i)ii !
ANG MGA HALIGI NG PANANAMPALATAYA N i Jaa'far Sheikh ldris Salin Sa Pilipino N i Abdullatif E. Arceo
PAMBUNGAD Ang mga haligi ng pananampalataya, a n g l m a n n a i b i n i g a y s a m a r a m i n g t a l a t a ng Quran at mga sawikain ng Propetang s i M u h a m m a d , s u m a k a n y a n a w a a n g kapayapaan, ay ang paniniwala sa Allah, sa mga Anghel, sâ Kanyang mga Aklat, s a K a n y a n g m g a S u g o , s a K a b i l a n g Buhay at sa Qadar (Kasasapitan). lto ay m g a p a n g k a r a n i w a n g s a l i t a ; n g u n i t a n g d i - M u s l i m n a m a m b a b a s a a y m a a a r i n g m a g k a m a l i k u n g i n i i s i p n i y a n g a n g m g a k a i s i p a n g p a n g - l s l a m n a i b i n i b i g a y n i t o a y k a t u l a d d i n n g i b a n g m g a r e l i h i y o n o pilosopya, Dito ay inaasahan na ang mga s u m u s u n o d n a p a g t a t a m b a d , n a isinagawa ng ayon sa liwanag ng Quran a t m g a s a w i k a i n n g P r o p e t a , a y makagagawa na ang ganitong bagay ay maging maliwanag. lto ay makagâgawa r i n n a m a g i n g m a l i w a n a g a n g katotohanan ng rnga pang-lslam na konsepto ng pananampalataya na sa m a r a m i n g p a r a a n a y n a i i b a s a ?.
kinikilafang pananaw ng Kanluran. Sa K a n l u r a n , a n g p a n a n a m p a l a t a y a a y kalimitang sumasalungat sa katuwiran at karunungan. Subalit, ayon sa Quran , ang tunay na pananampalataya ay yaong n a b a b a t a y s a k a r u n u n g a n n a pinatitibayan ng mga katibayan. Ang a n u m a n g p a n i n i w a l a n a w a l a n g pinagbabatayan at hindi pinatitibayan ay itinuturing ng Quran na isa lamang pagkakagusto at nahihiling na dapat iwasan ng may pag-iisip na tao. Samakatuwid, ang tunay na pananampa- lataya ay matatamasa sa pamamagitan n g p a g t a n a w a t p a g h a h a n a p n g karunungan at hindi sa bulag at walang katuwirang pakikiugnay. Ang tao na nasasandatahan ng gayong maliwanag na pananampalataya ay makapapasok ng may malaking pagtitiwala sa isang makatuwirang pakikipagtalakayan sa mga tao na hindi nakikihati sa kanyang mga paniniwala at may pag-asa na maipakita sa kanila ang kanilang mga 3
4 pagkakamali at kahinaan at makapag- wagi sa kanila sa katotohanan. Kung ang ganitong sulatin ay makatutulong sa m a m b a b a s a u p a n g h u m a k b a n g s a gayong panuntunan, asa ng kanyang layunin at ang lahat ng pagpupuri ay nauukol sa Allah. ito ay nakapagtam-
ALLAH S i M u h a m m a d , s u m a k a n y a n a w a a n g k a p a y a p a a n , a y i s i n u g o u p a n g anyayahan ang mga tao sa Allah at u p a n g i t u r o s a k a n i l a k u n g p a p a a n o n i l a m a i s a s a g a w a a n g k a n i l a n g t u n g k u l i n n a s i y a n g d a h i l a n k u n g b a k i t s i l a n i l i k h a , a l a l a o n g b a g a a y u p a n g s u m a m b a s a Kanya. Marami sa mga tao na kanyang p i n a g p a h a y a g a n m a l a b o n g k a i s i p a n n g A l l a h . A n g i b a a y n a n a n a l i g s a k a n y a , n g u n i t a n g i l a n s a k a n i l a a y t a n d i s a n g a t e i s t a ( o d i naniniwala na may Allah o materyalista ( o m a p a g h a n g a d l a m a n g s a m g a k a s i y a h a n g d u l o t n g m u n d o ) n a a n g pananangan ay "kami'y nabubuhay at kami'y mamamatay at tanging Panahon lamang ang makasisira sa amin" (Quran ,45:24), Bago maanyayahan ang gayong ateista sa Allah ay marapat munang mahikayat sif a na mayroon ngang AIIah. "Ano ang dahilan na mayroon ka upang a y m a y r o o n g
maniwala na mayroong Allah ?" lto, sa k a t u w i r a n n g k a i s i p a n , a n g u n a n g tanong na dapat itanong sa kanyang sarili ng ateista. Ang kasagutan ng Quran s a g a y o n g t a n o n g a y i b i n i g a y s a sumusunod na talata: "Si/a ba'y nilikha mula sa wala? O sila ba sa kanilang sarili ay manlilikha? Sila ba ang lumikha sa mga kalangitan af kalupaan?" (Quran52:35-36) Ang Quran ay nagsasaad dito na ang lahat ng mga bagay katulad ng tao ay m a y r o o n g s i m u l a s a p a n a h o n , a t mayroon lamang na tatlong bagay upang maipaliwanag kung paano ito nangyari. a . M a a a r i n g i t o ' y n a l i k h a , o nagawa, o lumitaw mula sa wala, alalaong baga, ito ay nagmula sa wala. b . O s i l a a n g l u m i k h a s a k a n i l a n g s a r i l i . k. O mayroon itong Manlilikha, may pinanggalingan, o may 6
gumawa, ng labas sa kanifang sarili. Ang pangatfong posibitidad ay hindi binanggit sa siniping talata (ng euran ) ngunit ito ay nangangahulugan ng gayon sapagkat ang talatang ito ay ipinahayag s a m g a t a o n g n a g t a t a k w i l n g pagkakaroon ng Manlif ikha at ito'y nagsasabi sa kanila na kung wala ang Manlilikha, sa gayon ay dalawa na f a - mang ang maaari (posibilidad) na nalalabi. Ngunit ang Quran ay hindi naghayag ng mga detalye upang maipakita kung bakit ang unang dalawang paksa ay hindi mapangangatuwiranan. Ang kaliwanag- an ng pagpapahayag sa kadalasan ang n a k a h i h i k a y a t t a o s a k a t o t o h a n a n o d i - k a t o t o h a n a n n g pananaf ita. Ang kaisipang pagtanaw dito, na higit na pisikal na pagtanaw, ay p a n i n i w a l a ( o p a g t a t a k w i l ) . t t o a y lumabas sa kaso ng ganitong pananalita n g Q u r a n s a p a m a m a g i t a n n g s a m g a 7
I makasaysayang pangyayari. Si Jubayr l b n M u t ' i i m , n a n o o n a y d i p a M u s l i m a y i p i n a d a l a n g m g a Q u r a y s h n a m a y m i s y o n p a r a s a m g a M u s l i m n g M a d i n a . Sinabi niya na sa kanyang pagdating doon ay narinig niya ang Propeta, na s i y a n g n a m u m u n o s a p a n g g a b i n g p a g d a l a n g i n , a y d u m a d a l i t n g S u r a t a l - Tu r, at nang siya'y sumapit na sa talatang s i n i p i s a i t a a s , " a n g a k i n g p u s o a y h a l o s m a w i n d a n g . " D i n a g t a g a l , p a g k a r a a n n o o n , s i J u b a y r a y y u m a k a p s a l s l a m . Papaano itong nangyari sa kanya? S a p a g k a t m a r a h i l a n g t a l a t a a y n a k a g a w a u p a n g m a g i n g m a l i w a n a g s g kanya ang lahat sa unang pagkakataon. N a p a g m u n i - m u n i n i y a n a h i n d i n g a m a f i f i r i p u p a n g a n g i s a n g b a g a y a y l u m i t a w o m a g a w a n g m u l a s a w a f a , a t l a l o n g h i g i t n a d i m a l i l i r i p , n a i t o ' y l u m i t a w m u l a s a k a n y a n g s a r i l i . K a y a nga't ang tangi lamang magiging pasya ay marapat na ito ay mayroong tagalikha n g f a b a s s a k a n y a n g s a r i l i .
9 Ang isang pananalita, samakatuwid ay di mapapangatwiranan kung ito ay nangangahulugan ng pagtatakwil sa a n u m a n g g u m a w a o p i n a n g g a l i n g a n n i y o n . D a t a p u w a ' t k a h i t n a n g a t a n g g a p i n n a i t o a y t u n a y , m a a a r i n g a n g t a o ' y m a g t a k a k u n g b a k i t a n g p i n a n g g a l i n g a n , a n g l u m i k h a o g u m a w a ay Allah na siyang dahilan ng pag- a a n y a y a n i M u h a m m a d , s u m a k a n y a nawa ang kapayapaan, sa mga tao? Bakit hindi ba ito ay maaaring isa sa mga maraming d i y o s n a s i y a n g p i n a n a n a l i g a n n g m g a t a o o b a k i t h i n d i k a y a n a i t o a y m g a 'bagay' ng mga materyalista. Halos ang buong Quran ay tumalakay sa ganitong k a t a n u n g a n n g u n i t g a g a w i n n a m i n a n g l a h a t u p a n g ' m a k a p a g d a g d a g k a m i n g m a i g s i n g k a s a g u t a n n a m a k a p a g b i b i g a y sa aming mambabàsa ng mga batayan ng p a n g - Q u r a n n a k a l a l a g a y a n . S a m a d a f i n g s a b i , a n g k a s a g u t a n a y a n g m g a s u m u s u n o d : u p a n g m a i p a l i w a n a g a n g p a g l i t a w s a p a g i g i n g s i l a n g
10 pansandaliang bagay, ang lumikha (o ang gumawa o pinanggalingan) na siya n a t i n g h i n a h a n a p , a y r n a r a p a t (katotohanang marapat) na mayroong katangian ng Allah kung saan tayo ay i n a a n y a y a h a n n i M u h a m m a d , sumakanya nawa ang kapayapaan. Papaano kaya? Ang Manlilikha ay nararapat na maging ibang kalikasan sa mga bagay na nilikha sapagkat kung siya ay katulad sa kalikasan ng nilikha, siya ay magiging pansamantala lamang at samakatuwid ay mangangailangan ng taga-gawa. Dito'y m a p a g p a p a s i y a h a n n a " w a l a n g maaaring maitulad sa Kanya." Kung ang taga-gawa ay hindi panandalian lamang, sa gayon siya ay nararapat na walang hanggan. Ngunit kung siya ay walang hanggan, ay di maaaring malikha, at kung wala ang nagtulak sa kanya upang lumitaw sa pagkalikha, wala sa panlabas niya ang makapangyayari sa kanya upang magpatuloy na mamalagi, na
1 1 nangangahulugan na siya ay may sariling kasapatan. At kung siya ay di u m a a s a s a s i n u p a m a n u p a n g magpatuloy ang kanyang pamamalagi, sa gayon ang kanyang pamamalagi ay walang katapusan. Samakatuwid, ang Manlilikha ay lalagi na at walang hanggan:'Srya ang una af karapusan(euran 57:3)."Ang lahat ng nananahan sa sangka lupaan ay maglalaho, datapuwa,t ang Mukha (Kaluwalhatian) ng inyong Panginoon ay mamamalagi, ang Kafaas- faasan, ang Tigib ng Biyaya at Ka r an g al an."(Quran 55:2G27) Mayroon dalawang paraan kung paano ang mga pinanggalingan ay nakapagbibigay ng kanitang kaf alaba- s a n . A n g M a n l i l i k h a n a m a y m g a katangian na ating ibinigay sa itaas ay hindi maaring pangkalikasang dahilan. Sapagkat kung ang mga bagay sa mundong ito ay nanggagaling mula sa Kanya ng likas at waf ang pailang, samakatuwid ang mga ito ay katulad ng
t 2 kalikasan Niya. At kung ang lahat tulad n g p a n g k a l i k a s a n g d a h i l a n a y n i l i k h a l a m a n g N i y a s a i l a l i m , n g i l a n g t a n g i n g d a h i l a n , s a g a y o n a n g k a n y a n g kapangyarihan ay may hangganan. lto kung gayon ay nagsasaad na Siya ang nakapangyayari (sa Kanyang sarili). Ngunit ang ninanais ay nagbabadya ng karunungan at kapwa nagpapahiwatig ng buhay. Kaya nga't ang taga-gawa ay marapat na buhay at maalam sa lahat na may kaisipang sukdol sa laya. Kaya nga't ang Allah ayon sa Quran ay gumagawa ng lahat ng bagay ng may pagnanais at m a y k a d a h i l a n a n . "Katotohanang ang lahat ng bagay ay Aming nilikha ng may ganap na sukat," (Quran 54:49) "lnaakala ba ninyo na nilikha lamang Namin kayo ng walang kadahilanan ( at para sa kasiyahan) at kayo ay hindi babalik sa Amin upang magsulit?" (Quran 23:1 15) Siya ay tiyakang makapagsasagawa
ng Kanyang balang isagawa (euran l l : 1 0 7 ) a t n a k a k a a l a m n g l a h a t n g g a l a w n g n i l i k h a . "Siya ang naghahawak ng mga susi ng mga nalilingid, sa mga kayamanan na walang nakababatid liban sa Kanya. falasfas Niya ang anumang bagay na nasa kalupaan at karagatan. Walang isa mang dahon ang malalaglag ng di Niya batid, ni ang isang butilsa gifna ng ditim sa kalupaan, maging basa man o tuyo, bagkus ay nasa sa isan g matiwanag na Talaan. Siya ang nagtitipon (ng inyong kaluluwa) pagsapit ng gabi at falasfas Niya ang inyong ginawa sa maghapon." (Quran 6:59-60) Ang Allah ay buhay sa lahat ng i b i n a b a d y a n g m g a s u m u s u n o d : 'Siya ang Allah wala ng ibang diyos liban sa Kanya, ang Buhay, ang Walang Hanggan. Ang antok at idlip ay di makapangyayari sa Kanya. Siya ang nag- aangkin ng lahat ng mga nasa kalangitan at kalupaan. Sino kaya baga ang t 3
1 4 makapamamagitan sa Kanya tibang Kanyang pahintulutan? falasfas Niya kung ano ang nasa harapan nita at kung ano ang nasa likuran nila, af sila,y di makapaglilirip ng anumang bagay ng Kanyang karunungan libang Kanyang maibigan.Ang Kanyang Luktukan ay mga kalangitan at kalupaan, at ang pagtataguyod doon ay di nagdudulot ng kapagalan sa Kanya; Srya ang Kafaas- taasan, ang Kabanal-banalan." (euran 2:255) A n g A [ a h a y h i n d i l a m a n g nakagagawa at makapangyarihan, Siya r i n a y M a k a t a r u n g a n a t h i n d i nagpaparusa sa isang makasalanan na higit sa kanyang pagkakasala. Siya ay Mahabagin at ang Kanyang habag, sa salita ng Propeta ay "nakapangingiba- bawanyang kaparusahan." Kaya nga't hindi Niya tayo pinarurusahan sa lahat ng anumang pagkakasala natin, bagkus ay nagpapatawad at pumapalis ng ating mga kasalanan at pinag,iibayo Niya at
1 5 pinararami ang ating mabubuting gawa. Ang kahalintulad nila na gumugugol ng kanitang yaman para (sa landas) sa Allah ay katulad ng isang butil ng mais na nagbunga ng pifong busal at sa bawat busa/ ay may daan-daang butil. Ang Allah ay nagbibigay ng maraming biyaya sa Kanyang maibigan; ang Allah s a l a h a t a n g N a n g a n g a l a g a , a n g Nakaka alam." (Quran 2:26t) Ang mga ito at maraming iba na maaaring magbigay ng kalalabasan sa magkatulad na paraan, ay ang mga katangian na dapat taglayin ng tunay na Manlilikha. Ang ano mang ibang nif alang o bagay na pinananaligan bilang isang diyos o pangunahing pinanggagalingan na waf a ng ilan sa mahahalagang katangian (ng manlilikha) ay hindi maaaring mapaniwaf aan na yaon nga, sa tunay na katotohanan. Kaya nga't pagkatapos na maipakita namin ng maliwanag kung ano ang dapat taglayin rumo na Allah ang Quran ay ng
nagpatuloy upang ipakita kung bakit hindi na maaaring magkaroon pa ng i b a n g d i y o s l i b a n s a K a n y a , a t magtambad ng pagiging huwad ng p i n a n a n a l i g a n g m g a d i y o s . Sa mga sumasamba sa mga bagay na ang Quran ay nagturing: Siya ang Allah ay nagbadya:",Sfna- samba ba ninyo ang mga bagay na nililok n inyo? Datapuwa't ang Allah ang lumikha sa inyo at sa anumang ginawa ng inyong kamay!" (Quran 37:95-96) 'gawa-ng-tao,' "Nagturing ba kayo sa inyong sariling iba pang diyos liban sa Kanya, na hindi makalilikha ng anumang bagay, bagkus sila ang nilikha? Na hindi makapangan- galaga sa kani la, gayon din naman upang pangalagaan ang kanilang sarili." (Quran 7:l9l-192> Sa mga sumasamba sa buntala, ang Q u r a n a y n a g s a s a y s a y b i l a n g pagpapaala-ala ng istorya ni Abraham. Nang ang kadiliman ay lumikom sa kanya af siya'y nakamalas ng bituin, siya l 6
r7 a y n a g s a y s a y : " l t o a n g a k i n g Panginoon." Datapuwa't nang ito'y lumubog, siya ay nagturing: "Di ko ibig ang lumulubog." Nang napagmalas niya ang buwan na sumisikaf, siya ay nagsaysay.' "lto ang aking Panginoon." Datapuwa't nang ito'y lumubog, srya ay nagturing: "Kung hindi ako papatnuba- yan ng aking Panginoon, walang pagsa/ang ako'y kasama sa ôunton ng nangapaligaw." Nang mapagmalas niyang namamanaag na ang araw, sûa ay nags aysay: "lto ang aking Panginoon; ito ay higit na dakila." Datapuwa't nang ito'y lumubog, srya ay nagturing: "O aking pamayanan, tandisang tinatalik- dan ko ang itinatambal ninyo (sa Allah). lbinaling ko ang aking tingin sa Kanya na lumikha ng mga kalangitan at kalupaan; ako'y isang tao na mayroong dalisay na pagsamba, ako'y di surïasa mba sa r??ga diyus-diyosan. " (Quran 6:76-79) At di nagtagal, nang ang propeta ay nakikipag-ugnayan na sa mga Hudyo at
Kristiyano, ang Quran ay sumalansang sa pagkakaroon ng maka-Allah na kalikasan ng tao. "Ang mga Hudyo ay nagslstPamarali: 'Ang Mesiyas ay anak ng Altah !' Ito ang ibinabadya ng kanilang mga bibig. Kanilang ginagaya ang mga sinasaôi ng mga di mananampalataya ng panahong lumipas. Ang Allah ay makikipagtungg- a/i sa kanila. Paano sila nangapaligaw ( at nalayo sa kafotohanan)?" (Quran 9:30) Ito ay nagpapahayag sa kanila na kung ang fahat ng bagay ay nilikha ng Allah, kung gayon, ito ay marapat na Kanyang tagapaglingkod at samakatuwid ay hindi Kanyang anak. (Quran 19:88-95) Ito ay nagpatuloy upang ipafiwanag sa mga Kristiyano ang tunay na katauhan ni Hesus. "Katotohanang ang kahalintulad ni Jesus sa paningin ng Allah aY ang wangis ni Adan. Nilikha Niya s,ya mula sa atabok at Sryày nagturing sa kanYa: l 8
'Mangyari l 9 nga!', at siyày natikha. " (euran 3:59) Para sa sinuman na tumatanggap sa i s a n g b a g a y b i t a n g d i y o s , h i n d i k i n a _ kailangan na kanyang kilalanin ito bi- lang gayon o sambahin ito sa seremonyana paraan; sapat na sa kanya na sundin ang ipinag-uutos nito ng may pagsunod, o mag-alay dito ng mga gawa o magkaroon ng darndamin na marapat na iatay o maramdaman sa Allah lamang. Lubhang marami ng gayong di kinikifalang diyos. "Nakikita mo ba siya na nagturing sa kanyang pagnanasa bilang kanyang diyos?" (Quran 25:43) " l t i n u r i n g n i l a n a d i y o s a n g k a n i l a n g mga pari at kanilang mga banal bilang mga panginoon bukod pa sa Allah , at sa Mesiyas na anak ni Maria bagama't silâ'y pinag-atasan na sumamba f amang sa iisang Allah." (Quran g:81) Kaya nga't upang maging Muslim alalaong baga, ay isuko natin ang ating sarili sa Allah - tayo ay kinakailangan na
manalig sa kaisahan ng Allah sa kaisipan n a t a n g i n g S i y a l a m a n g a n g l u m i k h a , tagapangalaga at tagapanustos. Subalit a n g g a n i t o n g p a n i n i w a l a n a s a k a l a u n a n a y t i n a w a g n a " T a w h i d A r - R u b u b i y y a h " a y h i n d i s a p a t . S a k a t o t o h a n â f l , m a r a m i s a m g a s u m a s a m b a s a d i y u s - d i y o s a n a n g n a k a k a a l a m a t n a n i n i w a l a n a t a n g i n g ang kataas-taasang Allnh lamang ang makagagawa ng lahat ng ito. Datapuwa't ang mga ito ay di sapat upang sila'y m a g i n g M u s l i m . S a ' T a w h i d A r - Rubbubiyyah' ay marapat na idagdag a n g ' T a w h i d A l - U l u h i y y a h , ' a l a l a o n g baga, na ang bawat tao ay tumatanggap sa katotohanan na ang Allah ay iisa at n a r a r a p a t u p a n g s a m b a h i n , a t samakatuwid ay kailangan na umiwas tungo sa anupamang gawa ng pagsamba sa ibang katauhan o bagay. Sa Quran ang argumento para sa 'Tawhid Al-Uluhiyyah' ay nababatay sa 20
2r 'Tawhid Ar-Rububiyyah', alalaong baga, k u n g a n g A l l a h l a m a n g a n g l u m i k h a a t nangangalaga ng lahat ng bagay, bakit kaya at sa anong dahilan na ikaw ay sumasamba sa iba pa bukod sa Altah? "O sangkatauhan! Sambahin ninyo ang inyong Panginoan, na Srya ng lumikha sa inyo at sa nanga-una sa inyo, upang mapaglabanan ninyo ang tukso. Siya ang nagkaloob sa inyo ng kalupaan bilang i n y o n g h i m l a y a n a t n g a l a p a a p (kalangitan) bilang inyong limliman; at nagpamalisôrs ng tubig mula sa alapaap; a t n a g b i g a y s a bungangkahoy bilang inyong Fagkain. At huwag gumawa ng kaagaw sa pagsamôa sa Allah , pagkat batid ninyo ang Ratotohanan." (Quran 2:21-2P) Pagkatapos na matamo ang ganitong kaalaman ng tunay na Allah , ang tao ay t i n a t a w a g a n u p a n g p a t i b a y a n a n g kanyang nalafaman, alalaong baga, ang manalig at magkaroon ng pananampala- taya sa Allah, at huwag pabayaan na ang i n y o n g m g a
22 anumang bagay ay makaganyak sa kanya upang itatwa ang katotohanan na batid niyang siyang tunay. " A t s a m g a p i n a g k a l o o b a n n g karunung an, nawa'y mapag-alaman nila na ito (Quran) ang katotohanan mula sa kanilang Panginoon at mags isampalata- ya roon at ang kanilang puso ay makadama ng kapakumbabaan sa Kanya." (Quran 22:541 "Nguni't nang ang Aming mga Tanda ay matambad sa kanila, makapagpapadi- lat ng kanilang mata, sila ay nagsulit; 'lto'y maliwanag na salamangka!' "At itinakwil nila ang mga Tandang yaon ng may kamalian at pagmamaya- bang, gayong ito'y batid ng kanilang kalul uwa." (Quran ?ll :L4') Ku ng ang pananam pal atay a ay pumasok sa puso ng tao, ito ay nagbibigay ng tiyak na estado ng isipan na nagbubunga ng tiyak na pagkilos, at ang dalawang ito. ang katibayan ng tunay na pananampa- lataya.
23 Ang pinakapangunahin sa gayong kalagayan ng isipan ay yaong damdamin ng pasasalamat (utang na loob) sa Allalr, na masasabing siyang pinakabuod ng 'ibadat' (pagsamba at paglilingkod sa Allah Ang damdamin ng pasasalamat (utang na loob) ay lubhang mahalaga na ang di sumasampalataya ay tinatawag na 'kafir' at nangangahulugan ng 'sinuman na nagtatatwa ng katotohanan' gayon din naman ng 'sinuman na walang utang na f o o b ( p a s a s a l a m a t ) ' . A n g t a o a y makakaunawa kung bakit ito ay ganito kung kanyang mababasa sa auratt na ang pinakapangunahing dahilan ng pagtatakwil sa pagkakaroon ng Allah ay di makatarungang kaPalaluan. Ang gayong palalong tao ay nakadarama na siya ay hindi nilikha o marapat na patnugutan ng iba Pa na hindi niYa kinikilala na higit na mataas sa kanya at dapat niyang pag-ukulan ng pagtanaw ng utang na loob (Pasasalamat).
24 'Sila na nagsisipagfalo sa mgaTanda ng Allah ng walang kapamahalaang iginawad sa kanila, ang laman ng kanilang dibdib ay walang iba kundi kapataluan na di nila matatamasa". (Quran 40:56) "Nguni't may mgatao na nag-uukol ng kanitang pags amba sa iôa pa buhod sa Allah ng katutad ng pagsamba na ukol lamang sa diyos . Minamahal nila sila (diyus-diyosan) ng katulad ng kanilang pagmamahal sa Allah , nguni't ang mga tunay na mananampalataya ay may nag- uumapaw na Pagmamahal sa Allah'. f agran 2:165) Ang mananampalataya ay nagmamahal a t t u m a t a n a w n g u t a n g n a l o o b (pasasalamat) sa AUah dahil sa Kanyang m g a b i y a y a , l ' l g u n i t b i l a n g m a Y kamalayan na ang kanyang mabubuting g a w a , m a g i n g P a n g k a i s i P a n o pangkatawan ay hindi makakasaPat bilang ganti sa mga maka- Altah na biyaya, siya ay lagi ng laan (sa Kanya)
25 sapagkat iniisip niya na dahil sa kanyang rnga kasalanan ang Allah ay magkakait sa kanya ng ilan sa ganitong biyaya o magpaparusa sa kanya sa kabilang buhay. Samakatuwid, siya ay may pagkatakot sa Kanya, at nagsusuko ng k a n y a n g s a r i l i s a K a n y a , a t pinaglilingkuran niya Siya ng buong kapaku mbabaan. "Ang Allah mo ay iisang Allah , kaya?sa Kanya ka lamang tumalima. At ikaw'y maghatid ng masayang balita sa mga mapagpakumbaba, na kung nababang- git ang Allah , ang kanilang puso ay nangangatal ". (euran 22:3#li} Ang sinuman ay hindi dumating sa gayong kalagayan ng isipan kung siya sa lahat ng sandali ay hindi nag-aalala sa AUah . Ang pag-aalala sa Allah ay siyang buhay na lakas ng pananampalataya na kung wala nito, ito ay kukupas at malalanta ng tuluyan. Kaya nga't: "Ang mga tao ay nagsisipagbunyi sa pagpaparangal sa Allah sa kanilang
2 6 pagtindig, pag-upo, at paghimlay sa kanilang tagiliran". (Quran 3: l9l) Samakatuwid, ang Quran ay nagpapayo at nagpapahayag, sa maraming detafye at pamamaraan upang matulungan ang tao na alalahanin ang Allah at m a p a n a t i l i n g b u h a y a n g k a n y a n g pananampalataya. Ang lahat ng pang- Quran at pang-Propetang pag-uutos at pagsamba at pansarifing bagay-bagay, panlipunang pakikisalamuha, katiwasa- yang pulitikal, atbp. - ay isinagawa upang mailagay ang tao sa kalagayan na makapagbubunga ng pag-aalala sa Allah . Ang detatye ng ganitong lslamik na pamamaraan ng buhay ay binigyang kahulugan ng panahong yaon sa Madina, at samakatuwid ay hindi na tayo dapat maligalig doon sa ngayon. Ngunit ang pangunahing simulain ng ganitong bagong pag-uutos ay naisakatuparan ng ganap sa panahong yaon ng Makka, at a t i n g i s a s a b u o d s a h u f i h a n n g kabanatang ito.
2 7 Atin na ngayong tatalakayin ang iba pang haligi ng pananampalataya. lto ay ang paniniwala sa buhay pagkatapos ng kamatayan, sa mga anghel ng Allah, sa Kanyang kasulatan, sa Kanyang mga Sugo, at sa Qadar (Kasasapitan), ang mga pagtatalo sa lahat ng mga ito ay halos nababatay sa pagsasaalang-alang na ang mambabasa ay sumasampaf ataya sa Allah.
28 ANG KABILANG BUHAY Ang mga pagtatalo (argumento) sa Quran tungo sa pagkakaroon ng iba pang buhay pagkatapos ng kamatayan ay sinadya upang patibayan na ito ay maaaring mangyari at ninanais din, na marapat na magkaroon ng gayong buhay, at kung wala ang paniniwala roon, ang ating pananalig sa tunay na Allah ay di magiging lubos. i) Marami sa mgatao na pinagpahayagan ng Propeta sa Makka ang naniniwala - tulad na nang nasabi namin sa unahan - sa kataas-taasang Allah, ngunit, ang karamihan sa kanila ay nangag-akala na lubhang di-maaari na ang kanilang patay at nakakalas na mga katawan ay muling mabuhay. Kaya nga't inalipusta nila at p i n a g t a w a n a n a n g P r o P e t a n a n g kanyang sabihin ito sa kanila. Ang pang- Quran na kasagutan ay nagsasabi na w a l a n g k a t u w i r a n s a g a Y o n g pagkamang ha at pang-aalipusta nila
2 9 sapagkat ang muling pagkabuhay ay hindi lamang makatotohanan bagkus ay m a a a r i n g p a n g k a t a w a n ( p i s i k a l ) n a katotohanan dahilan sa mga sumusunod na katuwiran: a- Kung ang Allah ang f umikha sa tao noong una, bakit magiging imposible sa Kanya na siya'y muling likhain kung s i y a ' y m a m a t a y ? A n g m u l i n g pag kabuh ay ay mararapat na maging madali kaysa sa unang-una na paglikha. "Siya ang nagpasimula ng paglikha, at magpapanumbalik doon, at yaûn ay tubhang magaan sa Kanya." (Quran 30:27) b-Kung matiim ninyong pag-iisipan, a y m a p a g t a t a n t o n i n y o n a a n g pagpapanumbalik ng buhay ng patay ay p a n g k a r a n i w a n g p a n g y a y a r i n g k a l i - kasan. Ang maniwala samaaari (posibilidad) ng muling pagkabuhay ng tao, ang isang nag-iisip na tao ay hindi kinakailangan na makakita ng tao na muling nabuhay. Sapat ng mamasdan niya na ang ibang
3 0 p a t a y n a k a t a w a n ( s a n g k a P ) a Y dumarating sa pagkabuhay. 'A t sa Kanyang mgatanda ay ito: Hindi ba ninyo namamasdan ang kalupaan na tigang at tiwangwang, datapuwa't nang ito'y buhusan Namin ng ulan, ito'Y naantig at sumigla sa PagkabuhaY' Katotohanang Srya na nagbigay-buhay sa mga pataY (tigang) na luPa aY katotohanang ding makapagbibigay buhay sa mga patay. Katotohanang Siya ang makapangyarihan sa lahat ng bagay" (Quran 41:39) "Hindi baga siya y tsa lamang similya na dumaloy? At naging isang kimpal ng laman, at binigyang hugis at hinubog ng Allah , at mula sa kanya'y lumikha Siya ng dalawang kasarian, lalaki at babae- Hindi kaya SiYa na gumawa noon aY makapagpapanumbalik ng buhaY ng patay? (Quran 75:37-aO) ii) Bakit ang pagkabuhay na mag-uli ang ninanais? Sapagkat kung wala nito, ang A l t a h a y h i n d i m a a a r i n g m a g i n g
3 1 Makatarungan at Maalam at Maawaing Allah . Ang Allah ang lumikha sa sangkatauhan at ginawa Niya silang may kapanagutan sa kanilang mga gawain; ang iba ay umalinsunod sa mabuting asal ngunit ang iba ay sumuway. Kung wala ang darating na kabilang buhay na ang mabubuti ay rnagagantimpalaan at ang masasama ay mapaparusahan, ay hindi magkakaroon ng katarungan at ang paglikha sa mga tao sa gayong paraan at ang pagsusugo ng mga Propeta sa kanila ay mawawalang saysay. Datapwa't ang ganitong uri ng pag-uugali ay hindi inaasahan sa isang kinikilala bilang makatuwiran at makatarungan, ang nag- iisang Sakdal na Manlilikha. "lnaakala ba ninyo na nilikha Namin kayo ng walang kadahilanan ( at sa kasiyahan lamang ), at kayo ay hindi babalik sa Amin upang magsulif ? (Quran 23: I 15) "Katotohanang sa mga matutuwid, a n g H a r d i n n g K a l i g a y a h a n a y
32 sasakanila, sa haraPan ng kanilang Panginoon., ltuturing ba Namin na magkatul ad ang mga surnasa mpalataya sa makasalanan? Ano ang nagpapagulo sa inyo? Paano kayo humahatol? (Quran 68;34-36J "Hindi Namin nitikha ang mga katangitan at kaluPaan ng walang katuturan, lto ang napag-aakala ng mga di sumasampalataya". (Quran 38:27) iii) Ang tunay ba at tanging dahilan sa pagtatakwil sa katotohanan ng buhay pagkatapos ng kamatayan na ipinahayag sa pamamagitan ng mga Pagtatalo na pinangangatwiranan. ng mga nagtatak- wil, na kung saan ang Quran ay pumakli? Ayon sa Quran , hindi ito ang nilalayon. Ang tunay na dahilan ay kadalasan na isang pangsikolohikal (pangkaisipan). Ang mga gumagawa ng kasamaan aY hindi ibig na sila'y maparusahan at ang ganitong pagnanais ang naghatid sa kanila upang itakwil ang katotohanan ng
33 panahong darating, na ang gayong kaparusahan ay matutupad. "Napag-aakala ba ng tao na hindi Namin, mapapanumbalik ang kanyang mga buto? Katotohanang magagawa Namin na maikabit muli (ng maayosl ang duto ng kanyang mga daliri. Nguni? ang tao ay nagnanais na ipagpatuloy ang kanyang pamamayagpag (sa kamalian ) na nagtatakwil sa panahong darating at nagtatanong: Kailan baga kaya ang Araw ng Muling Pagkabuhay? (euran ?5:3-6) At walang srnu man ang makapagtata_ kwil doon fsa Araw ng paghuhukom) maliban sa nagmamalaôis ng tandisan, ang makasalanan!" (euran g3:123) A n g k a t a n u n g a n n a m a l i m i t n a naitatanong tungkol sa gantimpala at kaparusahan sa kabilang bu hay na nagiging dahilan upang ang ibang tao ay m a g k a r o o n n g p a g d u d u d a s a paghahangad {kung di man katotoha- nan) ng gayong buhay, 'kami ba'y g u m a g a w a k u n g a n o a n g m a b u t i
sapagkat ito ay mabuti o dahifan sa pangangamba sa kaparusahan o sa pag- asam sa gantimpala? Kung ito ay g i n a g a w a n a m i n d a h i l s a u n a n g d a h i l a n , kung gayon, ano ang saysay upang maniwala sa kabif ang buhay, at kung g i n a g a w a n a m i n i t o d a h i l s a pangalawang dahilan, kung gayon kami ay hindi gumagawa ng ayon sa pagiging aral (moral). Ang kasagutan sa ganitong katanungan ay nasasalig kung ang Allatl ay nag-uutos sa atin upang gumawa ng gayon sapagkat yaon ay mabuti, o di kaya'y sapagkat ang maka-Allatr na pag- u u t o s a n g g u m a g a w a u p a n g a n g paggawa ay maging mabuti'.At para sa a k i n , n g m a y h i g i t n a k a l i w a n a g a n , n a ang kabutihan ay isang pagkifos at katotohanang nauna na bilang isang bagay ng maka-Allah na pag-uutos. K u n g h i n d i , i t o a y s u k d o l a t g a n a p n a sabihing 'ang Allah ay nagnanais kung a n o a n g m a b u t i ' s a p a g k a t i t o a y mangangahulugan na ang Allah ay 34
35 nagnanais lamang sa kung ano ang Kanyang naisin. Datapuwa't ang Quran ay sagana sa mga pananalitang katulad ng sa una, at lubhang maliwanag na ito ay di ninanais upang maging paufit-ulit. Kung gayon, ang kasagutan sa ating n a u n a n g k a t a n u n g a n a y t a y o ' y gumagawa ng mabuti sapagkat yaon ay mabuti. Subalit dahil sa ang pagbibigay ng kabutihan para sa kabutihan ay kabutihan, walang pagkakahidwa sa pagsasabi na ang tao ay gumagawa ng kabutihan sapagkat ang Allah na kanyang iniibig na pinaglalagakan niya ng kanyang pagtitiwala ay nag-utos sa kanya upang gawin yaon, at sapagkat siya ay umaasam na siya'y gagantimpa- laan Niya sa paggawa noon. Ayon sa Quran, ang Allah ang lumikha sa tao ng may unang-una na katauhan, yaong tinatawag na 'fitra' na maaari nating tawagin na nagtataglay ng aral na pag-iisip na nakapangyayari sa tao upang makilala niya ang mga piling gawa
36 ng walang panlabas na tulong tulad ng pagsasabi ng katotohanan at bilang mabuti ang pasasalamat (o pagtanaw ng utang-na-loob), at dahilan doon siya ay nahihilig na gumawa ng mabuti sa sandaling mapag-alaman niya iyon. Ang tunay na relihiyon ay naitatatag ng batay sa ganitong unang-unana katauhan ng tao. Ang relihiyon ay nagpapaf akas sa katauhan at napapamunga nito ang mga butil ng pag-uugali na nananahan doon. Dahilan ito kung bakit ang lslam ay tinatawag sa Quran na 'fitra-Allah' at kung bakit sinabi ng Propeta na siya'y isinugo lamang upang paghusayin ng ganap ang mabuting pag-uugali. Ang auran ay purnupuri sa mga taong may matiim na aral (moral) na kaisipan at nagtatakwif sa mga taong walang moral na kaisipan na ang kapangitan ng bisyo para sa kanilang mga mata ay huwaran ng kagandahan: "Datapuwa't ang Allah ay nagtanim ng pagmamahal sa inyo upang kayo'y
{I manalig, at ginawa Niya yaon na maganda sa inyong puso, at ginawa Niyang ang di pananalig af kasa;ntâân ât pagsuway ay inyong kasuklaman. Katatohanang sila ay tumatahak sa matuwid, se pam amagitan ng biyaya at patnubay ng Allah. Ang Allah ang N akakaal am, ang Maalam. " (Quran 49:7-8) lpagbadya: "lpahdhayag ba Namin sa inyo kung sino ang higit na talunan dahilan sa kanilang mga gawa?" 'Sila ydong ang pagsr.ri kap ay naaaksaya lamang sa buhay na ito, gayon man ay napag-aakala nila na sila'y m a k a p a g k a k a m i t n g m a b u t i s a pamdmagitan ng kanilang mga gawa?" (Q$an l8;103-104) Af nang siya'y tumalikod sa iyo (Muhammad), ang kanyang .layon sa kalupaan ay magkalaf ng kasamaan, at kanyang sirafn ang pananim at baka han. Ang Allah ay di umiibig sa r??apaggawa ng kasamaan," (Quran 2:205)
J8 Kaya nga't ang Muslim ay gumagawa ng mabuti sapagkat siya ay nagmamahal doon, at tumatalikdan sa mga bisyo sapagkat ito ay nakasusuklam sa kanya. N g u n i ' t s a p a g k a t a n g M u s l i m a y nagsusuko ng kanyang sarili sa Allah at nagmamahal at may takot sa Kanya, at sapagkat ang Allah ay umiibig sa kabutihang asal at nagnanais niyaon, ang Muslim ay gumagawa roon sa una at umiiwas sa huli bilang pagsunod sa kanyang Panginoon. At sapagkat ang g u m a g a w a n g m g a k a b u t i h a n a y mamumuhay ng maligayang buhay sa kabilang buhay, ang pinakamataas na uri nito ay may kalagayan ng pagiging malapit sa Allatr at nagtatamasa ng kasiyahan ng Kanyang paningin, habang ang mga nagsitahak sa masamang pamumuhay ay magdurusa ng lahat ng uri ng kaparusahan na ang pinakamasa- kit noon ay ang kalagayan na malayo sa p a n i n g i n g y a o n , a n g M u s f i m a y mamamalagi na maging matalino, at
3 9 n a s a k a n y a n g i s i p a n n a k a n y a n g makamit ang ganoong kinabukasan ng walang hanggang buhaY at siYa'Y magnais na magawa sa mundong ito ang l a h a t n g u r i n g P a g g a w a n a makatutulong sa kanya upang maitaas ang kanyang kalalagayan doon. 'Mayroon kaYa baga sa mga itinatambal ninYo sa Allah ang t u n g o s a m a k a p a m a m a t n u b a y katotohanan? lpagbadya: Tanging ang Allah lamang ang makapamamatnubay. K u n g m a g k a g a y o n , s i y a b a n a nahapamamatnubay sa katotohanan ay higit na marapat na sundin o siya kaya na hindi makapamamatnubaY malibang s i y a ' y p a t n u b a Y a n ? A n o a n g nagpapagulo sa inYo? Paano kaYo humahatol?' (Quran 10:35) lpagbadya: Ipagbadya, fO Muhammad sa sangkatauhan):'Kung minamahal ninyo ang Allah , ako'Y inYong sundin; ang Allah ay magmamahal sa inYo at i n Y a n g m g a m a g p a p a t a w a d n g
40 kasalanan, Ang Allah ay Mapagpatawad, Maawain.' (Quran 3:31) 'ffafoto hanang ang mga Matutuwid ay nasa sukdol ng kaligayahan, sa mga luklukan ng karangalan at nakakamalas fsa laâat ng bagay). Sa kanilang mukha i n y o n g m a p a g m a m a l a s a n g a y nagliliwanag na kaligayahan ng dalisay na alak na natatakpan pa ang lalagyan, na ang takip niyaon ay musko. Kung magkagayon, hayaang ang nagsisikap ay magsikap sa kanilang kaligayahan!' (Quran 83:22-26) Maaari nating maitanong: Bakit kaya marapat na ang gumawa ng kabutihan ay m a m u h a y s a g a y o n g s u k d o l n a kaligayahan? Ang maagap na kasagutan ng Quran doon ay ito: "Ang kabayaran baga ng kabutihan ay iba maliban sa kabutihan? (Quran 55:60)
4 l ANG MGA ANGHEL Ang mga ito ay nilalang na may naiibang kalikasan sa tao. Kung ang tao ay nilikha mula sa lupa, sifa ay nifikha mula sa liwanag. At dahit doon, ang mga tao - maliban sa mga propeta - ay hindi nakamamalas sa kanilang unang-una na anyo, ngunit sila ay maaaring makita kung sifa ay pisikal na magbabagong anyo. Samakatuwid, ang ating kaalaman sa kanila ay halos ganoon na nababatay lamang sa kung ano ang ating marinig sa Allah at sa Kanyang mga propeta. Nguni't bakit tayo ay nararapat na mabahala upang mapag-alaman kung a n o n g a s i l a ? S a p a g k a t s i l a a y gumaganap ng mahalagang papel sa pamamatnubay ng ating pamumuhay. Ang mapag-alaman sila ay masasabi marahil na kapaki-pakinabang sa atin tuf ad din naman sa paraan na ang karunungan ay upang mapag-alaman
4 2 a n g m g a l i k a s n a k a d a h i l a n o p a g - u u g a l i ng mga tao ay kapaki-Pakinabang. l p i n a a l a m s a a t i n n a a n g h i n d i m a b i l a n g n a g a n i t o n g n i l a l a n g n a t u n a y n a m a n g m a k a p a n g y a r i h a n a y n i l i k h a s a paraan na sila'y lagi ng sumusunod at h i n d i k a i l a n m a n s u m u s u w a y s a m g a maka-Allah na pag-uutos, at patuloy na n a g l i l i n g k o d a t h i n d i k a i l a n m a n n a k a k a r a n a s n g k a P a g u r a n s a paglilingkod sa Panginoon. (Quran 2l:19, 66:6) Datapuwa't, bagama't sila'y mayroon n g m g a i t o , b i l a n g i s a n g n i l a l a n g , n a m a y mababang antas kaysa sa tao, at ito ay pinatutunayan ng katotohanan na nang si Adan ay likhain, sila ay inatasan na yumukod sa haraP niYa bilang isang tanda ng pagbati at Paggâtang. N a r i r i t o a n g i l a n s a k a n i l a n g ginagampanan n a may ki nalaman sa m g a t a o . A n g k a n i l a n g p a n g u n a h i n g t u n g k u l i n , n a s i y a n g p i n a g k u n a n n g k a n i l a n g
pangalan, aY rnaiparating ang mga mensahe (kapahayagan) ng Allah sa Kanyang piling propeta. Ang ganitong m a l a k i n g k a r a n g a l a n a y t a n g i n g i p i n a g t a g u b i l i n l a m a n g s a k a n i l a n g p i n u n o n g s i G a b r i e l ( o J i b r i l s a w i k a n g A r a b i k ) . " K a t o t o h a n a n g i t o a n g s a / i f a n g k a r a n g a l - r a n g a l n a t a g a p a g b a l i t a (Gabriel), na ginawaran ng kapangyari- han, na binigyang ganap ng Panginoon ng Luklukan, na may kapamahalaan (sa kalangitan ) at mapag kakatiwalaan" (Quran 81:19-21) A n g m e n s a h e n a d a l a n g n i l a f a n g n a may gayong kalikasan ay tiyak na m a k a r a r a t i n g s a p a t u t u n g u h a n n g g a n a p . S i l a a y s u m u s u b a y b a y a t nagmamatyag sa ating lahat. Sifa ang n a g - i i n g a t n g t a l a n g a t i n g m a b u b u t i a t masasamang gawa, at kailanman ay w a l a n g i s a n g s a l i t a n a a t i n g m a b a n g g i t a n g m a k a l i l i g t a s s a k a n i l a n a d i m a i t a l a 4 3
44 maging yaon man ay ukol o laban sa atin (Quran 50:1?-18) Sila ay bahagi ng pagganap sa p a g k a k a r o o n a t p a n g y a y a r i n a matatawag natin na mga kalikasang pangyayari, katulad ng hangin at ulan at kamatayan. (Quran 79:1-5) At sa kanila ay nakaatang ang tungkulin upang tulungan ang mga m a n a n a m p a l a t a y a h a n g g a n g s a kanilang pakikilaban sa panahon ng digmaan (Quran 3:124) , at upang sila'y mapangalagaan (Quran 13:11) at ang pag-uu kol ng panalangin sa kanila. (Quran 40:7)
iIGA AKLAT Ang Muslim ay naniniwala na ang Qurur ay siyang salita ng Allah . Datapuwât hindi ito lamang ang salita. Ang Allah ay nagsugo ng maraming propeta bago pa kay Muhammad, sumakanya nawa ang kapayapaan, at Siya ay nakipag-usap sa kanita katulad narnan ng pagkausap sa kanya. Kaya nga't ang Muslim ay naniniwala din sa mga naunang kasulatan (sa katotoha_ nan, siya ay di magiging Musfim kung wala ang paniniwalang yaon), tulad ng Torah (Mga Batas) Fabur (salmo ni David) at lnjil {Ebanghetyo), sapagkat ang tunay na mananampalata- ya ay yaong "nananampalataya sa anumang bagay na ipinahayag sa kanya (Mluhammad) af sa anumang bagay na ipinahayag bago pa siya". f euran Z:4) " I pag badya: Kam i'y sumasam pat ataya sa Allah at sa anumang bagay na ipinahayag sa amin, af sa mga bagay na 45
4 6 ipinahayag kay Abraham af lsmael at /saac at Hakob at sa kanyang mga lahi, at sa anumang bagaY na iPinahagag kay Moses at Hesus at sa mga bagaY na ipinahayag sa /ahaf ng mgapropetamula sa kanilang Panginoon. Kami ay hindi nagtatadhana sa kanila (mga propeta) ng pagtatangi-tangi at sa Kanya lamang kami tumatalima" ( Quran 2:136) Ang Altah ay lumikha ng mga tao u p a n g s a m b a h i n S i Y a . S i Y a b i l a n g tagapaglingkod ng Allah ay nagtataglay ng katuturan ng tao. Kung gayon, ang tao ay hindi makapagtatamo ng kanYang ganap na pagkatao at makapagkakamit ng kapayapaan ng isiPan malibang k a n y a n g m a P a g t a n t o a n g g a n i t o n g l a y u n i n k u n g b a k i t s i y a a y n i l i k h a . N g u n i t paano natin maisasagawa ito? Ang Allatt bilang Maawain at Makatarungan aY tumutulong sa kanYa sa maraming paraan. Katulad ng mga nabanggit natin sa una, Siya ay naggawad sa kanYa ng n a k a b u t i h a n g l i k a s n a t u n a y
4 7 h u m a h a n t o n g u p a n g k a n y a n g m a p a g - a l a m a n a t m a p a g l i n g k u r a n a n g t u n a y n a Panginoon. Siya ay naggawad sa kanya ng isipan na nagtataglay ng aral na p a g - i i s i p a t a n g k a k a y a h a n u p a n g m a k a p a n g a t w i r a n . N i l i k h a N i y a a n g s a n d a i g d i g a n b i l a n g i s a n g l i k a s n a a k l a t na hitik sa tanda na naghahantong sa isang nakau unawang tao sa kanyang Allah . At upang maging higit na turol ang mga bagay, na siya'y higit na m a b i g y a n n g m a r a m i n g k a a l a m a n tungkol sa kanyang Panginoon, at upang maipakita sa kanya ang maraming p a r a a n k u n g p a p a a n o n i y a S i y a m a p a g l i l i n g k u r a n , a n g A l l a h a y n a g p a p a r a t i n g n g K a n y a n g m g a pahayag (mensahe) sa pamamagitan ng Kanyang mga propeta na pinili sa mga t a o , s a p u l p a s a s i m u l a n g p a g k a l i k h a n g tao. Kaya nga't ang ganitong mga mensahe ay inilalarawan sa Quran bilang patnubay, liwanag, mga tanda, mga paala-ala, atbp.
48 Ang tahat ng mga Aklat (Kasufatan) na ito ay pangunahing nagbabadYa ng magkakatulad na mensahe: "At hindi kailanman Kami aY nagsugo ng isang Tagapagbalifa sa inyo na wala ang pahayag na Aming ipinarating sa kanya na nagsasabi: Wala ng diyos liban sa Akin, kaya't paglingkuran Ako"( Quran 21:25) At ang relihiyon na kanif ang (propeta) ipinagbabadya ng mainam aY lslam, alalaong baga, ang pagsuko sa Allah . "Ang tunaY na retihiYon sa Allah aY lslam (ang pagsuko at Pagtalima)"- (Quran 3:19) Kaya nga't si Noe (Quran 1 0:72) ' Abraham (Quran 3:67), si Hakob at ang kanyang mga anak (Quran 2:133), ang mga Apostoles (Quran 5:3), atbp. ay mga Muslim na lahat. Ang lslam sa ganitong kaisiPan sa katotohanan ay siyang relihiyon ng sandaigdigan.
" K a y o b a g a ' y n a g h a h a n a p , n O u r r l Ï iba sa Daan ng Allah; kahima't ang lahat ng bagay sa langit at lupa ay tumatalima sa Kanya, ng bukal sa kalooban at di bukal sa kalooban, at sa Kanya sila'y muling magbabalik". (Quran 3;83/ K u n g a n g r e l i h i y o n n g l a h a t n g m g a p r o p e t a a y m a g k a k a t u l a d s a n i l a l a m a n a t p a n g u n a h i n g p u n d a s y o n , i t o a y h i n d i n a a a n g k o p s a m g a p a m a m a r a a n n g buhay batay doon (Quran 5:48) l s a s a h u l i n g m a h a l a g a n g p u n t o s t u n g k o l s a m g a a k l a t ( k a s u l a t a n ) m a l i b a n sa Quran , ang lahat ng ito ay hindi napanatili ng maaayos at walang sira, bagkus ito ay ganap na nawala o nagtamasa ng pagbabago at kamalian. Ngun't tungkol sa Quran , ang Allah ay n a g - u t o s n a i t o k a i l a n m a n a y h i n d i m a a a r i n g m a g t a m a s a n g g a y o n g pagbabago o kamalian bagkus ito ay nasa Kanyang pag-iingat. (Quran 15:9)
MGA TAGAPAGBALITA A n g m g a t a g a p a g b a l i t a ( s u g o ) a y m g a t a o n g n i l a l a n g n a p i n i l i n g A l l a h n a m a y a n g k i n g k a r a n g a l a n u p a n g m a i p a a b o t a n g p a h a y a g n g A l l a h s a i b a n g t a o , l a l a k i o b a b a e . B i l a n g i s a n g T a g a p a g b a l i t a , i t o a y h i n d i i s a n g p u w e s t o n a m a a a r i n g matamo ng isang tao sa pamamagitan ng a n u m a n g b i n a l a k n a m a t a m a n g p a g s i s i k h a y . l t o a y b i y a y a m u l a s a A i l a h , ngunit ang Allah ay naggawad ng g a n i t o n g b i y a y a s a m g a k a r a p a t - d a p a t l a m a n g . A n g m g a t a g a p a g b a l i t a , h i n d i k u n g g a y o n , n a t u l a d n a t i n n a n a s a b u n t o n n g p a n g k a l a h a t a n g l i p o n . T u n a y n g a n a s i l a a y t a o , n g u n i t s i l a a y m g a t â o na may lubhang mataas na aral , pang - kaluluwa at pangkaisipang pamantayan na naging karapat-dapat sa mata ng A l l a h u p a n g s i l a ' y m a g i n g t a g a p a g d a l a n g K a n y a n g l i w a n a g s a s a n t i n a k p a n . K u n g a n g A l l a h a y p u m i p i l i s a i s a s a 5 0
j ; k a n i l a , a n g t a g a p a g b a f i t a p i n a p a t n u b a y a n N i y a n g i s a n g maliwanag na 'tanda' (euran b7:ZS) na n a g p a p a t u n a y s a k a t o t o h a n a n n g kanyang ipinamamarali, at napagkikilala siya sa gitna ng huwad na propeta, m a n g g a g a w a y ( m a n l a l a n s e s a pamamagitan ng itim na kapangyarihan), at manghuhula (Quran 64:41, 20:69) Sinuman sa kanila ay hindi nagtatakwil sa mensahe o nagiging sahol bifang isang huwaran sa pagsasagawa ng kanyang ipinangangaral. (euran 1 1:gg) At maitatanong kung ano ang pag- uugali ni Muhammad; ang kanyang asawang si Ayesha ay nagwika: ,,Ang kanyang pag-uugali ay euran ", na n a g p a p a k a h u l u g a n n a k a n y a n g isinasakatuparan ang lahat ng uiirang pag-uugaf i na napapalaman sa euran. Dalawang magkakaugnay na puntos tungkol sa mga tagapagbalita ang b i n i b i g y a n g d i i n n g e u r a n , a t samakatuwid ay nararapat na bigyang
52 kaliwanagan. lto ay ng pagiging tao ng mga propeta at ang uri ng kanilang t u n g k u l i n . Bagama't ang mga propeta ay may malawak na agwat sa puntong aral i s p i r i t w a l a t p a n g k a i s i p a n s a m g a pangkaraniwang tao, at bagama't sila'y nagtatamasa ng natatangi ng kaugnayan sa Allah, ang mga propeta ay hindi hihigit pa sa pagiging tao sa tahat ng ibinabadya ng saf itang ito. Sita ay ipinanganak at sila ay nagkaanak; sila ay kumakain at umiinorn at nagsisitungo sa mga lugar ng pamilihan (Quran 25:20); sila ay natutulog at namamatay (euran 21:34'1; sila ay nakalilimot at nagkakamali (Quran 20:1 21 , 18:241 Ang kanilang karunungan ay may hanggan at samakatuwid ay nakapagba- badya famang ng mga bahagi ng mga darating na pangyayari na ipinahayag ng Allah sa kanila (Quran 72:26-27).Sita ay hindi makapamamagitan sa Allah para sa kapakanan ng iba ng wala ng Kanyang
5 3 pahintulot (Quran 72:26-271, at wala sa kanila ang kaangkinan upang ang tao ay mapanuto sa tamang landas (euran 28:56). Sa madaling sabi, sif a ay walang bahaging ginagampanan sa pagpapatak_ . !o ng mga pangyayari sa santinakpan (Quran 3:128). Maraming pantas na Muslim ang nakamatyag na upang bigyang diin ang pagiging tao ng Propeta, ang euran ay nagtaguri sa kanya bilang 'tagapagtingkod, ng AUah sa tatfong pangyayari kung saan siya ay pinararangaf an. " Luwalhatii n Siya na nagpahaya.g "sa Kanyang tagapaglingkod ng pamanta_ yan (ng tumpak at mati), upang siya,y makapagpaala-ala sa sangkatauhan.,, (Quran 2S:l ) "Purihin Srya na nagdata sa Kanyang tagapaglingkod na naglalakbay sa gabi mula sa Sagra dong Dalanginan ( Makka) patungo sa Malayong Dalanginan ( Herusalem), na ang kapaligiran doon ay Aming biniyayaan, upang maipamalas sa
5 4 kanya ang ilan sa Aming mga 'tanda'; Siya ang Allah na Nakaririnig, ang Nakamamasid." (Quran 17:l ) 'A f sa sandaling ang tagapaglinkod ng Allah ay nakatindig sa pana nalangin sa Kanya, si/a ay nagsrsiksikan upang paligiran siya." (Quran 72:lg) Ang isang Propeta na ang pagiging tao l u b h a n g b i n i b i g y a n g d i i n a y s i a y Hesus.Siya ay nilikha sa magkatulad na p a r a a n k u n g p a a n o n i l i k h a s i A d a n m u l a sa alabok (Quran 3:59); siya ay anak ni Maria at hindi ng Atlah (Quran 4:157); siya ay tunay na 'salita' ng Allah (Quran 3:57 ), datapuwa't sapagkat siya ay isang taong nilalang sa gayong kahulugan ng s a l i t a , i t o a y h i n d i m a r a p a t n a ipakahulugan upang ipahiwatig na siya ay mayroong maka- Allah na tinataglay. Siya ay isang 'salita'ng AUah lamang sa kaisipan na ang Allah ay nagwika ng: 'Mangyari nga!', at siya'y nalikha. Sa ganitong kaisipan, ang fahat ay'salitâ'ng Allah. Bakit kung gayong siya ay
5 5 namumukod upang tawaging salita ng Allah ? Sapagkat siya, kagaya na nga sa matuwid na pagpapaliwanag ng mga p a n t a s ( i s k o l a r ) , s i y a a y t u w i r a n g l u m a b a s b u n g a n g g a n i t o n g ' s a l i t a ' . Samakatuwid, si Hesus ay matapat na t a g a p a g l i n k o d n g A l l a h n a h i n d i k a i l a n m a n n a g - a n g k i n n a s i y a s a anupamang kaparaanan ay may pagka- Allah . (Quran 5:1 16-1 17) A n g m g a t a g a p a g b a l i t a a Y p i n a g l a g a k a n a t p i n a g t a g u b i l i n a n , kagaya na nga ng ating nabanggit, ng isang tungkulin upang maiparating ang salita ng Allah sa mga iba Pang tao. Ngunit ito ay hindi ganito kapayak kung ating titingnan. lto ay nagpapahiwatig ng maraming bagay na sa unang tingin ay maliwanag, at dahil doon ang Quran ay nagpapaliwanag at tuwirang nagbabad- ya. Ang pinakamahalagang bagaY kung saan ang lahat ng Tagapagbalita ay pina- aalalahanan, at siyang pinakamadaling
56 makalimutan o kaya'y di pakinggan ng mainam, at saPagkat ang kanilang tungkulin ay upang maiparating lamang a n g m e n s a h e , s i l a a Y w a l a n g pananagutan sa magiging pagtanggap ng tao roon, sa sandaling naipaliwanag nila ito sa kanila. Ang Allah ay nagbigay s a t a o n g k a P a n g y a r i h a n u P a n g m a k a u n a w a n g P a g k a k a i b a n g katotohanan lalung-lalo na sa bagay ng pananampalataya, sa sandaling ito ay maipaliwanag sa kanya.Ang Allah ay naggawad din sa tao ng kakaYahan, sa katwiran ng kanyang malayang kaisipan, n a t u m a n g g a P o m a g t a k w i l s a katotohanan. At sapagkat tanging ang Allah lamang ang nakakaalam kung ano ang nagaganap sa isiPan ng tao, SiYa lamang ang maaaring humatol kung sino ang karapat-dapat na mapatnubayan at kung sino ang nakalaan upang talikdan na nangangapa sa kadiliman; at ang Altatr , ayon sa ganitong kaalaman ay namamatnubay sa sinumang KanYang
57 maibigan. Ang Propeta ay wala ng ganoong kapangyarihan, at samakatu- wid ay hindi siya makapamamatnubay sa mga mahaf niya sa buhay. (Quran 28:56) "lyong pagtagubilinan srTa sapagkat ikaw ang tagapagpaala-ala sa kanita. lkaw ay hindi tagapagtangkilik ng Ranil ang pamumuhay." (Quran 88:21 -22) Samakatuwid, siya ay hindi marapat na makadama ng kalungkutan kung ang mga tao ay magsilayo sa kanya, o m a g p a t a w s a p a g i g i n g h u w a d n g kanya ng mensahe (euran 6:33-34). Subalit ito ay pinakamahirap na tuntunin na dapat harapin. Ninanais natin na tayo ay tanggapin ng pamayanan kung saan tayo ay naninirahan; marami sa atin ang maaaring nakaranas na ng ganitong naiibang damdamin ng kalungkutan, pagkalumbay, at wari bang nawawala kung tayo ay dumating upang mamuhay bilang banyaga sa bagong pamayanan. Tayo ay nakakaranas ng magkatulad ngunit higit na marubdob na damdamin,
5 8 k u n g d a h i l a n s a b u n g a n g a t i n g p a n g k a i s i p a n g p a n i n i n d i g a n , t a y o a y s u m a p i t u p a n g p a n a n g a n a n a n g a t i n g m g a p a n a n a w s a b u h a y n a g a n a p n a n a i i b a r o o n s a a t i n g s a r i l i n g p a m a y a n a n . A n g i s a n g m a d a l i a t p a n g k a r a n i w a n g paraan ng pagtakas sa pangsikolohikal ( p a n g k a i s i p a n ) a t i b a p a n g m a h i r a p n a pagdaranas sa gayong buhay ay ang m a m u h a y n g b u k o d s a g a y o n g p a m a y a n a n . A n g m g a i b a , g a w a n g i l a n g k a d a h i l a n a n a y h i n d i m a k a g a w a n g g a y o n g p a g t i w a l a g , n a s a k a l i m i t a n n g k a y s a h i n d i , a y k a t a p a t a n g p a n g k a i s i p a n u P a n g l a m a n g s a k a n i l a n g m a a n g k o p p a m a y a n a n . A n g m g a p r o P e t a , d i n g a k a s i , a y k i n a k a i l a n g a n n a m a m u h a y s a g itna n g m ga tao kung saan siYa aY i s i n u g o a t s i l a a y h i n d i m a a a r i n g l u m a g p a s s a h a n g g a n a n n a k a n i l a n g i p a g k a l u n o a n g k a n i l a n g m e n s a h e . A n g m a m a l a g i s a m a h i g p i t n a p a n g h a h a w a k sa salita ng Allah, at tangi pa roon ay mag-ialay
59 mamuhay sa gitna ng mga tao, ay isa marahil na pinakamatinding balakid na kanilang dapat na salungain (paglabanan). Iro ay pinatutunayan ng katotohanan na sa i l a n g m g a p a n g y a y a r i k u n g s a a n a n g Quran ay nagpapahayag ng di pagsang- ayon ng Allah sa isang tanging f inya ng pag-u ugali na isinasagawa ng propetang si Muhammad, sumakanya nawa ang kapayapaan, ay nauugnay sa kanyang l u b h a n g m a r u b d o b n a p a g n a n a i s n a m a k a p a g w a g i n g m g a k a p a n a l i g hanggang sa sumapit sa hangganan na s i y a ' y l u m a g p a s s a h i n i h i n g i n g k a s i y a - s i y a n g k a t a k d a a n . "At kung magkagayon, fiâ sila'y hindi manam palataya sa g anitong balita (relihiyon), ikaw (O Muhammad) ay nagbibigay siphayo sa iyong sarili, af s i n u s u n d a n m o s i / a n g m a y kalumbayan." (Quran I 8:6) " Katoto han an si I a'y nagpu punyagi na ikaw ay akitin upang tumihis ka sa rnga bagay na ipinahayag Namin sa iyo, at
ikaw'y maggawa-gawa ng mga salita na laban sa Amin. Kung magkagayon, ikaw'y tatanggapin nila bilang kaibigan. At kung ikaw ay hindi Namin biniyayaan ng katatagan, katotoh anang ikaw'y malapit ng mabulid sa kanila. Katotohanang kung Aming ninais na iyong matikman ang dalawang bahagi ng kaparusahan sa buhay na ito, af d alawang bahagi ng kaparusahan sa k a m a t a y a n , s a g a y o n i k a w ' y d i makasusumpong ng iyong kapanalig laban sa Amin. (Quran 17:73-75) 6 0
QADAR (KAH|HfNATNAN) Ang unang-una na kahulugan ng saf itang Qadar ay isang tanging sukat o dami maging yaon man ay sa bilang o uri. lto a y m a r a m i n g i b a p a n g g a m i t n a n a g s a s a n g a m u l a s a g a n i t o n g k a h u l u g a n . S a m a k a t u w i d , a n g , y u q a d - d i r ' , a y n a n g a n g a h u l u g a n , s a g i t n a n g i b a pang bagay, upang sumukat o tumiyak n g d a m i o b i f a n g , k a t a n g i a n o u r i , kalalagayan, atbp, ng isang bagay bago mo aktuwal na gawin yaon. At ang huling kaisipang ito ang siyang nakagaganyak sa atin dito. "Katotohanang Aming nitikha ang lahat ng bagay na may hustong sukat (at katampatan)." (Quran S4:4g) Talastas Niya bago Niya likhain yaon, na lif ikhain Niya ito at magkakaroon ng gayong laki, katangian o kalikasan at itinakda na rin ang oras ng kanyang pagdating bilang lalang at ang pagpanaw 6 1
6 2 n i t o a t a n g l u g a r n g p a n g y a y a r i h a n . Kung gayon, ang isang nananampalata- ya sa isang tunay na Allah ay marapat na m a n a l i g n a w a l a n g d i - i n a a s a h a n s a k a l i k a s a n . K u n g m a y r o o n g b a g a y n a d i k a n a i s - n a i s a n g s u m a p i t s a k a n y a , marapat niyang sabihin: "Ang Allah ang n a g t a k d a n i t o a t g i n a w a N i y a a n g K a n y a n g n a i s , " a t h i n d i u p a n g s a y a n g i n n i y a a n g k a n y a n g s a r i l i s a p a g b u b u l a y - b u l a y n a i t o a y h i n d i n a g a n a p , o a n g mag-alala kung bakit ito ay nangyari. Sa k a b i l a n g d a k o , k u n g a n u m a n g b a g a y n a k a n a i s - n a i s a n g s u m a p i t s a k a n y a , h i n d i n i y a d a p a t n a i p a n g a l a n d a k a n i t o , bagkus ay magpasalamat siya sa Allah . "Walang masamang pangyayari ang maaaring sumapif sa mundo o sa inyong sarili, bagkus ito ay nasa isang Talaan b a g o p a N a m i n g i n a n a p y a o n . Katotohanang yaon ay madali sa Allah . Na kayo ay huwag malumbay sa mga bagay na masamang dumating sa inyo, gayon din naman ay huwag magmafaas
6 3 ng may kayabangan sa mga mabuting bagay na ipinagkaloob sa inyo. Ang Allah , ay di nagmamahal sa sinu man na m a p a g m a l a k i a t m a y a b a n g . " ( Q u r a n 57:22-23) K u n g a n g A l l a h a y ' y u q a d - d i r ' ( n a g t a t a k d a a t n a k a t a t a l o s n g k a s a s a p i t a n o k a h i h i n a t n a n ) n g l a h a t n g b a g a y , d i t o ' y k a s a m a r i n a n g a t i n g malayang paggawa. Kung gayon nga, sa a n o n g p a r a a n n a i t à y m a s a s a b i n g m a l a y a a t a n o a n g p a n a n a g u t a n n a t i n d o o n ? A n g g a n i t o n g k a t a n u n g a n a n g s i y a n g d a h i l a n n g p a g d a t a l , s a m g a u n a n g - u n a n g k a s a y s a y a n n g l s f a m , n g dalawang magkaibayong pang-Allah na s e k t a . A n g i s a s a m g a i t o , a n g ' Q a d a r i y a ' ay tumiyak sa malayang pagnanais at k a p a n a g u t a n n g t a o h a n g g a n g s a dumating sa pagtatatwa sa kaalaman ng Allah na nakakabatid ng fahat bago pa d u m a t i n g a n g a n u m a n g b a g a y , a t n a g p a m a r a l i n a a n g A l l a h a y n a k a b a b a t i d l a m a n g n g a t i n g m a f a y a n g
ffi kilos ng paggawa pagkaraan nating maisagawa yaon. Ang isa pa nito, ang 'Jabriyya', ay gumawa ng salungat dito at nag-aangkin na walang pagkakaiba sa pagitan ng mga galaw ng walang buhay na mga bagay at ating mga kilos sa pagsasagawa ng tinatawag na malayang pagkilos, at kung tayo'y gumagamit ng ninanais na wika, tayo'y nagsasalita lamang ng may patalinhaga. Datapuwa't hindi na kailangan na tayo'y sumapit sa gayong magkaibayong pananaïy, sapagkat hindi mahirap na mapagkasundo ang maka-Allah na 'Qadar' at pananagutan ng tao. Ang Allah ay nagpasya na lumikha ng tao bilang isang malayang tagapagpahayag ( s u g o ) , s u b a l i t t a l a s t a s N i y a ( a t papaanong hindi Niya mapag-aalaman) bago Niya likhain ang bawat tao kung paano niya gagamitin ang kanyang m a l a y a n g k a i s i p a n ; k u n g a n o , h a l i m b a w a a n g k a n y a n g m a g i g i n g p a g k i l o s k u n g a n g P r o p e t a a y
6 5 nagbibigay paliwanag sa kânya ng mensahe ng Allah. Ang ganitong k a a l a m a n ( b a g o p a d u m a t i n g a t maganap ang lahat) at ang pagtatala nito sa isang 'Aklat' ay tinatawag na 'Qadar'. Ngunit kung tayo ay malaya upang g a m i t i n a n g a t i n g k a i s i p a n , ( o kagustuhan), ang isang Qadiyani ay maaaring makapagsabi: "Maaari nating g a m i t i n i t o s a r n g a p a r a a n n a sumasalungat sa kagustuhan ng Allah, at sa gayong kalagayan, kami ay wala sa katumpakan sa pag-aangkin na ang lahat ay ninais at itinakda ng Allah."Ang K o r a n a y n a g b i g a y k a s a g u t a n s a ganitong katanungan sa pamamagitan ng pagpapaala-ala sa atin na ang Allah ang Siyang nagnais at tayo'y marapat na m a g i n g m a s u n u r i n , a t S i y a a n g nagpapahintulot sa atin upang gamitin ang ating pag-iisip. " K a t o t o h a n a n g i t o a y i s a n g T a g a p a g p a a l a - a l a s a s f n u m a n g l a n d a s t u n g o s a n a g n a n a i s n g
66 P a n g i n o o n , d a t a p u w a ' t w a l a n g pangyayari, malibang pahintulutan ng Allah. " (Quran 76:29-30) Kung magkagayon ang sabi ng Qadiyani: "Siya ay makapangyayaring m a k a p i g i l s a a t i n s a p a g g a w a n g masama". Tunay ngang magagawa Niya. "Kung nanaisin ng Ailah , magagawa Niyang madala silang lahat ng sarna- sama sa patnubay at paniniwala; at kung ang inyong Panginoon ay magnars, ang s i n u m a n s a m u n d o n g i t o a y mananampalataya, silang lahat, ng sarfla-sama." (Quran 10:99) "Kung nanaisin ng Allah , sila ay di magiging mananampalataya ng diyus- diyosan, at hindi ka Namin ginawa (O lluhammad) upang magmatyag sa kanila o magkaroon ng pananagutan sa kanila." (Quran T:107 ) S u b a l i t n i n a i s N i y a n a a n g m g a t a o a y maging malaya lalo pa nga sa mga bagay ng pananalig at di pananalig.
67 lpagbadya: "Ang katotohanan ay mula sa inyong Panginoon, kaya hayaan ang sinuman ay manampalataya, at hayaan ang sinuman ay di manampalataya". (Quran | 8:29) Subalit ang tao ay di magiging mataya kung mangyari na ang sinuman sa kanila na magnais ng masama ay pipigilin ng Allah at nanaisin upang gu mawa ng mabuti. "Kung ang ating mga gawa ay ninanais ng Allah ", maaring masabi ng iba: "Kung g a y o n , a n g m g a g a w a n g i t o s a katotohanan ay Kanyang mga gawa". Ang ganitong pagsalansang ay batay sa kalituhan. Ang Allah ay nagnais na tayo ay magnais sa kaisipan na tayo ay biniyayaan ng kagustuhan upang pumili at tayo'y makagawa upang ipatupad ang gayong naisin, alalaong baga, nitikha Niya ang lahat upang magawa natin ang ating ninanais. Hindi Niya ninais ito sa kaisipan na gawin ito, dahil kung magkakagayon ay tumpak lamang na
68 sabihin, na kung hafimbawa tayo ay k u m a k a i n o u m i i n o m o n a t u t u l o à , a n g Allah ay nagsagawa ng gayong mga gawain. Ang Allah ang lumikha roon, h indi N iya gi nagawa o isinasagawa yaon. Ang isa pang pagtutol, na batay sa isa pang kalituhan, na kung ang Allah ay nagpahintuf ot sa atin upang gumawa ng kasamaan, kung gayon, ito ay inaayunan Niya at nagugustuhan Niya. Nguni't ang magnais sa isang bagay, sa kaisipan na magpahintuf ot sa isang tao upang gawin yaon ay isang bagay; at ang sumang_ ayon sa kanyang gawa at papurihan yaon ay lubos na ibang bagay naman. Hindi anq lahat ng pinahihintulutan ng Allah ay Kanyang kagustuhan. Siya nga, gaya na nga ng ating nabasa sa euran ay nagkaloob sa tao upang mamifi sa p a n i n i w a l a a t d i p a n a n a m p a l a t à y a , datapuwa't hindi Niya ninais na ang tao ay di manampalataya (o mawalang pasasalamat).
"Kung ikaw ay walang loob ng pasasa lamat, kung magkagayon, ang Allah ay di nangangailangan niyaon mula sa iyo. Datapuwa't hindi Niya s i n a s a n g - a y u n a n n a a n g K a n y a n g tagapaglingkod ay mawalan ng loob ng pasasalamat, ngunit kung ikaw ay may pagpapasalamat, si nasang-ay unan N iya yaon." (Quran 39:7 ) 69
7 0 KAPASIYAHAN Ito sa kabuuan ay mga pangunahing katotohanan kung saan ang Propetang si M u h a m m a d , s u m a k a n y a n a w a a n g kapayapaan, ay nag-aanyaya sa kanyang pamayanan, ang pinakamahusay na katibayan bukod pa sa nabanggit na paksa - ng pagiging makatotohanan nito, at siyang pinakamahalagang katotohan- an para sa tao, ay ang mabuting bisa na naisagawa nila sa panloob na kalagayan ng tao, gayon din sa kanyang panlabas na pag-uugali. Sa ating pagtalakay sa paniniwala sa Allah, atin na ngang n a b i g y a n g d i i n a n g i l a n s a m g a damdamin ng pakikitungo sa Kanya na naging dahilan ng pananalig sa Kanyang Paghahari at Kanyang mga Katangian ng pag ig i ng ganap. At sapagkat ang pakikitungo ng tao sa kanyang pakikipag-ug nay sa kanyang kapwa tao ay lubhang may kinalaman sa
7 l k a n y a n g p a k i k i t u n g o s a A l l a h , a n g ganitong paniniwala sa Allah na may n a g b u b u n g a n g d a m d a m i n t u n g o s a P i n a k a b a n a l , a y n a l a l a y o n u p a n g makapagtamo sa puso ng tao ng d a m d a m i n s a i b a n g t a o n a n a a n g k o p doon. At sapagkat ang panlabas na pag- u u g a l i n g t a o t u n g k o l s a A l l a h a t s a i b a n g tao ay natatamo sa pamamagitan ng k a n y a n g t u n a y n a m g a p a n i n i w a l a a t d a m d a m i n t u n g o s a k a n i l a , d i t o ' y m a a a s a h a n l a m a n g s a t u n a y n a r e l i h i y o n u p a n g m a n a w a g a n s a i s a n g l i p o n n g pag-uugali na kapwa siyangkatutubo na k alaf abasa n ng kanyan g li pon ng pag- uugali at isang dahilan ng pagpapatatag s a k a n i l a . A n g p a n l o o b n a k a l a g a y a n k u n g s a a n s i M u h a m m a d , s u m a k a n y a nawa ang kapayapaan, ay nag-aanyaya s a m g a t a o a y t i n a t a w a g n a ' l m a n ' ( p a n a n a l i g o p a n i n i w a l a ) . A n g p a n l a b a s na pag-uugali na nababatay doon ay t i n a t a w a g n a l s l a m . S a p a n a h o n n g kanyang pagtigif sa Makka, siya ay
72 nagbuhos ng maraming panahon sa una, ng hindi ganap na nagwawalang bahala sa pangalawa, na kanyang ipinaliwanag s a M a d i n a , pagsa sari li (indipendiyenteng) pamayanan doon ay itinatag. Maging sa Makka, ang P r o p e t a n g s i M u h a m m a d , s u m a k a n y a nawa ang kapayapaan, ay pinagtagubili- nan ng Allah na anyayahan ang mga tao sa mga sumusunod na mga gawa ng pagsamba at aral na pag-uugali. l ' r a n g a n g u n a n g 1 . N a p a n a t i l i h i n n i l a n g b u h a y a n g pananampalataya at palakasin yaon. Ang mga Muslim ay pinagsabihan nabigkasin (dalitin) ang Quran at pag-aralan yaon ng mataman; na mapag-aralan nila yaon mula sa Propeta at bigkasin yaon ng maf imit na kanilang magagawa; at lalo na s a m g a p i l i n g p a g d i r i w a n g , s a m g a takdang panalangin; at ang magsagawa ng pananalangin sa paraang kung paano i t o i p i n a m a l a s n g A n g h e l n a s i G a b r i e l s a Propeta. Ang lahat ng ito ay 'Salat'
7 3 ( P a n a l a n g i n ) s a p i n a k a m a l a w a k n a k a h u l u g a n . 2 . B u k o d p a s a ' S a l a t ' , a n g paglilingkod sa Allah, dito'y dumaratal a n g ' Z a k a t ' ( K a w a n g g a w a ) n a s a p i n a k a m a l a w a k n a k a h u l u g a n a y n a g t a t a g l a y n g a n u m a n g g a w a n g p a g l i l i n g k o d s a i b a n g t a o . A n g p a g i g i n g mabuti sa tao ay siyang bu nga at samakatuwid ay siyang katibayan ng puno ng pananampalataya. Siya ay di nagsasabi ng katotohanan kung siya ay nakapipinsala sa tao bagama't siya ay n a g s a s a b i n a n a n a n a l i g s i y a a t u m i i b i g s a Allah 'Napag mamalas mo ba srya na nagtatàtusira sa kanyang retihiyon? Kung gayon, srya angtumatanggi sa mga ulila; at walang malasakit na pakainin ang n ang ang ail ang an. Kahab ag-habag!, a n g m g a m a n a n a m p a l a t a y a n a nakalilimot sa kanilang pagdalangin na nagnanais na mapagmalas lamang ng fao fsa kanilang pagsa mba), datapuwa't
74 tumatangging magbigay kahit na ng maliit na pagkakawanggawa." (Quran 107: 1 -7) A n g u n a n g t a t l o n g t a l a t a n g S u r a n g ( K a b a n a t a n g ) i t o a y i P i n a h a y a g s a M a k k a a t a n g i b a p a a y s a M a d i n a . A n g m g a t a l a t a n g i p i n a h a y a g s a M a d i n a a y t u n g k o l s a m g a n a g p a p a h a y a g m a p a g k u n w a r i n a n a g s a s a g a w a n g p a n l a b a s n a g a w a n g p a g s a m b a n a h i n d i p i n a n g g a g a l i n g a n n g m a t a P a t n a p a n a n a l i g . S u b a l i t a n g k a n i l a n g p a g - u u g a l i a n g n a g k a l u n o s a k a n i l a s a p a g k a t i t o a y t u l a d n g m g a n a n g a n g a l a n d a k a n s a M a k k a n a d i n a m a n s u m s a m p a l a t a y a , A n g m g a s u m u s u n o d a Y i l a n l a m a n g sa mga halimbawa ng '7akat'(Kawang- gawa) na ipinangangaral ng Quran sa g a n i t o n g n a u n a n g P a n a h o n . A n g pagkakamal ng kayamanan Para sa kanyang kapakaRan at katulad nito upang yaon ay makapagdagdag Pa sa h a l a g a n g n a g k a k a m a l n o o n a y m a h i g p i t n a t i n u t u t u l a n . A n g P a g k a k a m i t n g
k a y a m a n a n l a m a n g a y w a l a n g i b i n i b i g a y na kabuluhan sa mata ng Allah . lto ay h i n d i n a g b i b i g a y n g k a h a l a g a h a n s a t a o m a g i n g d i t o o s a k a b i f a n g b u h a y . " K a h a b a g - h a b a g a n g s i n u m a n g nagkakalat ng kahihiyan at naninirang puri. Na nagsisinop ng mga kayamanan sa mundong ito at nagsas alansan doon. N a p a g - a a k a l a b a g a n i y a n a a n g kayamanan niya ay makapagbibigay sa Ranya ng walang hanggang buhay?" (Quran 'l 04:1 -g ) Ang 'mga nagkakamal at nagtatago' ng kayamanan sa bu hay na ito ay t a t a w a g i n s a k a b i l a n g b u h a y s a p a m a m a g i t a n n g i s a n g m a i n i t n a s a l a n g a n n a n a k a b a b a k b a k n g a n i t (Quran 70:1s-18). Ang kayamanan para sa pansarili lamang ang isa sa mga bisyo n g m g a t a o n a m a p a p a r a m s a p a m a m a g i t a n l a m a n g n g u r i n g pananampalataya at pagsasagawa na s i y a n g i p i n a n g a r a l n i M u h a m m a d , 75
7b s u m a k a n y a n a w a a n g k a p a y a p a a n . (Quran TO:19-2T! Ang tao ay marapat makapagtamo ng k a y a m a n a n s a k a d a h i l a n a n n a i t o a y n i n a n a i s n i y a n g g a m i t i n s a k a n y a n g p a n s a r i l i n g p a n g a n g a i l a n g a n , a t s a p a n g a n g a i l a n g a n n g i b a . " A n g P r o p e t a ay nagpahayag sa atin na ang Tao ay n a g s a s a b i : ' A n g a k i n g k a y a m a n a n ! A n g a k i n g k a y a m a n a n ! ' M a y r o o n p a b a k a y a n g i b a n g k a y a m a n a n m a l i b a n s a i n y o n g i s i n u s u o t n a n a l u l u m a , s a i n y o n g k i n a k a i n a t n i l u l u n o k , a t s a i n y o n g i b i n i b i g a y b i l a n g l i m o s a t s a i n i i m p o k ? " Ang kayamanan ay marapat na gugulin s a m g a n a n g a n g a i l a n g a n ( l a l u n g - l a l o n a s a m g a m a g u l a n g a t k a m a g - a n a k ) , s â m g a u l i l a a t s a m g a h u m i h i n g i d a h i l s a karukhaan, sâ pagpapalaya ng mga a l i p i n , a t b p . A n g m g a s u m u s u n o d n a talata ay isa sa mga unang-unang pahayag na ipinangaral ng Propeta. "Kaya nga't huwag apihin ang mga ulila, at huwag itaboy ang mga pulubi."
t7 (Quran 93;9-70) Ang isa sa mga katangian na siyang pag-uugali ng tunay na mananampalata- ya ay ang katangian ng pagbibigay sa nangangailangan at nagdarahop, bilang kanilang (ang mga pulubi) karapatan, sa bahagi ng kanyang kayamanan. (Quran 7O:24-251 Mayroon sa gitna ng daan tungo sa tagumpay (at kaligtasan) sa kabilang buhay ng isang matarik na fandas na mapangangahasan lamang ng sinuman na nagsasagawa ng mga sumusunod na pag-uugali: "Ang magpalaya sa isang alipin, at magpakain sa araw ng pagkagutom (at pananafanta) ng isang kaanak na ulif a at iba pang sakmal ng pagdaralita."At gayundin, "At maging kaanib sa su/nasampala- taya at naghahawak ng pagtitiyaga (sa p a g i g i n g l a a n a t p a g t i t i m p i ) a t nagpapamalas ng mabuting gawa ng
paglingap (at bukas na puso)". f Quran g0: | 3-1 7 ) Bukod pa sa pagtulong sa kanyang kapwa tao sa ganitong paraan, siya rin ay marapat na mag ing matapat at may m a l i n i s n a k a l o o b a n s a k a n i l a n a tumutupad sa kanyang mga pangako sa kanila (Quran 7:32-33). Siya ay hindi m a r a p a t n a s u m i i l s a k a n i l a n g m g a k a r a p a t a n l a l u n g - l a l o n a n g k a n i l a n g buhay (Quran 80:8-9), at maging pino sa p a g - u u g a l i ( a t m a g i n g m a r a n g a l ) : ( Quran 70:29-31). Ang maigsing sanaysay na ito ang m e n s a h e n a i p i n a h a y a g n i M u h a m m a d , sumakanya nawa ang kapayapaan, sa kanyang pamayanan sa buong (mundo). 7 8
' 7 9 Mga Pinagsipian (Bibtiography) ( 1 ) H a d i t h ( J a b i r ) (21 Sahih Muslim, Kitha Az-Zuhd, ch. M C C X X V I I , h a d i t h (3) Ang tafatang ito (euran 1T:?0) ay b i f a n g i b i n i g a y ( n g i l a n ) i s a n g k a t i b a y a n katotohanan na ang lahi ng tao ay higit na mainam kaysa sa lahi ng ang hel. lbn Kathir-mula sa kanyang 'tafsir' ng Qur'an at-Azim. n g p a g i g i n g
ùl'{}l dLc.r
.+l'u up
lrljrç
. r iJ+JiU1ârJ
J"ioûUl+r
tr^r^t. r , riLJJr . rrJ, JrJ Lrrr.