Misteryo, Pintig, Tula FRANCISCO	ARIAS	MONTESEÑA Misteryo Suppose a woman has ten coins and loses one, doesn't she light a lamp, sweep the house, and look for the coin carefully until she finds it? - Luke 15:8 Gumugulong na barya ang mundo ng babae kaya't madalas nawawala sa sarili. Sa paghahanap, may nakatatagpo ng dahilan sa kanilang pagkawala. Maaaring hinahanap ang pag-iral sa pagiging Ina, maybahay, tagasinop, at laging ang puwesto ay sa likod. Katulad ng barya, maliit ang tingin sa halaga. Ngunit di man ginto, ang pilak ay pilak. Babae kang naghahanap ng silbi at mamumulat na katumbas ka man ng barya, isang bundok kang kayang tumabon sa naglalaho mong hinahon. Mababatid mong ang sarili'y di magkakasiya sa daigdig mong ikinukulong sa isang alkansiya. Papel "Inang, hindi tadyang ang hinugot kay Adan - Puso." Usapang Ina at Anak, Merlinda C. Bobis Nagtataka ka kung bakit lumaki kang wala ang iyong ama. Katulad nang pagtatanong kung bakit sobra ang higpit ng mga yakap ng iyong ina sa tuwing lalabas ka ng bahay. May nakikita ka sa kaniyang mata, nakalambitin ang pag-aalala sa kaniyang pilikmata. Natapos na ang mga pagtatanong 123
at paghahanap ng mga dahilan. Mangyari'y nagsawa ka na sa mga tugong tahimik, sa mga iling ng paglilihim, at mga tangong di mo batid kung pagsang-ayon. Nagtatago lagi ang mga salita sa ilalim ng kaniyang dila. Nauuna pang pumatak ang mga luhang tila madalas na bisita sa mga magdamag na wala siyang kasama sa pag-iisa sa kama. "Inang, umiikli ba ang iyong dila?" "Ineng, habaan mo ang pang-unawa." Kilala mo ang iyong ina, bilang bato at di nababasag. Kanina nakita mo siya sa ayos na kahabag-habag. Hawak ang ilang papel ng pakikipagkalas. "Anong akala ng tatay mo sa atin, mga aso?" bulalas niya ng pag-iyak "na isa kang tuta na bunga lamang ng minsan niyang pagbulog sa akin?" dugtong niya. At ang bato, ang iyong ina sa iyong tingin ay nadudurog ngayong bato. Humihingi ng laya ang iyong ama sa pagkakatali. Halos sa larawan mo lamang nakilala ang lalaking ito, bakit hindi niya natutuhang magbalik? Madalas sinisisi mo ang iyong ina sa kalagayan mong tila laruang iniwan ng mga nagsawang batang nabagot na sa paglalaro. "Inang, nakasabit ba kaninong dibdib ang pagkukulang?" "Ineng, walang saysay magbilang ng mga dahilan." Nakita mo ang kamay niyang nanginginig habang luha'y nangingilid sa pagpirma sa papel na 'yon. Nasa mata mo ang pagtataka kung paanong sa dulo ng panulat nakasalalay ang paglaya ng isa sa dalawa. Habang ikaw na pangatlo ay di nila nagawang ibilang sa numero. "Inang, bakit may humihingi ng paglaya? Sino ba ang nakulong?" "Ineng ..." Anong paliwanag ang maaaring sabihin ng iyong inang mag-isang kasama mo sa pangangarap? At noon, nakita mo ang mga ulap sa kaniyang mukha, madilim, may dag-im. Hindi ka na nagtanong sa babaeng nagkahugis mula sa dibdib ng iyong ama. Naiintindihan mo na siya. 124 Likhaan	7	•	Poetry/Tula
Pulso Bumalong ang dagta Sa hiniwang kaymito. Namuo sa talim Ng kutsilyo ang ilang patak. Diyan ako naiwan, mahal, At hindi sa laman. Ang Sabi Ko Sa Iyo, Benilda S. Santos Araw-araw mong kinakapa ang dibdib, sinisiguradong nasa tamang lugar ang puso; o kung puso nga ang tamang nakakapa. At ang pintig, ang sikdo at sasal ng di humihintong tibok, nakakulong sa kapirasong silid. Kaya't anong halaga ng sigaw na di nadidinig? Kanina, minasdan mo sa salamin ang mga nakatagong pasa sa katawan, wala sa braso o bahaging kayang dalawin ng araw. Ang sabi mo ay mabuti na ang ganito, hindi halata. Kapag lumalabas ka ng bahay, nakabihis sa iyong labi ang mga ngiti, ang mga pagbati sa mga nakakasalubong na kakilala, ang tango at kaway sa mga kapitbahay. Ang swerte mo naman sa asawa mo. Gwapo, may magandang trabaho at alagang-alaga ka, ang sabi nila. Sa loob ng inyong bahay nakabalot sa paligid ang mga kulubot na litratong matagal nababad sa init ng mga ilaw habang sumisinghap ang mga napasasaklolong kagamitan. Ay, kaylawak ng dagat-paraiso sa labas habang napupuno ng baha ang loob ng iyong puso. Lunod, kahit magkunwaring sanay ka sa paglangoy. Ang lahat ng kirot ay pilit na pinagkakasiya sa hindi makatanggi mong pulso. Ang swerte mo naman sa kaniya, alagang-alaga ka. Francisco	Arias	Monteseña 125
Sulok For the hungry The only food Is their kiss, Fierce and desperate, And under their feet the quagmire Squeaks like a thousand rats. Almost At The End, Yevgeny Yevtushenko Sa mga araw na ibinibitin ng mga pahayagan ang mga balitang sila sa mga eskinita at daan ang mga biktima, pangkaraniwan; ito ang namumutiktik na bunga sa kamalayan. Tila ba ito ang dapat na maganap, na sila ang dapat maging biktima ng lahat ng kamalasan, Dahil tulad ng mga paboritong damit ang mga taong ito ang binabagayan. Kanina may isang asong may pangos na buto mula sa basurahang katabi ng Jollibee at Mcdo. Lumapit ang ilang malalaking kauri at agad inagaw ang buto. Walang kaso sa sumamang laway mula sa naunang aso. Ngayon, mas higit na malasa ang pagsaid sa buto kaysa sa laman. Umagang balita ang mga tao, aso, aso, taong nakahandusay sa kalsada, patay. May mga gabing may lason ang dilim. May mga dilim na ipinagdiriwang ng mga dagang unang nagmay-ari sa mga bukas na basurahan. 126 Likhaan	7	•	Poetry/Tula
Madalas may duklay sa sikmurang sanay sa lasa ng tira at sa amoy ng luma, Ngunit hindi masanay-sanay sa amoy ng kamatayan. Paliparan "Buksan ang pinto Papasukin ako, Sa bayan mo, Sa selda ko, Sa libingan ko." Bilang OCW, Elynia S. Mabanglo Nais mong lumipad ng malayong-malayo. Yaong hindi mahahabol ng panaghoy ng isanlibo't isang tanong na humihingi ng tugon. Mga panangis na nasa kabilang ibayo maaari ang solusyon, ang paniwala mo'y nandoon ang absolusyon. Ang mga ito ang naging pakpak upang maghangad kang pumailanlang, Maaaring sa Hong Kong, Singapore, Brunei, London, o Rome. Kung di pa sapat ay doon sa kung saan inakalang naroon ang hudyat ng pagharap sa hirap, mukha sa mukhang ipamumukhang kaya mo siyang tapakan. Sa Amerika kaya o Japan? At kahit hindi ka sanay sa mga gawaing makahayop, natuto kang sumunod. Parang tugtog na maindayog. Nililibang ang sariling matatapos ang lahat ng ito at ang mga susunod na araw ay ilahas na magpapakita ng silay ng araw. Magiging katulad mo din si Jessica, ang kapitbahay na umuwing donyang-donya. Ang amo raw ay napangasawa at nakapagmana ng sangkaterba. Mula sa paliparan, nangarap kang maging si Jessica. Na sa pag-uwi makatapos ang mga ilang taon ay ibabandera ang naipong kuwarta o maaari namang bago ring asawa. Francisco	Arias	Monteseña 127
Kagabi, ibinalita sa TV ang isang iniuwing kahon na may lamang katawan ng isang "Jessica," tadtad ng pasa at asul na ang kulay ng kabuuan. nagtatanong ang mga kamag-anak ng tunay na nangyari, ngunit walang lumayaw na sagot sa tahimik na kahon. Ang ulat ay nag-suicide, kahit malinaw na lamog sa bugbog. Ang sabi'y nagpakamatay kahit basag ang bungo at maga ang mata. Kanina, punong-puno ang paliparan ng mga tumatakas sa hirap. Silang nadinig ang balita tungkol kay Jessica ngunit bitbit sa maleta ang mga salitang Bahala na. Naufrage* (sa mga nakulong sa ilalim ng Ali Mall septic tank) Avez-vous une chambre avec salle de bains?** Maaaring ito ang iyong tanong sa una mong pag-ahon. Masasanay din ako sa amoy. Sa paligid, may aninag sa dilim ng tubig. Nakalutang ang maraming pumupusag na pag-aalala. Nalalambat ng iyong ilong ang ilang tanong at takot. Kung kaya kayang maglaho sa sabon ang mga dumikit na dumi. Kung di ko lamang kailangan. May dahas ang paligid dahil hindi mo maitawid ang sarili sa ibabaw mula sa kinalubugan. Pasan mo ang bigat ng mga nag-uunahang alon kahit tahimik naman ang tubig. shipwreck **Do you have a room with a private bathroom? 128 Likhaan	7	•	Poetry/Tula
Ayaw kong malunod. Sa lugar na ito, walang maaaring kapitan kung hindi ang lakas ng sikmura, o maaaring ang eksenang sasalubong sa pag-uwi: ang anak na hihingi ng pasalubong, o ang asawang hindi man magtatanong ay tahimik na magmamasid kung saan ka nanggaling at may ibang sangsang ang iyong balat. Pagkatapos nito, nais mong pumasok sa banyo. Linisin ng sabon ang lahat ng bahaging kayang abutin nito. Buhusan ng malinis na tubig ang baho ng kinalubugan. Punuan ng daloy ang lahat ng sulok sa katawan. Hindi ako magiging biktima ng lumulubog kong sarili. Sa ilalim, habang patuloy ang kawag ng paa kasabay ng pagkadurog ng mga dumi ang pagkadurog ng iyong sarili. Barkong napasasaklolo na walang magawa sa hatak ng ilalim. Pangalan ka lamang nang maiahon. Timpi Bakit pluma ang hawak ko Sa halip na ari ng isang lalaki? (Elynia Mabanglo, tugon sa paglaya ng isang babae at manunulat, mula sa Sarilaysay) Nasa mga palad ng isang babae ang kanilang sinapupunan. Bahay-batang lumilikha sa hindi masambit, sa hindi magawa ng dibdib. Maaaring kahapon, bawal sindihan ng isang babae ang mitsa ng pakikipaglaban. Dahil ang sabi'y sa kusina sila dapat manalamin, sa loob ng bahay dapat ikulong ang husay. Nasa mga palad ng isang babae ang buhay na kumikiwal, pagsilang ng mithi na hindi lamang para sa isang lalaki. Francisco	Arias	Monteseña 129
At sa pagiging kagampan, sumisilay ang pag-asa ng bukas, bukang-liwayway na hindi nananatili sa mga banggera ng kabahayan. Batid kong marami kang kinatatakutan, babae; kung bakit sa pangalan ng lalaki nakakawing ang iyong sarili ay di ko pa rin masabi. Para sa akin, tuklasin mo ang silbi ng araw, ng gabi. Dahil sa katotohanan lamang, dito kita lalong minamahal. 130 Likhaan	7	•	Poetry/Tula