Gabay Pagbabasa ng Wikipedia sa Silid-aralan Modyul 3 Using Wikipedia to foster media and information literacy skills 1
This word cloud is generated from 713 teachers' responses to a survey that was conducted on July 2020 in Bolivia, Morocco, and Philippines 2
Talaan ng mga Nilalaman Talaan ng mga Nilalaman � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 3 Panimula � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 5 Tungkol sa gabay � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 6 Paano gamitin ang gabay na ito � � � � � � � � � � � � � � � � � 7 Key ng Design � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �7 Iskedyul ng Pagsasanay � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �8 Socializing your learning � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �9 Modyul 3: Paglikha ng Impormasyon � � � � � � � � � � � � � 10 3�1 Maging Mangahas: Pag-iisip na Nakatuon sa Pag-unlad at ang Wikipedia � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 12 3�2 Gumawa ng pahina ng gumagamit sa Wikipedia � � � � � � � � � � � � 14 3�3 Ang iyong unang mga kontribusyon � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 18 3�4 Paano inaayos ng mga editor ng Wikipedia ang kontribusyon � � � � � 22 3�5 Mga makabagong kasanayan para sa pagbubuo ng kaalaman ng pamayanan � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 25 Panghuling Aralin: � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 30 Isama ang Wikipedia sa iyong mga aralin � � � � � � � � � � � � 30 Template ng Banghay-aralin � � � � � � � � � � � � � � � � � � 32 3
Aneks: Halimbawa ng mga banghay-aralin at mga aktibidad upang maidagdag ang Wikipedia sa silid-aralan � � � � � � � � � � � � 34 Ang Paghahanap Ko ng Kaalaman � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 35 Ang Paghahanap � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 35 Ko ng Kaalaman � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 35 Sino ang nasa aklat-aralin mo? � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 39 Kasaysayan � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 39 Agham � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 41 Araling Panlipunan � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 43 Sining ng Wika � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 45 Matematika � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 47 Mga Pagkilala � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 49 Mga sanggunian � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 50 4
Panimula Sa buong mundo, ang mga estudyante at mga tagapagturo ay gumagamit ng Wikipedia bilang sanggunian sa pag-aaral� Bilang mga guro, tayo ay maaaring mabigo sa maling paggamit ng Wikipedia ng ating mga mag-aaral o maaari natin itong gamitin upang turuan sila ng mahahalagang aralin sa kaalaman sa midya at impormasyon. Maaari pa natin itong gamitin upang ituro ang mahahalagang kasanayan sa ika-21 siglo katulad ng pagsusuring kritikal, komunikasyon, at kolaborasyon. Sa halos bawat akademikong aralin, maaaring gamitin ng mga estudyante ang Wikipedia bilang "unang pupuntahan" sa pagkalap ng impormasyon ng isang paksa. Tulungan natin silang gawin ito nang responsable! Ang pangkat ng Edukasyon sa Wikimedia Foundation ay nasasabik na ipakilala ang gabay na ito bilang mahalagang bahagi ng programang "Pagbabasa ng Wikipedia sa Silid-aralan". Ang "Pagbabasa ng Wikipedia sa Silid-aralan" ay isang programa sa pagsasanay na nakakatulong sa mga guro na maintindihan at gawing kalamangan ang Wikipedia bilang kasangkapan sa pag-aaral sa pamamagitan ng pag-uugnay nito sa mga sangkap ng balangkas ng Media and Information Literacy ng UNESCO. Sa pinakaunang yugto, bumuo kami ng gabay ng guro at programa sa propesyonal na pagsasanay upang maiayon sa mga sistema sa panlokal na edukasyon at realidad ng mga guro sa tatlong nangununang bansa� Matutulungan ng gabay na ito ang mga guro na maibahagi ang mahahalagang kasanayan sa literasiya ng midya at impormasyon para sa ika-21 siglo, kabilang ang pag-unawa kung paano ginagawa ang impormasyon, paano ma-access at masuri ang nilalaman sa online, at paano maintindihan ang mga pagkiling at mga kakulangan sa kaalaman� Tinutugunan din ng programa sa pagsasanay na ito ang mahahalagang tanong na natatanggap namin mula sa mga guro tungkol sa paano mapapanatiling ligtas ang mga estudyante sa online, at paano sila ihahanda upang harapin ang iba't ibang anyo ng panlilinlang at maling impormasyon sa online� Pangkat ng "Pagbabasa ng Wikipedia sa Silid-aralan" Wikimedia Foundation Ang Wikimedia Foundation ay isang non-profit na organisasyon na sumusuporta sa Wikipedia at mga kaugnay na proyekto nito� Gumagawa kami patungo sa isang mundo na kung saan ang lahat ay malayang nakakabahagi sa lahat ng kaalaman� Sinusuportahan namin ang pandaigdigang pamayanan ng mga boluntaryo na nagtutulong-tulong sa pagkolekta, pagbuo, at pagbahagi ng nilalaman na pang-edukasyon, at itinataguyod namin ang mga pamantayan at patakaran na gumagarantiya sa karapatan ng malayang kaalaman. Nichole SaadMelissa Guadalupe HuertasVasanthi HargyonoSailesh PatnaikBrahim FarajiSoukaina AbelhadNoemi Ticona AnglesOlga Paredes AlcorezaErlan Vega Rios Imelda BrazalVanj Padilla Modyul 3 5
Tungkol sa gabay Ang gabay na ito ay nakaayon sa tatlong bahagi ng balangkas ng Media and Information Literacy (MIL) ng UNESCO: pagkuha, pagsuri at paglikha. Iminumungkahi ng UNESCO ang isang pinagsama-samang pamamaraan patungo sa interdisiplinaryong konsepto ng literasiya, at ang MIL ay tinukoy bilang "isang pangkat ng mga kakayanan na nagbibigay kapangyarihan sa mga mamamayan na ma-access, mabawi, maunawaan, masuri at magamit, lumikha gayundin ang magbahagi ng impormasyon at nilalaman ng midya sa lahat ng format, gamit ang iba't ibang klase ng pamamaraan, sa isang kritikal, etikal at epektibong paraan, lumahok at makisali sa mga aktibidad na pansarili, pampropesyonal at panlipunan". Naniniwala kami na ang matuto kung paano puspusang isangkot ang mga estudyante sa Wikipedia ay susi upang matamo ang mga kakayanan na nakapaloob sa balangkas ng MIL. Sa pagbuo ng gabay na ito, gumamit kami ng mga alituntunin ng balangkas ng Pag-unawa ayon sa Disenyo upang maiayos ang mahahalagang tanong at pangmatagalang pagkaunawa� Pinagsasama-sama ng bawat modyul ang malinaw na resulta ng pag-aaral para sa mga guro gayundin ang aplikasyon sa silid- aralan na kanilang matututunan� Sinunod namin ang positibong pamamaraan na kung saan inuugnay namin ang mga nakaraang sariling karanasan ng guro at kaalaman kung paano gumagana ang Wikipedia� Ang mga tanong na pag-iisipan at mga aktibidad ay nakakatulong sa mga guro na makabuo ng bagong kaalaman at iugnay ito sa kanilang mga ginagawa at karanasan sa silid-aralan� Ang pedagohikal na paraang ito ay naaayon sa aming pilosopiyang pang-edukasyon: Naniniwala kami na ang mga bukas na pang-edukasyong mapagkukunan ay mahalaga sa pagbibigay ng magandang edukasyon para sa lahat kaya naman ang pagsali sa mga bukas na kilusan ay tumutulong sa mga estudyante na sumulong bilang mga mag-aaral ng ika-21siglo Naniniwala kami na mas natututo ang mga estudyante kapag napapagaan nila ang kanilang sariling pakikipagsapalaran sa pag-aaral sa suporta ng mga guro Naniniwala kami na anuman ang pinagmulan at kakayahan ng mga tao ay dapat na makasali at matuto sa aming programa Pinahahalagahan namin ang lokal na kaalaman at mga karanasan at naniniwala na ang aming mga programa ay dapat kayang maisama ang mga lokal na mapagkukunan ng magagamit sa pag-aaral sa silid-aralan Naniniwala kami na ang kapakanan ng estudyante ay mahalaga sa kanilang pang-akademya at panlipunang pag- unlad Modyul 3 6
Modyul 3 Paano gamitin ang gabay na ito Ang nilalaman ng patnubay na ito ay nagsasama ng kayamanan ng kaalamang ginawa ng mga pamayanan ng Wikimedia at ito ay dinisenyo upang madaling umangkop sa iba't ibang mga konteksto� Nagmula ito sa mga patakaran, panuntunan, sanaysay sa Wikipedia na isinulat ng Wikimedians, at iba't ibang mga mapagkukunan na makakatulong upang maunawaan ang Wikipedia, mga pamayanan, at kasanayan� Maaari mong makita ang mga orihinal na mapagkukunan kung saan nagmula ang nilalamang ito sa seksyon ng Mga Sanggunian� Ang gabay na ito ay lisensyado ng Wikimedia Foundation sa ilalim ng internasyonal na lisensyang Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0� Ibig sabihin nito ay malaya kang kumompya, muling ipamahagi, humango, at isalin ang mapagkukunang ito para sa anumang kaukulan hangga't nagbibigay ka ng naaangkop na kredito sa mga may akda at gamitin ang kaparehong lisensyang Creative Commons para ipamahagi ang iyong mga ambag. Key ng Design Kahon sa aktibidad Ipinapahiwatig ng kahon ng aktibidad ang isang aktibidad na kinakailangan para sa pagsasanay, ang bawat seksyon sa patnubay na ito ay mayroong kahit isang. Basahin ang mga tagubilin at gamitin ang mga blangkong pahina upang kumuha ng mga tala kung nais mo� Kung ginagamit mo ang Patnubay ng Guro na ito bilang bahagi ng isang cohort sa pag-aaral, magkakaroon ka ng isang forum na nakatuon sa pagbabahagi ng iyong trabaho� aktibidad Infobox Ang kahon na "infobox" ay tumatawag ng pansin sa kawili-wili o nakakaalam na impormasyon tungkol sa paksang sinusuri namin sa seksyon� x o b o f n i 7
Mga kaugnay na konsepto Ang mga kahon na "Mga kaugnay na konsepto" ay nagpapahiwatig ng nilalaman na direktang nauugnay sa mga teorya sa edukasyon o mga trend ng pedagogical. Gamitin ang impormasyong ito upang makagawa ng mas malalim na koneksyon sa pagitan ng nilalaman at iyong kasanayan sa pagtuturo� o t p e s n o k a n y a n g u a k a g M Annex Naglalaman ang annex ng mga sample na plano sa aralin na maaari mong gamitin o iakma upang matugunan ang mga pangangailangan ng iyong mga mag-aaral� Suriin ang mga plano sa aralin bago mo gawin ang pangwakas na aktibidad. Iskedyul ng Pagsasanay Modyul 1 Modyul 2 ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ Modyul 3 Modyul 3 ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ ________________ 8
Modyul 3 Socializing your learning No matter where you are, by learning about Wikipedia and bringing it to your classroom you are becoming part of a community of innovative educators committed to lifelong learning. If you are using these resources through a facilitated learning cohort, your local facilitator will tell you where to share your responses and assignments (eg: Facebook group, Moodle course, Discord channel). During the training, you will share and report on your progress as you work through the assignments in each module� If you are an independent learner, consider the following ideas to make your learning more social: Find a colleague who is also interested in expanding their knowledge and skills on Wikipedia, media and information literacy, or digital spaces� Schedule bi-weekly check-ins to share your progress and learning, help each other clarify some doubts, or go deeper into the topics that interest you� By the end of Module 3, you could meet monthly to continue learning to contribute content to Wikipedia together! If you use social media, decide on a day where you can post about your main learnings of the week to, share your reflections, helpful links, and tag us via @WikimediaEdu on Twitter or @WikimediaEducationTeam on Facebook. We would love to see what you're getting from this experience! Ang gabay na ito ay lisensyado ng Wikimedia Foundation sa ilalim ng internasyonal na lisensyang Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0� 9
Modyul 3: Paglikha ng Impormasyon Kagalingan ng MIL Paglikha, paggamit at pagsubaybay ng impormasyon at nilalaman ng midya� Resulta ng pag-aaral: 1� Maipapaliwanag ng mga guro ang iba-ibang paraan kung paano makakapag-ambag ang isang tao ng malayang kaalaman sa Wikipedia� 2� Makakapag-ambag ng kaunti ang mga guro sa Wikipedia. Aplikasyon sa silid-aralan: 1� Masusuportahan ng mga guro ang mga estudyante upang makapag-ambag ng kaunti sa Wikipedia. 2� Mapagbubuti ng mga guro ang kakayahan ng isang estudyante na makapag- ambag nang kaunti sa Wikipedia. 10
Modyul 3 Landas sa pag-aaral TAPUSIN SIMULA 11
3.1 Maging Mangahas: Pag-iisip na Nakatuon sa Pag-unlad at ang Wikipedia Bilang mga guro, alam natin kung gaano kahalaga ang magbahagi sa ating mga estudyante ng pag-iisip na nakatuon sa pag- unlad. Ang tiwala sa kakayahan ng isang tao na umunlad at mas humusay pagkatapos magkamali ay pangunahing salik sa tagumpay ng estudyante� Araw-araw, libo-libong pag-edit ang isinasagawa sa Wikipedia, ng daan-daang tao sa buong mundo� Minsan ay nagkakamali sila at ibinabalik sa orihinal ang kanilang mga in-edit� Minsan, kailangan nila ng gabay mula sa ibang mas sanay na mga editor� Kailangan ay mabilis matutunan ng isang editor ng Wikipedia kung paano Maging Mangahas, sa pamamagitan ng pagtatatag ng kanilang mga sariling layunin, pakikipagsapalaran, paghingi ng tulong kapag kinakailangan, at hindi pepersonalin ang pagtanggap sa puna� Sa isang naunang modyul, nirepaso namin ang ilan sa mga panggawing patnubay ng Wikipedia para sa mga editor. Ngayon, tingnan naman natin ang isang patnubay sa pag-edit, at pag-isipan kung paano nito maaapektuhan ang ating mga estudyante kung ituturo natin ito sa ating mga silid-aralin� Patnubay na Wikipedia sa Pag-edit: Maging Matapang Ang maging mangahas ay mapapaliwanag sa tatlong salita: "Gawin mo na" Hinihikayat ng pamayanan ng Wikipedia ang mga gumagamit na maging matapang kapag ina-update ang ensiklopedya. Ang mga Wiki na gaya ng sa atin ay umuunlad nang mas mabilis kapag ang lahat ay tumutulong sa pag-aayos ng mga problema, pagtatama ng balarila, pagdaragdag ng mga katotohanan, pagtiyak na tumpak ang paggamit ng mga salita, atbp. Gusto sana naming maging matapang ang lahat at tumulong na gawing mas mahusay na ensiklopedya ang Wikipedia� Ilang beses ka nang nakabasa ng babasahin at napaisip - Bakit hindi maayos ang pagbabaybay, balarila o pagkaka-layout ng pahinang ito? Hindi ka lang pinapayagan ng Wikipedia na magdagdag at mag-edit ng mga artikulo: gusto nitong gawin mo ito. Kailangan dito ang pagiging magalang, pero gumagana ito� Makikita mo� Syempre, ie-edit ng iba rito ang isusulat mo. Huwag mong personalin! Gusto lang nila, gaya nating lahat, na gawing pinakamahusay na ensiklopedya ang Wikipedia sa sukdulang antas na posible� At, kapag nakakita ka ng salugatan sa pahina ng usapan, huwag masiyahan sa pagiging "piping tagasubaybay"; maging matapang at ibagsak ang iyong opinyon doon! Ayusin mo ito nang mag-isa kaysa pinag-uusapan lang ito. Kung ikaw ay makapansin ng malinaw na pagkakamali o problema na irerekomendang ayusin ng sinumang makatuwirang tao, ang pinakamagandang dapat gawin ay ang maging matapang at ayusin ito mag-isa kaysa tawagin pa ang iba sa pamamagitan ng komento o reklamo� Ang panahong itatagal sa pagsusulat tungkol sa problema, mas napahusay mo na ang ensiklopedya� Huwag sumama ang loob kapag ibinalik sa dati ang iyong mga in-edit. Sa halip na sumama ang loob, basahin ang Wikipedia:Ipagpalagay ang magandang hangarin at Wikipedia:Pagkamagalang. Pagkatapos ibalik sa dati ang iyong matapang na pag-edit, baka magustuhan mong maging matapang sa isang pag-edit sa mga pahina ng usapan upang hindi makapagsimula ng pagtatalo sa pag-edit. Sa ilan sa mga di-gaanong kilalang mga artikulo sa Wikipedia na may mas mababang rate ng pag-edit, ang iyong matapang na pag-edit ay maaaring hindi matugunan agad-agad� Pag-isipan ito sa ganitong paraan: kung hindi mo nakikitang naibabalik sa dati paminsan-minsan ang iyong mga pag-edit, baka hindi sapat ang pagiging matapang mo� 12
aktibidad Mga repleksyon sa post-read: Pagkatapos basahin ang mga patnubay, pag-isipan ang mga sumusunod na tanong at isulat ang iyong mga ideya: • Sa palagay mo, paanong positibo o negatibong naaapektuhan ng patnubay na ito ang Wikipedia? Paano nito naaapektuhan ang iyong pananaw sa kalidad ng mga artikulo sa Wikipedia? You can take your notes in this box too! Ibahagi ang iyong mga ideya sa pangkat sa online forum! 13
3.2 Gumawa ng pahina ng gumagamit sa Wikipedia Noong 2006, tinanong ni Sir Ken Robinson ang, "Inaalis ba ng mga paaralan ang pagiging malikhain?" Kaunti na lang ang tinitira ng mga modelong sisidlan (banking models) ng edukasyon para tumuklas at ipahayag ng mga estudyante ang kanilang pagiging malikhain, at ito ay lumilikha ng hamon para sa atin bilang mga tagapagturo na umaasang maihanda ang ating mga estudyante para sa hinaharap. Ang mga kakayahang meta cognitive ay parang malalim na pag-iisip, napakahalaga ng pagiging malikhain at inobasyon upang maihanda ang mga estudyante para sa mga trabaho at teknolohiyang hindi pa umiiral� Subalit, hindi tayo palaging nabibigyan ng oras, mga mapagkukunan, o pagsasanay na kailangan natin upang matulungan ang ating me estudyante na mapaunlad ang mga kakayahang ito. Sa Wikipedia, ang mga editor ay may pagkakataong ipakilala ang kanilang mga sarili sa pamamagitan ng kanilang pahina ng taga-gamit� Sa kanilang pahina ng taga-gamit, maaari nilang ilagay ang kanilang mga interes, maging biswal na malikhain, at maipakita kung paano sila nakikibahagi sa Wikipedia at iba pang mga proyekto sa malayang kaalaman. Sa seksyong ito, gagawin natin ang pansarili nating pahina ng gumagamit, at pag-iisipan kung paano tayo makakapagbigay ng mas maraming pagkakataon para sa ating mga estudyante upang maging mga tagalikha. Kapag gumawa ka ng account sa Wikipedia, magagawa mo ring: Pumili ng naaangkop na username, na irereserba para lang sa iyo sa Wikipedia at sa ibang mga proyekto ng Wikimedia� Lumikha ng iyong sariling pahina ng taga-gamit para makipagtulungan, magbahagi ng impormasyon tungkol sa iyong sarili at iyong mga interes, o magsanay lang sa pag-e-edit at paglalathala sa sarili mong sandbox� Makipag-usap sa ibang mga editor sa sarili mong pahina ng usapan� Mag-edit ng hindi ipinapakita ang iyong IP address (na maaaring gamitin upang i-trace ang iyong pisikal na lokasyon) sa publiko. 14
Hindi mo kailangang gumawa ng account para ma-access ang Wikipedia o para mag-ambag ng kaalaman sa isang artikulo sa Wikipedia. Ngunit, kapag ikaw ay gumawa ng account ng gumagamit sa Wikipedia, ikaw ay makakasali sa isang pandaigdigang pamayanan na nakatalaga sa pagkamit ng mithiin ng "isang mundo kung saan ang bawat tao ay malayang makakapagbahagi sa kabuuan ng lahat ng kaalaman�" Bagama't hindi mo kailangang gumamit ng email para gumawa ng account sa Wikipedia, lubos naming inirerekomenda ito� Ang email ay ang pinakamahusay na paraan upang makuha ang iyong password, at upang makakuha ng mga notipikasyon kapag sinusubukang makipag-usap sa iyo ng ibang mga editor. Ngunit, tiyakin na ikaw ay gagamit ng angkop na username/alyas na iba sa iyong email address� Ikaw ang kinakatawan ng alyas na ito, ngunit hindi ka dapat magsiwalat ng iba pang personal na impormasyon na ayaw mong ibahagi� Para sa karagdagang mga rekomendasyon sa kaligtasan, sumangguni muli sa mga patnubay sa kaligtasan na mababasa sa Module 1� Upang malikha ang iyong account sa Wikipedia, mag-click lang sa opsyong "Gumawa ng account" sa pangunahing pahina ng Wikipedia. Kapag nakalikha ka na ng personal na account sa Wikipedia, pwede mo nang masimulan ang iyong mga unang hakbang sa iyong paglalakbay bilang isang boluntaryong editor at gawing pansarili ang iyong pahina ng gumagamit� Ang mga pahina ng gumagamit - gaya ng mga pahina ng usapan at lahat ng iba pang uri ng pahina sa Wikipedia - ay mga pahinang wiki, at ang lahat ng ito ay mae-edit sa magkakaparehong paraan� Ang pag-e-edit ng iyong pahina ng gumagamit ay iang magandang paraan upang magsanay at maging handa upang i-edit ang Wikipedia� 15
Maaaring maging napakasimple o napakadetalyado ng iyong pahina ayon sa iyong kagustuhan� Tingnan ang ilang mga halimbawa sa ibaba: Panghuli, ikinokonekta ka ng iyong personal na pahina ng gumagamit sa iyong pahina sa pakikipag-usap ng gumagamit� Ang mga dakong ito ay nagbibigay-daan sa mga nakarehistrong editor na makipag-usap sa iba bang mga Wikipedian at para rin makapagpakita ng pagpapasalamat para sa pagsisikap ng ibang mga editor� Ang pagpapahayag ng pasasalamat para sa matulungin, mapagbigay, o mga positibong aksyon ay maaaring maging mahalagang aktibidad upang mapagyaman ang magagandang paniniwala ng komunidad gaya ng pagkamagalang at pagtutulungan� 16
aktibidad Personalizing your Wikipedia user page Sa ibaba, makikita mo ang ilang payong makakatulong sa iyo upang magawa mong pansarili ang iyong pahina ng gumagamit upang makapagsanay ng simpleng mga kakayahan sa pag-edit at makapagsimula nang maging isang Wikipedian� Tumuklas ng ilang pahina ng gumagamit at pumili ng isa na sa palagay mo ay magandang halimbawa. Subukang pumunta sa isang artikulo sa Wikipedia na gusto mo, mag-click sa "Tingnan ang Kasaysayan", at pagkatapos ay mag-click sa mga pahina ng gumagamit ng ilan sa mga editor ng Wikipedia na nakigawa sa artikulong iyon. Alamin kung ano ang gagamitin mo mula sa mga halimbawang nahanap mo, kung ano ang idaragdag mo, o kung ano ang babaguhin mo� Repasuhin ang mga patnubay ng pahina ng gumagamit� • Maging mangahas! I-click ang button na "Baguhin" sa iyong pahina ng gumagamit at magsimulang mag-eksperimento� Magsama ng:  magiliw na pagbati  isang linya na nagpapaliwanag kung bakit ka napunta sa Wikipedia  ilang paksa na nasisiyahan kang matutunan�
Ilathala ang mga pagbabagong isinagawa mo. Magrepaso. Mag-edit ulit! Pumunta sa mga online forum at ipakita sa amin ang pahinang nilikha mo! Notes and Questions 17
3.3 Ang iyong unang mga kontribusyon Salamat na button! Ang Wikipedia ay isang proseso ng pagtutulungan� Walang editor na makakasulat ng artikulo ng mag-isa, o makakahula ng mga pangunahing tanong ng bawat mambabasa kapag nagsusulat sa unang seksyon� Ang pagsasama-sama ng mga kakayahan sa pagsusulat, pananaliksik at pagsasaayos ng ilang tagapag-ambag ang paraan kung paano binubuo ng komunidad ang pinakakomprehensibo at pinakakapaki-pakinabang na mga artikulo sa Wikipedia. Ang Salamat na button ay nag-aalok ng paraan upang makapagbigay ng positibong komento sa Wikipedia. Pinapayagan ng tampok na ito ang mga editor na magpadala ng notipikasyong "salamat" sa mga gumagamit na nagsasagawa ng mga kapaki- pakinabang na pag-edit - sa pamamagitan ng paggamit ng maliit na link ng "pasasalamat" sa pahina ng tingnan ang kasaysayan. Kapag ikaw ay naka-log in sa iyong account sa Wikipedia, makikita mo ang "Salamat" na button sa tabi ng buod ng bawat kontribusyon sa tab na Tingnan ang Kasaysayan ng anumang artikulo sa Wikipedia� aktibidad Subukan natin! • Mag-log in sa Wikipedia gamit ang iyong bagong likhang account • Humanap ng artikulo ng isang paksang gusto mo Mag-click sa tab na Tingnan ang Kasaysayan ng artikulo • Tingnan ang pinakabagong mga kontribusyon na isinagawa ng mga editor ng Wikipedia • Mag-click sa opsyon ng "pasasalamat" sa tabi ng isang kontribusyon at kumpirmahin ang aksyon Nakapagpakita ka ng pasasalamat sa isang boluntaryong editor at tumulong na gawing mas magiliw na lugar ang Wikipedia! 18
Magdagdag ng sipi Gaya ng iyong natutunan sa Modyul 2, ang mga artikulo sa Wikipedia ay kasing kapani-paniwala lang ng mga pinagmulan nito� Ang mga pahayag sa isang artikulo sa Wikipedia na hindi sinusuportahan ng mapagkakatiwalaang pinagmulan ay pagtatalunan at maaaring burahin� Maaaring makita mo ang tag na "kailangan ng sipi" sa mga artikulo kapag may ilang mga pag-aangkin na hindi suportado ng mapatotohanang pinagmulan� Ang mga inisyatibong gaya ng #1lib1ref ay humihikayat sa mga tao na mas pahusayin ang mga artikulo ng Wikipedia sa pamamagitan ng pagdaragdag ng sipi upang mas madagdagan ang pagkamakatotohanan ng nilalaman ng Wikipedia� Sa pamamagitan ng pagdaragdag ng mga mapagkakatiwalaang pinagmulan sa isang artikulo sa Wikipedia, natutulungan mo din ang mga mambabasa na makahanap ng karagdagang impormasyon ukol sa paksa upang maipagpatuloy nila ang kanilang paghahanap ng impormasyong labas sa Wikipedia. At, aktibo mong napapaganda ang ensiklopedya na pinangsasanggunian ng milyon-milyong tao araw-araw� Maaari kang magdagdag ng sipi sa isang artikulo sa Wikipedia sa pamamagitan ng pagki-click sa tab na "Baguhin" at pagpili sa opsyong "Isangguni" sa menu ng pag-edit� 19
x o b o f n i aktibidad Try it yourself! Mag-log in sa Wikipedia gamit ang iyong bagong likhang account Maghanap ng ilang artikulo ukol sa isang paksang alam mo Tukuyin ang (mga) pinagmulan na makakatulong sa pagbeberipika ng impormasyong nasa isang artikulo sa Wikipedia Hanapin ang pangungusap o parirala kung saan mo gustong idagdag ang sipi • Mag-click sa button na "Baguhin" • Mag-click sa button na "Isangguni" sa itaas na menu • Papayagan ka ng isang pop-up na awtomatikong magsipi mula sa isang URL, ISBN, o DOI, o na idagdag nang mano-mano ang sipi. I-click ang "Isingit." Makikita mo ang numero ng sipi sa artikulo. • Mag-click sa button na "Publish changes" sa kanang itaas at magdagdag ng maikling buod ng aksyong ginawa mo. Maaari mo ring gamitin ang hashtag #1lib1ref O kaya, maaari mong gamitin ang larong Citation Hunt para maghanap ng mga artikulo sa Wikipedia na nangangailangan ng mga sipi. Ipagpatuloy ang iyong lakbayin sa pag-edit sa Wikipedia Kung gusto mong madagdagan ang iyong nalalaman tungkol sa pag-aambag ng kaalaman sa Wikipedia, tingnan ang mga sumusunod na pinagkukunan: Wikipedia Adventure: Isang aktibidad na parang laro na gagabay sa iyo sa mga pangunahing kaalaman ng pag-edit sa Wikipedia� Magagamit lang sa Ingles� Panimula sa pag-edit sa Wikipedia: Isang koleksyon ng mga patnubay, pagtuturo, at manwal na sumasaklaw sa iba't ibang kaalaman at kakayahang kinakailangan upang i-edit ang Wikipedia� Magagamit sa mahigit sa 100 wika. 20
Notes and Questions 21
3.4 Paano inaayos ng mga editor ng Wikipedia ang kontribusyon Ang mga kasanayang kinakailangan upang makabahagi sa paglikha ng isang artikulo sa Wikipedia ay maaaring direktang iugnay sa mga prinsipyo ng pagkatutong batay sa proyekto: ito ay isang aktibidad na nakatuon sa pagtatanong, pagbabalik-tanaw, pamumuna at pagrerebisa, at isang gawain para sa serbisyo ng publiko. Ang paglikha ng artikulo sa Wikipedia ay naghaharap sa mga estudyante ng tunay na hamon ng paglikha ng kaalaman, isang pampublikong produkto na humihimok sa kanila upang maging napakahusay, at isang pagkakataon para sa maingat at pampublikong komunikasyon� Ito ang dahilan kung bakit isinasama ang Wikipedia ng mga tagapagturo sa buong mundo sa kanilang mga silid-aralan, upang pagyabungin sa kanilang mga estudyante ang malalim na pag-iisip, paglutas ng problema, pagtutulungan, at mga kakayahan sa komunikasyon. Sa milyon-milyong pagtingin sa pahina buwan-buwan at sa milyon-milyong mambabasa na umaasa sa Wikipedia bilang mapagkukunan ng impormasyon, nagsisikap ang pamayanan ng mga boluntaryo ng Wikipedia upang matiyak na ang nilalaman ng mga artikulo sa Wikipedia ay kumpleto at napapanahon. Tingnan natin ang ilan sa maraming paraan kung paano nagtitipon-tipon ang mga Wikipedian ang kani-kanilang mga sarili upang tulong-tulong na makalikha ng de-kalidad na nilalaman sa Wikipedia at pag-isipan natin kung paano magagamit ang mga mekanismo at paniniwalang ito sa silid-aralan� WikiProject Ang WikiProject ay isang proyekto ng pagtutulungan sa pagitan ng mga Wikipedian na gustong magtulungan bilang isang pangkat upang mas pagandahin ang Wikipedia� Ang mga boluntaryong editor na nagpasyang magtulungan sa isang WikiProject ay kadalasang tumutuon sa isang ispesipikong paksa, sa ispesipikong bahagi ng ensiklopedia, o sa isang ispesipikong proyekto� Ang ilang halimbawa ng mga WikiProject ay: Wikiproject Education Nilalayon ng WikiProject Education na linangin at gawing pamantayan ang nilalamang may-kaugnayan sa edukasyon sa Wikipedia� Ang boluntaryong kasapi sa proyektong ito ang nagmementina at nagpapaganda sa lahat ng artikulong kasama sa kategoryang edukasyon� WikiProject Medicine Nilalayon ng WikiProject Medicine na pamahalaan at tumulong sa pangangalaga ng mga medikal na artikulo sa Wikipedia. Nagsisikap nang husto ang medikal na pamayanan sa pag-edit upang makapagpanatili ng mataas na pamantayan para sa medikal na nilalaman sa Wikipedia at mag-ugnay ng mga samahan at pagtutulungan upang matiyak na magkaroon ng de-kalidad na medikal na nilalaman sa maraming wika ng Wikipedia� 22
Mga kampanya at patimpalak Ang mga kampanya sa nilalaman at mga patimpalak sa kilusang Wikimedia ay nakatutulong sa pag-unlad ng mga pamayanang hindi-wiki sa pamamagitan ng pagdadala ng bagong nilalaman at tagapag-ambag sa mga proyekto ng Wikimedia, at pagbibigay ng insentibo sa mga umiiral nang pamayanan upang mas aktibong makilahok. Ang mga aktibidad na ito ay madalas na nakapagpapadali ng pagdaragdag ng iba't iba at bagong nilalaman, at pinapatatag ang mga kasanayan, kakayahan, at pagtuon ng mga kasalukuyang editor at organizer� Ilan sa mga pinakatanyag na kampanya sa kilusang Wikimedia ay ang: Art and Feminism: Ang Sining at Peminismo ay isang taunang kampanya na mas nagpapahusay sa nilalamang ukol sa kababaihan at sa sining sa Wikipedia, at hinihikayat nito ang paglahok ng mga babae sa ensiklopedya� Wikipedia Asian Month: Ang Buwan ng Asya sa Wikipedia ay isang taunang online na kaganapan na naglalayong ipalaganap ang pang-Asyang nilalaman sa Wikipedia� Wiki Loves Monuments: Ang Wiki Loves Monuments(WLM) ay isang pampublikong kompetisyon sa pagkuha ng larawan ng mga monumentong may pamana sa kultura, na isinaayos ng mga sangay ng Wikimedia, mga pangkat at lokal na boluntaryo ng Wikipedia� AfroCine project aat iba pang mga kampanya� Mga Kaakibat ng Wikimedia Ang mga kaakibat ng kilusang Wikimedia ay isinasaayos nang hiwalay at ang mga ito ay opisyal na kinikilalang mga pangkat ng tao na nagtutulungan upang masuportahan at makapag-ambag sa kilusang Wikimedia� Ang layunin ng mga kaakibat ng kilusan ay ang bumuo at lumahok sa mga aktibidad upang suportahan at mag-ambag sa kilusang Wikipedia, mga panrehiyong komprehensya, outreach, pampublikong pakikipag-ugnayan, pampublikong polisiya, adbokasiya at iba pa� 23
Ang Wikimedia Foundation ay may tatlong aktibong modelo para sa mga kaakibat ng kilusan: mga sangay, mga organisasyong pampakay, at mga pangkat ng taga-gamit� Mga Sangay ng Wikimedia: Ang Mga Sangay ng Wikimedia ay mga independiyenteng non-profit na kumakatawan sa kilusang Wikimedia at sumusuporta sa mga gawain ng kilusan sa buong mundo, na nakatuon sa ispesipikong lugar� Mga Organisasyong pampakay: Ang mga organisasyong pampakay ay kasama sa mga independiyenteng non-profit na kumakatawan sa kilusang Wikimedia at sumusuporta sa mga gawaing nakatuon sa isang ispesipikong tema, paksa, asignatura o isyu sa loob ng o sa lahat ng bansa at rehiyon� Mga Pangkat ng Gumagamit ng Wikimedia: Ang mga pangkat ng gumagamit ay mga bukas na pangkat ng pagkakasapi na may nakatatag na kinatawan at kasaysayan ng mga proyekto, na dinisenyo upang madaling buuin� aktibidad Pag-isipan ang mga sumusunod na tanong at ibahagi ang iyong mga sagot sa online forum: Ano ang iyong naging karanasan sa retain project-based learning sa iyong silid-aralan? Ano-ano ang ilan sa mga pakinabang at hamon ng pagpapatupad ng modelong ito? • Ano-anong mga prinsipyo o kasanayan mula sa kung paano nagtutulungan ang mga boluntaryo upang makapag-ambag sa Wikipedia ang madadala mo sa inyong mga aktibidad sa silid-aralan? 24
3.5 Mga makabagong kasanayan para sa pagbubuo ng kaalaman ng pamayanan Maaaring i-edit ng sino man ang Wikipedia� Mga tao mula sa lahat ng larangan ng trabaho, pagkamamamayan, at kasarian ay hinihikayat na mag-ambag sa kabuuan ng lahat ng kaalaman� Subalit, mayroon pa ring mga balakid na humahadlang sa mga tao sa pagiging mga tagalikha ng kaalaman sa Wikipedia, lalo na sa mga pamayanan na tuwirang ibinukod at ang mga kaalaman, tradisyon, wika at kuwento ng mga ito ay wala pa rin sa Wikipedia at isa mas malawak na Internet� Ang mga balakid na ito ay maaaring nasa anyo ng kakulangan sa mga digital na kasanayan, gastos at pag-access sa mga ICT, kakulangan ng pagkakilala sa mga lokal na pang-akademikong mapagkukunan ng kaalaman, o ang kawalan ng kakayahang lumahok sa hindi bayad na trabaho� "Whose Knowledge?" ay isang organisasyong nakikipagtulungan sa mga pamayanan na walang sapat na representasyon sa internet, at bumubuo sila ng mga estratehiya para sa paglahok at pakikihalubilo sa mundong digital, kasama ang pag-edit sa Wikipedia at pagdaragdag ng mga larawan ng kababaihan sa Wikimedia Commons. Paano gumagana ang mga estratehiyang ito? Ano ang matututunan ng mga tagapagturo sa paraan ng pangangasiwa ng "Kaninong Kaalaman?" sa paglikha ng nilalaman online at sa pagsesentro ng kaalaman mula sa mga palugit? Ang sinasabi nila sa atin: "Ang Wikipedia, sa kabila ng kalagayang di-nakikilala nito, ay isang pamamayanan ng mga totoong tao. Ang mga Wikipedian ay nag-oorganisa ng mga matagalang pag-edit, pagkikita, mga patimpalak sa pagkuha ng larawan, at kapwa mga panrehiyon at internasyonal na kaganapan. Upang mapangatawanan ang aming kaalaman sa Wikipedia, natutunan namin at natututunan pa rin namin ang kahalagahan ng pagbubuo ng samahan sa mga matagal nang editor, lalo na doon sa mga katulad naming gustong mas isama ang mga ibinukod na kaalaman sa ensiklopedya. Ang pagbubuo ng samahan ay nangangailangan ng oras, ngunit maraming mga pangkat ng Wikipedia na gumagawa sa mga isyu ng sistematikong pagkiling, ito man ay ang kaibhan ng kasairan, kakulangan ng nilalaman tungkol sa mga naiibang tao, mga tao mula sa Aprikanong diaspora, Dalit/ Adivasi/Bahujans, katutubong kultura, o ang pagtatagpo ng mga isyung ito" (Pinagkunan) 25
Bago mo basahin ang artikulo, gumawa tayo ng maikling pagsasanay! Pumunta sa Wikipedia ay subukang hanapin: Ang artikulo ng isang putahe na kilala sa buong mundo Ang artikulo ng isang lokal na putahe mula sa iyong bansa At ibahagi ang iyong mga palagay tungkol sa: Pangkalahatang kalidad ng mga artikulo Mga elementong wala sa bawat artikulo batay sa iyong pansariling kaalaman sa paksa Mga pinagmulan na maaari mong gamitin upang makapagdagdag ng iba pang impormasyong tungkol sa paksang ito sa Wikipedia Nahimok ka ng nakaraang pagsasanay na pag-isipan ang kahalagahan ng iyong pansariling kaalaman tungkol sa mga paksang maaaring wala sa Wikipedia� At, ikaw ay nakapagsagawa ng unang pagsisiyasat sa pagkakaroon (o kakulangan) ng mga pinagmulan na maaaring makaambag sa pagpapalawak sa mga paksang ito� Paano magagabayan ng mga tagapagturo ang mga estudyante upang maidagadag ang kanilang lokal na kaalaman sa Wikipedia? Makakakita ka ng isang halimbawa sa post sa ibaba� Paalala: Ang sumusunod na artikulo ay unang inilathala sa seryeng "Ang Aming mga Kuwento, Ang Aming mga Kaalaman", isang koleksyon ng mga karanasan at pananaw mula sa trabahong isinagawa ng "Kaninong Kaalaman? kasama ng Okvir, Equality Labs at Project Mukti, mga pamayanan ng Katutubong Amerikano ng Kumeyaay at Shoshone, at ng kilusang Wikipedia." Pag-edit ng Wikipedia Habang mas sumasangguni ang mundo online para sa kaalaman at impormasyon, ang bisibilidad sa mga platapormang gaya ng Wikipedia ay nagiging mas mahalaga� Madalas, ang pahina ng Wikipedia ang unang bagay ng paghahanap na ipinapakita kapag nagsagawa ng paghahanap sa Google� Subalit, dahil nakakiling pa rin ang mga editor ng Wikipedia sa pagiging puti, lalaki, lalaki ang oryentasyon at mula sa Pandaigdigang Hilaga, marami sa kaalaman ng mundo ay wala pa rin sa mapagkukunang ito. Upang matugunan ito, ang mga ibinukod na pamayanan ay nagsisikap na idagdag ang kanilang kaalaman sa Wikipedia. Lahat tayo ay may kakaibang mga kuwento ng pagdaragdag ng ating kaalaman sa Wikipedia, at ibinabahagi natin ang mga kuwentong iyon dito upang maipaalam nila at mabigyang- inspirasyon ang mas maraming pagsisikap na isentro ang ibinukod na kaalaman sa pinakabinibisitang ensiklopedya sa buong mundo� Ang Kuwento ni Perse Nagsimula akong gamitin ang Wikipedia sa aking mga kurso nang Taglagas noong 2018. Ginamit ang ko ang pagkatutong batay sa lugar sa tuwing posible at napagtanto ko na ang pagtuon sa lokal na katutubong karanasang Kumeyaay ay kinakailangan para sa pagtuturo ng isang kursong ukol sa Dekolonisasyon ng Katutubo sa isang kagawaran ng araling pang-etnisidad sa University of San Diego. Ang layunin 26
sa pagpapalahok sa aking mga estudyante na maging mga Wikipedian ay upang siyasatin nila kung paano napapasok at nahuhubog ng kolonyalismo ng dayuhan ang pangunahing kaalaman� Sa pamamagitan ng pagtuon sa Ingles na Wikipedia, nasuri ng aking mga estudyante ang isang plataporma na may mga epektong pandaigdig� Kasama sa pedagohikong ginamit ko ang pagpuna sa mga palagay ng Wikipedia at paggamit ng pedagohikong nagdedekolonisa upang matapos ang proyekto sa pag- edit� Ang pagtatakda ng mga babasahin at aralin na nagsasama ng mga batayang ontolohikal at epistomolohikal ng Katutubo ay kinakailangan upang makalikha ng isang nagdedekolonisang silid-aralan� Sa aking kurso, ang ginusto ko ay makalikha ang aking mga estudyante ng mga hindi lang mga bagong artikulo sa Wikipedia, kung hindi ang maisulat ang mga ito sa paraang nagtaguyod sa apat na R ng katutubong pagsasaliksik: reciprocity (palitan), respect (respeto), relevance (kaugnayan), at responsibility (responsibilidad). Samakatuwid, ang mga paksa ng mga artikulo ay pinili nang may pagsangguni sa lipi ng Kumeyaay (kaugnayan). Ang aking mga estudyante ay nakabuo ng samahan sa liping sinusulat nila (respeto). Pinag-isipan nila ang mga paraan kung paano sila natututo mula sa pamayanan at ang kahalagahan na magamit ng mga mamamayang Kumeyaay ang mga artikulo (palitan). Panghuli, inanyayahan nila ang pamayanan na tingnan ang mga artikulo nang magkakasama at mag-alok ng mga suhestiyon para sa pag-edit (responsibilidad). aktibidad Mga repleksyon sa post-read: • Ano-anong uri ng mga aktibidad ang isinagawa mo para mahimok ang iyong mga estudyante upang lumikha ng nilalaman online? Bakit mahalaga para sa mga pamayanang walang sapat na representasyon na maging aktibong tagagawa ng kaalaman online� Gaano kalakas ang loob mo tungkol sa pagdaragdag ng iyong pansariling kaalaman sa Wikipedia? Ano ang mas magpapalakas sa loob mong gawin ito? 27
Natapos mo na ang Modyul 3! Maglaan ng ilang sandali upang ibahagi ang nakamit na ito sa online forum! 28
Notes and Questions 29
Panghuling Aralin: Isama ang Wikipedia sa iyong mga aralin Now it's time to put your knowledge in action! Pag-isipan ang iyong natutunan tungkol sa Wikipedia at ang kahalagahan nito bilang
isang pedagohikal na kasangkapan upang makabuo ng mga kasanayan sa literasiya ng midya sa impormasyon� Isaalang-alang ang mga malilipat na kasanayan na makukuha ng iyong mga estudyante sa pamamagitan ng mapanuring paggamit ng Wikipedia sa kanilang pang- akademikong paglalakbay� Repasuhin ang halimbawang banghay-aralin at mga aktibidad sa Aneks 1 upang makahanap na maaaksyunang paraan sa pagdaragdag ng Wikipedia sa iyong pisikal o birtwal na silid-aralan� Tumukoy ng isang aktibidad, aralin, o modyul sa iyong klase kung saan mo maaaring isama ang Wikipedia upang pagyamanin ang mga kasanayan sa literasiya ng midya at impormasyon� Magbalangkas ng isang banghay para sa aktibidad na ito. Gamitin ang espasyo sa ibaba para mag-usap-usap at mangalap ng mga mapagkukunan. Gamitin ang template ng banghay-aralin (o ibang template na ginagamit mo na) upang buuin ang iyong mga ideya at paunlarin ang iyong aktibidad. Ibahagi ang iyong banghay-aralin sa online forums para makakuha ng mga komento mula sa iyong mga kasamahan� • Dalhin ito sa iyong silid-aralan!
Brainstorm:
Modyul 3 30
Notes and Questions 31
Template ng Banghay
aralin 32
Aktibidad:
Mga tanong sa pagtuklas:
Mga resulta ng pag
aaral:
Pagkakaayon ng mga pamantayan:
Paghahanada:
Panimula:
Indibidwal na pagsasanay:
Pagpapakita ng natutunan:
Grado:
Mga mapagkukunan:
33
Aneks: Halimbawa ng mga banghay-aralin at mga aktibidad upang maidagdag ang Wikipedia sa silid-aralan 34
Ang Paghahanap Ko ng Kaalaman Aktibidad: Ang Paghahanap Ko ng Kaalaman Pagkakaayon ng kurikulum: Paano ko mahahanap Mga tanong sa pagtuklas: ang impormasyong kailangan ko sa internet? Paano ko matatasa ang impormasyong mahahanap ko? Kompyuter, access sa Mga mapagkukunan: internet, kuwaderno, mga gamit sa pagsusulat, worksheet para sa Paghahanap ng Kaalaman Buod ng aralin: navigate ng Wikipedia habang ina-access nila at tinatasa ang impormasyong kailangan nila upang makasagot ng isang tanong� Pinag-iisipan ng mga estudyante at itinatala ang kanilang paglalakbay sa pagna- Kayang matukoy ng mga estudyante ang mga positibo at negatibong Mga resulta ng pag-aaral: tagapagpahiwatig ng kalidad upang masuri ang impormasyong mahahanap nila sa Wikipedia bilang panimulang punto ng isang proyekto sa pagsasaliksik� Paghahanada: Tumukoy ng isang proyekto sa pagsasaliksik, aktibidad, iuuwing aralin kung saan kakailanganin ng mga estudyanteng i-navigate ang internet upang makahanap ng impormasyon� Tandaan ang hitsura ng worksheet na "Ang Paghahanap Ko ng Kaalaman" pati
na rin ang halimbawa at ang kasamang batayan ng pagtatasa� Ipamahagi sa digital na paraan ang worksheet na "Ang Paghahanap Ko ng Kaalaman" para sa mga estudyante na makakatapos online o i-print at gamitin sa bahay� Panimula: Ipakilala ang paksa ng proyekto sa pagsasaliksik, aktibidad, o iuuwing aralin. • Sabihin sa mga estudyante na pag-usapan ang mga website na gagamitin nila para humanap ng impormasyon upang matapos ang kanilang proyekto� • Pangunahan ang isang usapan para maihambing ng iyong mga estudyante
ang mga pakinabang at hamon ng paghahanap ng impormasyon online, kung gaano mapagkakatiwalaan ang impormasyon, at kung paano maiiwasan ang pamamlahiya sa kanilang gawa� Ituon ang kanilang atensyon sa Wikipedia mismo at sabihin na gagamitin nila ito bilang panimulang punto sa kanilang proyekto� Ipakilala ang mga positibo at negatibong tagapagpahiwatig ng kalidad mula sa Modyul 2 at sabihin sa iyong mga estudyante na gagamitin nila ang mga ito habang nagna-navigate sila sa Wikipedia upang simulan ang kanilang proyekto� Mga positibong tagapagpahiwatig ng kalidad: Mga negatibong tagapagpahiwatig ng kalidad:
Ito ay naglalaman ng ilang sanggunian mula sa mga mapagkakatiwalaang pinagmulan. Ito ay may pangunahing seksyon na nagbibigay-kaalaman at malinaw� • Sinasaklaw nito ang iba-ibang may- kaugnayang aspekto ng isang paksa� • Nagpapakilala ito ng balansyado at
Wala itong anumang mga sanggunian� • Mayroon itong pambabalang banner� • Naglalaman ito ng mga pagkakamali sa pagbabaybay o balarila� Naglalaman ito ng di-napapanahong impormasyon tungkol sa isang pangkasalukuyang paksa�
organisadong nilalaman� Isinulat ito mula sa nyutral na pananaw� Naglalaman ito ng mga opinyong at mga pahayag ng paniniwala na walang pinagmulan� 35
May-gabay na pagsasanay: Pumili ng isang paksa bilang halimbang tatapusin sa worksheet na "Ang
Paghahanap Ko ng Kaalaman"� Ipakita kung paano hanapin ang paksa mula sa kahon ng paghahanap ng Wikipedia, kung paano itala ang impormasyon sa worksheet, at ipalagay sa iyong mga estudyante ang kanilang opinyon tungkol sa mga positibo at negatibong tagapagpahiwatig ng kalidad na nakita nila sa artikulo sa Wikipedia� Indibidwal na pagsasanay: Bigyan ang iyong mga estudyante ng oras para kani-kaniyang matapos ang worksheet na "Ang Paghahanap Ko ng Kaalaman". O kaya, pwede silang gumawa nang may kapares� Tiyaking nasa kanila ang tala ng mga positibo at negatibong tagapagpahiwatig ng kalidad at pwede nilang tingnan ang mga ito kapag kinakailangan� Gumabay at bigyan ng opinyon ang iyong mga estudyante habang ginagawa nila ang aktibidad. Pagpapakita ng natutunan:
Ipapadala sa iyong mga estudyante ang kanilang mga nasagutang worksheet: kunan ng litrato ang naka-print na worksheet, screencapture, atbp� Ipapabahagi sa 2 -3 estudyante ang prosesong sinunod nila: Ano ang kapaki-pakinabang? Ano ang mahirap? Ano-anong tagapagpahiwatig ng kalidad ang natukoy nila sa mga artikulong nahanap nila? Mahusay bang punto ng pagsisimula ang Wikipedia para sa kanilang pagsasaliksik? Tasahin ang ginawa ng iyong mga estudyante gamit ang iminungkahing batayan at magbigay ng komento� Kung mayroon, ilathala ang gawaing nilikha ng iyong mga estudyante sa blog ng paaralan, birtwal na paskilan ng pabatid, paskilan ng Pinterest ng klase, atbp. 36
Ang Paghahanap Ko ng Kaalaman Panuto: Gamitin ang worksheet na ito suriin ang inyong paghahanapng impormasyon sa Wikipedia. Sagutin ang bawat tanong sa bawat kahon hanggang maabot ang "Finish" line. Ikumpara ang iyong mga sagot sa sagot ng iyong mga kaklase� 37
Ang Paghahanap Ko ng Kaalaman - Halimbawa at Rubric Dito makikita ang halimbawa ng kumpletong Lakbay Kaalaman Worksheet at ang halimbawang rubric kung paano susuriin ang gawain� I-angkop at palitan kung nararapat� Sunod, babasahin ko ang mga sangguniang ito na nakapaloob sa mga artikulo ng Wikipedia na aking nasuri: - Grand Old Man of Philippine Art - Pioneers of Philippine Art - Encyclopedia of World Biography on Fernando Amorsolo Nakatala sa Usapan Pahina na ang artikulong ito ay napili nang pamayanan bilang isa sa pinakamabuting artikulo sa Wikipediang Tagalog Hindi ito mga opinyon sapagkat nakikita ko ang mga sangguniang pinagkunan sa paggawa ng mga teksto. Ang mga panguhaning detalye sa buhay ni Amorsolo, ang kanyang mga nagawa at mga gantimpala at parangal na naabot sa kanyang buhay at karera. Ang mga artikulo na aking nakuha sa Wikipedia ay maraming sanggunian. Ang pangunang talata ay nagbibigay ng kaalaman sa iba't-ibang aspeto ng buhay ni Amorsolo. Fernando Amorsolo - Fernando Amorsolo: Mga Panguhaning Nagawa - Pambansang Alagad ng Sining Hindi ako nakakita ng negatibong indikasyon sa kalidad ng mga artikulo, marami itong sanggunian, bago ang impormasyon at walang nakalagay na babala. Naghahanap ako ng mga impormasyon tungkol sa talambuhay ni Fernando Amorsolo, halimbawa ng kanyang mga gawa at mga gantimpala. Ang mga mag-aaral ay...� Punto 3 Malinaw na nagpapakita ng pag-unawa Nakilala ang mga mahahalagang salita sa at mga parametro sa paghahanap Nasuri ang artikulo gamit ang positibo at negatibong mga indikasyon ng kalidad 2 May Ilang pagpapakita ng pag-unawa Na-buod ang impormasyong kanilang hinahanap upang masagutan ang kanilang orihinal na tanong 1 Hindi kumpletong nasagot ang gawain Natukoy kung ang artikulo ay naglalaman ng katotohanan o opinyon Nakalista ng iba pang sanggunian ng impormasyon upang maipagpatuloy ang pananaliksik 38
Kasaysayan Aktibidad: Sino ang nasa aklat-aralin mo? Pagkakaayon ng kurikulum: Sino ang kinatawan Mga tanong sa pagtuklas: sa aking mga aklat-aralin? Sino ang nawawala? Ano ang "nagpapatanyag" sa isang tao? Kompyuter, access Mga mapagkukunan: sa internet, aklat-aralin ng kasaysayan, kuwaderno, mga gamit sa pagsusulat� Buod ng aralin: tungkol sa isang tanyag na tao na hindi kinakatawan sa kanilang aklat-aralin ng kasaysayan� Sinasaliksik ng mga estudyante ang Wikipedia upang lumikha ng isang profile Masusuri ng mga estudyante ang mga kakulangan sa pagkakatawan Mga resulta ng pag-aaral: sa kanilang aklat-aralin ng Kasaysayan at magagamit ang Wikipedia upang saliksikin ang buhay ng mga tanyag na tao sa lokalidad na hindi kasama sa kanilang aklat-aralin� Paghahanada: Repasuhin ang aklat-aralin na ginagamit ng iyong mga estudyante sa kanilang Kasaysayan na klase� Bigyang-pansin ang mga pangunahing kakulangan sa pagkakatawan ng mga tanyag na tao kung ito ay nagtatampok ng: kasarian, pagkamamamayan, pagkakakilanlan ng lahi, katutubong wika, atbp� Gumawa ng grid upang mabigyang-diin ang pangunahing kakulangan sa pagkakatawan para makumpleto ito ng iyong mga estudyante� Kung tutuon tayo sa kakulangan sa kasarian, halimbawa, maaaring maging ganito ang hitsura ng iyong grid: Kababaihang itinatampok sa aking aklat-aralin ng Kasaysayan Kalalakihang itinatampok sa aking aklat-aralin ng Kasaysayan Likhain ang profile ng isang tanyag na tao na hindi itinatampok sa aklat-aralin ng Kasaysayan upang ipakita ito sa mga estudyante bilang halimbawa� Panimula: Sabihin sa estudyante na huwag mag-atubiling magbahagi ng mga pangalan ng mga tanyag na tao sa kasaysayan ng kanilang bansa/mundo. Magbigay ng ilang halimbawa para makapagsimula sila� Ilista sila sa isang nakabahaging dokumento o sa birtwal na pisara� Itanong sila kung kaya nilang tumukoy ng ilang pangkaraniwang mga katangian ng mga taong natukoy nila at ipapansin sa kanila ang mga hindi nakasama: Karamihan ba sa listahang ito ay kalalakihan/kababaihan? Paano nalaman ng iyong mga estudyante ang tungkol sa kanila? Ano ang nagpapatanyag sa mga taong ito? Itala ang mga pangunahing punto ng usapang ito� Ipakilala ang layunin ng aktibidad na ito: "Tutukuyin natin kung sino ang itinatampok sa at kung sino ang hindi nakasama sa ating aklat-aralin ng Kasaysayan. Idaragdag natin ang mga hindi nakasamang kuwento ng mga tanyag na tayo sa pamamagitan ng pagsasagawa ng paunang pagsasaliksik sa Wikipedia at sa ibang pahina sa web"�
• 39
Ipapansin sa mga estudyante ang kanilang aklat-aralin ng Kasaysayan at itanong sa kanila kung sa tingin nila ay mahahanap nila doon ang mga taong inilista nila sa naunang aktibidad. Ipakita sa kanila ang grid na iyong inihanda at ipalista sa kanila nang naaayon ang mga pangalan ng iba't ibang taong mahahanap nila sa kanilang mga aklat-aralin� Sabihin sa iyong mga estudyante na ihambing ang kanilang mga sagot sa isang kapareha. O kaya, bilang kabuuan, pwede mong ipabahagi sa 2-3 estudyante ang kanilang mga napag-alaman sa klase� Piliin ang halimbawa ng isang tanyag na taong hindi itinatampok sa kanilang aklat-aralin at ipakita ito sa pamamagitan ng pagsasagawa ng simpleng paghahanap tungkol sa kanila sa Wikipedia� Bigyang-diin ang iba't ibang seksyon ng isang artikulo sa Wikipedia na pinakakapaki-pakinabang para sa aktibidad na ito. Halimbawa: pangunahing seksyon, mga sanggunian, panloob na kawing� Ipakita ang profile na inihanda mo tungkol sa isang tanyag na taong hindi nakasama sa aklat-aralin ng Kasaysayan� Ipaliwanag sa mga estudyante kung paano nila lilikhain ang kanila: ang pangunahing impormasyon na dapat nilalaman nito, ang estilo ng pagsusulat, kung paano dapat punto ng pagsisimula ang Wikipedia, ang mga panlabas na sanggunian na hindi nila maisasagawa�
Paalala: kung walang mga artikulong mahanap sa Wikipedia tungkol sa mga hindi nakasamang tanyag na tao na natukoy mo, gabayan ang iyong mga estudyante upang maghanap sa web gamit ang mga katulad na naaangkop na prinsipyo� Indibidwal na pagsasanay: Sabihin sa iyong mga estudyante na sila naman ang maghahanap ng karagdagang impormasyon tungkol sa tanyag na taong hindi nakasama sa kanilang aklat-aralin� Papiliin sila ng isang tanyag na taong gusto nilang isama sa kanilang aklat- aralin� Maaari itong magmula sa kanilang pinagsama-samang listahan na kanilang nilikha o iba pang tao na kanilang natukoy� Bigyan ang iyong mga estudyante ng sapat na oras upang isagawa ang kanilang pagsasaliksik sa web� Magbigay ng opinyon sa estilo ng pagsusulat, pinakamagagandang kasanayan upang maiwasan ang pamamlahiya, pagsipi ng pinagmulan, paghahanap maliban sa Wikipedia, atbp� Pagpapakita ng natutunan: Ipapakita sa iyong mga estudyante ang mga profile na kanilang nalikha. Maaari itong gawin sa maliliit na grupo, nang magkapares, o sa harap ng buong klase� Ipaisip sa mga estudyante ang prosesong sinunod nila: Paano nila natukoy ang mga hindi nakasamang tanyag na tao, paano sila naghanap ng impormasyon sa web, paano nila naberipika ang mga pinagmulan ng impormasyon, paano nila pinili ang kanilang isasama sa profile, at kung ano-anong aralin ang kanilang natutunan tungkol sa aktibidad na ito. • Kung mayroon, ilathala ang gawaing nilikha ng iyong mga estudyante sa blog ng paaralan,
birtwal na paskilan ng pabatid, paskilan ng Pinterest ng klase, atbp. 40
Agham Aktibidad: Limang pag-click lang ang kailangan Pagkakaayon ng kurikukum: Mga tanong sa pagtuklas: tumutuklas ng bagong impormasyon sa internet? Paano nagiging magkakaugnay ang iba't ibang mga pahina ng web? Paano ka Mga Mapagkukunan: access sa internet, kuwaderno Kompyuter o cellphone, Nagna-navigate ang mga estudyante sa mga kawingan sa mga artikulo sa Buod ng Aralin: Wikipedia sa pamamagitan ng limang pag-click bilang modelo upang makatuklas ng bagong impormasyon sa internet� Matutukoy ng mga estudyante kung paano nagiging magkakaugnay Mga Resulta ng Pag-aaral: ang mga impormasyon sa internet sa pamamagitan ng mga kawingan, at mapaghahambing ang kanilang mga napag-alaman sa iba nilang mga kasamahan� Paghahanda: Pumili ng 3 - 4 na artikulo sa Wikipedia tungkol sa mga paksang tinatalakay ninyo sa inyong aralin sa agham para sa buong linggo� Repasuhin ang mga artikulo upang matiyak na ang mga ito ay mga halimbawa ng mga artikulo sa Wikipedia na itinuturing mong may de-kalidad na nilalaman� Maghanda ng tsart para sa mga estudyante upang itala ang kanilang mga aksyon: Maghanda ng tsart para sa mga estudyante upang itala ang kanilang mga aksyon: Click 1 Click 2 Click 3 Click 4 Final Click Panimula: • Ipakita sa iyong mga estudyante ang paksa para sa buong linggo� Ipakilala ang Wikipedia at kung paano gamitin ang kahon ng paghahanap para makapaghanap ng impormasyon� Magpakita ng halimbawa ng isang artikulo sa Wikipedia mula sa mga napili mo na tungkol sa inyong paksa para sa buong linggo sa pamamagitan ng paggamit sa kahon ng paghahanap� Ipakita ang iba-ibang bahagi ng artikulo at ang impormasyong makukuha ng mga estudyante�
Tumuon sa mga kawingan: ipakita ang pagna-navigate sa loob ng Wikipedia sa pamamagitan ng mga kawingan, kung paano nagiging magkakaugnay ang impormasyon para sa madaling pag-access sa loob ng ensiklopedya, ang mga bagong artikulong nahahanap mo, at kung paano nakakatulong sa iyo ang mga ito upang palawakin ang paksa� Ipakita ang pagkakaiba sa pagitan ng mga panloob ng kawing at mga panlabas na kawing. Bigyang-diin ang katotohanan ng ang isang artikulo sa Wikipedia ay palaging pwedeing maging punto ng pagsisimula sa paghahanap ng impormasyon�
41
Ipakita ang tsart na iyong inihanda at sabihin sa mga estudyante na itatala nila ang kanilang pagna-navigate sa Wikipedia. Tumuon sa mga kondisyon: may 2 - 3 artikulo kung saan sila dapat magsimula, maaari silang magsimula sa pagbabasa ng mga artikulo at mag-click sa anumang kawing na gusto nilang malaman, pero 5 pag-click lang ang pwede nilang gawin� Pagkatapos ng 5 pag-click, kailangan nilang huminto sa pagba-browse� Ipatala sa kanila ang mga pangalan ng bawat artikulo na kanilang binisita pagkatapos ng bawat pag-click: maaari nilang kopyahin ang kawing ng artikulo, isulat ang pangalan, o kumuha ng mga screenshot.
Magpasulat sa kanila ng ilang mga salik na natutunan nila sa bawat pahinang nabisita nila� Gawin nang magkakasama ang unang artikulo. • Ihambing ang inyong mga resulta sa mga resulta ng isang estudyante� Indibidwal na pagsasanay: Biyang ng oras ang mga estudyante upang mag-isang ma-navigate at maitala ang kanilang mga aksyon� • Magbigay ng kinakailangang suporta� • Himukin ang pagiging malikhain at independesya ng iyong mga estudyante sa kung paano nila itatala ang kanilang karanasan sa pagna- navigate. Pagpapakita ng natutunan: • Magbigay ilang alternatibo: paggawa ng slideshow, collage, ulap ng mga salita, infographic, atbp� Ipatapos sa iyong mga estudyante ang kanilang mga tsart para sa pagtatanghal� Pagparis-parisin ang mga estudyante o pagsamahin sa maliliit na grupo at ipahambing sa kanila ang iba't ibang artikulo sa Wikipedia na kanilang natuklasan. Tipunin ang klase at ipabahagi sa 2 - 3 estudyante ang kanilang karanasan at mga natutunan: Madali bang maintindihan ang nilalaman? Ano ang kapaki-pakinabang sa kanila? Ano sana ang gusto pa nilang mahanap? Ano ang naituro nito sa kanila tungkol sa kanilang mga kasanayan sa pag-access ng impormasyon sa web? 42
Araling Panlipunan Aktibidad: Apat na star para sa Wikipedia! Pagkakaayon ng kurikulum: Mga tanong sa pagtuklas: mo ba ang lahat ng iyong nababasa sa online? Paano mo masasabi kung ang nakita mong nilalaman sa online ay mapagkakatiwalaan? Paano mo matatasa ang kalidad ng impormasyon na nakita mo sa online? Mapagkakatiwalaan Mga mapagkukunan: koneksyon ng internet, notebook, mga gamit panulat Kompyuter o cellphone, Buod ng Aralin: nirarangguhan ang kanilang kalidad batay sa simpleng sistema ng pagmamarka gamit ang star� Sinusuri ng mga estudyante ang mga artikulo sa Wikipedia and Nagagawang masuri ng mga estudyante ang mga artikulo sa Mga Resulta ng Pag-aaral: Wikipedia at ipaliwanag kung paano nila magagamit ang pamantayan ng pagsusuring ito upang pag-aralan ang impormasyong nakita nila sa ibang mga website� Paghahanda: Maghanda ng slide o grapikong representasyon ng sistema sa pagmamarka gamit ang star na iyong ipapakita:  Ang artikulo ay may malinaw na pangunahing seksyon  Ang artikulo ay may 5 o higit pang sanggunian sa mga mapagkakatiwalaang pinagmulan  Ang artikulo ay isinulat mula sa nyutral na pananaw  Naglalaman ang artikulo ng napapanahong impormasyon
Ibagay ang sistema sa pagmamarka gamit ang star sa sarili mong pangangailangan: gawing mas espesipiko ang mga hangganan, magdagdag ng isa o dalawang karagdagang star, atbp� Pumili ng dalawang artkulo sa Wikipedia na may kaugnayan sa paksang iyong itinuturo sa linggong iyon upang gamiting halimbawa. Panimula: Gabayan ang pagbabalik-tanaw kasama ng iyong mga estudyante tungkol sa kung paano nila i-navigate ang web upang makita ang impormasyong kailangan nila� Magtuon sa: Aling mga site ang mas madalas nilang bisitahin? Para sa anong layunin? Anong uri ng nilalaman ang nakikita nila? Paano nila matatasa kung ang nilalaman na nakita nila ay mapagkakatiwalaan? Itala ang mga pangunahing ideya na makukuha sa talakayang ito� • Tanungin ang mga estudyante tungkol sa kanilang paggamit partikular ng Wikipedia: Paano nila ginagamit ang impormasyong nakita nila doon? Ano ang mga element ng artikulo sa Wikipedia? Mapagkakatiwalaan ba nila ang impormasyong nakita nila sa Wikipedia? Itala ang kanilang mga ideya at magbigay ng gabay kung kinakailangan�
43
Ipakilala ang sistema ng pagmamarka gamit ang mga star bilang tool upang matulungan silang masuri ang impormasyon na nakikita nila sa Wikipedia� Ipakita ang mga artikulo sa Wikipedia na iyong pinili bilang mga halimbawa� Ihatid ang iyong mga estudyante sa pamamagitan ng pamantayang kinatawan ng bawat star at talakayin kung karapat-dapat sa artikulo ang star na iyon o hindi� Indibidwal na pagsasanay: Tulungan ang iyong mga estudyante na pumili ng isa o dalawang artikulo sa Wikipedia upang magsagawa ng kaparehong pagsusuri� Hilingin sa kanila na idokumento ang kanilang mga desisyon: sa isang talahanayan, isang slideshow, isang simpleng infographic, o pagkuha ng tala sa kanilang notebook� Bigyan sila ng sapat na panahon upang isagawa ang aktibidad at gabayan sila kung kinakailangan� Pagpapakita ng natutunan: Hayaang ipakita ng mga estudyante ang mga artikulong kanilang nasuri at ang kanilang markang star na ibinigay sa kanila� Gumawa ng isang talakayan para sa mga estudyante upang magbalik-tanaw sa kanilang natutunan tungkol sa impormasyon na kanilang nagamit sa online: Nakatulong ba ang sistema ng pagmamarka upang suriin ang impormasyong nakita nila? Maaari ba nilang gamitin ang pamantayang ito kapang nag-navigate sila ng impormasyon sa ibang mga website? Paano? Kumuha ng mga tala ng talakayang ito at ikumpara ang mga iyon sa mga tala mula sa panimulang aktibidad. Hayaang makilala ng iyong mga estudyante ang kahalagahan ng pagkakaroon ng napapanahong impormasyon na ipinakita nang may kalinawan, isinulat mula sa nyutral na pananaw, at may malinaw ng mga sanggunian sa mga ginamit na pinagmulan� 44
Sining ng Wika Aktibidad: Ang pelikula ko sa Wikipedia Pagkakaayon ng kurikulum: Mga tanong sa pagtuklas: nagpapaespesyal sa pelikula? Paano naipapahayag ang parehong impormasyon Ano ang Resources: koneksyon ng internet, notebook, mga gamit panulat Kompyuter o cellphone, Buod ng Aralin: pelikula sa Wikipedia at ibang mga website upang maunawaaan ang mga pagkakaiba sa istilo ng teksto at lumikha ng artikulo na pang-ensiklopedya tungkol sa pelikula na hindi pa makukuha sa Wikipedia� Ikinukumpara ng mga estudyante ang impormasyon tungkol sa sikat na Mga resulta ng Pag-aaral: internet at nalalaman kung ang mga teksto ay isinulat mula sa nyutral na pananaw� Natutukoy ng mga mag-aaral ang iba't ibang istilo ng pagsusulat sa Paghahanda: Maghanap ng mga artikulo sa Wikipedia tungkol sa mga pelikula na ikinasisiya ng iyong mga estudyante sa panahong ito� Maghanap ng ibang mga website or midya na binibisita ng iyong mga estudyante upang malaman ang tungkol sa pelikula� Maghanda ng ilang pag-iisipang 2 tanong para sa iyong mga estudyante upang maanalisa ang pagkakaiba kung paanong ang mga balangkas ng pelikula ay inilalahad sa pamamagitan ng Wikipedia (pang-ensiklopedya, nyutral na pananaw) at iba pang mga website (mga opinyon, pagsusuri ng mga kritiko, patalastas, atbp.). Halimbawa: ™ Aling website ang mas mabisang naglalarawan sa pelikula? ™ Aling website ang naghihikayat sa akin na panoorin ang pelikula? ™ Aling website ang nagpapahayag ng personal na pagtingin sa pelikula? Panimula: Tinutulungan ang mga estudyante na maalala ang kanilang mga paboritong pelikula: isulat ang mga pamagat sa dokumento o birtwal na paskilan, hilingin sa kanilang maglagay ng mga larawan ng mga karatula ng pelikula sa slideshow, o hilingin sa kanila na ilarawan ang pelikula at hayaan ang iba na hulaan ang pamagat� Gumawa ng pinagtulungang listahan list ng mga website na binibisita ng iyong mga estudyante upang malaman ang tungkol sa mga paparating na pelikula� Ipakilala ang Wikipedia bilang isa pang website kung saan makakahanap sila ng impormasyon tungkol sa isang pelikula (kung hindi pa ito naipalalabas).
45
Ikumpara ang artikulo tungkol sa isang pelikula na mayroon sa Wikipedia at iba pang website na rekomendado ng iyong mga estudyante� Bigyan ng panahon ang mga estudyante na malayang mabasa ang mga artikulo. Hatiin sila sa maliliit na grupo upang talakayin ang mga pagkakaiba sa mga website na ito gamit ang mga pinag-iisipang tanong na iyong inihanda� • Pabalikin sila at hilingin sa 2 - 3 estudyante na ibahagi ang kanilang iniisip� Indibidwal na pagsasanay: Hilingin sa mga estudyante na pumili ng isang pelikula na wala pa ang artikulo sa Wikipedia. Sabihin sa iyong mga estudyante na lilikha sila ng pagtutularang artikulo sa Wikipedia tungkol sa pelikulang ito� Gabayan sila sa mga pangunahing bahagi ng artikulo sa Wikipedia tungkol sa pelikula at iwan ito bilang halimbawa� Muling ituro sa mga katangian ng tekstong pang-ensiklopedya� Magbigay ng suporta kung kinakailangan habang malayang gumagawa ang iyong mga estudyante sa kanilang mga artikulo. Maaari itong gawin sa dokumentong digital o sa kanilang mga notebook. O di kaya, maaari ding gumawa ang mga estudyante nang magkakapareha o maliliit na grupo� • Repasuhin na ang mga estudyante ay isinasama ang iba't ibang elemento ng artikulo sa Wikipedia at isinusulat ang kanilang mga teksto mula sa nyutral na pananaw� Pagpapakita ng natutunan: Kolektahin ang mga pinagtularang artikulo sa Wikipedia na ginawa ng mga estudyante. • Ipakita sila bilang gallery view sa pamamagitan ng mga slideshow o iba pang plataporma na iyong gusto� Pumili ng 2 - 3 hindi sunod-sunod na artikulo na ginawa ng iyong mga estudyante at hilingin sa klase na patunayan na ito ay nagtataglay ng iba't ibang elemento ng artikulo sa Wikipedia at ito ay tunay na isinulat mula sa nyutral na pananaw. O di kaya, maaring magpalitan ang mga estudyante ng mga artikulo at magbigay ng komento nang direkta sa kanilang mga kamag-aral� Kung mayroon, ilathala ang gawa na nilikha ng iyong mga estudyante sa blog ng paaralan, birtwal na paskilan ng pabatid, paskila ng Pinterest ng klase, atbp. 46
Matematika Aktibidad: Mga biswalisasyon ng datos sa Wikipedia Pagkakaayon ng kurikulum: Mga tanong sa pagtuklas: ang impormasyon sa iba't ibang paraan? Ano ang mga pakinabang ng pagpapakita ng datos sa pamamagitan ng grapika? Paano maipapakita Mapagkukunan: koneksyon ng internet, notebook, mga gamit panulat Kompyuter o cellphone, Buod ng aralin: ng datos ng demograpiko ng bansa sa mga artikulo sa Wikipedia at gumagawa ng kani-kanila. Tinutukoy at binibigyang kahulugan ng mga estudyante ang mga biswalisasyon Mga resulta ng pag-aaral: impormasyon sa pamamagitang ng mga biswalisasyon ng datos, natutukoy ang mga pinagmulan ng datos, at nagdidisenyo ng bagong mga biswalidad ng datos� Naaanalisa ng mga estudyante ang mga demograpikong Paghahanda: Gumawa ng listahan ng mga artikulo sa Wikipedia tungkol sa iba't ibang bansa na isinasama ang mga biswalisasyon ng datos sa seksyon ng kanilang "Demograpika". Tiyakin na ang pinagmulan ng mga grapikong magagamit ay mapagkakatiwalaan at napapanahon. Gumawa ng 2 - 3 alternatibong biswalisasyon ng datos sa ipinakita ng mga arktikulo sa Wikipedia na iyong pinili. Huwag mag-atubiling maging malikhain! Gamitin ang mga pang-araw-araw ng bagay, isama ang mga sikat na tauhan, gawing grapika ang mga talahanayan, o lumikha ng munting animasyon. • Maghanda ng mabilisang munting kaalamang mga katanungan para sa iyong mga estudyante upang repasuhin ang demograpikong datos tungkol sa 3 - 4 na mga bansang isinama mo sa iyong listahan� Panimula: Gumawa ng mabilisang aktibidad sa estilong munting kaalaman upang ipahula at ipaalala sa mga estudyante ang demograpikong datos tungkol sa 3 - 4 ng mga bansang iyong pinili� Dalhin ang atensyon ng iyong mga estudyante sa Wikipedia at ipatukoy sa kanila ang mga sagot sa munting kaalamang katanungan sa mga kaukulang artikulo tungkol sa bawat bansa. Gabayan ang iyong mga estudyante na tukuyin ang mga pinagmulan ng impormasyong ito sa pamamagitan ng pagsunod sa mga sanggunian sa mga artikulo sa Wikipedia. 47
May-gabay na pagsasanay: Pangunahan ang isang munting pananaw tungkol sa paano maipapakita sa iba't ibang paraan ang demograpikong datos, ang mga pakinabang at mga hamon ng mga biswalisasyon ng datos, at halimbawa ng mga biswalisasyon ng datos na nasasagupa ng mga estudyante sa kanilang pang-araw-araw na buhay� Ipakita ang mga biswalisasyon ng datos na iyong ginawa ayon sa demograpikong datos na mayroon sa Wikipedia� Ipakita kung paano mo binigyang kahulugan ang datos na mayroon at kinulayan, kinortehan, at binigyan ng katawagan upang ipabatid ang impormasyon�
Hilinging magkomento ang iyong mga estudyante sa mga biswalisasyon ng datos: Alin-alin ang mas madaling maintindihan? Alin-alin ang mas mahirap maintindahan? Bakit? Indibidwal na pagsasanay:
Ipakita ang listahan na iyong ginawa sa mga artikulo sa Wikipedia tungkol sa iba't ibang bansa� Papiliin ang mga estudyante ng isang bansa na kanilang kinawiwilihan at tingnan sa pamamagitan ng seksyon ng "Demograpika" sa artikulo nito sa Wikipedia� Anong klase ng impormasyon ang maaari nilang makita? Anong klase ng mga biswalisasyon ng datos ang mayroon? Ano ang pinagmulan ng impormasyong iyon? Hilinging magtuon ang mga estudyante sa isang aspekto ng impormasyong naroroon sa seksyon ng "Demograpika" ng artikulo sa Wikipedia na kanilang napili (populasyon sa pamamagitan ng edad, kasarian, relihiyon, etnisidad, atbp). Sabihin sa iyong mga estudyante na gagamitin nila ang impormasyong iyon upang gumawa ng kanilang sariling biswalisasyon ng datos gamit ang alinman sa mga tool na digital o analog (o kombinasyon ng dalawa). • Magbigay ng ilang mungkahi para sa proseso: isaalang-alang ang iyong manonood, pumili ng mga kulay at elemento na magpapaunawa, pumili ng may kaugnayang impormasyon upang mapanatili itong simple, gumamit ng mga katawagang gagabay, sipiin ang mga pinagmulan� Pagpapakita ng natutunan: Kolektahin ang lahat ng biswalisasyon ng datos na nagawa ng mga estudyante� • Ipakita ang mga ito bilang gallery view sa pamamagitan ng mga slideshow o ibang plataporma na gusto mo� Pumili ng ilang halimbawa at pabigyan ng kahulugan sa iba't ibang estudyante ang impormasyong ipinapaabot ng mga grapikong ito� Kung mayroon, ilathala ang mga biswalisasyon ng datos na ginawa ng iyong mga estudyante sa blog ng paaralan, birtwal na paskilan ng pabatid, paskilan ng Pinterest ng klase, atbp� 48
Mga Pagkilala Nagpapasalamat kami sa pagtutulungang ginawa ng mga lokal ng tagapag- ugnay sa bawat nangungunang bansa upang matupad ang proyektong ito at sa impormasyong tinanggap mula sa mga nag-ambag sa toolkit na ito. Ang mga lokal ng tagapag-ugnay sa Bolibya, Moroko at Pilipinas ay susi upang mapaunlad ang mga pangangailangan sa yugto ng pagtatasa ng proyektong ito, umugnay sa mga lokal na guro sa pamamagitan ng mga detalyadong panayam, at pagbibigay kahulugan sa nilalaman ng toolkit at mga programa sa pagsasanay upang mas matugunan ang mga pangangailangan at interes ng manonood� Nais naming pasalamatan ang dalawa naming Graduate Fellow na sina Priyal Gala at Meng Zhou na tumulong sa panimulang pananaliksik ng proyektong ito at tumulong na maisaayos� Nais naming pasalamatan ang lahat sa Wikimedia Foundation at nasa Komunidad ng Wikimedia na nakipagtulungan sa proyektong ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga kabatiran, komento, at suporta. Nais din naming pasalamatan ang libo-libong guro na kumuha ng surbey sa paunang programa� Tinulungang ipaalam ng kanilang mga pananaw ang proyekto at isinaayos ang toolkit upang maging isang makabuluhan at praktikal na mapagkukunan para sa kanilang pagtuturo� T h a n k Y o u ! 49
Mga sanggunian 3.1 Maging mangahas! Pag-iisip na Nakatuon sa Pag-unlad at ang Wikipedia • Wikipedia contributors. (2020, July 25). Wikipedia:Be bold. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:31, September 16, 2020, from org/wiki/Wikipedia:Be_bold Wikipedia contributors. (2020, October 31). Wikipedia: Assume Good Faith. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:44, November 19, 2020, from Wikipedia contributors. (2020, October 31). Wikipedia: Civility. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:44, November 19, 2020, from 3.2 Gumawa ng pahina ng gumagamit sa Wikipedia • Wikipedia contributors. (2020, August 24). Wikipedia:Why create an account?. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:40, September 16, 2020, from Wikipedia contributors. (2020, August 24). Help: Editing. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:40, September 16, 2020, from org/wiki/Help:Editing Wikipedia contributors. (2020, August 24). Wikipedia: User Pages. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:40, September 16, 2020, from pages? 3.3 Ang iyong unang mga kontribusyon • Wikipedia contributors. (2020, August 24). Almanac. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:40, September 16, 2020, from org/wiki/Almanac The Wikipedia Library/1Lib1Ref. (2020, May 14). Meta, discussion about Wikimedia projects. Retrieved 15:32, September 16, 2020 from wikimedia.org/wiki/1lib1ref Help:Notifications/Thanks. (2020, July 16). MediaWiki, The Free Wiki Engine. Retrieved 15:34, September 16, 2020 from Help:Notifications/Thanks Wikipedia contributors. (2020, September 14). Wikipedia:Citing sources. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:41, September 16, 2020, from Citation Hunt. 2020. Retrieved 15:32, September 16, 2020 from The Wikipedia Adventure. (2020, February 26). In Wikipedia, The Free 50
Encyclopedia. Retrieved 17:22, September 16, 2020. Intro to Wikipedia editing. (2020, November 23). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 16:10, November 23, 2020, from org/wiki/Help:Introduction 3.4 Paano inaayos ng mga editor ng Wikipedia ang kontribusyon • Wikipedia contributors. (2020, August 29). Wikipedia:WikiProject. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:39, September 16, 2020, from Wikipedia contributors. (2020, August 19). Wikipedia:WikiProject Medicine. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:39, September 16, 2020, from Wikipedia contributors. (2020, July 21). Wikipedia:WikiProject Education. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:40, September 16, 2020, from Campaigns. (2020, July 2). Meta, discussion about Wikimedia projects. Retrieved 16:51, September 16, 2020 from php?title=Campaigns Wikimedia movement affiliates. (2020, June 20). Meta, discussion about Wikimedia projects. Retrieved 16:52, September 16, 2020 from 51