahilanan ng panganib para sa pagkakaroon ng oral cancer? ▪ halos 20% ng lahat ng pagkamatay ng kanser, na may higit sa 15 000 Australiano ang namamatay bawat taon mula sa mga sakit na nauugnay sa paninigarilyo) Paninigarilyo at paggamit ng mga produktong tabako (Ang paninigarilyo ay bumubuo ng
Pagnguya o paninigarilyo ng areca nut, betel nut, pan o gutka ▪ iyong panganib ng mga kanser sa bibig at lalamunan) Labis na pag-inom ng alak (May katibayan na ang pag-inom ng alak ay nagpapataas ng ▪ Pagkabilad sa araw ▪ Mga impeksyon sa virus kabilang ang human papilloma virus (HPV) ▪ Pagtanda ▪ Kasaysayan ng pamilya ng kanser ▪ Kadalasang nagkakaroon ng kanser sa bibig ang mga lalaki kaysa sa mga babae ▪ ibang mga Australyano Ang mga katutubong Australiano ay mas madalas masuri na may kanser sa bibig kaysa sa Ano ang mga babalang palatandaan ng oral cancer? ▪ Pamamaga o bukol sa alinmang lugar sa loob ng bibig, sa mukha o sa leeg ▪ Mga sugat sa bibig o sa labi, mukha o leeg, na hindi gumagaling sa loob ng ilang linggo Developed in conjunction with Cancer Council Queensland June 2024 Page 1 of 4
Healthy Teeth for Life fact sheet ▪ Pula, puti o maitim na mga patch sa bibig ▪ Pagkawala ng pakiramdam o pananakit sa anumang bahagi ng bibig, mukha o leeg ▪ Pagdurugo sa bibig na paulit-ulit at hindi maipaliwanag ▪ Nahihirapan o masakit kapag lumulunok, nagsasalita o kumakain ▪ Patuloy na pananakit ng tainga ▪ Hirap sa paggalaw ng dila o panga ▪ Maluwag na ngipin ▪ Binago ang panlasa ▪ Hindi maipaliwanag na pagbaba ng timbang Kung ang alinman sa mga palatandaang ito ay naaangkop sa iyo, kumunsulta kaagad sa isang doktor o dentista. Maagang pagtuklas ng oral cancer Ang regular na pagpapatingin sa ngipin sa ang iyong dentista ay maaaring makatulong sa pagtuklas ng mga maagang palatandaan ng oral cancer. Ang maagang pagtuklas ay nagliligtas ng buhay. Magkaroon ng kamalayan sa anumang mga pagbabago sa iyong bibig, labi, mukha o leeg at iulat ang mga ito sa iyong doktor o dentista. Ang pagpapagamot para sa oral cancer ay mas matagumpay kung mas maaga ang pagtuklas ng oral cancer. Paano ko mababawasan ang aking panganib na magkaroon ng kanser sa bibig? ▪ Magkaroon ng regular na pagpapatingin sa ngipin ▪ Iwasan ang labis na alkohol ▪ Itigil ang paninigarilyo at paggamit ng mga produktong tabako ▪ Kumain ng dalawang serving ng prutas at limang serving ng gulay araw-araw ▪ mga pagbabago sa iyong bibig, labi, mukha o leeg at iulat ang mga ito sa iyong doktor o dental practitioner Ang maagang pagtuklas ay nagliligtas sa buhay. Magkaroon ng kamalayan sa anumang ▪ Iwasan ang labis na pagkakalantad sa araw ▪ mouth transmission ng HPV virus Gumamit ng condom o dental dam sa panahon ng oral sex upang maiwasan ang genital to Ang plano ng Cancer Council Queensland para sa paglilimita sa alak: Developed in conjunction with Cancer Council Queensland June 2024 Page 2 of 4
Healthy Teeth for Life fact sheet 1. Piliin ang mga inuming may mababang alkohol. 2. Bilangin ang iyong standard drinks - manmanan kung gaano karaming alak ang iyong nainom 3. Palabnawin ang mga inuming may alkohol, halimbawa, subukan ang isang wine spritzer (alak at soda water) o isang shandy (beer at lemonade). 4. Gumamit ng tubig upang pawiin ang iyong uhaw at dahan-dahang humigop ng mga inuming may alkohol. 5. Iwasan ang labis na pag-inom. 6. Kumain ng ilang pagkain habang umiinom ka ng alak. Matagal nang alam na ang paninigarilyo ay nakakasama sa kalusugan. Ang pinagsamang epekto ng paninigarilyo at alkohol ay lubos na nagpapataas ng panganib ng kanser, mas higit pa kaysa sa alinman sa mga ito lamang. Hanggang sa 75 porsiyento ng mga kanser sa upper airway (itaas na daanan ng hangin) at digestive system (sistema ng pagtunaw ng pagkain) ay maaaring nauugnay sa pinagsamang paggamit ng alkohol at paninigarilyo. National Health and Medical Research Council. (2009). Mga Alituntunin ng Australia upang mabawasan ang mga panganib sa kalusugan mula sa pag-inom ng alak. Canberra, ACT: NHMRC. Plano ng Aksyon ng Cancer Council Queensland upang ihinto ang paninigarilyo: 1. Tawagan ang Quitline sa 13 QUIT (13 7848). 2. Talakayin ang pagtigil sa paninigarilyo sa isang GP (doktor) o parmasyutiko at planuhin ang iyong estratehiya sa pagtigil nang magkasama. 3. Isaalang-alang ang paggamit ng nicotine replacement therapy o mga non-nicotine na gamot na mabisa sa pagtulong sa mga naninigarilyo na huminto. Makipag-usap sa iyong GP tungkol sa pinakamahusay na opsyon para sa iyo. 4. Tandaan na ang pagtigil sa paninigarilyo ay nangangailangan ng pagsasanay, ang mga nagtagumpay ay ang mga patuloy na nagsisikap. Para sa karagdagang impormasyon ▪ ▪ oras sa isang araw, pitong araw sa isang linggo ▪ ▪ ▪ Makipag-ugnayan sa iyong dentista Tumawag sa 13 HEALTH (13 43 25 84) para sa kumpidensyal na payo sa kalusugan 24 Mag-email sa oral_health@health.qld.gov.au Makipag-ugnayan sa Helpline ng Cancer Council sa 13 11 20 Bisitahin ang Developed in conjunction with Cancer Council Queensland June 2024 Page 3 of 4
Healthy Teeth for Life fact sheet © The State of Queensland, Queensland Health, 2024. Developed in conjunction with Cancer Council Queensland June 2024 Page 4 of 4