BAGONG BUHAY KAY CRISTO Pamumuhay ng malaya sa pag-alam ng katotohanan... Volume 4 Mga kasagutang biblikal sa mga karaniwang kasinungalingan
Para sa karagdagang impormasyon patungkol sa mga aralin ng Bagong Buhay kay Cristo, mag padala ng email sa: info@nuevaidaencristo.org I download ang libreng kopya nito at nang iba pang mga aralin ng Bagong Buhay kay Cristo sa mga sumusunod na website: Ang araling ito ay orihinal na nalimbag sa Espanyol at magagamit pa sa ibang mga lengwahe na maaari ng ma download sa mga websites na nabanggit. Pinapahintulutan ang sinuman na gumawa ng mga kopya ng araling ito, sa kondisyon na ilalagay ang orihinal na pinagmulan at walang anumang babaguhin sa mga nilalaman at format ng mga aralin. Karapatang-sipi 20001, © Mark Robinson, Unang salin sa Tagalog 2018 Karapatang-sipi 2011 © Mark Robinson Unang salin sa Tagalog 2019 Isinalin ni Ephraline M. Sanoy Isinalin ni Ephraline M. Sanoy Ginawa ni Mark Robinson: Avant Ministries-Camino Global 10000 N Oak Trafficway, Kansas City, MO 64155 USA Ginawa ni Mark Robinson: Avant Ministries-Camino Global 10000 N Oak Trafficway, Kansas City, MO 64155 USA June 21, 2019 2
MGA NILALAMAN GABAY SA GURO ... Step 1 Ang kasinungalingang bumibihag sa atin ... Step 2 Ang katotohanang nagpapalaya sa atin ... 8 Step 3 Kasinungalingan: Ako ay nag-iisa ... 10 Step 4 Ang kasinungalingan: ito ay imposible ... 14 Step 5 Ang Kasinungalingan: Kaya kong gawin yan! ... 16 Step 6 Ako ay natatakot ... 18 Step 7 Lahat naman ay ginagawa ito ... 20 Step 8 Walang hustisya dito sa mundo ... 22 Step 9 Hindi na mapapatawad ng Dios ang isang tulad ko ... 24 Step 10 Hindi ko matanggap! Bakit kailangang maghirap? ... 26 Step 11 Kung mapera lang ako... 28 Step 12 Lahat ng relihiyon ay patungo sa Dios ... 30 Memory verses ... 33 Katibayan ... 35 3 4 6
GABAY SA GURO 1. Binabati ka namin sa pagtanggap mo ng hamon na mag disciple ng mga bagong mananampalataya gamit ang Bagong Buhay kay Cristo bilang iyong patnubay. Ang resulta ng araling ito ay makakagawa ng mga pangwalang-hanggang bunga. 2. Hayaan mong ang Biblia ang maging kapangyarihan mo sa pagsagot sa mga katanungan. Ang mga mag-aaral ay dapat matutong tumingin sa mga talata sa Biblia at subukang sagutin ang mga tanong base sa sinasabi ng Biblia. May mga ibang bagong mananampalataya na kai- langang bigyan ng gabay kung paano maghanap ng mga talata sa kanilang mga Biblia. 3. Ang araling ito ay maaaring gamitin sa iba't ibang pa- raan. Kadalasan, ito ay pinag-aaralan isang aralin sa isang linggo, upang mahimok ang mga mag-aaral na gawin lahat ang mga takdang aralin sa bawat aralin. 4. Sikaping huwag humaba ang pag-aaral. Matyagang maigi ang kakayahan ng mga mag-aaral na makinig. 5. Himukin ang mga mag-aaral na sagutin ang mga tanong sa sarili nilang mga salita. Iwasang kopyahin ang Biblia sa bawat salita nito. Ang pag-gamit ng ka- nilang sariling salita ay makakatulong sa kanila upang pag-isipan ang kahulugan ng mga talatang pinag- aaralan. 6. Iwasang mangaral. Gumamit ng mga tanong upang makita kung nauunawaan ng mga mag-aaral ang iyong tinuturo at upang magkaroon ng masiglang partisipasyon ang bawat isa sa pag-aaral. 7. Paghandaang mabuti ang bawat pag-aaral. Bilang guro, maging pamilyar ka sa bawat nilalaman at mga mahahalagang konsepto ng bawat aralin. Sa iyong paghahanda, ipanalangin mo ang iyong mga mag-aaral at ang iyong puso na maging handa sa iyong pagtuturo. 4 8. Subukan mo ang bawat mag-aaral na isipin ang praktical na implikasyon nito sa kanilang buhay. Tulungan silang unawain ang tiyak, praktikal na akma nito sa kanilang buhay. Bawat aralin ay may bahagi na minarkahan ng STOP. Ito ay ginawa upang bigyan ng panahon ang mga mag-aaral na huminto at pag-isipan ang implikasyon ng aralin sa kanilang buhay. Magbi- gay ng panahong magbulya-bulay sa bahaging ito. STOP Ang mga takdang-aralin sa mga kahon sa gilid ng bawat aralin ay ginawa para sa layuning ito. Gamitin ito. 9. Tulungan ang mga mag-aaral na linanging maka- gawian ang pananalangin. Turuan sila sa pamamagi- tan ng pananalanging kasama sila. 10. Mahalagang maunawaan na ang discipleship ay higit pa sa pag-aaral ng mga aralin sa Bagong BUhay kay Cristo. Ang discipleship ay nagpapakita ng buhay na binago para sa mga alagad. Ang araling ito ay pasimulang gabay lang. Ang mga mag-aaral ay nangangailangan ng patuloy na gabay sa kanilang pagnanais ng pagbabago sa kanilang pagkatao, paraan ng pag-iisip, mga gawi, at iba pa. 11. May buong pagpapahalaga na ang mga mag-aaral ay matututo ng mga gawi tulad ng araw-araw na pagbaabsa ng Biblia, pananalangin, pagkakabisa ng mga talata. Sa pagsimula ng bawat pag-aaral, maglaan ng panahong magbalik-aral sa mga kinabisang talata at kamustahin sila sa araw-araw nilang pag-aaral ng Bi- blia. Huwag pagalitan ang mga mag-aaral kung hindi nila natapos ang mga takdang-aralin, ngunit himukin silang sikapin itong tapusin. 12. Maging sensitibo sa ginagawa ng Dios sa buhay ng mga mag-aaral. magbigay ng panahong sagutin kung may mga katanungan sila o tulungan sila sa mga pro- blemang kinakaharap nila sa personal na buhay. Laging isaisip na may mga panahon na hindi posi- bleng daanan lahat ng mga tanong dahil sa kakulan- gan sa oras. Sa mga pagkakataong ganito pumili ng mga mahalagang pag-usapan.
Sinabi nga ni Jesus sa mga sumampalataya sa kaniya: "Kapag mananatili kayo sa aking salita, totoong kayo ay aking mga alagad. Malalaman ninyo ang katotohanan at ang katotohanan ang magpapalaya sa inyo". Juan 8:31-32 PAMAMARAAN Ang aklat na ito ay itinalaga upang pag-aralan ang ilan sa mga pangunahing kasinungalingan sa mundo at ng diablo upang lituhin tayo. Makikita natin ang mga kasinungalingan tulad ng: "Ako ay Nag-iisa", "Hindi ko kayang gawin; Imposible yan", Walang hustisya sa mundo", "Hindi mapapatawad ng Dios ang isang tulad ko", "Kung mayroon lang akong maraming pera...", atbp. Sa bawat kasinungalingang sinabi ni Satanas at ng mundong ito, magbibigay kami ng mga biblikal na kasagutan na magpa- pahin- tulot sa atin upang mamuhay tayo ng may kalayaan at kabana- lan. 5
Step 1 Ang kasinungalingang bumibihag sa atin Tama ((T) o Mali (M) _____ Si Satanas ang punong dahilan ng kasalanan sa buhay ng Cristiano? _____ Ang mga di-mananampalataya ay karaniwang naniniwala na ang mabuting balita ay kamangmangan. _____ Ang pangunahing sandata ni Satanas ay pangkukulam at okultismo? KASINUNGALINGANG UMAALIPIN SA ATIN Tayo ay nasa matinding pakikipaglaban sa gitna ng ating kapanahunan ngayon. Bakit maraming mga Cristiano ang lupaypay at namumuhay ng talunan sa kanilang buhay? Ang ilan ay bihag ng kanilang nakaraan. Maaaring ito ay dulot ng kahirapang bunga ng kanilang kasalanan o kagagawan sa kanila ng ibang tao. Ang iba naman ay hindi kayang pagtagumpayan ang kanilang mga kahinaan, na parang sila ay nakagapos sa malaking pwersa na hindi sila mapalaya sa kanilang mga kabiguan. Ano na ba ang nangyayari? 1. Ang pagbalik sa nangyari sa Hardin ng Eden ay magbibigay kaunawaan sa atin sa pinag-ugatan ng lahat ng ating mga problema. At ito ay nagsimula sa isang simpleng kasinungalingan. Sa Genesis 3:1 ang ahas ay mas higit na ___________ sa lahat ng mababangis na hayop. Makikita natin gaano ka lisya ang ahas sa kanyang panlilinlang kay Eba. Ano ang kasinungalingang ginamit ng Ahas sa Genesis 3:1-7? v. 1 (ikumpara sa 2:16-17) v. 4-5 (ikumpara sa 2:17 v. 6 Ang prutas ay mainam sa paningin subalit ito ba ay nagbigay karunungan kay Eba na gusto niya? ________________ 2. Si Adan ba ay mas inosente kaysa kay Eba? Bakit? 6, 12 3. Ang pag-uusap sa ating kapanahunan: Satan: Aba, Ang Dios ay pinagbawal lahat. Parang ayaw Niya tayong maging masaya ah, Tigilan na ang mga "boring rules" di naman masamang sumaya; mag enjoy tayo at magsaya!!! yun ang mahalaga Relaks, walang masamang mangyayari sa iyo. Wala ng naniniwala sa impyerno ngayon. Makaluma na yan upang takutin ka lang para sundin mo ang mga batas ng iba. Napakaganda ng mga alok ni Satanas pero kapalit naman ay napakasama. Alok niya ay karangalan kapalit naman ay kahihiyan. Totoo bang gusto ng Dios ang pinakamainam sa buhay mo o gusto ka lang Niyang kontrolin. Ang mga batas na ito ay pumipigil sa iyong kalayaang pumili at nililimitahan ka. Paano ka magiging masaya kung madaming bawal sa iyo? Eba: Maganda siya, gusto ko yan at dapat lang magkaroon ako nyan. Bakit ko pipigilan ang sarili ko sa isang bagay na gusto ko? Deserve ko yun. Wala naman akong sinasaktang iba saka, wala namang makakaalam... Alok niya ay kasayahan kapalit naman ay kapaitan. Alok niya ay kapakinabangan kapalit naman ay kawalan. Alok niya ay buhay kapalit naman ay kamatayan. 1 Adan: Ginawa nya yun, siya nauna, bakit di ko pwedeng gawin din? Anong problema dun? Lahat naman ginagawa yun e. Hindi ako ang may problema kundi yung babaeng binigay mo sa akin. Tao lang ako bakit mo ako inaasahang tanggihan ang tukso? Pagtatawanan lang ako ng mga kaibigan ko kung hindi ako makikibagay sa kanila. Eba: Ang hirap tanggihan e, saka ginawa din naman ni Adan e. Ang isang dahilan bakit maraming mga Cristiano ngayon ay talunan sapagkat madalas nagpapadala tayo sa kasinungalingan ng Diablo at kung sa ano ang sasabihin ng mundo sa atin. Kapag hindi natin nakikita ang pandaraya niya, hindi natin namamalayan, inaakay na niya pala tayong gumawa ng maling desisyon at resulta nito tayo ay nagagapi. Kadalasan, sa una, hindi pa natin nakikita ang gulo o problema na idudulot nito 6
ANG TALINGHAGA NG BAKA Sa pakikipagdiskusyon ni Abra- ham Lincoln sa isang mamama- yang ayaw magpatalo sinabi niya; "Ilang paa mayroon ang isang baka"? "Apat siyempre", sagot ng mamamayang naiinis na. "Tama!" tugon ni Lincoln. "Nga- yon, kunwari tawagin nating paa din ang buntot ng baka; ilang paa mayroon ang baka?" "Bah, e di lima siyempre." Maangas niyang sagot. "Diyan ka nagkamali," sagot ni Lincoln. "Ang tawaging paa ang buntot ng baka ay hindi nito ginagawang paa nga ito." 2 Maraming tao ngayon ang nabubulagan sa paniniwalang ang sinuman ay dapat magpasya sa kanilang sarili kung ano ang mabuti o masama. Sinasabi nila na ang Biblia ay makaluma at hin- di na nababagay pang gamitin sa makabagong mundo ngayon. Kahit pa sabihin ng ating kultura na ang isang bagay ay OK lang gawin, hindi nangangahulugang OK nga ito. Ang iba ay naniniwa- la naman na ang kasalanan ay hindi kasalanan dahil pinalitan nila ito ng pangalan o katawa- gan. Makinig sa iba sa linggong ito at tingnan kung makakakita ka ng ganitong halimbawa ng mga kaisipan. LUMALAGONG MATATAG Basahin ang Lukas 1-7 (isang chapter bawat araw) Kabisaduhin ang Juan 8:44 "Ang diyablo ang inyong ama. At kung ano ang gusto niya, iyon ang ginagawa ninyo. Siya'y mamamatay-tao mula pa sa simu- la, at ayaw niya ng katotohanan dahil walang katotohanan sa kan- ya. Likas sa kanya ang pagsisinun- galing dahil sinungaling siya, at siya ang pinagmumulan ng lahat ng kasinungalingan." SND ANG PANGUNAHING SANDATA NI SATANAS 4. Ang Juan 8:44 ay nagsasabing Ang diablo ay mamamatay tao na hindi nanghahawakan sa __________________. Sapagkat walang ___________ sa kanya. Siya ay ___________ at ama ng mga ____________. Kasinungalian ang pangunahing sandata ni Satanas upang mandaya, manakot, at umalipin. Habang ginagawa niya ang pangkukulam at demon possession pwe- de niya ding gamitin ang kasinungalingan para alipinin ang tao sa pamamagitan ng simpleng paraan. Halimbawa, Kung makukumbinsi niya tayo na ang pera ay mapapasaya ang tao, matutukso tayong gawin ang lahat para mas magkaroon ng madaming pera, kahit na ito ay sa paraan pa ng pandaraya at pananakit ng iba upang makuha ito. 5. Si Hesus ay nagsalita sa katotohanan subalit ang ilan ay hindi _________________. Juan 8:45 Bakit? Sinabi ng Verse 47 ang sinumang kabilang sa Dios ay ________________ ng Salita ng Dios subalit ang sinumang hindi kabilang sa Dios ay hindi nakikinig at nananalig. Kapag may tumangging makinig sa Dios, hinahayaan nilang ang kasinungalian ay paikutin sila tungo sa kasamaan. STOP Kanino ka nakikinig? 6. Ang mundo ay may kakaibang pananaw sa katotohanan kesa sa atin. Ano ang pananaw nang isang di-mananampalataya sa mga bagay ng Dios? 1 Corinto 2:14 Sila ba ay nakakaunawa? Madalas pinagtatawanan ng ating kultura ang mga pinapahalagahan ng Biblia o "biblical values". Tinitingnan nila na ito ay kakitiran ng isip at makaluma. Kadalasan ang itinuturo nga ng mundo na "katotohanan" ay tunay na "kasinungalingan". Ang mga bagay ay hindi umaayon ng mabuti para sa kanila sapagkat ang kanilang buhay ay puno ng pandaraya, Sila ay naging alipin na sa kasinungalingan. Para sa kanila, walang "ganap na katotohanan" kundi ang lahat ng bagay ay "binabaga- yan o inuukulan" depende sa pangyayari o kaganapan. Kaya nga ang lahat ng tao ay may kanya kanyang katotohanan . Sila ay tumatangging magpasakop sa paman- tayan ng Biblia sa paniniwalang ang tao ang gumagawa ng batas hindi ang Dios. 7. Sa kabila nito ang 1 Corinto 2:15 ay nagsasabing ang espiritual na tao ay _______________ ng lahat ng bagay. Sa pagsiyasat ng lahat ng bagay, nababatid nila ang tama at mali at sila ay nakakagawa ng matalinong desisyon sa buhay. Ang mga susunod na aralin sa pag aaral na ito ay babalaan tayo sa mga pangkara- niwang kasinungalingan na lagi nating naririnig. Ang pinakamainam na paraan para malaman mo ang kasinungalingan ay alamin mo ang katotohanan kung paano ito pinahahayag sa Salita ng Dios. STOP Praktikal na Pagsagawa: Kapag ang Cristiano ay nagsalita ng katotoha- nan ayon sa pagkahayag sa Kasulatan, marami ang tatanggihan ito dahil ang kanilang isipan ay sarado sa katotohanan. Hindi nila ito matanggap, at hindi maunawaan ang katotohanan. Hindi dapat tayo panghinaan ng loob kung marami ang tumatanggi sa mensaheng dala natin, bagkus, maging hamon ito sa atin na mas sumalungat pa sa paniniwala ng mundong ito na base sa kasinungalingan. 8. Magsimulang isipin at isulat ang 3 halimbawa ng mga kasinungalingan na nakaapekto sa iyong pamumuhay sa nakaraan.
Step 2 Ang katotohanang nagpapalaya sa atin KATOTOHANAN Tama o Mali ____ Karamihan sa mga Cristiano ay malago na kaya hindi na sila madaling madaya ng huwad na ideya/kaisipan ____ Kapag ikaw ay gumagawa ng kasalanan nagiging alipin ka sa kasalanan. ____ Ang katotohanan ng Biblia ay nagdadala ng kalayaan ANG KATOTOHANAN ANG NAGPAPALAYA SA ATIN Araw-araw tayo ay inaatake ng mga popular na paniniwala. Ang lahat ay nagsasabi kung ano ang ating dapat na isipin. Sino ba ang dapat nating paniwalaan? Kailangang matutunan nating kilalanin ang boses ng katotohanan laban sa ingay ng kalituhan at kasinungalingan.
1. Ano ang sinasabi ni Hesus na makakapagpalaya sa atin? Juan 8:31-32 Kung ang katotohanan ang nagpapalaya sa atin, ano naman ang umaalipin sa atin? ______________________________ 2. Paano natin malalaman ang katotohanan? Juan 8:31-32 Ang panghawakan ang mga katuruan ni Cristo ang mag-aakay sa atin sa katotohanan. Nakakalungkot na maraming ma- nanampalatya pa rin ngayon ang mangmang sa mga turo sa Biblia. Sila ay bihirang mag-aral ng Biblia. Mas sumusunod pa sila sa sinasabi ng iba na nagiging dahilan nang madalas nilang pagkalito. At minsan, maging ang mga tagapanguna ay nadadawit na rin sa kalituhan sa kung ano ang totoo. May mga tao ding alam ang katotohanan pero hindi nila sinusunod ang mga katuruan nito. Sila man ay nalilinlang din. 3. Ito ay isang bagay na dapat nating pag isipan: May isang preso ang nagsabi, "Nagpapasalamat ako na nahuli ako. Sapa- gkat nung ako ay nasa labas ng kulungan akala ko lahat ng bagay na nangyayari sa akin ay magaganda , subalit ngayon nalaman kong ito ay kamangmangan, Ako ay tunay na bilanggo sa kasalanan. At dahil sa nabasa ko ang Biblia sa loob ng preso, naranasan ko ang tunay na kalayaan,, buhay na walang hanggan at kapayapaan." 3 Ano ang sinasabi ng kwentong ito sa iyo? Maaaring ikaw ay hindi nakulong, subalit ikaw ba ay tunay na malaya? Ang mga taong kausap ni Hesus sa Juan 8:33 ay nagsasabing kahit kailan hindi sila naging alipin ninuman. Paano sila sinagot ni Hesus? Juan 8:34 Naranasan mo na bang ang kabiguan ay inalipin ka sa kasalanan? Oo ❏ Hindi ❏ Ano ang mga bagay sa buhay mo ang tunay na nakasandig sa katotohanan? Alin sa mga sumusunod ang mga nangyayari sa iyo?? ❏ Nag-aaral ako ng Bibilia ng personal. ❏ Sa totoo lang, ang kaalaman ko sa Biblia ay napakalimitado. ❏ Hindi ko gusto ang humatol sa iba, kaya hindi ako nararapat para sabihin kung sino talaga ang nasa katotohanan. ❏ Pinag-aaralan ko ang sinasabi ng iba sa pamamagitan ng pag kumpara nito sa sinasabi ng Biblia. Kaya nga masasabi ko kung sino talaga ang nagsasabi ng totoo. ❏ Ayos lang sa akin na ang ibang Cristiano o ang mga nagtuturo sa Iglesia na sabihan ako kung ano ang dapat kong paniwalaan. Mas madaling paraan iyon. Sinabi ni Jesus sa mga Judiong sumampalataya sa kanya, "Kung patuloy kayong susunod sa aral ko, totoo ngang mga tagasunod ko kayo. Malala- man ninyo ang katotohanan, at ang katoto- hanan ang magpapalaya sa inyo." Juan 8:31-32 LABANAN ANG KASINUNGALINGAN SA PAMAMAGITAN NG KATOTOHANAN 4. Ano ang unang bahagi ng ating Espiritual na Kasuotan na binanggit sa Efeso Bakit kaya mahalaga ang bahaging ito? Paano tayo matutulungan nito sa espiritual na pakikipagbaka natin? ___________ Nakakatuwang malaman na ang huling bahagi ng ating kasuotang pandigma ay ang Tabak ng Espirito, ang Salita ng Dios kung saan matatagpuan natin ang katotohanan. Ang tabak ay ginagamit pang opensa at depensa. Pumoprotekta laban sa kasinungalian ng diablo at inaatake nito ang kasinungalian sa pamamagitan ng katotohanan. 8
5. Ano ang tutulong sa atin upang maiwasan natin ang gawaing masama? Awit 119:104-105 ________________________ Kung hindi sa Biblia, hindi natin malalaman ang mga kasinungalingan upang layuan natin ito Ang talata 105 ay hinalintulad ang Biblia sa lampara na nagbibigay liwanag sa ating isipan upang makita natin ang mga kasinungalingang inililihis tayo sa landas. 6. Sa liwanag ng naunang mga talata ano ang pinili ng mang-aawit na gawin? Awit 119:106 _________________________ Hindi siya tumalima kundi sinigurado niya ang kanyang kapasyahan at walang makakahadlang sa kanyang pagsunod. Ang Salita ng Dios ay hindi lamang dapat pumuno sa ating mga kaisipan kundi ito rin dapat ang mag-akay sa atin upang ipamuhay kung ano ang nababasa natin mula dito. ANG PAMUMUHAY SA KATOTOHANAN 7. Ano ang dapat nating gawin sa mga bagay na totoo ayon sa Filipos 4:8? Ang ibang salin ay nagsasabi ng iba't iba, subalit dapat natin itong pag-isipan, pagbulay-bulayan, at manangan sa mga bagay na totoo. Ano sa tingin ninyo ang ibig sabihin ng "pagbulay-bulayan ang katotohanan ng Salita ng Dios? _______ 8. Ang 1 Juan 1:9-10 ay nagsasabi patungkol sa ______________ ng ating mga kasalanan. Ang pagpapahayag ay ang pag- amin ng ating nagawang kasalanan. Kapag tayo ay tumigil na pagtakpan ito, hinahayaan natin ang liwanag ng katotoha- nan na sumilay. Ayon sa 1 Juan 2:4, ang sinumang nagsasabi na, "kilala ko Siya" subalit hindi ginagawa ang Kanyang pinag uutos ay isang __________________ at wala sa kanya ang Muli ang binibigyang diin dito ay ang pagsunod o paggawa hindi lamang ang pag alam. 9. Ang Efeso 4:24-25 ay nagsasabing isuot natin ang ating bagong pagkatao. Ibig sabihin din nito ay hubarin natin ang at magsalita ng Bakit? 10. Ang Gawa 17:10-11 ay nagsasabi na ang mga mananampalataya sa Berea ay mas kapita-pitagan kaysa sa mga ibang lugar. Hindi lang nila tinatanggap ang mensahe/pagtuturo sa kanila kung di ito ay kanila ding __________________________ Sa paanong paraan natin dapat tularan ang mga taga Berea? STOP Kung hindi ka nasiyahan sa sagot mo sa mga tanong sa naunang pahina, ano ang pwede mong gawin ngayon? Ang sagot ay: manatili o manghawakan pa sa Salita ng Dios. (Juan 8:31-32) LUMALAGONG MATATAG Ano ang plano mo sa linggong ito upang makapanatili ka sa Salita ng Dios? Basahin ang Lukas 8-14 (isang chapter bawat araw) Ang pananatili sa Salita ng Dios ay higit pa sa mabilisang pagbabasa ng mga talata, Ma- halaga na ito ay pagbulay-bulayan upang maunawaan kung ano ang sinasabi at ano ang kahulugan ng mga salita. Subalit ito ay hindi pa rin sapat. May isa pang hakbang. Kabisaduhin ang Juan 8:31-32 "Sinabi ni Jesus sa mga Judiong sumampalataya sa kanya, "Kung patuloy kayong susunod sa aral ko, totoo ngang mga tagasunod ko kayo. Malalaman ninyo ang katotohanan, at ang katotohanan ang magpa- palaya sa inyo." SND Pagkatapos na mapag-aralan ang mga talata. Mahalaga na pag-isipan kung paano ito isasagawa sa iyong pamumuhay. Ayon sa Santiago 1:22 hindi sapat na tayo ay nakikinig lang ng Salita. Dapat natin itong {Pagkatapos ng iyong pag-aaral, Kausapin ang Dios at sabihin sa Kanya: "Panginoon, ano po ang nais Nyong maging tugon ko sa aking nabasa Ang araling ito ay nakatalaga sa pag-aaral ng ilang mga karaniwang kasinungalingan sa mundo at ni Satanas na nagpapagulo sa ating mga isip. Simula sa Step 3 pag-aaralan natin ang mga kasinungalingan tulad ng: " Ako ay Nag-iisa", "Hindi ko kayang gawin; Imposible yan", Walang hustisya sa mundo", "Hindi mapapatawad ng Dios ang isang tulad ko", at iba pa. Sa bawat kasinungalingang ito, titingnan natin ang biblikal na sagot na mag-aakay sa ating mamuhay ng may kalayaan at kabanalan. 9
Step 3 Kasinungalingan: Ako ay nag-iisa TAMA o MALI ______ Ang Dios ay hindi interesado sa mga hindi tapat. ______ Kung nais mong umangat sa buhay, kailangan mong pahalagahan ang iyong sarili sapagkat walang ibang gagawa niyan sa iyo. ______ Laging may pag-asa kahit sa panahon na parang kay dilim at wala nang ibang solusyon pa. ISANG KAKAIBANG KUWENTO ANG KASINUNGALINGAN: Upang patunayan kung gaano kalun- gkot ang tao May isang nag anunsyo sa Dyaryo ng ganito: Makikinig ako sa iyo sa loob ng kalahating oras nang hindi umiimik sa halagang 200php. Maaaring ito ay parang kalokohan sub- alit sa ilang saglit lang ay nakatanggap siya ng 10-20 na tawag kada araw. "Pakiramdam ko sobrang nag-iisa ako." "Walang makakatulong sa akin." "Iniwan ako ng lahat". "Pakiramdam ko ang layo ng Dios sa akin para Siyang nagbakas- yon at iniwan ako." Kahit sa gitna ng karamihan, maraming nakakaramdam na sila ay nag-iisa, iniwan, natatakot, at desperado. Upang hindi nila isipin o mama- layan ang kalungkutang "may nagmamalasakit pa ba sa akin?", kinakalimutan nila ito sa pamamagitan ng pagiging abala sa maraming bagay, pagkakaroon ng maraming kaibigan at sa pagsubsob sa trabaho." Ang iba naman ay humahanap ng comfort sa maling lugar, maling relasyon, sa sex, alak at droga. Ito ay patunay na ang damdamin ng pag-iisa ay napakasakit na marami ang gagawin ang lahat para lang kahit sa isang saglit ay magkaroon sila ng kausap. 4 ANG SAGOT TOTOO BA NA IKAW AY NAG-IISA? Ang kaisipang ito ang pinaka-nakakasirang kasinungalingan sa ating kapanahunan. Paano natin ito malalaman na isang kasinungalingan? Ang Biblia ay punong puno ng mga pangako para sa mga taong nakakaramdam na parang siya ay iniwan at nag-iisa. 1. Ano ang sabi sa Isaias 41:10 sa mga taong nagsasabing sila ay iniwan at nag-iisa?__________________________________ Ipinangako ito ng Dios sa Kanyang mga pinili at mga lingkod. Kahit na sila ay hindi karapat-dapat , Siya ay laging nandoon para sa kanila 2. Bakit di ako dapat matakot? Isulat ang mga pangako sa Isaias 41:10 at pagbulayan ang mga kahulugan nito bawat isa. • • Ano ang mararamdaman mo ngayong alam mong totoo ang mga pangakong ito? ____________________________ STOP At kapag hindi mo alam ang mga pangakong ito o hindi mo pinaniwalaan, ano ang pwedeng mangyari sa iyo? 3. Ang Awit 23 ay nagbigay kaaliwan sa atin sa maraming panahon. Paano ipinahayag ang Dios sa Awit 23:1-3 Ano ang trabaho ng isang pastol ng mga tupa? Ano ang kaibahan nito sa ibang mga alagang hayop? _________________ 4. Ano ang maaasahan natin kapag may mabigat na sitwasyong dumating sa atin? v. 4 5. Ipaliwanag kung ano ang alam ng Dios sa iyong buhay? Awit 139:1-5 6. Bakit hindi tayo makakatakas sa presensya ng Dios? Awit 139:7-12 10
7. Paano nakakatulong sa iyong damdamin ang Awit 139? 8. Ang Awit 46:1-2 ay nagbibigay kasiguruhan sa ating hindi tayo mag-iisa sa panahon ng kahirapan sapagkat ang Dios ay Kaya hindi tayo _________________ kahit na "Ang Makapangyarihang Dios ay sumasaatin.". v. 7 9. Awit 45:18-19 Ang Panginoon ay ____________ sa mga tao na__________________________. Ano pa ang ating maaasahan kapag tayo ay tumawag sa Dios? v. 19 Subalit kahit na ang Dios ay malapit, ang mga taong nagkukulang sa pagtawag sa Kanya ay namumuhay na parang sila ay nag-iisa at pinabayaan. Wala silang kaaliwan kundi kalungkutan, takot, kapighatian ang naghahari sa kanilang buhay. Isa itong trahedya! May mga panahon bang hindi ka humihingi ng tulong sa Dios? Bakit? STOP ❏	Hindi mo naiisip na ang Dios ay nariyan lang sapagkat di mo alam ang Kanyang mga salita. ❏	Hindi ka naniniwalang andyan lang Siya sapagkat di mo Siya nakikita ❏	Ayaw mong tumawag sa Dios sapagkat hindi ka pa handang magpasakop sa Kanya 10. Ano ang ginagawa mo kapag ikaw ay nag-aalinlangan sa iyong kinabukasan? Nang si Josue ay naging tagapanguna ng Israelita, sila ay papasok sa teritoryo ng Kanilang mga kaaway upang sakupin ang lupang pangako. Hindi niya alam ano ang mangyayari subalit siya ay pinayuhan ni Moses: " Ang Dios ang mangunguna sa iyo. Sasamahan ka Niya, Hindi ka Niya bibiguin o pababayaan man. Kaya't huwag kang matakot ni panghinaan ng loob." Deuteronomio 31:8 "Sinabi ng Dios: Hindi ba iniuutos ko sa yo na "Magpalakas at magpakatatag ka, huwag kang matakot sapagkat ang Panginoon mong Dios ay sasaiyo kahit saan ka pumunta.." Josue 1:9 NAKAKASIGLANG KWENTO 11. "Paano kayang ang mga pangakong ito ay nagpalakas kay Josue lalo na sa panahong hindi mga inaasahan" Kahit si Josue at mga Israelita ay hindi nag-iisa dahil hindi lang nangako ang Dios na sasamahan si Josue; hindi lang sila iiwanan o pababayaan kundi mauuna pa Ang Dios sa kanila. Basahin ang kwento tungkol kay Eliso at ng mga tara Syria sa 2 Hari 6:8-18, bigyang pansin ang v. 15-17. Ano ang pangunahing aral na iyong natutunan mula sa kwentong ito? _____________________________ _____________________________ 12. Ang Dios ay nasa panig natin. At ang sinuman ay pwedeng lumapit sa Kanya sapa- gkat kabilang tayo sa Pamilya ng Dios. Ang Efeso 2:18-19 ay nagsasabing: 12. Ang Dios ay nasa panig natin. At ang sinuman ay pwedeng lumapit sa Kanya sapa- gkat kabilang tayo sa Pamilya ng Dios. Ang Efeso 2:18-19 ay nagsasabing: "Sapagkat sa pamamagitan niya tayo ay kapwa may daan patungo sa Ama sa pamama- gitan ng isang Espiritu.19 Kaya nga, hindi na kayo mga dayuhan at mga banyaga, subalit mga mamamayang kasama ng mga banal at ng sambahayan ng Diyos." Ano ang nararamdaman mo ngayon na nalaman mong ikaw ay kababayan ng mga iba pang myembro ng pamilya ng Dios? ______________________________ LUMALAGONG MATATAG Basahin ang Lukas 15-21 (isang chapter bawat araw) Kabisaduhin ang Isaias 41:10 STOP Kapag pakiramdam mo nag-iisa ka, may dalawa kang pagpipilian: Mamuhay ng nag-iisa , na nakakaranas ng depresyon at kabiguan. Tumingala at tumawag sa hindi nakikitang Dios, nang may pananampa- latayang Siya ay kasama mo sa buhay. Magpasya kung ano ang pipiliin mo sa dalawa at alalahanin mong: Hindi ka nag-iisa! "Huwag kang mangamba dahil ako ang Dios mo. Palalakasin kita at tutulungan. Iingatan kita sa pamamagitan ng aking kapangyarihan na siya ring makapagliligtas sa iyo." SND 11
Ang bawat araw na pagsuko kay Cristo: Roma 12:1 ay nagtuturo sa atin na isuko natin kay Cristo ang ating katawan, ang sumusunod na panalangin ay maaring maging modelo sa pang araw- araw na na pagsuko sa Kanya "Panginoon, isinusuko ko ang aking sarili sa Iyo. Pagharian mo ang isip ko at ang mga iniisip ko. Pagharian mo ang mga mata ko at ang aking mga nakikita. Pagharian mo ang aking mga tenga, at ang mga nadidinig ko. Pagharian mo ang aking bibig at ang mga sinasabi ko. Pagharian mo ang aking puso, ang aking damdamin at saloobin. Pagharian mo ang aking mga kamay at ang mga ginagawa ko. Pagharian mo ang aking mga paa, at mga pinupuntahan ko. Pagharian mo ang aking katawan, ito ay iyong templo. Puspusin mo ako ng Iyong Banal na Espirito. Nais kong sundin ka. Nais kong gawin ang Iyong kalooban." Hango mula sa Bagong Buhay Cristo, Volume 1 Aralin 4 12
Pagtuklas at pagtanggi sa mga kasinungalingan... Nakita mo sa mga naunang mga aralin, ang Cristiano ay magiging malaya lamang kung ang kanyang buhay ay nakasalig sa katotohanan. Bawat aralin ay naglalahad ng tiyak na kasinungalingan at nagbibigay ng kasagutan mula sa biblia upang itama ang mga epekto ng kasinungalingan sa iyong buhay. Maaaring hindi lahat ng kasinungalingan na inimbento ng diablo ay mapag-aralan, ngunit pwede nating matutunan na makita at labanan ang anumang kasinunga- lingan kapag ito ay nangyayari. 6. Ano ang gagawin ni Jesus kung siya ang nasa sitwasyon mo? 7. Kapag pakiramdam mo natutukso ka, nabibigatan, pinanghihinaan ng loob, nawawalan ng katiyakan, o kahit na masigasig, tanungin mo ang sarili mo: Ano ba ang naiisip ko at bakit ganito ang nararam- daman ko? Totoo ba ito? Anuman ang pinaniniwalaan mo ay nakikita sa iyong mga gawa. Kung ikaw ay naniniwala na ang isang bagay ay totoo, mamumuhay ka na ito ay pinanghahawakan mong totoo. Halimbawa, kung hindi ka naniniwala na nakikita ng Dios lahat ng ginagawa mo, malamang na mamumuhay ka ng walang pag-iingat. Sa isang banda naman, kung alam mong ang Dios ay kasama mo, sisikapin mong mamuhay ng matuwid. Kung tinitingnan mo ang iyong sarili na isang talunan, mamumuhay kang talunan. Kung titingnan mo ang iyong sarili na isang bagong nilalang kay Cristo, mamu- muhay kang matagumpay na may bagong pagkatao. Kung naniniwala kang ang isang bagay ay mali, tatanggihan mo ito, kahit na ito ay totoo. Ang mga sumusunod na prinsipyo ay matutulungan maunawaan kung paano mamuhay sa kalayaan at tagumpay.
Saan nanggagaling itong naiisip at nararamdaman ko? Sa Dios ba? Sa demonyo ba? Sa kultura ko ba? Sa aking sarili? O sa aking mga magulang? Ako ba ay napipilit lang ng iba na paniwalaan o gawin ko ito na kaiba sa sinasabi ng Biblia? Paano? Ang kasalukuyang nangyayari ba sa akin ay ma- aaring makakasira sa mga pinaniniwalaan ko o makakatulong ito? Ano ang sinasabi ng Dios sa mga paniniwala na uso sa aking kultura? Nag-aalinlangan ba ako sa ilang mga bagay na malinaw na sinasabi sa akin ng Biblia na totoo? Nag-aalinlangan ba ako sa mga sinasabi ng Biblia dahil hindi ko ito nakikita o nahahawalan man lang? 1. Pag-aralan mong maging biblikal sa iyong pag-iisip. Mangyayari lamang ito kung ibababad mo ang iyong isip sa Salita ng Dios. Ano ang ginagawa ko kapag hindi ko gusto ang mga sinasabi sa Biblia? Ano ang mga palpak na desisyon ang pwede kong magawa dahil ayaw kong magpasakop sa sinasabi ng Biblia sa akin? 2 Magkaroon ng malalim na pag-aaral ng Biblia, hindi lamang mabilis na pagbabasa nito. Kapag nag-aral ka ng Biblia ng regular, gumagawa ka ng isang "library" sa iyong isip na puno ng Salita ng Dios. At sa pagdaan ng mga panahon mas lalo pang madaragdagan ang mga mapagkukuhanan mo na tutulong sa iyong harapin ang ang mga problemang dumarating sa iyong buhay. 3. Mamuhay ayon sa kasulatan na alam mo na. At sa bawat araw, ipamuhay mo ang mga nabasa mo na sa iyong pang araw-araw na buhay. 4. Ugaling magtanong sa mga nakikita at naririnig mo. Pag- aralang suriin ang lahat ng bagay sa liwanag ng Salita ng Dios nang hindi nagiging negatibo o nang-uuyam. Tanungin lagi ang sarili mo: Totoo ba iyon? Ano ang sinasabi ng Biblia patungkol doon? 8. Pagbulay-bulayan kung ano ang mga magiging epekto ng iyong mga desisyon. Ano ang mga panandaliang epekto nito at ano ang mga pangmatagalang epekto nito? 9. Alam mo ba na ang realidad ay maaaring iba sa kasaluku- yang nakikita o nararamdaman mo ngayon? Ang Dios ay makapangyarihan at laging nariyan. Kapag kasama mo Siya, lahat ng bagay ay posible. Nais mo bang mag focus sa magagawa ng Dios o nakatinging ka sa kalagayan mo ngayon? Nais mo bang itiwala sa Dios ang nangyayari sa iyo ngayon at sabihin sa Kanya: "Panginoon, narito ako na iyong lingkod. Nais kong gawin ang kalooban Mo. Itinitiwala ko sa Iyo ang lahat ng bagay sa buhay ko na sa tingin ko ay imposible na. Hindi ko man kaya, pero kaya Mo. 5. Mag-isip ka lagi. Huwag mo basta na lang paniniwalaan ang isang bagay dahil sinabi ng iba (kahit pa Cristiano) na ito ay totoo, o dahil ito ang sikat. 10. Saan madalas ang iyong atensyon? Sa sinasabi ng tao o sa sinasabi ng Dios? 11. Isulat ang mga negatibong mensahe (kasinungalingan) na narinig mo. 13
Step 4 Ang kasinungalingan: ito ay imposible TAMA o MALI _____ May mga pagkakataon na walang tao o bagay na makakatulong sa akin. _____ Kapag ako ang responsable sa solusyon ng mga problema ko. Inaasahan ko nang ito ay uuwi lang sa kapalpakan sapagkat hindi ko ito kayang gawin. _____ Ang kapangyarihan ng Dios ay nahahayag kapag aking inaamin ang aking kahinaan. ANG KASINUNGALINGAN Naranasan mo na bang ikaw ay nasa sitwasyon na napakahirap at nasasabi mong "ito ay imposible, hindi ko na makitang malalampasan ko pa ito, tanggap ko na na ako ay bigo"? Maaring sinubukan mo ng baguhin ang iyong pag uugali pero hindi pa rin ito naging matagumpay. O maaring nasabi mo na ikaw ay bigo sa pagiging ama, ina, o anak. Ikaw ba ay nanghihinayang na ang iba ay matagumpay sa kanilang buhay Cristiano samantalang ikaw ay nananatili pa rin sa iyong kalagayang espiritual? ANG KATOTOHANAN Maaaring hindi mo kaya, subalit ang Dios ay kaya Niya. Sinabi sa Isaias 41:13 na "Huwag kang matakot, tutulungan kita". Tumingala ka at iyong tingnan ang lahat ng ginawa ng Dios sa kasaysayan. Halimbawa, ilagay mo ang iyong sarili sa kalagayan ng tatlong Hebreong kabataan nang sila ay humarap sa hari ng Babilonia. Mababasa ito sa Daniel 3:10-27. Ipinakita nito sa atin kung paano nalagay sa panganib ang kanilang buhay dahil hinamon nila ang utos ng hari. Sila ay itinapon sa hurnong naglalagablab sa apoy sapagkat sinuway nila na lumuhod sa imahe ng hari. 1. Bakit tumanggi pa rin silang lumuhod sa imahe ng huwad na dios sa kabilang alam nila na ang kanilang pagtanggi ay magdudulot ng kapahamakan sa kanilang buhay? Daniel 3:17-18 Ano ang nangyari sa kanila sa loob ng hurno? v. 19-27 2. Ano ang bagay sa buhay mo ngayon sa tingin mo ay imposibleng maayos na? Ano ang damdamin mo sa nakasulat sa Roma 8:31, 37? 3. Ano pa ang mas imposibleng pangako sa pangako ng Dios kay Maria na magkakaroon siya ng anak na lalaki ganoong siya ay birhen pa noong pagkakataong iyon at nakatalagang mag asawa? Pinalakas nang anghel ang kanyang loob sa pamamagitan ng mga salitang sinabi niya sa Lukas 1:37 Lukas 1:37 4. Kung mayroon mang dapat na magsabi na "ito ay imposible" walang iba kundi si Maria. Subalit ano ang kanyang naging tugon? Lukas 1:38 STOP Kapag tayo ay nasa isang sitwasyon na imposible. Tanungin natin ang ating mga sarili: Paniniwalaan ko ba na walang imposible sa Dios o magfo-focus ako sa problema at mawawalan ng pag-asa. Sumuko na lang at bumigay sa sitwasyon? Ano ang imposible sitwasyon na kinakaharap mo ngayon? Maaari kang sumulat sa isang papel at ilista lahat iyon at ipakita mo sa Dios: Panginoon lahat ito imposible na, pero naniniwala ako na posible ang lahat ng bagay sa Iyo. 5. Ano ang 2 utos sa 1 Pedro 5:6-7 sa mga taong nag-aalala? v. 6 Bakit? v. 7 Bakit? 6. Nasabi mo na ba: Wala akong pera, paano ko mababayaran ang mga bayarin ko? Ano ang sinabi ni Jesus sa Mateo 6:25? Bakit? v. 26 Patuloy na basahin ang Mateo 6:26-32: Sinabi ni Hesus na ang Dios ang magbibigay ng pang araw-araw na pangangailangan natin. Kung inaalagaan Niya ang mga ibon at dinadamitan ang mga halaman ng kagandahan, hindi Niya ba kayang ibigay ang mga pangangailangan mo, Ikaw ay mas mahalaga kesa sa kanila. Ang pag-aalala ay hindi makakatulong sa atin, uubusin 14
LUMALAGONG MATATAG Basahin ang Lukas 22-24, Awit 33-36 (isang chapter bawat araw) Kabisaduhin ang 2 Corinto 12:9 Sinabi niya sa akin: Sapat sa iyo ang aking biyaya dahil ang aking kapangyarihan ay nalulubos sa kahinaan. Kaya nga, lalo akong magmama- puri sa aking kahinaan upang manahan sa akin ang kapan- gyarihan ni Cristo. PAMPALAKAS! Kung ikaw ay lupaypay dahil parang lahat na lang ng bagay ay imposible na, Basahin ang Hebreo 11 at pag aralan ang buhay ng mga bayani sa pananampalataya Ang aklat ng Daniel ay isinulat ang patungkol kay Daniel at ang lungga ng mga Leon. nito ang lakas natin. Alam ng Dios ang lahat ng ating pangangailangan. 7. Ano ang dapat natin gawin kaysa mag-alala? Mateo 6:33 Ang hanapin ang paghahari ng Dios ay nangangahulugang tayo ay magpailalim sa Kanyang paghahari at pamamahala bilang si Cristo ang ating Hari sa bawat saglit ng buhay natin. Ano ang ipinangako ng Dios kapag tayo ay nagpasakop sa Kanya? v. 33 8. Ano ang sabi ni Pablo sa Filipos 4:13? Ang konteksto ng talatang ito ay patungkol sa pananalapi. Natutunan ni Pablo naipagkatiwala sa Dios ang kanyang mga pangangailangan, kahit na mayroon siyang pera o siya ay nasa matinding pangangailangan. Ito ay mapanghahawakan natin sa lahat ng bahagi ng ating buhay. Kay Cristo, walang imposible! 9. Ano sa mga sumusunod ang "imposible" para sa iyo? ❏	Hindi ko kayang magpatawad. ❏	Hindi ko kayang magpigil ❏	Hindi ko kayang magbago, ganito na talaga ako! ❏	Hindi ako kailanman magiging matagumpay na Cristiano ❏	Hindi ako kayang patawarin ng Dios. ❏	Wala ng solusyon sa problema ng pamilya ko ❏	Di ako kayang gamitin ng Dios ❏	Hindi ko kayang mapagtagumpayan ang aking adiksyon. ❏	Hindi ko mapagtagumpayan ang tukso	❏	Hindi ako magkakaroon ng mabuting kaibigan. ❏	Pakiramdam ko ako ay isang talunan ❏	Wala na akong solusyon sa problemang pinansyal ❏	Iba pa ___________________________ 10. Isipin mo ang mga nakasulat sa itaas at pagbulayan ang 2 Corinto 12:7-10. Bakit nagagalak si Pablo sa kanyang mga kahinaan? v. 9 ____________________________ v. 10 Sapagkat kung kailan ako _________________ Ako ay ____________________ 11. Kanino nakasalalay ang ating tagumpay? ❏	Akin ❏	Dios Kapag nararamdaman nating responsable tayo na solusyonan ang ating mga problema, kadalasan naiinis tayo sa ating kapalpakan. Hindi mahalaga kung ano ang kapasidad mo para magtagumpay sa pamamagitan ng iyong sarili. Ang sabi ng Dios "Ang aking biyaya ay sapat para sa iyo. Ang aking kapangyarihan ay lumulubos sa inyong kahinaan. Hinayaan ni Pablo na manatili sa Kanya ang biyaya ng Dios, Sapagkat ang mabuhay sa biyaya ay pagdepende sa Dios na sapat para gumawa sa buhay natin. STOP Panahon na para magdesisyon! I tsek kung sumasang-ayon la sa mga sumusunod na pahayag: ❏	Nais kong sabihin: "Kapag mahina ako, lumalakas ako." 2 Cor.12:10 ❏	Hindi ko itutuon ang aking atensyon sa aking mga problema o limitasyon kundi sa Dios na nagsabing; "huwag kang matakot, tutulungan kita". Isaias 41:13 ❏	Naniniwala akong magagawa ko ang lahat ng bagay dahil kay Cristo na nagpapalakas sa akin. Fil. 4:13 ❏	Nais kong itiwala sa Dios ang aking kalagayan at sabihin sa Kanyang: "Panginoon, narito ako na iyong lingkod, handang gawin ang iyong kalooban. Tinitiwala ko sa Iyo ang mga bagay na parang imposible sa aking buhay. Hindi ko masosolusyunan ang aking mga problema, subalit, Ikaw, kaya Mo." 15
Step 5 Ang Kasinungalingan: Kaya kong gawin yan! TAMA (T) O MALI (M) ______ Kung pagsisikapan kong mabuti, maliligtas ako. ______ Kung pagsisikapan kong mabuti, magiging matagumpay akong Cristiano. ______ Maraming mga paglilingkod ngayon na nakabase sa kakayahan ng mga determinadong tao kaysa sa kapangyarihan ng Dios. Ang kasinungalingang ito ay patungkol sa "self-sufficiency" o paniniwalang "kaya kong gawin yan sa sarling kakayahan ko". Kapag sinabi nating "kaya ko yan; Magagawa ko yan; Mas mabuti pa ako kaysa sa iba..." kung ganon, tayo ay nagtitiwala sa sarili nating kakayahan kaysa sa kapangyarihan ng Dios. "MAGAGAWA KO YAN" AT ANG KALIGTASAN Ano ang pwede mong ibahagi sa iyong kaligtasan? Ang pagdalo mo ba sa Iglesia o ang pananalangin at paghinto ng masasa- ma mong gawain ay makakapagligtas sa iyo? Marami ang nagsasabi: Gawin mo kung ano ang ipinapagawa ng relihiyon mo sa iyo at ikaw ay pupunta sa Langit/paraiso. Ngunit ang "requirements" ay iba iba sa bawat relihiyon/paniniwala. Subalit ang lahat ng iyon ay base sa gawa. May mga taong naniniwala sa kasinungalingang ito na: kung gagawin ang isang bagay nang mas mainam o magpapakahirap kang gawin ang bagay na iyan, maliligtas ka. . 1. Maaari ka bang gumawa ng iyong bahagi sa iyong kaligtasan? Roma 3:10, 20, 23-24 _____________________________ 2. Kung ikaw ay magpapakahirap sa paggawa, maliligtas mo ba ang iyong sarili? Efeso 2:8-9 _________________________ Bakit?_________________________________________________________________________________________________ Ano ang ibig sabihin ng kagandahang-loob? Ang kaligtasan ay libreng kaloob mula sa Dios. Hindi ito pwedeng bayaran o bilhin. Ito ay pwedeng matanggap lang sa pamamagitan ng pananampalataya o ito ay tanggihan. 3. Ang sabi sa Galacia 3:10-11 Ang sinumang nasa ilalim ng kautusan ay nasa ilalim ng _________________ dahil hindi sila nagpapatuloy sa ______________ ng mga bagay na nakasulat sa aklat ng kautusan. Walang sinuman ang pwedeng makasunod sa 10 utos nang hindi ginagawa ito ng 100%. Kung ang kaligtasan ay nakadepende sa gawa, walang sinu- man ang makakaabot dito, salamat sa Dios na ito ay nakabase sa pananampalataya at hindi sa gawa STOP Ilan ang taos-puso at mabubuting tao ngayon ang nasa ilalim ng sumpa dahil sa paniniwala sa kasinungalingang "kaya kong pumunta sa langit dahil mabuti ako". "MAGAGAWA KO YAN" AT ANG CRISTIANONG PAMUMUHAY Kung wala tayong maiaambag sa ating kaligtasan, paano ang pamumuhay natin bilang Cristiano? Ano ang bahagi ng pag- gawa ng mabuti at personal nating pagbabago? Alam natin na ang kaligtasan ay hindi sa pamamagitan ng mabuting gawa, subalit ayon sa Efeso 2:10 tayo ay nilikha sa pamamagitan ni Cristo Hesus upang gumawa ng mabuti. Ang punto nito ay hindi kung mahalaga ba ang paggawa ng mabuti kundi sa anong dahilan bakit tayo gumagawa ng mabuti? Ang pagiging Cristiano ba ay ang pag subok na gumawa ng mas mainam o ang hayaan natin na ang Dios ay gumawa sa atin at sa pamamagitan natin? 4. Balikan ang 2 Corinto 12:7-10 na pinag-aralan mo noong nakaraang Linggo. Sa panimula ng kabanata, binanggit ni Pablo patungkol sa pangitain na nakita niya na hindi pa nakita ng iba. Subalit, ganunpaman, siya ay nagkaroon ng tinik sa laman na nagdulot ng matinding paghihirap niya.. Hiniling na nya ng tatlong beses sa Dios na ito ay tanggalin, subalit ito ay nanatili sa kanya. Sa nakaraang aralin, ano ang sinabi sa 2 Corinto 12:7-10? Ano ang dahilan ng pagsubok? v. 7 Kapag may espesyal na kakayahan ang isang tao, madaling makapasok ang kataasan o kayabangan.. Subalit ang Dios ay ginagamit ang kahinaan sa buhay natin upang paalalahanan tayo na wala tayong magagawa kung wala Siya. 5. Kaya sinabi ni Pablo sa 2 Corinto 12:10; Kapag ako ay ____________________ doon ako ___________. Sapagkat ang kahinaan ay mainam na pagpapaalala sa atin na tayo ay may limitasyon at upang sawatahin natin ang ating kataasan. 6. Ang sabi sa Galacia 2:20-21. Ako ay napako kasama ni Cristo, hindi na ako ang _______________ kundi si 16
"Manatili kayo sa akin at ako ay mananatili sa inyo. Ang sanga ay hindi makakapamunga sa kaniyang sarili malibang ito ay manatili sa puno ng ubas. Maging kayo man ay hindi makakapamunga ma- libang manatili kayo sa akin." Juan 15:4 PAG-ARALAN PA Basahin ang aklat ng Ga- lacia upang magkaroon ng mas malalim na pang unawa sa tunay na men- sahe ng mabuting balita. Pag-aralan kung paano tayo makakapamuhay sa ilalim ng biyaya ng Dios at maiwasan natin ang pagiging legalismo. LUMALAGONG MATATAG Basahin ang Exodo 1-7 Kabisaduhin Juan 15:5 "Ako ang puno ng ubas, kayo ang mga sanga. Ang nananatili sa akin at ako sa kaniya ay magbubunga nang sagana sapagkat kung hiwalay kayo sa akin hindi kayo makakagawa ng anuman." ___________________ ang nabubuhay sa akin. Ngayon, ako ay nabubuhay sa pamamagitan ng __________________________ sa Anak ng Dios. Kasinungalingang sabihin natin na "magagawa ko yan." Kung ang kahalagahan ng ating pagiging Cristiano ay ang hayaang si Cristo ang mabuhay sa pamamagitan natin. Ano ngayon ang nagbibigay halaga sa pagiging Cristiano ko. v.21 Hindi ito tungkol sa ano ang magagawa ko para sa Dios, kundi ano ang ginawa ng Dios para sa akin. 7. Sa Juan 15 Sinabi ni Hesus na Siya ang puno ng ubas at tayo ang mga sanga. Ano ang sinasabi ng mga talata 4-5 patungkol sa paggawa natin sa sariling kakayahan natin? Ano ang ibig sabihin ng manatili kay Cristo? 8. Ayon sa Santiago 4:6-7 sino ang kinakalaban ng Dios? __________ . Imbis na sabihin kong, "magagawa ko ito, Kaya ko ito." Ano ang dapat na maging saloobin ko sa harapan ng Dios? v.7-10 9. Minsan may agawan sa pagitan ng mga iglesia o mga ministeryo, subalit sa bandang huli, sino pa rin ang nagpapalago? 1 Corinto 3:4-6 10. Isinalarawan ng 1 Corinto 3:11-15 ang paraan kung paano tinatayo ng mga Cristiano ang kanilang mga buhay. Ang ilan na nagtitiwala sa kapangyarihan ng Dios ay nagtatayo sa pamamagitan ng ginto, pilak at mahahalagang bato. Ang iba naman na nagtitiwala sa sarili nilang kakayahan ay nagtatayo sa pamamagitan ng kahoy, tuyong damo at dayami. Ano ang mangyayari pagkatapos nito? Lahat tayo ay haharap sa paghahatol kung saan ang apoy ay ilalantad kung ang ating buhay ay itinayo natin sa kapangyarhan ng Espirito o sa laman. Maraming nagsasabing: "Ako ay may kakayahan o talentado ako." Maaaring marami tayong magagawa sa pamamagitan ng ating mga kakayahan, Maaari ding makapagtayo tayo ng mga ministeryo at ito ay magta- gumpay. Subalit, isipin natin kung ano ang makikita ng Dios kapag sinuri Niya ang lahat ng mga bagay na ating ginawa. 11. Ang iba ay sinusukat ang kanilang iglesia sa laki nito, mas malaki mas mainam. Sa tingin mo ba ito ang tamang paraan para sukatin ang tagumpay ng mga ministeryo? Bakit? May mga ministeryo na gawa ng Dios habang ang iba naman ay bantayog ng mga tao. "MAGAGAWA KO YAN" - LEGALISMO O BIYAYA? 12. Kapag ang ating pamumuhay bilang Cristiano ay nakabase na sa ginagawa ng tao para sa Dios ito ay maituturing na "ibang balita" na tumatakwil sa Dios. Galacia 1:6-8. Hinarap ni Pablo ang problema patungkol sa legalismo sa aklat ng Galacia. May mga nagnanais na i obliga ang mga mananampalatayang hentil na magpatuli at gawin ang mga tradisyon ng batas. May mga bagay na katulad nito na nangyayari pa rin sa ating panahon. May mga ibang mananampalataya na tingin nila sa iba mas malalim sila o mas mataas sila kaysa sa iba na hindi gumagawa ng kanilang mga "spiritual activities". Pinupuna nila ang iba imbis na i motivate sila na gawin ang pinakamabuti, Ang kanilang pagiging Cristiano ay lagi na lang naka focus sa negatibo. Ang iba naman ay tuwang tuwa sa sarili nila na wala silang absent sa pagdalo ng mga gawain. Sila ay nag-aayuno, nananalangin at nagbabasa ng Biblia nang higit kaysa sa iba. Iniisip nila na ang Dios ay hanga sa kanila kaysa sa ginagawa ng iba. 13. Maraming mga Cristiano na umaasa sa kanilang mga sarili at sa mga ginagawa nilang paglilingkod sa pag-aakala na ginagawa nila ito sapagkat kaya nila itong gawin. Ano ang mali sa kaisipang ito? 17
K I N A B U K A S A N KAMATAYAN Step 6 Ako ay natatakot KABIGUAN K A H I R A P A N KAHIHIYAN TAMA (T) o MALI (M) ______ Ang pakiramdam na ang Dios ay malayo ay nagdadala ng takot sa ating buhay. ______ Ang mga bagay minsan ay hindi totoong ganoon sa unang tingin. ______ Ang "matakot sa Dios" ay nangangahulugang mangamba sa Kanya. Lahat tayo ay may mga karanasang natatakot. Tsekan ang mga sumusunod na nagdala ng pangamba/takot sa ating mga buhay.	❏	Takot na tanggihan/rejection	❏	Takot na mabigo	❏	Takot na mahatulan ng Dios	❏	Takot sa Diablo	❏	Takot na di pakinggan ng Dios ❏	Takot sa kamatayan ❏	Takot na mapahiya/sa kahihiyan ❏	Takot sa kaaway ❏	Takot sa maaaring sabihin ng iba ❏	Takot na hindi makatagpo ng pag-ibig ❏	Takot sa hinaharap/kinabukasan ❏	Takot di mabayaran ang mga babayarin ❏	Takot mapagtawanan ❏	Takot sa kalagayan ng kalusugan ❏	Atbp ________________________ DIOS: ANG KANLUNGAN NG MGA MATUWID 1. Ang Awit 11 ay nagsasabi patungkol sa panahon ng matinding pagkatakot. Nang nakita ng mga kaibigan ni David na ang kanilang mga kaaway ay may mga palaso na ipapana sa kanila, sinabi nila na sila ay tumakbo na sa kabundukan na parang lumilipad na mga ibon. v.1-2 Si David ay nagalit. Ano ang naging tugon niya? Dahil nagtiwala si David sa Dios bilang Kanyang kanlungan, hindi niya maisip tumakbo para magtago 2. Si David ay nagtanong kung ano ang magagawa ng matuwid kapag nakikita niya nang parang gumuguho na ang paligid niya? v. 3 Ano ang tugon ni David sa panahon ng krisis. v. 4 Isipin mo kung paano ka mag react pag ikaw ay humaharap sa isang krisis. Sa unang tingin parang ang kanyang reaction ay malayo sa kasalukuyang kalagayan niya, subalit kung ating uunawain iba ang pananaw ni David kapag dumadaan siya sa krisis na hindi nakikita ng karamihan. Maaaring nakikita natin na parang ang kasamaan ay mas nangingibabaw na ngayon kaysa sa kabutihan. At ang nangyayari na ngayon ay malayo na sa katotohan at kakaiba na talaga ang takbo ng mundo ngayon. Alalahanin natin na ang Dios ay nakaupo sa Kanyang trono at nakikita Niya ang lahat ng bagay na nangyayari.. Ano ang ginagawa ng Dios? v. 4 ; Siya ba ay naggugupit lang ng kuko; hindi alam kung ano ang gagawin? ____________ Ang Makapangyarihang Dios ay nag eexist, nakikita Niya ang lahat ng bagay at Siya ang namumuno dito. Siya pa din ang in-charge sa ating daigdig kahit hindi natin Siya nakikita. 3. Basahin ang v.5-7. Maaaring parang ipinapakita na ang masasama ay nagwawagi, sa panahon ng Dios sila ay Kanyang hahatulan. Ano ang maaasahan natin na gagawin ng Dios kung tayo ay namumuhay ng matuwid ayon sa v.7? 4. Ano ang lunas sa takot? Awit 46:10-11 STOP Pagbulay-bulayan ang ipinahahayag ng mga talatang ito sa iyong buhay. Mayroong Dios at nakikita Niya ang lahat. Siya ay nasa buong daigdig. Siya ay nasa atin. Siya ang ating Kanlungan. Ano pa ang ating hahanapin? Ikaw ba ay natatakot? Ano o sino ang iyong kinatatakutan? • Mayroon ba talagang Dios na naghahari sa lahat ng bagay? ❏	Oo ❏	Wala Nakikita ba Niya ang lahat? ❏	Oo ❏	Hindi Siya ba ay nasa panig mo? ❏	Oo ❏	Hindi Naniniwala ka bang ito ay totoo? ❏	Oo ❏	Hindi Pag-isipan mo ito: Kapag ikaw ay nakatingin sa paligid mo at nakikita mo lang ay mga problema, alalahanin mong di mo nakikita ang kabuuan ng mga bagay. Ang Dios ang may hawak ng ating buhay, hindi ang ibang tao o pangyayari. Kung ito ay totoo ano pa ang ating katatakutan? 18
MGA BAGAY NA PAG-ISIPAN May mga pagkakataon na ang Dios ay pinapatigil ang mga bagyo. Minsan naman hinahayaan Niya itong mangalit upang payapain Niya ang Kanyang anak.5 Sa iyong sitwasyon ngayon, Na- raranasan mo ba na pinapakalma ng Dios ang sitwasyon o sa tindi ng sitwasyon ikaw ang Kanyang pinapakalma? ______________________ ______________________ ______________________ KINABUKASAN KAMATAYAN PAANO TAYO TINITINGNAN NG DIOS? Kailangang mo bang matakot sa Dios? Roma 5:1 ______________________ ______________________ Nang magtiwala ka kay Cristo bilang Tagapagligtas, ikaw ay napawalang-sala, dineklarang matuwid base sa dugo ni Cristo. Imbis na akusahan tayo, pina- tawad Niya tayo. At Siya ay nasa panig natin. Roma 8:28-39 LUMALAGONG MATATAG Basahin ang Exodo 8-14 Kabisaduhin Awit 34:7 "Ang Anghel ng Panginoon ay nagbabantay sa mga may takot sa Dios, at ipinagtatanggol niya sila." 5. Ano ang itinuturo ng mga talatang ito patungkol sa Takot at paano natin ito mapagtatagumpayan? Kawikaan 29:25 Awit 18:1-2 Juan 16:33 6. Napapagod ba ang Dios sa pagdinig sa atin? Awit 71:3 7. Sa Awit 34 (ibaba), guhitan ang mga salita o mga pananalita na makakatulong sa iyo para mapagtagumpayan ang mga takot. Pagbulay-bulayan ang bawat talata. Awit 34:4-9, 14-17 4 Ako'y nanalangin sa PANGINOON at ako'y kanyang sinagot. Pinalaya niya ako sa lahat ng aking takot. 5 Ang mga umaasa sa kanya ay nagniningning ang mata sa kaligayahan, at walang bahid ng hiya sa kanilang mukha. 6 Noong wala na akong pag-asa, tumawag ako sa PANGINOON. Ako'y kanyang pinakinggan at iniligtas sa lahat ng mga dinaranas kong kahirapan. 7 Ang anghel ng PANGINOON ay nagbabantay sa mga may takot sa Dios, at ipinagtatanggol niya sila. 8 Subukan ninyo at inyong makikita, kung gaano kabuti ang PANGINOON. Napakapalad ng taong naghahanap ng kaligtasan sa kanya! 9 Kayong mga hinirang ng PANGINOON, matakot kayo sa kanya, dahil ang may takot sa kanya ay hindi kukulangin sa lahat ng pangangailangan. 14 Lumayo kayo sa masama at gawin ninyo ang mabuti. Pagsikapan ninyong kamtin ang kapayapaan. 15 Iniingatan ng PANGINOON ang mga matuwid, at pinakikinggan niya ang kanilang mga karaingan. 16 Ngunit kinakalaban ng PANGINOON ang mga gumagawa ng masama. Sila'y kanyang nililipol hanggang sa hindi na sila maala- la ng mga tao sa mundo. 17 Tinutugon ng PANGINOON ang panalangin ng mga matuwid, at inililigtas sila sa lahat ng mga suliranin Ang ibang mga talata ng kaaliwan ay matatagpuan sa Awit 91 at 1 Crónica 28:20 STOP Sa araling ito ay marami kang mga talata na nabasa na makakatulong sa iyo para mapagtagumpayan ang anumang takot. Ano katotohanan na natutunan mo ngayon ay malaki ang maitutulong sa iyo? Subukang isulat sa ibang papel ang mga negatibong mensahe ng kasinungalingan na naririnig mo, at isulat mo din ang mga dapat mong ipalit sa mga negatibong mensahe na iyon. 19
Step 7 Lahat naman ay ginagawa ito TAMA (T) o MALI (M) ______ Ang mga Cristiano ay tinawag na mamuhay ng kakaiba sa iba. ______ Ang mundo ay nagbibigay ng kasiyahan at ito ay pangmatagalan ______ Maraming mga Cristiano ang parang taga ibang lugar/planeta kung mamuhay. ANG KASINUNGALINGAN "Ginagagawa naman ng lahat yan eh, bakit kinakailangang maging iba ako? Hindi naman siguro ganun kasama kung gagawin ko ang isang bagay na uso." Yung mga kaibigan naman ng mga nagnanais na mamuhay sa kabanalan ay nasasabihan na "huwag ka naman masyadong deboto, mag relax ka at mag enjoy naman paminsan-minsan! Sa tingin mo ba mas matuwid ka kaysa sa amin?" Ang pagiging iba ay hindi kumportable. Hindi iyan kadali ng matuto kang lumangoy sa malamin na tubig.Maaaring sumunod tayo sa agos ng mundo dahil sa pamimilit ng mga kasamahan o kasabayan mo sa paligid. Subalit may mga panahon na tayo ay gumagawa ng kasalanan sapagkat ito ay masaya sa paningin kaya hindi na natin iniiisip ano ang consequence o kapalit kapag ginawa natin ang isang bagay na alam nating mali. 1. Magbigay ng mga halimbawa na pangkaraniwang ginagawa ng mga nakakarami dahil sinasabi nilang "ginagawa naman ng lahat ito". Ang Salmon ANG KATOTOHANAN 2. Ano ang sinasabi ng Roma 12:2 na taliwas sa kasinungalingan na okay Lang gawin ang isang bagay sapagkat ginagawa naman ito ng karamihan? Hindi tayo tinawag ng Dios na kopyahin ang paraan ng mundo para maging kakaiba tayo. Kung ang kaibigan mo ay pinagtatawanan ka dahil ikaw ay mananampalataya, pwede kang sumagot ng "Oo kakaiba ako dahi mas pinili kong sundin ang ibang landas, ang pinakanararapat gawin". 3. Upang maging kakaiba, kinakailangang magbago ng _____________. v. 2 Paano tayo makakapagbago ng isip? ______________________________
Isang paraan para mabago ang ating kaisipan ay hayaan natin ang mga katotohanan ng Salita ng Dios na palitan ang mga kasinungalingang natutunan mula kay Satanas at sa mundo habang tayo nabubuhay. (Awit 119:11). Ang ating isipan ay kinakailangang maiayos upang tayo ay maging ilaw sa mundong madilim imbis na kopyahin lang natin ang paraan ng mundong ito. Yan ang dahilan kung bakit may pag-aaral tayong katulad nito. Roma 12:1 ay nagbibigay ng ibang paraan para tayo maging kakaiba: Ihandog ang ating katawan sa Dios bilang haing handog. Manalalangin at isuko ang buong buhay sa Dios at gawin ang Kanyang kalooban. Paano? Tingnan ang "Ang araw-araw na pagsuko kay Crisyo sa pahina 12 Ang Salmon ay lumalangoy sa malamig na tubig sa bahagi ng ilog. Sila ay ipinan- ganganak sa tubig-tabang ng batis, ngunit naninirahan sa ibaba ng agos ng dagat. Hindi nabubuhay ang lahat sa paglalakbay, subalit yung mga nakakarating sa karaga- tan ay lumalaki ng sobra, Pagkaraan ng maraming taon sa dagat, kusa silang bu- malik sa batis kung saan sila ipinanganak. Ang paglangoy pabalik sa kanilang pinag- mulan ay napakahirap, habang sinasalun- gat nila ang alon, ang mabilis na tubig, mga mandaragat at ang iba pang mga balakid. Kapag may talon na haharang sa kanilang daanan, lumulundag sila ng lumulundag hanggang umibabaw sila dito. Kapag narating na nila ang kanilang destinasyon, nangingitlog sila at nama- matay, upang magbigay daan sa bagong henerasyon. Paano kung ayaw lumangoy ng salmon nang salungat sa alon? Mananatili ito sa dagat, hindi na mangingitlog, at ma- gwawakas na ang kanilang uri. Ano ang mangyayari sa mga mananam- palatayang ayaw sumalungkat sa agos ng mundo? Maging katulad ng marangal na salmon. ___________________________ 4. Ano ang sinasabi sa Mateo 7:13-14 patungkol sa taong gustong gawin ang ginagawa ng nakakarami? Saan hahantong ang dulo ng malawak na daan? Pagtiisang sumalungat sa takbo ng anu- man ialok ng mundong ito. 20
Kapag gusto mong Gawin ang isang bagay subalit hindi ka sigurado kung dapat mo ba itong gawin o hindi, pag-isipan mo ang mga katanungang ito: What would Jesus do kung siya ang nasa sitwasyon mo? Ano ang sinasabi ng konsyensya mo? Kung malinis ang konsyen- sya mo paano mo ipagtatanggol ang ginawa mo sa pagsa- bing "marami namang gumagawa nito e"? Ano ang sinasabi ng Biblia tungkol dito? LUMALAGONG MATATAG Basahin ang Exodo 15-21 Kabisaduhin Roma 12:2 "Huwag ninyong tularan ang mga pag-uugali ng mga tao sa mundong ito. Hayaan ninyong baguhin kayo ng Dios sa pamamagitan ng pagbabago ng inyong mga isip, para malaman ninyo ang kalooban ng Dios - kung ano ang mabuti, ganap, at kalugod-lugod sa kanyang paningin." 5. Isulat kung saang bahagi ng buhay mo nagkakaroon ka ng pakiramdam na ikaw ay napepressure na hubugin ang iyong sarili ayon sa mundo. Maging specific: ___________ 6. Ang 1 Pedro 2:11 ay kinukumpara ang mga manananampalataya sa ______________ at __________________. Ipaliwanag ang ibig sabihin na na ituring mo ang iyong sarili na manlalakbay o dayuhan. STOP Bilang manlalakbay, ating paniniwala ay kaiba sa nakakarami sapagkat tayo ay dumadaan lang sa mundong ito. Pagbulay-bulayan kung paano tayo dapat ma- muhay sa mundong ito. Paano tao mamumuhay sa mundong ito? v.11 Ang pagtalima sa mga masamang nasa ay hindi optional. Sapagkat ang mga pagnana- sang ito ang sumisira sa ating kaluluwa na parang mga parasites na unti unti humihigop sa ating espiritual na lakas. 7. Bakit tayo kailangang mamuhay ng matuwid? v. 12 ______________________________ Tayong mga mananampalataya ay tinatawagang mamuhay ng matuwid upang hindi makapagbigay ng dahilan sa mga di-mananampalataya na kutyain tayo kundi, ang ating pamumuhay ay dapat mag-akay sa kanila upang purihin nila ang Dios. 8 Sa Filipos 2:15-16, Nananawagan ang Dios na tayo ay mamuhay ng walang kapintasan sa gitna ng ___________________________, katulad ng nagliliwanag na mga ilawan sa gitna ng karamihan. Panghawakan natin ang Salita ng Dios. Hayaang ito ang maging gabay natin. Tinatanggap mo ba ang hamon na magliwanag sa mundong ito? ❏	Oo ❏	Hindi STOP Mag-isip ng praktikal na paraan na ikaw ay magliliwanag sa iyong paligid para sa Dios? Ano ang mga bagay na iyon? 9. Ang Awit 1 ay nagsasabi sa atin paano mamuhay sa panahon ng kasamaan. Ano ang mga bagay na ginagawa ng mga tao na hindi natin dapat gawin? Awit 1:1 10. Salungat sa mga masasama; paano namumuhay ang mga matuwid? Awit 1:2? Ilang oras ang ginugugol mo sa pag-aaral ng salita ng Dios? _______________________ 11. Ayon sa Awit 1:3-4. Siya na nagbubulaybulay sa Salita ng Dios ay katulad ng isang ______________ na nakatanim sa ilog; malakas, matatag, at namumunga. Ang mga masasama na sumusunod sa iba ay inihalintulad sa ___________________ na hinihipan lamang ng hangin.. Ipikit ang iyong mga mata at isipin mo ang puno na nasa tabi ng ilog at ang ipa ay tinatangay ng hangin. Nakikita mo ba ang malaking kaibahan nila? STOP Ano ang kumakatawan sa buhay mo ngayon, ang puno o ang ipa? ______________ Saan mo gustong maihalintulad sa kanila? Nakikinig ka ba sa mga maling payo o sinusunod mo ba ang mga maling halimbawa? Ipaliwanag: Gumawa ng personal na plano sa pagbubulay ng salita ng Dios araw at gabi upang hidi mahatak ng impluwensya ng mundo. 21
G N H U S T I S Y A N Step 8 Walang hustisya dito sa mundo TAMA (T) o MALI (M) ______ May mga panahon na ang mga masasama ay mas masagana kaysa matuwid. ______ Isang araw ang mga masama ay magbabayad sa kanilang mga ginawa. ______ Hindi naman mahalaga gawin mo pa rin ang tama kung alam mong mas madaling gawin ito ng may pandaraya. ANG KASINUNGALINGAN Kapag ikaw ay nagmamasid sa paligid, madaling masasabi mo na walang hustisya sa mundo. Nakikita natin ang mga paghihirap, krimen, kawalan ng hustisya, kahirapan at kurapsyon. Ang kasinungalingang pag-aaralan natin ngayon ay nagpapahayag sa paulit-ulit na katanungang "Bakit ang mga masasama ay yumayaman at ang mga tuwid ay nahihirapan? Ito ay unfair. Ang pwersa ng kabutihan ay natatalo sa labanan. Parang walang saysay na ikaw ay gumawa ng tama kung alam mong ang paggawa ng mali ay mas malaki ang napapala." ANG KATOTOHANAN Totoong mas marami ang mga masasama kaysa sa mga matuwid. Subalit hindi tayo dapat nasusorpresa dito. Sapagkat alam natin na ang popular na daan ay nagdadala sa kapahamakan (Mateo 7:13-14). Bakit ang mga mabubuting tao ay naghihirap sa kamay ng mga masasama? Ano ang attitude na dapat mayroon ang mga matutuwid sa mga nakikita nating kawalan ng hustisya? Basahin ang Awit 37 upang makita ang susi na sasagot sa mga ganitong katanungan. Basahin ang buong Awit 37 at sagutan ang mga tanong 1-8: 1. Ano ang inutos sa mga matuwid na dapat nilang gawin sa verse 1? Bakit natin naiisip na ang mabuting tao ay maiinggit sa masama? 2. Totoo ba na minsan ang mga masasama ay sasagana? ❏	Oo ❏	Hindi. Kung ganun bakit ang mga matuwid ay naiing git sa mga masasama? v. 2 3. Guhitan ang mga tema na matatagpuan sa Awit 37: Ano ang iniuutos ng Dios na gawin ng mga matuwid Ano ang mangyayari sa mga gumagawa ng masasama. ang mga ipinangako ng Dios sa mga gumagawa ng mabuti. ANG DAPAT NA UGALI KO KAPAG HUMAHARAP SA MGA KAWALAN NG HUSTISYA (magpatuloy sa Awit 37) 4. Ano ang dapat mong gawin imbis na kainggitan ang mga masasama? v. 3 "_____________________ sa Panginoon at ___________________________." Ang talatang ito ay sinabi na ang lahat ng dapat nating gawin imbis na tayo ay mabuhay nang may inggit, galit, at pagrereklamo. "Gumawa ng mabuti" kabilang dito lahat ng inuutos ng Biblia sa atin. Subalit ang nangyayari madalas, ang mga mananampalataya ay nakatuon sa kawalan ng hustisya at ginagamit itong excuse upang magkaroon ng maling ugali. Sinabi ng Dios na "ipaubaya natin sa Kanya, at Siya ang aasikaso nito" (Roma12:19). Ang responsibilidad natin ay gawin ang tama kahit na ano ang resulta nito. 5. Ano pa ang sinasabi ng Dios na gawin natin sa mga susunod na talata? v. 4 v. 5 v. 7 v. 8 22
KWENTO NG PAG-ASA May isang lungsod na nabihag ng kaaway nila. Sila ay hindi hinayaang makatakas at dahil doon wala silang suppy ng pa- gkain o anumang mga pangangailangan nila. Subalit isang araw, may nagtangkang palihim na pumasok sa kanilang lungsod upang ibalita na sa ibang lungsod ay natalo na ang kanilang mga kaaway kaya sila ay malaya na kaya hindi na sila da- pat matakot pa. Yun nga lang ang mga kaaway nila na nagbabantay sa kanilang lungod ay hindi pa ito nabalitaan kaya sila ay nananatili pa rin doon. Maraming mga mananampalataya ang mga katulad nito. Pakiramdam nila sila ay bihag pa din ng mga masasamang pwersa ng karamda- man, oppression, at kamatayan. Subalit, alam natin na ang ating kaaway na si Satanas ay talunan na doon palang sa bundok n kalbaryo. Kaya ang mga ginagawa ni Satanas ay hindi na tulad sa mga inaakala natin. Upang maging malinaw ang mga bagay na ito sa atin, nangan- gailangan ito ng panahon sa pa- glago sa pananampalataya upang maging malinaw ang lahat sa atin. Ang laban ay tapos na. Kailangan lang tayong mamuhay sa tagumpay na nagmumula sa Dios at pangal- agaan ito sa ating buhay. 6 "Hindi magtatagal ang kasa- maan ay maglalaho na; kahit na ito ay hanapin, hindi na matatagpuan. Tatamuhin ng mga mapagpakumbaba ang lupang pangako na Kanyang pamana; ang kapayapaan at kasaganaa'y matatanggap nila." Awit 37:10-11 LUMALAGONG MATATAG Basahin Deuteronomy 28-34 (isang chapter bawat araw) . Kabisaduhin Awit 37:9 "Ang nagtitiwala kay Yahweh, mabubuhay, ligtas sa lupain at doon tatahan, ngunit ang masama'y ipagtatabuyan." MGA PANGAKO NG DIOS SA MGA MATUTUWID 6. Ano ang gagawin ng Dios sa mga sumusunod sa Kanya? Awit 37 v. 4 v. 6 v. 11 v. 28 7. Ano ang sinasabi sa v. 16 upang i motivate tayo? __________________________ MGA PANGAKO NG DIOS SA MGA MASASAMA 8. Ano ang mangyayari sa mga masasama? Awit 37:9-10 _____________________ v. 13 Ang Panginoon ay _________ sa mga masasama, sapagkat _____________ v. 14-15 v. 20 Ang mga masasama ay mapapahamak, Sila ay maglalaho na parang ___________________, parang sila ay hindi nag exist. 9. Dapat bang maghiganti tayo? ______ Roma12:19 Why? ____________________ 10. Ayon sa Pahayag 19:11-16, paano matatapos ang kasaysayan? 11. Pagbulay-bulayan ang mga kapahayagan at ito ay pag-usapan: 3 Mahirap tanggapin minsan na ang mga masasama ay nagpapatuloy sa pagyaman at pagsasaya ng mahabang panahon. Nasaan ang hustisya ng Dios? Bakit hindi pa Siya maghiganti ngayon? Ano pa ang pumipigil sa Kanyang gawin ito? Subalit alam natin na ang Dios ang may kontrol ng lahat at hahatulan Niya ang bawat isa sa tamang panahon. Roma 12:19 3 Ang mga masasama ay itinulad sa damo na madaling matuyo at parang usok na madaling maglaho. Kahit na ang mga masasamang nabuhay ng matagal ay iiwanan ang lahat ng kanilang kayamanan at kapangyarihan pag sila ay namatay. Ang tanging naka-abang lang sa kanila ay ang paghahatol ng Banal at Matuwid na Dios. 3 Karagdagan, may mga bagay na hindi tunay ayon sa ipinapakita nito. Maaring parang ang mga masasama ay mayroon ng lahat ng bagay subalit namumuhay ba sila ng payapa? Sila ba ay puno ng pag-ibig? Ang kanila bang kasayahan ay puno ng kagalakan? O sila ay puno ng inggit, kasaki- man, kadamutan, pagkanibugho, kataasahan at takot? STOP May pinagdadaanan ka bang sitwasyon na mahirap ngayon? Alalahanin mo ang Awit 37:3 "Magtiwala ka sa Panginoon at gumawa ng mabuti." Huwag mong hayaang ang kawalan ng hustisya na nakikita mo o anumang sitwasyon ay gawin kang "bitter". Manatili kang gumawa ng mabuti upang ikaw ay maging "better". Ipaubaya mo na ang mga gumagawa ng masasama sa kamay ng Dios Kung may mga taong umaabuso sa iyo ngayon, humingi ka ng karunungan sa Dios at humingi ng payo sa mga mas malalim sa pananampalataya. Hindi ka rin naman dapat nagpapaabuso. 23
Step 9 Hindi na mapapatawad ng Dios ang isang tulad ko TAMA(T) o MALI (M) ______ May mga kasalanang hindi pa handang patawarin ng Dios. ______ Minsan kahit na nag confess na ko sa mga kasalanan ko, na guiguilty pa din ako. Kasi maaaring hindi pa napatawad ng Dios ang aking kasalanan. ______ Hindi ako karapat-dapat sa kapatawaran ng Dios. ANG KASINUNGALINGAN Ang kasinungalingang ito ay marami nang paraan ng kapahayagan: "Ang nagawa ko ay napakasama. Paano pa ko mapapatawad?" " Hindi ako karapat-dapat; Paanong mamahalin ng Dios ang isang katulad ko?!" "Natatakot ako na wala na akong tsansa pa, sapagkat marami ng pagkakataong ibinigay ang Dios sa akin pero hindi ko iyon pinahalagahan. Kaya naniniwala ako hindi na Niya ako mabibigyan pa nang isang pagkakataon". ANG KATOTOHANAN Ang kasinungalingang ito ay katulad din ng iba na magkahalong totoo at kasinungalingan. Sa kabilang banda, tama naman na sabihin ng isang nagkasalang tao na siya ay "hindi na karapat-dapat". Kinikilala nila ang nagawang kasalanan at nararamdaman nilang hindi sila karapat-dapat na patawarin ng Dios. Naniwala na silang wala ng remedyo sa kasalanang nagawa nila. Bakit? Maaaring siguro, dahil marami na silang pagkakamaling nagawa sa buhay nila o maaaring paulit-ulit na nilang ginagawa ang kasalanan, Kaya nararamdaman nila na hindi na nila kayang i-overcome ang kanilang kahinaan. Kaya naniniwala silang mapapatawad ng Dios ang mga nagkasala ng mas maliit o mababaw pero sila hindi. 1. Saan nagmula ang ganitong kaisipan? Ang Pahayag 12:9-10 ay nagpakita ng isa sa mga pangunahing taktika ni Satanas. v.9 Si Satanas ay sa buong sanlibutan. V.10 Siya yung _______________________ sa kanila sa harapan ng ________________ araw at gabi. Maaaring hindi niya naloko ang Dios sa kanyang mga akusasyon subalit ang mga tao ay lagi niyang nakukumbinsi sa kan- yang mga kasinungalingan, Tama si Satanas na sabihing tayo ay nagkasala, subalit sinungaling siya pag sinabi niyang ang ating kasalanan ay napakarami na at napakalaki na hindi na ito kayang mapatawad pa. Pag ito ay ating pinaniwalaan, ang kaaway ay napaparalisa tayo sa pamamagitan ng pamimighati at pag-aalinlangan. 2. Ano ang attitude ng Dios sa isang makasalanan? Efeso 2:4-5 Ang Dios ay sagana sa ________________. Na kahit na tayo ay patay na sa kasalanan, binuhay Niya tayo. Sa pamamagitan ng __________________ kayo ay naligtas. Ang salitang habag at biyaya ay katulad ng 2 sides ng coin.: Habag: Ang awa ng Dios na nagpapakilos sa Kanya upang pigilan ang parusang dapat para sa atin. Biyaya: Ang dakilang pag-ibig ng Dios na nagpapakilos sa Kanya upang bigyan tayo ng regalo na hindi tayo karapadapat, ang "mapatawad". 3. Roma 8:31-39. Imbis na tayo ay akusahan dahil sa ating mga nagawa, ano ang ginawa ng Dios? v. 33 _______________ Imbis na tayo ay hatulan, ano ang ginagawa ni Cristo hanggang ngayon? v. 34 Ano ang makapaghihiwalay sa atin mula sa pag-ibig ng Dios? v. 38-39 4. Ano ang ninanais ng Dios? ❏	Parusahan tayo ❏	Patawarin tayo. Ang Dios ay nasa panig natin! Nais Niyang patawarin tayo at bigyan ng kapayapaan. Hindi Siya naglalaro ng taguan sa mga mananampalataya. Hindi tayo kinakailangang mamalimos para kumbinsihin Siyang patawarin tayo. Napatawad na Niya tayo at ninanais Niya na mabalik ang ating pakikipag-ugnayan sa Kanya 5. Ano ang nangyari pagkatapos nating tanggapin si Cristo sa buhay natin?? Roma 5:1 Tayo ay ginawang ______________ at may _____________________ tayo sa Dios sa pamamagitan ng ating Panginoong Hesu-Cristo . 24
DIOS Pinawalang-sala sa pamamagitan ng pananampalataya ay nangangahulugang tayo ay idineklara ng Dios na "matuwid" dahil sa gawa ni Cristo. Hindi ito dahil tayo ay karapat- dapat o walang kasalanan, subalit ito ay dahil ang Dios ay ipinataw sa atin ang katuwiran ni Cristo. Ito ay base sa natapos na trabaho ni Cristo doon sa krus nang walang kaugnayan sa ating sariling katuwiran. Paano tayo tinitingnan ng Dios ngayon? Roma 8:1 "wala nang paghahatol sa sinumang na kay Cristo Hesus." Sa kabila ng ating kahinaan, tayo ay naipahayag na matuwid. Hindi Niya tiningnan ang ating mga kasalanang nagawa kundi tinakpan ng dugo ni Cristo ang mga ito Sa anino ng krus STOP Tinanggap mo na ba si Cristo bilang iyong Tagapagligtas? Ikaw ba ay nasa anino na ng krus? Kung hindi pa, may pumipigil ba sa iyo para gawin mo ito ngayon na? ________________ Mayroon bang kasalanan na hindi kayang takpan ng dugo ni Cristo? __________________ tinuring ako ng Dios na matuwid sa pamamagitan ng dugo ni Cristo Mapapatawad ba ng Dios ang isang katulad mo, kahit na marami kang mga pagkakamali? MGA KALITUHAN PATUNGKOL SA PANGAKO NG DIOS 6. Ano ang pangako sa 1 Juan 1:9? ANO ANG KULAY NG DINGDING? Ibig sabihin ng Ihahayag 7. Kung ang Dios ay nangakong patatawarin lilinisin tayo sa lahat ng kasamaan, bakit may mga mananampalataya pa ring nakakaramdam ng guilt pagkatapos na sila ay humingi ng tawad sa kasalanang nagawa? Ano sa tingin ninyo ang problema? ❏ Sila ay hindi seryoso sa paghingi ng tawad ❏ Hindi sila pinatawad ng Dios ❏ Nabigo sila sa pagtanggap ng kapatawaran ng Dios ❏ Kailangang manampalataya sila na pinatawad na ang kanilang mga kasalanan. ❏ Iba pa Karaniwan na pinapaliwa- nang ang isang bagay sa pamamagitan ng kanilang kulay. Halimbawa: Ang pu- ting gusali na may itm na gate. Sinasabi nating puti ang dingding. Subalit kung iisipin natin ang kulay ng sementong dingding ay hin- di puti kundi gray. Tinawag natin itong puti dahil ito ay natakpan ng puting pintura. Maaaring pakiramdam nila na sila ay kulang sa pagiging totoo o ayaw talaga silang pa- tawarin ng Dios. Ang totong dahilan bakit sila naguiguilty ay dahil mas itinuon nila ang kanilang sarili sa kasalanan kaysa sa dugo ng ating Panginoong Hesu-Cristo. Naniwala sila sa isang kasinungalingan na ang kanilang kasalanan ay wala ng kapatawaran at ito ay nangangailangan ng sakripisyo para mapatawad. Sila ay sumasandig sa sa kanilang nararamdaman kaysa sa sinasabi ng Dios. Naniwala sila sa kasinungaliang "Kung hindi ako magiging bago, maaaring hindi ako napatawad ng Dios." Katulad nito bilang makasa- lanan tayo ay natakpan ng dugo ni Cristo Ang nakikita na ng Dios ay ang pinaba- nal ni Cristo. Hinayag na matuwid dahil sa ginawa ni Cristo sa krus ng kalbaryo. STOP Tanungin mo ang iyong sarili: ano ang mas dakila; ang kapangyarihan ng kasalanan ko o ang kapangyarihan ng dugo ni Cristo? ___________________ Pag-aralan nating matutunan ang tamang saloobin na: Pagkatapos kong ipahayag ang aking kasalanan, kailangan kong may kamalayang tanggapin ang pagpapa- tawad ng Dios. Manalangin ka sa ganitong paraan: "Panginoon ipinapahayag ko ang aking kasalanan sa iyo. Naniniwala akong binaya- ran na ni Hesus sa Kanyang kamatayan ang aking kaparusahan. Hindi ako karapat- dapat ng iyong pagpapatawad subalit tinatanggap ko ito dahil naniniwala akong pinatawad mo na ako ayon sa 1 Juan 1:9. Magpapatuloy na akong mabubuhay sa katotohanang ito. Tinatanggihan ko na ang kasinungalingang sinasabi ni Satanas. LUMALAGONG MATATAG Basahin Josua 1-7 Kabisaduhin Roma 5:1 Ipikit ang iyong mga mata at subukang isipin ang iyong sarili na nakatayo sa anino ng krus katulad ng ipinakita sa drawing sa itaas. Magpasalamat sa Dios dahil dineklara Niya na ikaw ay matuwid sa pamamagitan ng dugo ni Cristo. Ang iyong kapatwaran ay nakabase lamang sa tapos ng ginawa ni Cristo doon sa krus. Wala ka ng kailangang gawin pa kundi ang tanggapin lang ito. "Kaya nga, yamang tayo ay pinaging-matuwid sa pamamagitan ng pananam- palataya, mayroon tayong kapa-yapaan sa Diyos sa pamamagitan ng ating Panginoong Jesucristo." 25
Step 10 Hindi ko matanggap! Bakit kailangang maghirap? TAMA (T) or MALI (M) ______ Kung ang Dios ay kasama natin, hindi na tayo magkakaroon ng maraming problema. ______ Hindi nais ng Dios na ang Kanyang mga anak ay maghirap. Ang kahi- rapan ay laging sanhi ng kasalanan o kakulangan sa pananampalataya. ______ Ang mga pagsubok ay dahilan para magalak sapagkat tinutulungan tayo nitong lumago at lumalim. ANG KASINUNGALINGAN Kapag may masamang nangyayari, lagi natin itong naririnig: "Nasaan ang Dios| Hindi ko dapat nararanasan ito? Hindi ko na ito matatanggap pa" "Bakit dumarating sa akin ang mga pagsubok na ito? Kung ako ay anak ng Dios, bakit Niya ako tinatrato ng ganito?" Sa panahon ng mga kahirapan, gustong malaman ng lahat, Bakit? May mga bagay na ang hirap sagutin, Subalit ang Biblia ay maraming sinasabi patungkol dito. ANG KATOTOHANAN Hindi ka pinabayaan ng Dios. Lagi Siyang nasa tabi mo. Hebreo 13:5-6 • Dapat ko bang maranasan iyan? Kadalasan, hindi mo man maunawaan kung bakit, dapat mong malaman na walang bagay na nangyayari dahil aksidente lang. Lahat ng bagay ay may dahilan bakit nangyayari. Roma 8:28-29 Bakit ka nahihirapan? Maraming kadahilanan, subalit mahalaga na tandaan mo ang isang bagay: Ang pinakamahala- gang tanong ay hindi "bakit" kundi "Paano ako tutugon sa kahirapang ito?" Kapag may masamang nangyayari sa iyo may 2 kang pagpipilian: Pwede kang ma depressed o magalit; o kaya, isipin mong ikaw nasa isang paaralan upang patatagin ang iyong karakter. 1 Pedro 5:10 ANG MABUTING BALITANG WALA NG KAHIRAPAN? Maraming nagtuturo na ang kalooban ng Dios sa Kanyang mga anak ay hindi na maghirap. Sinasabi nila na ang kahirapan ay resulta ng personal na kasalanan ng tao o kawalan ng pananampalataya. Ipinapangaral nila ang madaling mabuting balita, wala kang mararanasang kapighatian. Subalit ano ang sinasabi ng Biblia? Makikita natin na ang lahat ay maghihirap; kahit na ang mga matuwid, subalit ang mga kahirapan natin ay hindi laging resulta ng poot ng Dios. Hindi tayo dapat magtaka kapag tayo ay nakakaranas ng kahirapan, ito ay normal lang. 1. Sa Juan16:33 sinabi ni Hesus: Sinasabi ko sa inyo ang mga bagay na ito upang kayo ay magkaroon ng _______________. Sa mundong ito ay magkakaroon kayo ng ___________________ subalit kayo. ang mundo. 2. Totoo bang hindi nais ng Dios na kayo ay maghirap, at kapag ikaw ay naghirap ito ay dulot ng iyong kasalanan? 2 Corinto 11:23-28 1 Pedro 4:12-14 V. 14 ay nagsasabing tiyakan na may pagkakataong ang mga Cristiano ay daranas ng paghihirap sapagkat sila ay mananampalataya. Ikaw ba ay naghirap dahil sa pagiging Cristiano mo? 3. Paano ka dapat tumugon sa mga kahirapan? Isulat ang 2 bagay na makikita sa 1 Pedro 4:19. _______________________ at Imbis na mag reklamo, tingnan mo ang mga pagsubok na pagkakataon para lumago. Ang paglago ay nangyayari kapag ang mananampalataya ay binigay sa Dios ang mga pinagdadaanan at nanatiling gumawa ng mabuti sa gitna ng kanyang mga pagsubok o paghihirap. May mga panahon na ang kahirapan ay resulta ng iyong pagrerebelde o di-pagsunod. Maaaring ang paghihirap na ito ay paraan ng Dios upang kuhanin ang iyong atensyon, kaya dapat ay saliksikin mo ang iyong sarili. Kung kinakailangan, magsisi ka na at talikuran ang iyong maling ginagawa. Dakila ang Dios, hindi Ka niya bibitawan o susukuan. Ninanais Niya na ikaw 26
SINUBUKAN NG KAHIRAPAN Ang mga puno na luma- lagong mag-isa sa gitna ng matinding hangin at init ay napakatibay kaysa sa mga puno na nakatago. Ang palayok ay marupok o mahina hanggat hindi ito duma- daan sa apoy. Ang isang kutsilyo o bakal na hindi pinabaga sa apoy ay hindi magiging matalim." May nagtanong kay C.S. Lewis, "Bakit ang mga matuwid ay naghihirap? Sagot niya bakit hindi?" "Sila lang ang pwedeng makapagtagumpay sa mga pagsubok" 7 " Ang mga iglesia ngayon ay kinakailangang magkaroon ng mga mananampalatayang hindi na offend o nadurog sa mga pagsubok o kahirapan. Mga taong hindi nanlupaypay, nanlulumo na punong-puno ng mga katanungan. Bagkus sila ay dapat manghawakan maigi sa pag-ibig ng Dios na napapatu- nayang Siya ay tapat sa lahat ng bagay - mapagtiis na nagpapa- tuloy, matatag sa pananampa- lataya. Sila ay mga halimbawa para sa mga mahihina, Pinag- mumulan ng tunay na kaaliwan at kagalakan. " 8 Ang mga pagsubok ay gamot na ginagamit ng ating mahabagin at marunong na Manggagamot dahil kailangan natin ang mga ito, at hinaha- yaan niya itong mangyari batay sa dalas at bigat na kinakailan- gan natin itong pagdaanan.9 LUMALAGONG MATATAG Basahin Josua 8-14 (isang chapter bawat araw) Kabisaduhin Juan 16:33 "Ang mga bagay na ito ay sinabi ko sa inyo upang sa akin ay magkaroon kayo ng kapayapaan. Sa sanlibutan ay mayroon kayong paghihirap. Lakasan ninyo ang inyong loob, napagtagumpayan ko na ang sanlibutan." ay panumbalikin o irestore. Dinidisiplina Niya ang Kanyang mga anak sa pag-ibig hanggang sila ay manumbalik sa Kanya. (Heb 12:5-6). ANO ANG NAIS NG DIOS NA MAGING BUNGA NG PAGSUBOK? 4. May plano ba sa buhay mo o parang lumulubog ka lang mag-isa? Roma 8:28 5. Si apostol Pablo ay nagsalita patungkol sa ma pagsubok mula sa kanyang sariling karanasan. 2 Corinto 4:7-12 para maunawaan ang kanyang pananaw sa paghihirap. Ano ang layunin ng kanyang kahinaan? v. 7 Ano ang ipinakitang attitude ni Pablo v. 8-9? 6. Ang iba ay nagsasabi: "Kung ang Dios ay totoong kasama ko, hindi ito mangyayari." Ano ang dapat na tugon natin sa mga pagsubok? Santiago 1:2-4 _______________ Bakit? 7. Ano pa ang ibang layunin ng paghihirap ayon sa 2 Corinto 1? v. 4, 6 v. 8-9 SUMMARY 3 Hindi na tayo dapt nabibigla sa pagdating ng paghihirap.Kung si Cristo at ang mga apostol ay dumanas ng paghihirap, Makakaasa ba na tayo ay huwag ng dumanas nito? Ang mga nangangaral ng mabuting balita nang hindi nasaktan ay nangaral ng pantasya,, hindi ng totoong ebanghelyo. 3 May dahilan ito. Ang lahat ng bagay ay gumagawa para sa ikakabuti ng mga nagmamahal sa Dios. Hindi tayo pinababayaan ng Dios. 2 Cor. 4:8-9 Ang mundo ay puno ng mga taong dumadanas ng paghihirap. Sino ang aaliw sa kanila? Tayo na nagtagumay sa mga pagsubok ay inihanda para palakaain ang iba. 3 Ang kahirapan ay parang eskuwelahan. Tinuturuan tayong magmalasakit. 3 Ang kahirapan ay tinuturuan tayong dumepende sa Dios imbis na sa ating sarili. 3 Ang kahirapan ay pagkakataon para lumago Ito ay tumutulong para hubugin tayo at kinisin tayo. 3 Ang mga pagsubok at tinuturan tayo ng mga bagay na hindi natin matutunan sa ibang paraan. 3 Ang pagsubok ay maaaring paraan ng Dios na saliksikin natin ang ating buhay at magsisi kung kinakailangan. 3 Ang reaksyon natin sa pagsubok ay nagpapakita kung tayo ay titibay o bibigay STOP Isulat sa likuran ng papel kung ano ang mga pagsubok na kinakaharap mo ngayon. Ipanalangin ang mga bagay na ito. "Panginoon, ipakita mo po sa akin kung may kasalanan sa buhay ko na kailangan kong aminin. Tinitiwala ko ang aking sarili sa Iyong mga kamay sa gitna ng mga pagsubok na ito at itinatalaga ko ang aking sarili na magpapatuloy ako sa paggawa ng mabuti. Tina- tanggihan kong panghinaan ako ng loob o maging mapanglaw dahil sa nangyayari sa akin. Nawa sa mga pagkakataong ito ay matutunan ko ang iyong kahabagan. Inaasahan ko pong tanggapin ang iyong kaaliwan upang maaliw ko din ang iba sa mga darating na panahon. Amen" 27
Step 11 Kung mapera lang ako ... TAMA (T) o MALI (M) ______ Imposible na maging masaya kung wala kang maraming pera. ______ IMay mga bagay na hindi natin nakikita pero mas higit na mahalaga siya kaysa sa pera. ______ Maaari tayong makuntento sa kaunti o sa marami man. ANG KASINUNGALINGAN Katulad lang ng ibang kasinungalingan, ang kasinungalingang ito ay nakikita sa iba't ibang paraan. Ang pera ay pangkalaha- tan. Ang pinakamahalagang bagay ay ang mamuhay ka ng komportable na mayroon ka nang lahat ng gusto mo. Ang pera ay nakakapagpasiya sa akin at ito ay lumulutas ng aking problema atbp. Subalit hindi lang pera ang hinahanap ng mga tao. Bukod sa kayamanan, ang iba ay humahanap ng kasiguruhan sa sex, katanyagan, kaibigan, trabaho, at marami pang iba. Ang mayayaman ay nagsasabi: Ang pera ko sa bangko ay nagbibigay halaga sa akin at kasiguruhan. Ako ay may sinasabi na ngayong mapera na ako, may trabaho, sikat at mga kaibigan. Ang mga mahihirap naman ay nagsasabi: Ako ay walang kwenta sapagkat wala ako ng mga bagay na mayroon ang iba. Mula sa mga nakalista sa ibaba, piliin ang mga bagay na gusto mong magkaroon o mayroon ka na: ❏ Pera ❏ Kasiguruhang pinansyal ❏ Magandang bahay ❏ Maayos na sasakyan ❏ Katalik ❏ Karunungan ❏ Promotions sa trabaho ❏ Mabuting pagkain ❏ Katanyagan ❏ Mga kaibigan ❏ Kagandahan ❏ Magandang katawan, pustura ❏ Abilidad ng atleta ❏ Kapangyarihan ❏ Talento ❏ Magagandang kasuotang nasa uso ❏ Computer, Cell Phone ❏ Mataas na marka ❏ Kalusugan ❏ Iba pa______ May mas mga mahalaga pa ba sa mga nakalista sa itaas, Halimbawa? ANG KATOTOHANAN 1. Mali ba ang mga nakalista sa itaas? Kahit na walang mali na naisin natin ang magkaroon ng magandang buhay, kung tayo ay mag fofocus lang sa mga materyal na bagay, ano ang pwedeng mangyari sa atin pag nawala ang mga bagay na iyon? Halimbawa, kung ang isang babae ay secure kapag may maganda siyang pangangatawan, magiging masaya pa rin ba siya kung marami na siyang kulubot sa mukha at medyo siya ay tumaba? 2. Ang mga sumusunod na talata ay nagpapahayag ng kaibang panananaw patungkol sa buhay. Ano ang mga bagay na ito? Lucas 12:15 Markos 8:36 2 Corinto 4:18 3. Ano ang sasabihin mo kapag may nagsasabing: "Ako ay may importanteng tao dahil mapera na ako at may impluwens- ya"? 4. Isulat mo ang mga bagay sa iyong pangkasalukuyang buhay na mananatili sa walang hanggan: ______________________ Ngayon, ang mga bagay na hindi mananatili sa walang hanggan: 28
MGA BAGAY NA DAPAT PAG-ISIPAN Pagbulay-bulayan ang mga sumusunod na talata at ang mga kasagutan na tinatalakay niya patungkol sa materya- lismo: "Ang damo'y nalalanta at kumukupas ang mga bulaklak, ngunit ang Salita ng ating Dios ay mananatili magpakailanman." Isaiah 40:8 "Yamang kayo nga ay muling binuhay na kasama ni Cristo, hanapin ninyo ang mga bagay na nasa itaas, kung saan si Cristo ay nakau- po sa kanan ng Diyos. Ituon ninyo ang inyong pag-iisip sa mga bagay na nasa itaas at hindi sa mga bagay na nasa lupa. Ito ay sapagkat namatay na kayo at ang buhay ninyo ay natatagong kasama ni Cristo sa Diyos. . " Colosas 3:1-3 LUMALAGONG MATATAG Basahin Josua 15-21 (isang chapter bawat araw). Kabisaduhin Markos 8:36 "Ano ang mapapakinabangan ng isang tao kung makamtan man niya ang buong sanlibutan at mawala ang kaniyang kaluluwa." 5. Ano ang mahirap na kalagayang hinaharap ng isang mananampalataya araw-araw? Mateo 6:24 6. Ano ang solusyon na ipinapakita sa Mateo 6:19-21 sa dilemang ito? __________ 7. Ano ang ibang mga paraan para makapag impok tayo ng kayamanan sa Langit? PAGKAKUNTENTO 8. Ikaw ba ay kuntento sa mga ibinibigay sa iyo ng Dios? Posible ba talagang maging kuntento tayo sa mga bagay-bagay? Ano ba ang natutunan ni Pablo patungkol sa pera? Filipos 4:11-13 v. 11-12 v. 13 Nang sinabi ni Pablo "magagawa ko ang lahat ng bagay dahil kay Cristo na na- gpapalakas sa akin"; siya ay nagsasalita patungkol sa abilidad na makuntento at magpatuloy kahit sa kasaganaan o kawalan. 9. Bakit tayo dapat makuntento at masiyahan sa kung ano ang mayroon tayo? Filipos 4:19 10. Sa Mateo 6:25-35 Ipinangako ni Hesus na ibibigay Niya ang mga pangunahing kailangan natin katulad ng pagkain at dadamitin. Tinapos Niya ito sa pagsasabi sa v.33 na ating "unahin ang __________________________ at ang Kanyang ____________________ at lahat ng bagay ay Kanyang ______________________ 11. Ang iba ay napagkakamalian ang mga talatang ito na pangako para sa pag unlad sa kabuhayan at kayamanan. Subalit, ito ba talaga ang sinasabi nito? Hindi ito pangako na magkakaroon ng kasaganahan: kundi ito ay gumagarantiya na ang Dios ay ibibigay ang lahat ng ating mga pangunahing pangangangailangan. Tiyakang sinabi ni Pablo sa Filipos 4:11-12 na siya ay kuntento kahit na siya ay nasa pangangailangan o kasaganahan. Ang pinakamahalagang bahagi ay hindi ang sa kung magkanong pera mayroon ang isang tao kundi ang kapayapaang makilala ang Dios na nagbibigay ng kasa- patan para sa isang kuntentong buhay. STOP Ano ang mga nagpapasaya sa iyo at nagbibigay kaseguruhan? Kapag mas naniniwala kang ang mga materyal na bagay ang pinakamahalaga sa buhay, hinuhubog mo ang iyong buhay sa pundasyon na maglalaho lang sa darating na panahon. Nasubukan mo na bang lunukin ang mga kasinungalingang ito na ang mga materyal na bagay lang ang totoong may halaga? Kung ang mga ipon mo ay nagbibigay sa iyo ng damdaming mahalaga ito, hindi kasing halaga ito ng inaakala mo. Imbis na ang buhay ay gawing paghahanap para sa pera, hanapin lang ang pagkokontrol ng Dios sa iyong buhay. Pag ginawa mo ito, Kakalingain Niya ang iyong mga pangangailangan. 29
Step 12 Lahat ng relihiyon ay patungo sa Dios TAMA (T) o MALI (M) ______ Ang pinakamahalagang bagay ay hindi ang iyong pinaniniwalaan kundi kung paano ka nagpapakatotoo. ______ Parang pagtataksil na din kung ikaw ay tumalikod sa mga relihiyosong tradisyon o paniniwala ng iyong pamilya. ______ Maraming daan patungo sa kalangitan. TOTOO BA NA ANG LAHAT NG RELIHIYON AY PATUNGO SA DIOS? Karaniwang maririnig mo sa mga tao na sinasabi nila na ay "ang lahat ng daan ay patungo sa Kalangitan". Sinasabi nila na ang mahalaga ay ang pagiging totoo mo sa iyong ginagawa sa iyong relihiyon at ang pag respeto mo sa ibang paniniwala. Ang iba naman ay sinasabing ang mahalaga lang ay ang mahalin mo ang iba kahit na saang iglesia pa siya dumadalo. Lahat ng ito ay magandang pakinggan at ito ay nais ng karamihan. Madali ito dahil hinahayaan nitong paniwalaan mo lang ang mga bagay na gusto mong paniwalaan at tanggihan mo ang mga bagay na ayaw mo. Subalit ano ba ang sinasabi ng Biblia? Ano ba ang tinuturo ni Hesus? 1. Ano ang sinabi ni Hesus kay Nicodemo na isang relihiyosong tao? Tinatanggap ba Niya ang paraan ni Nicodemo kung paano niya pinapamuhay ang kanyang relihiyon? Juan 3: 1-3 2. Ayon kay Hesus, sino ang makakapunta sa Langit nang hindi dumadaan sa Kanya? Juan 14:6 ______________________ Ang mga talata bang ito ay nag-aakay sa iyo na paniwalaan ang isang katotohanan na laging nagbabago depende sa panahon, pangyayari o ano ang mas popular na opinyon? Kapag may mga taong inaakusahan ang mga Cristiano na sarado ang isip dahil sa kanilang paniniwalang si Hesus lamang ang daan sa kalangitan, kailangang mapaalalahanan tayo na hindi ito ideya natin, kundi ito ang tinuro ni Hesus. Mapapansin natin na karamihan ng mga nagsasabing bukas ang kanilang mga kaisipan ay tinotolerate ang lahat maliban na lang ang tamang mabuting balita. 3. Ang Biblia ba ay bukas ang pinto sa ideyang lahat ng relihiyon/pananampalataya ay dadalhin tayo sa Dios? Gawa 4:12 Exodo 20:3-4 Galacia 1:8 4. Ang iba't ibang relihiyon sa mundo ay may iba't ibang paniniwala. Ano ang kaibahan mayroon ang Mabuting Balita at ang ibang mga relihiyon? Mabuting Balita Relihiyon Ang Dios ay umaabot sa tao. Ito ay base sa natapos ng gawa ni Cristo para sa kaligtasan ng tao imbis sa kailangang gawin ng tao. Ang Kaligtasan ay libre Ang lahat ay patungkol sa kailangang gawin ng tao para maabot ang Dios. Kahit na ang mga pamantayan ay iba't iba sa bawat grupo, sa relihiyon ang tao ay kailangang pagtrabahuhan ang daan nila patungo sa paraiso sa pamamagitan ng kanilang mga gawa. 5 Bakit ang ideya ng "reincarnation" na tinuturo ng Budismo o Hinduismo ay Minsan ang diablo ay naglalakad kasama ang ang isa niyang kampon. May nakita silang isang lalaki na nauuna sa kanila na may pinupulot na isang makintab na bagay. "Ano kaya yung nakita niya?" tanong ng kanyang kampon. Sumagot ang diablo, "isang piraso ng katotoha- nan". "Hindi ka ba nababahala na nakatag- po siya ng isang piraso ng katotoha- nan?" tanong uli ng kampon. hindi akma sa itinuturo ng mga katuruan sa Biblia sa kung ano ang mangyayari sa mga mamamatay? "Hindi" sagot ng diablo, "sapagkat sa pamamagitan ng pirasong katotoha- nang iyon, titiyakin kong gagawa siya ng panibagong relihiyon" 10 30
LUMALAGONG MATATAG Basahin Josua 22-23 at Awit 37-41 (isang chapter bawat araw) Kabisaduhin Gawa 4:12 Wala nang ibang kaligtasan sa kanino man sapagkat walang ibang pangalan sa ilalim ng langit na ibinigay sa mga tao na ikali- ligtas natin." MGA BAGAY NA DAPAT PAG ISIPAN: ISa liwanang ng 1Timoteo 2:5, Ano ang naiisip mo patungkol sa panalangin na makikita natin sa Rosaryo: "Ay aba, pintakasi ka namin, ilin- gon mo sa amin, ang mga mata mong maawain, ... Santa Maria, Ina ng Diyos, maawain, maalam at matamis na Birhen.: ... Santa Maria Ina ng Diyos, Ipanalangin mo kaming makasalanan Ngayon at kung kami'y mamamatay. Amen." ___________________________ ___________________________ ___________________________ ___________________________ "Sinusuway ninyo ang utos ng Dios, at ang sinusunod ay mga tradisyon ng tao." Markos 7:8 "Mag-ingat kayo, na baka bihagin kayo ng sinuman sa pamamagitan ng pilosopiya at ng walang kabuluhang panlilin- lang, na ayon sa kaugalian ng mga tao, ayon sa mga espi- ritwal na kapangyarihan ng sanlibutan ito at hindi naaayon kay Cristo." Colosas 2:8 6. Ang mga Cristiano ay naniniwala lamang sa Iisang Dios subalit ang iba katulad ng Hinduismo at Animisto ay naniniwala sa maraming diyos o espirito. Kung ang isang relihiyon ay nag cocontradict sa iba, posible bang pareho silang totoo? KAILANGAN BANG SUMUNOD AKO SA TRADISYON NA IBINIGAY SA AKIN NG MAGULANG KO? 7. • Ito ay nakadepende kung ano ang tradisyon ng magulang mo dahil may mga tradisyon na biblical at mabuti, ang iba ay hindi. Ang iba naman ay neutral lang. Kadalasan ang desisyon para sumunod kay Hesus ay nangangailangan ng pagta- likod mo sa mga bagay ng nakaraan mo. Minsan ang mga pamilya o kaibigan ng mga bagong Cristiano ay tinitingnan silang kakaiba o traydor sa kanilang nakagisnan na magdadala ng oposisyon o pag-uusig. Ano ang sinasabi ng Mateo 7:13-14? Ang dapat na alalahanin natin ay ang araw ng paghahatol, magbibigay sulit tayo sa Dios hindi sa ating mga magulang o mga kamag-anak. STOP Ang Markos 8:36 ay pwede nating isalin sa ganitong paraan: "Ano ang mapapala natin kung pasayahin natin ang ating mga magulang o mga kaibigan kung ang idudulot naman nito ay kapahamakan ng ating sariling kaaluluwa? O ano ang pwedeng ipagpalit natin para sa ating kaluluwa?" 8. Ano ang naging dahilan ng conflict ni Hesus sa mga relihiyosong Tagapanguna? Markos 7:9 9. Ilang tagapamagitan ba mayroon sa pagitan ng Dios at ng tao? 1 Tim. 2:5 ______ Ano ba ang tagapamagitan Naniniwala ka bang si Birheng Maria ay namamagitan para sa atin sa Dios? Tayo ay naliligaw sa katotohanan kung nananalangin tayo sa iba maliban sa Dios ng Biblia o sumusunod tayo sa ibang relihiyon na hindi nakabase ang paniniwala o katuruan sa Biblia. ANG ATING PAKIKITUNGO SA IBANG RELIHIYON 10. Ano ang iniuutos ng 1 Pedro 3:15-16? Ano ang dapat na pakikitungo natin sa mga taong kumekwestyon sa ating pananampalataya? 11. Ano ang damdamin ni Hesus sa mga naliligaw? Mateo 9:36-38 Bakit? STOP Kailangang magkaroon tayo ng matibay na paninindigan sa ating mga pinaniniwalaan. Hindi tayo dapat panghinaan ng loob. Kailangan din nating malaman kung bakit natin ito pinaniniwalaan. Kapag pinag-uusapan ang ibang relihiyon, ipakita natin ang kahabagan, at pag- galang at huwag sa pamamagitan ng pag aalipusta. Ang layunin natin ay hindi manalo sa pakikipag argumento o debate, kundi ang madala natin sa Panginoong Hesus ang kanilang mga kaluluwa. 31
Quotes: 1. Thomas Brooks, quoted in Lies Women Believe And The Truth That Sets Them Free by Nancy DeMoss 2. Bits and Pieces, July, 1991 3. From a personal conversation of the author with the prisoner. 4. Author unknown 5. Author unknown 6. Richard J. Mouw, Uncommon Decency, p. 149-150. 7. C.S. Lewis 8. David Wilkerson - Why do the righteous Suffer, Sept. 26, 1988 9. John Newton 10. Klyne Snodgrass, Between Two Truths - Living with Biblical Tensions, 1990, Zondervan Publishing House, p. 35. 32
: . a t a a t l a g m g n a n h u u a s i l t a o t i a n d r a c a g m g n a i g a l n h a D i l . a y n i l a s o t i n i t i p u G 1 x i d n e p p A 2 1 : 4 a w a G 2 1 y a D 9 : 7 3 t i w A 8 y a D 9 : 2 1 o t n i r o C 2 4 y a D n a m o n n a k i a s n a s a t g i l a k g n a b i g n a n a a W " l m i l a l i a s n a a g n a p l g n a b i g n a a w l t a k g a p a s s a t g i l i l a k i a n o a t a g m a s y a g n b i i i a n t i g n a l g n " . n i t a n , y a h u b u b a m g n a t i n u g n , , h e w h a Y y a k a a w l i t i t g a n g n A " n a h a t a t n o o d t a n a p u i l a s s a t g i l " . n a y u b a t a t g a p i y ' a m a s a m a y a y i b g n k a g n a o y i i a s t a p a S : n k a a s a y i n i i b a n S i a s s o b u u a n l l y a n a h i r a y g n a p a k g n k a i g n a l i h a d i r u p a m a m g a m g n o k a o a l l , a g n a y a K . n a a n h a k i g n a n k a i a s n a h a n a m g n a p u n a a n h a k i g n k a i a s . o t s i r C i n n a h i r a y g n a p a k 2 : 2 1 a m o R 7 y a D 6 3 : 8 s o k r a M 1 1 y a D g n a s i g n n a g n a b a n k a p a p a m g n a i o n A " g n o u b g n a a y i n n a m n a t m a k a m g n u k o a t " . a w u u a k l l g n a y i n a k g n a a a w a m l t a n a t u b i l n a s i l a g u u - g a p a g m g n a n a r a u t l g n o y n n i g a w u H " g n o y n n i n a a y a H . o t i g n o d n u m a s o a t a g m g n g n n a t i g a m a m a p a s s o D g n o y a k i n h u g a b i n a m a a m a r a p l , p i s i a g m g n o y n i g n o g a b a b g a p g n a o n a g n u k - s o D g n i n a b o o a k l g n a o y n n i 0 1 : 1 4 s a a s I i 3 y a D s o D i g n a o k a l i h a d a b m a g n a m g n a k g a w u H " a t i k n a t a g n i I . n a g n u u t u t l t a a t i k n i s a k a a a P . o m l l a y i s a n n a h i r a y g n a p a k g n k a g n n a t i g a m a m a p a s i D N S " . o y i a s s a t g i l i l g a p a k a m g n i r g n a y n a k a s d o g u l - d o g u a k l t a , p a n a g , i t u b a m D N S A " . n g n n a p i i 33 3 3 : 6 1 n a u J 0 1 y a D 7 : 4 3 t i w A 6 y a D g n a s o k i b a n i s y a o t i o y a k n o o r a k g a m y a n o o r y a m y a n a t u b g n a o y n n i n a s a k a L a n y a g a b a g m g n A " n k a i a s g n a p u o y n i l n a s a S . n a a p a y a p a k . p a r i h h g a p i g n o y a k i a s a y i n y a t n a b a b g a n y a l o g g n a t a t g a n p i i n o o n g n a P i t a , s o D a s i g n l e h g n A g n A t o k a t y a m a g m . a l i s 2 3 - 1 3 : 8 n a u J 2 y a D a y a t a a p m a m u s g n o d u J a g m a s l i s u s e J i n i b a n S " i l a r a a s d o n u s u s g n o y a k y o u t a p g n u K " , a y n a k a s l a a a M l . o y a k o k d o n u s a g a t a g m g n a g n o o t o t l , o k a n o k n a y a p m u g a t g a p a n , b o o l g n o y n i n a n a h o t o t a k g n a t a , n a n a h o t o t a k g n a o y n n n a m i " . n a t u b i l n a s g n a D N S " . o y n i a s a y a a p a p g a m g n a l 1 : 5 a m o R 9 y a D d w u t a m - g n g a n p i i i y a o y a t g n a m a y , a g n a y a K , a y a t a a p m a n a n a p l g n n a t i g a m a m a p a s s o y i D a s n a a p a y - a p a k g n o y a t n o o r y a m g n o o n g n a P i g n i t a g n n a t i g a m a m a p a s . o t s i r c u s e J 5 : 5 1 n a u J 5 y a D n a s a g m g n a o y a k , s a b u g n o n u p g n a o k A a y i n a k a s o k a t a n k a i a s i l i t a n a n a n g n A . a g g n u k t a k g a p a s a n a g a s g n a n a g n u b u b g a m y a a w a g a k a k a m o y a k i d n h i n k a i a s o y a k y a a w h l i . n a m u n a g n 4 4 : 8 n a u J 1 y a D o n a g n u k t A . a m a g n o y n i g n a o b a y i d l g n A " y ' a y i S . o y n n a w a g a n g g n a n o y i i i , a y i n o t s u g g n a a y i n w a y a t a , a u m l i s a s a p a u m o a t - y a t a m a m a m l a s n a n a h o t o t a k g n a a w l l i h a d n a n a h o t o t a k g n l i h a d g n i l a g n u n i s i s g a p g n a a y n a k a s s a k i L . a y n a k g n n a u m u m g a n p l i g n a a y i s t a , a y i s g n i l a g n u n i s D N S " . n a g n i l a g n u n i s a k g n t a h a l
BBBBBBBBBBBBBBBBBBBB B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B B BBBBBBBBBBBBBBBBBBB B B _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ n a g n a s t e P 4 g n o s r u k a s n i l i t a n a n a m g a p a K g n a e m u l o V i l a g n u n i s a k g n a w n a r a k n a n a h o t o t a K g n m a l a - g a P a S a y a l a M g n y a h u m u m a P 2 3 - 1 3 : 8 n a u J o y n i n n a m a l a l a y a k y a g i b i n i b i y a o t i g n a y a b i t a k g n A n a y a b i t a K i l a r a a g m g n a o t e l p m u k a n g n a y i s - a y i s a k a N . o y n i : a y i n a k M 2 3 . d a g a l a o t s i r C y e K y a h u B g n o g a B a s a y a l a p a p g a m g n a n a n a h o t o t a k a s i a y a t a l a p m a m u s a g m g n i k a a g m a s y a a n o i d u J l a k i l b i b g n a t u g a s a k a g M o y a k g n o o t o t a g m a s g n a , a t i l a s s u s e J t a n a n a h o t o t a k i n a g n i b a n i S g n i k a o r u G o a s r o t s a P o y a k B B