r ■' 'r4l it. > i V: ay nakakaisip silang mag- hiwalay. Kaya't pagkatapos ng mahabang panahon sa paglilitis ay ipinasya ng hu- kumang bigyan ang mag- asawa ng anim na buwan upang masuri ang kani-ka- nilang kalooban sa gitna ng kahinahúnan. Ang anim na buwang ta ning ang nagpalamig sa ma- init na mga balita sa mga pahayagan. Unti-unting na- wawala ang malalaking ti- tik sa pangmukhang dahon ng mga lingguhan at pang- araw-araw na balita. Ang suliranin ng mag-asawa ay tinakpan ng iba't ibang suli- raning pangkabuhayan at pampulitika. Subali't sa buhay ng dala- 'wa ay walang kalutasan pa ang kanilang suliranin. La- long pagmatigas si Lauro. Hindi maamin ng lalaki na makisama pang muli. - Ako'y hindi tunggak!. .. - iyan ang madalas niyang sabihin sa mga kaibigang lumalapit sa kanya at nama- manhik na sila'y muling magka-ayos ni Emma. - Ang dangal na dinungisan ng isang kasalanang katulad niyan ay di maaaring mahu- gasan ng pamanhikan at pagpapatawad. Hindi na ka- ilan man mabubuksan sa kanya ang aking tahanan. Ako'y may dangal at may pangalan sa lipunan. . . - Ako'y walang kasala- nan !. . . - ang matigas na- mang wika ni Emma. - Hindi ko maaaring aminin na ako'y nagkasala at dinu ngisan ko ang puri ng aming tahanan. Ang ginawa ko'y maaaring gawin ng sinu- mang mapagkav¿anggawa! Iyan ay isang kabanalang ki- nik'lala ng Diyos!..; Tulu- ngaii ang mga nasasawi. . pakanin ang nagugutom . . . ¡ligias ang nalulunod!. . . Abril 11, 1956 fiULAKLAK q kinausap si Lauro... Nobela m D R. FAUSTO J.6ALAUR AN Hindi ba't iyan ay utos ng sa dalawa ay napilitang ku- Diyos?... Bakit ko aami- milos. Iniwan ng matan- nin na ako'y isang masanjang dang pari ang kanyang kum- - Nguni't Padre, kayo y isang lalaki rin.. . - ang tu- gon sa kanya. - Bukod sa lalaki ay may dangal at pa- ngalang dapat ipagtanggol. Inaakala kaya ninyong isang kabanalan ang ako'y lumapit kay Emma at siya'y amuing magbalik sa aming tahanang kanyang' dinungisan? A* maniniwala ba kayo na si- ya'y walang sala? Kayo'y kanyang padre kompesor... Hindi ba't kayo rin ang nag- sabing ang Nestor na iyan ^Au ig FJT -HVXMG TLMinÚU SAAKIM ... NGUMlV ISI/MU50MFA KOMO HlN(7I NA<S/<A$AuA 5A E^ANAp ina?. . . At sa gitna ng na pangangatwirang a.v lalong lumawak at lumalim ang banging nakapagitan sa dalawa... maiinit iyan, Kaya't maging si Padre Domingo, ang matandang paring kompesor ni Emma, nang matanto ang nangyari bento at buong kabanalang sinikap na mapaglapit ang mag-asawa upang magkahi- ngahan. Ang eskandalong íkinalat ng _ pagsasakdalan ng mag-asawa'y lumilikha ng napakalaking pinsala sa ka- ni'ang tahanan at kapuri- han. Dinaramdam ng pari ang gayón . . . Una nivang at ang babaing iyan av luma- pit sa inyo? Inaakala kaya ninyong ang kanilang pagsa- sama ng mahigit sa tatlong uwan ay walang nangva- fi?... Nakatatawa!. na- katatawa, Padre!. . . Kavo'v lalaki rin... Anp pagpapatawad, IXi_ Sutuian so- paku-ui- 35
EMMA (Buhcrt sa pahiná 5) uro, ay nasa puso ng bawa't isang kristiyano... Datapuwa't si Lauro'y ma- tigas... singtigas ng mar- mol ang kanyang puso. Hin- di niya maamin na ipagwa- lang-bahala ang usapin ni- iang mag-asawa... - At siya pa ngayon ang nagsasabing wala siyang ka- salanan?... Siya pa ang nagbabansag na siya'y mali- nis... busilak. . . mara- ñal ?... - at saka natawa ng malakas at mahaba ang lalaki sa harap ng pari. _ Sino?. dadayam?... Ako ba?., ang sambayanan ba?. . Napakahangal na ba ako upang maniwala at ibigay sa kanya ang aking mga anak .... - upang magmana sa kanya?... upang makila- Ja ng mga bata: kung sino at ^na>?an^' ^an^an® malinis na Sino ang kanyang Hindi na umimik si Padre Domingo... Iniwan ng ala- gad ng Diyos ang tahanang >aon na kulimlim na kulim- lim ang mukha. Nakita ni- ya.ng si Lauro ay walang ti- gil ng kaiinom ng alak... Alam ng pari ang damda- min ng lalaki. Sa kabila ng kanilang pagkakalayo ni Emma1 si Lauro'y naghihi- rap din... Kung sa bagay, ang banal na hangad ng pari ay ang maghiwalay silang matiwa- say kung hindi na sila mag- kakasundo. Huwag nang da- anin sa hukuman. Maaari namang pag-usapan ng ta- nimik. Kung si Emma ang may kasalanan, dapat niyang sundin ang kalooban ng asa- wang pinagtaksilan. Ako'y galing kina Lau- ro, Emma, - ang patuloy pa ng pari matapos silang mag- kumustahan. - Ako'y inyong matandang tagapayo, Emma, katungkulan kong akayin ka- yo sa landas na matahimik. Humarap kayo sa altar at napakasal, at ang pinagtali yiyos ay di maaaring paghiwalayin ng tao. - Ano po ang sagot ni La- uro Padre?... - ang ma- lungkot na tanong ni Emj ma. - Mahigpit siyang tumu- tol sa akin... Ang kasala- nan mo raw ay sumusuko hanggang langit. At ang kanyang dangal at panga- lang nadungisan ay di... - Nguni't Padre, isinu- sumpa kong ako'y hindi nag- kasala sa banal naming pag- sasama. Iyan ang isipin ninyo, Padre... - Emma, walang maniniwala sa iyo niyan... Ang lahat ay... - At pati ba naman kayo?... kayong aking kompesoT?... - at sa mata ni Emmang nakatitig sa matandang pari ay sumungaw ang luha. - Padre Domingo, ba- ta pa akong munti ay kayo na ang aking pinagkukumpisalan. Kailan man ay hindi ako nagsi- nuhgaling sa inyo, hindi ba?... At nang ako'y ginigiyagis ng su- liranin sa pag-ibig, hindi ba't isi- nama ko sa inyo si Nestor upang kami'y pagpayuhan ng dapat ga- win?... Nang mabalita siyang namatay, hindi ba't kayo rin ang aking hinanap? Kayo na naka- tatap ng aking kaluluwa ang si- yang saksi ko ngayon, Padre... Maaari akong sumumpa, maging sa harap ng Bathala, na wala akong ginawang makapupugay ng dangal ng aking asawa at ma- kapupusyaw sa karangalan ng aking dalawang anak... Iyan ang inyong paniwalaan, padre! - at si Emma, sa pagsisikip ng dibdib, ay tuluyang napahagulgol. - Sinunod ko lamang ang tibukin ng aking puso na siya'y tulungan, Abril 11. 1956 BULAKLAK 35 hanguin sa malubhang pagkaka- sakit... Nagtiis ako at naghrrap hanggang siya'y mailigtas sa ka- matayan... At pagkatapos... pagkatapos niyang lumakas, ay ako na ang kusang lumayo sa kanya... Kailan man Padre ay hindi kami lumampas sa hinihl- hingi ng karangalan at kaganda- hang asal... Paniniwalaan ba ninyo ako, Padre?... Hindi makakibo ang matandang pari at napatungo na lamang. Binayaan niyang magpaliwanag at magtapat si Emma. Nagsa- (Sundan sa pahina 87) Sadyang Nababagay... sa mga pagliliwaliw / ^anlUigucl Jale Jilsen Maiutuklasan ninyong tinafamasa ng lahaf ang kasiyasiya't laging malinamnam na San Miguel Pale Pilsen. Ang ginintuan at suwabeng Serba- sang San Miguel ay laging kínagiglliwan - sadyang naaangkop sa masisigla at masasayang sandali ng pamamahirfga. ^n o a l i n g BREW8D ANO BOTTLBO BY jfrttn miquelBreueVM,
humingi pa siya at bumlli ng ¡Bang kahang sigarilyo. Matagal Biyang tumayo-tayo at nagpausok sa loob ng bulwagan at pagkata- pos ay marahan din siyang nag- tungo sa hagdanang paakyat- •. Bagama't nag-iinit ang kanyang dibdib, si Ernesto ay larawan ng kahinahunan kung lumakad at kumilos. Tila walang anuman ang lahat... Sa tapat ng silid bilang 22 na pinasukan nina Do- ra, b í Ernesto ay huminto. Nax kita niyang nakapuwang ng ka- unti ang pinto nguni't hindi niya masilip ang mga tao sa loob. Ma- rahan siyang tumabi at nakimat- yag. "Dali-daliin mo at nang hindi tayo gahulin sa panahon..." ang kanyang narinig na wika ni Do- ra." Ibig kong makaalis dito agad... Ang sabi ng bell-boy ay maraming nagtatanong sa akin..." "Oo, kaunti na lamang ang ating babalutin..." ang tinig-ba- baing narinig din ni Ernesto na tumugon sa salita ni Dora. "Ang mabuti ay ayusin mo na, kuya, sa lupa ang mga kuwenta upang matapos na ang lahat." "Iyan nga ang mabuti nang ta- yo'y makaalis agad..." Sinugod ni Salvador ang pin- tuan, nguni't hindi pa man siya nakalalabas ay sinagupa na siya ni Ernesto, hinawakan sa dala- wang bisig at saka biglang ipi- nagtulakan sa loob ng silid... "Diyos na maawain!'" ang pa- go lat na wika ni Nene nang ma- kitang napasubsob ang kapatid sa nialakas na pagkakatulak ng isang taong nasa pintuan at ha- wak ang isang makintab na rebol- ber." Kuya!..." Sa sigaw na yaon ng dalaga ay turnabas si Dora na nasa mun- ting silid. "Nene, bakit?..." nguni't hin- di na niya naipagpatuloy ang sa- sabihin. Nakita niya ang namu- mulang mukha ni Ernesto, nangi- nginig ang kamay at ang rebol- ber ay nakatuon kay Salvador na noon ay unti-unting bumabangon buhat sa pagkakasubsob dahil-sa nialakas na pagkatulak ni Ernes- to. "Ernesto!..." ang sambitla ni Dora na halos nawalan ng dugo sa mukha. "Oo, ako nga... Naparito ako upang makipagtuos sa iyo at... sa lalaking ito... Hala'tayo... I - ang matigas na utos kay Sal- vador. "Ernesto, kilala mo ako?..." ang wika ni Salvador na nagpa- pagpag ng damit. "Hindi ko aka- laing... " "Oo, kilala kita... lkaw pa- la... si Kapitang Salvador del Mundo ng hukbong panglaan ng Pilipinas. Itinuturing kong kai- bigan sa Korea... Nguni't... ngayon ko nakilala kung ano ang iyong mukha!..." "Ernesto, maghunos-dili ka... Ngayon dapat mong malaman ang lahat na ako'y..." "Sukat na.. • ayoko nang ma- rinig. Sapat na ang aking naki- ta sa inyo... Alam mo buhat pa nang una na si Dora'y aking asa- wa, nguni't pinakialaman mo si- ya... inilayo sa akin, nabuhay kayong parang... parang..." "Ernesto, hindi tutoo iyan!..." ang sigaw ni Dora na anyong la- lapit sa asawa... bolber ang narinig sa loob ng tn- lid na yaon at si Salvador ay na- palugmok. Sa kanyang kanang bisig ay umagos ang dugo. "Kuya!... Kuya!.. " ang umi- iyak na wika ni Nene na tinakbo ang kapat:d na nakalugmok sa lapag. "Nabaril ka... nabaril ka, kuya.. .!" Pati si Dora ay napasugod sa binaril... Hindi inalintana ang dugo sa kanyang bibig dahil sa malakas na pagkasampal ni Er- nesto. Tumulo na ang luha sa mata ni Dora. "Iyan ang bagay sa inyo...!" pagigil na wika ni Ernesto. "Nga yon ay hindi na kayo makapag- kakaila, nahuli ko na kayong da- law's!. .." "Ernesto," lumuluhang wika ni Dora. "Bakit mo binaril ang ta- ong nag-ampon sa akin? Nang ako'y umalis sa inyong tahanan, ang taong ito ang tumulong at duníhmay hanggang ako'y maka- ligtas sa kamatayan, kailan man ay hindi siya lumagpas sa tung- kulin ng isang taong marangal.. . "Sukat na... magaling kang mangatwiran.. Sasagot pa sana si Dora at magtatanggol nguni't siyang pag- pasok ng may-ari ng otel na ka- sama sina Danya Adela at Belen na nakarinig ng malakas na pu- tok sa lupa. "Huwag kang lumapit kung ibig mong mabuhay pa ng mata- gal." ang banta ni Ernesto na nagngangalit ang ngipin... - Nguni't Ernesto, hindi ako nagkakasala sa iyo..." At sina- bayan ni Dora mg yakap sa asa- wa. "Anong sigalet ito?..." tanong ng may-ari ng otel nang maki- tang nakaupo sa lapag si Salva- dor at maagusan ng dugo sa bi- sig. "Binaril po niya!..." ang tu- gon ni Nene na umiiyak. "Bina- ril po niya ang aking kapatid.. "Sukat na, walang hiyang ba- bae..." ang paangil na wika ni Ernesto na sinabayan ng tulak at sampal sa asawa. "Ernesto, huwag mong saktan si Dora..." ang agaw ni Salva- dor na biglang sinugod ang la- laking tumabig sa asawa. Isang malakas na putok ng re- "Ernesto," ang tawag ng ina." Kaya kita sinundan ay dahil sa... dahil sa... "nguni't nabalingan ng tingin si Dora." Ah... alam ko na... Ikaw ang dahilan ng lahat... Ginoong manaper, ang babaing ito ay may asawa. Ha- yan ang kanyang asawa... May katwiran ang aking anak na ba- NAIIBIGÁN NG MGA BATA F HINDI KAILANGAN ANG PURGA Abril 11, 1956 BULAKLAK 8? rilin ang taong umagaw ng kan- yang asawa. At ito pa palang otel ninyo ang ginagawang.. " Nguni't hindi pa niya natata- pos ang sasabihin nang biglang pumasok sa silid na yaon ang anim na lalaking nakabihis ng magara. Kasama nila ang dala- wang alagad ng batas ng Mav- nila. "Mga ginoo at mga ginang. ' Ang magalang na wika ng isang lalaking may anyong kagalang- galang, nakasalamin at nakabas- ton ng kamago.ig. "Sino kayo?../' ang tanong ng tagapamahala ng otel. "Ako'y si Kung Cheng Heng, Kansul ng Korea.. " ang maga- lang na pagpapakilala, "naparito kami sa himatong na dito mata- tagpuan 3Í Dora Wang Lee." "Dora Wang Lee? .." ajig ulit ng tagapamahala. "Wala kaming nakikilalang Dora Wang Lee..." "Hayan... Hayan ang inyong hinahanap!. . . " malakas na wika ni Donya Adela at itinuro ng da- liri si Dora na noon ay nakatayo at alalay si Salvador sa bisig. "Hayan ang taks;l na... taksil na..." "lkaw?..." ang tanong ng kon- sul na lumapit kay Dora, sa ka- nilang wika. "Ikaw si Dora Wang Lee. . . ?" Bahagya lamang tumango si Dora sa tanong ng konsul. Nag- lapitan ang iba pang kasama ng konsul at sila'y nag-usap ng ma- rahan sa kanilang wika. Ang mata ng konsul naman ay laging nakapako sa nag-uulap na mukha ni Dora. (ITUTULOY) EMMA (Buhat sa pahina 35) salita si Emma na umiiyak. Ma- limit siyang mapahinto upang humikbi... Tumngala sa langit
88 BULAKLAK Abril 11, i<ft6 ang babae, sinapo ang dibdib at "aka nagpatüloy... Minamahal ko si Nestor, iyan ay inyong alam... Siya ang aking unang pag-ibig... Nais ko siyang lumigaya... Nang mga sandaling siya'y naglulubha, bu- hay ko man ang naging kaila- n&an, gumaling lang siya, ay ma- lugod kong ipagkakaloob. Ini- wan ko ang aking tahanan, hindi ko nilingon ang samo ni Lauro na huwag akong umalis... Iyan ang inaamin kong kasalanan, Padre. Nguni't sa kasalanang iyan ay isang buhay ang aking naiLg- tas... Ang buhay ng isang mina- mahal... Datapuwa't ang Diyo* ay di natutulog... Nakikita Ni- ya ang lahat nang nangyayari sa daigdig.. - Siya, opo, Siya, Padre, ang aking saksi na,sa buong pa- nahong yaon ay wala akong sini- kap kundi ang mailigtas sa tiyak na kamatayan si Nestor... At nang siya'y gumaling at lumakas, upang huwag kaming matukso, upang hindi kami magkasala, ako... ako ang lumayo at uma- lis... Kasalanan baga ang gan- yan?... pesor, ako ba'y may kasalanan?... Napabuntong-hininga ang pari at minasdan si Emma. Si Emma naman ay unti-unting napapalu- hod sa harap ng matanda. - Padre, ako'y nananalig na maaaring ibigin mo ang isang lalaki kahi't ka napakasal sa iba... Ang kata wan ko at buhay ay nakasangla kay Lauro... Isi- numpa ko sa harap ng altar na siya'y aking asawa at magiging ama ng aking mga anak. Ako'y magpapakatapat sa sumpang iyan... Maaari akong mabuhay at mamatay na nasa kanyang pi- ling. .. Hindi ako maglililo kai- lanman. Nguni't ang tibok ng aking puso, Padre, ay maaari kong ibilanggo sa loob ng aking dibd/D... Maaari akong umibig na hindi magkakasala sa aking asawa. hindi po ba? - Malalim na talinghaga ang binanggit mo, anak ko..; Ang pag-iisang dibdib ay dapat ma- buklod ng pagmamahalan. Kung wala kang pagmamahal, nasaan ang iyong katwiran upang su- mumpa ka sa harap ng altar na susundin mo ang iyong asawa? Iyan ang kasal na walang pag- ibig, Emma... Isang kasal na.. - Ang dila ng tao at ang mata ng tao'y. -. - Nguni't Padre, iyan ay tatap - Opo.-. hinatulan na nila ako! Iyan ay alam ko rin. Ngu- ni't kayo... kayong aking kom- ninyo... si Nestor ay... - Wala akong maipapayo sa iyo, anak, kungdi baguhin mo ang TIONG SING PinalamabL&ang. halaban. nq. (bund Ang nabong TIONG SING ay mabuia. dalisay m&tigas at mabango. Mad a ling makaalij, ng dumi aa diarnit na inyohg' nilalabhan at hindi rr.ahihirapan. Llgt/uj ?a nnumang "angkap na makapipin- eala sa inyong karnay at gayón din tn inyohg danut na nilalabhan. Ugaliing gamltla ang sabong TIONG SING "a ar&w-aiaw na pag- lalaba ninyo ng darnit kayr/y makr-pagGpid ng pañalón at ailapi Gawa ng Tagapamahagi sa Maynila now SING SOAP FACTORY TIONG SING TRADING CO. Son Pablo, Laguna, KP. 748 J. Luna - Tel. 2-80-75 iyong paniniwalang iyan. Ya- mang ikaw ay nakatupad na kay Nestor, nailigtas mo na niya "a malubhang pagkakasakit, limutin mo siya... Mahalin mo ang iyong asawa sapagka't iyan ang hinihingi sa iyo ng katungkulang iyong sinumpaan. Ang pag-aasa- wang walang pag-ibig ay walang kaligayahan at malimit magbunga ng di pagkakasundo at pagkaka- sala ng isa at isa. Hinaplos ng matandang pari* ang buhok ng umiiyak na babae sa kanyang harap. - Bayaan mo, anak ko, tutulu . ngan kita sa iyong pagdarasal. Alam ko ang iyong kabutihan, Emma. Ako'y naniniwala st¿ iyong pagtatapat sa akin. Oo at banal ang iyong ginawang pag- tulon^ kay Nestor, sapagka't ini- ligtas mo siya sa kamatayan. Nguni't hindi mo mapapaniwala ang mga tao sa ganyang katwi- ran. Isa na rito ay si Lauro... Paniwalang-paniwala na siya'y iyong pinagtaksilan... Nguni't alam ko, Emma, na kung gaano ang iyong paghihirap ay gayón din at marahil higit pa ang pag- hihirap ni Lauro. Ang iyong asawa, buhat nang kayo'y magka- hiwalay na naging manginginom ng alak. Ibig niyang lunurin ang sama ng loob sa bisa ng alko- Lcl... Iyan ang sumisira sa kan- yang magandang pangan gata- wan-.. - Diyata,'Padre?. •. - at nag- taas ng mukha si Emma. - Oo, Emma. Kangina lamang na kami'y nag-uusap, ay wala siyang tigil ng pag-inom sa pa- lpitan ng bawa't pagsasalita. - Padre, utang na loob, tulu ngan ninyo siya... Ipaliwanag ninyo sa kanya na masama ang kanyang ginagawa.. • Kung ka- ilangang lumapit ako sa kanya at magmakaawa ay aking gaga- win, huwag lamang masira ang kanyang katawan... - Ngayon ko nalaman na may pagtingin ka rin sa iyong asawa, Emma. • - Sa harap ng Diyos at sa ha- rap nb batas, ako'y kanyang asa- wa, Padre... Marahang nagtindig ang ma- tanda at kinuha ang bastan... - Aalis na ako... - ang pag- papaalam ng pari. - Nawa'y big- yan ng Diyos ng liwanag ang in- yong nadirimlang mga kaisipan... Kayo naman ay mabubuting Ka- toliko. Lalo na ikaw, ikaw na madasalin at masimbahin... Hin- di ka pababayaan ng langit na mabigo.., - Salamat po, Padre.. - at hinagkan ni Jimma ang kamay ng matandang kura. - Ilakip po ninyo ako aa inyong pagdara- sal. .. - Maiba ako, saan ko makaka- usap si Nestor?... - Hindi na po kami nagkikita, Padre, - tugan ni Emma. - Bu- hat nang ako'y kanyang ihatid sa Maynila ay wala na akong na- lalaman kung saan siya nagtiti- ra ngayon. May balita po^akong siya'y naglilingkod na naman sa hukbo. - Maaari ko kaya siyang ma- kausapt..• - Sa oras po siyaiig tumawag sa akin ay aking sasabihin, pa- dre. .. Sinamahan pa ni Emma ang matanda hanggang sa pintuan... Nang makasakay na ang pari sa kanyang sasakyan ay saka la- mang nagbalik si Emma sa kaba- hayan. Hindi maalis ang panini- kip ng kanyang dibdib.•. Ang kanyang matá'y mabasa-matuyo sa luha.•. Sa loob ng maraming araw, si Emma ay di umaalis ng taha- nan. Ibig niyang magtago sa ma- panurtng mata ng tao. Ang ka- tanyagan ng kanyang usapin, ang pagkakalathala sa mga pahaya- gan, ay sapat na upang kahi't saan siya magtungo, ang mata ng bawa't masalubong niya ay nakatudla sa kanya. Tila siya ang laging minamasdan.. • Iyan ang dahilan kung bakit anumang yaya ang gawin ni Ne- na na sila'y magpasyal a duma- law sa mga dating kadalawan ay kanyang tinatanggihan•.. Ibig niyang lumayo sa mata ng ha- yan... Ibig niyang sarilinin ang sariling buhay.., Buhat sa kanyang kinaruroo- nan ay dating naman ng dating ang balita. Alam niyang si Lau- ro ay malimit sa mga bahay-su- galan, sa mga bar, at sa iba't ibang pook na liwaliwan. •. Ang labis niyang ikinalungkot ay ang balitang ito'y nahuhumaling sa pag-inom. Dati-dati naman ay di ganuon si Lauro..- Ito'y isang mabait at masunuring asawa. Siya kaya ang naging dahi- lan?... Siya kaya ang naging sanhi ng pagkakagayon ng asa- wa? Dahil kaya sa kanilang pag- kakalayo kung kaya't dinadaan na lamang ni Lauro sa pag-inom ng alak ang paglimot sa kani- lang mabigat na usapin?. - • Sa gitna ng kanyang pag-iisa at paghihinagpis, ay wala nang nagiging gawain si Emma kungdi ang lumuhod at magdasal• • • Idalangin ang kaligtasan ng asa- wa at mga anak!... (ITUTULOY)