May Isang Haring Pusa (May Isa ka Kuring nga Hari) Maikling Kuwentong Pambata sa Hiligaynon ni Alice Tan-Gonzales Isinalin sa Wikang Filipino ni Noel G. de Leon
Ngumiti si Mama Ella at nag-igham. 'Ika niya: "May isang haring pusa Buntot niya'y balibali Gustong n'yong makinig Magkukuwento ako?" "Opo! Opo! Magkuwento po kayo!" sigaw ng mga katsuri. Ngumiti ulit si Mama Ella ang pinakamatalinong daga sa bahay at nanay ng mga giting. Nag-igham ulit. Pagkatapos, nagsimula na sa pagkukuwento. Ito ang kaniyang kuwento. MAY isang pusang hari ng mga pusa sa isang malaking bahay. Ang tag-iya ng bahay ay si Manay Conching na isang laon. Si Manay Conching ay mahilig magdala ng mga pusa na nasa kalye at walang tag-iya. Sa bahay ni Manay Conching, may labing limang mga pusa at si Baling, ang kanilang hari. Hambog na pusa si Baling. Ipinagmamalaki niya palagi ang kaniyang malaking katawan na palagi niyang ginahiyod-hiyod. Ipinagmamalaki niya ang kaniyang kulay gintong balahibo at ang mga mata niyang kulay asul na tila umiilaw sa gabi kung masinagan ng liwanag. Pero nahihiya siya sa kaniyang buntot na mahaba at balibali na kung titingnan ay parang nabali.
Si Baling ang pinakamalaking pusa sa bahay ni Manay Conching at siya ang pinakamabangis. Mapintas siya at mapagmalaki. Walang pusa sa bahay na lalaban sa kaniya, natatakot silang pumasok sa bahay kung nasa loob si Baling, kaya sa malapad na balkonahe na lamang ng bahay sila sumisilong. Kung lumalabas si Baling sa kalsada kahit aso ay umiiwas sa kaniya para makipag-away. Siyam halos na mga pusa ang asawa ni Baling sa bahay. Kung may lalaking lalapit sa kaniyang mga asawa, sumisigaw si Baling ng "MIAAAWWWW!!! at lumalaki ang kaniyang katawan na parang tigre. Natatakot talaga sa kaniya ang mga lalaking pusa sa bahay kaya sa kalsada na lamang sila naghahanap ng kanilang aasawahin. Kahit mga daga sa loob ng bahay nanginginig palagi kay Baling. May mga pusa sa bahay na puwede nilang daan-daanan, pero si Baling ay hindi kailanman nagpadaan. Kung may makikita si Baling na daga wala itong ligtas rito. Ilang daga na rin ang napapatay nito. Ang pinakahuli niyang pinatay ay si Samuel, ang pinakamabait na daga sa bahay. Naabutan niya si Samuel na naliligaw ng uwi sa salas papasok ng maliit na butas sa baba ng apardor malapit sa kusina. Nang mamatay si Samuel ay nag-usap-usap ang lahat ng daga kung paano sila makagaganti sa salbahing pusa. Matagal ang kanilang pag-uusap, nahirapan silang isipin kung paanong ang maliliit na daga na tulad nila ay makagaganti sa
napakalaking pusa at mabangis pa. May nagsabi na lasunin nila sa Baling. Pero saan sila kukuha ng lason? May nagsabi ring ipakulam nila si Baling para mangayat nang mangayat hanggang sa mamatay ito. Pero saan sila maghahanap ng mangkukulam? May nagsabing kagatin na lamang nila sa tainga si Baling habang natutulog. Pero delikado iyun. Nag-isip pa sila. Sa huli, nagsalita ang pianakamatalino sa lahat: "Si Baling ay palaging nakatungtong sa kaniyang trono sa itaas ng aparador. Doon siya madalas magpahinga at matulog. Sa ilalim ng aparador andoon ang butas na lulusutan natin pabalik sa ating kampo. Ang buntot ni Baling palaging nakabitin sa gitna ng dingding at aparador." "Ay, Oo!" sagot ng batang katsuri. "Magagawa nating makagat ang buntot ni Baling ng di niya tayo nahuhuli." "Oo! Oo!" sagot ng iba. "Hindi," sagot ng pinakamatalino. "Hindi tayo n'yan makapaghihiganti ng maayos. Ang gagawin natin kikitkitin natin ang dalawang paa ng aparador sa dingding banda para matumba at maipit ang buntot niya." "Tama! Tama!" sigaw ng iba.
"Uunahin nating kitkitin ang isang paa ng aparador para nakatayo pa rin. Pagkatapos, hihintayin nating natutulog si Baling sa itaas habang ang kaniyang buntot ay nakabitin sa pagitan ng dingding at aparador. Kikitkitin natin agad ang isang paa ng aparador. Sa biglang pagsandal ng aparador siguradong maiipit tiyak ang buntot nito," paliwanag ng pinakamatalino. "Yoohoo!" sigaw ng mga natutuwang daga. Makapaghihiganti na rin tayo sa wakas kay Baling!" Nung araw ding iyun, habang wala pa ang mga pusa sa kusina, nagsimula sila sa pagkitkit sa paa ng aparador. Nang marinig nila ang paghilik ng natutulog na pusa, pinagpatuloy nila ang pagkitkit sa paa ng apardor. Pero nakatayo pa rin ito. Pinagpatuloy nila ang pagkitkit sa isa pang paa hanggang sa naputol ito. Biglang sumandal ang aparador sa dingding. At naipit ang buntot ni Baling. Nagulat ang mga tao sa loob ng bahay. Nakita nila si Baling na nagapalak pero hindi ito makaalis sa itaas ng apardor dahil naipit ang buntot nito. Nagsala-sala ang mga tao sa pagtulong kay Baling. Nagtawanan at nagpakasaya ang mga daga dahil natuloy at nagtagumpay sila sa kanilang plano. Nakuha naman ng mga tao ang naipit na buntot ni Baling, nabali ang buntot ni Baling sa dulo banda. Naging dalawa ang bali sa buntot ni Baling. Nahihiya talaga siya dahil kung may makakita sa kaniya baka magsabi sila ng "Ay, ano kayang
klaseng pusa ito at balibali ang kaniyang buntot?" Mula noon, hindi na namamasyal si Baling sa kalsada. Kung may bisita sa bahay ni Manay Conching, nasa gilid lang sia o kaya ay nagtatago sa kusina dahil sa hiya. Doon natapos ang kuwento ni Mama Ella. Dagdag pa niya: "Masarap sa pakiramdam ang paghihiganti ng mga daga sa pusang hari." Alam ni Mama Ella na nakikinig si Baling na nakayuko sa gilid ng aparador na pinabawasan ni Mama Conching ang mga paa. Doon siya nagkuwento sa baba ng aparador upang marinig siya ng pusang hari. Alam niyang umiinit ang ulo ni Baling sa pakikinig sa kaniyang kuwento. "Isa pa, Mama Ella! Magkuwento ka pa!" sigaw ng lahat. "O, sige," sagot ni Mama Ella na nakangiti. Nag-igham siya at nag-umpisa: "May isang haring pusa Buntot niya'y balibali Gustong n'yong makinig Magkukuwento ako?"
"Oo! Oo!" sigaw ng mga katsuri. Nag-igham ulit si Mama Ella, ngumiti, at nagkuwento: "May isang pusang hari ng mga pusa sa . . ." sa galit ay lumundag si Baling at hinanap sa baba ng aparador kung saan nagkukuwento si Mama Ella sa mga katsuri at dahil mababa na ang paa ng aparador ay di na sila natakot pang baka maabot ng pusa. ". . . isang malaking bahay," patuloy ni Mama Ella. "Ang tag-iya ng bahay ay si . . ." Parang maloloko na sa galit si Baling, ang pusang hari na ang buntot ay balibali.