BATANG BAYANI PARA SA KALIKASAN N O T F O R S A L E
AKO AY BATANG MAKAKALIKASAN Mga Layunin Maintindihan ang 7 Environmental Principles Matukoy ang mga sanhi at bunga ng pagkasira ng kapaligiran Pahalagahan ang sariling tungkulin at papel sa pagpapanatili ng kalinisan at kaauyusan ng kapaligiran 1 1
ALAMIN NATIN Ang 7 Environmental Principles Ang 7 Environmental Principles ay mga gabay upang mas maunawaan at magampanan natin ang ating kanya-kanyang papel sa pangangalaga at pagprotekta sa ating kalikasan. Nature knows best. (Balance of Nature) Ang kalikasan ang mas nakakaalam. Ang pagkasira ng natural na proseso ng ating kalikasan ay magdudulot rin ng masasamang epekto sa atin. Halimbawa na lamang rito ay ang pagpuputol ng mga puno, pagsusunog ng ating kagubatan, at pagsira ng mga tahanan ng mga hayop. Sa mga gawaing ito, sinisira natin ang mga kagubatan na malaki ang ini-a-ambag sa ating kalikasan. 2 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
ALAMIN NATIN All forms of life are important. (Diversity and Stability) Lahat ng uri ng buhay ay mahalaga. Lahat ng nabubuhay na organismo sa mundo ay may mahalagang papel na ginagampanan sa ecosystem. Everything is connected to everything else. Ang lahat ng bagay ay magkaugnay. Dahil tayo ay konektado, anumang gawin natin sa ating kalikasan ay makaka-apekto rin sa atin. Kagaya na lamang ng ating mga kagubatan. Ang patuloy na pagkasira ng ating mga kagubatan ang nagdudulot ng malawakang pagbaha, mga landslides, at patuloy na pag-init ng ating mundo. 3 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
ALAMIN NATIN Everything changes. Lahat ay nagbabago. Kasabay ng ating pagdami ay ang ang pagdami rin at pagbabago ng ating mga pangangailangan, kung kaya't dapat rin nating tandaan na ngayon tayo mas kailangang sumuporta sa pangangalaga at pagprotekta sa ating kalikasan kagaya na lamang ng mga kagubatan na siyang pinagkukunan natin ng marami sa ating pangangailangan. Everything must go somewhere. Ang lahat ng bagay ay may patutunguhan. Lahat ng ginagawa natin sa mundo na kasama ang kalikasan ay may pinatutunguhan, mabuti man ito o masama. Ang simpleng pagtapon ng balat ng kendi sa tabi-tabi ay maaaring mapunta sa mga ilog at baka kalaunan ay makita mo na lang ito na palutang-lutang sa dagat. Kaya dapat tayo ay maging maiangat at responsable sa pagtapon ng ating mga kalat dahil ang lahat ng bagay ay may patutunguhan. 4 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
ALAMIN NATIN Ours is a finite earth. (Finiteness of resources) Ang ating mundo ay may limitasyon. Sa pagrami ng populasyon ng tao sa mundo, hindi parehong dumadami ang ating daigdig; nananatili itong nag-iisa. Kaya mahalaga na matuto tayong maging masinop sa paggamit ng ating mga likas na yaman dahil ang ating mundo ay limitado lamang. Humans are stewards of creation. Ang mga tao ang tagapangalaga ng kalikasan. Tayong mga tao bilang pinakamataas na uri ng nilikha ay may kapangyarihang pamunuan ang iba pang likha ng Diyos sa ating kalikasan. Dahil dito, mayroon din tayong kapangyarihan na gamitin ito sa ating pansariling pangangailangan. Ngunit lagi dapat nating isaisip na huwag abusuhin ang iba pang nilikha; bagkus ito ay dapat pangalagaan at protektahan. 5 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
TALAKAYIN NATIN Tignan nga natin kung ikaw ay isang Batang Bayani o Envi Hero na pinahahalagahan ang kapaligiran! Sagutin ang mga tanong na ito: 1. Ano ang mga natutunan mo sa 7 Environmental Principles? 2. Ano ang kaugnayan ng 7 Environmental Principles bilang steward ng tagapangalaga o kalikasan? isang 3. Sa paanong paraan natin magagamit ang 7 environmental principles sa pagtulong sa kaayusan at kalinisan ng ating kapaligiran? 6 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
GAWIN NATIN Subukang tukuyin ang mga epekto ng binigay na suliraning pangkalikasan sa mga tao, hayop, at komunidad. Isulat ang iyong mga sagot sa bawat kahon. Ang Pagkalbo ng Kagubatan Epekto sa mga Tao Epekto sa mga Hayop Epekto sa Komunidad 7 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
GAWIN NATIN Problem Tree Pumili ng iba pang problema sa kalikasan na nararanasan mo sa inyong komunidad. Ilagay ito sa kahon na nasa katawan ng puno. Mag-isip ng mga posibleng dahilan nito at isulat ito sa mga kahon na nasa ugat. Isulat naman sa mga kahon na nasa dahon ang mga posibleng epekto nito. Maaring magdagdag ng kahon kung kinakailangan. 8 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
PAG-USAPAN NATIN Ngayong nasubukan mo nang tukuyin ang mga suliranin na may kinalaman sa inyong kapaligiran, subukan mong sagutin ang mga tanong na ito: 1. Sa iyong sariling karanasan sa iyong komunidad, ano-ano ang mga sanhi at epekto ng pagkasira ng ating kalikasan? 2. Bakit mahalagang malaman ang mga sanhi at bunga ng pagkasira ng ating kalikasan? 3. Ano ang pwede mong magawa bilang isang Batang Bayani/EnviHero sa pangangalaga at pagprotekta ng kalikasan? 9 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
SUBUKIN NATIN Panuto: Bilugan ang titik ng tamang sagot. 1. Ano ang maaaring maging epekto ng pagkaubos ng ating mga kagubatan? A. Pagkaubos ng mga likas na yaman na ating pinagkukunan ng ating pangangailangan B. Kawalan ng mga tahanan ng mga hayop C. A at B D. Wala sa nabanggit 2. Nararapat bang paghiwa-hiwalayin natin ang mga basura base sa uri nito? Bakit? A.Oo, dahil ang may iba't-ibang maaaring gawin sa iba't-ibang uri ng basura na ating itinatapon. B. Oo, dahil ito ang utos at sabi ng mga nakatatanda. C. Hindi, dahil ang mga ay pare-pareho lamang. D. Hindi, dahil may iba namang gagawa nito. 3. Alin sa mga sumusunod na pahayag ang nagpapakita na "All forms of life are important" o "Lahat ng uri ng buhay ay mahalaga"? A. Ang mga puno at halaman ay tumutulong sa pagbibigay ng sariwang hangin. B. Ang mga paru-paro ay tumutulong sa pagpaparami ng mga halaman sa pamamagitan ng pollination C. Ang mga kagubatan ay nagsisilbing tahanan ng mga hayop D. Lahat ng nabanggit 10 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
AKO ANG SIMULA! Mga Layunin Makilala ang iba't-ibang halimbawa ng mga proyekto at komunidad na tumugon sa mga sa kapaligiran. suliraning may kinalaman Makapag-isip makatutulong pagprotekta sa kapaligiran. ng mga sa ideya pangangalaga Matukoy ang sariling tungkulin at papel sa pagpapanatili ng kalinisan sa komunidad. 11 na at 2
ALAMIN NATIN Mga Batang Bayani ng Kalikasan Kilalanin natin ang tatlong halimbawa ng mga inisyatibo para sa kalikasan na pinangunahan rin ng mga kabataan tulad ninyo. Photos from Pinterest and UN Environment Website Fridays for Future Movement Future Movement ay Ang Fridays pinangungunahan ng isang batang Swedish climate activist na si Greta Thunberg. Nagsimula ito noong 2018 nang nagprotesta si Greta sa labas ng Swedish Parliament na may hawak na placard na "Skolstrejk för klimatet" ("School strike for climate"). Kalaunan ay nahimok niya ang kanyang mga kapwa estudyante na makilahok sa mga demonstrasyon tuwing Biyernes para i-pressure For 12 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
ALAMIN NATIN ang mga lider ng kanilang gobyerno na bigyang pansin ang tinatawag nating "climate crisis". Gamit ang hashtag na #FridaysForFuture, lumawak ang FFF Movement sa ibang bansa. Sa katunayan, noong 2019 Global Week for Future, mayroong aabot sa 4 na milyong tao mula sa iba't ibang panig ng mundo ang dumalo sa sinasabing pinakamalaking global climate strike. Photo from TAYO Awards Foundation Youtube Channel Teatro de Sta. Lucia Ang Teatro de Sta. Luisa ay isang theater organization ng mga mag-aaral sa Universidad de Sta. Isabel sa Naga City na nagtatampok ng mga theater play tungkol sa kaalaman at pagpo- protekta sa ating kalikasan. 13 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
ALAMIN NATIN Ang grupong ito ay isa sa mga national qualifiers sa Ten Accomplished Youth Organizations (TAYO) Awards noong 2018 sa Environment, Disaster Risk Reduction and Climate Change Adapation category. Tulad ibang organisasyon sa ating bansa ang tinataguyod ang enviromental advocacy sa paraan ng sining. nila, marami ring Photo from Niki Baroy Limpyo Movement Ang Limpyo Movement ay isang grupo ng mga mag-aaral sa Camaman-an Elementary School sa Cagayan de Oro City. Hangarin nila na magkaroon ng kaalaman at kakayanan na maging mga environmental advocates at stewards sa tulad ninyo. 14 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
ALAMIN NATIN Ilan sa mga activities na ginawa nila ay mga seminar-workshop tungkol sa 7 Environmental Principles, climate change, biodiversity, solid waste management, at microplastics and upcycling. Bukod dito, mayroon din silang bi-monthly cleanup drive sa kanilang paaralan para panatilihing malinis ang kanilang kapaligiran. Iba-iba man ang mga halimbawang ating nakita, iisa ang kanilang hangarin - ang pangalagaan ang ating kalikasan. At ito ay sa pangunguna ng mga kabataang tulad ninyo. lahat ng mga 15 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
TALAKAYIN NATIN Tingnan nga natin kung handa ka nang mag- isip ng mga solusyon para sa kapwa na nais mong tulungan! Sagutin ang mga tanong na ito: 1. Anu-ano ang natutunan mo sa mga ibinigay na halimbawa ng pangangalaga sa ating kalikasan? 2. Alin sa mga ideyang ito ang sa tingin mo kaya mong gawin? Mayroon ka bang ibang ideya na gustong subukan? 3. Sa paanong paraan mo kaya pwedeng magawa ang mga ideyang iyong naisip? 16 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
GAWIN NATIN 6-3-1 Challenge I. Gumuhit o maglista ng 6 na out of this world ideas upang masolusyonan ang napiling suliranin tungkol sa kalikasan. Mag-isip ng mga kakaibang ideya nang hindi muna isinasaalang-alang ang pondo, lakas, oras, teknolohiya at iba pang kailangan TANDAAN: Imagination mo ang limit! Mas maraming ideya, mas maraming pagpipilian! Hindi kailangang perpekto o praktikal ang mga ideya para sa bahaging ito! 17 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
GAWIN NATIN 6-3-1 Challenge II. Gumuhit o maglista ng 3 ideya na maaaring lumutas sa iyong problema. Maaari kang maghalo- halo ng mga ideya mula sa iyong 6 out-of-this-world ideas kanina. Sa puntong ito, pag-isipan na kung ano ang kaya mong gawin habang nananatili sa loob ng iyong bahay. III. Pumili ng isang ideya na gagawan mo ng poster. Ang magiging output mo ay ibabahagi mo sa iyong kapamilya at mga kapwa Batang Bayani. Sa iyong pagbabahagi, magsama ng mga karagdagang detalye tungkol sa iyong napiling ideya tulad ng mga sumusunod: Ano ang suliraning nais solusyonan at sino ang nais tulungan? Ano ang mga materyales na kailangan? Sino ang mga tutulong sa'yo para magawa mo ito? Paano mo ito magagawa? Kailan mo ito gagawin? 18 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
GAWIN NATIN 6-3-1 Challenge Poster 19 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
PAG-USAPAN NATIN Ngayong nakapag-isip ka na ng mga ideya na maaaring makatulong ng problemang kinakaharap tungkol sa kalikasan at kapaligiran, subukan mong sagutin ang mga tanong na ito: sa paglutas 1. Naging madali ba ang pag-iisip ng iba't-ibang ideya? Bakit? Bakit Hindi? 2. Anu-ano sa palagay mo ang dapat gawin upang magawa ang ninanais niyong solusyon para sa komunidad/kalikasan? 3. Ano ang mga natutunan mo tungkol sa iyong sarili na maaari mong magamit sa pangangalaga ng ating kalikasan? 20 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
SUBUKIN NATIN Panuto: Bilugan ang titik ng tamang sagot. 1. Alin sa mga sumusunod ang maaaring gawin upang proyektong maisagawa pangkalikasan? nang maayos ang A. Sabihin sa mga kasama na ang iyong ideya ang pinakamaganda at kaya niyo itong magawa sa loob ng ilang araw lamang. B. Sisihin ang mga opisyal at mga tao sa komunidad na walang ginagawa sa lumalalang problema sa komunidad. C. Makibahagi sa pagbibigay ng posibleng gawain upang malutas ang suliraning pangkalikasan sa inyong barangay. D. Ipagkalat sa ibang mga tao ang maling pagtapon ng basura ng inyong kapitbahay upang tumigil na sila. 2. Alin sa mga sumusunod and HINDI naidudulot ng pakikisama sa barangay o pagsunod sa mga batas upang mapangalagaan ang kalikasan? A. Nawawala ang takot ng mga residente na baka bumaha sa kanilang lugar tuwing malakas ang ulan. B. Walang takot na tinatapon ng mga bata ang supot ng kanilang pagkain sa kalye dahil may naglilinis naman tuwing umaga. C. Komportableng nakakapahinga ang mga tao sa kanilang bahay dahil sa sariwang hangin at magandang panahon. D. Makakapante ang lahat na mananatiling ligtas ang kanilang mga pamilya kapag inaalagaan ang kalikasan. 21 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
SUBUKIN NATIN 3. Alin sa mga sumusunod ang tamang komunikasyon upang malutas ang suliraning pangkapaligiran sa barangay? A. "Wala naman tayong magagawa sa pagtulong sa kalikasan kasi mga bata lang tayo" B. "Nandiyan naman ang ating mga magulang. Sila na ang bahala mag-isip ng pwede natin gawin para makatulong sa kalikasan." C. "Hindi natin kaya gawin 'yan. Ginawa na 'yan dati pero paulit-ulit lang din naman ang nangyayari." D. "Ang maganda po siguro ay pag-usapan muna natin kung ano ba ang sanhi ng mga problemang nararanasan natin sa kalikasan." 22 © 2020 TEACH FOR THE PHILIPPINES, INC. ALL RIGHTS RESERVED.
This module was developed through the support of: Consultants: Gianna Marie Villa-Real John Cedric Pineda Author: Mark Joseph Euste Teach for the Philippines, Inc. Unit 201 Asia Tower Condominium Benavidez cor. Paseo de Roxas Sts., Legazpi Village, Makati City, Philippines 1229 +63 2 8808-8337 For questions, suggestions, and other concerns, email us at bbp@teachforthephilippines.org. DISCLAIMER: The information contained in this document is confidential, privileged, and only for the information of the intended recipient and may not be used, published, or redistributed without the prior consent of Teach for the Philippines, Inc