Suportado ng Geriatrics Workforce Enhancement Program (GWEP) DHS, DHHS, Kawanihan ng Propesyon sa Kalusugan na iginawad sa Pacific Islands GEC. (Grant No. U1QHP28729). DEMENTIA: Pamamahala sa Mga Aktibidad sa Pag-uugali at Kalusugan para sa mga Bahay Pangangalaga Doktora Aida Wen Kagawaran ng Geriatric Medicine Unibersidad ng Hawaii Ang mga tagatanggap ng pagsasagawa ng mga proyekto sa mga tagatangkilik ng pamahalaan ay hinihimok na malayang ipahayag ang kanilang mga natuklasan at kongklusyon. Ang mga pananaw o opinyon ay hindi samakatuwid na kailangang kumatawan sa opisyal na patakaran ng ACL o DHSS.
Ano ang tatalakayin natin: Mga pangunahing kaalaman sa Demensya • Mga Payo para sa pamamahala ng mga Ugali ng Demensya sa panahon ng COVID Mga Aktibidad sa Kaayusan na magagawa kasama ang matatanda (kakailanganin mo ng isang lugar upang makatayo at makagalaw nang kaunti!) Tai Chi • Pagsasayaw Kailan at Paano tumawag sa Doktor
Mga pangunahing kaalaman sa Demensya
Ano ang hitsura ng Alzheimer's? Neurodegeneration = Pag-urong ng utak mula sa pagkawala ng mga sihay ng ugat!
MARAMING URI NG DEMENSYA DEMENSYA 60-80% Sakit ng Alzheimer's Maagang pagsisimula • Huling pagsisimula Demensyang Baskular (kasama ang WML) Demensya na Lewy Body Sakit ng Parkinson Mga Demensya na Fronto- Temporal Lobe Iba Pang Mga Demensya Metabolismo • Mga droga/lason • Mga tumubong bukol • Panlulumo • Impeksiyon Ang ilang mga uri ay maaaring ibalik (magamot)
Ang DEMENSYA ay HINDI lamang mga problema sa memorya PAGGALAW PANANALITA PAGHATOL Kinabibilangan ito ng memorya at IBA ding mga gamit ng utak NAKIKITA- LAPAD PAGPAPLANO MGA DAMDAMIN
Ang DEMENSYA ay nagdudulot ng mga problema sa PAGGALAW Problema sa mga kumplikadong gawain Problema sa mga pang-araw- araw na gawain Hirap sa mga Pag-uugali at mga Pakikipag-ugnay Pagkabigo at hindi pagkakaunawaan
Pasulong ng Demensya Maaga Banayad-Mahinahon Matindi E S M M 30 25 20 15 Alaala, Paghanap ng Salita, mga Kumplikadong gawain Pagluluto, Pananalapi, Pamimili, Transportasyon Mga Sintomas sa Pag-uugali at Sikolohikal 10 5 Pagligo, Pagsuot ng damit, Pag-aayos ng sarili Paglakad, Pag-upo, Pagpapakain, Kaunting mga salita Kamatayan 0 0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 3.5 4.0 4.5 5.0 5.5 6.0 6.5 7.0 7.5 8.0 8.5 9.0 Taon Gauthier, 1996
PAYO #1: Bigyang pansin ang Kapaligiran Samantalahin ang Pampasok na Pandama Mga Tatak, Orasan, at mga Kalendaryo ANG ISANG NAKAHANDANG KAPALIGIRAN AY HINDI GAANONG MAGDUDULOT NG INIS
PAYO #1: Bigyang pansin ang Kapaligiran Lumikha ng mga Tahimik na Lugar ANG ISANG NAKAHANDANG KAPALIGIRAN AY NAKAKA-PAGPAKALMA AT LIGTAS
Payo #2: Bigyan pansin and mga Pangunahing Pangangailangan MAHALAGANG GAWAIN: nakakatamad, nakakabigo SIKOLOHIKAL: nalulumbay, nag-iisa KALIGTASAN/KAPALIGIRAN: Sobrang-pagkasigla, Takot PISIKAL: Sakit, Gutom, Uhaw, Malamig, Paninigas ng Dumi, Pagkapagod
Mapaghamong Senaryo 1 Pagkabalisa at Lumalaban sa Pansariling Pangangalaga Paraan sa Pangangalaga, Pag-iba ng Direksiyon
Senaryo 1: Kailangan nating palitan ang kanilang higaan at damit Maaari ba kayong tumayo mula sa kama, upang mapalitan ko ang iyong mga sapin sa higaan? Nababad na sila mula kagabi. Bukod dyan, oras na ng almusal. Natutulog pa ako. HINDI ako tatayo sa kama. Hindi ito basa! PAKIUSAP!!!! BASA ang iyong kama! Huwag kang maglakas-loob na hawakan ako! @%$#!! Basang basa ang iyong damit at MANGAGAMOY ang iyong kama kung hindi ko ito mapalitan! Nangangamoy KA!
Ang pagtatalo ay hindi nakakatulong HINDI KAILANMAN PANAYAM PANUTO Sabihin, "SINABI KO sa iyo!" ...
PAYO #3: Subukang Ilagay ang iyong sarili sa kanilang kalagayan 1) Isipin ang mga detalye ng sitwasyon 2) Isaalang-alang ang kanilang pananaw (kabilang ang pag-ilaw, mga anino, mga hugis, pagsasalamin, tunog, tulin) 3) Isaalang-alang ang kanilang mga damdamin 4) Bigyang kahulugan ang kanilang mga pangangailangan 5) Iangkop ang iyong solusyon PANANALITA MGA DAMDAMIN ALAALA PAGHATOL PAGPAPLANO
PAYO #4: Makinig sa kanilang mga Damdamin Hindi ito basa! Kailangan ko ng kontrol dito. Ayokong inuutusan mo ako. Natutulog pa ako. Hindi ako tatayo sa kama. Sinasalakay mo ang aking pansariling kalagayan! Huwag kang maglakas-loob na hawakan ako! @%$#!! Nararamdaman ko na naiinsulto ako! Nangangamoy KA!
Payo #5: Umugnay sa Paraan: #1 NAKIKITA #2 PAGSALITA #3 PAGHAWAK Tulong Kamay sa ilalim ng Kamay Magandang Umaga Tita! Pumunta ka sa harap - ipaalam sa kanila na darating ka
Huminto ka kapag may layo kang 6 na talampakan - kumuha ng Kung hindi nakahiwalay/ naka- kuwarentenas, maaaring panandaliang alisin ang maskara Pumunta sa GILID - maging suportado HUWAG magtalo pahintulot upang makapasok sa pansariling puwang Ibigay mo ang sensyas ng "Kumusta" at sabihin "Kumusta!" - kumuha ng koneksyon sa biswal at sa pakikinig ▫
▫ Maging MABABA -huwag gamitin ang iyong tangkad upang manakot - lumuhod o umupo ▫ MAGING magiliw - magsabi ng magandang Mag-alok ng PAGKAMAYAN - ipaalam sa kanila kung ano ang gusto Mamaaaring yumuko sa halip mo - kumuha ng pahintulot na pumasok Gamitin and Kanilang PANGALAN - ang pangalan na GUSTO niya - bagay - bumati o pumuri - magpakilala gamit ang iyong pangalan TAPOS maghintay ...... gumawa ng pansariling koneksyon PAGKATAPOS ... isuot ang maskarang surgical at faceshield DAHAN-DAHAN - bumabagal ang mga reaksyon habang ▫ tumatanda tayo - mas tumatagal makapasok ang impormasyon Galing kay Teepa Snow, Positive Approach to Care
Senaryo 1: Kailangan nating palitan ang kanilang higaan at mga damit Ilang Mga Ideya Dahan-dahang gisingin (buksan ang mga shade, buksan ang mga ilaw, banayad na musika, huni ng mga ibon) Masayang pagbati sa pintuan, ipakilala ang iyong sarili, purihin sila. • Mag-ingat sa iyong reaksyon sa kanila (nararamdaman nila ang iyong pagkainis, galit at kainipan) Tumugon sa kanilang mga emosyon • Umapela sa kanilang mga emosyon - mararamdaman mo na ikaw ay parang isang reyna! Pagkatapos ay magkaroon ng pampagana! Himokin. Pag-usapan ang isang taong nais nilang mapasaya. Mahinahong lumapit, Kalmadong tono, magalang • Huwag silang madaliin. • Limitadong mga pagpipilian • Kung tumanggi sila - subukang muli mamaya.
Mapaghamong Senaryo 2 Gumagala, Nais na umalis Pag-iwas at Pagpaplano
Senaryo 2: Oras na para umuwi Sa nagdaang mga ilang araw, tuwing gabi bandang 4 ng hapon, hindi mapakali si G. B at nagsimulang maglibot sa pagsubok ng iba`t ibang pinto upang siya ay "makauwi". Uuwi na ako G. B! HINTO! Saan ka pupunta? Hindi. Tapos na ako sa trabaho. Oras na ngayon para umuwi. Ngunit nasa bahay ka na! Nalalala mo? Ito na ang bagong bahay mo! Lumipat ka dito noong isang lingo ... Hindi - naghihintay sa akin ang asawa ko. Kailangan kong ilakad ang aso ko. Namatay na ang asawa mo. Nakatira ka na dito. Paano mong nalaman? Wala kang alam.
Senaryo 2: Oras na para umuwi Ilang Mga Ideya Makipagugnay ka sa kanya ng mahinahon at/o masayang-masaya! • Huwag makipagtalo • Tugunan ang kanyang mga damdamin • IHAYAG AND SUPPORTA: Mukhang may pupuntahan ka. May tao ka bang hinahanap? May kailangan ka ba? Mayroon ba akong magagawa upang matulungan ka? LINLANGIN at MAG-IBANG DIREKSYON: Hmmm. Kwentuhan mo ako tungkol sa asawa mo. Kwentuhan mo ako tungkol sa aso mo .... Tawagan natin ang anak mong lalaki. Kamustahin natin siya. O, naamoy mo ba yung pagkain? Sa palagay ko hapunan na. Gutom na ako. Punta muna tayo sa banyo at maghugas bago mag-hapunan.
Senaryo 2: Oras na para umuwi Ilang Mga Ideya Makipagugnay ka sa kanya ng mahinahon at/o masayang-masaya! Huwag magtalo • Tugunan ang kanyang mga damdamin • IHAYAG AND SUPPORTA: Ngunit ano ang maari kong gawin para maiwasan itong mangyari araw-araw? Mukhang may pupuntahan ka. May tao ka bang hinahanap? May kailangan ka ba? Mayroon ba akong magagawa upang matulungan ka? LINLANGIN at MAG-IBANG DIREKSYON: Hmmm. Ikuwento mo ako tungkol sa asawa mo. Ikuwento Tell mo ako tungkol sa aso mo .... Tawagin natin ang anak mong lalaki. Kamustahin natin siya. O, naamoy mo ba yung pagkain? Sa palagay ko hapunan na. Gutom na ako. Punta muna tayo sa banyo at maghugas bago mag-hapunan.
Mga Kaugalian = Ihayag ang mga Di-natugunang mga Pangangailangan Hindi nila mahanap ang mga tamang salita Maging isang Tiktik - Ilagay ang sarili mo "sa kanyang mga sapatos" at hanapin ang mga kanyang mga di-natugunang pangangailangan : Hanapin ang mga sanhi. • Bigyan pansin ang mga detalye ng kalagayan niya: • Magtanong: Sino, Ano, Kailan, Saan, Bakit, Paano? • "Makinig" sa kanilang mga damdamin Mangyaring ibahagi ang ilan sa iyong mga ideya sa CHAT BOX!
Senaryo 2: Oras na para umuwi Ilang Mga Ideya ANO ANG NAGBUNSOD NITO: 4pm - nakikita niya ang mga taong papasok o "pauwi" at gustong niyang umuwi din. BAKIT? Ang lugar na ito ay hindi parang tahanan - Walang kilalang tao at walang pamilyar dito Iniwan niya noon ang trabaho ng 4pm araw-araw at umuwi pagkatapos ay inilalakad niya ang aso.
Senaryo 2: Oras na para umuwi Sa nagdaang mga ilang araw, tuwing gabi bandang 4 ng hapon, hindi mapakali si G. B at nagsimulang maglibot sa pagsubok ng iba`t ibang pinto upang siya ay "makauwi". ANO ANG NAGBUNSOD NITO: 4pm - nakikita niya ang mga taong papasok o "pauwi" at gustong niyang umuwi din. BAKIT? Ang lugar na ito ay hindi parang tahanan - Walang kilalang tao at walang pamilyar dito Iniwan niya noon ang trabaho ng 4pm araw-araw at umuwi pagkatapos ay inilalakad niya ang aso. Plano kasama ang 3 P's PAGHANDA (Prepare) PAGPIGIL (Prevent) MAGING NASA KASALUKUYAN (be Present)
Senaryo 2: Oras na para umuwi PAGHANDA (Prepare) Plano kasama ang 3 P's PAGPIGIL (Prevent) Magtalaga ng tiyak na kawani na gugugol ng oras sa kanya bago ang 4pm. Magdala ang pamilya ng pamilyar na mga bagay at mga litrato. • Maghanda ng isang personal na listahan ng musika Kumuha siguro ng isang pinalamang laruang aso Huwag palalain sa pamamagitan ng pagtatalo o "muling i-tuon" sa kanya • Tiyaking natutugunan ang mga pangunahing pangangailangan Magsimula ng isang bagong gawain sa gawain para sa kanya Ikubli ang pintuan, mga mural, takpan ang busol, itim na kuskusan ng paa. Mga palatandaan sa pinto Mag-iskedyul ng mga virtual na pagbisita o pagbisita sa bintana kasama ang anak na lalaki Maglakad / mag-ehersisyo kasama siya sa araw Magbigay ng meryenda o gawain sa 4pm Tumawag sa anak / bisitahin MAGING NASA KASALUKUYAN (be Present) Muling bigyan ng katiyakan Kalmadong boses Suporta Maging kanyang "Matalik na Kaibigan"
Payo #6: Subukan Maging "Matalik na Kaibigan" ◦ Patunayan ang mga Damdamin ◦ Muling bigyan ng katiyakan ◦ Makinig ◦ Magpakita ang Pagmamahal ◦ Humingi ng Pahintulot ◦ Hikayatin ◦ Magbigay ng Papuri ◦ Pantay Kayo - Magtulungan "iwasan and kahihiyan" Maging Makasalakuyan = Tumuon sa Relasyon
At tangkilikin ang bawat isa ... Kilalanin ang bawat isa - Gumunita ◦ Magkasamang gumawa ng mga nakakatuwang bagay ◦ Magkasamang tamasin mga simpleng bagay ◦ Magkasamang magdiwang ng mga espesyal na okasyon Madalas magkwento ng nakakatawa ◦ Magkasamang tumawa Hindi ito tungkol sa "Gawain"... Ito ay higit na tungkol sa "PAGIGING KASAMA" ang tao.
Mapaghamong Senaryo 3 Sumunod sa mga Utos: Pagsuot ng Maskara, Paghugas ng Kamay, at Pagpapanatili ng Pagitan mula sa Kapwa-tao Pagaanin ang mga Gawain, Ipakita at Maglaan ng Oras
Senaryo 3: Hugasan natin ang iyong mga kamay! Oras na ng hapunan - Pumunta ka sa banyo at maghugas ka ng mga kamay mo! Hindi ko kailangan gamitin ang banyo! Isuot mo ang maskarang iyon! Ano ito? Hindi ako nagsusuot ng mga maskara kahit kailan Kausapin mo ang doktor! Sino ang nasa kompyuter?
Payo #7: Pagaanin, Ipakita at Bigyan ng Mas Malaking Oras • Magbigay ng pangunahing impormasyon (ng hindi masyadong may madaming sinasabi) Magbigay ng mga utos na may nag-iisang hakbang • Kung walang sagot, maghintay (tahimik na bumilang hanggang 10) bago muling tanungin Humiling ka sa kanila ng TULONG. • Gumawa ng mga bagay na magkasama kayo • Kung tumutugon, magbigay ng maraming pampatibay-loob Oo!, Magandang Trabaho, Salamat, • Ngiti, Tumango, Yakap, Himas
Payo #7: Hugasan natin ang iyong mga kamay! Ilang Mga Ideya • Subukan ang isang pinangangasiwaang iskedyul sa kalinisan ng kamay • Itaguyod ang koneksyon, (tahimik na magbilang ng 10 segundo) habang naghihintay ng sagot. Subukan ang iba't ibang mga salita. • Gumamit ng mga biswal, berbal at pandamdam na pahiwatig Magpakita ng mga kinagigiliwang karatula o larawan na maaari para sa may demensya • Paisa-isang hakbang lang • Bigyan ng sabon o sanitizer para sa kamay, ipakita at magkasamang gawin ito ng x 20 na segundo Kantahin ang isang kanta x 20 segundo Bigyan ng Pampatibay-loob: biswal, berbal, pandamdam • Tumango ng Oo, malaking ngiti, "salamat!", umapir o shaka • Gumamit ng moisturizer upang maiwasan ang tuyong balat
Pagsuot ng Maskara Maaring mahirap makuha ang isang residente na may demensya na magsuot ng isang maskara; samakatuwid mahalaga na ang mga kawani ay magsuot ng maskara. Gumamit ng mga nakakatuwang maskara upang hikayatin ang mga residente na magsuot nito, basta hindi ito nakakabahala. Ang Demensya at ang mga Maskara ay nagpapahirap sa komunikasyon - maging matiyaga at maunawain.. Payagan ang mga residente na makita ang iyong mukha at pakinggan ang iyong boses bago ilagay ang maskara upang maaari silang tumugon muna sa iyo at magbigay ng mga biswal na pahiwatig kung hindi ka nila marinig nang maayos Kapag nakikipag-usap sa kanila na nakasuot ng maskara, gumamit ng maraming kilos at demonstrasyon Magpakita ng positibong emosyon, Gamitin ang iyong mga mata upang ngumiti!
Pagpasyal ng Ligtas Magbigay ng mga ligtas na lugar upang gumala. • Gumamit ng mga biswual na senyas upang paalalahanan ang mga residente sa mga ipinagbabawal na lugar. • Siguruhing ligtas ang paligid ng di-ligtas na lugar sa pamamagitan ng mga tauhang pang-seguridad o sistemang seguridad Magbigay ng pagkagambala sa pamamagitan ng pinangangasiwaan at nakabalangkas na pang-araw-araw na mga aktibidad, kasama ang ilang pangaraw-araw na ehersisyo, tulad ng mga indibidwal na paglalakad sa labas kasama ang mga miyembro ng kawani.
Pagpapanatili ng Pagitan mula sa Kapwa-tao Siguraduhin na ang mga pantulong sa pandinig, mga salamin sa mata ay magagamit upang mapahusay ang komunikasyon Taasan ang isa-sa-isang nakabalangkas na programa sa buong araw. • Lumikha ng mas maraming mga aktibidad na nakakaengganyo sa mga silid ng residente: Mga manicure / pedicure • Lugar para sa mga likhang sining at pagbasa • Makipagtulungan sa mga residente upang palamutihin ang kanilang mga silid • Magtanim ng mga binhi • Maliit na tangke ng isda Samantalahin ang mga lugar sa labas para sa paglalakad at pagbisita sa ligtas na distansya • Hikayatin ang mga residente na kumain sa kanilang mga silid, o dalangan ang mga serbisyo sa hapag kainan Hikayatin ang pagbisita ng mga mahal sa buhay sa pamamagitan ng telepono o video chat, pag-uusap sa mga bintana na may mga telepono, mga pagbisita na drive-by
Mapaghamong Senaryo 4 Pamamahala ng Pagkabalisa
Senaryo 4: Tulong! Tulong! ...Nanonood si Ms. W ng balitang panghapon (tungkol sa pandemya at mga ligaw na sunog) at nagsimulang tumawag bawat 15 minuto. Tulong! Tulong! Halika Tulungan Mo Ako! Wala siyang anumang tiyak na kahilingan. Gusto lang niya na samahan mo siya. Tulungan Mo Ako!
Senaryo 4: Tulong! Tulong! ...Ano ang di-natugunang pangangailangan? Tulong! Tulong! Ano ang 3 P's? Paghanda (Prepare), Pagpigil (Prevent), Maging nasa Kasalukuyan (be Present) Halika Tulungan Mo Ako! Tulungan Mo Ako!
Senaryo 4: Tulong! Tulong! Ilang Mga Ideya • PAGHANDA (Prepare): Maghanda ng isang kalmadong kapaligiran PAGPIGIL (Prevent): Isaalang-alang ang pagbawas ng daloy ng media sa pamamagitan ng pagpatay sa TV sa mga karaniwang lugar • Huwag talakayin ang iyong sariling mga pagkabalisa at mga opinyon sa harap ng mga residente MAGING NASA KASALUKUYAN (be Present) : Magbigay ng mga simpleng makatotohanang sagot sa kanilang mga katanungan Maglaan ng oras upang makinig at patibayin ang kanilang mga inaalala at damdamin Magbigay ng katiyakan na lahat ay gumagawa ng lahat na kanilang makakaya upang makatulong
Mapaghamong Senaryo 5 Inip at Kalungkutan Mga Sandali ng Kagalakan
Scenario 5: Nars! Nars! ...Nakahiga si Gng. Y sa kanyang kama nang mag-isa ng 7 ng gabi sa kanyang silid, na tumatawag bawat 15 minuto. Wala siyang anumang tiyak na kahilingan. Ano ang kanyang di-natugunang pangangailangan? ...tumatahimik lang kapag may nagsasalita sa kanya sa tabi niya. Nars! Nars! Nars!
PAYO #8: Lumikha ng Mga Sandali ng Kagalakan ang isang tao na may demensya ay nakatira mula sa isang sandali sa susunod na sandali... ... ... Ituon ang iyong lakas Paglikha ng mga Sandali ng Kagalakan -- Jolene Brackey
Mas Mahalaga Kailanman! Dahil hindi maipaliwanag ang coronavirus sa mga residente • Hindi mabisita ng mga residente ang kanilang pamilya at mga bisita, at iba pang mga taga-suporta na maaari nilang tawagan dati Dahil nararamdaman ng mga pamilya na sila ay may kasalanan • May panganib ng depresyon, pag-uugali, at pagtanggi dahil sa pagkahiwalay sa lipunan, at hindi na nakatuon tulad ng dati.
Ano Ang Gumagana: Ang sistematikong pagsuri ng sistematikong pagsusuri ng mga interbensyong di-pharmacological upang gamutin ang pag-uugali sa mas matatandang mga pasyente na may demensya. Ang SENATOR- OnTop Series 2017; Iosief et al. BMJ Open 2017; 7e012759. BMJ Open 2017; 7e012759. doi: 10.1136 / bmjopen-2016-12759.
Mga Makahulgang Gawain Nakakaengganyo Pinahahalagahan ng mga Matatanda Nakasentro ang Tao Tuluy-tuloy na Programa Walang Kabiguan
i u N a a h a K a n a y r o m e M g n a t r o p u S g n a n o p o K l Gawain sa Trabaho Mga Gawain sa trabaho (pagiging produktibo at kapaki-pakinabang) Hal: Paghahardin, pagluluto, paglilinis, paglalaba, gawaing kahoy, pangangalap ng pondo, atbp e k i u K e a H l
Pangangalaga sa Sarili Pangangalaga sa sarili Hal: "kalayaan", mga ADL, ehersisyo, Ayusin ang buhok
· k i u K e a H l Mga Gawaing Libangan Libangan Hal: pag
-aayos ng bulaklak, malikhaing likhang sining M a u n a a n l i
Mga Gawaing Libangan Libangan Hal: pag-aayos ng bulaklak, pagbisita, paglalaro, panonood ng musikal/ pelikula
i u N a a h a K l Mga Gawaing Libangan Libangan Hal: paglalaro, pelikula K a h a a N u l i
Mga Gawaing Nakakarelax Pagpapahinga Hal: pagngangalit, pagtumba-tumba, paghawak ng kamay, pagmamasahe, panonood ng isda, palayawin ang aso
i n a a n u a M l Nakapagpapaalala Gumamit ng mga larawan na nakalagay sa mga plastik o mga frame na maaaring madaling linisin
Musikang Terapewtika NAI
UUGNAY at
PANSARILI
Musika sa iPod at Programa sa Memorya Malawakang naisapubliko • Samahan ng Alzheimer's, NPR, NYT, CNN, atbp. "Alive Inside" Documentaryo (Dan Cohen) Pansariling listahan ng musika • Ang mga paboritong musika ay nagdudulot ng malalim na alaala na nagbibigay buhay sa mga residente at kliyente • Pinakamahusay na gamitin sa panahon ng Pagbabago.
Pampasigla ng Pandama
pandama pampasigla Di-gaanong Inip o Walang ginagawa Mas Masaya at Kontento Mas Masisiyahan
...Parangalan ang DiwasaKalooban Hal: Magiliw na Pansariling Pangangalaga, mga Lotion, Saklaw ng Paggalaw
Malambot na hawak Mga tunog na nakapapawi ng pagod
Panlasa Mga Biswual (kulay/ kalikasan) Hawak ng Tao
PAYO #9: Gumawa ng isang Pangaraw-araw na Iskedyul: Halimbawa Umaga Hapon Gabi Maghugas, magsipilyo, magbihis Maghanda at kumain ng tanghalian Maghanda at kumain ng hapunan Kumain ng almusal • Maghugas ng pinggan Gunitain ang mga lumang larawan • Makinig ng musika, kumanta Tingnan ang koreo • Diligan ang mga halaman • Umidlip • Tumwag sa Pamilya Maglaro ng baraha • Humanda para matulog Magkasamang magbasa ng isang libro Ang isang mahuhulaang gawain ay nakakabawas ng mga pagkakataong pagkabalisa at pag-uugali
PAYO #10 Pagsamahing hilahin ang iyong "Koponang Demensya" Ito ay isang "larong koponan" Bumuo sa pansariling oras Magkasamang lumikha ng isang plano Subaybayan ang iyong sarili para sa burnout ng tagapag- alaga Sino ang bahala sa Lunes, Martes, umaga, hapon, atbp. Panayam ng Zarit Burden Sino ang tumutulong sa mga appointment ng doktor? Magkaiba ba pagdating sa katapusan ng linggo? Magkaroon ng "Plano B", kung sakaling magkasakit ang ilang mga tagapag-alaga
Ano ang Sanhi ng Mapaghamong Pag-uugali? DEMENSYA= progresibong MABAGAL na pagbawas sa kognitibo dahil sa sakit sa utak DELIRYO = BIGLANG pagbabago sa katayuan sa pag-iisip mula sa isang problemang medikal VS. Kumuha Kaagad ng atensyong Medikal! 60-80% Sakit ng Alzheimer's Demensyang Lewy Body Demensyang Baskular (kasama ang WML) Maagang pagsisimula • Huling pagsisimula Mga Demensya sa Harap ng Pilipisang Umbok Iba Pang Mga Demensya Mga Tumor • Pagkalumbay • Sakit ng Parkinson's Dahil sa isang Medikal na Suliranin Ang ilang mga uri ay maaaring ibaliktad (magamot)
Mga CNA at iba pang mga tauhan naghahanap: Kumuha ng atensyong Medikal!
Ang Mga Nars Ay Naghahanap Ng: Talamak na pagsisimula (hal: bago sa huling 2 araw) Kawalan ng pansin (hal: problemang sumagot sa mga Tanong) Di-organizadong pag-iisip (hal: naghihilusin, paranoyd) Nabagong kamalayan (hal: inaantok sa araw) Ang pasyente ay maaaring may sakit na Medikal na dapat gamutin! ISANTABI ang DELIRYO using The "CAM"" Confusion Assessment Method 1 at 2 at alinman sa 3 o 4
Pagsusuri sa Deliryo Mga karaniwang sanhi ng Deliryo: 1. Mga epekto ng gamot 2. Mga impeksyon 3. Mga Di-pangkaraniwang 4. Laboratoryo Iba pang mga sakit sa medisina Halimbawa: Mga sakit sa puso o baga • Neurologic (hal: pag-agaw, stroke) • Operasyon • Di-magandang nutrisyon, kulang sa tubig Mga problema sa ihi, o pagdumi 65
Pagsusuri at Paggamot ng Mga Pag-uugali Hahanapin ng Doctor ang mga Pinagbabatayang Suliraning Medikal • Examinasyong Pisikal • Mga Pagsusuri sa Laboratoryo / mga X-ray • Repasuhin ang mga gamot Para sa Deliryo- Tratuhin ang pinagbabatayang kondisyon Para sa Demensya- walang lunas, ngunit ang mga gamot ay maaaring makapagpabagal ng pagbaba o pagbutihin ang mga pag-uugali Ihinto ang mga gamot na maaaring magpalala sa paggana ng utak 66
Paano naman ang tungkol sa mga Gamot para sa mga Pag-uugali? Ang "mga gamot sa pag-uugali" ay HINDI mainam Mga side effects: higit na pagkalito, pagpapatahimik, pagbagsak, mga stroke, edema, pagtaas ng timbang, gstiffnesslucose, pagtaas ng triglyceride Ang lahat ng mga gamot ay may mga epekto • Ang mga gamot na psychotropic ay maaaring "makatuwiran" para sa mga guni-guni, maling akala, at matinding pagkabalisa na nakakasakit sa kanila at sa iba pa SUBUKAN MUNA ANG MGA SUPORTADONG DISKARTE NA HINDI KINAKAILANGAN NG GAMOT! 67
Magbigay ng Mga Tiyak na Paglalarawan SUMISIGAW Mapang-abusadong pananalita Pagkabalisa Paulit-ulit na mga tanong Magtatanong ang Doctor tungkol sa mga Espesipikong Pag-uugali Nagtatapon Naghahampas Naninipa Hindi Mapakali Pagtapik Hindi makatulog BERBAL PISIKAL 68
Mga Guni-guni o Delusyon Mga guni-guni - nakikita o naririnig ang mga bagay na wala roon. Mga nakakatakot na delusyon-paniniwala sa mga bagay na hindi totoo Dapat may magbantay sa mga bata.. Mayroong mga insekto sa aking pagkain ...... Ang mga kababaihan ay nagpaplano laban sa akin May lason sa inumin ko
Ilarawan ang Dalas Mas mababa sa isang beses sa isang linggo • Dalawang beses o maraming beses bawat lingo Isa o dalawang beses sa isang araw • Maraming beses sa isang araw • Maraming beses sa isang oras
Pakikipag-ugnayan Paano tumawag sa Doktor kung kailangan mo ng mga gamot o atensyong medikal Iminumungkahi namin ang paggamit ng isang pamantayan na proseso ng komunikasyon tulad ng "SBAR" S- Sitwasyon B- Karanasan (Background) A- Pagtatasa (Assessment) R- Hiling (Request)
Bago Tumawag ng Doktor: • Mangolekta ng impormasyon mula sa iba`t ibang mga kawani tungkol sa anumang mga pagbabago na napansin nila (ITIGIL AT PANOORIN) Ipunin ang Impormasyon na "SBAR": Suriin ang residente Suriin ang Mga Vital Sign • Suriin ang Talaan para sa: • PMH, Katayuan ng Code • Alerhiya • Kamakailang mga kamakailang mga pagsusuri sa laboratoryo Kamakailang pagbabago ng gamot Bilang karagdagan - isaalang-alang ang kasaysayan ng Psychiatric o Kasaysayan ng pang-aabuso/trauma (PTSD)
Buod ng Pangunahing Impormasyon para sa SBAR at Dokumentasyon: n o y s a w Impormasyon Mga Tiyak na Pag-uugali Mga Halimbawa "Tinatawagan kita tungkol sa ilang mga mapaghamong pag-uugali" Pananalita, Pisikal, Mapanganib sa sarili o sa iba? Gaano kalubha? Maaring baguhin ang direksyon t i S Panahon Patuloy, Unti-unti, Biglang Pagsisimula? Kailan ito nagsimula? Gaano ito tumagal? Gaanong kadalas? n a s a n a r a K Dating Kasaysayan ng Medikal at Psychiatric Kamakailang operasyon, kasaysayan ng banayad na demensya, pagkalungkot at pagkabalisa, PTSD Mga Palatandaan ng Deliryo Mga guni-guni, Mga Delusyon, Hindi pagiintindi, Mas Inaantok a s a t a t g a P Mga Palatandaan ng Karamdaman o Sakit Mga Mahahalagang Palatandaan, Impeksyon, dehydration o kulang sa tubig, pagbabago ng gamot, kahinaan ng pokus Paglalarawan ng Pag-uugali Sino, Ano, Kailan, Saan, Bakit? Anong diskarteng di-gamot ang sinubukan mo?
Buod ng Pangunahing Impormasyon para sa SBAR at Dokumentasyon: Impormasyon Ano ang inaalala mo? Mga Halimbawa Nag-aalala ako na ang mga pag-uugali na ito ay maaaring sanhi ng ... Bagong gamot? g n i l i H Anumang mga Pagsusuri? Anumang Paggamot? Nais mo bang makakuha ng mga x-ray o laboratoryo? O mag-order ng iba pang mga pagsusuri? Sa palagay ko hindi natin siya kailangang bigyan ng anumang mga gamot na antipsychotic ngayon - mas tumutugon siya ng mas maayos sa _(di-gamot)____. Gayunpaman, maaari ba tayong magkaroon ng anumang gamot kung sakali...? Nais mo bang baguhin ang anumang mga gamot? Paano mag-monitor? Gusto mo bang tawagan ka namin bukas upang ipaalam sa iyo kung paano siya tumugon sa pagbabago ng gamot?
Iba Pang Dokumentasyon Kapag ang mga gamot na antipsychotic ay isinasaalang-alang o ginamit, dapat mong: Tukuyin ang target na sintomas (bago at pagkatapos), magbigay ng tiyak na paglalarawan Isama ang pagsisimula, dalas, at kalubhaan ng pag-uugali Nakakasama ba ang pag-uugali sa pasyente o sa iba? Talakayin ang paggamit sa isang kahalili, at idokumento ang kanilang pag-unawa sa mga panganib at benepisyo Kumuha ng mga form ng pahintulot (kung bahagi ng iyong patakaran sa pasilidad) Ang isang malinaw na paglalarawan ng mga sintomas ay tumutulong upang: 1) Padaliin ang tiyak at mabisang paggamot 2) Bigyan katwiran ang paggamit ng mga gamot 3) Tulungan kaming magpasya kung magagawa ang Unti-unting P b D i