ANG SIMBAHAN NI JESUCRISTO NG MGA BANAL SA MGA HULING ARAW • DISYEMBRE 2017 Paano Natin Siya Sasambahin? pp. 4, 10, 16 Isang Di- Kilalang Bata, Isang Piling Tagakita, p. 20 Pakiramdam Ba Ninyo Hindi Kayo Kabilang sa Simbahan? p. 28 7 Alituntunin ng Ebanghelyo na Nagpoprotekta, p. 34
Ipinapakita rito si Joseph F. Smith na naglingkod bilang Pangulo ng Simbahan mula 1901 hanggang 1918, isang taon bago siya pumanaw sa edad na 80. Ang kanyang amang si Hyrum Smith ay pinaslang na kasabay ni Joseph Smith noong 1844. Sa edad na 27, si Joseph F. Smith ay inorden ni Pangulong Brigham Young bilang Apostol noong 1866, at naglingkod siya bilang tagapayo sa apat na Pangulo ng Simbahan. Matapos maglingkod bilang General Authority sa loob ng 52 taon, inilathala ang napaka- rami niyang turo sa aklat na may pamagat na Gospel Doctrine. Tumanggap din siya ng paghahayag na nakatala ngayon sa Doktrina at mga Tipan bahagi 138. Larawan sa kagandahang- loob ng Church History Library
Liahona, Disyembre 2017 MGA MENSAHE 4 Mensahe ng Unang Panguluhan: Paghahanap kay Cristo sa Pasko Ni Pangulong Dieter F. Uchtdorf 7 Mensahe sa Visiting Teaching: Handang Magpasan ng Pasanin ng Isa't Isa SA PABALAT Pagsilang ni Cristo, ni Bruce Hixson Smith MGA TAMPOK NA ARTIKULO 10 Luwalhati sa Dios sa Kataastaasan Ni Elder Ronald A. Rasband 16 14 na Pangyayari sa Pagsilang ni Cristo Ni Jessica Griffith 20 Joseph Smith: Kalakasan mula sa Kahinaan Ni Elder Marcus B. Nash Tulad ng ginawa nila para kay Propetang Joseph, dumarating ang mga himala sa tuwing kinikilala at isinusuko natin ang ating mga kahinaan sa Panginoon. 28 Mas Maganda pa Rito ang Magagawa Natin, Bahagi 2: Paghahanap sa Inyong Lugar sa Simbahan ni Jesucristo Ni Betsy VanDenBerghe Nadarama ba ninyo na hindi kayo kabilang? Narito ang ilang paraan para makahanap ng solusyon. 34 Ang Ebanghelyo ni Jesucristo: Isang Kanlungan at Proteksyon Ni Getulio Walter Jagher e Silva Mula sa Doktrina at mga Tipan: pitong paraan na pinangakuan tayo ng proteksyon sa ating buhay. MGA BAHAGI 8 Pagtuturo sa Paraan ng Tagapagligtas: Pag-aangat ng Ating mga Talakayan sa Pamilya Ni Doug Hart 40 Mga Tinig ng mga Banal sa mga Huling Araw 44 Mga Larawan ng Pananampalataya: Josephine Scere 80 Hanggang sa Muli Nating Pagkikita: Magiting sa Layon ni Cristo Ni Pangulong Joseph Smith D i s y e m b r e 2 0 1 7 4 1
M G A Y O U N G A D U L T 48 46 Mongolia's Got Talent! Nina Po Nien (Felipe) Chou, Petra Chou, at Odgerel Ochirjav Paano ginamit ng isang koro ng mga young adult ang awitin para maakit ang isang bansa - at ibahagi ang ebanghelyo. 48 Ang Aking Regalo sa Tagapagligtas Ni Cherstan Pixton Kinailangan kong itigil ang pag- iisip sa aking sarili at magsimulang isipin ang aking mga kapatid. Tingnan kung makikita mo ang nakatagong Liahona sa isyung ito. Hint: Paano nakatu- tulong ang Espi- ritu Santo para maging mabuti kang kaibigan? 2 L i a h o n a M G A K A B A T A A N 50 Muling Natagpuan ang Kanyang Pananampalataya Ni David Dickson Nanlamig na ang patotoo ni Te Oranoa, pero ginunita pa rin niya ang matatamis na karanasan mula sa kanyang nakaraan. 52 Ang Magic ng mga Awiting Pamasko Dalawang kuwento ng mga di- inaasahang pagpapala ng pag- awit. 54 Walong Dahilan Kung Bakit Napakagandang Panahon na Maging Missionary sa Kapaskuhan Ni Charlotte Larcabal 58 Poster: Lugar para sa Kanya 59 Mga Sagot mula sa mga Lider ng Simbahan: Paano Madarama ang Tunay na Diwa ng Pasko Ni Pangulong Thomas S. Monson 60 Mga Tanong at mga Sagot Matagal ko nang ipinagdarasal ang isang mahalagang bagay, pero hindi ko alam kung naka- tanggap na ako ng sagot. Paano ko ito malalaman? 62 Ang Bahaging para sa Atin 54 M G A B A T A 64 Ang Bisita sa Bisperas ng Pasko Ni Holly K. Worthington Naku! Masisira ang paboritong gabi ng taon ni Clara. 66 Maging Matapang at Magbahagi! Ni Elder Paul B. Pieper Tutulungan ba ninyo ang inyong mga kaibigan na matuto tungkol Kay Jesucristo? 67 Mga Larawan sa Kasaysayan ng Simbahan: Ang Simbahan Ngayon 68 Ang Pulang Tiket Ni Darcie Jensen Morris Gusto ni Mateo na maging mabu- ting kaibigan, tulad ni Jesus. Ano ang puwede niyang gawin? 70 Mga Sagot mula sa Isang Apos- tol: Paano ako matutulungan ng pagsisisi na maging masaya? Ni Elder Dale G. Renlund 72 Mga Turo ni Jesus Masayang paraan ito ng pagbibi- lang ng mga araw hanggang Pas- ko sa pamamagitan ng pagsunod sa ilan sa mga turo ni Jesus. 74 Musika: Bigyan Siya ng Puwang Nina Larry Hiller at Michael F. Moody 75 Ang Ating Pahina 76 Mga Kuwento tungkol kay Jesus: Isinilang si Jesus sa Betlehem Ni Kim Webb Reid 79 Pahinang Kukulayan 76
DISYEMBRE 2017 TOMO 20 BLG. 12 LIAHONA 14452 893 Internasyonal na magasin ng Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw na inilimbag sa Tagalog Ang Unang Panguluhan: Thomas S. Monson, Henry B. Eyring, Dieter F. Uchtdorf Ang Korum ng Labindalawang Apostol: Russell M. Nelson, Dallin H. Oaks, M. Russell Ballard, Robert D. Hales, Jeffrey R. Holland, David A. Bednar, Quentin L. Cook, D. Todd Christofferson, Neil L. Andersen, Ronald A. Rasband, Gary E. Stevenson, Dale G. Renlund Patnugot: Hugo E. Martinez Mga Assistant na Patnugot: Randall K. Bennett, Carol F. McConkie Mga Tagapayo: Brian K. Ashton, Bonnie H. Cordon, LeGrand R. Curtis Jr., Edward Dube, Sharon Eubank, Donald L. Hallstrom, Douglas D. Holmes, Erich W. Kopischke Namamahalang Direktor: Richard I. Heaton Direktor ng mga Magasin ng Simbahan: Allan R. Loyborg Business Manager: Garff Cannon Namamahalang Patnugot: Adam C. Olson Assistant na Namamahalang Patnugot: Ryan Carr Publications Assistant: Cremilda Amaral Writing and Editing Team: Maryssa Dennis, David Dickson, David A. Edwards, Matthew D. Flitton, Lori Fuller, Garrett H. Garff, LaRene Porter Gaunt, Jon Ryan Jensen, Charlotte Larcabal, Michael R. Morris, Eric B. Murdock, Sally Johnson Odekirk, Joshua J. Perkey, Jan Pinborough, Richard M. Romney, Mindy Anne Selu, Marissa Widdison Namamahalang Direktor sa Sining: J. Scott Knudsen Direktor sa Sining: Tadd R. Peterson Disenyo: Jeanette Andrews, Fay P. Andrus, C. Kimball Bott, Thomas Child, David Green, Colleen Hinckley, Eric P. Johnsen, Susan Lofgren, Scott M. Mooy, Emily Chieko Remington, Mark W. Robison, Brad Teare, K. Nicole Walkenhorst Intellectual Property Coordinator: Collette Nebeker Aune Tagapamahala sa Produksyon: Jane Ann Peters Production Team: Ira Glen Adair, Julie Burdett, Thomas G. Cronin, Bryan W. Gygi, Ginny J. Nilson, Derek Richardson Bago Ilimbag: Joshua Dennis, Ammon Harris Direktor sa Paglilimbag: Steven T. Lewis Direktor sa Pamamahagi: Troy K. Vellinga Pagsasalin: Maria Paz San Juan Para sa suskrisyon ng magasin at pagpapanibago ng suskrisyon nito, bisitahin ang Huwag kalimutang isaad ang iyong ward/branch bilang address na pagpapadalhan ng iyong suskrisyon. Kung mayroong mga tanong tungkol sa suskrisyon tawagan lamang ang Global Service Center (GSC) ng Simbahan sa bilang na 1800-8-680-3950 para sa mga PLDT at Smart subscriber o 1800-1-441-0687 para sa mga Globe subscriber. Ipadala ang mga manuskrito at tanong online sa liahona.lds.org; sa pamamagitan ng koreo sa Liahona, Rm. 2420, 50 E. North Temple St., Salt Lake City, UT 84150-0024, USA; o mag-e-mail sa: liahona@ldschurch.org Ang Liahona (salitang galing sa Aklat ni Mormon na ibig sabihin ay "kompas" o "panuro ng direksyon") ay inilalathala sa wikang Albanian, Armenian, Bislama, Bulgarian, Cambodian, Cebuano, Chinese, Chinese (pinasimple), Croatian, Czech, Danish, Dutch, Espanyol, Estonian, Fijian, Finnish, German, Griego, Hapon, Hungarian, Icelandic, Indonesian, Ingles, Italyano, Kiribati, Koreano, Latvian, Lithuanian, Malagasy, Marshallese, Mongolian, Norwegian, Polish, Portuges, Pranses, Romanian, Russian, Samoan, Slovenian, Swedish, Swahili, Tagalog, Tahitian, Thai, Tongan, Ukrainian, Urdu, at Vietnamese. (Ang dalas ng paglalathala ay nagkakaiba ayon sa wika.) © 2017 ng Intellectual Reserve, Inc. Ang lahat ng karapatan ay nakalaan. Inilimbag sa Pilipinas. Impormasyon tungkol sa karapatang-sipi: Maliban kung iba ang nakasaad, maaaring kumopya ng materyal ang mga indibiduwal mula sa Liahona para sa personal at di-pangkalakal na gamit (pati na para sa mga calling sa Simbahan). Ang karapatang ito ay maaaring bawiin anumang oras. Ang visual material ay hindi maaaring kopyahin kung may nakasaad na mga pagbabawal sa credit line sa gawang-sining. Ang mga tanong tungkol sa karapatang-sipi ay dapat ipadala sa Intellectual Property Office, 50 E. North Temple St., FL 13, Salt Lake City, UT 84150, USA; email: cor- LIAHONA Tagalog (ISSN 1096- 5165) is published monthly by The Church of Jesus Christ of Latter- day Saints, 50 East North Temple, Salt Lake City, UT 84150. Paanyaya sa mga Artist sa Buong Daigdig "[Aalalahanin] ko ang mga gawa ng Panginoon; sapagka't aalalahanin ko ang mga kabagabagan mo ng una. Bubulayin ko ang lahat ng iyong gawa" (Mga Awit 77:11-12). Inaanyayahan kayong lumikha ng mga gawang- sining para sa 11th International Art Competition, na itinataguyod ng Church History Museum sa Salt Lake City, Utah. Tema: "Mga Pagmumuni- muni tungkol sa Pananalig," binigyang- inspirasyon ng Mga Awit 77:11-12. Lahat ng artistic media, estilo, at kultural na pamama- raan ay tatanggapin. Mga petsa ng pagsusumite: Pebrero 1 hanggang Hunyo 1, 2018. • Mga edad: Ang mga kalahok ay kailangang edad 18 pataas. • Mga award: Pipiliin ng isang lupon, ipapahayag ang makatatanggap ng mga award sa Oktubre 2018. Ang napiling mga entry ay ididispley sa Church History Museum at online. I I I N I , T L U Q Y L M A F H C S U B L E M M H C S Mga petsa ng pagsusumite: Pebrero 1 hanggang Hunyo 1, 2018. • Mga edad: Ang mga kalahok ay kailangang edad 18 pataas. • Mga award: Pipiliin ng isang lupon, ipapahayag ang makatatanggap ng mga award sa Oktubre 2018. Ang napiling mga entry ay ididispley sa Church History Museum at online. I I I N I , T L U Q Y L M A F H C S U B L E M M H C S Mga petsa ng pagsusumite: Pebrero 1 hanggang Hunyo 1, 2018. • Mga edad: Ang mga kalahok ay kailangang edad 18 pataas. • Mga award: Pipiliin ng isang lupon, ipapahayag ang makatatanggap ng mga award sa Oktubre 2018. Ang napiling mga entry ay ididispley sa Church History Museum at online. I I I N I , T L U Q Y L M A F H C S U B L E M M H C S Bisitahin ang lds .org/ artcompetition para sa detalyadong mga patakaran, mga kailangang tugunan para mapili, at pagrehistro online. MGA PAKSA SA ISYUNG ITO Ang mga numero ay kumakatawan sa unang pahina ng artikulo. Aklat ni Mormon, 20, 50, 63, 66, 67 Diyos Ama, 20, 28, 75 Doktrina at mga Tipan, 34 Espiritu Santo, 34, 40, 60, 68 Gawaing misyonero, 34, 46, 48, 54, 64, 66 Halimbawa, 8, 62 Ikapu, 34 Jesucristo, 4, 10, 16, 42, 43, 48, 58, 59, 72, 76, 79, 80 Joseph Smith, 20 Katotohanan, 44 Musika, 10, 43, 46, 52, 74 Pag- aaral ng banal na kasulatan, 10, 72 Pag- aasawa, 34 Pag- ibig sa kapwa- tao, 7 Pagiging magulang, 8 Pagkakaibigan, 62, 68 Paglilingkod, 7, 10, 41, 42, 43, 52, 54, 75 Pagpapakumbaba, 20 Pagsisimba, 28 Pagsisisi, 28, 68, 70, 71 Pagsunod, 34 Pagtuturo, 8 Pamilya, Mag- anak, 10, 52, 54 Panalangin, 20, 60 Pananagutan, 63, 68 Pananampalataya, 4, 20, 28, 44, 50, 80 Pasko, 4, 10, 16, 40, 41, 42, 43, 48, 52, 54, 58, 59, 64, 72, 74, 76, 79 Propeta, mga, 20, 34, 67 Regalo, mga, 41, 43, 48, 59 Templo, mga, 34, 44, 67, 75 Tipan, mga, 7, 34, 44 Word of Wisdom, 34 liahona. lds .org D i s y e m b r e 2 0 1 7 3 O L E G N A T N A S O C C O C E G R O N A K A P A Y A M U P - O Y G A B G N A
M E N S A H E N G U N A N G P A N G U L U H A N Ni Pangulong Dieter F. Uchtdorf Pangalawang Tagapayo sa Unang Panguluhan PAGHAHANAP KAY CRISTO SA PASKO Sa lahat ng naghahangad na maunawaan kung sino tayo bilang mga miyembro ng Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw, gusto kong mag- alay ng panimula na inilalarawan ng apat na sali- tang ito: Hinahanap Natin si Cristo. Hangad nating matuto sa Kanya. Sumunod sa Kanya. Maging higit na katulad Niya. Araw- araw sa buong taon, hinahanap natin Siya. Ngu- nit lalo na sa panahong ito ng taon - Pasko, kung kailan ipinagdiriwang natin ang pagsilang ng ating pinakamama- hal na Tagapagligtas - mas nakakiling ang ating puso sa Kanya. Ang mga Pantas Ang mga Pantas ay mga iskolar na pinag- aaralan ang pagdating ng Mesiyas, ang Anak ng Diyos. Sa pamamagitan ng kanilang pag- aaral, natukoy nila ang mga palatandaang nagturo sa Kanyang pagsilang. Nang matukoy nila ang mga ito, nilisan nila ang kanilang mga tahanan at naglakbay patungong Jerusalem, na nagtatanong, "Saan naroon ang ipinanganak na hari ng mga Judio?" 3 Hindi nanatiling nakabatay lamang sa karunungan nila ang kanilang kaalaman tungkol kay Cristo. Nang makita nila ang mga palatandaan ng Kanyang pagsilang, kumilos sila. Naglakbay sila upang hanapin ang Cristo. Bilang bahagi ng ating paghahanda sa pagdiriwang ng Pasko, isipin natin kung paano naging handa ang mga taong nabuhay dalawang milenyo na ang naka- raraan na malugod na tanggapin ang pagdating ng Tagapagligtas. Maaaring kumatawan ang mga Pantas sa mga taong nag- hahanap sa Cristo sa pamamagitan ng pagkatuto at akade- mikong pag- aaral. Ang kanilang debosyon sa katotohanan kalaunan ay umaakay sa kanila na hanapin ang Cristo at sambahin Siya bilang Hari ng mga hari, ang Tagapagligtas ng sangkatauhan.4 Ang mga Pastol Wala tayong gaanong alam tungkol sa mga pastol, kundi na sila ay "nangasa parang, na pinagpupuyatan sa gabi ang kanilang kawan." 1 Mas malamang na ang mga pastol ay medyo ordinaryong mga tao, gaya ng maraming mabubu- ting tao na naghahanapbuhay araw- araw. Maaari silang kumatawan sa mga tao na noong minsan ay maaaring hindi naging aktibo sa paghahanap sa Cristo, ngunit nagbago ang puso nang mabuksan ang kalangitan at ipinahayag ang Cristo sa kanila. Simeon at Ana Sina Simeon at Ana ay maaaring kumatawan sa mga taong naghahanap kay Cristo sa pamamagitan ng Espiritu. Ang kahanga- hangang mga taong ito ay matatag ang pana- nampalataya at, sa pamamagitan ng pag- aayuno at panala- ngin at sa pamumuhay nang tapat at pagsunod, sabik nilang hinintay na makita ang araw ng pagparito ng Anak ng Diyos. Sa pamamagitan ng katapatan, pagpapakumbaba, at pananampalataya, matiyaga silang naghintay sa pagparito ng Tagapagligtas. Sila yaong agad nagtungo sa Betlehem, matapos marinig ang tinig ng mga sugo ng langit, sa kagustuhang makita ang Cristo.2 Sa huli, ginantimpalaan ang kanilang katapatan nang ipakita sa kanila nina Maria at Jose ang sanggol na 4 L i a h o n a
M U E S U M Y R O T S H H C R U H C G N B O O L - G N A H A D N A G A K A S I , N A G R O M S P U O D D A W A R A S I N A H K I L I N Y C R E M D N A Y O , J F O Y A D balang- araw ay papasanin sa Kan- yang Sarili ang mga kasalanan ng sangkatauhan.5 Mga Nananalig sa Hanay ng mga Nephita at Lamanita Ang nakaaantig na kuwento tung- kol sa kung paano nagmasid ang mga mananampalataya sa Bagong Daigdig sa mga palatandaan ng pagsilang ng Tagapagligtas ay matatagpuan sa Aklat ni Mormon. Maaalala ninyo na ang mga taong may pananampalataya kay Cristo ay kinutya at inusig. Pinaratangan ng mga sopistikado sa panahong iyon ang mga mananampalataya na pilit silang naniniwala sa mga walang kabuluhang pamahiin. Sa katunayan, masyadong masalita ang mga walang pananalig sa kanilang pangungutya kaya sila ay lumikha ng "malaking pagkakaingay" sa lupain (3 Nephi 1:7). Nilibak nila ang mga naniniwala na isisilang ang Tagapagligtas. Sukdulan ang kanilang galit at poot kaya naging abala sila sa pag- papatahimik nang lubusan sa mga nanalig sa Tagapagligtas. Nakatala sa Aklat ni Mormon ang madulang kinalabasan nito.6 PAGTUTURO MULA SA MENSAHENG ITO Paano natin mas mahahanap si Cristo, ayon sa iminumungkahi ni Pangu- long Uchtdorf? Maaari mong hikayatin ang mga tinuturuan mo na ita- nong sa kanilang sarili, "Paano ko hinahanap si Cristo?" Maaari mo silang anyayahan na magsimulang ibahagi kung paano hinahanap ng bawat isa si Cristo sa araw- araw na pag- aaral ng banal na kasulatan ng kanilang pamil- ya. Maaari din ninyong panoorin ng mga tinuturuan mo ang Pamaskong video sa Mormon .org at anyayahan silang makibahagi sa taunang pagka- kataong ito na hanapin si Cristo sa pamamagitan ng pagsunod sa Kanyang mga turo. D i s y e m b r e 2 0 1 7 5
Ang mga nananalig na nabuhay sa panahong ito ay maaaring kuma- tawan sa mga naghahanap sa Cristo kahit nagtatawanan, nanlilibak, at nanunuya ang iba. Hinahanap nila si Cristo kahit sabihin ng iba na sila ay hindi pino, simple, o madaling maloko. Ngunit ang pag- alipusta ng iba ay hindi hadlang sa mga tunay na nana- nalig sa paghahanap kay Cristo. Hinahanap Natin si Cristo Sa buong taon, at lalo na marahil sa Kapaskuhang ito, makabubuti sa atin ang muling magtanong ng "Paano ko hinahanap si Cristo?" Sa isang mahirap na panahon sa kanyang buhay, isinulat ng dakilang si Haring David, "O Dios, ikaw ay Dios ko; hahanapin kitang maaga: kinauuhawan ka ng aking kaluluwa, pinananabikan ka ng aking laman." 7 Marahil ang saloobing ito na MGA BATA Pagmamasid sa Pagsilang ni Jesus Maraming tao ang nangag- masid at nangaghintay sa pagsilang ni Jesus. Ngayo'y nag- mamasid at naghihintay tayo sa Kanyang muling pagpari- to! Maaari tayong maging han- da sa pamamagitan ng pag- aaral tungkol kay Jesus at sa pagsunod sa Kanya. Paano ninyo sinusunod si Jesus? Isulat sa mga bituin ang inyong mga ideya. 6 L i a h o n a hanapin ang Diyos ay isa sa mga dahi- lan kaya inilarawan si David bilang isang taong kinalulugdan ng Diyos.8 Sa Kapaskuhang ito at sa buong taon, maaari nating hangarin sa ating puso't kaluluwa ang ating pinakama- mahal na Tagapagligtas, ang Prinsipe ng Kapayapaan, ang Banal ng Israel. Sapagkat inilalarawan ng pagnanais na ito, kadalasan, hindi lamang kung sino tayo bilang mga miyembro ng Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw kundi higit pa rito ay kung sino tayo talaga bilang mga disipulo ni Cristo. ◼ MGA TALA 1. Lucas 2:8. 2. Tingnan sa Lucas 2:15. 3. Tingnan sa Mateo 2:1-2. 4. Tingnan sa Mateo 2:11. 5. Tingnan sa Lucas 2:22-38. 6. Tingnan sa 3 Nephi 1. 7. Mga Awit 63:1. 8. Tingnan sa Mga Gawa 13:22. H C U L S I L L Y H P N N E M E S W D N A S D R E H P E H S H T W Y T V T A N I I I
M E N S A H E S A V I S I T I N G T E A C H I N G Handang Magpasan ng Pasanin ng Isa't Isa Mapanalanging pag- aralan ang materyal na ito at maghangad ng inspirasyong malaman kung ano ang ibabahagi. Paano ihahan- da ng pagkaunawa sa layunin ng Relief Society ang mga anak na babae ng Diyos para sa mga pagpapala ng buhay na walang hanggan? "Napaliligiran tayo ng mga taong nangangailangan ng ating pansin, ating paghikayat, ating suporta, pag- alo, at kabaitan," sabi ni Pangulong Thomas S. Monson. "Tayo ang mga kamay ng Panginoon dito sa lupa, na inutu- sang maglingkod at tulungan ang Kanyang mga anak. Umaasa Siya sa bawat isa sa atin." 1 Sabi ni Pangulong Henry B. Eyring, Unang Tagapayo sa Unang Panguluhan: "Nagkaroon ng malaking pagbabago sa puso ninyo nang maging miyembro kayo ng Kanyang Simbahan. Nakipagtipan kayo, at natanggap ninyo ang pangako na nagpaba- go sa inyong pagkatao. . . . ". . . Nangako kayong tutulu- ngan ang Panginoon na mapa- gaan ang [mga pasanin ng iba] at mapanatag. Binigyan kayo ng kapangyarihang tulungan na mapagaan ang mga pasaning iyon nang matanggap ninyo ang kaloob na Espiritu Santo." 2 "Gusto nating gamitin ang liwanag ng ebanghelyo para makita ang iba gaya ng pagkaki- ta sa kanila ng Tagapagligtas - may habag, pag- asa, at pag- ibig sa kapwa," sabi ni Jean B. Bingham, Relief Society General President. "Darating ang araw na lubos nating mauunawaan ang nadarama ng iba at magpapasa- lamat na tayo ay kinaawaan - tulad ng pag- iisip at pagsasalita natin nang maganda sa iba. . . . "Ang ating obligasyon at pribilehiyo ay tanggapin nang taos- puso ang pagpapakabuti ng lahat habang sinisikap nating maging higit na katulad ng ating Tagapagligtas." 3 Habang pinapasan natin ang mga pasanin ng isa't isa at tinu- tupad ang ating mga tipan, mas nagkakaroon tayo ng kamalayan sa kapangyarihang magpagaling ni Jesucristo. Itinuro ni Elder Jeffrey R. Holland ng Korum ng Labindalawang Apostol: "Kung Pananampalataya Pamilya Kapanatagan iisipin ang di- mawaring kahala- gahan ng Pagpapako sa Krus at Pagbabayad- sala, ipinapangako ko sa inyo na hindi Niya tayo tatalikuran ngayon. Nang sabi- hin Niya sa mga aba sa espiritu, 'Magsiparito sa akin,' ibig Niyang sabihin ay alam Niya ang daan palabas at alam Niya ang daan paakyat. Alam Niya ito dahil ito ang Kanyang tinahak. Alam Niya ang daan dahil Siya ang daan." 4 Isipin Ito Paanong ang pagtulong sa pagpasan ng mga pasanin Karagdagang mga Banal na Kasulatan Mateo 25:40; Mga Taga Galacia 6:2; Mosias 2:17; 18:8-9 reliefsociety .lds .org ng iba at pagtupad sa ating mga tipan ay nagbubukas MGA TALA 1. Thomas S. Monson, "Paglingkuran ng daan para ang Panginoon nang may Pagmama- hal," Liahona, Peb. 2014, 4. 2. Henry B. Eyring, "Ang Mang- aaliw," Liahona, Mayo 2015, 18. 3. Jean B. Bingham, "Dadalhin Ko ang Liwanag ng Ebanghelyo sa Aking Tahanan," Liahona, Nob. 2016, 6, 8. 4. Jeffrey R. Holland, "Mga Sirang Bagay na Aayusin," Liahona, Mayo 2006, 71. matulungan ni Jesucristo ang mga nangangaila- ngan? D i s y e m b r e 2 0 1 7 7
P A G T U T U R O S A P A R A A N N G T A G A P A G L I G T A S Ating mga Talakayan Pag-aangat ng Simbahan na may kaugnayan sa pag- tuturo at pagkatuto. Nakasaad dito: Pag- akay sa Ating mga Anak na Paano natin matutulungan ang ating mga anak na maging mas aktibong mga mag- aaral ng ebanghelyo? Ni Doug Hart Ilang taon na ang nakararaan, nag- alala kaming mag- asawa sa isang pag- uugaling nakakasanayan ng ilan sa aming mga anak na tined- yer sa oras ng pag- aaral ng banal na kasulatan, mga family home evening, at maging sa aming mga biglaang sarilinang pag- uusap tung- kol sa ebanghelyo. Tumutugon sila sa pinakamababang pamantayan sa pag- aaral - pisikal na presensya, paminsan- minsang pagtingin sa mata ng kausap, at isang- salitang mga sagot - ngunit hindi sila sumasali sa aktibong pag- aaral. Nalaman namin na para magka- roon sila ng malalakas na patotoo at makaranas ng malalim at personal na pagbabalik- loob sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Espiritu Santo, may kailangan pa silang gawin. Nais ng Tagapagligtas na hindi lamang marinig ng Kanyang mga disipulo ang Kanyang mga salita - nais Niya silang kumilos nang may pananampalataya ayon sa Kanyang mga turo (tingnan sa Pagtuturo sa Paraan ng Tagapagligtas [2016], 30). Isang gabi kinausap namin sila tungkol sa nadarama namin. Layunin naming payuhan sila sa isang tala- kayang may paggabay ng Espiritu. Gayunman, agad nauwi sa pagseser- mon ang aming pag- uusap. Narinig ng aming mga anak na lalaki ang aming mensahe, pero hindi pa rin naantig ang kanilang puso't isipan. Nakaligalig sa amin ang karana- sang iyon, kaya sinimulan naming pag- isipang mag- asawa kung paano namin matutulungan ang aming mga anak na mas makilahok sa pag- aaral nila ng ebanghelyo, na binibigyan sila ng inspirasyong kumilos sa halip na pakilusin ng aming mga pananalita at sermon. Ang aming mga tanong ay humantong sa pagbuo ng plano batay sa natutuhan namin mula sa pagsasa- liksik sa mga banal na kasulatan, mga salita ng mga propeta sa mga huling araw, at iba pang mga materyal ng Hangarin ang Espiritu Santo sa mga Talakayan ng Pamilya Pag- ibayuhin ang pagmamahal at paggalang. Pinalalambot ng pagmama- hal ang mga puso. Ang mga pagpapa- kita ng pagmamahal ay makatutulong na ihanda ang ating mga anak sa impluwensya ng Espiritu Santo. Pala- lakihin din nito ang kanilang hangarin at kahandaang makilahok sa aktibo at espirituwal na pag- aaral. Sa paggalang sa ating mga anak sa pamamagitan ng pakikinig at pagpapatibay ng kanilang pananaw at damdamin, madarama nila na mas ligtas at mas handa silang ibahagi ang kanilang nadarama. Magturo sa pamamagitan ng Espiritu. Sa pagmamasid at pakikinig na mabuti sa ating mga anak, magi- ging handa tayong mahiwatigan sa pamamagitan ng Espiritu kung ano ang susunod na sasabihin, ano ang itatanong, o anong paghihikayat ang ibibigay na aakay sa kanila na hanga- rin ang impluwensya ng Espiritu Santo sa kanilang pag- aaral. 8 L i a h o n a
sa paraang itinuturo natin sa ating mga anak, magiging marapat tayo sa tulong at patnubay ng Espiritu sa ating mga talakayan. magiging mas makabuluhan sa kanila kaysa sa pinakamalilinaw nating pali- wanag tungkol sa materyal ding iyon. Hikayatin ang mga miyembro ng pamilya na sila ang magsalita. Kapag ginamit ng ating mga anak ang sarili nilang mga salita para ipahayag ang kanilang nakikita, naiisip, o nadarama, hinihikayat nila ang Espiritu Santo na ipaalam sa kanila kung ano ang sasabihin at paano ito sasabihin. Ang prosesong iyon ay tutulong para mai- pakita at maipaunawa sa kanila nang mas malinaw ang nais ng Panginoon na matutuhan at madama nila. Sa pagsisikap naming isagawa ang aming plano, natututuhan namin na ang pag- anyaya sa impluwensya ng Espiritu Santo sa aming mga talakayan sa pamilya ay mangangailangan ng pagsasanay at panahon. Ngunit ayaw naming panghinaan ng loob o sumu- ko. Noon lang isang gabi, ang aming 10- taong- gulang na anak na babae, na nahikayat ng isang talata sa Aklat ni Mormon na binasa namin bilang pamilya, ay magiliw na nagtanong, "Paano po matututo sa pamamagitan ng Espiritu Santo?" Ngumiti ako. Alam ko na sumusulong kami! ◼ Ang awtor ay kasalukuyang naglilingkod bilang mission president sa Brazil Curitiba Mission. sa Pamilya Ating mga Talakayan Isalig ang bawat talakayan sa salita ng Diyos. Bagama't makatutulong kung sama- sama tayong magbabaha- ginan ng ating sariling mga ideya at opinyon tungkol sa ebanghelyo, ang mga banal na kasulatan at mga salita ng mga propeta sa mga huling araw ay kadalasang maglalaan ng mas malalim at mas mabisang pakikipag- ugnayan sa Espiritu (tingnan sa D at T 84:45). Ang Tagapagligtas ang gawing batayan ng lahat ng talakayan tung- kol sa ebanghelyo. Ang yaman at kapangyarihan ay darating sa ating mga talakayan kapag nalaman ng ating mga anak kung paano nauugnay ang tinatalakay natin sa Tagapagligtas at sa Kanyang Pagbabayad- sala, "ang pinanggalingan mismo ng doktrinang Kristiyano" (Boyd K. Packer, "The Mediator," Ensign, Mayo 1977, 56). Magtanong ng mga bagay na nagbibigay- inspirasyon. Ang epek- tibong mga tanong ay aakay sa ating mga anak na humugot ng katotohanan at pag- unawa mula mismo sa mga banal na kasulatan at mga salita ng mga propeta sa tulong ng Espiritu. Ang natututuhan nila sa gayong paraan ay Maging matiyaga! Tutulungan ng Espiritu Santo ang ating mga anak habang sinasaliksik nila ang kanilang puso't isipan para sa katotohanan at pang- unawa. Kailangan nating labanan ang tukso na paikliin ang kanilang pagsasaliksik sa pamamagitan ng pagbi- bigay kaagad ng mga personal na opin- yon at inaakala nating mga solusyon. Mamuno sa pamamagitan ng halimbawa. Sa pagsisikap na matu- tuhan at ipamuhay ang ebanghelyo Ang bagong gabay na aklat sa pagtuturo, ang Pagtuturo sa Paraan ng Tagapagligtas, ay may kasamang mga mungkahi sa pagtuturo sa mga tinedyer at nakababatang mga bata. Tingnan sa teaching .lds .org. D i s y e m b r e 2 0 1 7 9
Ni Elder Ronald A. Rasband Korum ng Labinda- lawang Apostol 10 L i a h o n a Luwalhati sa Dios sa Kataastaasan Kapag kumikilos tayo ayon sa kalooban ng Panginoon - ginagawa ang Kanyang ipinag- uutos, pinasisigla ang mga nasa paligid natin - tayo ay nagpapatotoo na Siya ay buhay at mahal Niya tayo. Pitong daang taon bago ipinanganak si Jesucristo sa Betlehem ng Judea, ipina- hayag ng propetang si Isaias na, "Narito, isang dalaga ay maglilihi, at manga- nganak ng isang lalake, at tatawagin ang kaniyang pangalan na Emmanuel" (Isaias 7:14). Si Haring Benjamin, 125 taon bago ang kapanganakan ng Tagapagligtas, ay nag- pahayag, "At siya ay tatawaging Jesucristo, ang Anak ng Diyos, ang Ama ng langit at lupa, ang Lumikha ng lahat ng bagay mula sa simula; at ang kanyang ina ay tatawa- ging Maria" (Mosias 3:8). Sa araw bago ipinanganak ang sanggol na si Jesus, si Nephi, na anak ni Nephi, ay nakarinig ng boses na nagsasabing, "Kinabukasan, paparito ako sa daigdig" (3 Nephi 1:13). Kinabukasan, sa kabilang panig ng daigdig, ang batang si Cristo ay isinilang. Tiyak na ang Kanyang ina, si Maria, ay minasdan nang may pagpipitagan ang kan- yang bagong silang na anak, ang Bugtong na Anak ng Ama sa laman. Sa mga burol ng Judea na nakapaligid sa Betlehem, sinabi sa atin ni Lucas, ang mga pastol ay pinagpupuyatan sa gabi ang kanilang kawan (tingnan sa Lucas 2:8). Ang mga pastol na ito ay mga "makatarungan at mga banal na tao" (tingnan sa Alma 13:26) na magbibigay- saksi sa batang Cristo. "At tumayo sa tabi nila ang isang anghel ng Panginoon, at ang kaluwalhatian ng Panginoon ay nagliwanag sa palibot nila: at sila'y totoong nangatakot. "At sinabi sa kanila ng anghel, Huwag kayong mangatakot; sapagka't narito, dina- dalhan ko kayo ng mabubuting balita ng malaking kagalakan, na siyang sasa buong bayan. "Sapagka't ipinanganak sa inyo ngayon sa bayan ni David ang isang Tagapaglig- tas, na siya ang Cristo ang Panginoon. . . . H T E Y W . C . N I N , O T S R C I N G N A L S G A P G N A I
D i s y e m b r e 2 0 1 7 11
"At biglang nakisama sa anghel ang isang karami- hang hukbo ng langit, na nangagpupuri sa Dios, at nangagsasabi, "Luwalhati sa Dios sa kataastaasan, At sa lupa'y kapa- yapaan sa mga taong kinalulugdan niya" (Lucas 2:9-11, 13-14). Para na ninyong nakita ang tagpo sa Judea - ang kala- ngitan ay puno ng ningning ng napakarikit na bituin at mga koro mula sa langit na nagdiriwang sa natatanging pangyayaring ito. Ang mga pastol pagkatapos ay "dali- daling" (Lucas 2:16) nagsiparoon upang makita ang sang- gol sa sabsaban. Pagdaka "ay inihayag nila" (Lucas 2:17) ang kanilang narinig at nasaksihan. Bawat taon tuwing Pasko idinaragdag natin ang ating patotoo sa patotoo ng mga pastol - na si Jesucristo, ang literal na Anak ng buhay na Diyos, ay dumating sa isang sulok ng mundo na tinatawag nating Banal na Lupain. Mapitagang nagsitungo ang mga pastol sa kuwadra upang sambahin ang Hari ng mga hari. Paano natin Siya sasambahin sa Kapaskuhang ito? Sa walang katapusang pamimili? Sa pagiging abala sa ating mga bahay, na nag- lalagay ng mga palamuti at nagbabalot ng mga regalo? Ganyan ba natin papupurihan ang ating Tagapagligtas? O tayo ba ay maghahatid rin ng kapayapaan sa mga pusong nalulungkot, kabutihan sa mga taong nangangailangan ng tulong ng langit, luwalhati sa Diyos sa ating kahandaang sundin ang Kanyang utos? Sabi ni Jesus, "Pumarito ka, sumunod ka sa akin" (Lucas 18:22). Ang ebanghelyo ni Jesucristo, na ipinanumbalik sa pamamagitan ni Propetang Joseph Smith, ay may mabuting epekto sa mga mananampalataya sa buong mundo. Nasak- sihan ko mismo ang sigasig mula sa mga islang nasa dagat hanggang sa kalawakan ng Russia na tumatanggap sa banal na salita ng Tagapagligtas. Ang Mensahe ng Pasko Isa sa naunang mga Banal na nagtipon sa Sion ay si Hannah Last Cornaby, na nanirahan sa Spanish Fork, Utah, USA. Sa mahihirap na unang araw ng ipinanum- balik na Simbahan, kung minsan ang tanda ng Pasko ay isang mamahaling kahel o kaya'y inukit na laruan o kaya'y basahang manika lamang - ngunit hindi palagi. Isinulat ni Hannah ang nangyari noong Disyembre 25, 1856: "Bisperas na ng Pasko at ang aking mahal na mga anak, na lubos na nananalig, ay nagsabit ng kanilang mga med- yas, iniisip kung ang [mga ito] ay [malalagyan ng laman]. Kahit masakit sa loob ko, itinago ko ang nadama kong lungkot, at tiniyak sa kanila na hindi sila kalilimutang rega- luhan; at natulog sila na masayang umaasa na may regalo sila kinabukasan. 12 L i a h o n a "Dahil wala ni kaunting asukal, hindi ko alam ang aking gagawin. Gayunpaman, hindi sila dapat malungkot. Pag- katapos ay naisip ko ang ilang kalabasa sa bahay na pina- kuluan ko at piniga upang maialis ang tubig na magiging arnibal kapag pinakuluan pa ng ilang oras. Gamit ito, at kaunting pampalasa, nakagawa ako ng masa ng ginger- bread, na ginawan ko ng iba't ibang hugis, at inihurno ko sa kawali, (wala akong kalan) nilagyan ko ang kanilang mga medyas na nagpasaya sa kanila tulad ng sayang maibi- bigay ng pinakamatamis na kendi." 1 Naisip ko sa kuwentong ito ang isang ina na magdamag na nagluto nang wala man lang kalan na magagamit. Ngu- nit talagang gustong niyang mapasaya ang kanyang mga anak, mapalakas ang kanilang pananampalataya, matiyak na sa kanilang tahanan ay "Kay-inam ng buhay!" 2 Hindi ba't ito ang mensahe ng Pasko? Itinuro ni Pangulong Thomas S. Monson na: "Ang ating mga pagkakataong tumulong ay tunay na walang hangga- nan, ngunit lumilipas din ang mga ito. May mga pusong pasasayahin. May mabubuting salitang sasambitin. May mga regalong ibibigay." 3 Kapag kumikilos tayo ayon sa kalooban ng Panginoon - ginagawa ang Kanyang ipinag- uutos, pinasisigla ang mga nasa paligid natin - tayo ay nagpapatotoo na Siya ay buhay at mahal Niya tayo, anuman ang mga pagsubok sa atin sa buhay na ito. Matapos sumapi sa Simbahan ang binyagang Scottish na si John Menzies Macfarlane kasama ang kanyang balong ina at kapatid na lalaki, silang tatlo ay naglakbay patungo sa Salt Lake City, Utah, noong 1852. Siya ay 18 taong gulang noon. Sa paglipas ng mga taon, siya ay naging surveyor, builder, at hukom ng distrito, ngunit mas nakilala siya dahil sa kanyang musika. Inorganisa niya ang una niyang koro sa Cedar City, Utah, at dinala ang grupo sa iba't ibang dako ng katimugang Utah. Matapos magtanghal sa St. George, si Elder Erastus Snow (1818-88), isang Apostol at pinuno ng kolonya, ay hinikayat si John na lumipat sa St. George at isama ang kanyang pamilya at musika. Napakahirap ng buhay noong 1869, at hiniling ni Elder Snow kay Brother Macfarlane na magtanghal ng isang programang Pamasko na magpapasaya sa mga tao. Nais ni Brother Macfarlane ang isang bago at magandang kanta para sa pagtatanghal. Subalit sa kabila ng anumang pag- sisikap na kanyang ginawa upang makakatha ng isang kanta, walang nangyari. Nagdasal siya para sa inspirasyon at nagdasal na muli. Pagkatapos, isang gabi, ginising niya ang kanyang asa- wa at sinabing, "May mga titik na ako para sa kanta, at sa palagay ko ay may musika na rin!" Agad siyang pumaroon sa teklado ng kanilang maliit na organo at tinugtog ang
L E K K A F G U O D N N A W A R A L A L G A P himig, isinusulat ang musika habang hawak ng kanyang asawa ang gasera na nagbibigay ng kaunting liwanag na nakalutang sa isang mangkok ng langis. Dumaloy ang mga titik at musika: Sa kapatagan sa may Judea, Mga pastol may natanggap na balita: L'walhati sa L'walhati sa L'walhati sa kaitaasan; Mundo ay pumayapa, Kabutihan sa madla! 4 Si Brother Macfarlane ay hindi kailanman nakapunta sa Judea upang makita na ang kapatagan ay halos gaya ng mababatong gilid ng burol, ngunit ang magandang men- sahe ng kanyang musika ay dumaloy mula sa kanyang kaluluwa bilang patotoo tungkol sa pagsilang ng Tagapagligtas sa Betlehem, pagsilang na magpapabago sa mundo magpakailanman.5 Nagpatotoo si John Menzies Macfarlane tungkol kay Jesucristo sa pamamagitan ng kanyang musika, at si Hannah Last Cornaby ay nagpatotoo kay Cristo sa pamamagi- tan ng kanyang paglilingkod sa mga bata. Tayo rin ay makapaglilingkod sa Panginoon at makapagbibigay-patotoo sa Kanya sa pamamagitan ng mga simpleng gawa nang walang- pag- iimbot. Tayo rin ay makagagawa ng kaibhan sa ating mga pamilya, ating mga ward, pinagtatrabuhan, at sa mga sakop ng ating mga responsibilidad. Gumawa ng Kaibhan Isang simpleng paraan upang makagawa tayo ng kaibhan ay ang paglahok sa taunang Pamaskong kampanya ng Simbahan sa social media. Ang kampanya ay dinisenyo upang tulungan ang mga Banal - at mga anak ng Diyos sa buong mundo - na magtuon ng pansin sa Tagapagligtas. Ngayong taon ang Simbahan ay maglulunsad ng isa pang pan- daigdigang proyekto upang ipagdiwang ang pagsilang ni Cristo at upang hikayatin ang mga taong tularan Siya sa pamamagitan ng pagli- lingkod sa iba sa panahon ng Kapaskuhan. D i s y e m b r e 2 0 1 7 13
14 L i a h o n a Gumawa ang kapatid ko ng isang magandang quilt at tinawag itong "Pangalang Higit sa Lahat ng mga Pangalan." Itinampok sa quilt ang 26 na pangalan ni Jesucristo.
Inuulit ng Simbahan ang matagumpay na tema nito noong nakaraang taon: "Maging Ilaw ng Sanglibutan" (tingnan sa Mormon .org). Nagmula ang tema sa Juan 8:12, na nagsasaad, "Muli ngang nagsalita sa kanila si Jesus, na sinasabi, Ako ang ilaw ng sanglibutan: ang sumusunod sa akin ay hindi lalakad sa kadiliman, kundi magkakaroon ng ilaw ng kabuhayan." Kasama sa kampanya ang isang advent calendar at mga kaugnay na talata mula sa banal na kasulatan na nagbaba- hagi ng mga ideya sa mga tao upang maglingkod at ibaha- gi ang liwanag ng Pasko. "Bawat isa sa atin ay dumating sa mundo na binigyan ng Liwanag ni Cristo," sabi ni Pangulong Monson. "Habang tinutularan natin ang halimbawa ng Tagapagligtas at namu- muhay at nagtuturo tayo na katulad Niya, ang liwanag na iyan ay mag- aalab sa ating puso at tatanglawan ang daan para sa iba." 6 Nakilala natin ang Tagapagligtas sa pamamagitan ng paggawa ng Kanyang ginawa. Habang naglilingkod tayo sa iba, dinadala natin sila - at ang ating sarili - palapit sa Kanya. "Pangalang Higit sa Lahat ng mga Pangalan" Sa panahon ng Kapaskuhan, sabik na sabik akong makasama ang aming maliit na apong si Paxton. Ipinanga- nak na may kakaibang genetikong karamdaman, dumanas si Paxton ng napakaraming problema sa kalusugan. Tinu- ruan ng Ama sa Langit ang aming pamilya ng maraming espesyal at nakaaantig na mga aral sa loob ng tatlong mai- ikling taong biniyayaan ni Paxton ang aming mga buhay. Ang kapatid ko, si Nancy Schindler, ay nanahi ng isang napakagandang quilt o kubrekama bilang paggunita kay Paxton. Tinawag niya itong "Pangalang Higit sa Lahat ng mga Pangalan." Tampok sa quilt o kubrekama ang 26 na pangalan ni Jesucristo - mga pangalang nagsisimula sa mga titik na A hanggang Z. Naaalala ko sa quilt o kubrekama ang paparating na maluwalhating muling pagtitipon ng aming pamilya kasama si Paxton na ginawang posible sa pamamagitan ng pagdurusa, sakripisyo, at Muling Pagka- buhay ng Tagapagligtas. Nabigyang- inspirasyon ako ng quilt o kubrekama na simulang pag- aralan ang mga pangalan ni Jesucristo tulad ng inihayag sa mga banal na kasulatan. Ang pagsasaliksik sa Kanyang mga pangalan ay naging bahagi ng aking per- sonal na pag- aaral ng banal na kasulatan. Sa ngayon, may natukoy na akong daan-daang pangalan ng Tagapagligtas. Isa sa mga tungkulin ko bilang miyembro ng Korum ng Labindalawang Apostol, at nakasaad sa Doktrina at mga Tipan, ang magpatotoo tungkol kay Jesucristo. Nakasaad sa Doktrina at mga Tipan, "Ang labindalawang naglalak- bay na tagapayo ay tinawag na maging Labindalawang Apostol, o mga natatanging saksi ng pangalan ni Cristo sa buong daigdig" (D at T 107:23; idinagdag ang pagbibigay- diin). Kamakailan lamang ay inimbitahan akong magsalita sa isang sacrament meeting sa Primary Children's Hospital sa Salt Lake City. Nadama kong dapat akong magsalita tungkol kay Jesucristo at sa Kanyang mga pangalan na puno ng pag- asa. Nagpatotoo ako tungkol sa Tagapag- ligtas bilang "maningning na tala sa umaga" (Apocalipsis 22:16), isang "dakilang saserdote ng mabubuting bagay na darating" (Mga Hebreo 9:11), isang "Diyos ng mga himala" na pumailanlang "na may pagpapagaling sa kanyang mga bagwis" (2 Nephi 27:23; 25:13), "Ang Pangulo ng Kapaya- paan" (Isaias 9:6; 2 Nephi 19:6), at "ang pagkabuhay na maguli, at ang kabuhayan" ( Juan 11:25). Sa panahon ng Kapaskuhan, nais kong bigkasin ang iba't ibang mga pangalan ng Tagapagligtas habang ako ay nagla- lakad patungo at pabalik mula sa aking opisina sa gitna ng mga Christmas light sa Temple Square. Nagsisimula ako sa A, "Alpha at ang Omega" (Apocalipsis 1:8); B "babe o sanggol" ng Bet- lehem (Lucas 2:12, 16); C, "Counselor o Tagapayo" (Isaias 9:6; tingnan sa 2 Nephi 19:6); D, "Deliverer o Taga- pagligtas" (Mga Taga- Roma 11:26); E, "exalted one o hini- rang" (Mga Awit 89:19); F, "founder of peace o tagapagtatag ng kapayapaan" (Mosias 15:18); at iba pa. Sa buong Kapaskuhang ito, nasasabik akong kabisadu- hin pa ang marami sa Kanyang mga pangalan at maghanap ng mga pagkakataong purihin ang Kanyang pangalan. Habang sinisikap mong gumawa ng kaibhan ngayong Kapaskuhan, umaasa ako na gagawin mong sentro ng iyong mga pagsisikap ang Tagapagligtas at iyong dadakila- in Siya habang naglilingkod ka sa iba sa ngalan Niya. Pinatototohanan ko na ang ating Walang Hanggang Ama ay buhay. Ang Kanyang plano ng kaligayahan ay lubos na nagpapala sa bawat buhay ng Kanyang mga anak sa lahat ng henerasyon. Alam kong ang Kanyang Pinakamamahal na Anak, si Jesucristo, ang sanggol na isinilang sa Bet- lehem, ay ang Tagapagligtas at Manunubos ng mundo. Ang mga salitang ito ng papuri ay nagsasabi ng katoto- hanan sa aking mga tainga: "L'walhati sa kaitaasan; kabuti- han sa madla." 7 ◼ Mula sa mensaheng ibinigay sa BYU Management Society-Salt Lake Chapter sa Siyudad ng Salt Lake, Utah, USA, noong ika- 13 ng Disyembre, 2016. MGA TALA 1. Hannah Cornaby, Autobiography and Poems (1881), 45-46. 2. "Mga Banal, Halina," Mga Himno, blg. 23. 3. Thomas S. Monson, "Mamuhay Sana Tayo," Liahona, Agosto 2008, 5. 4. "Sa Kapatagan, sa May Judea," Mga Himno, blg. 130. 5. Tingnan sa Karen Lynn Davidson, Our Latter- day Hymns: The Stories and the Messages (1988), 223-24. 6. Thomas S. Monson, "Maging Huwaran at Liwanag," Liahona, Nob. 2015, 86. 7. Mga Himno, blg. 130. D i s y e m b r e 2 0 1 7 15
34704_000 Cover.qxd 02-05-2010 11:28 AM Page 1 PANGYAYARI Ang Pagsilang ni Cristo ay Ipinropesiya Pagdalaw ng Anghel na si Gabriel sa mga Magulang ni Juan Bautista Ang 14 na mPangyayari SA Pagsilang ni Jesucristo Taun- taong ipinagdiriwang ang pagsilang ni Genesis 49:10; Isaias 7:14; 9:1-7; Mikas 5:2; Mosias 3:8; Alma 7:10; Helaman 14:2-5 Mateo 17:12-13; Lucas 1:5-25 (lalo na ang talata 17); Doktrina at mga Tipan 27:7; Ang Gabay sa mga Banal na Kasu- latan, "Elias" THE PEARL OF Ni Jessica Griffith GREAT PRICE Jesucristo - umaawit tayo ng mga himno, nasisiyahan tayo sa mga tradisyon ng mga pamiya, at ginugunita natin ang ating Panginoon sa pamamagitan ng pagbibigay galang sa Kanyang Pagsilang. Ngunit ano bang mga detalye tung- T E A C H E R M A N U A L R E L I G I O N 3 2 7 kol sa Pagsilang ni Jesucristo ang makikita natin sa mga banal na kasulatan? SINAUNANG JERUSALEM AT SINAUNANG AMERIKA JUDEA LUGAR Ilang taon bago ang pagsilang ng Tagapagligtas, tumanggap ang mga propeta ng paghaha- yag tungkol kay Jesucristo. Ang mga propeta ng Lumang Tipan ay nagsalita tungkol sa isang haring inapo ni Haring David na isisilang sa Bet- lehem - isang Mesiyas. Ayon sa inter- pretasyon ng mga Judio, ang Mesiyas na ito ay magiging hari na magliligtas sa Kanyang mga nasasakupan, ang mga Judio, mula sa pulitikal na panunupil at mamumuno sa mundo nang may katarungan. Subalit ang hindi inaasahan ng mga sinaunang Judio, ay isang Hari na ililigtas ang Kanyang mga nasasakupan mula sa espirituwal na panunupil. Sa halip na temporal na kalig- tasan at isang kaharian sa lupa, nag- alok si Jesucristo ng walang- hanggang kaligtasan at ng kaharian ng Kanyang Ama. Si Juan Bautista ay isang Elias, o tagapagbalita, kay Cristo. Sinabi ng anghel na si Gabriel kay Zacarias, ang ama ni Juan, na ang kanyang asawa, si Elisabet, ay magkakaroon ng anak na dapat na pangalanan nila ng Juan. Tumugon nang may pagdududa si Zacarias, na naging sanhi ng kanyang pagiging bingi at pipi. ANG TUNAY NA DIWA NG PASKO "Ang ating kaligayahan sa panahong ito ay dahil dumating Siya sa mundong ito. Ang kapayapaan na nagmumula sa Kanya, ang Kanyang walang- hanggang pagmamahal na maaaring madama ng bawat isa sa atin, at ang nag- uumapaw na damdamin ng pasa- salamat sa bagay na malaya Niyang ibinigay sa atin sa kabila ng napakalaking kapalit nito sa Kanyang sarili - ang mga ito ang tunay na diwa ng Pasko." Pangulong Gordon B. Hinckley (1910-2008), "The Wondrous and True Story of Christmas," Liahona, Dis. 2000, 6. 16 L i a h o n a
G N A K D O K U B ; M L A M L E A H C M I N L E R B A G I S A N L E H G N A G N N A W A R A L N O S R E D N A Y R R A H N O T S R C I N G N A L S G A P G N A S A A S I I G N A T E P O R P I N A Y S E P O R N P I I A S U , T R A F O E T U T T S N I I T O R T E D I / ) 9 6 - 9 0 6 1 ( Z S N E M R A H T D N A R B M E R N W A L A D G A P G N A A S A L U M E Y L A T E D ; E N A R R E T L A W N , T A H A L G N E A B A B A S A L A P G A N P Y T T E G A S A L U M O Y L E M A K G N A M A S A K Y A M G N K A L A L I , R E D R O B , D N U O R G K C A B , S A R A C A Z I S L E H G N A K R A A N L E R B A G I N P P G N A W A N G I I ; S E G A M N A M E G D R B I A T I L A B A B G A P ; T C F G N B O O L - G N A H A D N A G A K A S I A T A B G N N A L A G N A P G N A S A R A C A Z I N T A L U S U N S ; S E G A M I Y E K C R B H P E S O I J N E S O J Y A K Nagpakita ang Anghel na si Gabriel kay Maria Mateo 1:18; Lucas 1:26-38 NAZARET AT GALILEA Ang sumunod na pagdalaw ni Gabriel ay sa pinsan ni Elisabet na si Maria makalipas ang anim na buwan. Sinabi niya kay Maria na bagama't siya ay isang birhen, magkaka- roon siya ng anak sa pama- magitan ng kapangyarihan ng Espiritu Santo at ang bata ay si Jesucristo. Mapagpakumba- bang tinanggap ni Maria ang paghirang sa kanya bilang ina ng Anak ng Diyos. Sinabi rin sa kanya ng anghel na ang kanyang pinsang si Elisabet ay nagdadalantao. Dinalaw ni Maria si Elisabet Lucas 1:39-56 JUDEA Matapos ang pagdalaw ng anghel kay Maria, umalis siya ng Nazaret upang bisitahin sa Judea sa loob ng tatlong buwan ang kanyang pinsang si Elisabet. Habang naroon si Maria, tumanggap si Elisabet ng patotoo sa pamamagitan ng Espiritu Santo na ang ipinagbu- buntis ni Maria ay ang Anak ng Diyos. Ibinigay rin ni Maria ang kanyang patotoo tungkol sa Diyos. Isinilang si Juan Bautista Lucas 1:57-80 JUDEA Nang isilang si Juan Bautista, inisip ng mga tao na panganga- lanan siyang Zacarias, sunod sa kanyang ama. Hindi tinanggap ni Elisabet ang pangalan, sinasabi sa kanyang mga kaibigan na ang pangalan nito ay Juan. Nang tinanong ng mga kaibigan at kapitbahay si Zaca- rias hinggil rito, sumang- ayon siya kay Elisabet. Sapagkat sumunod siya sa mga atas ni Gabriel ukol sa pagpapanga- lan ng kanyang anak, muling nakapagsalita si Zacarias, at ginamit niya ang nanumbalik na pandinig at pananalita upang luwalhatiin ang Diyos. Nagpakita ang Anghel na si Gabriel kay Jose Mateo 1:18-23 NAZARET Nang makita ang kalagayan ni Maria pagbalik niya sa Nazaret, si Jose, ang lalaking nakatakdang ikasal kay Maria, ay nagbalak na "[hindi] ihayag sa madla" [ang pag- dadalantao ni Maria] o tahimik na ipawalang- bisa ang kanilang kasun- duang magpakasal. Ngunit, bago pa man niya ito nagawa, nagpakita sa kanya sa isang panaginip ang anghel na si Gabriel, nagpapatotoo na ang anak ni Maria ay ipinag- buntis sa pamamagitan ng Espiritu Santo at ang sanggol ang siyang magliligtas sa Kanyang mga tao mula sa kanlang mga kasalanan. Sa halip na humiwalay kay Maria, nag- pasiya si Jose na pakasalan siya. D i s y e m b r e 2 0 1 7 17
Nagpatala ang Buong Sanglibutan Lucas 2:1-4; James E. Talmage, Jesus the Christ (1916), 91-92 ANG IMPERYONG ROMANO Ang pagtatala ay nagsilbi bilang buwis at pagpa- patala ng sensus, na ipinatupad ng mga Romano. Karaniwan, ipinapatala ng mga Romano ang mga tao ayon sa kanilang kasalukuyang tirahan, ngunit ang kaugalian ng mga Judio ay itala ang mga tao ayon sa tahanan ng kanilang mga ninuno. Dahil dito, ang Bet- lehem, na pinagmulan ng angkan mi Jose, ay puno ng mga tao, at ang mga bahay- panuluyan ay puno. 18 L i a h o n a Isinilang si Jesucristo Lucas 2:6-7 NAZARET, BET- LEHEM, AT JUDEA Ang salitang Bet- lehem ay nangangahulugang "bahay ng tinapay" at ipinropesiya na magiging lugar ng kapa- nganakan ng Mesiyas. Naglakbay sina Jose at Maria patungong Bet- lehem upang magpatala. Nang isilang si Jesus, nakagawa si Maria ng kuna nang inihiga niya si Jesus sa isang sabsa- ban, o labangan na gamit sa pagpapakain ng mga baka. Walang sinabi kung may mga hayop na naroroon. Ang mga Ipinrope- siyang mga Palatan- daan ay Lumitaw sa Lupain ng Amerika Helaman 14:1-5; 3 Nephi 1:15-21 ANG LUPAIN NG AMERIKA Tulad ng ipinropesiya, sa araw ng pagsilang ni Cristo, may isang araw at gabi at isang araw na puno ng liwanag sa kontinente ng Amerika. Isang bagong bituin ang lumitaw sa kalangitan. Narinig ng mga Pastol ang Tungkol sa Pagsilang ni Cristo Lucas 2:8-17 MALAPIT SA BET- LEHEM Sa panahong ito ng taon, pinapastol ng mga pastol ang kanilang mga kawan sa labas sa araw at gabi. Dito sila naroroon nang nagpakita sa kanila ang isang anghel, na sinasabihan sila tungkol sa pagsilang ng Tagapag- ligtas. Matapos ang pahayag ng anghel, isang pangkat ng mga anghel ang lumitaw, na niluluwal- hati ang Diyos. Matapos marinig ito, nagmamadaling tumungo sa Bet- lehem ang mga pastol upang makita si Jesus. Nang makita nila Siya, iniwan nila sina Jose at Maria at nagpatotoo sa ibang tao tungkol sa kanilang nakita.
O D A Y S N E S I L / N E N T S U I J S R A L © O T S R C T A N O E M S A N S I I ; N O S R A P L E D N , L O T S A P A G M A S A T L A B A B G A P I Y E K C R B H P E S O I J N M E H E L T E B G N O G N U T A P N A A D G N A N , S A K A T G A P M O C . T L A S D O O G G N O D A Y S N E S I L / N O T C E L L O C T R A E L B B C S S A L C E H T © S E D O R E H G N R A H I I I N N A P A R A H A S S A T N A P A G M ; M O C . T L A S D O O G G N G N A ; N O T H G U A N C M N O J I N , O T S R C I N G N A L S G A P G N A I Y E K C R B H P E S O I J N , S A T G L G A P A G A T G N A S I G N A G N A L N S I A S A L U M E Y L A T E D ; L L A D C O T A D E S O R S E G A M N A M E G D R B / N R A E L I T A K O O L © N O T C E L L O C E T A V R P / ) / I I 1 5 9 1 - 7 6 8 1 ( E S O R B M A Y E L D U D T R E B O R N , S U S E J Y A K P A N A H A H G A N A N S A T N A P A G M Si Jesus ay Tinuli, Binigyan ng Pangalan, at Itinanghal sa Templo Lucas 2:21-38; James E. Talmage, Jesus the Christ, 95 BET- LEHEM Matapos ang walong araw, tinuli si Cristo at binigyan ng pangalan, ayon sa kaugalian ng mga Judio. Pinangalan Siyang Jesus, o "Yeshua," na ibig sabihin ay "Taga- pagligtas" sa Hebreo. Ayon sa kaugalian ng mga Judio ang babae ay dapat maghintay ng 40 araw mata- pos manganak bago pumasok sa templo. Nang matapos ang 40 araw, dinala nina Maria at Jose si Jesus upang itanghal sa templo. Doon ay nakita nila si Simon, na pinangakuan na kanyang makikita si Cristo bago siya mamatay. Nakilala niya si Cristo, tinanggap niya Siya sa kanyang mga bisig, at niluwalhati ang Diyos. Nagpropesiya rin siya tungkol sa misyon ni Cristo sa lupa. Si Ana, na isang propetisa, ay sinaksihan rin si Cristo sa templo. Siya rin ay nagpatotoo tungkol sa Kanyang misyon. Nagtanong ang mga Pantas na Lalaki kay Herodes Tungkol kay Cristo Mateo 2:1-10 JERUSALEM Isang di malaman na bilang ng mga Pantas na Lalaki "mula sa silangan" ang nagtungo sa Jerusalem upang hanapin si Cristo. May nakita silang isang bagong bituin sa langit, na nagpahiwatig na si Cristo ay isinilang. Tinanong nila si Haring Herodes, ang hari ng Judea na itinalaga ng Roma, kung saan maaaring makita ang sanggol. Nabahala si Herodes sa posibilidad ng isang bagong hari, ang Mesiyas, na inakala niyang sasakop sa kanyang kaharian. Hindi sinasabi sa mga Pantas na Lalaki ang kanyang mga pangam- ba, hiniling niya sa mga ito na ipaalam sa kanya kung saan nila natag- puan si Cristo. Binalak niyang patayin Siya. Natagpuan ng mga Pantas na Lalaki si Cristo at Naghan- dog ng mga Regalo Mateo 2:9-12; Bible Dictionary, "Magi" BET- LEHEM Nakita sa wakas ng mga Pantas na Lalaki si Cristo. Binanggit ni Mateo na natagpuan nila si Jesus sa kanyang bahay na isang "bata," na nangangahulu- gang dumating sila nang hindi kukulangin sa isang taon mata- pos ang pagsilang ni Cristo. Ibi- nigay nila sa Kanya ang ginto, kamangyan, at mira - mahahala- gang regalo na nagpapatunay ng katayuan ni Jesus bilang hari. Sa isang panaginip, sinabi- han ang mga Pantas na Lalaki na huwag sabihin kay Herodes ang kanilang mga natuklasan. Binalaan si Jose na Tumakass Papun- tang Egipto Mateo 2:13-16, 19-23 BET- LEHEM, EGIPTO, AT NAZARET HIndi na nag- ulat ang mga Pantas na Lalaki kay Herodes tulad ng kanilang sinabi. Gumanti si Hero- des sa pamamagitan ng pag- uutos na lahat ng mga batang isinilang sa Betlehem na may edad dalawang taon pababa ay dapat paslangin. Nabigyang- babala sa pamamagitan ng isang pangita- in, dinala ni Jose sina Maria at Jesus sa Egipto. Nanatili sila roon hanggang sa pumanaw si Hero- des. Sa pagpanaw ni Herodes, isang anghel ang nagpakita kay Jose sa isang pangitain, sinasabi sa kanyang ligtas nang bumalik sa Israel. Ngunit nang malaman niyang ang anak ni Herodes ang kasalukuyang namumuno, dinala ni Jose ang kanyang pamilya sa Nazaret sa Galilea sa halip na sa Judea, at sa gayon ay nagsimu- la ang buhay ni Cristo bilang Jesus ng Nazaret. Paglipas ng ilang taon Siya ay bibinyagan, gagawa ng mga himala, at ganap na isasagawa ang Kanyang kamangha- mangha, walang- hanggang Pagbabayad- sala. D i s y e m b r e 2 0 1 7 19
20 L i a h o n a
Y E K C R B H P E S O I J N Y A H U B G N N N U Y A L G N A A S A L U M E Y L A T E D I Ni Elder Marcus B. Nash Ng Pitumpu Joseph Smith: KALAKASAN MULA SA KAHINAAN [Paunawa ng tagasalin: Ilang beses sinipi sa artikulong ito ang sariling sulat-kamay ni Joseph Smith. Sa Ingles, ang mga sipi ay may ilang mali sa baybay, bantas, at pagpapalaki ng mga letra. (Ang baybay ng American English ay hindi nagsimulang magkaroon ng pamantayan hanggang noong mga huling taon ng 1820s. Gayunman, para mas madaling basahin, isasalin ang mga sipi nang hindi kinokopya ang mga maling iyon.] Libu- libong taon na ang nakalipas, si Jose ng sinauna ay nagpropesiya, "Ganito ang winika ng Panginoon sa akin: Isang piling tagakita ang ibabangon ko mula sa bunga ng iyong balakang; . . . at sa kanya ay ipagkakaloob ko ang kapangyarihang isiwalat ang aking salita . . . at mula sa kahinaan siya ay gagawing malakas" (2 Nephi 3:7, 11, 13). Ako ay naantig at nabigyang- inspirasyon ng propesiyang ito na "mula sa kahinaan ay gagawin siyang malakas." Tila taliwas ito sa lohika na tatawagin ng Diyos ang mahihina upang gawin ang isang napakalaking gawain. Gayunpaman ang mga kumikilala sa kani- lang kahinaan ay maaantig ng mismong kahinaang iyon upang hanapin ang lakas ng Panginoon. Sa gayon ang mga nagpapakumbaba ng kanilang sarili nang may pananampa- lataya ay palalakasin Niya na taglay ang lahat ng kapangyarihan sa langit at lupa (tingnan sa Mateo 28:18; Mosias 4:9).1 Mula sa kanyang pagkabata, nilapitan ni Joseph Smith ang Panginoon batay sa mga kun- disyong ito. Noong 15 taong gulang si Joseph, naghangad siya ng kapatawaran ng kanyang mga kasalanan at inasam na malaman kung aling simbahan ang tama. Kanyang isinulat, "Bagaman ang aking mga damdamin ay taimtim at kadalasan ay matindi, . . . hindi maaari para sa isang tao na kasimbata ko, at walang kabatiran sa mga tao at bagay- bagay, na maka- rating sa anumang tiyak na pagpapasiya kung sino ang tama at kung sino ang mali" (tingnan sa Joseph Smith - Kasaysayan 1:8). Lubos na batid ang kahinaang ito, nagtungo siya sa Sagradong Kakahuyan upang malaman kung saan niya matatagpuan ang Simbahan ng Diyos. Nagtanong siya upang may magawa siya tungkol dito, upang makasapi siya sa simbahang iyon (tingnan sa Joseph Smith - Kasaysayan 1:18). Bilang tugon sa kanyang aba, tapat na kahilingan, ang Ama sa Langit at ang Kanyang Anak, si Jesucristo, ay nag- pakita kay Joseph. Bunsod nito, Kanilang iniligtas si Joseph Kung tayo, tulad ni Joseph Smith, ay makikilala ang ating mga kahina- an at babaling nang buong pana- nampalataya sa Panginoon, tayo rin ay magiging malakas. D i s y e m b r e 2 0 1 7 21
mula sa kapangyarihan ng diyablo at inihanda ang daan para sa Pagpapanumbalik (tingnan sa Joseph Smith - Kasaysayan 1:14-19). Hindi tinutulan ni Joseph Smith na siya ay isa sa "mahi- hinang bagay ng sanlibutan" (D at T 1:19; 35:13). Makalipas ang ilang taon binati siya ng Panginoon sa ganitong para- an: "Sapagkat sa layong ito ikaw ay aking ibinangon, upang aking maipakita ang aking karunungan sa pamamagitan ng mahihinang bagay ng mundo" (D at T 124:1). Isang Hindi Kilalang Bata Inilarawan ni Joseph ang kanyang sarili bilang isang "di kilalang bata . . . na nakatadhana sa pangangailangan ng pagkuha ng di sapat na ikabubuhay sa pamamagitan ng kanyang pangaraw- araw na gawain" ( Joseph Smith - Kasaysayan 1:23). Ipinanganak siya sa mababang katayuan sa lipunan na may limitadong pormal na edukasyon. Ang kanyang unang pagtatangka na isulat ang kanyang kasay- sayan ay nagbibigay- diin sa kanyang mahinang posisyon kung saan siya tinawag sa gawain. "Ipinanganak ako sa bayan ng Charon [Sharon] sa Estado ng Vermont sa Hilagang Amerika noong ikada- lawampu't tatlo ng Disyembre AD 1805 ng mabubuting magulang na hindi nagdalawang- isip na siguruhing matu- turuan ako sa relihiyong kristiyano[.] Sa edad na mga sampung taong gulang ang aking Amang si Joseph Smith Senior ay lumipat sa Palmyra Ontario County sa Estado ng New York at dahil nasa hikahos na kalagayan ay napi- litan kaming magtrabaho nang husto para masuportahan ang isang malaking pamilya na may siyam na anak at dahil kinailangang kumilos ang lahat ng may kakayahang tumulong sa kahit anong paraan para masuportahan ang pamilya kung kaya't hindi kami nagkaroon ng pag- kakataong makapag- aral sapat nang sabihin ko na tinu- ruan lamang akong bumasa, sumulat, at ng panimulang Aritmetika." 2 Alam na alam ni Joseph ang kanyang kakulangan sa edukasyon kaya minsan siyang tumangis na siya ay naka- kulong sa "isang maliit at makitid na piitan na tila baga lubos na kadiliman na hawak ang papel, pluma, at tinta, at isang baluktot, sira, kalat-kalat, at hindi perpektong pananalita." 3 Sa kabila nito, tinawag siya ng Panginoon upang isalin ang Aklat ni Mormon - lahat ng 588 pahina nito tulad ng unang inilimbag - na kanyang ginawa nang wala pang 90 araw. Sinumang may malinaw na pag- iisip ay maaaring maka- buo ng konklusyon na imposible para sa hindi nakapag- aral na si Joseph na makagawa ng ganitong bagay nang nag- iisa, at ang mga paliwanag na inimbento ng iba ay mas mahirap paniwalaan kaysa sa totoong paliwanag: isa siyang propeta na nakapagsalin sa pamamagitan ng kaloob at kapangyarihan ng Diyos. Ang Patotoo ni Emma Sa huling bahagi ng kanyang buhay, ginunita ni Emma Smith na noong panahong isinasalin ng kanyang asawa Kaliwa: Isang tala mula sa kasaysayan ni Joseph Smith sa kanyang sariling sulat- kamay. Kabilang pahina: Isang pahina mula sa journal ni Joseph Smith. Pansinin ang mga salitang binura.
E N A R R E T L A W N , N A T G N A P G N A N U A S A L U M E Y L A T E D I I ang mga gintong lamina, siya "ay ni hindi makapagsulat o kaya ay makapagdikta ng isang maayos at magandang liham; lalo na ang magdikta ng aklat tulad ng Aklat ni Mormon. At, bagamat ako ay kasama sa naganap na mga pangyayari, kagila- gilalas ito sa akin, 'isang kababalaghan at isang himala,' maging sa kahit kanino." 4 Sa ganitong senaryo ng kasaysayang ito, mahalagang pansinin ang unang pahina ng unang journal ni Joseph, na may petsang Nobyembre 27, 1832 (ipinapakita sa kanan). Isinulat niya ito nang halos tatlo at kalahating taon maka- raan niyang matapos ang pagsasalin ng Aklat ni Mormon. Pansinin na nagsusulat siya at pagkatapos ay binubura ang mga sumusunod na salita: "Joseph Smith Jr - Talaang Aklat na Binili upang itala ang lahat ng maliliit na pangyayari na napapansin ko." Habang hawak ko ang talaarawang ito at binabasa ang mga binurang salita, para kong nakikita si Joseph na naka- upo sa isang kabukiran sa sinaunang Amerika, isinusulat ang pambungad na pangungusap at pagkatapos ay nag- iisip na, "Hindi, parang hindi ito tama; susubukan kong muli." Kung kaya't binura niya ang pangungusap at isinulat ang, "Aklat ng Talaan ni Joseph Smith Jr na Binili noong ika- 27 ng Nobyembre 1832 para sa layuning itala ang mga mumunting ulat ng lahat ng mga bagay na napapansin ko, atbp - - " Sa huli, marahil ay hindi lubos na nasiyahan sa hindi natural at nag-aatubiling pananalita na kanyang isinulat, kanyang isinulat na, "Oh Diyos ko hayaan na ako ay gaba- yan sa lahat ng aking mga esipin Oh pagpalain ang iyong Lengkod Amen." 5 Nadama ko sa pangungusap na ito na nararamdaman ni Joseph ang kanyang kakulangan at kahi- naan, at nanawagan sa Diyos nang may pananampalataya na gabayan siya sa lahat ng kanyang ginagawa. Ngayon, ihambing ang journal entry na iyan sa kopya ng isang pahina ng orihinal na manuskrito ng Aklat ni Mor- mon na isinulat sa pagitan ng Abril at Hunyo, 1829 (maki- kita sa susunod na pahina). Pansinin ang daloy ng prosa - walang bantas, walang bura. Hindi ito isang komposisyon. Idinikta ito ni Joseph, bawat salita, habang nakatingin siya sa mga instrumentong inihanda ng Panginoon para sa kanya, kasama ang Urim at Tummim at kung minsan ay isang bato ng tagakita, gamit ang isang sumbrero upang takpan ang kanyang mga mata mula sa labis na liwanag para makita lamang nang maayos ang mga salita habang lumilitaw ang mga ito (tingnan sa 2 Nephi 27:6, 19-22; Mosias 28:13). Tulad ng iyong nakiki- ta, may malaking pagkakaiba sa pagitan ng salin ng Aklat ni Mormon at ng journal entry: ang isa ay produkto ni Joseph Smith, ang propeta, tagakita, at tagapaghayag; ang isa ay produkto ni Joseph Smith, ang tao. Kung titingnan mong maigi itong orihinal na manuskrito ng pagsasalin, may mababasa kang mga salitang maaaring nagbigay- pag- asa kay Joseph: "At ito ay nangyari na, na ako, si Nephi, ay nangusap sa aking ama: Hahayo ako at gagawin ang mga bagay na ipinag- uutos ng Panginoon, sapagkat nalalaman ko na ang Panginoon ay hindi magbibigay ng mga kautusan sa mga anak ng tao, maliban sa siya ay maghahanda ng paraan para sa kanila upang kanilang maisagawa ang bagay na kanyang ipinag- uutos sa kanila" (1 Nephi 3:7). Bago ang mga salitang ito, isinalin niya ang mga D i s y e m b r e 2 0 1 7 23
sumusunod: "Datapwat masdan, ako, si Nephi, ay mag- papatunay sa inyo na ang magiliw na awa ng Panginoon ay sumasalahat ng kanyang mga pinili, dahil sa kanilang pananampalataya, upang gawin silang malakas maging sa pagkakaroon ng kapangyarihang maligtas" (1 Nephi 1:20). Oo, ang isang tema ng Aklat ni Mormon - at ng buhay ni Propetang Joseph - ay na ang mahihina na mapagpakum- babang hinahanap ang Panginoon nang may pananampa- lataya ay ginagawang malakas, maging makapangyarihan, sa gawain ng Panginoon. Ang pagpapalakas na ito ay magaganap kahit sa tila maliliit na bagay. Halimbawa, si Joseph, na mahina sa pagbaybay, ay itinama ang pagbaybay ng pangalang Coriantumr (tingnan sa Helaman 1:15) sa pamamagitan ng kanyang panguna- hing tagasulat, si Oliver Cowdery. Noong unang idinikta ni Joseph ang pangalan kay Oliver, ang isinulat ni Oliver ay Coriantummer. May katwiran ito dahil walang salitang Ingles na nagtatapos sa "mr." Subalit, si Joseph - na mahi- na sa pagbaybay at kailangang tanggapin ang baybay na ibinigay ng Panginoon sa kanya - ay itinama ang baybay noong isinasagawa ang pagsasalin. Alam na natin nga- yon na bagaman ito ay kakaibang baybay sa Ingles, ito ay ganap na wastong baybay sa Egyptian at akmang- akma sa pamantayan noon sa Lumang Mundo. Hindi ito malalaman ni Joseph maliban sa pamamagitan ng paghahayag.6 Maaari Tayong Gawing Malakas Ang himala ng pagsasalin ng Aklat ni Mormon ay isang halimbawa ng kung paano si Joseph, mula sa kahinaan, ay ginawang malakas. Mayroon pang isa na mas perso- nal na aral: kung tayo, tulad ni Joseph, ay kikilalanin ang ating kahinaan at babaling nang may pananampalataya sa Panginoon nang buong- puso, determinadong gawin ang Kanyang kalooban, tayo rin ay gagawing malakas mula sa kahinaan. Hindi naman ibig sabihin nito na ang kahinaan ay nawawala sa mortalidad - ngunit ibig sabihin nito ay gagawing malakas ng Diyos ang indibidwal. Mapagpakumbabang tinanggap ni Joseph ang kanyang mga kamalian. Sinabi niya na noong kanyang kabataan siya ay "[nag]pakita ng kahinaan ng kabataan, at [ng] mga kalokohan na likas sa tao" ( Joseph Smith - Kasaysayan 1:28). Kalaunan sa buhay ay sinabi niya sa mga Banal sa Nauvoo na siya "ay tao lamang, at hindi nila dapat asahang perpekto [siya]; . . . ngunit kung pagtitiyagaan nila ang mga Isang sipi mula sa manuskrito ng Aklat ni Mormon na katumbas ng 1 Nephi 3:7. 24 L i a h o n a kahinaan [niya] at ng mga kapatid, pagtitiyagaan [niya] rin naman ang kanilang mga kahinaan." 7 Hindi kailanman nagpanggap si Joseph na siya ay per- pekto o walang kahinaan, gayunman kinilala niya ang kapangyarihan ng Diyos na ipinakikita sa pamamagitan niya kapag kumikilos siya bilang propeta: "Kapag nagsasalita ako bilang isang tao tanging si Joseph ang nagsasalita. Subalit kung ang Panginoon ang nagsasalita sa pamamagitan ko, hindi na si Joseph Smith ang nagsasalita; kundi ang Diyos." 8 Kung kaya, mula sa kahinaan, ginawang malakas si Joseph - sapat ang lakas kaya siya ay "nakagawa nang higit pa, maliban lamang kay Jesus, para sa kaligtasan ng mga tao" (D at T 135:3) kung ihahambing sa sinumang propeta sa buong kasaysayan. Ang ating hindi nagbabagong Diyos ay gagawin din tayong malakas sa ating kahinaan - kung babaling tayo sa Kanya nang may pananampalataya na may buong layunin ng puso, tulad ng ginawa ni Joseph.
G N B O O L - G N A H A D N A G A K A S O T R K S U N A M G N E H A M I A G M T A N O M R O M N T A L K A G N A N U A N S Y R A R B I L Y R O T S H H C R U H C I Panalangin at Kababaang- loob Ayon sa Kanyang selestiyal na kimika, binibigyan tayo ng Panginoon ng kahinaan upang pangasiwaan ang ating pagiging malakas sa tanging paraan na mahalaga sa pana- hon at kawalang- hanggan - sa pamamagitan Niya. Sabi Niya: "At kung ang mga tao ay lalapit sa akin ay ipakikita ko sa kanila ang kanilang kahinaan. Ako ay nagbibigay ng kahinaan sa mga tao upang sila ay magpakumbaba; at ang aking biyaya ay sapat para sa lahat ng taong magpapakum- baba ng kanilang sarili sa aking harapan; sapagkat kung magpapakumbaba sila ng kanilang sarili sa aking harapan, at magkakaroon ng pananampalataya sa akin, sa gayon ay gagawin ko ang mahihinang bagay na maging malalakas sa kanila" (Eter 12:27). Ayon sa banal na kasulatang ito, binibigyan tayo ng kahinaan upang tayo ay maging mapagpakumbaba. Ang mga taong piniling magpakumbaba ng kanilang sarili at magpakita ng pananampalataya sa Kanya ay magiging malakas. Ang ating pagpapakumbaba sa harap ng Diyos, kung gayon, ay isang napakahalagang katalista para ang lakas at kapangyarihan ng Diyos ay maihayag sa ating buhay. May mga tao na nag- iisip na "sila ay marurunong, inaakala nila na sila ay matatalino, at sila ay hindi nakiki- nig sa payo ng Diyos, sapagkat isinasaisang-tabi nila ito, inaakala nilang alam nila sa kanilang sarili, kaya nga, ang kanilang karunungan ay kahangalan at wala silang paki- nabang dito" (2 Nephi 9:28). Ang gamot sa kapalaluang ito ay "[ituring] na mga hangal ang [ating] sarili sa harapan ng Diyos, at bumaba sa kailaliman ng pagpapakumbaba" (2 Nephi 9:42). Mula noong kanyang kabataan, naintindihan ni Joseph na isang mahalagang susi sa paglinang ng pagpapakum- baba ay hanapin ang ating Ama sa Langit sa pamamagitan ng matapat at taos-pusong panalangin. Si Daniel Tyler, isa sa mga naunang miyembro ng Simbahan, ay ginunita ang isang panahon sa Kirtland kung saan marami ang tuma- likod sa Propeta. Ayon kay Brother Tyler, na naroroon sa isang pagtitipon kung saan nagdasal ang Propeta kasama ang kongregasyon para sa tulong ng Panginoon, inilarawan niya ang karanasan sa mga sumusunod na salita: "Narinig ko ang mga lalaki at babaeng nagdarasal . . . , ngunit noon ko lang narinig ang isang lalaking nagdasal sa kanyang Tagalikha na para bang Siya ay naroroon at parang isang mabuting amang nakikinig sa mga hinagpis ng isang masunuring anak. Si Joseph noong panahong iyon ay mangmang, ngunit ang dasal na iyon, na sa isang banda ay kumakatawan sa mga yaong inakusahan siyang naligaw ng landas . . . , ay nakibahagi sa pagkatuto at kahusayang magsalita ng langit. . . . Tila para sa akin, sa oras na alisin ang tabing, makikita ko ang Panginoong nakatayo kaharap ang Kanyang pinaka- aba sa lahat ng Kanyang mga lingkod na aking nakita." 9 Mula sa Kahinaan, Kalakasan Noong 17 lamang si Joseph, sinabi sa kanya ni Moroni na "Ang Diyos ay may gawaing ipagagawa sa akin; at ang aking pangalan ay makikilala sa kabutihan at kasamaan sa lahat ng bansa, lahi, at wika, o magiging mabuti at masama sa usap- usapan ng lahat ng tao" ( Joseph Smith - Kasaysayan 1:33). Tiwala akong noong panahong iyon, marami ang nag- isip na ang gayong pahayag ay katibayan ng kahibangan sa kapangyarihan; ngunit sa mundo ngayon na may internet, ang pangalan ng hindi kilalang batang magsasakang iyon D i s y e m b r e 2 0 1 7 25
ay tanyag sa buong mundo, at kapwa mabuti at masama ang sinasabi tungkol sa kanya. Bago tumungo sa kanilang kamatayan sa Carthage, Illinois sina Joseph at Hyrum Smith, nagbasa nang malakas si Hyrum kay Joseph at sa iba nilang kasama sa piitan at pagkatapos ay itinupi ang pahinang naglalaman ng mga sumusunod na salita: "At ito ay nangyari na, na ako ay nanalangin sa Pangino- on na biyayaan niya ang mga Gentil, upang sila ay magka- roon ng pag- ibig sa kapwa- tao. "At ito ay nangyari na, na sinabi sa akin ng Panginoon: Kung wala silang pag- ibig sa kapwa- tao ay hindi na ito mahalaga sa iyo, ikaw ay naging matapat; kaya nga, ang iyong mga kasuotan ay gagawing malinis. At dahil sa kini- lala mo ang iyong kahinaan ikaw ay gagawing malakas, maging hanggang sa pag- upo sa lugar na inihanda ko sa mga mansiyon ng aking Ama" (Eter 12:36-37). Sa literal na diwa, mula sa kahinaan ay ginawang malakas si Joseph. Nahikayat kahit paano ng kanyang kahinaan, humingi siya ng tulong sa Diyos nang buong pananampalataya, determinadong kumilos ayon sa Kanyang kalooban. Lumapit siya sa ating Ama sa Langit sa mga kundisyong ito sa buong buhay niya. Bunga nito, naranasan niya ang Unang Pangitain, isinalin ang Aklat ni Mormon, tinanggap ang mga susi ng priest- hood, inorganisa ang ipinanumbalik na Simbahan ni Cristo, at dinala sa mundo ang kabuuan ng ebanghelyo ni Jesucristo. Si Propetang Joseph ay lumakas, hindi siya ginawang makapangyarihan sa isang iglap. Dumating ito sa kanya, at darating rin ito sa iyo at sa akin, nang "taludtod sa taludtod, tuntunin sa tuntunin; kaunti rito, at kaunti roon" (D at T 128:21; tingnan din sa Isaias 28:10; 2 Nephi 28:30). Kung kaya't huwag panghinaan ng loob; ang proseso ng pagiging malakas ay unti- unti at nangangailangan ng pagtitiyaga na may matibay na determinasyong sundin ang Tagapagligtas at umayon sa Kanyang kalooban, anuman ang mangyari. Nanumbalik ang Kaloob Si William Tyndale, na nagsalin at naglimbag ng Biblia sa Ingles noong ika- 16 na siglo, ay nagsabi sa isang eduka- dong lalaking tutol na mapasakamay ng mga karaniwang tao ang Biblia, "Kung ililigtas ng Diyos ang buhay ko, bago lumipas ang maraming taon titiyakin ko na mas marami pang alam ang isang batang magsasaka sa banal na kasu- latan kaysa sa iyo." 10 26 L i a h o n a Bago tumungo sa kanilang kamatayan sa Carthage, Illinois sina Joseph at Hyrum Smith, binasa nang malakas ni Hyrum kay Joseph at sa iba ang siping ito mula sa Aklat ni Mormon. Sa isang kataka- takang pagkakatulad pagkalipas ng 300 taon, si Nancy Towle, isang kilalang naglilibot na manga- ngaral noong 1830s, ay bumisita sa Kirtland upang perso- nal na matyagan ang "mga Mormon." Sa pakikipag- usap kay Joseph at sa iba pang mga pinuno ng Simbahan, pinin- tasan niya nang matindi ang Simbahan. Ayon sa tala ni Towle, walang sinabi si Joseph hanggang sa hinarap niya ito at sinabing sumumpa ito na may isang anghel na nagpakita sa kanya kung saan matatagpuan ang mga gintong lamina. Magiliw siyang sinagot nito na ni minsan ay hindi ito nanumpa! Sa kabiguang lituhin ito, sinubukan niyang maliitin si Joseph. "Hindi ka ba nahihiya, sa gayong mga pagkukunwari?" tanong niya. "Ikaw, na isa lamang ignoranteng taga- araro ng ating lupain!" Kalmadong sumagot si Joseph, "Ang kaloob ay muling bumalik, tulad noong unang panahon, sa mga mangmang na mangingisda." 11
Ang mga salita ni Tyndale ay tila propesiya: isang batang taga- araro ang nagkaroon ng mas maraming kaalaman sa banal na kasulatan kaysa sa sinumang nabuhay, maliban sa Tagapagligtas. Walang duda, ang naipanumbalik na Simbahan at ebanghelyo ni Jesucristo ay hindi gawa ni Joseph Smith, na isang "taga- araro" ng lupain ng Amerika. Sa halip, ang mga ito ay ang gawain ng Panginoong Jesucristo na naipanumbalik sa pamamagitan ni Joseph Smith, ang Propeta. Habang pinagninilayan niya ang kanyang buhay, maaaring katulad ni Jacob noon ay nakita rin ni Joseph na "ipinaaalam sa amin ng Panginoong Diyos ang aming kahinaan upang malaman namin na dahil sa kanyang biyaya, at kanyang dakilang pagpapakababa sa mga anak ng tao, kung kaya't may kapangyarihan kaming gawin ang mga bagay na ito" ( Jacob 4:7). Batid kong si Joseph Smith, noon at ngayon, ay isang propeta ng Diyos, na ginawang malakas mula sa kahina- an. Sinabi ni Pangulong Brigham Young (1801-77): "Ibig kong sumigaw ng Aleluya, tuwi- tuwina, kapag naaalaala kong nakilala ko si Joseph Smith, ang Propeta." 12 Baga- mat wala sa akin ang pribilehiyong ito sa mortalidad, nakadarama ako ng kapayapaan sa makatang pangako na "[itatanghal] si 'Brother Joseph' sa sandaigdigan." 13 Lubos akong nagpapasalamat sa Propeta at sa kanyang kababaang- loob sa harap ng ating Diyos, na ginawa siyang malakas. Pinapasigla rin ako ng kasaysayang ito at ng doktrina na ang Diyos ay gagawin tayong lahat na malakas mula sa kahinaan kung tayo rin ay magpapakum- baba sa harap Niya at isasabuhay ang ating pananampa- lataya sa Kanya kalakip ang matatag na determinasyon na gawin ang Kanyang kalooban. ◼ ANG MABILIS NA PAGTATAMO NG KAALAMAN AT KAHUSTUHAN NG KAISIPAN NI JOSEPH SMITH "Sentro ng buong ministeryo ni Propetang Joseph ang kanyang angking kabataan, ang kanyang mababaw na pormal na edukasyon, at ang kanyang napakabilis na pagtatamo ng kaalaman at kahustuhan ng kaisipan. Siya ay 14 na taong gulang nang tanggapin niya ang Unang Pangitain at 17 taong gulang sa unang pagbisita ng anghel Mula sa mensaheng, "Out of Weakness He Shall Be Made Strong," na ibini- gay sa 70th Annual Joseph Smith Memorial Devotional sa Logan, Utah, USA, noong Pebrero 10, 2013. MGA TALA 1. Salamat sa mga kasama ko, lalo na kina Richard E. Turley Jr at Jed Woodworth sa Church History Department, sa kanilang naisipang suhestiyon. 2. Joseph Smith, sa The Joseph Smith Papers, Histories, Volume 1: 1832-1844, ed. Karen Lynn Davidson at iba pa (2012), 11. 3. Joseph Smith, "Letter to William W. Phelps, 27 Nobyembre 1832," 4, josephsmithpapers .org. 4. Emma Smith, sa "Last Testimony of Sister Emma," Saints' Herald, Okt. 1, 1879, 290: inalinsunod sa pamantayan ang baybay; tingnan din sa Russell M. Nelson, "A Treasured Testament," Ensign, Hulyo 1993, 62-63. 5. Joseph Smith, sa The Joseph Smith Papers, Journals, Volume 1: 1832-1839, ed. Dean C. Jessee at iba pa (2008), 9. 6. Tungkol sa "Coriantumr" at sa pagbaybay ng mga pantanging panga- lan, tingnan sa Royal Skousen, sa Book of Mormon Authorship Revi- sited: The Evidence for Ancient Origins, ed. Noel B. Reynolds (1997), 61-93. Gamit ang mga ebidensya mula sa orihinal na manuskrito, ipinakita ni Skousen na ang mga pantanging pangalang unang beses na lumitaw sa teksto, ay wasto ang pagkabaybay. Sa mga sumunod na paglitaw ang mga pangalan ay maaaring hindi na wasto ang pagka- kabaybay, nagpapahiwatig na ibinigay ni Joseph Smith ang wastong baybay ng mga pangalan sa unang pagkakataon ngunit kalaunan ay umasa sa kung paano ito naalaala ng tagasulat. 7. Mga Turo ng mga Pangulo ng Simbahan: Joseph Smith (2007), 610. 8. Edward Stevenson, sa Hyrum L. Andrus and Helen Mae Andrus, comps., They Knew the Prophet (1974), 87. 9. Daniel Tyler, sa "Recollections of the Prophet Joseph Smith," Juvenile In- structor, Peb. 15, 1892, 127; tingnan din sa Teachings: Joseph Smith, 127. 10. William Tyndale, sa S. Michael Wilcox, Fire in the Bones: William Tyndale - Martyr, Father of the English Bible (2004), 47. 11. Vicissitudes Illustrated, in the Experience of Nancy Towle, in Europe and America (1833), 156, 157. 12. Mga Turo ng mga Pangulo ng Simbahan: Brigham Young (1997), 383. 13. "Purihin ang Propeta," Mga Himno, blg. 21. na si Moroni. Siya ay 21 taong gulang nang tinanggap niya ang mga gintong lamina at 23 taong gulang lamang nang matapos niyang isalin ang Aklat ni Mormon (nang wala pang 60 araw). Mahigit sa kalahati ng mga paghahayag sa Doktrina at mga Tipan ay ibinigay sa pamamagitan ng Pro- peta noong siya ay 25 taong gulang o mas bata pa. Siya ay 26 taong gulang nang ang Unang Panguluhan ay inorgani- sa at 30 taong gulang nang inilaan ang Kirtland Temple." Elder Dallin H. Oaks ng Korum ng Labindalawang Apostol, "Joseph, the Man and the Prophet," Ensign, Mayo 1996, 71. D i s y e m b r e 2 0 1 7 27
Mas Maganda pa Rito ang Magagawa Natin, Bahagi 2: Paghahanap sa Inyong Lugar sa Simbahan ni Jesucristo Huwag hayaan ang iba na maging hadlang para matamasa ang mga pagpapala ng pagiging miyembro ng Simbahan ni Cristo. 28 L i a h o n a
Ni Betsy VanDenBerghe Paunawa ng patnugot: Kahit gaano man kalakas ang ating paniniwala sa ebanghelyo ni Jesucristo, maaaring maging mahirap ang pananatiling tapat kung paki- ramdam natin ay hindi tayo nabibilang. Kamakailan lamang ay binigyang- pansin ng mga pinuno ng Sim- bahan ang hamong ito sa isang serye ng mga video na pinamagatang Unity in Diversity. Sa isyu noong Setyem- bre 2017, sinuri ng "We Can Do Better: Welcoming Others into the Fold" ang ating responsibilidad sa pagtanggap sa ibang miyembro. Ang artikulong ito, bahagi 2, ay tumata- lakay sa kung paano tayo magiging responsable sa ating pananampalataya, kahit na ang pakiramdam natin ay nabibilang man tayo o hindi. Matapos ang walong taong hindi pagsisimba, tumanggap si Paulo (lahat ng pangalan ay bina- go) ng tawag sa telepono mula sa kanyang bish- op sa Brazil at kinukumusta siya. Matagal nang gustong bumalik ni Paulo, ngunit maraming mga alalahanin ang pumipigil sa kanya sa lubusang pagkaaktibo. Paano niya maiiwasang ihambing ang sarili, na wala pa ring asawa, sa mga nag- asawa na at may mga anak? Magkakaroon ba siya ng mga kaibigan sa simbahan matapos ang napaka- tagal na panahon, at kung mayroon man, ano kaya ang iisipin nila tungkol sa kanya? Mararamdaman pa rin ba niya ang Espiritu tulad noong binyagan siya at noong nasa misyon siya o magkakaroon ba siya ng sapat na pananampalataya na tumanggap ng mga tungkulin? Isang buwan matapos ang tawag na iyon sa telepono, napanood ni Paulo si Pangulong Dieter F. Uchtdorf, Panga- lawang Tagapayo sa Unang Panguluhan, na nagbigay ng mensahe sa kumperensya na pinamagatang "Halina, Suma- ma sa Amin." 1 "Matindi ang tama sa akin ng mensaheng iyon," paggunita niya, at sa loob ng ilang linggo ay natag- puan niya ang sariling nakaupo sa parking lot ng simba- han, nanginginig at nag- aalay ng tahimik na panalangin para magkaroon ng lakas ng loob na lumabas ng kotse at pumasok sa gusali. "Lahat ay hindi perpekto," paggunita niya sa kanyang unang taon matapos bumalik. Hindi madaling makibagay. Ngunit ang pakiramdam na pagkakaugnay sa Tagapaglig- tas at isang matinding hangaring magkaroon ng temple recommend ang tumulong sa kanyang mapaglabanan ang kanyang mga pangamba. Nagsimula siyang magbasa ng mga banal na kasulatan at magdasal muli. "Kung hindi ka susuko, makakakuha ka ng lakas at mararamdaman mong pinagpapala ka ng Panginoon," payo niya sa mga nahi- hirapang maramdamang tanggap sila. "Mayroon akong patotoo na ito ay Simbahan ni Cristo, ngunit sa Kanya mo lamang makikita ang tunay na pagiging kabilang." Ang kuwento ni Paulo ay kumakatawan sa maraming punto na inilalarawan ng mga pinuno ng Simbahan sa serye ng video na Unity in Diversity. Ang kanilang mga mensahe ay nagbibigay ng pag- asa at payo sa mga naka- karamdam na hindi sila nabibilang. Minsan pakiramdam natin ay nag- iisa tayo kahit nasa simbahan, ngunit, tulad ng itinuro ng mga lider at mga miyembrong ito, may mga bagay na maaari nating gawin upang tulungan natin ang ating sarili na mapaglabanan ang mga hamon tulad ng pagkakabukod o kaya ay pangit na pakikitungo ng iba. Maaari nating iwasan ang mga paghahambing, umusad sa gitna ng kawalang- katiyakan, batid na ang pagba- balik ay laging posible, at higit sa lahat, magtiwala sa Tagapagligtas. Iwasan ang mga Paghahambing: Tayong Lahat ay Pagpapalain sa Huli "Kapag nag- umpisa kayong ihambing ang inyong sarili, sa isa't isa, maaari itong humantong sa kawalang pag- asa o kaya ay sa kapalaluan. . . . Ang mga pagpapala ay dumara- ting nang agaran. Ang mga pagpapala ay dumarating nang matagalan. Kung minsan ang mga pagpapala ay naghihin- tay sa atin, sa paniwala ko, matapos tayong makatawid sa D i s y e m b r e 2 0 1 7 29
tabing. . . . Sa huli, makatitiyak tayo na ang pangako na buhay na walang hanggan ay para sa lahat." - Elder Gary E. Stevenson ng Korum ng Labindalawang Apostol "Lumipat si Rochelle sa isang disenteng duplex sa lugar ng mayayaman sa kanluraning Estados Unidos matapos gumugol ng panahon sa isang bahay-kalinga. Diborsya- da at maraming anak, dalawa ang trabaho niya, kung minsa'y tatlo, para makabili ng pagkain at makabayad ng upa, at pasulput-sulpot lang sa Simbahan simula nang mabinyagan. "Kahit halos lahat ng nasa bago kong ward ay tila mas mayaman kaysa sa akin," paliwanag niya, "kinaibigan nila ako at tinanggap ang paraan ng aking pananamit. Tala- gang nagmalasakit silang lahat." Bagama't hikahos sa buhay, hindi nagdamdam si Rochelle sa iba nang dahil lang sa mas mayaman sila. "Gusto kong maging mas panatag, siyempre pa, pero hindi ko tiningnan kailanman ang bahay ng aking mga kapwa at hindi ko nadama na pinabayaan ako ng Diyos," paggunita niya. "Nadarama ko na katabi ko Siya kahit mali ang aking mga pagpapasiya." Bagama't mahirap ang iskedyul ni Rochelle sa trabaho kung minsan, sa huli ay tinulungan siya ng mga ward leader at kaibigan niya na matupad ang kanyang panga- rap na makapasok sa templo. "Ang regular na pagpunta sa templo ay tinutulungan akong magpasalamat sa aking narating," pagpuna niya. "Hindi ako nag-aalala na tila nalalagpasan na ako ng iba." Inaamin ni Rochelle na nahihirapan sila ng kanyang mga anak na babae at "hindi sila isang perpektong pamil- yang LDS." Subalit kinikilala rin niya na "lahat ay may mga problema at walang pamilyang talagang perpekto," isang pananaw na naghihikayat sa kanya na huwag maghina- la sa iba kundi sa halip ay magtuon sa kanyang relasyon sa Diyos. 30 L i a h o n a "Nakikita ng mga anak ko ang malaking kaibhang nai- dulot ng ebanghelyo sa buhay ko," wika niya. "Nadarama ko rin ang kaibhang iyan at sapat ang kaabalahan ko sa gawain, pamilya, at Simbahan kaya wala akong panahong magkumpara. Masaya lang akong makatahak sa tamang landas." Manatiling Malakas: Kaya Kang Baguhin ni Cristo "Ang taong itong nakaupo sa tabi ko na hindi ako pinapansin o gusto pa ngang lumayo sa akin . . . ay hindi binabago ang tunay na nararamdaman ni Cristo para sa akin at sa mga maaari kong magawa dahil kay Cristo. . . . Ang bawat indibiduwal ay kailangang maging determina- do na magkakaroon sila ng puwang sa kaharian ng Diyos [at sa] katawan ni Cristo, at ang iba pa na walang pagpapahalaga o pabaya o mas malala ay hindi kayang pigilan ito." - Elder D. Todd Christofferson ng Korum ng Labindalawang Apostol Habang lumalaki, nagsisimba inasam ni Matthew sa maliliit na branch. Siya at ang kanyang asawa, isang convert o binyagan mula sa Ukraine, ay nasanay sa iba't ibang tungkulin at talagang aktibo sa pakikipag- ugnayan sa mga internasyonal na komunidad ng LDS ngunit pagla- on ay lumipat sila sa Estados Unidos. Dahil sa malalaking ward at inaasahan nilang mga kaibang kultura ay naram- daman nilang "hindi sila kailangan at walang layunin," paggunita niya. "Tila hindi namin kayang makibagay. Pakiramdam namin ay hindi kami pinapansin, na kulang sa sigla at pakikipag- ugnayan sa mga tao kapag Linggo." Ang kanilang kabiguan ay umabot sa sukdulan nang, matapos lumipat sa ibang lungsod, si Matthew at ang kan- yang asawa ay nasabik na mabisita ng isang lokal na lider ng priesthood na ang pakay sa pagdalaw ay nauwi sa paghiling sa kanila na patahimikin ang kanilang maingay na anak tuwing sacrament meeting. Labis na nasaktan, napag- isip ni Matthew na huwag nang bumalik sa lokal na meetinghouse. "Ang pumigil sa akin," paliwanag niya, "ay ang aking patotoo na ito ang Simbahan ng Panginoon at nais ng Tagapagligtas na naroon ako. Ang pakikilahok sa ebanghelyo ay may mga kapalit na higit pa sa anu- mang sakit o personal na engkuwentro na mararanasan ko sa buhay na ito." Kung minsan sa mga sitwasyon sa Simbahan ay naka- darama tayo ng kalungkutan, naisasantabi, at hindi kaila- ngan, isang kalagayan na hindi kakaiba sa mga Banal sa Huling Araw. Inilarawan ng Katolikong manunulat na si David Mills ang hamon na kinakaharap ng mga taong nagsisimba sa pakikisalamuha sa mga "mas maykaya o mas maralita, sa higit o hindi ganoong nakapag- aral na tulad mo. Maaaring sila ay kaiba sa iyo sa lahi o pangkat etniko o edad." Maaaring hindi natin piliin ang sinuman sa kanila para sa ating iba't ibang social network, paliwa- nag niya. Subalit, kasama sa pagiging matapat sa relihiyon ang pakikisalamuha sa mga tao na hindi natin pinipili at
"naglalaan ng isa sa iilang lugar na lamang na natitira na maituturing na komunidad sa halip na isang network. . . . Kailangan mong matutuhang mahalin ang mga taong ito, o kaya ay kumilos nang may pagmamahal man lang, kahit na ayaw mo." 2 Ang pag- asa sa Diyos kapag hindi mo ma- block o ma- unfollow ang mga tao sa iyong komunidad na pangrelihiyon ay madalas na siyang tanging paraan upang mapaglabanan ang hamon. Natagpuan ni Matthew na ang pagsalig na ito sa kabanalan ay napakahalaga upang manatiling aktibo sa Simbahan. "Ang tanging bagay na nagtulak sa aking magpatuloy kung minsan ay ang patotoo ko kay Cristo," paliwanag niya. "Ang ebanghelyo ay mas malaki kaysa sinuman sa atin. Nakikita ni Cristo ang hindi natin nakiki- ta, nalalaman ang mararating natin, at may puwang para sa lahat." Si Jasmin, isang miyembro sa katimugang Estados Unidos, ay umaamin na "sa aking ward nahihirapan akong makisalamuha sa isang sister na tila masyadong nakikialam sa buhay ko, at hinayaan kong maging had- lang ito sa pagbalik sa simbahan." Ngunit nang ang malasakit para sa kanyang batang anak ay nagsimulang maging mas matimbang kaysa sa kawalan ng kasiguru- han sa magiging kalagayan niya kung babalik siya, batid ni Jasmin na oras na upang "huwag hayaan ang sinasabi ng iba tungkol sa akin ang magpataboy sa akin palayo kay Cristo - madama ko man o hindi na may isang tao sa ward na minamaliit ako." Nagkaroon siya ng sapat na lakas ng loob na lumabas isang Linggo kahit napakalakas ng bagyo kung saan agad na naramdaman ng kanyang maliit na pamilya na tina- tanggap sila ng mga kaibigan na maaaring tumulong sa kanilang umunlad sa Simbahan ni Jesucristo. "Pinagsisihan ko ang pag- alis," sabi niya. "Ngunit nagpapasalamat ako na hindi ako sumuko at nagpatuloy ako, dahil ang ebanghelyo ay hindi tungkol sa iba - o tungkol sa akin - tungkol ito sa aking Tagapagligtas." Humakbang Patungo sa Kadiliman: Susunod ang Liwanag "Ang likas na lalaki at ang likas na babae ay nagsasa- bing, 'Walang posibilidad na gagawin ko ang hakbang na ito [at] lalakad tungo sa kadiliman hanggang sa magkaroon ng liwanag at makita ko kung saan ako patutungo. Ang kinakailangan ay gawin natin ang hakbang na ito, inaa- sam na kapag kumilos tayo, bibiyayaan tayo ng higit na pang- unawa." - Elder David A. Bednar ng Korum ng Labindalawang Apostol Minsan ay mahirap para sa mga bagong miyembro na manatiling naka- angkla sa ebanghelyo kung wala silang ganap na katiyakan sa hinaharap. Ang matutuhan ang aspetong ito ng pananampalataya para kay Mei- Hsin, isang maybahay sa Taiwan, ay kasama ang panghihikayat ng ebanghelyo na magluwal ng mga bata sa mundo, isang mapanghamong hakbang dahil "laganap sa aking kultu- ra ang magkaroon lamang ng isang anak o sa halip ay D i s y e m b r e 2 0 1 7 31
mag-alaga ng isang hayop," sabi niya. Bawat pagbubuntis ay nangangailangan na magkaroon siya ng pananampa- lataya na humakbang tungo sa kawalang-katiyakan at huwag pansinin kung minsan ang matinding pamumuna mula sa mga kamag- anak at kultura sa kabuuan. Madalas, ang pagsulong ay nangangailangang humak- bang sa kawalang-katiyakan, na maaaring nakakatakot sa yaong mga bago sa pananampalataya. Kinakailangan dito ang pagkakaroon ng tiwala na ang Panginoon ang tutulong sa kanila habang daan. Ang pagka- asiwa at kawalang- kasiguruhan, pagtitiyak ni Elder Bednar, ay isang normal na bahagi ng ating proseso ng pagkatuto at pag- unlad, ngunit kung minsan ang ating mga hak- bang tungo sa kawalang- katiyakan - may kinalaman man sa pagbuo ng pamilya o pagbabalik- loob sa Simbahan - ay lubos na nakakatakot dahil ang patunay ay dumara- ting matapos ang pagsubok sa ating pananampalataya (tingnan sa Eter 12:6). Tumanggap si Mei- Hsin at ang kanyang asawa ng gayong patotoo matapos bumuo ng pamilya. "Masaya kami at lubos na nagpapasalamat para sa aming mga anak," sabi niya. "Natuto kaming mamuhay nang matipid, na magtulungan at mahalin ang isa't isa. Nagpapasalamat ako na iniluwal namin sila sa mundo." Madalas, ang mga unang hakbang ang pinakamahirap. "Sa unang beses natin [ng paghakbang sa kadiliman]," ayon kay Elder Bednar, "hindi ito pagdududa, ngunit 32 L i a h o n a may kaunting kawalan ng kasiguruhan, kahit kaunting pangamba, na normal lang naman." Bagama't ang proseso ng pag- usad ay hindi talagang maayos ("hindi perpektong siklo na hindi nagagambala"), paliwanag niya, kalau- nan ay maaari tayong umunlad nang "taludtod sa talud- tod," kasama ang ating pananampalataya na patuloy na nadaragdagan. Ang pag- unlad ay kailangan ng pagsasanay, payo ni Lazare ng Georgia, isang convert sa bansang nasa hangga- nan ng Russia at Europa. Ang matutuhang pagkatiwalaan ang kanyang mga kaibigang LDS ang kanyang unang hak- bang, at pagkatapos ay pumayag siyang tanggapin ang isang basbas ng priesthood. "Makakausad na ako sa mga talakayang pangmisyonero," paliwanag niya. Sa paglago ng pananampalataya ni Lazare kay Jesucristo, "Ginawa ko ang malaking hakbang na pagpapabinyag kahit na hindi ako sigurado nang 100 porsiyento. Ngunit binigyan ako ng Panginoon ng lakas ng loob sa bawat yugto, at labis akong nagpapasalamat na ginawa ko ito." Huwag Sumuko "Sa mga taong iniisip na nagkasala sila nang sobra o ginawa ito nang sukdulan sa matagal na panahon at kahit paano ay hindi makabalik sa simbahan: Ipinapahayag ko na walang sinumang maaaring maging mas mababa kaysa sa ningning ng liwanag ni Cristo. Hindi ito posible." - Elder Jeffrey R. Holland ng Korum ng Labindalawang Apostol
Habang lumalaki sa isang tapat na pamilyang LDS sa Utah, USA, nadama ni Brian na parang hindi para sa kanya ang Simbahan. "Natutuwa ako sa mga larong fan- tasy, mga pelikula, at rock music," sabi niya, "hindi sa mga Scout, banal na kasulatan, seminary, at sports." Nang dumating ang panahon na maaari na siyang umalis sa kanila, lumipat siya sa isang apartment at "tinanggap ko ang mga paraan ng mundo, kasama na ang seks at dro- ga." Matapos ang mahabang panahon na binansagan ni Brian na "magulong pamumuhay at pag- e- eksperimento," nagkaproblema siya sa pera at tinanggap siyang muli ng kanyang mga magulang, bagama't hindi siya bumalik sa simbahan. Ang pagsilang ng kanyang kapatid na babae ang nagtu- lak kay Brian upang muling suriin ang kanyang mga pana- naw. Nang kinarga niya ito sa unang pagkakataon, ginunita niya, "alam kong hindi siya isang uri lamang ng hayop." May kaunting alinlangan, dumalo siya sa baby blessing ng kapatid, at nang nakatapat na sa kanya ang sacrament, "ipinasa ko ito nang hindi ako nakikibahagi, ngunit may bahagi ng aking pagkatao na nakaramdam ng espirituwal na pagkagutom dito." Pilit na inaayos ang kanyang magkakasalungat na dam- damin, nagsimulang magsulat ng journal si Brian. "Nanatili akong gising at isinusulat ang aking problema sa espi- rituwalidad isang gabi," sabi niya, "at nagkaroon ako ng kauna- unahan kong karanasang espirituwal, subalit hindi sa tamang panig." Nakaramdam siya ng buktot, may poot, galit na puwersa na pilit na sinasakop ang kanyang kalulu- wa. "Matapos iyon," paliwanag niya, "alam kong kailangan ko ang Panginoon." Ngunit dahil labis na napalayo na siya sa Simbahan, napaisip si Brian, "Ako ba ay karapat- dapat pa sa Kanyang tulong at proteksyon?" Tinanong din niya kung maaari ba siyang makibahaging muli ng sacrament. Mahirap ang daan pabalik. Ang pagtigil sa paninigarilyo ay hindi madali, ang pagtatapat sa bishop ay nangailangan ng lakas ng loob, at ang pagtalikod sa mga dating kaibigan at gawain ay mahirap. Ang kanyang pamilya, nobya, at bishop ay sinuportahan siya, ngunit nadiskubre ni Brian ang kanyang pangunahing pinagkukunan ng lakas kay Jesucristo. "Nalaman ko na sabik ang Panginoon na tulungan ako," paggunita niya. "Nabuksan ang mga bagong oportunidad upang mapalitan ang aking mga dating pinagkakaabala- han. Sa mas matinding pagsisikap kong ginagawa upang isabuhay ang ebanghelyo, mas nagiging malinaw ang aking tinatahak na daan." Habang nagtitiwala si Brian sa Pangino- on at nadiskubre ang Kanyang kahandaang magpatawad at magpagaling, ang sacrament ay nagkaroon ng mas malalim na kahulugan para sa kanya at tinulungan siyang mapalapit sa Tagapagligtas. "Bagama't nakibahagi ako ng tinapay at tubig sa simbahan noong ako ay bata pa nang makailangdaang- ulit, sa wakas ay nagawa kong makibahagi sa sacrament na parang sa unang pagkakataon pa lamang." Walang Ibang Sapat na Makahahalili sa Inyong Ginagampanan Pagbaba sa kotse at pagpasok sa simbahan, pakikisala- muha sa ibang mga miyembro, pagtatagumpay sa masa- sakit na sitwasyon, pagsasabuhay ng ebanghelyo nang walang kasiguruhan sa kinabukasan, at pagtatapat ng mga kasalanan - lahat tayo ay tumatahak sa mahihirap at walang kasiguruhang mga landas patungo sa punungka- hoy ng buhay (tingnan sa 1 Nephi 8). Ang ating personal na tipan na sundin ang Tagapagligtas ay lubhang mahalaga para sa ligtas na pagdating. Habang ang pagbibigay ng lakas ng loob, pag- ibig, at pagtanggap mula sa mga kapwa miyembro ng Simbahan at mga pinu- no ay mahalaga, bawat isa sa atin ay maaaring maharap sa mga pagkakataong dapat tayong pumayag na sundin ang Tagapagligtas, kahit na pakiramdam natin ay mag- isa natin itong ginagawa. Ibilang ang iyong sarili sa Simbahan ni Jesucristo. Huwag maghambing, hayaang baguhin ka ni Cristo, gumawa ng mga hakbang ng pananampalataya na magagantimpalaan, at dapat mong malaman na hindi pa huli ang lahat upang magbalik. "Samakatwid, kung kayo ay magpapatuloy, nagpapakabusog sa salita ni Cristo, at magtitiis hanggang wakas, masdan, ganito ang wika ng Ama: Kayo ay magka- karoon ng buhay na walang hanggan" (2 Nephi 31:20). ◼ Ang awtor ay naninirahan sa Utah, USA. MGA TALA 1. Tingnan sa Dieter F. Uchtdorf, "Halina, Sumama sa Amin," Liahona, Nob. 2013, 21. 2. David Mills, "Go to Church, Meet Annoying People," Peb. 1, 2017, aleteia.org/2017/02/01/go- to- church- meet- annoying- people. D i s y e m b r e 2 0 1 7 33
34 L i a h o n a Ni Getulio Walter Jagher e Silva Seminaries and Institutes Nais ng Panginoon na protektahan ang Kan- yang mga tao. Noong panahon ng matinding pag- uusig sa Simbahan, binigyang- diin Niya ang kahalagahan ng pagtitipon sa Sion "para maging isang tanggulan, at isang kanlungan mula sa bagyo" (D at T 115:6; idinag- dag ang pagbibigay- diin). Ang kanlungan at pro- teksyong ito ay makikita sa pagsasabuhay ng ebanghelyo ni Jesucristo habang ating "[sinasaliksik] ang mga kautu- san" (D at T 1:37). Kaya nga, ating suriin ang ilang mga alituntuning matatagpuan sa Doktrina at mga Tipan na kung maiintindihan at ANG Ebanghelyo ni Jesucristo ISANG KANLUNGAN AT PROTEKSYON isasabuhay, ay maghaha- tid sa atin ng proteksyon at magiging kanlungan mula sa mga tukso, kasamaan, at iba pang mga panganib na ating kinakaharap ngayon. Tayo ay Protektado Habang Hinahanap Natin ang Espiritu Santo Ang pagsama sa atin ng Espiritu Santo ay maaaring maging kanlungan at pro- teksyon mula sa mundo. Ipinangako ng Panginoon na kung si Oliver Cowdery ay "gagamitin" ang kaloob ng paghahayag, "ito ang mag- liligtas sa iyo sa mga kamay ng iyong mga kaaway, kung saan, kung hindi ito magka- gayon, papatayin ka nila at dadalhin ang iyong kaluluwa sa pagkawasak" (D at T: 8:4). Pansinin na sa pamamagitan ng tinig ng Espiritu, si Oliver Cowdery ay maaaring mapro- tektahan mula sa kamatayan at kasalanan. Ang pagtanggap ng kato- tohanan sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Espiritu Santo ay magtatanggol rin sa atin laban sa mga panuntunan ng mga tao at mula sa mga kasinungalingan at panlilin- lang ni Satanas. Ipinangako ng Panginoon na sila na "matatalino at nakatamo ng katotohanan, at tinanggap ang Banal na Espiritu bilang kanilang patnubay, at hindi mga nalinlang - katotohanang sinasabi ko sa inyo, sila ay hindi puputulin at itatapon sa apoy, kundi mananatili sa araw na yaon" (D at T 45:57; idinagdag ang pagbibigay- diin). Ang kapangyarihan ng Espiritu Santo ay sumusulat ng katotohanan sa ating mga puso at pinoprotektahan tayo mula sa panlilinlang. Ngunit ang pakikinig sa mga dikta ng Espiritu ay hin- di nangangahulugang mapo- protektahan tayo sa bawat pagsubok. Ang Bahagi 122
S E G A M Y T T E G / P P A L C D V A D I N D N U O R G K C A B ; S E G A M I Y T T E G K C O T S R E P U S A S A L U M / , R U O V A S I R U O ng Doktrina at mga Tipan ay ipinapakita na kahit karapat- dapat tayo, maaari tayong makaranas ng mga kalung- kutan at hamon sa buhay. Sa pananaw at karunungan ng Diyos, na "[nakaaalam ng] lahat ng bagay na ito" (D at T 127:2), "ang lahat ng bagay na ito ay magbibigay sa [atin] ng karanasan, at para sa [ating] ikabubuti" (D at T 122:7). Tayo ay Protektado Habang Sinusunod Natin ang mga Buhay na Propeta Noong araw na itinatag ang Simbahan, iniutos ng Pangino- on sa Kanyang mga Banal na pakinggan ang propeta: "Kayo ay tatalima sa lahat ng kanyang mga salita at kautusang ibibigay niya sa inyo tuwing siya ay tatang- gap ng mga ito, naglalakad nang buong kabanalan sa harapan ko; "Sapagkat ang kanyang salita [ng Pangulo ng Simba- han] ay inyong tatanggapin, na parang mula sa sarili kong bibig, nang buong pagtitiis at pananampalataya. "Sapagkat sa pamamagitan ng paggawa ng mga bagay na ito ang pintuan ng impi- yerno ay hindi mananaig laban sa inyo; oo, at itataboy ng Panginoong Diyos ang mga kapangyarihan ng kadi- liman mula sa harapan ninyo, at payayanigin ang kalangitan para sa inyong ikabubuti, at sa ikaluluwalhati ng kanyang pangalan" (D at T 21:4-6). Sinabi sa atin ng Panginoon sa Doktrina at mga Tipan na "sila na hindi makikinig sa tinig ng Panginoon, ni sa tinig ng kanyang mga tagapagling- kod, ni tatalima sa mga salita ng mga propeta at apostol, ay ihihiwalay sa mga tao" (D at T 1:14; idinagdag ang pagbibigay- diin). Ang pakikinig at pagsasa- buhay ng mga itinuturo ng mga buhay na propeta ay magdudulot ng proteksyon at seguridad, dahil sinasambit nila ang ukol sa ating mga kasalukuyang suliranin at sinasabi sa atin kung ano ang kailangan nating gawin upang mapagtagumpayan ang mga hamong ito. Napakalaking pagpapala ang magkaroon ng mga buhay na orakulo ng Panginoon. Sa Doktrina at mga Tipan 101:43-62, gumamit ang Panginoon ng talinghaga tungkol sa isang taniman ng olibo upang ipakita ang kaha- lagahan ng pakikinig sa isang buhay na propeta. Inihambing ng talinghaga ang propeta sa isang tagapagbantay sa isang tore. Noong sinaunang panahon nagtayo ng mga tore ang mga tao kung saan ang isang tagapagbantay ay maa- aring makita ang paligid sa labas ng lungsod at magbigay ng babala sa mga tao kapag paparating ang kalaban. Nagsimula ang talinghaga Ang mga itinuturo sa Doktrina at mga Tipan ay makapagbibigay sa atin ng proteksyon mula sa mga paghihirap na ating haharapin habang naghahanda tayo sa Ikalawang Pagparito ng Panginoon. D i s y e m b r e 2 0 1 7 35
36 L i a h o n a sa: "Magtayo ng tore, upang ang isa ay matunghayan ang lupain na nasa palibot, upang maging isang bantay sa tore, upang ang aking mga puno ng olibo ay hindi masira kapag ang kaaway ay duma- ting upang sirain at kunin ang bunga ng aking ubasan" (talata 45; idinagdag ang pagbibigay- diin). Itinuro ni Elder M. Russell Ballard ng Korum ng Labinda- lawang Apostol ang tungkol sa proteksyon at mga pagpapala na nagmumula sa pagsunod sa payo ng isang buhay na propeta: "Hindi ito maliit na bagay, mga kapatid, na mag- karoon ng propeta ng Diyos sa ating kalagit- naan. . . . Kapag naririnig natin ang payo ng Panginoon na ipinahaha- yag sa pamamagitan ng mga salita ng Pangulo ng Simba- han, ang ating tugon ay dapat positibo at agaran. Makikita sa kasaysayan na may kaligtasan, kapayapaan, kaunlaran, at kaligayahan sa pagtugon sa payo ng propeta." 1 Mas mahalaga kaysa sa pisikal na proteksyon na nagmumula sa pakikinig sa mga propeta ang espirituwal na proteksyon. Kailangang- kailangan ito, dahil "si Satanas din ay nagnais na malinlang kayo, upang kanya kayong ibagsak" (D at T 50:3). Ang pakikinig sa mga propeta ay pinoprotektahan tayo mula sa mga pilosopiya ng mundo at ng [pambubulag at] pandaraya ng mga tao, kung saan sila ay naghihintay upang manlin- lang" (D at T 123:12). Protektado Tayo Kapag Tapat Tayo sa Ating Asawa Ipinapangako sa atin ng Panginoon na ang bago at walang hang- gang tipan ng kasal ay maaaring tumagal mag- pakailanman (tingnan sa D at T 132:19). Ang dok- trinang ito ng kadakilaan ay isang kanlungan mula sa mga kasinungalingan sa pakikipag- ugnayan na salot sa ating mundo. Bagama't mara- ming makamundong tinig ang nagsasabi na ang kasal ay makaluma, nakakaabala, o hindi kailangan, ipinapahayag ng tinig ng Panginoon na, "Sinuman ang nagbabawal ng pagkakasal ay hindi inorden ng Diyos, sapagkat ang kasal ay inorden ng Diyos sa tao" (D at T 49:15). Itinuturo sa atin ng Panginoon kung paano natin poprotektahan ang pagsasa- ma ng mag- asawa: "Inyong mahalin ang inyong asawa nang buo ninyong puso, at pumisan sa kanya at wala nang iba" (D at T 42:22). Ipinaliwanag ni Pangulong Spencer W. Kimball (1895- 1985) ang likas na pagsaklaw sa lahat ng bagay ng kautu- sang ito: "Kapag sinabi ng Pangino- on na buo ninyong puso, hindi nito tinutulutan ang pagbabahagi ni paghahati ni pagkakait. At, sa kababai- han, ang ibig sabihin nito'y: 'Inyong mahalin ang inyong asawa nang buo ninyong puso at pumisan sa kanya at wala nang iba.' "Ang mga salitang wala nang iba ay nag- aalis sa sinu- man at anuman. Kung gayon ang kabiyak ang nakahihigit sa buhay ng bawat isa sa mag- asawa, at ni ang kasiya- han sa pakikihalubilo sa iba, ni pagtatrabaho, ni pulitika o anupamang ibang interes o tao o bagay ay hindi dapat higit na pahalagahan kaysa sa asawa." 2 Ang nakikita natin ay tunay na makakaapekto sa S E G A M Y T T E G M O C . L P E R U T A N / S A R E R T N O C O D U A L C / I N D N U O R G K C A B ; N H A Y P O K G N R A A A M I I D N H I , K N S H S R E K N A R B I I I N G N H T Y R E V E G N S O O H C A S A L U M E Y L A T E D I I
atin sa mabuti man o masa- ma. Sa palagay ko ito ang dahilan kung bakit tayo binalaan ng Panginoon sa kasunod na talata: "At siya na titingin sa isang babae upang magnasa sa kanya ay magtatatwa sa pananampala- taya, at hindi makatatamo ng Espiritu; at kung hindi siya magsisisi siya ay ititiwalag" (D at T 42:23; idinagdag ang pagbibigay- diin). magpapatuloy na maging matapat sa lahat ng bagay, ay hindi mapapagod sa isipan, ni madidiliman, ni sa katawan, sa bisig, ni sa kasu- kasuan; at hindi malalaglag sa lupa nang hindi namamalayan ang kahit isang buhok sa kanyang ulo. At sila ay hindi magugu- tom, ni mauuhaw" (D at T 84:80). Pansinin na itinutulot ng Panginoon na dumanas tayo ng mga paghihirap ngunit nangangako na tayo ay nasa Kanyang banal na pangangalaga. mag- anak; at isang mapa- kikinabangang pintuan ang mabubuksan para sa kanila, mula ngayon" (D at T 118:3). At ang matatapat na mis- sionary ay pinangakuan na "ang [inyong] mga kasalanan ay patatawarin, at [kayo] ay makapapasan ng bungkos sa [inyong] likod" (D at T 31:5). Ang pagpapalang ito ay kan- lungan para sa ating mga kaluluwa. Upang maprotektahan mula sa mga pagsalakay ng kaaway, ang ating mga mata at puso ay dapat lamang nakabaling sa ating asawa at sa Panginoon. Huwag na nating igala ang ating mga mata o pagnasa- an ang isang tao maliban sa ating asawa. Kailangan nating ikandado ang ating puso at isipan upang maprotektahan mula sa tuksong ito. Ito ang resipe ng Panginoon para sa matagumpay na pagsasama ng mag- asawa. S E Protektado Tayo Kapag Sinusunod Natin ang Batas ng Ikapu G A M I Y T T E Idinagdag pa Niya, "Ako G / M O ay papasainyong kanang kamay at sa inyong kaliwa, at ang aking Espiritu ay papa- sainyong mga puso, at ang aking mga anghel ay nasa paligid ninyo, upang dalhin kayo" (D at T 84:88). Kung pinaglilingkuran natin Siya, "ito ay mangyayari na ang kapangyarihan ay mapapasa- iyo; ikaw ay magkakaroon ng malaking pananampalataya, at ako ay mapapasaiyo at mag- papauna sa iyong harapan" (D at T 39:12). Yaong mga naglilingkod sa misyon nang buong- puso nila ay pinanga- kuan na sila "ay pagpapalain kapwa sa espirituwal at tem- poral" (D at T 14:11). Sa Doktrina at mga Tipan nakikita natin ang mga sumu- sunod na katuruan na may kinalaman sa ikapu: "Masdan, ang panahong ito ay tina- wag na ngayon hanggang sa pagparito ng Anak ng Tao, at katotohanan ito ay araw ng paghahain, at araw ng pagba- bayad ng ika- sampung bahagi ng aking tao" (D at T 64:23). C . L P E R U T A N / S A R E R T N O C O I D U A L C I N D N U O R G K C A B ; N I H A Y P O Gusto kong sabihin na ang batas ng ikapu ay salungat sa matematika dahil ang 90 ay magiging higit kaysa 100. Sa pagbibigay natin sa Pangino- on ng 10 porsiyento ng ating kita, ipinapangako Niya na "bubuksan [Niya] sa inyo ang mga dungawan sa langit, at ihuhulog [Niya] sa inyo ang isang pagpapala, na walang sapat na silid na kalalagyan" (Malakias 3:10; tingnan din sa 3 Nephi 24:10). K G N Protektado Tayo Habang Naglilingkod sa Misyon I R A A A M I D Marami tayong pagkakataon na maglingkod sa Simbahan, at ang Panginoon ay "nagagalak na parangalan yaong mga nag- lilingkod sa [Kanya]" (D at T 76:5). Itinuturo ng Doktrina at mga Tipan ang mga dakilang alituntunin tungkol sa pagli- lingkod sa misyon. N I H , K I N S I H S R E K N A I R B I N , G N I H T Y Ibinibigay din ng Pangino- R E V E on ang proteksyong ito sa mga pamilya ng mga nagli- lingkod: "Ako, ang Panginoon, ay nagbibigay sa kanila ng isang pangako na ako ang tutustos para sa kanilang mga G N I S O O H C Ipinapangako ng Pangino- on na "sinuman ang hahayo at mangangaral ng ebang- helyong ito ng kaharian, at A S A L U M Upang masuri kung gaano kalakas ang ating E Y L A T E D D i s y e m b r e 2 0 1 7 37
Tulad ng mga bantay sa isang tore, nakakakita ang mga propeta sa malayuan at nagbibigay- babala kapag may paparating na mga kalaban. 38 L i a h o n a pananampalataya, maaari nating tingnan ang ating saloobin tungkol sa batas ng ikapu. Ang pagbabayad ng ikapu ay hindi tungkol sa pera kundi tungkol ito sa pananampalataya. Itinuturo sa atin ni Pangu- long Henry B. Eyring, Unang Tagapayo sa Unang Pangu- luhan: "Sa pagdedesisyon natin ngayon na magbayad ng buong ikapu at sa patu- loy na pagsisikap na sundin ito, mapapalakas ang ating pananampalataya at, darating ang panahon na lalambot ang ating mga puso. Dahil sa pagbabagong iyon sa ating puso na dulot ng Pagbabayad- sala ni Jesucristo, na higit pa sa pagbibigay ng ating salapi at iba't ibang bagay, ay nagiging posible na manga- ko ang Panginoon, sa mga nagbabayad ng buong ikapu, ng proteksyon sa mga huling araw [tingnan sa D at T 64:23]. Makakaasa tayong magiging marapat tayong mabiya- yaan ng proteksyon kung mangangako tayo ngayong magbayad ng buong ikapu at patuloy na gagawin ito." 3 Tayo ay Protektado Kapag Sinusunod Natin ang Word of Wisdom Nabubuhay tayo sa pana- hong ang ating kalusugan ay maaaring bantaan ng mara- ming mapanganib na elemen- to. Ang Panginoon, batid kung ano ang ating hinaharap, ay nagturo kay Propetang Joseph Smith noong 1833, na "dahil sa masasama at mga paka- na na umiiral at iiral sa mga puso ng mga nagsasabwa- tang tao sa mga huling araw, binigyang- babala ko kayo, at binabalaan kayo, sa pamama- gitan ng pagbibigay sa inyo nitong salita ng karunungan sa pamamagitan ng paghaha- yag" (D at T 89:4). Yaong mga sumusunod sa batas ng Panginoon ukol sa kalusugan ay tatang- gap ng pangako na sila ay "tatanggap ng kalusugan sa kanilang pusod at sa kani- lang utak- sa- buto [pisikal na kalusugan]; at makatatagpo ng karunungan at malaking kayamanan ng kaalaman, maging mga natatagong kayamanan [intelektwal at espirituwal na mga pagpa- pala]; at tatakbo at hindi mapapagod, at lalakad at hindi manghihina [pisikal na kalusugan]." At ipinangangako ng Panginoon ang kaligtasan sa mga susunod sa batas na ito: "At ako, ang Panginoon, ay nagbibigay sa kanila ng pangako, na ang mapangwa- sak na anghel ay lalampasan sila, gaya ng mga anak ni Israel, at hindi sila papatayin" (D at T 89:18-21). Hindi nito ibig sabihin na hindi tayo mamamatay, sapag- kat ang kamatayan ay bahagi ng walang- hanggang plano. Ngunit ang "mapangwasak na T S A R A R D N A S N , E L P M E T A N R O F I L A C O T N E M A R C A S I ; S E G A M Y T T E G A S A L U M E R O T G N N A W A R A L
anghel, siya na dumarating upang parusahan ang masasa- ma dahil sa kanilang mga kasa- lanan, tulad noong sinaunang panahon na pinarusahan niya ang mga tiwaling taga- Ehipto sa kanilang kasamaan [tingnan sa Exodus 12:23, 29], ay lalam- pasan ang mga Banal." 4 na ito ay banal kapag ang mga taong nakatira dito ay dalisay ang puso at isinasabuhay ang mga kautusan ng Diyos. Kapag sumusunod tayo sa mga kautusan, tinatamasa natin ang pagsama, patnu- bay, at kapanatagang hatid ng Espiritu Santo. Kung maaaring Siya ang palagi nating makakasama, tiyak na makatatayo tayo sa mga banal na lugar. Tayo ay Protektado Habang Tumatayo Tayo sa mga Banal na Lugar Paulit- ulit tayong inuutusan ng Panginoon na "tumayo sa mga banal na lugar" (tingnan sa D at T 45:32; 87:8; 101:22). Walang alinlangang ang ating mga templo ay mga banal na lugar. Itinuro ni Pangulong Joseph Fielding Smith (1876- 1972) na: Konklusyon Nakita natin sa Doktrina at mga Tipan ang iba't ibang anyo ng proteksyon na ibini- bigay sa atin ng ebanghelyo ni Jesucristo kapag hinahanap natin at isinasabuhay ang mga alituntuning ito. Maitatanong natin kung saan matatagpuan ang proteksyong ito. protek- syon at kan- lungan na nagbibigay- lakas sa atin na mapagaan ang mga pasanin natin, magapi ang mga kasalanan at paghihirap, at gawin tayong mga Banal. ◼ Ang awtor ay naninirahan sa Curitiba, Brazil. "Kung nauunawaan natin ang ating ginagawa, ang kaloob ay magiging protek- syon sa atin habang tayo ay nabubuhay - proteksyong hindi ibibigay sa taong hindi nagpupunta sa templo. "Narinig kong sinabi ng aking ama [Pangulong Joseph F. Smith] na sa oras ng pagsubok, sa oras ng tukso, iniisip niya ang mga pangako, ang mga tipang ginawa niya sa Bahay ng Panginoon, at naging proteksyon ang mga iyon sa kanya." 5 Ang Panginoon, sa pagpa- pakita ng Kanyang pagmama- hal at awa sa mga Banal, ay nangako na Siya ay makaka- sama natin: "Magalak, maliliit na bata; sapagkat ako ay nasa inyong gitna, at hindi ko kayo pinabayaan" (D at T 61:36). "Masdan, . . . wika ng Pangino- on ninyong Diyos, maging si Jesucristo, ang inyong taga- pamagitan, na nakaaalam ng kahinaan ng tao at kung paano masasaklolohan sila na natutukso" (D at T 62:1). T S A R A R D N A MGA TALA 1. M. Russell Ballard, "His Word Ye S I N , E L Shall Receive," Liahona, Hulyo 2001, 80. P M E T A I 2. Mga Turo ng mga Pangulo ng Simbahan: Spencer W. Kimball (2006), 237-38. N R O F I L A C O 3. Henry B. Eyring, "Kahandaang Espirituwal: Simulan nang Maaga at Magpatuloy," Liahona, Nob. 2005, 40. T N E M A R C A S ; S E 4. J. Reuben Clark Jr., in Conference Report, Okt. 1940, 17; tingnan din sa Doctrine and Covenants Stu- dent Manual (Church Educational System manual, 2001), 211. G A M I Y T T E G Kasama ng mga templo, ang mga chapel at mga silid- aralan ng mga meetinghouse ng Simbahan at ang ating mga tahanan ay inilaan na mga banal na lugar. Ang mga lugar A S A Kapag isinasagawa natin ang Pagbabayad- sala at mga turo ng ating Tagapagligtas na si Jesucristo sa ating buhay, makatatanggap tayo ng L U 5. Joseph Fielding Smith, "The Pearl of Great Price," Utah Genealogical and Historical Magazine, Hulyo 1930, 103; tingnan din sa Doctrine and Covenants Student Manual, 259. M E R O T G N N A W A R A L D i s y e m b r e 2 0 1 7 39
M G A T I N I G N G M G A B A N A L S A M G A H U L I N G A R A W PAGBABAHAGI NG PAGMAMAHAL NG TAGAPAGLIGTAS SA PASKO Tuwang- tuwa ako noon na maki- pinagsilbihan Niya ang pinakaaba sa lahat ng tao. Alam ko na ang kaila- ngan kong gawin. bahagi sa Christmas campaign ng Simbahan na "Maging Ilaw ng Sangli- butan" noong 2016. Talagang inasam ko na magawa ang pang- araw- araw na mga hamon, lalo na ang ikalimang araw: "Tinulungan ni Jesus ang mga maysakit, at kaya mo rin." Lumakad ako palapit sa babae. Hindi na siya humihiyaw, ngunit naka- pikit siya at tumutulo ang mga luha sa kanyang mga pisngi. Kinuha ko ang 20 dolyar mula sa bulsa ko at iniabot ito sa kanya. Noong araw na iyon umalis ako ng trabaho at naglakad sa mahamog na kalsada ng siyudad na binabalak dalawin ang aking lolo at lola. Ang ganda ng pakiramdam ko. Panahon noon ng Pasko at napakaganda ng mundo. Ang tunog ng charity bell ay narinig sa buong paligid. Habang papalapit ako sa abangan ng trambya o sasakyan, ang tunog ng kampana ay hindi na marinig dahil sa pagsi- gaw sa bell ringer ng isang babaeng palaboy. "Pangit ba ang araw mo?" tanong ko. Tiningnan niya ako. "Oo," sabi niya. "Dinaramdam ko," sabi ko. Niyakap ko siya, at umiyak siya sa balikat ko hanggang sa dumating ang trambya. "Salamat," sabi ng babae nang "Isa kang manloloko!" sigaw niya. "Gutom ako, giniginaw, at kinuha mo ang lahat! Manloloko ka!" Hindi siya pinansin ng karamihan sa mga tao, at nagpatuloy sa pagpa- patunog ng kampana ang bell ringer. Isinuot ko ang headphones ko, ngunit naririnig ko pa rin ang babaeng sumi- sigaw ng, "Manloloko ka! Gutom na ako. Giniginaw ako." Naalala ko na mayroon akong 20 dolyar sa aking bulsa. Inisip ko kung ibibigay ko ito sa babae. "Hindi," naisip ko. "Kung ibibigay ko ito sa isang tao, dapat ibigay ko ito sa isang mabait na tao." At ipinaalala sa akin ng Espiritu ang hamon at kung sino ang sinisikap kong tularan. Si Jesus ang Hari ng mga hari, subalit Lumakad ako palapit sa babae. Hindi na siya humihiyaw, ngunit nakapikit siya at tumutulo ang mga luha sa kanyang mga pisngi. 40 L i a h o n a magpaalam na kami sa isa't isa. "At hindi lamang dahil sa pera. Salamat sa yakap. Kailangan ko ito." Ang pagyakap sa kahit sino lamang sa daan ay isang bagay na hindi ko binalak gawin, ngunit alam kong ito ay isang bagay na sigu- radong gagawin ni Jesus. Nagpa- pasalamat ako na binigyan ako ng Panginoon ng pagkakataong pagling- kuran ang iba na tulad ng Kanyang gagawin. Tinulungan ni Jesus ang mga maysakit, maralita, at nangangai- langan. Kaya ko rin. ◼ Jordan Wright, Utah, USA
T R E B B V N Y L O R A C I N N A W A R A L A L G A P S R E G O R E I L U N N A W A R A L A L G A P Dalawang malalaking kahon iyon na may pangalan ko ngunit walang nakalagay kung sino ang nagpadala. MGA CHRISTMAS PACKAGE PARA SA AKIN? Naglilingkod ako noon sa California Dalawang malalaking kahon iyon na may pangalan ko ngunit walang nakalagay kung sino ang nagpadala. Natuwa ako, at natuwa rin para sa akin ang ibang mga sister. Binuksan ko ang mga package, na puno ng mga regalo, minatamis, mga drowing ng mga bata, at iba pang mga bagay! Hindi ko mapigilang lumuha. miyembro ng isang ward na ayaw magpakilala ang nagpasiyang padal- han ako ng mga regalong Pamas- ko. Lagi akong magpapasalamat sa kabutihang- loob na ipinakita ng ward na naghatid ng labis na pagmamahal sa Bisperas na iyon ng Pasko at sa suportang natanggap ko noong nasa misyon ako. Sacramento Mission noong Pasko ng 2003. Ang kompanyon ko at dalawa pang sister missionary na kasama naming nakatira sa apartment ay nagsimulang makatanggap ng mga regalo at liham mula sa kanilang mga kamag- anak at kaibigan. Alam kong hindi magiging ganito para sa akin. Ang pamilya ko sa Argentina ay hikahos sa buhay, at ang mga sulat nila ay karaniwang nahuhuli nang dalawa hanggang tatlong buwan. Malayo ako sa aking pamilya, ngunit masaya akong magdiwang ng Pasko sa paglilingkod kay Jesucristo. "Sino kaya ang nagpadala sa akin Nalaman ko na bawat miyembro ng Simbahan ay maipadarama sa mga missionary - bagama't malayo sila sa kanilang mga tahanan - ang malugod na pagtanggap nila sa pamamagitan ng pagbibigay ng lakas ng loob at paglilingkod. Isa iyon sa pinakamaga- gandang Pasko ng buhay ko. Pinag- lingkuran ko ang Tagapagligtas at nadama ko ang Kanyang pagmamahal sa pamamagitan ng mga miyembro ng Kanyang Simbahan. ◼ ng mga package na ito?" naisip ko. Wala sa aming nakakaalam, ngunit tuwang- tuwa kaming lahat dahil sa kabutihang- loob na ito. Ilang araw makalipas ang Pas- ko, hindi ko pa rin alam kung sino ang nagpadala ng mga package. Kaya't tinawagan ko ang opisina ng mission at tinanong ang secretary kung maaari niyang sabihin sa akin ang pangalan ng tao na nagpadala ng mga package na hindi nagpa- kilala. Sinabi niya sa akin na mga Pagsapit ng Bisperas ng Pasko, nag- hahanda na kami para matulog nang isa sa mga sister ang nagsabing may nag- iwan sa pintuan ng mga package na may pangalan ko. "Para sa akin? Baka hindi!" sinabi Elisabet Andersen Bogado, Neuquén, Argentina ko, na namamangha. D i s y e m b r e 2 0 1 7 41
ANG PASKO SA MGA MATA NG ANAK KONG BABAE Isang payapang damdamin ang Sinabi niya na nais pa rin niyang manatili roon. Inakbayan ko siya at lumuhod sa kanyang tabi. nadama namin ng pamilya ko habang naglalakad kami papasok sa isang kamalig upang panoorin ang isang buhay na belen. Nakahelera ang mga hayop sa mga kuwadra, at isang lalaki at isang babae, na gumaganap bilang Jose at Maria, ang nakatayo at karga ng babae ang isang sanggol. Tahimik sila at nakatuon ang pansin sa sanggol. Napakapayapa ng buong kapaligiran. Ang mas nakatatanda kong mga anak, at kaming mag- asawa ay naka- tayo samantalang ang bunso kong anak na babae ay nakaupo sa harap namin sa isang bunton ng mga daya- mi. Tahimik siya at walang kibo, at nakatitig siya sa sanggol. Nang handa nang umalis ang aking pamilya, ipina- tong ko ang kamay ko sa balikat ng anak kong babae at ibinulong na oras na para umalis. Sinabi niya na nais niyang samahan ang sanggol na si Jesus. Naantig ako sa mga sinabi niya, at nagpasiya akong samahan siya. Makalipas ang ilang minuto, marahan kong hinawakan ang kamay ng anak ko at sinabing kailangan na naming umalis. Hindi nagtagal ay naramdaman ko na parang naglakbay ako pabalik sa nakaraan at kasama sina Maria at Jose. Naintindihan ko na kung bakit nais ng anak ko na manatili roon. Lubos kong nadama ang Espiritu. Sa lugar na iyon, pakiramdam ko ay nasa piling ako ng Tagapagligtas. Napuno ng luha ang aking mga mata sa naramdaman kong pagmamahal Niya. Nang oras na para umalis, kinarga ko ang anak ko. Nang Ang anak ko ay tahimik at walang kibo, at nakatitig siya sa sanggol na si Jesus. 42 L i a h o n a malapit na kami sa labasan, narinig kong nagpaalam siya sa sanggol na si Jesus at sinabi niya kung gaano niya Siya kamahal. Noong gabing iyon nakasama ko ang aking anak sa isang karanasan na pahahalagahan ko habambuhay, at muntik ko nang mapalampas iyon. Noong gabing iyon, nabigyan ako ng regalo. Naramdaman kong mas malapit ako sa Diyos at naramda- man ko ang Kanyang pagmamahal sa akin. S N R A G N E L L A N N A W A R A L A L G A P
Nagpapasalamat ako sa Tagapagligtas at sa pagkakataong alalahanin ang Kanyang pagsilang. Alam ko na ang buhay, halimbawa, at Pagbabayad- sala ng Tagapagligtas ang bumubuo ng isang napakagandang regalo ng walang- hanggang pagmamahal ng Diyos sa lahat ng Kanyang mga anak. Lagi kong pahahalagahan ang rega- long ito sa kaibuturan ng aking puso. ◼ Aaron Adams, South Carolina, USA ISANG REGALO NG PAMILYA PARA SA TAGAPAGLIGTAS Sa pagsapit ng Disyembre, abala Nadama ko ang diwa ng Pasko. akong naghahanda sa inaasa- hang maraming gawain sa panahon ng Pasko. Sa loob ng apat na taon, ginaganap sa aming tahanan ang pagdiriwang ng Pasko, ngunit nga- yong taon tila nataranta ako sa dami ng gagawin. Nang pag- usapan naming mag- asawa ang lahat ng kailangan naming gawin - bumili ng mga regalo, maghanda ng pagkain, at iba pang mga bagay - nagpasiya kaming kanse- lahin ang handaan at iba ang gawin sa Paskong iyon. Nais naming gumawa ng bagay na maaari naming ihandog bilang regalo sa Tagapagligtas. At sa araw ng Pasko, sabik na sabik ang mga anak namin na bumisita. Sa bawat tahanang aming dinalaw noon, mas nagagalak kami, at tila ang mga himno ay naging mas maganda sa bawat pagkanta namin. Nang duma- ting kami sa huling bahay, parang walang tao roon. Naghintay kami ng ilang minuto, at nagsimulang mainip ang mga bata. Hindi nagtagal, isang matandang balo ang lumabas upang salubungin kami suot ang kanyang damit pangsimba at maayos ang kan- yang buhok. Nang makita niya kami, napaluha siya. Naging emosyonal din ako at halos hindi ako makakanta. Buong Disyembre, nagdaos kami ng mga family home evening tungkol sa buhay ni Jesucristo, nagpunta sa templo, at nagplano ng mga proyek- tong serbisyo ng pamilya. Ang asawa ko ang bishop noong panahong iyon, at napagkasunduan naming sa araw ng Pasko ay aawit kami para sa lahat ng mga balo sa ward. Kasama ang buong pamilya, nagsimula kaming magsanay sa pagkanta ng ilang him- no. Gustung- gusto ng mga anak ko na awitin ang "Doon sa Sabsaban" (Mga Himno, blg. 123). Sa Bisperas ng Pasko, gumawa kami ng mga card na may espesyal na mensaheng Pamasko at naghanda ng mga pagkain na dadalhin namin sa aming pagbisita. Tuwang- tuwa akong makita ang pamilya ko na nagkakai- sa at masayang pinaglilingkuran ang ibang tao nang buong pagmamahal. Nang papauwi na kami, sinabi ng anak kong limang taong gulang na ayaw pa niyang umuwi at sa halip ay gusto pa niyang kumanta. Bago ako makasagot, sinabi ng siyam na taong gulang kong anak na, "Uulitin na lang natin ito sa isang taon!" Para sa pamilya ko, ito ay hindi malilimutang Pasko sapagkat pinasaya namin ang iba at ipinakita ang aming pagmamahal kay Jesucristo. Habang iniisip ko ang mga nangyari noong araw na iyon, naramdaman ko ang pagmamahal ng Panginoon at naalala ang Kanyang mga salita, "Yamang inyong ginawa sa isa dito sa aking mga kapatid, kahit sa pinakamaliit na ito, ay sa akin ninyo ginawa" (Mateo 25:40). ◼ Maria Aparecida da Kiyama Silva, São Paulo, Brazil D i s y e m b r e 2 0 1 7 43
M G A L A R A W A N N G P A N A N A M P A L A T A Y A Ang paglalaan ng Philadelphia Pennsylvania Temple noong 2016 ay nagbigay ng pagkakataon kay Josephine na makapunta rito linggu- linggo. Sa templo ay nakadarama siya ng lakas at paghilom sa pagharap sa mga pagsubok ng buhay. LESLIE NILSSON, RETRATISTA Josephine Scere Pennsylvania, USA Isinilang akong hirap sa buhay. Ang aking ina ay isang dayo mula sa Liberia, mahirap kami, at inabuso ako noong bata pa ako habang nasa pangangalaga ng mga taong akala ng aking ina ay mapagkakatiwalaan. Ang mga ito ang tunay na nagpahi- rap sa ilang bagay sa buhay ko. Ang naging dahilan ng pananatili kong determinado na ipamuhay ang ebanghelyo ay ang mga pagsu- bok sa buhay ko. Mahirap ang buhay ikaw man ay Banal sa Huling Araw o hindi. Ang lakas ko ay nagmumula sa pakikipag- ugnayan ko sa aking Tagapagligtas at sa aking anak na si Enoch. Ang pagtupad sa mga tipan na ginawa ko sa templo ay nagbibigay- lakas din sa akin. Ang katotohanan ay katotohanan, anuman ang mangyari. Hindi mo kailangang makipagtalo tungkol dito. Hindi mo kailangang patu- nayan ito. Ganoon lang talaga ito. Totoo ito, at totoo ito para sa lahat. Totoo ito para sa mga taong nani- nirahan sa Salt Lake City, Utah, at totoo ito para sa mga taong nani- nirahan sa lugar ng mga iskuwater ng Philadelphia. Palagay ko ito ang dapat patuloy na makahikayat sa atin. D i s y e m b r e 2 0 1 7 45
Mongolia's Got Talent! Nina Po Nien (Felipe) Chou at Petra Chou at Odgerel Ochirjav Noong Disyembre isang koro mula sa Ulaanbaatar Mongolia East at West Stake ang umabot sa semi- finals ng palabas sa telebisyon na napapanood sa buong bansa na Mongolia's Got Talent. Ang koro - na binubuo ng mga estudyante ng semi- nary at institute - na ang kalahati ay mga returned missionary - ay hindi inakalang magkakaroon sila ng gani- tong pagkakatoon na ibahagi ang kanilang mga paniniwala at talento. Noong 2015, isang Area Seventy ang bumisita sa Mongolia at nagbi- gay ng training na may kinalaman sa gawain ng public affairs ng Simbahan. Si Odgerel Ochirjav, na president ng Ulaanbaatar Mongolia West Stake, ay hindi sigurado kung ano ang gagawin. Pagkatapos noong Enero 2016, tuma- wag ang kanyang bayaw at sinabing "Nanonood ako ng Mongolia's Got Talent. . . . Malakas ang pakiram- dam ko na dapat sumali ang koro ng inyong Simbahan." wikang Mongolian ng mga salitang espiritu, pananampalataya, isip, at pagkakaisa. Ang Unang Round Para sa unang round ng kompeti- syon noong Marso 2016, nagtanghal ang SION ng mash- up (pinagsamang mga bahagi) ng dalawang kanta. Isa sa mga hurado ang nagsabing, "Naki- ta kong nagliwanag ang mga mukha ninyo! . . . Kailangan nating ilagay ang inyong video sa YouTube para maipa- kita sa mundo." Isa pang hurado ang nagtanong sa koro kung ano ang gagawin nila kapag napanalunan nila ang unang gantimpala na U.S. $50,000. Humanga siya nang sabihin nila na balak nilang ibigay ang lahat ng ito, bilang espes- yal na regalong Pamasko, sa isang bahay- ampunan. Ang Pangalawang Round Tinalakay ni President Ochirjav ang ideya sa direktor ng koro na si Sister Unurjargal Purev. Natuwa sa ideya ang direktor at mga miyembro ng koro tungkol sa mga maaaring mangyari. Nakilala ang koro bilang Zion, o "SION," isang acronym sa Sa 400 na kalahok, kasama ang SION sa 200 na umusad sa ikalawang round, ngunit ang pagtatanghal nila ay naiskedyul na kasabay ng isang multi- stake youth conference, kung saan ay kasama ang 35 miyembro ng koro. Nagpasiya ang koro na sumali sa ikalawang round, kung kaya't umarkila sila ng bus at, matapos ang kanilang pagtatanghal, ay naglakbay nang walong oras papunta sa youth conference. Sa 200 kalahok, kasama 46 Iilang Mongolian lang ang nakaka- alam tungkol sa Simbahan, ngunit ang korong ito ay nakatulong na mabago ito. ang SION sa 32 na umusad sa semi- finals. Nagsimulang matampok ang koro sa social media na may kaugna- yan sa Mongolia's Got Talent. Ang Semi- finals Nagpraktis sila mula Hunyo hang- gang Setyembre upang paghandaan ang semi- finals. Sa araw
MGA YOUNG ADULT Mongolia's Got Talent! ng pagtatanghal, gumising sila nang alas- 4:00 n.u. sa temperaturang - 29 degrees F (- 34 degrees C). Sinabi ni Sister Nomuungerel Enkhtuvshin, na isang miyembro ng koro, "Marami sa mga miyembro ng aming koro ang nagkasipon. Ngunit bumuti ang kanilang pakiramdam nang ipagdasal namin sila." ng maraming pagpapala. Natutuhan kong pangasiwaan ang oras ko at magsakripisyo para sa Panginoon." Bukod sa paglago ng kanilang pananampalataya, ang mga miyembro ng koro ay nagkaroon ng kumpiyansa sa sarili, nagkaroon ng mga kaibigan, at natutong magkaisa. "Ang pag- awit sa koro ay nakatulong sa aming matutu- han kung paano magpatawad at supor- tahan ang isa't isa," sabi ni Brother Ganbaatar Ulziiduuren. "Mas nagkaisa kami." Natutuhan ni Sister Bilguunzaya Tungalagtuul na "hindi ko dapat pag- dudahan ang sarili ko o isipin na hindi ko magagawa ang isang bagay." "Noong lumahok ako sa Mongolia's Got Talent," ipinaliwanag ni Sister Onon Dalaikhuu na, "Natutuhan ko na ang paghikayat at pagsuporta sa bawat isa [ang] susi sa [aming] tagum- pay." Kabilang sa mga tungkulin ni Sister Dalaikhuu ang pag- oorganisa ng mga miyembro ng grupo, na naka- tulong upang mapalakas ang kanyang kakayahang mamuno. Idinagdag pa niya, "Naramdaman namin na gina- bayan at tinulungan kami [ng] Diyos. Marami sa amin noon ang maysakit, abala, pagod, at nag- alala sa dami ng gagawin. Gayunman, nang magka- kasama kaming nagdasal, nakada- ma kami ng mas matinding lakas at hangaring magtiis." O A T A G M G N N A W A R A L ; V A J R H C O L E R E G D O I Pinanood ng mga tao sa buong Mongolia ang palabas at itinext ang kanilang mga boto. I N B O O L - G N A H A D N A G A K A S N A W A R A L Sinabi ni Brother Shijir Purevdorj, "Dahil sa palabas na ito sa TV, marami sa mga tao ang nagkakaroon ng posi- tibong saloobin sa Simbahan." S E G A M I Y T T E G A S A L U M Sinabi ni Brother Bayartsogt Lhag- vajav na, "Ang pag- awit sa koro ay nagdulot ng maraming pagpapapala sa aking pamilya, at nakatulong din ito sa akin para matanggap ko ang mga kasagutan na matagal ko nang hinahanap. Ang mga lider namin ay nagbigay sa amin ng [mga] solus- yon. . . . Pinagtibay nito ang aking patotoo na ang mga lider natin ay tinawag ng Diyos." Ang mga Pagpapapala Ang mga miyembro ng koro ay nakatanggap din ng mga pagpapala. Sinabi ni Brother Odgerel Tumursukh, "Inilaan namin ang aming atensyon at oras nang buong taon habang nagtatrabaho kami at ginagawa ang iba pang mga bagay sa aming buhay. Bagama't mahirap, tumanggap kami Bagama't ang koro ay hindi naka- tanggap ng sapat na boto upang makapasok sa finals, dahil sa kanilang pagtatanghal ang Simbahan ay naki- lala sa buong Mongolia. Ipinaliwanag ni President Ochirjav, "Naging masu- nurin kami sa ipinagawa sa amin ng mga priesthood leader namin, at ang Panginoon ay naghanda ng daan. . . . Pinag- uusapan ngayon ng buong lung- sod [ng Ulaanbaatar] ang paglahok ng korong Mormon sa Mongo- lia's Got Talent." ◼ Ang mga awtor ay naninirahan sa Utah, USA, at sa Ulaanbaatar, Mongolia.
Ang Aking Regalo sa Tagapagligtas Ni Cherstan Pixton Napakaginaw sa Russia kapag taglamig at madalas ay maku- limlim, na nagpapapanglaw at halos nagpapalungkot sa mga araw. Bandang katapusan iyon ng Nobyem- bre at bukod pa sa nakalulumbay na panahon, pakiramdam ko ay nag- iisa ako, may pagkukulang, at walang kakayahang maging isang mahusay na missionary. Naatasan akong turu- an ang isang bagong kompanyon, at bagama't mahusay si Sister Hart, napilitan ako ngayon na mas pag- aralan ang wika, maging halimbawa, at makahanap ng isang tao - kahit sino - na matuturuan. kasabikan ko na makapunta sa mis- yon ay naglaho na at ngayon paki- ramdam ko ay halos wala pa akong nagagawa bilang isang missionary sa siyam na buwang paglagi ko rito. Sa wakas tumunog na ang hudyat sa pagdating ng aming tren, kaya't sumakay na kami at naupo sa aming mga upuan. Natagpuan ko ang sari- li ko na iniisip ang Tagapagligtas. Pumikit ako at nagdasal na malaman ko sana kung paano ko iwawaksi ang mga damdaming ito at mas magtuon ako sa Kanya. Kinabukasan sa zone conference, Katatanggap lang namin ng balita na ang aming bagong mission presi- dent ay magdaraos ng zone confer- ence sa Yekaterinburg, limang oras mula sa aming lugar sa Perm. Isang napakaginaw na umaga ng Disyem- bre, nagpunta kami ni Sister Hart sa istasyon ng tren. Habang naghihintay kami pinag- isipan kong mabuti ang mga nadama ko. Naisip ko ang mga darating na pagdiriwang sa Kapaskuhan at ang pananabik ko sa aking pamilya. Ang ang mensahe ni President Rust ay napakaganda at taos- puso. Nang tumayo si Sister Rust upang magsali- ta, nagbahagi siya ng isang simpleng kuwento kung paanong ang Taga- pagligtas ay ang pastol na hahayo at hahanapin ang isang tupa na naligaw at ibabalik ang tupang ito sa kawan. Tinalakay niya ang mga sakripisyo na ginawa ng Tagapagligtas para sa atin, at sa huli ay nagbigay siya ng malakas na patotoo tungkol sa pagkakataon naming mga missionary na mapag- lingkuran Siya sa pamamagitan ng 48 L i a h o n a Pakiramdam ko ay may pagkukulang ako noong missionary ako. Ano ang maaari kong gawin para matigil ang pagtutuon ko sa sarili ko at simulan kong magtuon sa Tagapagligtas? pagbabalik ng Kanyang nawawalang tupa sa kawan. Hinamon kami ni Sister Rust na isipin kung anong rega- lo ang maaari naming ibigay sa Taga- pagligtas sa Pasko. Nang sabihin niya ang hamong ito, naramdaman ko ang pinakama- lakas na impresyon na ang regalong dapat kong ibigay sa Tagapagligtas ay ang makipag- usap lamang sa mas maraming tao. Hanggang sa oras na iyon natatakot akong magsimulang
makipag- usap sa mga estranghero - lalo na sa wikang Ruso! Ayokong isipin nila na mangmang ako dahil hindi ko sila maintindihan, kung kaya't mas madali na hindi na lamang ako magsalita. Gayunman, alam ko, sa oras na iyon, kung ano talaga ang kailangan kong gawin. Kailangan kong ihinto ang pag- iisip tungkol sa sarili ko at simulang isipin ang aking mga kapatid. Nagtakda ako ng mithiin na makipag- usap sa isang tao tungkol sa ebanghelyo sa bawat transportas- yon na sasakyan ko sa buong buwan at ilaan ito bilang Pamaskong regalo ko sa Tagapagligtas. Kinabukasan nang sumakay kami ni Sister Hart ng ibang tren pabalik sa Perm, sini- mulan kong gawin ang mithiin ko sa pamamagitan ng pakikipag- usap sa mga taong kata- bi ko sa upuan. Hindi sila gaanong interesado sa ibinahagi ko, ngunit kahit paano ay sinubukan ko! Bawat araw ay pakikibaka habang pinagsisikapan kong ibigay ang regalo ko sa Tagapagligtas, at unti- unti kong nakita na nagiging mas masaya ako at mas may tiwala sa sarili - pakiramdam ko ay mas mainam kong natutupad ang aking tungkulin bilang mission- ary. Dumating at lumipas ang Pasko, ngunit nagpasiya akong itutuloy ko ang pakikipag- usap sa mga tao. Nag- simula akong makipag- usap sa kanila hindi lamang kapag sumasakay kami sa pampublikong sasak- yan, kundi maging sa mga daan, sa tindahan, sa silid- aklatan, at sa lahat ng lugar kung saan man kami magpunta. Hindi kami nakahanap ng matutu- ruan sa pakikipag- usap ko sa mga tao; subalit, pakiramdam ko ay nakapag- tanim ako ng mga binhi ng ebanghel- yo. Nagkaroon kami ng mga bagong kaibigan na mga tsuper ng bus, mga tao sa tindahan ng grocery sa aming lugar, at iba pa. Ang pinakamaganda rito ay kapag nakikita naming muli ang isang tao, madalas namin silang makitang ngumingiti, at sila ang nau- unang bumati sa amin. Nananalig ako na ang mga binhing iyon na itinanim namin ay uusbong balang- araw kapag may mga bagong oportunidad na darating para sa mga taong iyon na malaman ang tungkol sa ebanghel- yo. Ang Ama sa Langit ay kumikilos sa pamamagitan ng maliliit at mga simpleng paraan, at kung minsan ay nagsisimula lamang ito sa A V O P I L A T R M A R A N D I I N N A W A R A L A L G A P simpleng pagsasabi ng "hello." Sa paggunita ngayon sa oras na iyon sa tren patu- ngong Yekaterinburg, natan- to ko na sinagot ng Ama sa Langit ang aking panalangin. Tinulungan niya akong makita na ang gawaing misyonero ay hindi tungkol sa akin - tungkol ito sa iba, at kung uunahin natin ang iba bago ang ating sarili at ang ating sariling mga alalahanin at kalungkutan, makikita natin ang kaligayahang hinahanap nating lahat. Namangha ako sa lubos na kabutihan ng Tagapagligtas, sapag- kat kahit nagsisikap pa lang tayo na ibigay sa Kanya ang lahat ng ating makakaya, tayo ay Kanyang pinag- papala at ibinabalik Niya sa atin ito nang maka- isangdaang beses. ◼ Ang awtor ay naninirahan sa Idaho, USA. D i s y e m b r e 2 0 1 7 49
Muling Natagpuan ang Kanyang Pananampalataya Ang daan pabalik ay hindi palaging madali, ngunit ito ay palaging nariyan. Ni David Dickson Mga Magasin ng Simbahan Ang mga salitang "At . . . nangag- silayo sila patungo sa mga ipinagbabawal na landas at nangawala" (1 Nephi 8:28) ay maa- aring hindi nagbibigay ng pag- asa sa marami sa atin habang binabasa natin ito sa Aklat ni Mormon. Medyo kabaligtaran ito, kung tutuusin. Napa- kadaling mag- isip ng malungkot na wakas para sa pangkat na ito ng mga tao na inilarawan sa pangitain ni Lehi tungkol sa punungkahoy ng buhay - ang pangkat na tumikim ng prutas at pagkatapos ay iniwan ito. Ngunit si Te Oranoa M., edad 17, mula sa New Zealand, ay may ibang pananaw sa mga bagay na ito. "Ang nakapagbigay- inspirasyon sa akin sa banal na kasulatang ito," sabi niya, "ay hindi nito sinabing habambuhay na silang nawala." Pambihirang pananaw! At ito ay mula sa personal na karanasan. "Ako, mismo, ay napalayo sa Simbahan," sabi niya, "ngunit nagawa kong makabalik." kaya nga nalalaman ko ang hinggil sa mga bagay na ito, gayon pa man, ako ay hindi makaaalam" (Alma 10:6). Para kay Te Oranoa, maraming personal na kahulugan ang banal na kasulatang iyon. "Tulad ni Amulek, alam ko ang lahat ng mga espirituwal na bagay na ito, at sinasabihan ako ng Espiritu na gawin ang ilang bagay, ngunit dahil may katigasan ang ulo ko at medyo mapagmataas ako, hindi ko ginawa ang mga ito. Kalaunan, ang patotoo ko ay parang naglaho na." Sa huli, ang kuwento ni Amulek ay hindi lamang naging pamilyar kay Te Oranoa. Ito ay naging hudyat din pabalik sa tamang daan. Paggunita sa Magandang Alaala Kahit noong panahong nanghina ang kanyang pananampalataya, naa- alala pa rin niya ang magagandang karanasan noon. Hindi nakalimutan ni Te Oranoa ang naramdaman niya nang pumunta siya noon sa templo kasama ang kanyang youth group o sa youth conference. "Nauulit ang mga pangyayari," sabi niya. "Napakaganda ng paki- ramdam ko kapag nagpupunta ako sa simbahan, ngunit hindi maganda ang pakiramdam ko kapag hindi ako nakakapunta sa simbahan." Sa wakas ay dumating ang araw na nagdesisyon si Te Oranoa na subu- kan kung madarama niyang muli ang magagandang pakiramdam na iyon. Ang una niyang ginawa ay binasa niya ang mga mensahe sa huling pangkala- hatang kumperensya. Isang mensahe ng pangkalahatang kumperensya noong Oktubre 2016, ang "Matuto kina Alma at Amulek" ni Pangulong Dieter F. Uchtdorf, Ikala- wang Tagapayo ng Unang Pangulu- han, ang pumukaw sa kaluluwa ni Te Oranoa. Natanto niya ang maraming bagay sa kanyang buhay at damdamin nang ilarawan ni Pangulong Uchtdorf kung paano naglaho ang pananam- palataya ni Amulek. Naalala rin niya nang higit kaysa dati ang kaligayahang nadama niya noong mas malakas pa ang kanyang pananampalataya. Paglaho Lumaki si Te Oranoa sa Simbahan at ikinuwento ang pagkakaroon niya ng sariling patotoo at maging ang pagtatakda ng mga espirituwal na mitihiin. "Ngunit ang patotoong iyon ay nanghina," sabi niya. Sa ilang paraan, nakakita siya ng mga pagkakatulad kay Amulek, lalo na nang ilarawan ni Amulek ang kanyang sarili sa mga tao ng Ammonihas: "Gayon pa man, tinigasan ko ang aking puso, sapagkat ako ay tinawag nang mara- ming ulit at ako ay tumangging makinig; 50 L i a h o n a S E G A M Y T T E G A S A L U M N G S E D D N U O R G K C A B A G M I
"Maaari kang bumalik sa Panginoon kahit kailan mo gusto." Noong araw ding iyon, nais niyang gumawa ng mga pagbabago. "Umasa ako na may makikitang makapagpa- paningas muli ng aking patotoo," paliwanag niya, "kaya't binasa ko ang mensahe ni Pangulong Uchtdorf, at oo, sumigla ang aking pakiramdam!" Pag- asa sa Kawalang- Hanggan Ang pagbalik ni Te Oranoa sa pananampalata- ya ay hindi laging madali, ngunit may partikular na liwanag sa dulo ng lagusan na siyang humi- hikayat sa kanyang magpatuloy: ang pag- asa sa walang- hanggang pamilya. "Ang mga pamilya ay maaaring magkasama- sama nang walang hanggan," sabi niya. "Ito ang pinakamalaki kong pangarap, pinakamalaki kong pag- asa sa buhay. Tuwing may nais akong malaman tungkol sa isang bagay, o nakakita ako ng doktrina na mahirap maintindihan, sinusubu- kan ko itong iugnay sa mga walang- hanggang pamilya. Halimbawa, bakit mahalaga sa akin ang Pagbabayad- sala ni Jesucristo? Ang isang dahilan ay kailangan ko ang Kanyang Pagbabayad- sala sa buhay ko upang maging karapat- dapat ako na pumasok sa templo at mabuklod sa pamilya ko sa kawalang- hanggan." Pagbalik sa Diyos Marahil ay dapat lamang nating tandaan na ang mga tao sa pangitain ni Lehi na lumayo matapos tikman ang prutas, ay nalalasahan pa rin ito noong mga panahong iyon kahit lumayo sila. Marahil ay nalaman nila na masarap ito, kahit saglit lamang. At maaari nila itong matukla- sang muli. Ito ang pag- asang pinaniniwalaan ni Te Oranoa, para sa kanyang sarili at sa iba. "Hindi mo kailangang magpatuloy pababa sa mga ipinagbabawal na daan na iyon habambu- hay," sabi niya. "Maaari kang bumalik sa Pangino- on kahit kailan mo gusto." ◼ D i s y e m b r e 2 0 1 7 51
52 L i a h o n a HINDI NAISIP NG MGA KABATAANG ITO KUNG GAANONG SAYA ANG MAIDUDULOT NILA ANG MAGIC NG MGA Awiting Pamasko ISANG AWITING PAMASKO PARA KAY JOAQUIN Ang pagkanta ng mga awitng Pamasko ay hindi popular na tradisyong Pamasko sa Argen- tina. Sa katunayan, ang Pasko rito ay kaiba sa mga tradisyonal na tanawing may niyebe na maaaring maisip mo. Dahil nakatira kami sa Katimugang Hemisphere, madalas na naiuugnay ko ang Pasko sa malaking fruit salad! Kaya't nang iminungkahi ng mga Noong Linggo bago mag- Pasko, sumakay ng kotse ang buong pamilya ko upang bisitahin si Joaquin, uma- asang maipadarama namin sa kanya ang masayang diwa ng Pasko. Pag- dating namin, itinuro kami ng nars sa kanyang kama. Mayroon siyang mga banal na kasulatan at himnaryo sa tabi ng kanyang kama, na tila inaasahan niyang darating kami. magulang ko na subukan naming mag- caroling bilang isang pamilya, nakaramdam kami ng mga kapatid ko ng pagtataka at pagkasabik din. Hindi kami sigurado sa kakayahan namin sa pagkanta, kung kaya't nagpasiya kaming gumawa at magdala ng ilang mga cookies na ibibigay sa mga taong bibisitahin namin para mapangiti man lamang sila. Halatang masaya siya noong naroon kami, at lahat kami ay agad nakaramdam ng lubos na pagmama- hal para sa kanya. Inihanda, binas- basan, at ipinasa ng mga kapatid ko ang sacrament. Bago umalis, kinanta namin ang napakagandang awiting "Sa Kapatagan, sa May Judea": "L'wal- hati sa kaitasan; mundo ay pumayapa, kabutihan sa madla" (Mga Himno, blg. 130). Isang lalaking nagngangalang Joaquin ang naging bahagi ng aming ward sa napakatagal na panahon. Noong Disyembreng iyon nagkaroon siya ng malubhang sakit at hindi na makapunta sa sacrament meeting. Ang aking ama at mga kapatid na lalaki ay ilan sa mga nagdala ng sacrament sa kanya sa ospital matapos magsimba tuwing Linggo. Talagang kapayapaan at kabutihan ang pumasok sa aming mga puso nang tawagin niya kaming "mga ang- hel" at pasalamatan sa aming pagbisi- ta, gayong ang tanging nais namin ay ipadama sa kanya ang mga damda- ming iyon. Julia G., Buenos Aires, Argentina N A L L U M L E A H C M I I N N A W A R A L A L G A P A G M SA PAMAMAGITAN LAMANG NG ILANG SIMPLENG KANTA.
HINDI NAISIP NG MGA KABATAANG ITO KUNG GAANONG SAYA ANG MAIDUDULOT NILA SA PAMAMAGITAN LAMANG NG ILANG SIMPLENG KANTA. M G A K A B A T A A N ANG HULING BAHAY NA PINUNTAHAN NOONG GABING IYON Awiting Bisperas ng Pasko noon, at Ang kanyang sigla at sigasig ay nagpalambot sa puso ko. Marahil ay hindi kaabalahan sa kanya na naro- on kami. Nakaawit na kami ng ilang kanta nang alukin niya kami ng mainit na tsokolate. ayaw kong lumabas para mag- caroling. Subalit, naisip ng aking ina na magiging masaya kung sasakay ang pamilya sa aming lumang kotse at magmamaneho sa mayelong daan ng kapitbahayan para kumanta ng mga awiting Pamasko sa tatlong balo sa aming ward, at masayang sinupor- tahan ng aking ama ang kanyang mungkahi. "Maaari ka bang tumulong?" tanong niya sa akin. Pagpasok namin sa kusina, nagulat ako sa nakitang kong napakagandang table set na kasiya- siyang pinalamutian para sa Pasko. Napakasaya nitong tingnan! Sa bawat table setting ay may maliit na regalo na ibinalot nang maganda. Naasiwa ako. Sinong magnanais na pakinggan kami? Mamamatay ako sa hiya kung may makikita akong kakila- la ko. Bumubulong- bulong at naiinis, sumakay ako sa likod ng kotse kasa- ma ang mga kapatid ko. "Para kanino po ang mga ito?" tanong ko. Alam kong mag- isa lang siyang nakatira doon. "Para sa mga kapitbahay ko," pali- wanag niya. "Tuwing Pasko ay inaan- yayahan ko ang mga tulad ko - iyong ang mga pamilya ay nasa malayo - para mag- almusal sa araw ng Pasko at mabigyan ng munting regalo." Ang pagpunta sa unang apartment ay ilang kanto lang ang layo. Walang nagbukas ng pinto. Nagpunta kami sa pangalawang bahay. Wala pa ring nagbukas ng pinto. Nagsimula akong sumigla. Tuwang- tuwa ako sa ideyang ito. Napuno ng paghanga ang matigas kong puso. Napakaganda ng silid na ito. Napakaganda ng maliit na babaeng ito. Napakaganda ng aking ina na nagdala sa amin dito. Sa wakas ay masaya ako. Sa simbahan nang sumunod na buwan pinasalamatan kaming muli ng sister na ito sa pagbisita namin sa kanya. Sinabi niya sa amin na kami lamang noong taon na iyon ang naka- alala sa kanya. Ilang buwan pa ang lumipas ay bigla siyang pumanaw. Sa pagparada namin sa makitid na bakuran ng huli naming pinuntahan, naisip ko, "Sana walang tao sa bahay." Madilim na sa labas. Kumatok ang aking ina at naghintay, nanatili pa ring madilim ang harapang balkonahe. Ayos. Hindi magtatagal nasa bahay na kami, kung saan maaari na akong pumasok sa aking kuwarto. Bigla na lang bumukas ang ilaw sa balkonahe at bumukas ang pintuan. Hiyang- hiya ako. Sigurado akong naistorbo namin siya. Ginugunita ko ang Paskong iyon at nagpapasalamat ako para sa napa- kabuting mga magulang at para sa sister na ito, na bawat isa sa kanila ay nais maghatid ng saya sa Pasko sa ibang tao. ◼ Brooke K., Utah, USA "Tuloy kayo, pasok," sabi ng maliit at payat na babae. Itinuro niya ang kanyang lumang piano. "Tumutugtog ka?" tanong niya sa aking ina. "Kumanta tayo sa paligid ng piano."
54 L i a h o n a Walong Dahilan Kung Bakit NAPAKAGANDANG PANAHON na Maging MISSIONARY SA KAPASKUHAN Mayroong kung anong bagay sa panahon ng Kapaskuhan kaya't mas mainam ibahagi ang ebanghelyo sa panahong ito! N O J E L L A C U N A M I N N A W A R A L A L G A P A G M
Ni Charlotte Larcabal Mga Magasin ng Simbahan 1. Lahat ay gusto ang masayang party. Mahal mo ang iyong mga kai- bigan. Mahal mo ang ebang- helyo. At hindi mo alam kung paano mo ibabahagi ang ebanghelyo sa mga kaibigan mo. Kung sa tingin mo ay parang ikaw ito, hindi ka nag- iisa. Maraming tao ang nais magbahagi ng ebanghelyo sa kanilang mga kaibigan ngunit natatakot na magmukhang namimilit o kakatwa sila. Maaaring nakakatakot magbahagi ng ebanghelyo. Ngunit huwag matakot! Kahit hindi mo pa nababanggit ang Sim- bahan kahit kanino, ang panahon ng Kapaskuhan ay maaari pa ring mapuno ng maraming bagay na karaniwan, madali, at talagang posibleng magawa para sa gawaing misyonero. Paano? Ang unang dapat gawin ay mag- dasal. Subukang magdasal sa Ama sa Langit para sa mga oportunidad na ibahagi ang ebanghelyo. Magdasal upang malaman kung sino ang dapat kausapin o imbitahan at magdasal na magkaroon ka ng lakas ng loob na gawin ito! Ang ikalawang dapat gawin ay magsimula. At magsimula na ngayon. Heto ang isang sikreto: Ang gawaing misyonero ay napakadali sa pana- hon ng Kapaskuhan. Bakit? Mayroon tayong walong dahilan. Malamang na pinaplano ng ward ninyo o ng iyong pamilya na magkaroon ng Christmas party. Imbitahan ang isang kaibigan na sumali sa kasiyahan! Marahil ay mayroong isang kanta o mensahe na tungkol sa Tagapagligtas, at ito na siguro ang kailangang marinig ng iyong kaibigan. 2. Karaniwan na ang anyayahan ang mga tao sa simbahan sa panahon ng Kapaskuhan. Mayroong kung anong bagay sa Pasko na naghihikayat sa mga taong pumunta sa simbahan! Ito ay napakagandang pagkakata- on upang ipaalam sa iyong mga kaibigan na sila ay malugod na tinatanggap upang makita nila kung paano sinasamba ng mga miyembro ng iyong simbahan ang Tagapagligtas. BAWAT PAGHAKBANG Nakikipag- usap ako sa isang kapitbahay na talagang interesado sa ebang- helyo. Niyaya ko siya sa Mutual, ngunit laging may pumipigil sa kanya na pumunta. Isang gabi, napagtanto ko na hindi ko pa ito ipinagdasal. Kaagad akong lumuhod at nagdasal na mapasaakin ang Espiritu Santo at gabayan ako. Matapos akong magdasal, naghintay ako ng sagot ngunit wala akong natanggap. Kahit nagugulumi- hanan, nagdasal uli ako, ngunit ngayon ay nadama ko na dapat akong magpasalamat sa Diyos sa lahat ng pagpapalang natang- gap ko. Ipinagdasal ko rin na makatulong ako sa iba na makita nila ang maraming pagpapalang natanggap nila at magpa- salamat sila para sa lahat ng ito dahil sa kapangyarihan ng Tagapagligtas. Talagang naramdaman ko na kahit kailan, ang aking Ama sa Langit ay palagi akong sasamahan sa bawat paghakbang ko, pagkakalooban ako ng kakayahang magtiis at lalo pa akong pagpapalain. Hindi nagtagal matapos ang mga panalanging iyon, ang kaibigan ko ay sumama sa akin sa Mutual! Elora C., edad 14, Arizona, USA D i s y e m b r e 2 0 1 7 55
MARAHIL AY PARANG WALA LANG Kamakailan lamang, ang kaibigan ko sa simbahan ay lumipat ng tirahan, at ako na lamang ang natitirang Mormon sa aking paaralan. Ang titser ko sa Sunday School ay nagturo sa amin kamakailan kung paano namin maibabahagi ang ebanghelyo sa aming mga kaibigan. Ipinagdasal ko kung paano ko ito gagawin, at talagang tumanggap ako ng kasagutan. Nakipag- usap ako sa isa sa mga kaibigan ko, at nagsimula kaming mag- usap tungkol sa kanyang opinyon tungkol sa pakikipagdeyt. Ipinaliwanag ko na para sa akin ay hindi pa pwedeng maki- pagdeyt hanggang 16 na taong gulang, at nagulat ako na may iilang pamantayan na magkatu- lad kami. Marahil ay parang wala lang iyon, ngunit iyon ay talagang sagot sa mga panalangin ko, at lumakas ang patotoo ko tungkol sa panalangin. David S., edad 13, Texas, USA 56 L i a h o n a 3. Ang mga munting regalo sa Pasko ay magandang paraan upang magawang mas kasiya- siya ang isang imbitasyon o mensahe ng ebanghelyo. Ano kaya kung magbigay ka ng isang plato ng cookies kasama ng iyong paboritong banal na kasulatan? O kaya mga fudge at isang quote o sipi tungkol sa Pasko? Napakagan- dang ideya ito! 4. Mas ninanais ng mga pamilya na magkakasama sila. Ang makasama ang pamilya ay isang malaking bahagi ng mga tradisyon tuwing Pasko, kung kaya't madaling pag- usapan ang tungkol sa iyong pamilya, ang ginagawa ninyo sa panahon ng Kapaskuhan, at ang mga panini- wala mo tungkol sa mga pamilya. 5. Uso ang mga Christmas light at mainit na tsokolate. Uminom ng mainit na tsokolate o kaya nama'y tingnan ang mga Pamaskong dekorasyon sa bayan para sa family home evening o sa aktibidad ng Mutual. Ang mga aktibidad sa panahon ng Kapas- kuhan ay masaya para sa lahat, at isa itong magandang paraan upang makita ng isang kaibigan kung paano mo ipinamumuhay ang iyong relihiyon.
6. Ang Christmas Mormon Messages ay napakaganda at madaling ibahagi. 7. Ang Pasko ay pagdiriwang para sa Tagapagligtas. 8. Napakaraming paraan upang magbigay at maglingkod sa panahon ng Kapaskuhan! Dalhin ang diwa ng Pasko sa social media sa pamamagitan ng pagbabahagi ng "A Savior Is Born - Christmas Video"! Ilan sa iyong mga kaibigan sa Facebook ang matutuwang mapanood ang isang munting anghel na tumu- long sa bugnuting janitor sa "The Reason Behind Christmas" o ang isang magandang kuwento tung- kol sa pagiging hindi makasarili sa "The Coat: A Story of Charity"? Hanapin sa LDS.org o sa Mormon Channel ang mga ito at ang iba pang magagandang mensaheng Pamasko na maibabahagi. Maraming mga Kristiyano ang mas nakatuon sa Tagapagligtas sa panahon ng Kapaskuhan. Bukod sa pagbabahagi ng mga ideya sa pang- araw- araw na paglilingkod, bibigyang- diin din ng Mormon. org ang mga turo at paraan ng Tagapagligtas upang tayo ay "Maging Ilaw ng Sanglibutan." Maaaring iyan ang hinahanap ng iyong mga kaibigan upang ipag- diwang si Cristo at ang Pasko. Ang paglilingkod ay napaka- gandang paraan upang maging missionary, at maraming mga oportunidad para makapag- lingkod sa kapwa sa panahon ng Kapaskuhan. Maaari kang bumisita sa isang nursing home, kumanta ng mga awiting Pamasko sa isang kapitbahay, o magbigay ng mga pagkain o iba pang mga bagay sa isang shelter sa inyong lugar. Makakahanap ka ng mga ideya para sa pag- lilingkod sa unang 25 araw ng Disyembre sa pagbisita sa Mormon .org. Ano pa ang hinihintay mo? Dahil sa ebanghelyo, alam mo ang tungkol kay Jesucristo at ang lahat ng pag- asang dala Niya. Isa itong kamangha- manghang regalo, at ito ay maaari mong ibigay sa iba. Kung taos- puso kang hihingi sa Ama sa Langit ng mga oportunidad na maibahagi ang ebanghelyo, bibigyan ka Niya ng inspirasyon upang malaman mo kung sino ang maaari mong kausapin. Ang Pasko ay panahon ng pagbabahagi, ng pagbibigayan, at ng paggunita kay Jesucristo. ◼ ISANG PANAHON NG PAGDIRIWANG "Panahon ito ng kagalakan! Pana- hon ng pagdiriwang! Isang napa- kagandang panahon na kinikilala natin na isinugo ng ating Maka- pangyarihang Diyos ang Kanyang Bugtong na Anak na si Jesucristo upang tubusin ang mundo! Upang tubusin tayo!" Pangulong Dieter F. Uchtdorf, Pangalawang Tagapayo sa Unang Panguluhan, "Can We See the Christ in Christmas?" (First Presi- dency Christmas devotional, Dis. 6, 2009), broadcasts .lds .org. D i s y e m b r e 2 0 1 7 57
58 L i a h o n a BAWAT ISA SA ATIN AY ISANG TAGAPANGASIWA NG BAHAY- TULUYAN NA NAGPAPASIYA KUNG MAY LUGAR PARA KAY JESUS! Elder Neal A. Maxwell (1926-2004), "Settle This in Your Hearts," pangkalahatang kumprerensya ng Oktubre 1992 S E G A M I Y T T E G A S A L U M N A W A R A L A G M
M G A S A G O T M U L A S A M G A P I N U N O N G S I M B A H A N Ni Pangulong Thomas S. Monson PAANO MADARAMA ANG TUNAY NA DIWA NG PASKO Ang Pasko ay napakamaluwal- hating panahon. Karamihan sa atin ay abala rin sa panahong ito. Umaasa at nananalangin ako na hindi tayo gaanong matuon sa kaaba- lahan ng kapaskuhan na maituon natin ang ating pansin sa mga maling bagay at malilimutan ang mga sim- pleng kagalakang dulot ng paggunita sa pagsilang ng Banal ng Betlehem. Ang pagkakaroon ng tunay na kagalakang hatid ng Pasko ay hindi dumarating sa pagmamadali upang marami ang magawa. Natatagpuan natin ang tunay na kagalakan ng Pasko kapag sa Tagapagligtas nakatuon ang ating pansin sa panahon ng Kapaskuhan. Ang pagdiriwang natin ng Pasko ay dapat kakitaan ng pagmamahal at pagiging di- makasarili na itinuro ng Tagapagligtas. Ang pagbibigay, hindi ang pagtanggap, ang siyang tunay na nagpapamukadkad sa diwa ng Pasko. Mas mabait tayo sa isa't isa. Tumutulong tayo nang may pagmamahal sa mga kapus- palad. Lumalambot ang ating puso. Pina- tatawad ang mga kaaway, ginugunita ang mga kaibigan, at sinusunod ang Diyos. Pinagliliwanag ng diwa ng Pasko ang inyong pananaw sa mun- do, at nakikita natin ang abalang takbo ng buhay sa daigdig at nagi- ging mas interesado tayo sa mga tao kaysa sa mga bagay. Upang malaman ang tunay na kahulugan ng diwa ng Pasko, kailangan lang nating mada- ma ang Diwa ni Cristo. Nawa'y magbigay tayo tulad ng pagbibigay ng Tagapagligtas. Ang ialay ang sarili ay banal na regalo. Nagbibigay tayo bilang alaala ng lahat ng ibinigay ng Tagapagligtas. Nawa'y magbigay rin tayo ng mga regalo na walang- hanggan ang kahalagahan, kasama ng ating mga regalo na nasisira o nalilimutan kalaunan. Mas gaganda ang mundo kung lahat tayo ay nagbi- bigay ng mga regalo ng pang- unawa at pagkahabag, ng paglilingkod at pakikipagkaibigan, ng kabaitan at kahinahunan. Sa pagkadama natin sa Kapasku- han taglay ang lahat ng kaluwalhatian nito, nawa, gaya ng mga Pantas na Lalaki, hanapin natin ang maliwanag na bituin na gagabay sa ating pagdiri- wang ng pagsilang ng Tagapagligtas. Nawa'y maglakbay ang diwa natin sa Betlehem, taglay ang magiliw at nagmamalasakit na puso bilang ating regalo sa Tagapagligtas. ◼ Mula sa 2013 Pamaskong Debosyonal ng Unang Panguluhan. D i s y e m b r e 2 0 1 7 59
M G A T A N O N G A T M G A S A G O T "Matagal ko nang ipinagdarasal ang isang mahalagang bagay, pero hindi ko alam kung nakatanggap na ako ng sagot. Paano ko ito malalaman?" Ang pagtanggap ng mga sagot sa mga dasal ay inila- larawan bilang isang proseso: una ay pag- aralan ang iyong tanong sa iyong isipan; pagkatapos ay itanong mo sa Diyos kung tama ba ang iyong sagot. Kung tama ang iyong sagot, ang Panginoon ay "[mangu- ngusap] ng kapayapaan sa iyong isipan" (D at T 6:23). Pero paano kung hindi ka nakaramdam ng nakapupuspos na kapayapaan? O kaya naman ay pakiramdam mo mayroon kang sagot, ngunit hindi ka sigurado kung sa iyo galing iyon o sa Espiritu Santo? Ayon kay Elder David A. Bednar ng Korum ng Labindalawang Apostol: "Ang paghahayag ay dumarating nang paunti- unti at ibinibigay ayon sa ating hangarin, pagkamarapat, at pagha- handa." 1 Hindi ito laging agad na dumarating; kadalasan ito ay dumarating nang "taludtod sa taludtod, ng tuntunin sa tuntunin" (2 Nephi 28:30), at madalas ay kailangan mong humakbang patungo sa isang direksyon bago mo pa man maramdaman na nasa iyo na ang buong kasagutan. Kung minsan ay hindi ka tala- ga makakatanggap ng sagot - dito mo kailangang kumilos nang may pananampalataya na sasagot ang Diyos kapag dumating ang tamang panahon. Kung nag- aalala ka kung ang iyong sagot ay nagmula sa iyo o mula sa Espiritu Santo, tandaan mo na ang pinakamainam na sagot ay iyong "nag- aanyaya at nang- aakit [sa iyo] na gumawa ng mabuti, at ibigin ang Diyos, at maglingkod sa kanya" (Moroni 7:13). TALA 1. David A. Bednar, "Ang Diwa ng Paghahayag," pangkalahatang kumperensya ng Abril 2011. 60 L i a h o n a Magdesisyon at Maghintay sa Espiritu Noong isang tag- araw hindi ko naramdaman na sinagot ako ng Panginoon tungkol sa isang maha- lagang desisyon. Araw- araw akong nagdasal nang taimtim upang mala- man ang Kanyang kalooban para sa akin, at sinabi ko sa Kanya kung ano ang nais kong gawin. Dahil walang malinaw na kasagutan, nagdesisyon na ako. Agad kong naramdaman ang Espiritu na nagpatotoo sa akin na ang desisyong ginawa ko ay makatutu- long upang umunlad ako at maging mas katulad ng aking Ama sa Langit. Minsan ay kailangan nating kumilos upang makatanggap ng kasagutan - iginagalang ng Ama sa Langit ang ating kalayaang pumili at ang ating mabubuting hangarin. Kung namumu- hay tayo nang karapat- dapat, gagaba- yan tayo ng Kanyang Espiritu sa ating mga hangarin dahil ang mga ito ay iaayon sa Kanya. Amanda H., edad 16, Utah, USA Manalangin na Tulungan Ka Nagdasal ako at tumanggap ng mga kasagutan sa maraming bagay, ngunit sa lahat ng ito ang pinakamarami ay may kaugnayan sa pag- aaral ko. Bago ang isang pagsusulit, nagdarasal ako na maging kalmado ako at maalaala ang mga impormasyong pinag- aralan ko. Maraming beses akong nakaalala ng mga buong talata ng impormasyon na alam kong hindi ko magagawa kung wala ang Kanyang tulong. Lubusan Niyang pinagpala ang aking buhay, at pinahahalagahan ko ang kapangyarihan ng panalangin at ang Kanyang tulong na nararamdaman ko sa pamamagitan nito. Emily B., edad 18, Queensland, Australia Ang mga sagot ay nilayong makatulong at magbigay ng pananaw, hindi bilang mga opisyal na pahayag ng doktrina ng Simbahan.
MGA KABATAAN ANG INS- PIRASYON AY PAUNTI- UNTING DUMARATING "Kapag humihingi tayo ng inspiras- yon na tutulong sa ating magdesis- yon, binibigyan tayo ng Panginoon ng mga banayad na pahiwatig. Kina- kailangan dito ang mag- isip, manam- palataya, magsikap, magpunyagi kung minsan, at kumilos. Bihirang dumating kaagad ang buong sagot sa isang napakahalagang bagay o mahirap na problema. Mas madalas, dumarating ito nang paunti- unti, nang hindi pa nakikita ang mang- yayari sa huli." Subukan at nang Makita! Kung minsan ay ini- uutos ng Panginoon sa atin na kailangan nating kumilos nang Maging Matiyaga at Mapagmasid Kamakailan lamang, nagtakda ako ng mit- hiin para sa sarili ko na magdasal upang mabigyan ako ng mga pagkakataong maglingkod. Nag- isip ako ng mga paraan upang matulungan ang ibang tao, ngunit hindi ako nakatanggap ng sagot na pahiwatig para sa akin. Pinanghihinaan na ako ng loob, at ibinahagi sa akin ng aking ina ang Alma 5:40: "Ano mang mabuti ay nagbubuhat sa Diyos." Natanto ko na ang mga ideyang naisip ko tung- kol sa paglilingkod ay ang mismong mga pahiwatig mula sa Espiritu Santo. Alam kong ang ating mga dasal ay laging sinasagot; kailangan lamang nating maging matiyaga, maging mapagmasid, at magtiwala sa Panginoon. Lybee B., edad 16, Oregon, USA may pananampalataya bago natin matanggap ang kumpletong kasagu- tan. Nais mo bang malaman kung ang Word of Wisdom ay talagang kautusan mula sa Diyos? Kung gayon ay sundin mo ito! Nais mo bang malaman kung totoo ang Aklat ni Mormon? Kung gayon ay basahin mo ito! Magtiwala sa pangako na nasa Juan 7:17: "Kung ang sinomang tao ay nagiibig gumawa ng kaniyang kalooban, ay makikilala niya ang turo, kung ito'y sa Dios, o kung ako'y nagsasalita na mula sa aking sarili." Preston O., edad 19, Utah, USA Elder Richard G. Scott (1928-2015) ng Korum ng Labindalawang Apostol, "Learning to Recognize Answers to Prayer," pangkalahatang kumprensya ng Okt. 1989. Sa Pamamagitan ng Kapangyarihan ni Jesucristo Nanonood ako noon ng palabas na Face to Face broadcast kasama sina Elder Rasband at Sister Oscarson nang isang kabataan ang nagtanong ng ganito ring bagay tungkol sa pag- tanggap ng mga kasagutan. Binanggit ni Sister Oscarson ang nakasaad sa Moroni 7:16, "Sa pamamagitan ng kapangyarihan at kaloob ni Cristo . . . malalaman ninyo nang may ganap na kaalaman na iyon ay sa Diyos." Ipina- pakita ng banal na kasulatan na maa- ari nating malaman ang kalooban ng Diyos para sa atin nang may ganap na kaalaman. Damhin mo ang Espiritu at malalaman mo ang kasagutan. Sara S., edad 17, Santa Catarina, Brazil Magtiwala sa Espiritu Kapag natutuhan mong magtiwala sa Espiritu Santo at nagkaroon ka ng kakayahang mala- man ang paraan kung paano ka sina- sagot ng Ama sa Langit, makikita mo na madali mong madama ang Espiritu. Napakarahan tayong hinihikayat ng Kanyang tinig na kung tayo ay abala sa mga bagay ng mundo ay hindi natin mapapansin ang banayad na bulong at damdamin na nagmumula sa itaas. Ngunit, kung tayo ay namu- muhay nang ayon sa nararapat, matu- tupad sa atin sa tuwina ang pangako na mababatid natin sa ating puso ang sinasabi ng Espiritu bilang tugon sa ating mga pagsamo. Sister Ribeiro, edad 24, Brazil Porto Alegre South Mission S U S U N O D N A TA N O N G "Kung minsan pakiram- dam ko ay hindi ako nararapat mahalin ng Tagapagligtas. Paano ko mapaglalabanan ang pakiramdam na ito at makita ang kahalaga- han ng aking sarili?" Ipadala ang iyong sagot at, kung nais mo, isang high- resolution na larawan bago sumapit ang Enero 15, 2018, sa liahona .lds .org (i- klik ang "Submit an Article"). Ang mga sagot ay maaaring i- edit ayon sa haba o para malinaw.
ANG BAHAGING PARA SA ATIN PAGKAKAROON NG MGA BAGONG KAIBIGAN Nang sabihin sa akin ng mga sa bawat klase at kumain ng panang- halian sa iba't ibang mesa araw- araw. Parang wala akong nagagawang anuman. kong magningning ang aking liwa- nag. Kaiba ang mga kilos ko sa mga kaklase ko, disente akong manamit, mabuting mga salita ang gamit ko, at mabait ako sa aking kapwa. magulang ko na lilipat kaming pamilya sa ibang lugar, nasabik akong magkaroon ng mga bagong kaibigan. Nang dumating kami sa bagong siyudad, nagpunta kami sa simbahan. Dama ko ang malakas na Espiritu roon, at alam kong magiging maayos ang lahat. Nagpasya akong magsikap na maging mas mabuting halimbawa sa mga kasama ko. Tinutukan ko ang Personal na Pag- unlad at masigasig na pinag- aralan ang ebanghelyo. Nang masigasig kong gawin ito, mas nauna- waan ko nang lubos na ako ay anak ng Diyos at mahal Niya ako. Lahat tayo ay anak ng Diyos. Nag- papasalamat ako na hinayaan kong magningning ang aking liwanag, kahit parang nadama ko noon na hindi ako kabilang doon. Alam kong hindi tayo nag- iisa basta nasa panig tayo ng Panginoon! ◼ Rebekah C., Prince Edward Island, Canada Hindi nagtagal, nagsimula na akong pumasok sa bago kong paaralan. Isa ako sa mga iilang Mormon sa paara- lan. Nang pumasok ako, parang hindi talaga ako kabilang doon. Talagang masasabi kong naiiba ako sa iba pang mga estudyante. Habang tumatagal at ipinagpa- patuloy ko ang mga ginagawa ko, may napansin ako: nagsimula akong magkaroon ng mga kaibigan sa paa- ralan. Parang gusto akong makasama ng mga tao. Sinabi nila kung paano ako namumukod- tangi sa lahat. Natanto ko na ito ay dahil hinayaan Sa unang linggo at mga sumunod pa, sinubukan kong makipagkaibigan. Pero parang hiyang- hiya ako! Sinu- bukan kong tumabi sa iba't ibang tao 62 L i a h o n a
MAAARI KO BANG IBAHAGI ANG AKLAT NI MORMON? Sa Mutual, binigyan kami ng asay- ment na maging missionary sa pamamagitan ng pagkuha ng kompan- yon, pagbabahagi ng aming patotoo sa isang hindi miyembro, at pagbibigay ng kopya ng Aklat ni Mormon sa kai- bigan naming hindi miyembro. Matapos ang Mutual, humingi ako ng payo sa aking nanay. Nangako siya na kung ako ay magdarasal nang buong pananampalataya at magtata- nong sa Ama sa Langit, siguradong sasagot Siya. Inabot ako ng dalawang linggo bago ANG BAKASYON KO MULA SA MGA PIANO LESSON Isang linggo noon, nagdesisyon akong huminto muna sa pagsasanay sa pag- tugtog ng piano. Hindi ito pinahintulutan ng aking piano teacher at maging ng aking ina. Isang buong linggo akong hindi nagsanay. Akala ko ay maganda ito dahil masaya ako sa pagpapahinga at sa paggawa ng mga ibang bagay. Ang pagsasaya ay natapos sa gabi ng Huwebes, nang ipinaalala ng aking ina na kinabukasan ng umaga ang piano lesson ko. Akala ko mayroon akong solusyon: gumising ako isang oras nang mas maaga at nagsimulang magsa- nay. Ngunit natanto ko na ang mga ginagawa ko ay lubhang hindi sapat at lubhang huli na. Nagamit ko ang kalayaang pumili, ngunit hindi ko naisip ang mga ibubunga nito. Kinabukasan nang magkita kami ng piano teacher ko, nagsimulang mara- nasan ko ang mga ibinunga ng pagpili ko. Inamin ko na hindi ako nagsanay, at sinabi ng guro ko na dapat akong maghabol sa lahat ng pagsasanay na hindi ko nagawa, bukod pa sa regular kong oras ng pagsasanay. ako nakahanap ng isang taong tatang- gap ng Aklat ni Mormon. Noong una, paulit- ulit akong tinanggihan. Sobra na akong nasaktan sa katatanggi nila kung kaya't muntik na akong sumuko. Nagpapasalamat ako para sa mga aral na natutuhan ko tungkol sa kalaya- ang pumili, responsibilidad, at pananagutan. Bawat pagpili ay may kahihinat- nan, at natutuhan ko na magagawa kong pumili nang mas tama kung inisip ko muna ang mga ibubunga nito. ◼ Blake H., Utah, USA Isang gabi, napanaginipan ko ang tungkol sa isang babaeng malapit na kaibigan ng aking pamilya. Sa panagi- nip ko, nalaman ko na siya ang ibinigay para sa amin ng kompanyon ko. Nang magising ako, nagpasalamat ako sa Panginoon sa pagtulong Niya sa akin. E L T S A C D R A H N A S A N I N N A W A R A L A L G A P A G M Nang sumunod na Mutual, isinulat namin ng kompanyon ko ang aming patotoo sa unang pahina ng aklat at nag- ayos ng basket ng prutas para sa babae. Nagpunta kami sa kanyang bahay, kumatok sa pintuan, at nag- hintay. Kahit natakot ako na baka hindi niya ito tanggapin, sinabi ko sa sarili ko na magkaroon ng kaunting pananampalataya. Sa wakas ay luma- bas siya na may masayang mukha, at tinanggap ang Aklat ni Mormon. Sa karanasang ito, natutuhan ko na kung mayroon kang kahit kaunting pananampalataya at alam mong nari- yan ang Ama sa Langit, madali mong mararamdaman na maaaring mangyari ang imposible. ◼ Rapunzel L., American Samoa IKAW NAMAN Malugod na tinatanggap ng Liahona ang iyong mga karanasan at ideya. Mayroon ka bang paboritong banal na kasulatan? Tumanggap ka ba ng sagot sa iyong panalangin? Nagpakita ka ba ng katapangan sa pagsasabuhay ng ebanghelyo? Ipadala ang iyong kuwento sa liahona .lds .org (i- klik ang "Submit an Article o Feedback"). D i s y e m b r e 2 0 1 7 63
Ang Bisita sa Bisperas ng Pasko Ni Holly K. Worthington Batay sa tunay na buhay "Umawit sa Pasko tungkol kay Cristo: Ipaalam sa iba na sila ay mahal ninyo" (Children's Songbook, 51). Gustung- gusto ni Clara ang mga tradisyon ng pamil- ya nila tuwing Bisperas ng Pasko. Una ay kuma- kain sila ng isdang niluto sa hurno para sa hapunan at Christmas cookies para sa panghimagas. Pagkatapos ay pinupuntahan nila ang Christmas market. Pag- uwi nila, sama- sama nilang binabasa ang kuwento ng Pasko mula sa Biblia. At bago matulog ay binubuksan nila ang Christmas lights sa Christmas tree sa unang pagkakataon at binubuksan ang regalo ng bawat isa. Iyon ang gabi ng taon na paborito ni Clara. Hindi siya makapaghintay! Hanggang sa may ibinalita si Inay. "Magkakaroon tayo ng espesyal na bisita sa Bisperas ng Pasko sa taong ito. Natatandaan ba ninyo si Ms. Rainer?" 64 L i a h o n a Iyon palagi ang pinakamagandang gabi ng taon. Ngayo'y masisira ito! Umungot si Clara. "Ang kapitbahay po natin na niya- yang magsimba ni Itay noong isang linggo?" "Tama. Susunduin na siya ni Itay ngayon." Pabagsak na umupo si Clara sa isang silya. Paano siya makapagrerelaks at matutuwa samantalang may ibang tao? Sira na ang Bisperas ng Pasko! Hindi naman nag- simba si Ms. Rainer nang anyayahan siya ni Itay. Siguro hindi rin siya darating sa pagkakataong ito. Pero nang pumasok si Itay sa pintuan, kasama niya ang "espesyal na bisita." Mukhang pagod at medyo malungkot si Ms. Rainer. Bumati si Clara. Pero wala na siyang iba pang sinabi. Sa hapunan ay nagtuon lang siya sa kinakain niya habang kausap nina Inay at Itay si Ms. Rainer. "Nakapag- aral ka na bang magsayaw?" banayad na tanong nito. Nakita ni Clara na hinihintay ni Ms. Rainer
Kinausap ni Clara si Ms. Rainer hanggang matapos ang hapunan. Nalaman niya na may college degree sa math si Ms. Rainer at nag- aaral na maging propesor sa math nang makilala ang asawa nito. Nakagawa ng ilang masasamang pasiya ang asawa nito at ngayo'y nakabilanggo. Pagkatapos ng hapunan tumabi si Clara kay Ms. Rainer habang nililibot nila ang Christmas market. At nang basahin nila ang kuwento ng Pasko, ipinagamit niya ang kanyang mga banal na kasulatan kay Ms. Rainer para makasunod ito sa pagbasa. Di- nagtagal ay bukasan na ng mga regalo. Nakakuha si Clara ng ilang komportableng padyamang kulay lila. Hindi siya makapaghintay na isuot ang mga ito! Ngunit medyo nalungkot siya na walang natanggap na regalo si Ms. Rainer. Maya- maya'y inabutan ni Inay ng regalo si Ms. Rainer. Nahihiyang ngumiti si Ms. Rainer at inalisan ng balot ang isang pares ng dark blue na medyas. Tiningnan niya si Inay nang may luha sa mga mata. "Salamat. Hindi mo naman kailangang regaluhan ako ng anuman." Nagpunta si Clara sa kanyang kuwarto at isinuot ang kanyang bagong padyama. Hindi mawala sa kanyang isipan si Ms. Rainer. Tila lubos ang pasasalamat niyang makatanggap ng medyas para sa Pasko! na sumagot siya. Tumango siya at muling nagtuon sa kanyang pagkain. "Ako rin," sabi ni Ms. Rainer, na banayad pa rin ang Nang isuot ni Clara ang kanyang mabalahibong medyas, narinig niya na nagsimulang tumugtog ang magandang musika. Tumakbo siya pababa at nakitang nagkakantahan sina Inay at Itay ng mga awiting pamas- ko habang nagpipiyano si Ms. Rainer. Sumali si Clara. Habang kumakanta siya, gumanda ang pakiramdam niya. "Siguro hindi naman masamang magkaroon ng bisita sa Bisperas ng Pasko," naisip niya. boses. "Ano ang paborito mong sayaw?" Nagkibit- balikat si Clara at itinabi ang mga gulay niya sa kanyang pinggan. "Gustung- gusto ko ang ballet," sabi ni Ms. Rainer. "Kasama ako sa dance team sa unibersidad. May isang taon na naglakbay kami sa buong Europa. Napakasaya." Sa araw ng Linggo, nagsimba si Ms. Rainer at naupo sa tabi ng pamilya ni Clara sa sacrament meeting. Muk- hang talagang masaya siya. Ngumiti si Clara nang sabay nilang gamitin ni Ms. Rainer ang kanyang himnaryo. Siguro panahon na para magdagdag ng isang bagong tradisyon sa Bisperas ng Pasko. ◼ Ang awtor ay naninirahan sa Idaho, USA. Tumingala si Clara. Kahanga- hanga ang narinig niya. "Ano pa po ang gusto n'yo?" tanong ni Clara. Ngumiti nang bahagya si Ms. Rainer. "Pagtugtog ng piano. At math." Nanlaki ang mga mata ni Clara. "Talaga po? Paborito ko ang math!" Nagpapakita ako ng pagmamahal sa aming kapitbahay na nakatirang mag- isa sa bahay niya sa pamamagitan ng pagbisita sa kanya at pag- dodrowing ng mga larawan para sa kanya! Jill K., edad 10, California, USA D i s y e m b r e 2 0 1 7 65
Ni Elder Paul B. Pieper Ng Pitumpu 66 L i a h o n a Maging Matapang at MAGBAHAGI! Nanirahan ang aming pamilya sa maraming lugar sa buong mundo. Marami kaming nakilalang iba't ibang tao at nagkaroon kami ng maraming pagkakataong ibahagi ang ebanghelyo. Natulungan ng aming mga anak ang iba sa pagbabahagi ng kanilang patotoo. Noong maliliit pa ang aming mga anak, nanirahan kami sa bansang Kazakhstan. Walang mga missionary noon doon. Kapag gustong makarinig ng mga kaibigan o kapitbahay tungkol sa ebanghelyo, kami ang nagiging mga missionary! Ibinahagi ng aming anak na babaeng si Marné ang ebang- helyo sa kaibigan niyang si Alyona. Nagpasiyang magpabin- yag si Alyona sa pahintulot ng kanyang ina, na kalauna'y nabinyagan kasabay ng nakababatang kapatid na babae ni Alyona. Kamakailan ay ikinasal si Alyona sa isang matapat na binata sa Manhattan New York Temple, at nakapunta roon si Marné! Masayang- masaya siya na natulungan niya ang kanyang kaibigan na malaman ang tungkol kay Jesucristo. Nang manirahan kami sa Virginia, USA, ang anak naming si Chris ay nasa Primary. Nagsimulang makipag- usap ang isa sa mga kaibigan ni Chris at ang pamilya nito sa mga missionary. Tumulong si Chris sa pagtuturo sa pamilya. Naghanda siya bago ang bawat lesson at tumu- long sa pagsagot sa kanilang mga tanong. Nagpasiya ang pamilya na magpabinyag. Pagkatapos niyon, hindi nag- alala si Chris kailanman kung kakayanin niyang magmis- yon. Alam niyang magagawa niya ito! Minsan naman pumunta ang isang lalaki sa amin para may kumpunihin sa bahay namin. Pinasalamatan siya ng asawa ko nang matapos na siya. "Gusto ka naming rega- luhan," sabi ng asawa ko. Binigyan niya ito ng kopya ng Aklat ni Mormon. Nagalit ang lalaki. Hindi niya naunawaan ang pinaniniwa- laan namin. Akala niya hindi kami naniniwala kay Jesucristo. Matapang si Chris at nagpatotoo siya sa lalaki. Sinabi ni Chris na miyembro siya ng Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw. Sinabi niya na naniniwala siya kay Jesus. Marami sa mga anak ng Ama sa Langit ang hindi nakakaa- lam tungkol sa ebanghelyo. Hindi alam ng iba na naniniwala tayo kay Jesus. Kailangan ng mga taong ito ng isang taong mabait at makikipag- usap sa kanila. Maaari tayong maging matapang at magbahagi ng ating patotoo. Maaari nating tulu- ngan ang iba na malaman ang tungkol kay Jesucristo! ◼
M G A L A R A W A N S A K A S A Y S A Y A N N G S I M B A H A N Ang Simbahan Ngayon Gamitin ang mga ito sa pagbabahagi ng mga kuwento ng kasaysayan ng Simbahan! Pangulong Monson R E K A T T H W I M H T E B I N N A W A R A L A L G A P A G M Nagtayo ng isang magandang lungsod ang mga Banal sa Salt Lake valley at gumugol ng 40 taon sa pagtata- yo ng Salt Lake Temple. Malaki ang inilago ng Simbahan mula noong mga unang panahong iyon. Ngayo'y may 156 nang tapos na templo sa buong mundo, at naisalin na ang Aklat ni Mormon sa 110 wika! Si Pangu- long Thomas S. Monson ang ating propeta ngayon. Paano ninyo matutulungan ang Simbahan na patuloy na lumago? Sana'y nagustuhan ninyo ang mga serye ng mga larawan ng kasaysayan ng Simbahan sa taong ito! Maaari ninyong makita ang nakaraang mga larawan sa liahona .lds .org. D i s y e m b r e 2 0 1 7 67
Ang PULANG Tiket Naku! Nawawalan ng isa pang tiket si Daniel. Ni Darcie Jensen Morris Batay sa tunay na buhay "Kapag mabait at matulungin ako, masayang- masaya ako" (Children's Songbook, 197). "Daniel, maingay ka na naman," sabi ni Mrs. Santos. "Binalaan na kita. Ngayo'y kailangan mo akong bigyan ng tiket." Dahan- dahang dumukot sa ilalim ng kanyang mesa si Tiningnan ni Mateo ang math problem sa pisara at mabilis itong isinulat sa notebook niya. Math ang paborito niyang subject, kaya talagang gusto niyang maki- nig. Pero halos hindi niya marinig ang sinasabi ni Mrs. Santos dahil dumadaldal ang kaibigan niyang si Daniel. "Shh! Daniel, hindi ko marinig!" bulong ni Mateo. Pero dumaldal pa rin si Daniel. Sa huli ay narinig siya ni Mrs. Santos. Daniel at nag- abot sa kanya ng pulang tiket. Lumaylay ang kanyang balikat, at tumingin siya sa sahig. Nagbi- bigay ng mga tiket si Mrs. Santos sa mga estudyanteng mabait sa klase at sumusunod sa mga utos. Isinusulat ng mga estudyante ang kanilang pangalan sa mga tiket at inilalagay ito sa isang garapon bawat araw. Pero kaila- ngan mong ibalik ang tiket kung magulo ka. Tuwing Biyernes, dumudukot ng isang tiket si Mrs. Santos mula 68 L i a h o n a S R E D N A M N H O N N A W A R A L A L G A P A G M
sa garapon, at ang nanalo ang pipili ng premyo mula sa treasure chest ng klase! Kinailangang magbalik ni Daniel ng maraming tiket dahil sa kanyang kadaldalan, kaya hindi madalas mabunot ang kanyang pangalan. Nalung- kot si Mateo na nawalan na naman ng tiket si Daniel. Sa oras ng reses tumakbo si Mateo sa field para mag- Muling inihagis ni Daniel ang aklat. Nakita ni Mrs. Santos na muntik na itong tumama sa kisame. Nilapi- tan niya si Daniel at inilahad ang kanyang kamay para sa tiket. Dumukot si Daniel sa ilalim ng kanyang mesa. Nakita sa mukha niya ang pagkataranta habang nagha- hanap siya. laro ng football. Nakita niya si Daniel na nakatayong mag- isa sa tabi ng mga duyan. Halata niya na umiiyak si Daniel. Gusto ni Mateo na tulungan itong bumuti ang pakiramdam. "Gusto mo bang maglaro ng football?" tanong ni "Naku po! Naubusan na yata siya ng mga tiket!" naisip ni Mateo. Kapag wala nang mga tiket, hindi makaka- labas ng silid si Daniel kapag oras ng reses. Mabilis na nag- isip si Mateo. Ano ang magagawa niya? Pagkatapos ay may naisip siyang maganda. Mateo. "Daniel," sabi ni Mrs. Santos, "kung wala kang maibi- Hindi umimik si Daniel. Sinubukan ni Mateo na kau- gay na tiket sa akin - " sapin pa siya, pero tumalikod lang si Daniel. "Nasa football field lang ako kung magbabago ang isip mo." Huminga nang malalim si Mateo. "Puwede po bang ako ang magbigay ng tiket para sa kanya, Mrs. Santos?" tanong niya. Nakipaglaro si Mateo sa iba pa niyang mga kaibigan, pero hindi mawala sa isip niya si Daniel. Magwa- walong taong gulang na si Mateo at malapit nang mabinyagan. Gusto niyang maging katulad ni Jesus at maging mabu- ting kaibigan. Mayroon ba siyang magagawa para hindi magkaproblema si Daniel? Kinabukasan, nagbabasa ng kuwento ang klase sa maliliit na grupo. Pero sa halip na magbasa, hinahagis- hagis ni Daniel ang kanyang aklat sa ere. Natahimik ang klase. Wala pang nagtanong ng ganito sa kanya. Hindi sigurado si Mateo kung ano ang sasabi- hin nito. Mukhang nagulat si Mrs. Santos. Pagkatapos ay ngu- miti ito. "Napakabait mong kaibigan. Oo, puwede kang magbigay ng tiket para kay Daniel." Iniabot ni Mateo kay Mrs. Santos ang isa sa mga tiket niya. "Salamat, Mateo," sabi ni Daniel. "Okey lang!" sabi ni Mateo. "Gusto mo bang magbasa Sinubukan siyang pigilan ni Mateo. "Daniel, kailangan na tayo ngayon?" nating basahin ang aklat, hindi paglaruan ito." Tumango si Daniel at dinampot ang kanyang aklat. Nang magsimulang magbasa si Daniel, sumigla at sumaya si Mateo. Ang magandang ideyang iyon ay nag- mula sa Espiritu Santo! Alam ni Mateo na gusto ni Jesus na tulungan niya si Daniel - dahil mahal Niya si Daniel. At nadama rin ni Mateo ang pagmamahal ni Jesus! ◼ Ang awtor ay naninirahan sa Utah, USA. NAGBAYAD SI JESUS PARA SA ATIN Binayaran ni Mateo ang tiket ni Daniel dahil may malasa- kit siya kay Daniel. Hindi natin kayang bayaran ang mga kasalanan ng iba, ngunit kaya ni Jesucristo! Dahil mahal tayo ni Jesus, binayaran Niya ang lahat ng kasalanan natin. Kapag may ginawa tayong mali, maaari tayong magsisi at mapatawad. Matutulungan tayo ni Jesus na magpakabuti! D i s y e m b r e 2 0 1 7 69
M G A S A G O T M U L A S A I S A N G A P O S T O L Ni Elder Dale G. Renlund Ng Korum ng Labindalawang Apostol Paano ako matutulungan ng pagsisisi na maging masaya? Ang pagsisisi ay pagtalikod sa kasalanan at pagbaling ng ating puso sa Diyos. Mapapatawad tayo ni Jesus dahil binayaran Niya ang halaga ng ating mga kasalanan. Nais Niya tayong patawarin dahil mahal Niya tayo. Masaya Siya kapag pinipili nating magsisi. Kapag pinatatawad Niya tayo, maaari din tayong maging masaya. Mula sa "Pagsisisi: Isang Pagpiling Puno ng Kagalakan," Liahona, Nob. 2016, 121-124. 70 L i a h o n a H S R A M N E E L L I D N N A W A R A L A L G A P A G M
MGA BATA Ang Paputok ginuhitang mga talata roon. Binasa ni Dale, "Masdan, siya na nagsisi ng Noong si Elder Dale G. Renlund ay edad 12, nani- rahan ang kanyang pamilya sa Sweden. Isang araw ng Linggo, nagdala ng isang malaking paputok at ilang posporo ang kaibigan ni Dale na si Steffan sa gusali ng Simba- han. Tuwang- tuwa si Dale. Kinuha ni Dale ang paputok at sinindihan ang mitsa. Papatayin sana niya ang sindi ng mitsa, pero nasunog niya ang kanyang mga daliri sa kamay at nalaglag ang paputok! Takot na takot na naka- masid sina Dale at Steffan habang patuloy na nag- aapoy ang mitsa. kanyang mga kasalanan, ay siya ring patatawarin, at ako, ang Panginoon, ay hindi na naaalaala ang mga ito. Sa pamamagitan nito inyong malalaman kung ang isang tao ay nagsisi ng kanyang mga kasalanan - masdan, kanyang aaminin ang mga yaon at tatalikdan ang mga yaon" (D at T 58:42-43). Pagkatapos magbasa ni Dale, nakita niyang ngumiti si President Lindberg Nadama niya na napatawad na siya. Nang lumabas si Dale sa opisina, masaya na siya. Natutuhan ni Elder Renlund na mapapatawad siya kapag may nagawa siyang mali. Maaari siyang maging masaya kapag nagsisi at sumunod siya sa mga utos ng Ama sa Langit. ◼ Sumabog ang paputok! Napuno ng nakakasulasok na amoy ang chapel. Dinampot kaagad nina Dale at Steffan ang nagkapira- pirasong paputok at binuksan ang mga bintana para palabasin ang amoy. Inasahan nila na walang makakapansin dito. Nang magpasukan ang mga tao sa sacrament meet- ing, napansin nga nila ito. Napakalakas ng amoy kaya hindi makapagpokus ang mga tao sa miting. Hiyang- hiya si Dale. Alam niya na hindi ikinatuwa ng Ama sa Langit ang ginawa niya. H S R A Pagkatapos ng simba, tinawag ni President Lindberg, M N E ang branch president, si Dale na pumunta sa kanyang opisina dahil halata niya na may hindi magandang nang- yari. Sinabi ni Dale kay President Lindberg na sising- sisi siya tungkol sa paputok. E L L I D I N N A W A R A L A L G Mabait si President Lindberg. Binuklat niya ang mga A P A G banal na kasulatan at pinabasa kay Dale ang ilan sa M D i s y e m b r e 2 0 1 7 71
4 1 . s i D 2 1 . s i D g n a d a a p a p a M l " 72 L i a h o n a g n o y a k g a w u H " t ' a k g a p a s : s i p a h a h a g n a n g n a p u , l o t a h i s g a m " n w i i l a a y a ' l i s g n o y a k g a w u h . ) 4 5 o e t a M : ( " n a u t a h l 3 1 . s i D . ) 1 7 o e t a M : ( y a g a b a g m g n t a h a L " y o y n ' i a s g n o y n n g b i i i a n n w a g i , o a t a g m g n n w a g i g n a o y n n n a m a n i " a l i n a k a s n o y a g . ) 2 1 7 o e t a M : ( 1 1 . s i D a g a t g n g a n y o k A " i ' o y n i t a , n a y a b g n a b " y o u t a n p g n o k a l i . ) 5 3 5 2 o e t a M : ( i 7 1 . s i D 5 1 . s i D y a o y a K " g n a d a a p a p a M l " n o p i t - n u p i t g a m " n g a b a h a m a g m i " s a a d a m g n a n l . ) 7 5 o e t a M : ( . ) 2 2 8 1 : i h p e N 3 ( 6 1 . s i D g n g a n ] y o k A [ " i ' g n o k a o y n i t a , d a b u h " n a t m a r a n p i 9 1 . s i D . ) 6 3 5 2 o e t a M : ( , o y a k k a a g a g n a M l " g n a y a s g a g n a m t a " o o t o t 0 2 . s i D . ) 2 1 5 o e t a M : ( 8 1 . s i D g n a o y n n n p a n a H " i i g n o y a k n a g n a l i a k a n K " i " ] s o y D g n n a i r a h a k [ i g n g a i l t a t a g n i - g a m . ) 1 3 2 1 s a c u L ( : " n g n a a n a m i l . ) 5 1 8 1 : i h p e N 3 (
1 2 . s i D 2 2 . s i D g n o y n n a t i k a n g n o a Y " i n o y a g y a o k a w a n g i t a p a r a r a n g n a n d i 5 2 . s i D g n a n o y a g a n g a n a w m u L " i g n p a r a h a s w a l i g n o y n i a t i k a g n a m g n a p u ; o a t a g m a g m a s o y n n d a w a t a p I " i a g m g n a l i n a k g n a o a t " n a n a a s a k l . ) 4 1 6 o e t a M : ( " n w a g g n o y n n i i g n i t u b u b a m g n o y n i g n a a l i n . ) 1 2 7 2 : i h p e N 3 ( l a w u l g n a l i n a k t a , a w a g a m A g n o y n i g n a n i i t a h " t i g n a l a s a n a n . ) 6 1 5 o e t a M : ( 3 2 . s i D t a , t i k a s a k g a n y o k A " ' 4 2 g n k a g n A i . s i D , t a u s u s a N " l " w a a n d g n o k a o y n l i . ) 6 3 5 2 o e t a M : ( i g n g a w a t a t y a y a h a b i " n a n g n a a n a p - y a h a b i l . ) 3 1 1 2 o e t a M : ( g n a s i g n a s a b g a m , w a r a t a w a B a u m n u t i b a g m g n l i i m a k a t k e l o g n o g n a m n o a t a n d o n u s u s a S g n i m a k n a h a d a P ! o d n u m g n o k a d g n t a h a l l a s a t a b a g m a s t a s u s e J i n o r u n i t i a n y a g a b g n u k s o p a t a k g a p n i p i s i g n a s i g n g a n a k o n a a p g n u k n m a a s n h b a s i i i i t a n u t i b g n a s i i u s u s a m o y n i n o n a a p g n a m a s g a m g n a t u m . g r o . s d l . a n o h a i l i l a k g a w u H . a w a b m i l a h a n g n n g n n a m i i a s o t i a a d a p I l . a k n o o r y a m g n u k , o t a r t e r S E G A M Y T T E G A S A L U M N A W A R A L A G M . o r u t g n a y n a K g n a d o n n a y a u k y a s o p a t a k g a P l s u s e J i n o r u T ! e r b m e y s i D a s g r o n o m r o M a s o t s i r c u s e J . i n o r u t a g m a s l o k g n u t a p a b a g M i g n a n p a n a H i ! n i u t i b g n a g n n o i s r e v l a t i g d a s n a u p g a t a t a m y a o t i a n d a d b i t k a g n w a r a 0 1 g n a n u g n A i i . p p a y r a r b i L l e p s o G a s o g r o . s d l . a n o h a i l a s o t i g n o u k i t r a l
& ? & ? & ? & ? & ? 74 L i a h o n a b b b b b b b b b b Bigyan Siya ng Puwang Bigyan Siya ng Puwang Masaya ⌜ 3 4 œ1 1. Nang (2. Tu) (3. 'Di) P Œ 3 4 q = 76-84 F
.. œ ang lad na .. œœ 3 5 œ Sang - do - ma Bb .œ gol on ba ˙˙
j œ na sa ba
F œ si Bet li œœ
œ Je - le kan D m .œ ˙ sus hem, pa ˙ j œ4 Sa Bu Sang - G m œ œ mun hay gol œ 4
Mga titik ni Larry Hiller Himig ni Michael F. Moody œ do'y ay sa œ ˙ 'si a Bet - - œ ni ba le - - œ ˙ D m D m7 ˙3 .˙ 1 lang; la. hem. œ2 Wa La Ngu -
œ .˙ la hat nit œ si ay pu
.œ lang may so'y j œ ma gi ma - - œ .˙ tu na bu - - œ lu ga buk - - .œ yan, wa, san j œ Ang Ka Sa
œ G m ˙ A ˙ .˙ 1 5 D m G m œ ˙ .˙ F œ œ œ a ya duk
œ ting min ha
œ œ# Ta san man
œœ ga ta o - œ œ pag yo'y ma
œ lig wa ya - - œœ tas lang man. œ œ5 Ay Puwang At 1 ˙ ˙ wa pa ma - - œ3 lang ra ha
1 4 ˙ œ G m C7 œ 1, 2. œ œ1 3 F œ5 ⌜ œ ⌝ œ œ 3. D m 1 5 ˙ .˙ œ ˙ ˙ ma sa lin
œœ tir Kan si ‑
..˙˙3 1 han. ya. ˙˙ œ1 2. Tu ‑ 3. 'Di .. .˙3 .˙ 2 la. ˙˙1 ˙ ˙ Bb œ œ5 1 At œ œ F ˙˙ ma
1 4
.˙ .˙
D m œ3 ha
G m
˙ ˙ lin 2
˙ ˙
5 1 C7
œ œ si Œ
.. Bb 5 2 ˙ ˙ la. .. . .˙˙ F ˙ ˙1 ˙˙ œ œ ˙ ˙ œ œ ˙ ˙ œœ3 1 5 1 .˙ .˙ 2 ˙ ˙ © 2017 Larry Hiller at Michael F. Moody. Ang awiting ito ay maaaring kopyahin para sa insidental at di-pangkalakal na gamit sa simbahan o tahanan. Ang paunawang ito ay kailangang isama sa bawat kopyang gagawin. ⌝
ANG ATING PAHINA Pinag- usapan namin ang kaha- lagahan ng templo sa aming buhay at sa pamilya. Gumawa kami ng mga modelo ng tem- plo kasama ang aming pamilya. Mga batang primary sa isang ward sa São Paulo, Brazil Nagpunta kami sa beach noong bakasyon at gumawa ng CTR shield sa buhangin. ANG MAKAPANGYARIHAN Itinatanong ng lahat sa kanilang sarili, "Sino ang Makapangyarihang Diyos?" Maraming hindi nakakaalam. Hindi nila alam na Siya ay nasa mga mata ng mga bata, Kapag nadama mo ang ihip ng hangin, Sa puso ng matapang, Sa ngiti ng mga mahal mo sa buhay, At hindi mo lang Siya tinatawag na "Diyos" o "ang Makapangyarihan" Kundi tinatawag mo Siyang . . . "aking Ama sa Langit." Sofia, Matias, at Tomás O., Argentina Adriana G., edad 9, Chile Lagi akong nagpapakita ng pagmamahal sa aking kapatid na lalaki at kapa- tid na babae sa pagtulong sa kanila sa paggawa ng kanilang homework. Ngumiti! Benjamin S., edad 11, Kenya D i s y e m b r e 2 0 1 7 75
M G A K U W E N T O T U N G K O L K A Y J E S U S Isinilang si Jesus sa Betlehem Ni Kim Webb Reid Pumunta ang isang anghel kay Maria at sinabi sa kanya na masaya ang Diyos sa kanya. Siya ang magiging ina ni Jesus! Naglakbay sina Maria at Jose patungong Betlehem. Halos isisilang na noon si Jesus. Maraming taong bumibisita noon sa Betlehem kaya walang makitang silid na matutuluyan sina Maria at Jose. Pinatuloy sila ng isang tagapangasiwa ng bahay- tuluyan sa isang kuwadra. 76 L i a h o n a T T O T S L Y R P A N N A W A R A L A L G A P A G M
Di- naglaon ay isinilang si Jesus. Isang maningning na bagong bituin ang lumitaw para sabihin sa lahat na isinilang na sa lupa ang Ilaw ng Sanlibutan. Sinabi ng isang anghel sa ilang pastol na isinilang na si Jesus. Nagmadali silang makita ang sanggol na si Jesus na nakahiga sa isang sabsaban. D i s y e m b r e 2 0 1 7 77
Naparito si Jesus sa lupa dahil mahal Niya ako. Susundan ko ang Kanyang liwanag ngayong Pasko at sa buong taon! ◼ Mula sa Lucas 1:26-38; 2:1-20 78 L i a h o n a
P A H I N A N G K U K U L A Y A N T T O T S L Y R P A N N A W A R A L A L G A P "At [ang mga pastol ay] dalidaling nagsiparoon at nasumpungan kapuwa si Maria at si Jose, at ang sanggol na nakahiga sa pasabsaban" (Lucas 2:16). D i s y e m b r e 2 0 1 7 79
H A N G G A N G S A M U L I N A T I N G P A G K I K I T A Ni Joseph Smith (1805-44) Unang Pangulo ng Simbahan MAGITING SA LAYON NI CRISTO Gaano ka man kabuti, may ibubuti ka pa. Itinataguyod ko ang layon ni Cristo at ang kabutihan, kalinisang- puri, at matwid at matatag na pag- uugali, at isang banal na pamumuhay. Naniniwala ako sa pamumuhay nang mabuti, matwid at banal na buhay sa harapan ng Diyos at pala- gay ko'y tungkulin kong hikayatin ang lahat ng taong sakop ng aking kapangyarihan na gawin din ang gayon, upang tumigil sila sa paggawa ng kasamaan at matutong gumawa ng kabutihan, at lansagin ng katuwiran ang kanilang mga kasalanan. Sa pagpapatatag ng ating pananam- palataya sa pamamagitan ng pagda- ragdag ng bawat mabuting katangiang nagpapaganda sa mga anak ng pinag- palang si Jesus, makapagdarasal tayo sa panahon ng pagdarasal; maaari nating mahalin ang ating kapwa gaya ng ating sarili, at maging tapat sa oras ng paghihirap, batid na higit ang gantimpala sa gayon sa kaharian ng langit. Kaylaking kaaliwan! Kaylaking kagalakan! Hayaan ninyong mamu- hay ako sa kabutihan, at hayaang matanggap ko ang gantimpalang gaya ng sa kanya! . . . Bilang isang taong labis na nagha- hangad ng kaligtasan ng tao, hayaan ninyong ipaalala ko sa inyong lahat na maging lubhang masigasig para sa kabutihan, kabanalan, at mga utos ng Panginoon. Maging mabuti, maging matalino, maging makataru- ngan, maging mapagbigay [ng inyong kabuhayan]; at higit sa lahat, maging maawain, laging nananagana sa mabubuting gawa. . . . Maging mahinahon at mapagpa- kumbaba, matwid at dalisay; suklian ng kabutihan ang kasamaan. . . . Maging mapagpakumbaba at matiya- ga sa lahat ng sitwasyon sa buhay; sa gayo'y magiging higit na maluwalhati ang ating tagumpay. 80 L i a h o n a Nais naming payuhan ang ating mga kapatid nang may katapangan, na maging mapagpakumbaba at madasalin, na tunay na mamuhay bilang mga anak ng kaliwanagan at ng araw, nang kaawaan sila na mapaglabanan ang bawat tukso, at madaig ang bawat kasamaan sa karapat- dapat na pangalan ng ating Panginoong Jesucristo. Ang pagmumuni- muni na lahat ay tatanggap ayon sa sarili niyang kasipa- gan at tiyaga habang nasa ubasan, ay dapat magbigay- inspirasyon sa lahat ng tinawag na maging lingkod ng masasayang balitang ito. . . . Ang tiwala natin ay nasa Diyos, at determinado tayo, ayon sa Kan- yang awa, na manatiling tapat sa layon hanggang wakas, nang tayo ay putungan ng mga korona ng kalu- walhatiang selestiyal, at pumasok sa kapahingahang nakahanda para sa mga anak ng Diyos. . . . Gaano ka man kabuti, may ibubuti ka pa. Banal ang pagtitiyaga, mara- ngal ang pagsunod, maawain ang pagpapatawad, at maka- Diyos ang kadakilaan; at siya na mananatiling matapat hanggang wakas ay hindi pagkakaitan ng kanyang gantimpala. Ang mabuting [lalaki o babae] ay titii- sin ang lahat ng bagay upang papuri- han si Cristo. ◼ Mula sa Mga Turo ng mga Pangulo ng Simbahan: Joseph Smith (2011), 413-17.
ITINANGHAL SI JESUS SA TEMPLO, NI CHRISTEN DALSGAARD "Ngayo'y papanawin mo, Panginoon, ang iyong alipin, ayon sa iyong salita, sa kapayapaan, "Sapagka't nakita ng aking mga mata ang iyong pagliligtas, "Na iyong inihanda sa unahan ng mukha ng lahat ng mga tao; "Isang ilaw upang ipahayag sa mga Gentil, at ang kaluwalhatian ng iyong bayang Israel." - Lucas 2:29-32; tingnan din sa mga talata 25-35.
Kabilang Din sa Isyung Ito PARA SA MGA YOUNG ADULT Ang Aking Regalo sa Tagapagligtas Noong missionary ako, nadama ko na may kakulangan ako. Pagkatapos ay natanto ko na kailangan kong tigilan ang pagtutuon sa sarili ko at magsimulang magtuon sa Tagapagligtas. PARA SA MGA KABATAAN p. 54 Walong Dahilan Kung Bakit Napakagandang Panahon na Maging Missionary sa Kapaskuhan Gusto ba ninyong ibahagi ang ebanghelyo sa inyong mga kaibigan pero hindi ninyo alam kung paano? Narito ang dahilan kung bakit ang Kapaskuhan ay isa sa mga pina- kamadaling panahon ng taon para maging missionary! PARA SA MGA BATA Mga Turo ni Jesus Maghanda para sa Pasko sa buwang ito sa pamamagitan ng paggamit sa mga bituing ito para masunod ang mga turo ni Jesus. p. 48 p. 72