2 BALITANG NLEX-SCTEX CODA LINES: BRIDGING THE DISTANCE DANNY SANTOS: SUPER TSUPER BGY. SUCLABAN, ANGAT SA KALINISAN MGA OBRA SA KUSINA NG PAMPANGA PAHINA 12 MGA BAGONG PROYEKTO SA SCTEX PAHINA 3 PAHINA 5 PAHINA 7 PAHINA 11 TOLL TELLER: TATAK NLEX-SCTEX masigurado na tama ang iyong toll na babayaran. Pagdating sa usapang World Ayra CAÑETE Class Expressway, una sa listahan dito sa Pilipinas ang NLEX at SCTEX. Bukod sa napakaganda at smooth na kalsada nito, ang Excellent Customer Service na ibinibigay sa mga motorista sa ilalim ng pamunuan ng NLEX Corporation ay isa sa mga dahilan kaya nananatili itong nangunguna at tinutularan. State the amount of toll - kahit na may toll fare indicator na makikita sa bandang unahan ng lane ay kinakailangan pa ring sabihin ng teller ang eksaktong toll fee na babayaran ng motorista para sa mas malinaw na transaksiyon. Ang pagsingil ng tamang toll fee ay striktong ipinatutupad. VOLUME 15 ISSUE 4 2019 LIGTAS NA BIYAHE SA CANDABA VIADUCT Bilang mga frontliner, ang toll tellers ng NLEX-SCTEX ay mayroong tinatawag na KEY STEPS. Ito ay gabay sa pagbibigay at paghahatid ng Excellent Customer Service sa mga motorista. amount received or Count the change - kailangang bilanging maigi ng teller ang perang ibinigay at ang perang isusukli. Ito ay para sa mas maayos na transaksiyon sa motorista. Acknowledge Classify vehicle - lahat ng sasakyan na dumaraan sa toll lane ay sinusuring mabuti ng ating mga toll teller upang siguraduhin na tama at naaayon ang classification ng sasakyan. Paalala sa ating mga motorista: mas mainam na bilangin din natin muna ang ating sukli bago umalis Pagsasaayos Ng Viaduct, Sisimulan Na! Hindi magtatagal ay mas ligtas Salamat Po. Ingat Po. - ang aming trademark, ang pagsasabi ng walang hanggang pasasalamat sa pagtangkilik at nag papaalala na lagi po tayong mag-iingat sa ating biyahe sa loob at labas ng NLEX-SCTEX. Ito ay umpisa pa lamang ng pagbibigay namin ng tapat at de kalidad na serbisyo para sa aming mga motrista. Patuloy ang NLEX Corporation, kasama ang Metro Pacific Tollways Corporation (MPTC), sa pagpapaunlad ng serbisyo at paggawa ng mga magaganda at ligtas na daan. Smile and Greet - Ang ipinagmamalaki naming genuine smile, kahit ilang libong motorista pa ang dumaan, mapagod at makaramdam man ng gutom, hinding-hindi mapapawi ang ngiti sa aming mga labi. Ang salubungin ng masayang pagbati kalakip ng magandang ngiti ng ating mga toll teller ay talagang nakakaganda sa buo mong pagbiyahe. at kumportableng biyahe ang mararanasan ng mga motorista na dumaraan sa NLEX Candaba Viaduct ---ito'y dahil sisimulan ng NLEX Corporation sa 3rd quarter ng 2019 ang repair program upang gawing mas matatag at matibay ang tulay. Ask for transit ticket - (kung galing sa closed system) importanteng maibigay at makita ito ng ating mga teller upang sundan sa pahina 2 Salamat po. Ingat po. sundan sa pahina 2 NLEX MOTORCYCLE RIDERS SUMAILALIM SA RIDING TRAINING COURSE sa dumaraming motorcycle accidents particular na sa Central Luzon. Adhikain ng training na mas mapaigting pa ang road awareness ng bawat isang pinoy rider upang sila ay magsilbing road safety advocate. Pinamumunuan ni Col. Kirby Kraft at ng kanyang mga tauhan sa HPG region III ang nasabing rider training course. Ang training para sa mga civilian ay tumatagal ng labing anim na araw at para naman sa mga miyembro ng PNP, ito ay tumatagal ng apatnapu't limang araw. Warren CELESTINO N agsagawa ng "Motorcycle Riding Training Course" sa mga piling Patrol Crew ng NLEX. Kabilang dito ang anim na beteranong riders, pitong patrol crew, at isa sa mga manager ng departamento na sinanay ng mga miyembro ng Highway Patrol Group Region III (HPG) ng PNP. Isinagawa ang nasabing training upang sanayin ang kakayanan ng mga rider ng NLEX mula sa simpleng paghawak ng motorsiklo, tamang postura kapag itatayo ang natumbang motor hanggang sa tama at safe na pagbanking at marami pang iba. May kabuuan na limampu't siyam (59) na katao ang sinanay ng HPG Region III at labing apat (14) dito ay mula sa NLEX at ang iba ay mga civilian na miyembro ng iba't ibang riding clubs sa Central Luzon. Patunay nito ang dumadaming bilang ng big bike riders na nais matuto ng mga tamang paraan ng pagmomotor mula sa mga ekspertong riders ng HPG. riders naman, ating ugaliin at tandaan na dapat palagi nating isipin na maaaring hindi tayo nakikita ng ibang motoristang ating kasabay sa kalsada dahil may blind spots ang bawat sasakyan. Ilan sa maaari nating gawin ay ugaliing buksan ang headlight sa tuwing magra- ride at iwasan ang pagsingit at pag- overtake sa kanan. Iwasan din natin na pumuwesto sa harapan ng isang truck kapag traffic. Siguraduhin din natin na tayo ay magsuot ng reflectorized na traffic vest sa tuwing magbibyahe lalo na sa isang expressway. din ang trapiko. Motorsiklo din ang ginagamit ng upang maging lead sa convoy ng iba't ibang importanteng delegasyon katulad noong nakaraang APEC summit. Ang motorcycle training na ginanap ay kinakailangan upang lalo pang mapagbuti pa ang tinatawag naming serbisyong NLEX. Munting paalala din para sa ating mga motorista na sana, sa tuwing tayo ay nagmamaneho sa loob o labas man ng expressway, bago lumipat ng linya ay ating isipin na maaaring mayroong motor na paparating na hindi natin kaagad kita o namalayan. Ilan sa maaaring gawin ay ang pagtingin sa side at rear view mirrors, mag signal at siguraduhin na walang paparating na sasakyan bago lumipat ng linya o lumiko. Para naman sa pamunuan ng NLEX Corporation, ang ilan sa mga miyembro nito ay Isinailalim sa naturang motorcycle training course upang magkaroon ng mga bagong henerasyon na rider upang matugunan ang pangangailangan ng mga dumaraming bilang ng motoristang dumadaan sa NLEX. Isang mabisa o epektibong paraan ang mga motorcycle unit ng NLEX upang mas mabilis na marespondehan ang mga insidente. May mga pagkakataon na barado ang kalsada dulot ng aksidente at ang pinakamainam na gamitin ay ang mga ito upang maibigay agad ang kinakailangan na tulong at ma-manage Ayon sa ilang mga miyembro ng Class Masikhay MRST-07-2019, ilan sa kanilang mga dahilan ng pagsali sa nasabing training ay upang ma- build ang kanilang self-confidence sa pagmomotor, at mas ma-improve pa ang kanilang riding skills. Dagdag pa ni Sir Caloy, isa sa mga NLEX officer na nag-training, natutunan niya na "ang may hawak ng manibela ang dapat na laging may control sa motor at hindi dapat ang lakas ng isang motor ang manaig kaysa sa rider." rider trainings para sa mga civilian ay ang Regional Advisory Council ng HPG upang makatulong sa pagresolba Ating tandaan na ang aksidente ay maaaring maiwasan kung kaukulang pag-iingat sa ating utak ay nakatatatak. #Roadcourtesy # R e s t p e c t t o o t h e r ro a d u s e r s #Safetriptoallofus Ang nagsusulong ng Sa mga kapwa ko motorcycle
3 4 STOPOVER STOPOVER LIGTAS NA BIYAHE CANDABA VIADUCT MGA BAGONG PROYEKTO SA SCTEX MATATAPOS NA WORD HUNT FEEDBACK MUNTIK NA! BUTI NA LANG! (MULA SA PAHINA 1) TUMINGIN NG DIRETSO. I-CHECK ANG KALIWA'T KANAN. LINAWAN ANG MGA MATA. ni Micah Aquino Micah AQUINO Romy CALVENTAS Santa MALLARI R A C N T K D C F K A T B D D I R E Sa ganitong pagkakataon, napatunayan ng ating motorista na may mga tao pa palang handang tumulong sa oras ng kagipitan ng walang hininhinging kapalit. ni Ma'am sa iyo Patrol Officer Nogal ang Taos pusong p a s a s a l a m a t ! Dagdag pa ni Ms. Alma: "In behalf of my companion we would like to thank you again Sir and may God bless you always. Please continue to serve the community especially those in need of help." Pabiyahe papuntang San P G B M I S N A G B L N U N W O E P Simon Pampanga sina Ms. Alma Rebadomia nang sa hindi i n a a a s a h a n g pangyayari ay kamuntikan na silang ma-involve sa isang malalang m a a k s i d e n t e . Ayon kay Ms. Alma, "Praise God at okay kaming lahat dahil walang n a n g y a r i n g masama sa amin." you din sa dalawa kong angels na lagi nakabantay sa akin at siyempre ipinadala ni sa Lord na taong tumulong sa amin, si Patrol Officer J. Nogal Jr. Walang agam-agam na tinulungan kami at di kami iniwan sa ere." L O R U M B L E S T R I P S S A N R K Y S A P T O T L K P A V I T T A Y Ipinaaabot A N G U A R D R A I L S G O R R L K Itinayo noong 1970s, ang NLEX Candaba Viaduct ay ang 5-kilometrong tulay sa pagitan ng mga lugar ng Pulilan, Bulacan at Apalit, Pampanga. Pansamantalang magkakaroon ng counterflow mula 10:00 pm hanggang 4:00 am at gagamit ng Bailey Bridge upang makatulong sa pagpapagaan ng daloy ng trapiko habang may konstruksyon sa lugar. ang pamunuan ng NLEX ng speed limit na 40KPH para sa mga papalapit na sa work area at maximum weight limit na 11 MT/axle--kaya naman ang mga malalaki at mabibigat na truck ay pinapayuhan na dumaan sa mga alternatibong ruta. Dahil dito nanghihingi naman ng pasensiya at pang- unawa ang NLEX Corporation sa mga apektadong motorista at commuter. R A C H C A E I T U T N V V E A G E O I W N T L L I R B E N K A E N N V sa pamunuan ng kumpanya, 14 na link slab o ang istruktura na nagdudugtong sa tulay ang kinakailangang palitan sa southbound area ngayong taon upang masiguro na physically sound at makakayanan nito ang ground shaking o anumang seismic activity. Ayon "Thank A R H D A R F Q R G E G C E T E I I Magpapatupad din D T P U T A A T A R R S A Y L T P F M S V G T E S F N B A E R N I P P C sa amin na iyong mga kasamahan, saludo kami sa 'yo Sir! Isa kang mabuting patrol na karapat- dapat ipagmalaki. Mula din A U H A E P C A F G E B L E G R O A Para maisagawa ang nasabing repair, may mga isasarang lane sa southbound area upang makumpuni ang mga link slab. Ang pagsasaayos ng link slab sa isang lokasyon ay magtatagal ng 13 days kaya naman maaaring maranasan ng mga motorista ang kaunting abala sa biyahe sa mga susunod na buwan hanggang matapos ayusin ang kabuuang 14 link slab. enhancement works para sa slope protection ng Pinulot, Loakan, at Cui river bridges sa Dinalupihan, Bataan. Layon ng proyekto na maiwasan ang pagguho ng lupa sa slope lalo na kung tag-ulan nang sa gayon ay ma-improve ang safety ng mga motorista at residente sa mga nasabing lugar. Isinasaayos din ang pavement sa 38 lane kilometers ng SCTEX para sa mas smooth na biyahe. Sakop ng pavement repairs ang magkabilang direksyon ng SCTEX mula Tipo at Tarlac, pati na rin ang Subic Freeport Expressway (SFEX). Inaasahang matatapos ang pavement repair program sa second quarter ng 2019. Ang pagpapanatili ng R D I L N O A S D I D O Y T H I T N serbisyo sa motorista ang isa mga pinagtutuunang pansin ng NLEX Corporation, kaya naman tuloy-tuloy ang pagsasaayos nito sa mga tulay at kalsada sa SCTEX. magandang Target matapos ngayong Disyembre ang pagsasaayos ng tulay upang patuloy na makapaghatid ng mas magandang serbisyo sa mga motorista. K E N R U S N H L P C P D E T N S R I P E L A A T D L G P C V N S O D D ginagawa ngayon ang restoration at Kasalukuyang N S T A T W I T C L R I O F A R E R MPTC President and CEO Rodrigo E. Franco NLEX Corp. President and General Manager J. Luigi L. Bautista Senior Vice President Romulo S. Quimbo Jr. Executive Editor Kit S. Ventura Editor-in-Chief Mary Ann B. Tolentino G O E N O G K N R O D P K N R U E K REHABILITASYON NG BOCAUE RIVER BRIDGE NGAYONG HUNYO Asahan na sa mga susunod na S R E I R R A B N A I D E M E B P J T F I L S V N O I T C E S R E S S I ni Micah Aquino counterflow sa ilang bahagi ng northbound at southbound ng Bocaue River Bridge. buwan ang mas maayos at matatag na Bocaue River Bridge dahil nakatakdang ayusin ng NLEX Corporation ang nasabing tulay simula sa Hunyo 19. Managing Editors Micah Aquino | Jenna Angeles Hanapin ang mga sumusunod na safety devices na makikita sa NLEX at SCTEX. Creative & Research Jenna Angeles Maaari naman ding dumaan sa mga sumusunod na alternatibong ruta kung kinakailangan Contributors Belle Bugador | Donnah Gianan | Thomas Geronimo | Cranie Miranda | Angelito Flores | Emma Marie Crisostomo | Liezel Uy | Santa Mallari | Reggie Macapagal | Rodenie Sevilla | Cherry dela Rea | Bernadette Balitian | Michael Mallari | Warren Celestino | Romy Calventas | Jericho Mercado | Jose Sales | Leigh Randall Cruz | Ayra Cañete | Alan Cariño | Airyn Gimeno | Guillermo de Guzman | Rodel Basco | Mike Torres | Rick Pagkalinawan | Daniel Tolentino | May Molina n g permanenteng repair ang kumpanya sa 92.6-meter na tulay upang mapatibay ito lalo na't tumataas ang bilang ng mga motoristang dumaraan sa NLEX. Tatagal ang pagsasaayos hanggang Setyembre ngayong taon. M a g s a s a g a w a Ang mga motoristang galing sa Malolos o Sta. Rita papuntang Manila ay maaaring dumaan sa MacArthur Highway at pumasok muli sa NLEX via Bocaue Southbound Toll Plaza O IMPACT ATTENUATORS O JERSEY BARRIER O SPEED STOPPING LANE O STREET LIGHTS O SIGNAGE O TRAFFIC CONES O GUARD RAILS O RUMBLE STRIPS O ROAD MARKINGS O MEDIAN BARRIERS Ang mga motoristang mula sa Bocaue papuntang norte ay maaaring dumaan sa MacArthur Highway at pumasok muli sa NLEX via Sta. Rita Northbound Toll Plaza Patuloy na pang-unawa naman ang hiling ng NLEX Corporation para sa lahat ng motoristang maaapektuhan ng repair works. Hangad ng NLEX Corporation na sa pamamagitan ng proyektong ito ay makapagbigay ng mas ligtas na biyahe para sa lahat. Ang pagsasaayos ng tulay ay gagawin in three stages o tatlong yugto. Uunahing i-repair ang middle lanes sa southbound at susunod ang rightmost lane ng southbound kasabay ng middle lane ng northbound. Huli namang aayusin ang dalawang kanang lane sa northbound. TUMAWAG SA: NLEX-SCTEX Hotline (02) 3-5000 SUMULAT SA: Editor, NLEXPRESS NLEX Compound, Km. 12, Balintawak, NLEX Caloocan City, 1400 o sa 7th Floor, Locsin Building, Dela Rosa corner Legazpi Sts., Legazpi Village, 0721 Makati City o mag-email sa Tulad ng iba pang konstruksyon, pansamantalang maaabala ang daloy ng trapiko sapagkat magkakaroon ng lane closure at NLEXPRESS IS A MONTHLY PUBLICATION OF NLEX CORPORATION
5 6 USAPANG DRIVERBUHAY DRIVER PAGHAHANDA SA TAG-ULAN S a pagpasok ng panahon Leigh Randall KING-CRUZ ng tag-ulan, mahalaga na isaalang-alang ng bawat isa ang kaligtasan. Paghahanda sa mga posibleng mangyayari ang pinakamabuting sandata upang makaiwas sa sakuna ngayong panahon ng tag-ulan. Para sa ilan sa aming mga biyaherong NLEX, narito ang maibibigay nilang tips na makakatulong sa kanilang kapwa motorista upang makapaglakbay ng matiwasay. "Importante na mag-ingat tayo sa pagmamaneho. Dahan-dahan lang at palaging maging alerto sa kalsada." "Dahan-dahan at maingat na pagmamaneho kapag tag-ulan dahil madulas ang kalsada." "Una kong tinitignan ang aking gulong bago bumiyahe." - DANILO, CLASS 2 DRIVER, DAVID TEA HOUSE - VICENTE, CLASS 3 DRIVER, KNOX - VINCENT, CLASS 1 DRIVER, JEEPNEY DRIVER CODA LINES: BRIDGING THE DISTANCE ni Jenna Angeles Lines Corporation ay isang bus operating company na itinayo ng Codamon Family. Mahirap ang naging simula, ngunit napagtagumpayan dahil sa halong sipag at tiyaga. A ng Coda "Sinisigurado kong i-check muna ang buong unit ko bago ako umalis at palaging mag-ingat sa pag-drive." "Dahan-dahan lang sa pagpapatakbo kapatid upang makaiwas sa disgrasya." "Tingnan ang gulong at preno bago umarangkada." - ROGER, CLASS 2 DRIVER, REINHEART - DARWIN, CLASS 1 DRIVER, DC KONSTRUCT - FERDINAND, CLASS 3 DRIVER, GTECH Ang patriyarka ng pamilya na si Herbert "Bet" Codamon ay isinilang noong Enero 30, 1961 sa Kiangan, Ifugao. Mula sa isang mahirap na pamilya, hindi sapat ang kinikita ng kanyang mga magulang para sa kanya at sa walo pa niyang kapatid. Upang makatulong sa pang araw- araw na gastusin, namasukan si Herbert bilang isang konduktor ng jeep noong siya ay 10 taong gulang pa lamang. Kasabay nito ay nag-shine din siya ng mga sapatos, nag-carwash at naglaba ng damit ng mga drayber upang madagdagan ang kita. Namasukan din siya sa Guinid Bus Express at Dangwa Tranco para maglinis ng mga bus nito. ng maraming imprastruktura, at nakaabala sa operasyon ng mga negosyo. Ang mga kalsada sa Northern Luzon ay naging mahina ang kondisyon dulot ng malakas na lindol noong taon na yon kaya't inaabot ng 3 araw ang byahe para makarating sa Manila. ng pagtulong niya sa kanyang asawang si Risley na mamahala ng kanilang negosyo ay nagmamaneho at nagmemekaniko din si Bet sa kumpanya. "Sinisigurado kong maganda ang kondisyon ng aking gulong at preno bago umalis." "Doble ingat sa pag-drive kapag tag-ulan at ugaliing i-check ang mga kagamitan ng sasakyan bago umalis." "Tatlo ang tinitignan ko bago umalis...preno, gulong at ilaw ng sasakyan." - NILO, CLASS 2 DRIVER, LUCKY TOURS - LANDO, CLASS 2 DRIVER, JNB TRUCKING - ATON, CLASS 2 DRIVER, MCR Sa paglipas ng panahon, nagkaroon ang kumpanya ng pagkakataon upang mas lalo pang dumami ang kanilang franchise at bus units. Kasabay nito ang pagdami ng ruta na kanilang sineserbisyuhan. Patuloy na lumago ang kanilang negosyo, bagay na lalo pang nagsilbing inspirasyon sa Codamon family upang mas lalo pang pagbutihan ang pamamahala nito. Ang Cordillera Administrative Region, ang nangungunang producer ng gulay sa Pilipinas, ay kabilang sa mga lugar na nasalanta. Ang mga bukirin at pananim sa Kiangan ay kasama sa nawasak. Dahil dito, ang mga Codamon ay naghanap ng iba pang mga lugar kung saan sila makakakuha ng mga supply para sa kanilang negosyo at dahil sa kanilang pagsisikap ay nalampasan ng mag-asawa ang mga pagsubok na ito. ng kumpanya ang biyaheng Manila- Sagada, ito ngayon ay nagbibigay ng mas mahusay at mas ligtas na paglalakbay sa sikat na bayan ng Sagada at Banaue, Ifugao kung saan ay dinadayo ng mga turista mapa local man o foreign. Hangad nila na ang kanilang mga empleyado ay maging laging handa sa anumang oras at sitwasyon. Taun- taon ay ipinagdidiriwang ang mga kaarawan ng kanilang empleyado. Sa loob ng halos dalawang dekada sa public transport, mula sa three-man, three bus line operator, ang Coda Lines Corporation ngayon ay isa ng major player sa larangan nito na nagdadala ng libu-libong pasahero sa buong Luzon bawat taon. Isa sa kanilang prayoridad bukod sa kahusayan sa serbisyo sa publiko ay ang pagpapalakas ng turismo sa Pilipinas. Taong 1980 nang magpasiya siyang tumigil na sa pag-aaral upang mas makatulong sa magulang. Hindi naglaon, si Herbert ay nakapag-ipon ng sapat na pera upang magtayo ng isang maliit na negosyo. Habang patuloy ang pagpapa-unlad ng kanyang negosyo ay nakilala niya si Risley Abeya Camtugan, ang ikalimang anak ng mga may-ari ng RC Trans, isang bus company na may rutang Sagada-Tabuk. Nagpakasal si Herbert at si Risley at bilang mag-asawa ay sinimulan nilang pumasok sa pakyawan ng mga prutas at gulay. Nagsimula silang maghatid ng sariwang ani mula Kiangan hanggang Divisoria, Bambang, Nueva Vizcaya at ilan sa Baguio City. Sa patuloy na paglago ng kanilang negosyo, hindi nila kinakalimutan ang kanilang mga empleyado. Ang turo sa kanila ng kanilang ama na si Bet: "tratuhin ang bawat isa sa miyembro ng kumpanya bilang isang kapamilya at kayo ay ituturing nila bilang isang kapatid." Dahil sa kanilang magandang pakikitungo sa kanilang mga empleyado/kapamilya, sinuklian naman ito ng katapatan sa kumpanya na lalo pang nagpaganda ng negosyo. "Lahat ng klaseng pag-iingat dapat gawin. I-check ng mabuti ang lahat ng bagay sa sasakyan." "Hindi lang dapat ang sasakyan ang naka-kondisyon, mas importanteng nasa kondisyon din ang driver." "Importante ang tamang distansya sa pagmamaneho kaya wag tutok ng tutok sa nasa unahang sasakyan." Pagkalipas ng mga taon ng pagkakatatag ng kumpanya, si Herbert at Risley Codamon ay nagpasyang magretiro. Lubos ang tiwala ng mag-asawa sa kakayahan ng kanilang 5 anak na sina Amara Alexandria, Josephine Rose, Tracy Louise, Gian Kyla at si Risheree Geanne na mapatakbong mabuti ang kanilang Transportaion Business. Ang bawat isa sa kanila ay naging managing partner at si Gian Kyla ngayon ang nagsisilbing presidente ng kumpanya. Sa panahong ito ay natutunan din ni Herbert ang pag-troubleshoot ng makina at pagkumpuni ng sasakyan upang mas masuportahan niya ang pangangailangan ng kanyang asawa at mga anak. Noong 1988, binuksan ni Herbert at Risley ang Kiangan Motor Shop na pagawaan ng mga jeep at Fiera. Ang pamilya Codamon ay hindi nagpatinag sa mga pagsubok na dumating sa kanilang buhay. Patuloy silang nagsumikap at noong 1996, sila ay nakabili ng tatlong yunit ng bus at itinatag ang Kiangan Motor Services (KMS) Lines. Sa umpisa, ang operasyon ng linya ng bus ay mula sa Kiangan hanggang Baguio lamang. Kasabay - KIKO, CLASS 3 DRIVER, JEMS - JAMES, CLASS 2 DRIVER, KRISKAFLEX - PIDO, CLASS 2 DRIVER, GEO Patunay sa kanilang commitment na makapagbigay ng de kalidad na serbisyo, ang Coda Lines Corporation ay isa sa mga ginawaran ng Excellence in Vehicle Quality sa NLEXcellence Safety Awards ng NLEX Corporation noong nakaraang taon. Ang NLEXcellence Safety awards, na nasa ika-anim na taon na ngayon, ay iginagawad ng NLEX Corporation sa mga kumpanyang nagpapahalaga sa road safety excellence. Bukod sa mga maayos na pamamalakad ay nagbibigay din ng mga trainings ang kumpanya sa kanilang mga driver upang mapabuti at madagdagan pa ang kanilang kaalaman sa ligtas na pagmamaneho at first aid upang makapagbigay sila ng paunang lunas sa mga pangyayaring hindi inaasahan. "Parating i-check ang brake at magdahan-dahan lang sa pagmamaneho." "Unang kong tinitignan ang langis, tubig at brake ng sasakyan bago bumiyahe." "Nakakondisyon dapat ang sasakyan bago mo ito ibiyahe at i-check din ang wiper lalo na kapag umuulan." Naging maayos naman ang kanilang negosyo ngunit noong Hulyo 1990, isang malakas na lindol ang tumama sa Luzon na ikinasawi ang libu-libong tao, sumira Pagkatapos ng mahabang pag- aaral, ang KMS Lines ay nagpalit ng pangalan. Ito ay kilala na ngayon bilang Coda Lines Corporation. Noong Oktubre 2015 ay inilunsad - EMMANUEL, CLASS 2 DRIVER, UA - ANGELITO, CLASS 1 DRIVER, PRIVATE VEHICLE - EDUARDO, CLASS 3 DRIVER, EGO
7 8 KALIGTASAN SA DAANBUHAY DRIVER MGA TIPS KUNG MAY ROADWORKS D A N N Y S A N T O S Rodenie SEVILLA Reggie Jose MACAPAGAL SALES D river at pasahero habang nasa NLEX.... Sa apat na sulok ng tahanan Driver: Sus! Kabikabila ang ang mga posteng nagpapatatag ng buong kabahayan. Sa pamilya, ito ay kadalasang ginagampanan ng isang ama na nagsisibing haligi nito. matatagpuan ginagawang kalsada. Rod: Kailangan po itong gawin upang mapanatili po namin ang magandang serbisyo sa inyo. Driver: Nakupo! May aksidente, maya-maya nIyan traffic na naman. Rod: May mga ilang motorista po kasi na hindi alam ang dapat gawin kapag may mga "roadworks." Driver: Ganun? Sabagay mukhang totoo yang sinabi mo. Ano ba ang dapat naming gawin? Isa na rito si Mr. Danilo Santos o Tatay Danny. Taong 1978, sa edad na 20 anyos, nagsimulang maging auto-mechanic at driver si Tatay Danny. Tubong San Luis Pampanga, siya ay lumuwas upang maghanap ng mapapasukang trabaho at sa kabutihang palad ay naging permante siyang auto-mechanic at driver sa Construction Development Corporation of the Philippines o CDCP sa Bicutan Ikatlo: Iwasang magpalipat-lipat ng linya. Manatili lamang sa isang linya. Ang paglipat-lipat ng linya ay maaaring maging dahilan ng aksidente. Ang biglaang paglipat at pagpreno ang madalas na dahilan ng sakuna o aksidente. Rod: Maganda ang tanong mo kuya. Narito ang inyong dapat gawin kapag may roadworks. Ikaapat: Huwag pasukin ang loob ng roadworks. Ang mga traffic cones ay warning sign na nagdidikta kung hanggang saan ang sakop ng lugar ng paggawa. Hindi rin ligtas para sa inyong sasakyan kung papasok kayo sa loob ng ginagawang kalsada. Maaaring mabutas ang inyong gulong o di kaya'y masira ang inyong rim o mags. Maaari rin kayong maging dahilan ng aksidente, bakit? Dahil pagbalik niyo sa tamang linya, maaaring magpreno ang parating na sasakyan at magkaroon ng domino effect. Kung may isang nakapila na hindi naka-focus at late ang naging reaction, may aksidente na. Ang pagpapanatiling maganda at maayos ang kundisyon ng kalsada ang isa sa Top Priorities ng NLEX. Ito ay upang maging maayos, kumportable at ligtas ang biyahe ng mga motoristang dumadaan dito. Upang maiwasan natin ang aberya o aksidente kapag tayo ay dumadaan sa bahaging may roadworks sundin natin ang mga sumusunod: Maayos naman ang kanyang naging trabaho sa nasabing kumpanya ngunit ito ay hindi sapat upang mabigyan ng magandang buhay ang kanyang pamilya kung kaya't sinubukan ni Tatay Danny na mag-apply ng trabaho sa abroad. Dahil na rin sa kaniyang karanasan sa trabaho ay pinalad siyang makapag- trabaho sa Saudi Arabia bilang isang mekaniko ng mga light at heavy equipment. Baon ang pangarap na magandang buhay para sa kanyang pamilya ay lakas loob siyang umalis. Tiniis niya na maiwan pansamantala ang kanyang butihing maybahay na si Nanay Lourdes at dalawang anak na lalaki kapalit ng kanyang mithiin na mabigyan sila ng magandang kinabukasan. 40 KPH LANGSa mga expressway din, ang (L to R) Mr. Luigi Bautista, NLEX Corporation President & General Manager, Atty. Romulo Quimbo Jr., NLEX Sr. Vice President for Communication & Stakeholder Management, Mr. Danny Santos, NLEX Super Tsuper, Ms. Grace Ayento, Asst. Vice President for Customer Experience & Marketing Una: Basahin at sundin ang mga "Warning Signs." Ito ay makikita bago dumating sa area ng roadworks. Ang mga warning signs na ito ay gaya ng Slowdown, Hazard Ahead o Roadworks Ahead, Distance (800m, 500m, 300m, 100m), Speed Limit (80Kph, 60kph, 40kph) ang nagbibigay babala sa mga motoristang parating na may road repair silang madadaanan. sa pagmamaneho. Ito ang isa sa pinaka- importanteng gawin upang makaiwas sa aksidente. Ang pagiging listo, alerto at defensive na driver ang kinakailangan habang nagbi-biyahe. Driver: Buti na lang ginagawa kong Ikalima: Mag focus nakakaligtaang sundin ng mga motorista. Dapat itong sundin upang makaiwas sa abala at aksidente. Inilalagay mo lang sa peligro ang sarili mo at ang ibang mga motorista sa oras na hindi mo sinunod ang mga speed limit. Kaya naman mahigpit na pinapatupad ng pamunuan ng NLEX Corporation ang paghuli sa mga lumalabag sa mga takdang tulin upang mapangalagaan ang kaligatasan ng lahat ng mga motoristang dadaan dito. Iba't iba ang mga speed hindi pagsunod sa mga takdang tulin o speed limit ang isa sa mga pangunahing dahilan ng mga aksidente. Ang mga nakatakdang limit ay 100 kph para sa mga class 1 o light vehicle, samantalang 80 kph naman para sa bus at trucks. Ito ang mga takdang tulin para makaiwas matiketan ng SPEEDING at makaiwas na din sa posibleng aksidente. Ang minimum speed naman na dapat sundin ay 60 kph. limit natin dito sa Pilipinas. Nakadepende ito sa bayan o siyudad na sumasakop dito. Maging sa mga expressway ay mayroon ding itinakdang limit base sa sasakyan o lugar. Gaya na lamang kung ikaw ay nasa cloverleaf, interchange at malapit na sa mga toll plaza, 40 kph lang ang dapat mong takdang tulin. Ikalawa: Sumunod sa itinakdang tulin. Kung ang nakalagay na maximum speed ay 60Kph, huwag lumagpas dito. At siyempre iwasan din ang sobrang bagal na takbo sapagkat makapagdudulot tayo ng abala sa ibang gumgagamit ng kalsada. lahat yung sinabi mo Sir. taon ay nagpabalik-balik siya abroad, patuloy ang pagkayod para sa kanyang minamahal na pamilya. Nagbunga naman ang pagsasakripisyo nilang mag- asawa, sinuklian ito ng kanilang mga anak na nagsikap naman sa kanilang pag-aaral hanggang sila ay makapagtapos ng kolehiyo. Ang kaniyang panganay na si Dandelo ay isang Civil Engineer sa Maynila habang ang pangalawa at bunso na si Danreb ay isa ng Computer Engineer. Sa paglipas ng Rod: Sana lahat ng driver kagaya mo Kuya. Diyan lang po ako bababa. Driver: Aprub! Salamat din sir, marami akong natutunan ngaun. Rod: Salamat po. INGAT PO sa Ang signage na 40 kph ay kalimitang hindi napapansin o biyahe. "Bukas palad mong iabot ang kamay mo at tiyak ibabalik yan ng kapwa mo, sa 'yo man o sa ibang tao, tulad ng naging pagbibigay mo." MGA DAPAT GAWIN KAPAG INABUTAN NG LINDOL HABANG NAGMAMANEHO Taong 2007, nagpasya si Tatay Danny at kanyang pamilya na siya ay mamirmihan na dito sa Pilipinas. Nagpundar ng pampasaherong jeep na siya rin mismo ang pumapasada. Ito ay may rutang SM San Fernando - Dau SM Clark. tao, tulad ng naging pagbibigay mo." Layunin ng programang ito ng NLEX na bigyang parangal ang mga NLEX-plying jeepney driver na hindi lang nagpamalas ng galing at pagiging responsible sa pagmamaneho kundi lalung-lalo na sa pagiging mabuting tao. Corporation bilang kauna-unahang NLEX Super Tsuper. ng kanyang dedikasyon sa trabaho at kagandahan ng kanyang kalooban. Rodel BASCO Ayon kay June German, isa sa mga kasamahan ni Tatay Danny at nag-nominate sa kanya sa programa, "siya ay isang mapagmalasakit at responsableng driver. Mabuti siyang makisama sa kanyang kapwa driver at maganda siyang makitungo sa kanyang mga pasahero," patunay Isang pagsaludo sa isang ulirang ama, di lamang ng tahanan kundi pati na rin ng daan. Kahanga-hanga ang mga tulad mo Tatay Danny. Mabuhay po kayo at ang lahat ng mga amang patuloy na nagsisikap para sa kanilang pamilya. Happy Father's Day!!! Nang aming tanungin si Tatay Danny kung bakit palagi siyang handang tumulong, eto naman ang kanyang naging makabuluhang sagot: "bukas palad mong iabot ang kamay mo at tiyak ibabalik yan ng kapwa mo, sa 'yo man o sa ibang habang tayo ay nagmamaneho, iwasang mag panic at huwag biglang ihinto ang sasakyan dahil maaaring tamaan tayo ng sasakyan na nasa likuran. kung anuman ang naging dulot at maaaring idulot pa ng lindol upang makatulong ito sa iyong mga susunod na galaw o desisyon. 5. Kung kinakailangan ng assistance, tumawag sa NLEX- SCTEX Hotline 02-35000 upang ma-assist ng ating mga Patrol Crew. 6. Ugaliing magbaon ng emergency box na nakalagay sa loob ng ating mga sasakyan, na may lamang tubig, chocolate o pagkaing mataas sa calorie, whistle o pito, at flashlight na ating magagamit sakaling magkaroon ng aberya. Dahil sa kanyang mahusay at maayos na pagmamaneho, pagtulong sa kapwa at pakikisama, siya ay ni-nominate ng kanyang mga kasamahan sa asosasyon sa First NLEX Super Tsuper. Kaliwa't kanan ang mga Earthquake drill sa ating bansa upang maging handa kung sakaling magkaroon ng paglindol. Kadalasan ginaganap sa mga paaralan at mga matataas na gusali ang mga earthquake drill. Ngunit, paano naman kung inabutan ka ng paglindol sa kalagitnaan ng iyong pagmamaneho lalo na sa expressway tulad ng NLEX at SCTEX. Narito ang ilang gabay sakaling magkaroon ng paglindol habang tayo'y nagmamaneho. Mula sa 25 na nominado, si Tatay Danny ang nagwagi at binigyang parangal ng pamunuan ng NLEX 2. Magbawas ng tulin, siyasatin ang paligid kung mayroong mga tulay, poste, puno, o anumang bagay na maaaring maapektuhan ng lindol. 3. Humanap ng ligtas na lugar kung saan hihinto at huwag muna kaagad lalabas ng sasakyan. 4. Magbukas ng radyo upang impormasyon magkaroon ng 1. Kapag inabutan tayo ng lindol
109 KOMUNIDADKALIGTASAN SA DAAN PAGHAHANDA SA LIGTAS NA BIYAHE ng control sa minamanehong sasakyan. Ang pangalawang dahilan ay insufficient braking Distance o kawalan ng sapat na distansya sa sinusundang sasakyan. May tamang distansya daw kasi na dapat sundin upang hindi ka bumangga sa harapan na sasakyan sakaling bigla itong mag-preno o huminto. Rodenie SEVILLA Isang pamilya ang biyaheng Norte para sa mag-swimming. Tatay: Anak ready na ba lahat Ang pangatlong dahilan naman ay Mechanical Problem. Ito ang pagkasira ng giya ng manibela o kaya pagkawala ng preno. Ang pang apat nga ay yung nangyari kanina na nakatulog o naidlip ang driver habang nagmamaneho. Iyan din daw pinaka-delikado sa lima sapagkat hindi na makaka- preno ang driver. ang dadalhin natin? Anak: Opo tay! Kumpleto na, pati yung salbabida ko sinakay ko na din. Tatay: Ok, na-check ko na ding maigi ang sasakyan natin. Sabihin mo sa nanay mo alis na tayo. Anak: Opo tay. Habang nasa biyahe sa Ang panghuli o panglima ay dahil sa mga sasakyan na nakasagasa ng na-detach na mga piyesa o parte ng ibang sasakyan gaya ng spare tire o gulong mismo na kumalas, propeller, nabasag na rim at iba pa. kahabaan ng NLEX... Anak: Inangkupo! Sinabugan ng gulong yung kotse o, muntik na silang maaksidente. Tatay: Kaya napakahalagang i-check muna ang sasakyan bago magbiyahe. Anak: Galing mo naman Tay, Anak: Buti na lang Tay at nag- check ka po kanina ng sasakyan natin bago tayo bumiyahe. natandaan mo lahat yun? Nanay: Aba anak, di ko pala naikuwento sa yo na Honor ang Tatay mo nung Elementary at High School. Tatay: Oo anak. Iyan kasi ang kabilin-bilinan ng Tito Rod mo, yung nagtatarabaho sa NLEX. Itinuro niya sa akin ang kahalagahan ng pag-iinspeksyon ng sasakyan mula sa makina, ilaw, langis, gulong, gasolina at lalung- lalo na ang sarili ko. Dapat nasa kundisyon akong magmaneho lalo ngayon na malayo ang pupuntahan natin. Tatay: Aba'y siyempre naman 'nak. Matalas pa ang memory ng tatay mo. Saka mahalagang tandaan ang mga sinabi ng Tito Rod mo para makaiwas tayo sa aberya o aksidente. ito ay na-flat, sumabog, nabalatan o natuklap ang outer layer nito. Ikalawa, pagkasira ng makina gaya ng pag-overheat, defective clutch, pagkabutas ng radiator o radiator hose, pagkapatid ng timing belt at marami pang iba. Ang ilan pang dahilan ay electrical, pagkabasag ng windshield, pagpalya ng wiper, pagkapundi ng mga ilaw at iba pa. Anak: Ang dami mo palang Tatay: Siyempre naman anak... Naku! Ma-trapik ah. Parang may aksidente sa unahan. Tatay: Naalala ko tuloy yung ikinuwento ng Tito mo. Ang sabi niya, ang pagkatulog ng driver habang nagmamaneho ang pang apat sa Top 5 causes ng aksidente. Anak: Ganun po ba? Ano naman po yung apat na iba pang dahilan ng aksidente? Anak: Matalino ka din pala tay eh, parang ako. Hihihi. Gutom na ko tay, kain po muna tayo. Nanay: Diyos ko! Kawawa naman Tay yung naaksidente, buti na lang at hindi ganung kagrabe. Anak: Galing talaga ni Tito Rod. Tatay: Oo anak. Naikwento din nya sa akin na ang pangunahing dahilan ng mga vehicle breakdown sa expressway. Una, dahil sa depektibong gulong, maaaring Tatay: Mana ka kasi sa akin. Ako nga din gutom na eh. Nanay, kain muna tayo sa unang fast food na madadaanan natin ha. Tatay: Buti na nga lang talaga at di ganun kagrabe. Tatay: Ang number 1 cause daw ay driver's error, miscalculation sa distansya ng katabing sasakyan at lost control o pagkawala Anak: Narinig ko po pagdaan natin na nakatulog daw po ang driver. Nanay: Sige tay. Tanghalian na din eh. natutunan kay Tito. ipagpapasalamat mo pa at nakipag- break sya---hindi sa 'yo bagkus ay sa kung saan ito nakakabit. Dumaranas ka ba ngayon ng bad break up na walang proper closure? Masama ang loob mo at dinadaan mo na lang sa tawanan at kuwentuhan with your BFF? Kaya lang, bumabalik talaga ang maliligayang alaala mo sa kanya at tinatanong mo sa iyong sarili kung bakit. Nanghihinayang ka, hinihintay mo ang text niya or kung ano ang FB post niya. Sumabay pa 'tong malungkot na breakup song sa car radio mo. Lumilipad at tulala na ang isip mo, at 'di mo na namamalayan, siyento bente na pala ang takbo mo. BREAKAWAY POST Upon impact with the signage (for example, nawalan ka ng preno), ang "breakaway connection" na nagkakabit sa poste ng signage at sa konkretong pundasyon nito ay mapuputol. Ang intention nito ay upang mag-slide at mag-break yung installed signage mula sa solid concrete at di ma damage ng husto ang sasakyang bumangga dito. ni Alan Cariño Imagine this, ikumpara mo yung mga bumangga sa malaking puno o sa poste ng kuryente, ano ang naging resulta? Hindi gagalaw ang puno o electrical post 'di po ba at magiging severe ang damage nito. Ngunit sa signage na may mga breakaway connection, hindi po magiging ganoon, bagkus, kakalas ito at male-lessen ang damaging effects. Pwes, 'wag nating daanin sa pagpapatakbo nang matulin, Miss, dahil baka makahagip ka ng breakaway sign post na naka- install sa gilid ng NLEX o SCTEX. Breakaway sign post ang tawag sa poste na pinagkakabitan ng signage sa expressway. Nakadisenyo ito upang maging collapsible para sa mga driver na lumalagpas sa lane at eventually ay bumabangga rito. Ngunit, kung sakali man na makahagip ka ng breakaway sign post, asahan mong makikipag-break din 'yan. Pero sigurado na itong pakikipag-break na ito ay hindi ikasasama ng loob mo, instead, So sa mga may dinadalang sakit sa damdamin at sa mga emosyonal na driver, siguruhing nasa maayos na kondisyon ang inyong mga sasakyan bago ito i-drive at lalong siguruhin na ang nagda-drive ay fit mag-drive. Mag-concentrate sa wastong paraan ng pagmamaneho upang makarating nang matiwasay sa pupuntahan.
11 12 BIYAHENG NORTEKOMUNIDAD BARANGAY SUCLABAN, ANGAT SA KALINISAN MGA OBRA SA KUSINA NG PAMPANGA Belle BUGADOR Ang kalikasan ay biyayang handog ng Diyos na dapat nating pag-ingatan, pangalagaan at pagyamanin. Nakasalalay ang ating kalusugan sa malinis na kapaligiran kaya't tungkulin nating panatilihin ang kaayusan nito. Kapag usapang kalinisan, nangunguna diyan ang Barangay Suclaban sa bayan ng Mexico, Pampanga. Sa tuwing binibisita ko ang barangay na ito ay talaga namang ako'y namamangha sa angking kalinisan nito. Sa katunayan, noong 2017, nang magkaroon ng patimpalak para sa pinakamalinis na barangay ang munisipalidad ng Mexico na tinawag nilang "Ing Pekamalinis a Barangay Ning Mexico Challenge," ang kauna-unahang nagwagi sa paligsahang ito ay ang Barangay Suclaban. Ang contest na ito ay pinangunahan ng kanilang Punong Bayan Hon. Teddy Tumang kasama ang Municipal Environment and Natural Resource Office (MENRO) sa pangunguna naman ni G. Ponce Capulong. Iginawad ni G. Ponce Capulong ng Mexico MENRO kay Bgy. Captain Teddy Tumang ang parangal bilang Ing Pekamalinis a Barangay Ning Mexico Challenge. at dahil dito ay nakapagpalagay si Kap Danilo ng iba't ibang uri ng gym equipment sa dati nilang Day Care Center at ito ay binuksan ng libre para sa lahat. Back" na ipinalabas noong 2017, ilan sa mga scene sa pelikula ay kuha din sa naturang barangay. Tunay nga na malaki ang naging epekto ng kalinisan sa kanilang komunidad sa patuloy nitong pag-unlad. Marami ang humanga at nasiyahan sa kanilang angking kasipagan at pagkakaisa sa pagpapanatili ng malinis at maayos na kapaligiran. Ayon pa kay Kapitan Danilo Miranda, kung sakaling sila ay muling manalo sa taong kasalukuyan ay nais naman nilang gamitin ang makukuhang premyo sa pagpapatayo ng opisina para sa mga Senior Citizen at PWD. At di pa diyan nagtatapos ang kanilang kwentong kalinisan, dahil sa patuloy nilang kasipagan, muli na naman silang nagwagi sa paligsahang ito nang sumunod na taon. Ang kanilang napanalunan naman ay nagamit sa pagpapatayo ng mga comfort room sa kanilang covered court. Nilagyan din ito ng shower upang magamit sa kanilang mga event. B ibigyan namin kayo ng dahilan para lumabas ng bahay, bukod sa pamamasyal ay siguradong mas gugustuhin mo na makatikim ng samu't saring pagkain na swak sa panlasa nating mga Pinoy. Timeout muna sa mga Korean samgyupsal at sari- saring international buffet. Tikman naman natin ang mga lutuing sumasalamin sa kultura at tradisyon nating mga Pilipino sa probinsya ng Pampanga. Kelan ka nga ba huling kumain ng pagkaing Pinoy? magandang Hindi akalain ni Kap. Danilo Miranda, Punong Barangay ng Suclaban, na sila ang magkakamit ng parangal na ito. Ayon sa pa sa kanya, bilang isang Punong Barangay ay sinimulan niya ang pagkilos upang maging malinis ang kanilang kapaligiran. At dahil siya ay naging ehemplo sa buong komunidad, nagkaroon ng pagkukusa ang mga opisyal ng barangay at maging ang mga residente nito. Sama-sama at tulung-tulong silang nagsagawa ng paglilinis. Di naglaon ay mas naging disiplinado ang buong barangay sa pagpapahalaga at pangangalaga ng kalinisan sa kanilang lugar. Kasama Bukod pa dito, ang Barangay Suclaban din ay isa sa mga barangay na kinagigiliwan dahil sa kanilang magagandahang gayak at mga pailaw na dekorasyon tuwing Kapaskuhan. Ipinagmamalaki din ng mga taga-Suclaban ang kanilang lugar dahil kamakailan lamang ay nag shooting ang GMA 7 sa kanilang lugar sa katatapos lamang na teleserye na "TODA One I Love" na pinagbidahan nina Kylie Padilla at Ruru Madrid at ilan pang mga sikat na artista. Kung napanood niyo rin ang pelikula nina Julia Barreto at Joshua Garcia na "Love You to the Stars and Nang tanungin ko si Kap. Danilo kung ano ba ang kanilang sikreto, narito ang kanyang nasambit: "Bilang isang mamamayan, dapat nating gawin ang nararapat at magkaroon ng malasakit sa ating komunidad para sa ikauunlad nito. Kailangan ding magkaroon ng pakikipag-ugnayan, pagkakaisa at pakikipagtulungan sa ating lipunan. Kumilos at simulan natin sa ating mga sarili ang pagiging disiplinadong mamamayan upang makamit natin ang ating mga mithiin." 5) Balo-balo o mas kilala sa tawag na "buro." S i n a s a b i n g nagmula ito sa bayan ng C a n d a b a . Gawa sa pinaghalong isda at fermented rice na iginigisa sa bawang at maraming kamatis saka nilalagyan pa ng hipon o suahe. Masarap itong nilalagay sa sariwang dahon ng mustasa o kaya ay sa inihaw na talong at kasama ng inihaw na isdang hito. ito 7) Betute Tugak (stuffed frog) - paborito ito ng mga kababayan nating nakatira sa mga bukid sa bayan ng Mexico at Magalang. Ang palaka ay nilalagyan nila ng palaman na giniling na karne ng baka, at lalagyan ng mga pampalasa at saka ilulubog sa mainit na mantika. Crispy fried ika nga. Parang kumain ka lang din ng malasa at maliit na fried chicken. Ilan lamang ito sa mga pagkaing Kapampangan na nagpapakita ng pagka-malikhain nating mga Pilipino. Hindi hadlang ang kahirapan sa buhay o ang dami ng mga pinagdaanang pagsubok upang makalikha tayo ng mga obra sa kusina, lalo na kung ihahain naman natin ito sa ating pamilya at mga kaibigan. Marami tayong kayang gawin sa mga bagay inaakala nating patapon na---na maaaring siya pang magtaguyod sa ating kultura at magpasikat sa atin sa iba't-ibang bahagi ng mundo. Kaya sa susunod na dadayo kayo sa mga kainan sa Pampanga, tingnan mabuti ang menu at baka meron ang mga putaheng ito. Pagkakataon nyo nang matikman ang mga pagkaing hindi lang mayaman sa panlasa kundi mayaman din sa ating kasaysayan. Ang Pampanga ay kilalang probinsya ng mga mahuhusay magluto at masasarap na pagkain, a.k.a. mga pagkaing mabusising ihanda at hindi tinipid sa mga sangkap. Malaki ang impluwensya ng mga lutong Kastila sa mga niluluto ngayon ng mga Kapampangan. Marami sa ninuno noon ang naturuan pa ng mga dayuhan ng kanilang paraan ng pagluluto. Ngunit mas naging kahanga-hanga pa ang mga Kapampangan dahil sa ipinamalas nilang pagkamalikhain sa paggawa ng sariling bersyon ng lutong Kastila base sa mga sangkap na sagana ang kanilang lugar. kanilang ng pagkapanalo ay nagkamit sila ng trophy at halagang 50,000 bayabas ang ginagamit dito para umasim. Pangunahing sangkap nito ay hipon, karne ng baboy o tyan ng bangus at sasahugan ng gabi, sibuyas, kamatis, okra, kangkong at siling haba-- mga gulay na matatagpuan din sa sinigang ng mga Tagalog. 4) Morcon Kapampangan - ang pagkaing ito ay madalas na inihahain lamang tuwing may espesyal na okasyon. Parang embutido ang itsura nito ngunit ang sahog ay giniling na karne ng baboy o baka, chorizo sausages, sibuyas, keso, raisins, at itlog. Saka ito ihuhulma ng pahaba at papakuluan hanggang sa maluto. Sa sobrang busisi ng paggawa ng morcon at sa dami ng sangkap nito ay maiintindihan mo na kung bakit sadyang espesyal ang putaheng ito. ibang probinsya, dumanas din ng matinding pagsubok at mga sakuna ang mga Kapampangan. Dahilan upang matuto silang magluto ng mga pagkaing hindi nagangailangan ng maraming sangkap at maraming oras ng preparasyon. Ilan sa mga exotic dish na naimbento nila ay ang: Gaya ng Acquisition Manual o DRAM, ang right of way ay isang bahagi o ang kabuuan ng isang ari-arian, site or location, na may tukoy na pisikal na mga hangganan, na gagamitin o kinakailangan ng gobyerno para sa mga proyektong pang- imprastraktura nito. basta na lamang kunin ng ating gobyerno ang mga naturang pribadong ari-arian ng hindi dadaan sa tamang proseso na naaayon sa batas. ay upang tiyakin na maibibigay sa totoong may-ari at tamang recipient ang karampatang kapalit ng isang ari-arian na gagamitin ng ating pamahalaan sa mga proyekto nito. Dahil dito, hindi maiiwasan na minsan ay nagiging matagal ang pagsasaayos ng mga kinakailangang dokumento na nagdudulot ng pansamantalang pagkaantala sa pagsasagawa ng mga proyekto. ANO ANG RIGHT OF WAY? Nariyan ang problema sa kung kanino nakapangalan ang titulo ng isang lupain. Maaaring ang orihinal na may-ari ng isang ari-arian ay pumanaw na at hindi ito nailipat sa kanyang mga tagapagmana, o kaya'y hindi na naninirahan sa naturang ari-arian ang orihinal na may-ari nito. Iba pang usapin kung mga informal settler families ang nakatira sa naturang ari-arian na kailangan para sa isang proyekto ng gobyerno. 6) Adobong Kamaru - naimbento raw ng mga taga-Macabebe. Isa ito sa orig na pagkaing Kapampangan na mahirap kalimutan. Isa itong exotic dish kung saan ang maliliit na insektong kamaru ay iniluluto na parang adobo na nilalagyan ng toyo, suka, kamatis, bawang at sibuyas. Sa unang kagat ay malutong ang balat at pagnguya ay matitikman ang malambot na laman nito. Kakaibang luto ito na para lamang daw sa mga matatapang at adventurous. Ngunit hindi naman masama na masubukan natin kahit isang beses man lang sa ating buhay. 3) Bringhe - kung ang mga Kastila ay may Paella, ang mga Kapampangan naman ay may Bringhe. Gawa ito sa kaning malagkit at mayaman sa panlasa dahil nilagyan ito ng sahog na native chicken, gata ng niyog at luyang dilaw. Kulay dilaw ang kaning ito at para lalong maging kaaya-aya sa paningin ay lalagyan pa ito ng hiniwang nilagang itlog at green at red bell peppers. Nasubukan ko itong kainin kasama ng chicken pastel-- at pansamantala kong nakalimutan kung sino ako. Hahaha. Tikman natin ang ilan sa mga pagkaing orihinal na nagmula sa Pampanga. Donnah GIANAN ilang di maiiwasang pagkakataon, ang mga lugar na kakailanganin ng ating gobyerno para sa mga proyekto na makakatulong ng malaki sa pagpapaunlad ng ekonomiya ng ating bansa, ay may pribadong nagmamay-ari o may mga nagpapahayag na ang ari-arian ay kanila o sila ang may karapatan. At dahil maraming mga batas ang ating bansa na nangangalaga sa kapakanan at karapatan ng mga mamamayan nito, hindi maaaring Sa 1) Sisig - hindi na bago ang kuwento ng pagkaing ito na naimbento ni "Aling Lucing" o ni Gng. Lucia Cunanan. Mula ito sa inaakala noong patapon na bahagi ng baboy (pisngi, tenga, nguso, etc.) na pinakuluan, inihaw, ipinirito at saka hinain sa sizzling plate. Marami ang may gusto ng malutong na sisig ng Pampanga. 2) Bulanglang Kapampangan - kahalintulad nito ang sinigang ngunit imbes na sampalok ay administrasyon na tinatawag na "Build, Build, Build." Ito ay isang komprehensibong programa na nagbibigay ng prayoridad sa pagtatayo ng mga bagong imprastraktura upang mapabilis ang pag-unlad sa bansa. Nitong mga nakaraang buwan, madalas nating marinig o mabasa sa balita na ang pagka- antala sa pagsasagawa ng mga proyekto ng gobyerno, tulad ng pagpapalapad ng kalsada o paggawa ng bagong mga daan o highway, dahil sa usapin ng right-of-way o ROW. Ang pag-unlad ng isang bansa or ng isang lugar ay kinakailangan at hinihingi ito ng mga mamamayan sa pamahalaan. Ngunit hindi maiiwasan na minsan ay may mga tao at pamilyang maaapektuhan nito, ang kagandahan naman ay may mga batas na nangangalaga sa mga karapatan ng mga mamamayan. Pero ano nga ba ang right of way at bakit isa ito sa mga suliranin ng ating gobyerno pagdating sa paggawa ng mga proyekto nito? Ayon sa DPWH Right-of-Way Ilan lamang ito sa mga sitwasyon na masusi at malalim na pinag- aaralan ng mga naitalagang sangay ng ating pamahalaan. Ito Ang ROW ay naging madalas rin mapag-usapan dahil na sa infrastructure program ng