PABALAT Hangad ng DA-PhilRice ang maginhawang paggamit ng mga teknolohiyang nagpapataas-ani at kita para sa mga magsasaka. Kaya naman maging digital farming ay inilalako na rin. Sa ating mga magsasaka, subukan ang mga digital applications tulad ng Rice Crop Manager o Leaf Color Computing. Pwede na rin gamitin ang Facebook, Youtube, online training, o text center sa pagkuha ng impormasyon. Ano pang hinihintay mo, pili na nang ani at kita ay tumaas din! NILALAMAN 4 Sa Facebook 'di lang puro saya, matututo ka pa 5 Sa PhilRice Text Center, may kausap ka 6 Libreng online training, pwede! 8 VOXPOP: Digital Farming Technologies, marami na niyan! 9 Napapanahong AGRI-TEKNOLOHIYA, abangan 10 RCM, kasangkapan sa madiskarteng pagpapataba 11 Hula no more sa pagpapataba, sa MOET ipaubaya 12 Magsasakang newbie pero techy 13 Anu-anong apps pa ang nais niyong balangkasin namin para sa inyo? 14 Online tindahan, pwede 16 Vlog sa pagsasaka, nood na 17 Kaalaman sa pagsasaka, humugot sa PinoyRice 18 Palaywakin ang galing 19 6 wais tips sa pagpapalayan Editor-in-Chief: Ronan G. Zagado • Assistant Editor: Hanah Hazel Mavi B. Manalo • Managing Editor: Christina A. Frediles Writers/Photographers: Anna Marie F. Bautista • Jayson C. Berto • Allan C. Biwang Jr. • Nehemiah L. Caballong • Angelie Cabiles • Aldrin G. Castro • CA Frediles • Reuel M. Maramara • HHMB Manalo • Mary Grace M. Nidoy • Cherry Rose Pabigayan • Fredierick M. Saludez • Jemuel C. Sotto • Julianne A. Suarez • Mervalyn Oplas-Tomas • Cover: Jayson C. Berto • Illustration: Jude Klarence C. Pangilinan • Circulation/Administrative Support: Derwin J. Villena • Consulting Editor: Constante T. Briones • Editorial Advisers: John C. de Leon • Karen Eloisa T. Barroga Maaaring kopyahin at ipamahagi ng mga mambabasa ang mga nilalaman ng magasing ito, kilalanin lamang ang DA-PhilRice. Gayundin, hinihikayat ang sinuman na magpadala ng artikulo (600-800 na salita kalakip ang 4-5 larawan) at magmungkahi ng tema o mga istorya ng indibidwal o grupo na may kinalaman sa pagsasaka. Maaaring ipadala ang mga ito sa prri.mail@philrice.gov.ph o o sa THE EDITOR, DA-PhilRice Magasin, Development Communication Division, PhilRice, Maligaya, Science City of Muñoz, 3119 Nueva Ecija. MAHALAGA ANG IYONG OPINYON! Sagutan ang survey. I-scan ang QR code sa pabalat ng magasin gamit ang camera ng iyong cellphone na may internet. Maaaring manalo ng libreng e-load.
Marami sa ating mga magsasaka ay gumagamit na ng information and communications technology o ICT tulad ng smart phones, kompyuter, o internet sa pagkuha ng impormasyon o pakikipag-ugnayan sa kapwa. Dagdag ito sa mga nakasanayan na nilang radyo, telebisyon, at mga babasahin. Ayon sa 2016-2017 Rice-Based Farm Households surbey ng PhilRice, 93 sa 100 magsasaka ang gumagamit at nais makatanggap ng impormasyon sa tulong ng smart phones; mga 74 sa 100 naman ang sa internet. Sa kabila nito, nasa 31% pa lamang sa kanila ang aktwal na ginamit ang pagtetext at 21% ang internet sa pangangalap ng karunungan tungkol sa pagpapalayan. Upang dumami ang gaganahang gumamit ng mga ICT tools, ipinakikilala ng isyung ito ng ating Magasin ang mga magsasakang kinarir na ang paggamit ng mga ito. Mamangha sa kanilang mga kwentong nagpataas ng ani at kita sa pagsasaka sa paraang hindi masakit sa bulsa. Bukod pa siyempre sa hatid na ginhawa sa paggamit nito. Nariyan ang kasanayan ni Julita D. Velete ng Iloilo na gumagamit ng Facebook sa pangangalap at pagpapalaganap ng impormasyon sa pagpapalayan. Panay naman ang text at tawag ni Paulino P. Villa ng Aliaga, Nueva Ecija sa PhilRice Text Center [0917-111- 7423] sa tuwing may tanong siya hinggil sa mga peste at kung anong mainam na barayting itanim. Online learning gamit ang PalayAralan ng DA-PhilRice naman ang nasubukan ng mag- asawang Maribel at Jay Kennedy Buan. Bukod sa libreng pag-aaral, pwede ka pang manalo EDITORYAL Magsasakang tech-savvy, dumarami ng premyo pagkatapos ng pagtuturo. Maging ang dating overseas Filipino worker na si Mark Anthony Faraon ay nakaani ng kaalaman sa pagsasaka gamit ang e-learning ng DA- Agricultural Training Institute habang nasa Dubai pa. Takbuhan naman ni Randy Butuhan mula Bulacan ang Pinoy Rice Knowledge Bank para sa mga videos, handouts, at powerpoint presentations sa pagsasaka na pwedeng ma- download. Bilang extension worker, malaki ang ambag ng Rice Crop Manager app kay Fil Victor Babanto. Mahigit 1,000 magsasaka na ang nagabayan niya sa tamang diskarte sa pagpapataba. Paglitrato gamit ang cellphone ang nakatulong kay Roy L. Jacalan ng Isulan, Sultan Kudarat sa walang waldas na paglalagay ng nitroheno sa palay. Mabuti na lang at may Leaf Color Computing app na. Silipin ang buhay ng isang vlogger mula Nueva Ecija kung saan ang simpleng pagbibidyo ng kanyang karanasan sa pagsasaka ay kinapupulutan ng aral ng kanyang mga Youtube viewers. Mantakin mong umabot na sa mahigit kalahating milyon ang views tungkol sa pagpapalayan. Mayroon din kaming kwento ng mga magsasakang gumagamit ng internet sa pagpo- promote ng kanilang produkto. Patunay nila ay mas mabilis sila makabenta mula nang gamitin ang internet. Nawa ay maging bukas tayo sa mga maka- bagong teknolohiyang makapagpapataas ng ani at kita. Bukod pa siyempre sa maginhawang paggamit ng mga ito, napapanahon din lalo na ngayong may pandemya pa. • Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 3
ilig na talaga ni magsasakang Julita D. Velete, 64, ng Leganes, Iloilo H ang magbabad sa Facebook. Aniya, halos 10 oras kada araw ang kanyang itinataya sa social media, panaka-naka nga lang. "Bukod kasi sa nakalilibang mag- Facebook ay ang dami kong natututuhan na siya namang nagagamit ko sa aking 6.2 ektaryang sakahan," pambungad ni Ginang Julie. Miyembro siya ng Hybrid Rice Farmers of the Phils at siyam na iba pang Facebook groups. Kwento niya na mainam sumali sa mga Facebook groups. Sa kalaunan, pwede kang magbahagi ng iyong kaalaman o mga pagsubok sa pagsasaka na kanyang binubuno at maaaring kapulutan ng aral. Bukod sa nakakapagsiwalat ng kaalaman ay nakakahugot din ng mga payo si Ginang Julie para sa kanyang bukid. "Kumbaga, hindi lang ako ang nakikinabang sa pagpe- Facebook ko, natututo rin sakin ang mga kaalyado ko." Isa rin sa mga administrators ng Usapang Palayamanin facebook group si senior citizen Julie na may 35,000 miyembrong magsasaka, seed growers, researchers, technicians ng pampubliko at pribadong kompanya. Ang kanyang pagiging administrator at pamumudmod ng kaalaman, karanasan, at mga impormasyong kanyang nababasa sa Facebook pages ng Department of Agriculture (DA), DA-PhilRice, at iba pa ay isang boluntaryong gawain na ikinalulugod niyang gampanan. Kabilang sa naibahagi ni Ginang Julie sa Facebook groups ang video ng Modified Dapog Technique. Ito ay pagpapalaki ng mga punla sa menos- gastos na paraan. Naiiwasan pa ang pagbunot at pagtanim muli ng 4 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 4 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 Si Julita Velete ay mahilig mag-post sa kanilang Facebook group ng mga video at larawan ng kaniyang mga ginagawa sa bukid dahil nais niyang makapagbahagi ng kaalaman at karanasan sa kapwa magsasaka. Sa Facebook 'di lang puro saya, matututo ka pa ■ Hanah Hazel Mavi B. Manalo ■ punla na nakakapagpabagal sa paglaki ng palay, dahil bugbog ang punla. Natutuhan niya ang Dapog noong nakapag-training siya sa DA- PhilRice noong 2012. Nakita naman niya sa DA-PhilRice Facebook Page ang mga bagong barayti na sinubukan niya sa isang bahagi ng kanyang bukid para makilatis kung patok ang mga ito. Ibinibida pa niya na hindi raw siya nag-uulit ng binhing itinatanim upang hindi sumisid ang kanyang ani. Sa bawat taniman diumano ay iba't ibang barayti ang kanyang ginagamit nang mapanatili ang marangyang produksyon at mapamahalaan din ang mga peste. Natisod din niya sa DA-PhilRice Facebook ang Binhing Palay App at iba pang applications ukol sa damo at pag-aabono. Hindi siya nakukuntento sa pagpo- post lang ng larawan ng kanyang mga gawain sa bukid, vini-video rin upang manamnam nang lubos ng mga kapwa niya alamat sa pagpapalayan. Para kay Ginang Julita Velete, may kakaibang ligayang hatid ang Facebook dahil sa bukod sa dagdag- kaalaman na kanyang napipiga ay masarap din sa pakiramdam na nakatutulong siya sa kapwa magsasaka sa pamamagitan ng de-pindot na teknolohiya. • k o o b e c a F e t e a V a t i l l u J
Sa PhilRice Text Center, may kausap ka ■ Hanah Hazel Mavi B. Manalo ■ "Nagte-text kami sa PhilRice Text Center (PTC) kung kami ay may gustong malaman lalo na kung may problema sa pagpapalayan," umpisa ni Paulino "Paul" P. Villa, 54, mula Aliaga, Nueva Ecija. Bagong simula Mula sa pagiging arkitekto sa Maynila at sa ibang bansa, naging full-time manager si Paul sa kanilang 10-ektaryang palayan sa Aliaga simula 2020. "Nakaka-enjoy pero stressful din pala ang pagpapalayan," paglalarawan ni Paul sa kanyang unang sabak. Noong 2020 tag-ulan kasi, kinalampag ng bagyo ang katatanim lang nilang mga punla at iwinasiwas ulit nung panahon ng anihan. Masugid na ka-text ng PhilRice Text Center (PTC) si Paul P. Villa at ang kanyang asawa dahil tiwala na sila sa mga rekomendasyong ibinabahagi ng PTC para sa kanilang pagpapalayan. Payo mula sa eksperto Ilan sa mga naitanong na ni Paul sa PTC - at nasagot na rin - ang binhing angat sa tag-ulan sa kanilang lugar, pagsasagawa ng germination test, tamang paghahanda ng lupa, tamang kumpas ng paglilipat-tanim, pamamahala ng peste at sakit, seminar o training, at paggamit ng mechanical transplanter, drone, at drumseeder. Ulat ni Paul na nakapag-send na rin siya sa PTC ng video ng mga puting kulisap na nakita niyang pumapagaspas sa kanyang palayan. Sagot ng PTC ay stem borer ang mga umaaligid sa palayan niya. Dagdag pa ng PTC, "Tamang timing o tyempo dapat ang pagbomba ng lason sa stem borer kung talamak na. I-monitor ang mga paru-paro. Kung sangkaterba na sila, hudyat na mangingitlog na ang mga ito. Mainam na mangolekta ng mga itlog nito at ilagay sa garapon, takpan, at hintaying mapisa sa loob ng isang araw. Kapag napisa at madaming uod ang lumabas, kailangang magbomba na rin sa palayan sa loob ng 2 araw upang masukol ang mga uod dahil nasa labas pa ang mga ito." Todo-pasalamat siya at naagapan ang pamiminsala ng mga puting kulisap sa kanyang palayan. Natutuwa si Paul sa serbisyo ng PTC. Pinatunayan niyang sa isang kisapmata ay sumasagot ang PTC sa kanilang mga katanungan. "Maganda at may ganitong serbisyo ang PhilRice. Harinawa tuluy-tuloy ang paglilingkod na ito," hiling ni Paul. Ang mga napupulot niyang kaalaman mula sa PTC ay ibinabahagi rin niya sa kanyang mga katiwala sa bukid upang lumago rin ang kanilang dunong sa pagpapalayan. "Hindi ako nagsasawang ituro sa kanila ang mga nalalaman ko dahil sa kalaunan ay makatutulong din ako na mapaganda ang mga buhay nila at ng kanilang mga mahal sa buhay," pagtatapos ni Paul. • Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 5 Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 5 a r a m a r a M . M l e u e R
Libreng online training, pwede! ■ Anna Marie F. Bautista ■ Kung may isang magandang bagay na nangyari sa mag- asawang Maribel at Jay Kennedy Buan sa panahon ng pandemyang COVID-19, iyon ay ang pagkakaroon nila ng oras na bumalik sa pagpapalayan. Halos isang dekada na rin ang nakalipas simula 2011 noong huli nilang aktwal na matamnan ang kanilang minanang sakahan. Mga guro sa Porac, Pampanga ang dalawa. Noong 2020, napilitan silang magtrabaho sa bahay at maging active sa Facebook dahil iyon ang naging pangunahing ginagamit nila sa pakikipag-usap sa kanilang mga estudyante. Isinabay nila ang pagbalik sa pagbubukid. Dahil na rin sa tagal ng panahon na hindi sila nakapagtanim, mistulang nangalawang na raw si Jay kung paano ito gawin. Dahil mahirap magkonsulta nang personal sa kalapit na magsasaka bunsod ng pandemya, natutuhan ng mag-asawa ang mangalap ng impormasyon gamit ang Facebook. Nakatutuwa kasi ang daming pwedeng mapanood sa Facebook!," sabik na kwento ng 40 anyos na padre de pamilya. Sa kahahanap niya, nakarating si Jay sa Facebook page ng DA-PhilRice. Isa nga sa naka- enganyo sa kanya na i-follow ito ay ang PalayAralan na ginaganap dalawang beses kada buwan. Ito ay talakayan tungkol sa mga teknolohiya at rekomendadong kaugalian sa pagproprodyus ng palay. Ang mga tagapagsalita dito ay mga eksperto sa modernong pagsasaka. Hindi lang sila makikinig basta, maaari ring magtanong o magkomento ang mga nanonood nito. Tatak PalayAralan Sa dami ng napanood ng mga Buan sa PalayAralan, tatlong bagay raw ang bumaon sa kanilang isipan. Sinulat nga rin nila ito sa notebook. Una ang tamang dami ng dekalidad na binhing ipupunla. Ayon kay Jay, noong magtanim ulit sila nitong 2020, gumamit siya ng halos 50 kilong binhi sa 0.7 ektarya. Napagtanto niya sa tulong ng PalayAralan na sapat na sa isang ektarya ang 40 kilo. Samakatuwid, labis-labis ang ipinunla niya. Pangalawa ay ang tamang pag- aabono. "Right E-A-T dapat," 6 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 6 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 Faraon farm Facebook Nasa Dubai man o Pinas, tuluy-tuloy pa rin ang online learning ni Mark Faraon. pagdidiin ni Maribel. Nang tumalab sa kanila ang prinsipyong ito, agad-agad nilang ginamit ang Leaf Color Chart na napanalunan nila sa isang Tiktok video contest ng Rice Competitiveness Enhancement Fund (RCEF) - Seed Program. Gamit ito, nalalaman nila kung dapat na bang mag- aplay ng nitroheno sa palay sa pamamagitan ng kulay ng mga dahon nito. Tumatak din daw sa isip ni Maribel ang tamang panahon ng pag- aabono. Aniya, depende pala ito sa pangangailangan ng palay, hindi sa kagustuhan lang ng nagtanim. Mahalaga rin ang huling natutuhan ng mag-asawa na tamang pamamahala ng mga insekto sa palayan.
"Wala sa aking hinagap na meron pala 'yung mga nakatutulong sa palay. Akala ko lahat ng insekto ay peste. Kaya hindi na kami basta-basta nag-i-isprey ngayon. Nakatitipid na, safe pa sa aming pamilya na kumakain ng inaani namin," pahayag ni Jay. Simula 2020, tatlong beses pa lang nagtanim ang pamilya Buan. Ang una dito ay hindi inabutan ng kanilang mga natutuhan. Ang mga sumunod naman ay maituturing nang alagang-PalayAralan. Noong pangalawang taniman, nakatipid sila sa binhing ipinunla. Gamit ang NSIC Rc 402 na natanggap nila sa RCEF-Seed Program, umani sila ng lampas 50 sako na may timbang na 60-65 kilo kada sako. Naibenta nilang sariwa ang kalahati nito nang P14.50 bawat kilo, at ang natira ay pinangkain ng pamilya at pinambayad din sa nirentahan nilang harvester. Noong pangatlong taniman, umurong nang halos dalawang sako ang kanilang ani dahil sa bagyo, pero naibenta naman nila ito nang P19.50 dahil ito ay NSIC Rc 160. Hindi na masama sa nagsisimula muling magsaka! Estudyanteng OFW Simula 2005, 14 taon nang pabalik-balik si Mark Anthony Faraon sa Dubai bilang isang OFW. Gayunpaman, hindi siya tumigil mag-aral tungkol sa agrikultura. Ito kasi ang tunay na malapit sa puso niya. Tubong Aglipay, Quirino ang 40 anyos na ginoo. "Sa pag-enrol, natutuhan ko ang relasyon ng mga pato sa palay. Iwas-peste at makatitipid sa pagkain ng pato dahil binabanatan na nila ang mga kuhol. Tipid din sa pataba kasi yung dumi ng pato ay may mataas na Kuhol Amino Acid dahil sa kakakain nila ng kuhol. Dagdag ito na mapagkukunan ng sustansiyang nitroheno ng palay," pangaral ni Mark. Maganda ang resultang natamo matapos niyang gamitin ang kanyang natutuhan nang nakauwi na siya sa Pilipinas. "Nasa Dubai man ako, panay pa rin ako sa paghahanap ng impormasyon tungkol sa pagsasaka hanggang sa nalaman ko ang e-learning courses ng DA-Agricultural Training Institute (DA-ATI)," pag-alala ni Mark. Agad-agad niyang binisita ang Gamit ang kanyang roaming number, binigyan siya ng code upang makapasok sa kurso. Umabot sa 7 kurso ang na-enrol ni Mark sa e-learning. Isa na nga diyan ang rice-duck farming technology. Ngayon nga na nasa Pinas na siya ay patuloy pa rin siya sa pagsali sa mga training ng DA-ATI at iba pang ahensya. Sa tulong ng mga ito, nagawa niyang palaguin ang kanyang 6-ektaryang Faraon Farm sa Quirino. Bukod sa palay, mayroon na rin siyang tanim na mga punong namumunga, pinya, mais, at mga gulay. May alaga na rin siyang tupa, kambing, manok, at isda. Umarangkada nga raw ang mga ito dahil sa kasasali niya sa mga kung anu-anong pagsasanay. Kaya ano pang hinihintay mo? Mag-online learning na, libre pa! • Hanggat maaari, sabay nanonood ang mag-asawang Buan sa PalayAralan. Bukod sa natututo na, nagsisilbing bonding na rin ito ng mag-asawa. Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 7 Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 7 Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 7 k o o b e c a F n a u B y o J j a y i m a R
VOX POP ■ Allan C. Biwang Jr. ■ Digital Farming Technologies, marami na niyan Binhing Palay App DA-PhilRice Facebook messenger Nakatutulong po ang app na ito sa tamang pagpili ng barayti ng palay na tugma sa panahon at aming lugar, pati na rin ang aasahang ani ng bawat barayti. Sobrang laking tulong po lalo na sa aming mga baguhan sa pagsasaka. Hindi ko malilimutan nang pinayuhan ako tungkol sa tamang pamamahala ng pataba. Bilang baguhan sa pagsasaka, kulang pa ang aking kompyansa sa sarili at karanasan sa pagbubukid. Mabuti na lang may mapagkakatiwalaan akong eksperto na nakaka-chat sa pagsasaka. Proud ako na umabot sa 5 tonelada kada ektarya ang ani ko. Mae Cortina, 28, magsasaka, Cagayan Alfrederick Estabillo, 35, magsasaka, Nueva Ecija Nakakatuwa at madali na lang makakuha ng payo sa pagpapataba gamit ang Messenger. Sa tagal ko nang nagsasaka, hindi ko akalaing marami pa pala akong pwedeng matutuhan lalo na sa tamang panahon at dami ng pataba. Malaking tulong ito para sa amin para makabawas sa gastos, pati na rin sa pagkontrol ng mga posibleng maging sakit dala ng sobra-sobrang pataba. Ginagamit ko ito bago bumili ng binhi o kapag may binigay mula DA, lalo na kapag gusto mong ikumpara mga barayti. Bukod diyan, tinitingnan ko din ang amylose content nang malaman kung malambot o matigas ba ang kanin. Reynalie Banusong, 45, farmer/extension worker, Ilocos Sur Nomer Malakas, 41, magsasaka, Oriental Mindoro PhilRice Text Center Sa pamamagitan nito ay updated ako sa mga bagong binhi. Minsan nga ay ito na gamit ko kapag may nagtatanong sa 'kin na kapwa magsasaka o yung mga kasamahan ko sa Facebook group na aking sinalihan. Katunayan, ineenganyo ko sila na mag- download din ng Binhing Palay App. Ang bilis mag-reply ng PhilRice Text Center. Laking tulong talaga lalo na sa pagpili ng barayti ng palay na angkop sa aming lugar. Diosdado Baniqued, 57, magsasaka, Zamboanga Del Sur Isang text lang sa 0917-111-7423 ay malalaman mo na ang katangian ng isang barayti, lalo na sa mga barayting bago o hindi pa kilala dito sa aming lugar. Kumbaga, partner na namin ito kapag nagko-conduct kami ng field visits. Lauro Manipon, 60, magsasaka, Pangasinan Lynn Mark Kadungog, 26, Field technician, Davao Del Sur 8 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021
Napapanahong AGRI-TEKNOLOHIYA, abangan ■ Mervalyn Oplas-Tomas ■ o t t o S Water Quality Monitoring System (Mga dalubhasa: Dr. JG Tallada, MJC Sotto, EM Dicen III, at DC Paraguison at NL Caballong) l e u m e J DA-PhilRice Facebook messenger Ginagamit ito para malaman kung angkop pa ba ang tubig para sa palaisdaan at sa palayan. Mahalaga na mapanatili ang tamang kalidad ng tubig para sa isda at palay dahil dito nakasalalay kung magiging malusog o lalago ang mga ito. Automated Drip Irrigation System (Mga dalubhasa: Dr. Jasper G. Tallada, Mighty Jemuel C. Sotto, Edwin M. Dicen III, Dennis C. Paraguison, at Nehemiah L. Caballong) o t t o S l e u m e J Pagpapatubig ayon sa panga- ngailangan ng halaman, sa halip na binabaha, ang isinusulong ng sistemang ito. Upang matupad ito, naglalatag sa bukid ng mga hose na direktang nagpapatubig sa mga halaman. Drone o t r e B n o s y a J (Dalubhasa: Ailon Oliver V. Capistrano) Sa ilalim ng SmarterRice program ng DA-PhilRice, kasalukuyang ihinahambing ang mga kulay ng mga larawan ng halamang palay na nakuha gamit ang drone at Leaf Color Computing (LCC) app. s e Nasa malayo ka man, maaaring magmonitor gamit ang cellphone, maaari mong alamin ang kalagayan ng iyong lupa at magdesisyong patubigan ang iyong tanim. l i b a C e i l e g n A Seed Sower (Dalubhasa: Angelie Cabiles, TAO Commodity Inc.) Kung 'di nagkakalayo ang mga kulay ay pagsasanibin ang dalawang teknolohiya upang mas mapadali ang pagkuha ng larawan, mas malawak ang makukuhanan ng larawan, at mas magiging aktwal na parte ng buong bukid ang kulay ng palay na mailalarawan. Sa pamamagitan nito, mas magiging magaan at makatotohanan ang pagsusuri ng kulay ng palay para mabigyan ng angkop na patabang may nitroheno ang palayan. Sa DA-PhilRice, ang device ay gumagamit ng solar power para sa mas matipid na pagkunsumo ng enerhiya. Maaari itong gamitin para sa pagsasabog-tanim ng palay, paglalagay ng abono, at pagbobomba ng pestisidyo. Automatic water gates (Mga dalubhasa: Dr. JG Tallada, MJCJemuel C. Sotto, EMDicen III, DC Paraguison, at NL Caballong) Dalawang tao lang ang kailangang magpapagana nito. Kaya nitong tamnan ang isang ektarya sa loob ng 2 oras. Matipid pa sa binhi dahil 18-20kg/ekt lamang ang gagamitin sa hybrid at 30-40kg/ekt kung sa inbred. Sa pag-aayos ng irigasyon sa palayan, isa sa mga rekomendasyon ang pagkakaroon ng water canals o channels. Gamit ito, mas mapadadali ang pagpapatubig ng mga magsasaka. Sa pamamagitan ng internet at smartphone, mabubuksan at maisasara o makokontrol na nila ang kanilang patubig kahit nasa bahay sila. Mayroon itong motor na siyang kumokontrol sa metal plate na pataas at pababa upang mapaluwang at mapasikip ang daluyan ng tubig. Huwag nang mag-abang! Mabibili na ito sa Tao Commodity Trader Incorporated sa halagang P50,000 bawat yunit. Tumawag lamang sa 0917-130-5614 at hanapin si Bb. Angelie Cabiles. Maaari ring bisitahin ang kanilang tanggapan sa #90 P.E. Antonio St., Ugong, Pasig City, Metro Manila. g n o l l a b a C h a m e h e N Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 9 Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 9 i
RCM, kasangkapan sa madiskarteng pagpapataba ■ Julianne A. Suarez ■ Halos 3 dekada nang naglilingkod si Ginoong Fil Victor "Dodoy" Babanto bilang information officer sa Agricultural Training Institute - Regional Training Center 13. Kaya naman masasabing tumitibok ang puso niya para sa mga magsasaka at hangad niya ang tuluy-tuloy nilang masaganang ani at mataas na kita. Para sa kanya, mahalagang walang magsasaka ang mapag-iiwanan. Lahat ay dapat sama-sama sa pag-angat at pag-alwan ng buhay. Kaya naman simula 2017, halos 1,500 magsasaka ng palay at mga 100 extension workers ang sinanay ni Dodoy sa paggamit ng Rice Crop Manager (RCM). Patuloy siyang doble-hataw na tumitimon sa mga tinuruan niya. Ang RCM ay isang computer app na makapagbibigay ng rekomendasyon sa mga magsasaka hinggil sa makabagong pamamaraan ng crop at nutrient management. rekomendasyon. Dumadaplis sa 9 tonelada kada ektarya bawat anihan ang kanyang biyaya. Kwento naman ni Rosualdo Bayla mula Dacutan, Esperanza, Agusan del Sur na tunay na itinuro sa kanilang mga magsasaka ang tamang pamamaraan ng pagpapataba nang dumalo siya sa briefing tungkol sa RCM. Laking pasalamat niya at tumalima siya sa mga rekomendasyon na nakapagbigay-umento sa kanyang ani. Sa pamamagitan ng RCM App, umabot na sa libu-libong magsasaka at 100 extension workers sa Caraga region ang naturuan ng grupo ni Babanto. "Malaking tulong ang RCM sa mga magsasaka para matukoy nila ang tamang uri at dami ng pataba, pati saktong tiyempo ng pag-aabono sa mga mahalagang yugto ng paglaki ng palay. Dahil dito, sulit at bawing-bawi ang ginagastos nila kasi naiiwasan ang sayang," pagpapaliwanag ni Dodoy. Mga magsasakang hiyang sa RCM Taong 2016 nang masubukan ni Gloria Paguntalan na taga Sto. Tomas, Loreto, Agusan del Sur ang RCM. Ayon sa kanya, dati ay patyamba-tyamba lang ang paglalagay niya ng pataba. Pero hindi na ngayon. Sa patnubay ng RCM, natitiyak na niya kung ano at kailan ang tamang panahon ng pagpapataba. Aniya ay bumulusok pataas ang kanyang ani buhat nang sundin niya ang mga 3 1 C T R - I T A Noong una naman ay walang bilib sa RCM si Norberto Ginoo mula Poblacion, Esperanza. Tama na at sapat na raw sa kanya ang nakasanayan niyang pamamaraan sa pagsasaka. Parang kuryenteng balita lang sa kanya ang RCM noon. Hindi naman nagsisi si Mang Norberto nang sundin niya ang mga payo at kumpas ng RCM. Kung dati ay 35 sako ang pinagtyatyagaan niyang ani, ngayon ay nasa 47 sako na ang binibilang sa kanyang kalahating ektaryang palayan. Partida pa dahil pineste pa ng daga at insekto ang kaniyang bukid. Hindi lang taga-Agusan ang pwedeng umeksena sa RCM. Kung ibig ninyong namnamin at maging alamat sa paggamit ng computer app na ito, sumangguni sa inyong municipal agriculture office at humingi ng gabay kaugnay ng RCM app.• 10 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021
Bagamat hindi maibubulong ng lupa kung anong pataba ang kulang sa kanya, may Minus-One Element Technique (MOET) kit at app naman na pwedeng humimas at kumilatis sa kailangan nito. Wala nang patyamba-tyambang hula sa uri at dami ng patabang ibibigay sa palay. Bonus pa na pwede mong ipakompyut ang dami ng abono depende sa antas ng ani na nais mong abutin. Todo-pasalamat si Raymundo Peter B. Bañaga, 48, mula Mangatarem, Pangasinan na naipakilala sa kanila ang MOET app at kit. Mabuti na lamang at kabilang siya sa mga magsasakang napaglilingkuran ng Rice Business Innovations System (RiceBIS) Community ng PhilRice. Ganadong magsasaka Pitong taon nang nagsasaka ang BS Agriculture graduate na si Peter. Siya na ngayon ang nangangasiwa sa 7 ektaryang lupain ng kanilang pamilya. Batid naman daw niyang may pera sa pagsasaka na siyang nagtustos sa pag-aaral nilang magkakapatid. Aminado si Peter na ang pagsasaka ng kanyang ama noon ay sinauna pa kumpara sa natutuhan niyang mga makabagong pamamaraan, na bagay sumanib sa kanilang mga nakagawian. Kwentong MOET Walang duda si Peter sa kahalagahan ng pagsusuri ng lupa. Napag-aralan daw niya ito nung nasa kolehiyo pa. Ang bago sa kanyang pandinig ay ang makabagong pamamaraan ng pagsusuri na pwede nang isagawa Katuwang ang MOET App, maginhawang natutukoy ang kakulangan sa sustansiya ng lupa at tamang dami at timing ng ilalagay na pataba. Hula no more sa pagpapataba, sa MOET ipaubaya ■ Julianne A. Suarez ■ sa sariling bukid, sa halip na sa laboratoryo pa. Salamat MOET Sa paggamit ng MOET kit, matutukoy sa mga tanim sa paso kung alin ang may kumpleto o kulang na pataba at sustansiya. Kung ang lahat ng palay sa paso ay malulusog, hudyat ito na may sapat na sustansiya ang lupa. Sa paso na mas mababa sa 80% ang laki o bilang ng suwi ang palay, kulang ito sa nakamarkang uri ng sustansiya. "Una kong nasubukan gamitin ang MOET app nung 2021 dry season mula Disyembre 2020 hanggang Marso 2021. Pagkatapos namin gumawa ng MOET setup, dinownload ko ang MOET App sa aking cellphone para makwenta ang tamang fertilizer requirement," pag-aalala niya. "Mga 5.5t/ekt ang ani ko dati. Sa tulong ng MOET app ay sumirit ito sa higit 7 tonelada," nakangiting sabi ni Peter. Samantala, ang MOET App ang siyang nagtutuos ng dami ng pataba na iyong isasabog. Kaya nitong kwentahin ang tamang dami at oras sa pag-aabono ayon sa lebel ng kakulangan ng pataba sa lupa, tungo sa maipagmamalaking ani. "Sa mga katulad kong magsasaka na gusto pang umangat ang ani, hinihikayat ko kayo na 'wag matakot sumubok ng mga makabagong teknolohiya. Makatutulong ang mga ito upang mapagaan ang buhay natin," pag-eendorso niya. • Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 11 n a y a g b a P e s o R y r r e h C i
n a a c a J y o R l Dahil sa pagsasaka, proud si Roy na nakapundar na siya ng traktora. Taong 2020 nang maengganyong gamitin ni Roy L. Jacalan, 50, ng Isulan, Sultan Kudarat ang Leaf Color Computing o LCC App, isang android app na nadebelop ng DA-PhilRice. Kaya nitong makapagrekomenda ng dami ng nitroheno at panahon ng pagpapataba sa pamamagitan ng paglitrato ng dahon gamit ang cellphone. Mabuti na lamang at nakasali siya sa pagsasanay ng DA-Agricultural Training Institute ukol sa pagiging seed grower. Bilib sa LCC app Nitong nakaraang tag-araw ay sinubukan ni Mang Roy ang LCC App sa kanyang 20 ektaryang pinamamahalaang palayan. "Nakatutuwang malaman na may iba pa palang gamit ang front camera ng cellphone ko. Bukod sa pagse-selfie, pwede rin palang makatulong bilang gabay sa pagpapataba," tuklas ni Mang Roy. Pagkatapos niyang maglitrato ng mga dahon sa mismong palayan ay agad nitong ipinasok sa app upang maproseso. Aniya nakamamangha na hindi nagkakalayo ang naging rekomendasyon ng LCC App sa kanyang natutuhan sa pagsasanay. 12 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 12 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 Magsasakang newbie pero techy ■ Allan C. Biwang Jr. ■ Ang kaibahan lang ay hindi mo na kailangang tantyahin ang assessment sa bukid dahil instant ang rekomendasyon ng app. ngang mahal na smartphone ang bilhin dahil sa 5 megapixel front camera lang ay sapat na upang magamit ang LCC App. Ayon kay Ailon Oliver Capistrano, lead researcher sa pagbuo ng LCC App, maiiwasan ang tinatawag na "human error" dahil ang app na mismo ang babalangkas ng rekomendasyon. Kaya ng LCC App makapag- rekomenda ng pataba sa loob lamang ng isang minuto. Dagdag pa ni Capistrano na hindi kaila- Aminado si Roy Jacalan na malaking tulong ang LCC app dahil mas pinadali, pinabilis, at episyente ang rekomendasyon sa pagpapataba. "Bukod pa siyempre sa mga dalubhasa at base sa siyensya ang makukuhang gabay mula sa LCC app," dagdag pa ni Mang Roy. • Paano gamitin ang LCC App 1. Gamit ang android phone, mag-download ng LCC app sa PlayStore (bit.ly/LCCAppPro). 2. Punan ang Farm Profile at i-save. 3. Gamit ang front camera, ilapat sa ibabaw ng camera ang pinakamataas at nakabukang dahon. Siguraduhing 12 dahon sa magkakalayong puno ng palay ang lilitratuhan. Iwasang maliliman ang cellphone habang kumukuha ng larawan upang hindi dumilim ang kuha. 4. I-tap ang "Select Farm" ng LCC app at piliin ang iyong bukid sa listahan. 5. I-click ang "Scan Leaf". I-tap ang bawat kahon at ilagay ang litrato ng dahon. Kompletuhin ang 12 kahon. 6. I-click ang "Compute Recommendation" upang matuos ang kailangang pataba. 7. I-click ang "Save Image" para maisinop ang kopya ng rekomendasyon sa gallery.
Anu-anong apps pa ang nais niyong balangkasin namin para sa inyo? ■ Fredierick M. Saludez ■ 'Yong para po sana sa pagkilala sa mga sakit ng palay. Malaking tulong ito dahil magiging gabay namin sa pamamahala ng mga peste lalo na kung yumayabong na ang palay. Maganda sana na malaman ang tamang dami ng tubig sa bawat yugto ng tanim na palay. Dito kasi sa amin ay kinukulang ang tubig. Kimberly Andrade, 25, Iloilo Imelda Parbo, 64, Ilocos Norte Dahil po sa pabagu-bago ang klima, kailangan namin ng gabay sa pagpili ng mga binhi na makakaagapay sa pangit na epekto ng Climate Change. Palagi kasing problema namin ang stem borer at kuhol sa palayan. Gusto namin na magabayan kami sa pagkontrol ng mga ito. Freddie Membrano, 55, South Cotabato Estella Asuncion, 58, Surigao Del Norte Karaniwan kasi dito sa amin mas gusto nila yung mga traditional variety kaysa sa mga modernong palay, dahil nasubukan nila na mas matibay. Magkaroon sana ng mga applications na magrecommend/o database ng mga traditional variety na sadyang para sa bawat lugar sa Pilipinas na gusto nito. Mga katangian nito na may kakayahang mabuhay sa mga problematikong lupa na hindi maaaring tamnan ng mga makabagong barayti. Gusto naming magabayan sa mga paraan ng paggawa at paggamit ng organic fertilizers at pesticides sa palayan. Delikado kasi sa kalusugan ang mga lason. Reden Santiago, 47, Agusan Del Sur Mel John Magbunga, 33, Palawan Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 13 Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 13
Sa tulong ng social media, naitataguyod pa rin ng Rice Terraces Farmers' Cooperative ang pagbebenta ng kanilang produkto sa kabila ng kinakaharap na pandemya. 14 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 14 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 Online tindahan, pwede ■ Reuel M. Maramara ■ ■ Aldrin G. Castro ■ Binansagang social media capital sa buong mundo ang Pilipinas, patunay na napakaraming Pinoy ang gumagamit ng Facebook. Ang iba ay para malibang, ilan naman ay para matuto ng bagong kaalaman, o 'di kaya'y magbenta ng produkto online. Kabilang ang Rice Terraces Farmers' Cooperative (RTFC) sa Banaue, Ifugao sa mga nagbebenta ng kanilang produkto gamit ang Facebook. Bukod sa maraming potensiyal na mamimili sa Facebook, mas tipid pa dahil hindi mo na kailangan pang ialok nang paisa-isa sa mga magiging suki. Bukod pa siyempre sa mas ligtas ang transaksyon, lalo na ngayong nagbababad pa sa Pinas ang COVID-19. Physical distancing ika nga nang iwas hawa. Bili na kayo Kabilang ang brown, white, at pigmented rice sa mga binebenta ng RTFC. Hindi matumal sa kanila ang mga traditional rice dahil dumarami na raw ang mga health- conscious o yung mga nag-iingat sa pagkain alang- alang sa kalusugan. Bukod sa mabango at masarap kainin, karamihan sa mga traditional rice ay mayaman sa antioxidants na mabisang panlaban sa free radicals na may kaugnayan sa maraming sakit, tulad ng cancer at paglabo ng paningin. Kaya maituturing itong world-class. Sa katunayan umabot na hanggang Estados Unidos ang kanilang produkto. Halos 10 taon din silang nakapag- export na nagsimula noong 2006. Sayang nga raw at nahinto kamakailan. Online selling bunsod ng pandemya Ayon kay Jimmy G. Lingayo, 61, tagapamahala ng RTFC, malaking dagok sa kanilang kooperatiba ang e v i t a r e p o o C s r e m r a F s e c a r r e T e c i R
paghahanap ng maraming kustomer nang matigil ang pag- export ng kanilang produkto, kaya doble sikap sila sa pag-promote nito sa lokal na merkado. Bukod sa pag-promote nito sa mga turista sa kanilang lugar, pinasok na rin nila ang mundo ng Facebook. "Sa Facebook na kami nag-uupload ng mga produkto namin, hindi mo na kailangan pang mapagod magpaliwanag, larawan pa lang, kuha na agad ang mensahe sa pagbebenta," kwento ng pagtuklas ni Ginoong Jimmy. e v i t a r e p o o C ' s r e m r a F s e c a r r e T e c i R Sa ulat ng ahensyang We Are Social, nasa 89 milyong Pilipino ang gumagamit ng social media nitong Enero 2021. Mas marami nang 16M kumpara noong Enero 2020. Umaabot nga raw sa 4 na oras at 15 minuto ang ginugugol ng bawat Pilipino sa social media bawat araw. Facebook ang isa sa mga nangungunang social media sites na ginagamit ng mga Pinoy. Bukod sa tradisyunal na bigas, ipinagmamalaki rin ng RTFC sa Banaue, Ifugao ang iba pa nilang produkto tulad ng Robusta at Arabica coffee. dinisenyo nila ang kanilang Facebook page sa pagnanais na mas madiskubre pa ang kanilang mga produkto ng maraming tao na hindi naman nakakabisita pa sa Banaue. sa paninda namin. Kaya kahit papaano ay may dagdag talaga sa naibebenta namin," pagpapasalamat ni Carolina. e v i t a r "Maganda ang naidudulot ng paggamit ng Facebook sa amin," pagsang-ayon ni Jimmy. e p o o C Diskarteng pagbebenta sa Facebook ' s r e "Uso kasi ang Facebook, kaya naisipan naming gumawa ng sariling page nang sa gayon ay mas mabilis makita ng aming mga kustomer ang itsura ng aming mga bigas," pahayag ni Carolina. m r a F s Aminado naman si Carolina na hindi pa nila naisasagad ang paggamit ng social media. Sa ngayon may mahigit 2,000 followers pa lang ang kanilang Facebook page. e c Nang dumapurak ang COVID-19 pandemic, marami sa mga kliyente ng RTFC ang tumigil din sa pagbili ng kanilang bigas. a r r e T e c i R "Naapektuhan din ang negosyo ng mga suki namin kaya sila tumigil. Mahirap dahil marami kaming suplay at nagtatanong ang aming mga miyembro kung bibili pa ba kami ng ani nila. Wala naman kami mapagbentahan ng maramihan dahil tingi-tingi lang din ang binibili ng iba," panghihinayang ni Jimmy. Bukod sa mas mabilis na pakikipag-usap sa mga kliyente, mas nadagdagan pa ang mamimili at may mga nagtatanong din tungkol sa mga produkto ng RTFC. "Alam kong marami pang benepisyong handog ang pag- market sa social media. Pero kahit minsan lang kami mag-post sa isang buwan, mainam na simula na rin ito tungo sa mas malawak na kalakalan online," diin ni Carolina. "May mga kumokontak sa amin sa Facebook galing sa malayong lugar, tulad ng Manila at Baguio City. Kaya kahit natigil ang pag- export, nakakabenta pa rin kami ng isang tonelada kada buwan," malakas ang loob ni Ginoong Jimmy. Ang RTFC ay nagbebenta ng traditional rice sa halagang P100-P125 per kilo. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa mga produkto ng RTFC, bisitahin ang kanilang Facebook page sa @heirloomricebanaue. Maaari ring mag-email sa riceterracesfarmers • Pahirapan din ang pagpapakilala ng mga produkto dahil hindi makabyahe at bawal ang mga pagtitipon. Mabuti na lang at nakapag-promote at benta sila ng kanilang paninda sa Facebook. "Malaking tulong na nakikita ng mga tao ang aming produkto sa Facebook. Minsan may bigla na lang nagtatanong tungkol Alinsunod kay Carolina N. Dominong, 56, kawani ng RTFC, Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 15 Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 15
ahilig manood ng vlogs ang 29-anyos na magsasakang si Mark M Joseph Cunanan mula sa Cabiao, Nueva Ecija. Ang vlog ay isang video material na ang kalimitang paksa ay mga pang araw-araw na gawain ng isang vlogger. Isa sa kinagigiliwang vlogger ni Mark o Macki sa Youtube ay si Motodeck, isang motorista na may mahigit 800,000 subscribers. na siya tungkol sa pagbababad ng binhi, pagpapatubig, pamamahala ng peste, pag-ani, at pagtatanim ng iba't ibang gulay. Kahit mga videos tungkol sa pag-ulam ng kamaru, dalag, at paglusong sa ilog kasama ang mga ka-tropa niya sa bukid ay kinagigiliwan din ng mga subscribers o mga "ka-buddy" kung kanyang tawagin. Buhay vlogger Buhay sa Youtube Dahil kilig si Macki sa pagmomotor, naging inspirasyon niya si Motodeck sa paggawa ng sarili niyang Youtube Channel. "Noong una hindi ako naniniwala na pwede kang kumita sa Youtube. Hangga't hindi ko nahahawakan, hindi ako kumbinsido, hanggang sa nakuha na namin yung sahod, totoo pala," pahayag ni Macki. Vlog sa pagsasaka, nood na ■ Mary Grace M. Nidoy ■ Bininyagan niya itong Macki Moto, dahil una niyang pinangarap na gumawa ng content tungkol sa mga motor at pagmomotor. "Napag-isipan ko na hindi ko pala kaya. Kaya nagpasya ako na ang content na lang ay yung pang araw- araw na gawain namin sa bukid," pag-amin ni Macki. Kadalasang ipinapakita ni Macki sa kanyang vlogs ang buhay- probinsya at mga gawain sa bukid sa bawat araw na ginawa ng Diyos. Karaniwan ay nasa 20-30 minuto ang haba ng mga videos. Sa pagpapalayan, paborito niyang itanim ang NSIC Rc 216 at Rc 402 sa kanyang higit na isang ektaryang bukirin. Nakapag-vlog Nagsimula June 2019 ang bagong kabanata ng buhay niya at unang sumahod noong February 2020 ng mahigit P40,000. Ngayon ay halos doble na ang kanyang kita sa vlogging kada buwan. Mula sa simpleng cellphone, nadagdagan ang kanyang kagamitan ng isang action camera - tamang-tama sa kanyang mga adventures sa bukid. Ang kanyang sinasahod sa Youtube at kita ng kanyang misis sa online selling ng mga damit ay nagamit na rin nilang pandagdag sa pagbili ng tatlong ektaryang lupa. Dala na rin ng kasikatan ng kanyang vlog, nagkaroon din si 16 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 Macki ng endorsement deal mula sa isang telecommunications company. Para kay Macki, "mahirap na masaya" ang buhay ng isang farmer-vlogger kagaya niya. Ngayon ay higit 240,000 na ang subscribers ni Macki sa kanyang Youtube Channel. Marami sa kanyang mga tagasubaybay ay mga overseas Filipino workers. Tingin ni Macki, marami sa mga nag-aabang sa "palabas" ay nami- miss ang buhay-probinsya lalo na ang mga Pinoy na nasa ibang bansa at lubhang nangungulila. Future vloggers "Kahit mawala yung Youtube, magsasaka pa rin ako. Hahanapin mo kung saan ka masaya," giit ni Macki. Ngunit hindi rin naman masama na magkaroon ng karagdagang kita bukod sa pagsasaka. Payo niya sa mga gusto ring pasukin ang vlogging, mas makabubuti kung gumawa sila ng videos na may natututuhan ang mga manonood, bukod sa naaaliw. "Kapag may natutuhan o nagustuhan yung tao sa video, sigurado araw-araw ka nang aabangan," dagdag pa ni Macki. Mahalaga umano na gusto ng magsasaka ang kanyang ginagawa. Kailangan ding bukas ang mga magsasaka sa paggamit ng mga makabagong teknolohiya. •
Kaalaman sa pagsasaka, humugot sa PinoyRice ■ Mervalyn Oplas-Tomas ■ Mula sa pagpili ng binhi hanggang sa pagsisinop ng ani ay kumpletong mababasa sa Pinoy Rice Knowledge Bank. Para kay Randy Butuhan, 38, mula San Ildefonso, Bulacan ay malaking tulong ang Pinoy Rice Knowledge Bank sa pagpapayabong ng kanyang kaalaman sa pagsasaka. Mabuti na lamang daw at naipakilala ito sa kanila taong 2015 sa isang training. maghalukay ng mga kaalaman tungkol sa pagpapalayan ang mga magsasaka, agriculture technologists, trainers at iba pang interesado dito. Mayaman ito sa mga babasahin, powerpoint presentations, audio clips, at video materials na pwedeng ma- download o hanguin. Pinadaling pagkatas ng impormasyon Kung dati ay kailangan pang magdala ng sampol ng sakit ng palay sa pinakamalapit na eksperto ng palay at maghintay nang 1-2 araw para balikan ang "reseta", ay iba na raw ngayon. Kumbaga ay isang galit na lang (ilang minuto) ay marami na siyang mababasa at mapapanood na kapani-paniwalang impormasyon tungkol sa pagpapalayan. "Salamat PinoyRice," nangingiting pagkilala ni Randy. Ang PinoyRice ay isang website na pinangangasiwaan ng DA- PhilRice kung saan maaaring "Dito ko inuungkat ang mga impormasyon hinggil sa mga barayti ng palay, at integrated pest/ nutrient management," pag-amin ni Randy. "Nakatitipid na rin ako sa gastos dahil hindi na ako nanghuhula ng gagawin. Dati, kapag nagtatanong ako sa ibang magsasaka at sabihan akong maglagay ng limang sakong pataba, dinodoble ko pa para sigurado," panghihinayang niya. Mula sa pagiging laborer, si Randy na ang tinitingalang farm supervisor ng Duran Farm Agribusiness and Training Center sa Baswit, San Ildefonso, na Masugid na nananaliksik si Randy Butuhan ng tungkol sa mga teknolohiya at tamang pamamaraan ng pagsasaka upang mapaganda ang ani ng pinamamahalaan niyang palayan at maibahagi rin ito sa mga kapwa niyang magsasaka. ngayon ay namamayagpag dahil sa kanilang nakakainggit na palay at gulay at makabagong makinarya. Maliban sa PinoyRice, napapakinabangan din ni Randy ang iba pang mga website sa internet. Dahil sa kagustuhan niyang maging makabago ang pinangangasiwaan niyang bukid, naghahanap siya ng mga teknolohiyang ginagamit ng mga magsasaka sa ibang bansa. • Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 17 n a h u t u B y d n a R
18 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021 18 PhilRice Magasin | Hulyo - Disyembre 2021
Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 19 Hulyo - Disyembre 2021 | PhilRice Magasin 19