Second Semester 2017 Special Edition Kapatiran The Official Newsletter of Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. Ang Kapatiran ay Pagtibayin para sa Pangkabuhayang Kaunlaran Kaalamang Pangkabuhayan: Susi sa Pag-ahon ng Pamilya --- p. 10 Mga Kwento ng Pagsisikap Pinagtiyap ng Tadhana --- p. 4 Malakas na Pananampalataya ang Susi sa Tagumpay --- p. 5 Tungo sa Maligayang Pamayanan --- p. 6 Iniipong Biyaya--- p. 8 Ang Hindi Sumusuko ay Nagtatagumpay --- p. 9 Inalay Niya ang Kanyang Talento sa Lahat --- p. 12 Likas ang Kabutihan --- p. 13 Ang Mabubuting Nagawa ng Kapatiran sa Akin --- p. 17 Mapalad na Kabataan --- p. 18 1
Editoryal Kakaiba ang isyung ito ng Kapati- ran Newsletter. Unang-unang mapa- pansin na wikang Filipino ang ginamit sa pagkakataong ito. Ingles ang kada- lasan o parating ginagamit na medium ng publikasyon na ito sa maraming pagkakataon nitong nakalipas na mga taon. Bakit ang pagpapalit? Ang isyung ito ay para sa masa. Ibig natin ang makasagap ng mga balita tungkol sa Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI) ay ang mga pinaglilingkuran nito. Sinulat ang mga artikulong naka- paloob dito na sila ang nasa isip. Filipino ang ginamit ng Kapati- ran Newsletter dahil ito ang salita ng, 'ika nga, "target audience" o ang nais marating ng ating newsletter. Ang mga benepisyaryo o tumatanggap ng libreng mga serbisyo ng KKFI ay kum- portableng magbasa ng mga artikulong nakasulat sa sariling wika natin kumpa- ra sa banyagang Ingles. Kung makikita sa resulta na Filipi- no nga pala ang nararapat na medium ng Newsletter, bakit hindi, kung ito na ang permanente nang gagamitin ng KAPATIRAN The Official Publication of Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. EDITORIAL BOARD Nancy Caluya-Nicolas Editor-in-Chief and Publisher Glenda B. Gutierrez Managing Editor Juanita E. Nicolas Circulation Manager Fort O. Nicolas Editorial Consultant Writers Glenda B. Gutierrez Margoh Bronzal dela Paz Axel Suplito Mendoza Christian Love Daroy-Gagno kkfi@pldtdsl.net or +63-2-7354662/7354664 +63-2-7351465 kapatiran-kaunlaran.org 2 Pagpapanatili ng Pagkakaisa Kapatiran Newsletter? eficiaries ng programa ng Foundation. Pangalawa, ang paglabas ng itinapat sa Newsletter ay sadyang pagdaraos ng ikalawang Livelihood Congress ng KKFI. Humigit-kumulang sa 100 gradweyt ng mga livelihood courses ng KKFI - massage therapy at cosmetology - ang inaasahang dadalo. Sila ay magmumula sa mga lungsod ng Kamaynilaan tulad ng Maynila, Que- zon City, Malabon, Navotas at Pasig. Gayundin ay inaasahang dadalo ang mga delegasyon mula sa mga bayan ng Pulilan at Norzagaray ng lalawigan ng Bulacan at bayan ng Montalban sa lala- wigan ng Rizal. Ang uring anak-pawis - yaong "Makikita nila kung paanong ang mga nadapa ng pitong beses ay tumayo ng walong beses kaya't nagtamo ng tagumpay." mga nangangarap, umaasa at nagsu- sumikap - ang dapat na makabasa ng mga nilalaman nito, partikular ang mga nag-aral at nakapasa sa mga kursong pangkabuhayan na ibinibigay ng Kapa- tiran-Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI). Inaasahang may magandang mangyayari sa kanilang pagtitipon. Maaring ito ay sa porma ng magagandang plano sa organisasyon, mga proyekto at continuing education upang lalo si- lang maging dalubhasa at eksperto sa kanilang kani-kanyang industriya. Ma- halagang maibahagi sa nakararami ang magagandang bagay na ito, bagama't plano pa lamang. Naniniwala ang Kapatiran na ang isang pangarap, kung maraming kaisipan ang sabay-sabay na magnanais na maisakatuparan ito, ay tiyak na makakamit. Kailangan pa bang sabihin na pinapangarap ng bawat miyembro ng staff ang tagumpay ng bawat isang beneficiary ng livelihood program ng KKFI? Ang tagumpay na tinutukoy ay makakamit sa pamamagitan ng mag- kakaalinsabay na pag-isip at pagkilos ng mga gradweyt ng livelihood courses ng KKFI bilang isang nagkakaisang kole- ktibo. Wala pang organisasyong nag- tagumpay na dulot ng pagkakawatak- watak nito. Hindi na kailangang pag- talunan pa na ang susi sa tagumpay ay pagkakaisa. Kaya nga ang tema ng Second KKFI Livelihood Congress ay: "Ang Kapatiran ay Pagtibayin Para sa Pangkabuhayang Kaunlaran." Pangatlong dahilan kung bakit kakaiba ang isyung ito ay ito ang pagsi- simula ng panibagong gamit ng News- letter. Dati-rati, ito ay tinitingnan bilang isang instrumento ng komunikasyon la- mang. Madadagdagan ito sapagkat ito na ang daluyan ng mga impormasyon sa layuning mag-organisa, magturo at magpatibay ng ating hanay. Kaya't pagkatapos ng Livelihood Congress na nabanggit ay mananatili ang koneksyon sa bawat isa sa pama- magitan ng Kapatiran Newsletter. Sa pamamagitan ng mga istorya na ilala- bas sa mga pahina nito ay mababali- taan natin kung ano na ang nangyayari sa mga kasama sa ibang lugar. Mula sa kanilang mga tagumpay ay huhugot ang mga pinanghihinaan ng loob ng lakas upang hindi magpaga- pi sa mga inaasahan nang inisyal na pagkabigo. Makikita nila kung paanong ang mga nadapa ng pitong beses ay tu- mayo ng walong beses kaya't nagtamo ng tagumpay. Siyempre pa, ang end-result na ninanais ang mas magagandang opor- tunidad na kumita para sa bawat isa. Ito ang pangangailangan ng marami. Ang makatulong ang dahilan kung bakit naririto at nag-e-exist ang KKFI. Inilabas din ang isyung ito ng Kapati- ran Newsletter upang ipakita sa mga kala- hok ng nasabing pagtitipon na mahalaga sila sa paningin ng buong organisasyon. Ang buong panahon at lakas ng staff ng KKFI ay nakatuon sa katulad nilang ben- Ngunit gaano man ka-espesyal ang isyung ito ng Kapatiran Newsletter ay ang mga tao pa rin - kayo nga - ang maka- pangyayari ng mga bagay-bagay. Kayo ang siyang magde-determine kung kayo ay magkakasya nang mabuhay nang bigo o, dahil sa tapang, harapin ang mga ini- syal ang pagsubok, hindi titigil hangga't hindi nakakamit ang buhay na sagana, na ninanais ni Jesus na Panginoon natin na ating matamasa.
Mensahe ng Executive Director Bakit Kailangan ang Matibay na Kapatiran? It's a dog-eat-dog world, you know," ang madalas sabihin ng mga Amerikano. Ang literal na ibig sabihin nito ay, "Sa mundong ito, kinakain ng aso ang kapwa niya aso upang mabuhay." Sa madaling salita, kailangang maging ma- gulang (hindi "parent" kundi "wily" ang ibig sabihin) ka. Mahusay kang mang-isa para patuloy na mabuhay, at kung min- san pa'y mabuhay nang mariwasa. May isa pang kasabihan ang mga Kano: "Good guys finish last." Yun daw babait-bait, kulelat. Walang mararating sa buhay. Kawawa. Binabanggit ito bilang isang warning: Huwag kang papatay-pa- tay at manggulang ka kung kinakailangan para mapagtagumpayan ang buhay. Sa maraming kapitalistang lipu- nan sa mundo tulad ng Pilipinas, ang karaniwang kaisipan ay kailangang makaalagwa ka mula sa umpukan upang magtagumpay. Indibidwal ang pagtatagumpay, hindi kolektibo. Ito ang katangian ng kapitalismo - to each his/her own. Kanya-kanya. Malakas talaga ang Western in- fluence sa mga Pilipino, palibhasa ay nasakop tayo ng Amerikano sa loob ng 50 taon matapos ang 333 taong pama- malakad ng mga Kastila. Pareho na- mang nagkaroon ng impluwensya ang dalawa - ang Espanya sa ating kultura at ang Estados Unidos naman sa ating pulitika at ekonomiya. 'Ika nga, West- ern na Western ang mga Pinoy. Masakit man pakinggan ngunit may mapait na katotohanan ang pa- glalarawan sa mga Pilipino na "utak-ta- langka" 'ika tayo. Ang talangka kasi ay isa-isang aakyat palabas ng basket kung ilalagay mo ang mga ito dito. May mag- tatagumpay kaya? suma-total, pare-parehong talunan at luhaan. Tunay ba tayong ganid? Masakit sa tenga ang salitang "ganid." Walang sinuman ang aamin na isa siyang ganid. Galit ang lahat sa mga taong ganyan. Ani natin, "Pagiging ganid ba ang magpatong nang malaki-laki para naman may kaunting maipon?" Para umano sa pamilya naman ito nakalaan. Sino ang hindi aayon at tatango na la- mang sa ganitong pangangatuwiran? Kadalasan, ginagamit natin ito bi- lang alibi upang makaisa, makaungos, makagulang o kahit ang lumabag sa ba- tas. Naalala ko ang madalas na ikwento ng isang nakakatandang babaeng miyem- bro ng aming church. Aniya, ganito nang- yari ang kanyang tunay na karanasan. "Masakit man paking- gan ngunit may mapait na katotohanan ang pa- glalarawan sa mga Pilipino na "utak-talangka" 'ika tayo. Ang talangka kasi ay isa-isang aakyat palabas ng basket kung ilalagay mo ang mga ito dito. May magtatagumpay kaya?" Sakay siya ng kanilang kotse na minamaneho ng kanyang asawa at pumasok sila sa isang kalyehon na pa- tungo sa unibersidad kung saan siya ay nagtuturo. Tinatahak nila ang makitid na daang "one-way" na ito nang biglang lumitaw ang isang dyipni na sumalu- bong sa kanila! lamang, kung iilan mayroon man. Kadalasan kasi, gaano man ang pagsisikap ay sawi sa pagla- bas ang mga talangka. Bakit? Dahil naghihilaan sila pababa. Bawat isa kasi ay nais manguna at makalamang. Ang Tiyak na Napilitang igilid nang husto ng kan- yang asawa ang kanilang kotse upang magkaroon ng espasyo ang dyipning kataka-takang dumire-diretso. Nang magkatapatan na ang dalawang sa- sakyan ay inis ng tinanong ng asawa ng churchmate ko ang drayber ng dyipni: "Pare, one-way ito. Bawal ang ginawa mo." Ang sagot ng jeepney driver: "Naghahanap-buhay lang po." Mukhang pamilyar ba ang kwen- to? Kailangan bang manggulang, manglamang o gumawa nang illegal upang kumita? Ang attitude o kaisipan ng dray- ber ay may pinaghuhugutang insekuri- dad. Hindi siya tiyak kung may kikitaing sapat bukas. Kailangang gamitin ang lahat ng oportunidad (o kung wala ay maghanap o gumawa nito) upang mag-survive. Kasi wala siyang mapag- dedependahang iba. To each his own. Bakit hindi tayo magkaisang mag- tulungan upang mawala ang pangam- bang magugutom dahil walang tutu- long? Kaya nating gawin ito. Ano ang ibig sabihin ng "KK" sa KKFI? Kapatiran at Kaunlaran. Ito ang pinahahalagahan ng ating institusyon - na ang kaunlaran ay makakamit kung tayo ay magbubuklod, magtutulungan at magmamahalan na tila magkakapa- tid. Kailangan natin ang mga programa at mga gawain patungo sa pangarap na ito. Ang pananaw natin ay magkakaroon tayo ng isang lipunan kung saan walang sinuman ang may takot na mamamatay sa gutom o mananatili sa kahirapan. Kilala ang mga Pilipino dahil sa puso nating may bayanihan. Huwag nating hayaang mawala ito. Imbes, pagyamanin natin ito. Pagtulungan na- tin. Kapag nagawa natin ito, kasagana- han at kapahingahan ng isip ang dam- damin ang ating makakamit. Nancy C. Nicolas 3
MGA KWENTO NG PAGSISIKAP Ni Fort Nicolas Sa maraming taon ng pag-iimplementa ng mga pagsasanay pangkabuhayan o livelihood trainings ay marami-rami na rin ang inabot na mga lugar at mga sector ang Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI). Sa bawat kaso ng tagumpay ay nasa likod nito ang kwento ng mga hirap, kabiguan, pagsisikap at pagtitiyaga. Tung- hayan natin ang ilan sa mga ito: Pinagtiyap ng Tadhana Pulilan, Bulacan Isang araw noong taong 2004, nagawi sa Barangay Paltao sa Pulilan, Bulacan si Vicente "Vince" Eliver, na noo'y administrador ng Gilead Center for Children and Youth Welfare, isang proyekto ng Kapatiran-Kaunlaran Foun- dation Inc. (KKFI) sa nasabing bayan. Naghahanap si Vince ng mga maaaring lumahok sa mga massage therapy at cosmetology training ng KKFI sa mga barangay ng Pulilan. Mala- pit sa gate ng Chalice Foundation, isang non-government organization na ang layon ay tumulong sa mga mahihirap, may canteen siyang nakita. Pumasok siya doon ay kinausap ang nadatnang babae. sapagkat naging matagumpay ang partnership ng dalawa na tumagal hanggang ngayon. Ang pagsasanib- puwersa nila sa pagkakawang-gawa at pagtulong sa kapwa ay nakapagpalakas sa kanilang pareho. Simula noong unang nagkausap sina Malou at Vince ay tumaas na ang puwesto ng una. Si Malou ay walong taon nang nagsisilbing over-all presi- dent ng Chalice. Ani Malou, malaking tulong sa kanilang samahan ang mga ginawang pagsasanay sa pamumuno ng KKFI. Dahil dito ay naging maayos ang daloy ng mga programa nila pa- tungo sa mga iskolar at pamilyang kanilang tinutulungan. Natutunan nilang mag-assign ng mga sub-circle officers sa mga baran- gay sapagkat lubhang mabigat para sa over-all president ang direktang ma- mahala sa mga ito. "Mas organized ngayon, mas maay- os ang takbo," ani Malou. "Malaki ang utang na loob namin kay Vince at KKFI." Dahil sa pagtitiyaga ng Ate Lilia Bejer na turuan ang mga benepisyaryo (ang ilan sa kanila ay nagmumula pa sa bukid kung saan sila nakatira) ng Chal- ice sa massage therapy ay unti-unting naiba ang dati'y masamang imahe ng pagmamasahe. Ang nakausap ni Vince ay si Ma. Ludel "Malou" B. Leonardo, manager ng canteen. Nang lumaon ay nakausap rin ni Vince ang mismong namumuno sa Chalice na si Sister Celerina "Celine" M. Navarro, na siyang nagsimula ng or- ganisasyon. Bukod sa ibang uri ng pag- tulong ay nagbibigay ito ng iskolarship at nagmumula pa sa Chalice Founda- tion of Canada ang suportang pinan- syal na ginagamit. Nang sumunod na taon, 2005, naganap ang isang leadership training, na isinagawa ng KKFI at dinaluhan ng mga lider ng Chalice. Ito ang una sa maraming pagsasanay ukol sa leader- ship at skills training tulad ng massage therapy, cosmetology at dress-making kung saan magkakapit-braso ang dala- wang samahan. "Nagamit namin ang natutunan namin upang ma-organisa ang aming mga kasapi sa 19 na barangay ng Pu- lilan," sabi ni Malou. Ang mga magulang ng mga es- tudyante ng Chalice ay nagte-training sa isang kwarto habang nag-aaral na- man ang kanilang mga anak. Natuto rin silang gumawa ng salabat tea at herbal medicine. Mula lima ay dumami nang dumami ang nag-aral ng massage ther- apy hanggang naging 23 ang bilang ng mga nagtapos bilang unang batch. "May no-read-no-write na ina ang natuto ng massage therapy at na- empower," pagkukwento ni Malou. "Kumalat ang balita at dumami ang gustong matuto ng pagmamasahe." Gayundin ang mga kwento ng mga nagtapos ng cosmetology - may ibang nag-abroad na upang kumita gamit ang kasanayan na natutunan. May mga natuto rin sa pananahi na ito na ang naging negosyo. Marahil ay talagang nakatakdang magkatagpo ang KKFI at ang Chalice Bb. Malou Leonardo "Sina Mila Tolentino, Mila Laki- man and Emma dela Cruz ay ilan la- 4
mang sa mga matatagumpay," pagma- malaki ni Malou. "Maraming magulang na mga miyembro ng Chalice ang nag- karoon ng positibong pagtingin sa bu- hay at natutong tumayo sa sariling mga paa imbes na umasa lamang sa ka- karampot na kita ng kanilang asawa." Hindi halos matigil ang pasasala- mat niya kina Ma'am Nancy Nicolas, executive director ng KKFI, Ma'am Lilia, trainer ng massage therapy, Sir Leslie Samonte, trainer ng cosmetology; at Ma'am Carmela Umadto, trainer ng dress-making. Malakas na Pananampalataya ang Susi sa Tagumpay Montalban, Rizal Lakas-loob na sinimulan ni Pas- tor Larry Macalino, 54, ang Freedom in Christ Community Church sa Baran- gay San Jose, isang malaking relocation site sa Montalban, Rizal noong 1999. Sa lugar na ito "itinapon" ang mga iskwater mula sa iba't ibang ur- ban poor area ng Quezon City - mula sa North Triangle, kahabaan ng Com- monwealth Avenue, Marikina at Libis. Sila ang mga bagong residente ng Ba- rangay San Jose, na isang bulubunduk- ing lugar. doon, walang kuryente at walang tubig na du- madaloy patungo sa mga kabahayan. Oo nga't may balon doon. Kailangang pumunta sa balon bitbit ang marurum- ing damit kung maglalaba. Dito na rin sila kumukuha ng pampaligo, panglinis ng pinggan at panggamit-gamit bahay. Dito rin nila kinukuha ang tubig nilang pang-inom, na kailangang pakuluan nang husto upang makonsumo. Walang hanap-buhay Masasabi ngang kapos na kapos ang mga naninirahan sa nasabing relo- kasyon, kaya't tanging pananampalata- ya sa Panginoon ang sandigan ni Pastor Larry upang magpatuloy ang kanyang ministeryo. Ptr. Larry Macalino Alam ni Pastor Larry na hindi madali sa ang mag-ministeryo nasabing kasi relokasyon. Hindi ispiritwal ang mga tao masyadong dito. Tulad ng inilarawan kanina, hindi pangangailangang ispiritwal ang kagyat na pangangailangan ng mga tao doon. Ang kailangan nila ay ang ikakabuhay ngayon at ngayon na. Siyempre pa, gipit din ang Free- dom in Christ. Nagtitinda ng sampaguita at ilang-ilang ang karamihan ng mga resi- dente dito. Naglalako sila sa Divisoria sa Maynila at sa iba't ibang parte ng Lungsod ng Quezon. Halos hindi pa kasya pangkain ang kanilang naiuu- wing kita sa isang araw. "Umuupa lamang ang kapilya na- min dati," kwento ni Pastor Larry. Ang kapilyang kanyang tinutukoy ay isang kubo na magkakasya lamang ang iilan. "Ngunit sa tulong ng Panginoon ay nag-survive ang Freedom in Christ "Dahil sa kanila, nagkaroon ang marami naming miyembro ng dagdag- kaalaman at dagdag-kita. Salamat ng marami sa KKFI," pagtatapos ni Malou. Community Church," pagmamalaki ni Pastor Larry. "Nakapagtayo kami ng isang gusali sa lupang pag-aari na ng kapilya." Ang dating kubo ay isang semen- tadong building na may dalawang pala- pag. Kasalukuyan itong pinatatayuan ng ikatlong palapag. Malaki ang pasa- salamat ni Pastor Larry sa Kapatiran- Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI). Ani- ya, hulog ito ng langit kaya maraming magagandang bagay ang nangyayari sa Freedom in Christ Community Church at sa mga kasapi nito. Isa sa mga pagpapalang ito, ani- ya, ay ang makilala noong 2003 si Sis- ter Flory Rivera, miyembro ng Kamun- ing United Methodist Church, na siyang nagbanggit sa kanya na makipag-ugnay- an sa KKFI. At pumunta nga siya sa P. Paredes Street sa Sampaloc, Maynila upang pasyalan ang KKFI. "Tumingin-tingin lang ako," ani- ya. "Nagkataong nakilala at nakausap ko si Ate Lilia." Dinala niya si Ate Lilia Bejer sa kanyang munting kapilya sa Montal- ban, Rizal. Unti-unti ay napag-planu- han nila na magsagawa ng isang pag- sasanay o training sa pananahi para sa mga miyembro ng kapilya at ibang taga-Barangay San Jose. Kaya't sa pagtitiyaga ni Ate Car- mela Omadto, trainer ng KKFI na ngay- on ay retirado na, ay natutong manahi ang mga nanay ng barangay ng mga basahan na itininda nila sa Common- 5
wealth Market at iba't ibang kalye sa Lungsod ng Quezon. Ang sumunod ay ang pagsasanay sa massage therapy ni Ate Lilia. Nag- bunga ito ng patuloy na paglago ng mga di-na-mabilang na nagsanay sa maraming paraan. Katunayan ay may mga nasa abroad na at pinakikinaban- gan ang kanilang natutunan. Ang biyaya ay kitang-kita sa Free- dom in Christ Community Church. Dalawa na ang livelihood project ng kapilya - ang Botika Binhi at Touch of Freedom Spa. Tunay na pinagpapala ang mga nagsusumikap gaano man ka- baba ang pinagmumulan nito. Gng. Dulce Amor Serato Nang nagsasanay ng massage therapy sa kauna-unahang pagkakata- on ang mga taga-San Jose ay naengg- anyo si Pastor Larry na magsanay din. Nagulat siya nang madiskubre niya nang mag-therapy na siya na magan- da palang pagkakitaan ang massage therapy. Naglalaro sa pagitan ng P800 at P1,000 ang karaniwang kita niya sa isang araw ng pagte-therapy. ang pagpapaka-dalubhasa nang sumai- lalim siya sa "Trainors' Training." Gina- mit niya ang kanyang mga natutunan sa pagsali sa medical missions ng iba't ibang organisasyon. Sinamantala ni Dulce ang offer ng Kapatiran na libreng pagsasanay sa beauty care o cosmetology. Natuto siya maggupit ng buhok, mag-rebond at mag-wax. Ka-batch ni Pastor Larry bilang unang graduates si Dulce Amor Serato, isa sa pinakamatagumpay sa kanila ngayon. Maliban sa basic training na ibinigay ng KKFI ay itinuloy ni Dulce Nang sa tingin niya ay sapat na ang kanyang kakayanan sa massage therapy at cosmetology ay nagtayo siya noong 2013 ang isang home ser- Tungo sa Maligayang Pamayanan Manila North Cemetery Namimili ng mga bote ng Emper- ador, Ginebra San Miguel at iba pang alak si Aling Dolores "Dory" Cruz, 58, upang kumita. Ipinagbibili niya ang mga ito sa mismong mga pabrikang gu- magawa ng mga ito. parehong nakabase sa Manila North Cemetery, ang ipinambubuhay niya sa kanilang mag-asawa. Bagama't may tatlo siyang anak sa kanyang unang asawa ay malalaki na ito at may kanya- kanya nang pamilya. Bukod sa pamimili at pagbebenta ng bote ay may sari-sari store si Aling Dory. Kung anu-anong produktong de- lata, softdrinks, kape, tinapay, sham- poo, alak at marami pang iba ang ib- inibenta niya rito. "Ipinaiikot-ikot ko lang ang kini- kita ko sa dalawa kong negosyo," ani Aling Dory. "Sapat lang, ngunit kung sakaling may kaunting sobra ay iniipon ko ito." Ang dalawang negosyong ito, na Sari-sari store din ang negosyo ni Aling Adenita "Nita" Benevidez. 6 vice business na tinawag niyang Kam- bal's Beauty Care and Wellness Spa (may anak na kambal si Dulce). Walang binabayarang advertise- ment kundi "word of mouth" lamang at kaunting Facebook ang nagpapaka- lat ng mensahe ukol sa mga serbisyo ng negosyo ni Dulce. Sa isang karaniwang linggo ay kumikita siya ng P5,000. Maraming ang nagtatanong kay Dulce kung ano ang sekreto niya at naging matagumpay ang kanyang ka- buhayan. Wala umanong sekreto. Alam na umano ng marami na ang tagumpay ay darating sa mga masipag at matiyaga. Aniya, isa sa mga unang dapat pagtiyagaan ay ang pagkakaroon ng Massage Therapy National Certifi- cation II (NCII). Dapat din umanong magtuloy-tuloy ng pag-aaral at pagsa- sanay. Mahalaga rin, 'ika ni Dulce, ang matutong makisama at makipag-usap nang maayos sa mga kostumer. 'Wag umanong magyayabang ni manghi- nayang magbigay ng libreng serbisyo sa komunidad, tulad ng pagsali sa mga medical mission. "Ang skills ang mas mahalaga magkaroon ka kaysa pera," ani Dulce. "Kusang darating ang huli kung may- roon ka ng una." Kumikita siya sa pagbebenta ng kandila at softdrinks higit sa ibang produkto. Tulad ni Aling Dory ay mag-asawa na lang nabubuhay sina Aling Nita. Pero, hindi tulad ng kaso ni Aling Dory, may kasama pang iba si Aling Nita, ang tatlong pinakamamahal niyang aso. "Magastos ang mag-alaga ng mga aso," pabirong pagrereklamo ni Aling Nita. "Aba'y singkwento pesos ang gas- tos ko tuwing kainan." Parehong benepisyaryo sina Aling Dory at Aling Nita ng bagong programa
ng Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI) na may katawagang, "Hap- py Wives, Happy Community." Layon ng programang ito na matulungan sa paraang pinansyal ang kababaihan sa Manila North Cemetery na nagnanais na mag-negosyo o nais palawakin ang kanilang existing na negosyo. Nang makapanayam ng ma- nunulat na ito ang dalawa ay kaba- bayad lamang nila ng balance ng una nilang ikot ng utang upang makautang silang muli sa pangalawang pagkakata- on. Noong nakaraang Abril sila unang nakapangutang sa KKFI. "Minabuti na naming kumple- tuhin ang bayad sa unang ikot para ta- mang-tama ay mas malaki ang kapital namin ngayong malapit na ang Undas," Aling Dolores "Dory"Cruz paliwanag ni Aling Dory. "Malaki ang kita ng mga negosyo sa Manila North tuwing Undas!" Natutuwa umano sila sa bagong programa ng KKFI sapagkat di-hamak na maluwag silang nakapagbabayad sa pagkakautang. "Dati-rati," ani Aling Nita, "ay mabigat dahil ang inuutang namin na P1,000 ay kailangang ibalik namin ang halagang P1,500 sa loob ng tatlong bu- wan. Kaya't kung P5,000 ang inutang namin, P7,500 ang ibabalik." Malayo umano ang nangyayari sa "Happy Wives, Happy Community" ng KKFI. Sa hiniram na P5,000, ibabalik la- mang nila ang halagang P5,500 sa loob ng anim na buwan. "Ang kainaman nito ay naniningil lamang sila tuwing weekend at hindi araw-araw tulad ng iba," ani Aling Nita. "Napapaikot namin sa buong linggo ang kinikita namin." Ngunit inamin nilang hindi mada- li ang pumaloob sa programang ito ng KKFI. Kailangang mag-seminar muna ng apat na buwan upang matutunan ang pagtitipid at wastong pagpapalakad ng negosyo. Kaya't abot-abot ang kanilang pasasalamat kay Vicente "Vince" Eliv- er, ang social worker ng KKFI nan aka- assign bilang project coordinator ng "Happy Wife, Happy Community" Pro- gram. Aniya, wala pang isang taon ang itinatakbo ng proyekto, na naimple- menta dahil sa ibinigay na pondo ng United Methodist Women na kabase sa New York City sa Estados Unidos. Napagtanto ni Vince na "chal- lenging" pala ang pagsisimula ng lending business. Bago masimulan ay maraming dapat ihanda, tulad ng iba't ibang dokumento, ang listahan ng cri- teria ng maaaring humiram at ang is- kima (scheme) ng kabuuang programa. Pangunahin umanong nais tulungan ng programa ang mga miyembro ng Sa- mahan ng mga Manggagawa at Taga- pangalaga sa Norte (Samantaganor), isang organisadong samahan ng mga manggagawa. Pangalawa ay ang mga magulang ng mga estudyante ng Alter- native Learning System (ALS), day-care school at Supervised Neighborhood Play (SNP) na iniimplementa ng KKFI at mga iskolar nito. Naglalayon ang programa na mabigyan ang mga magulang ng mga aktibidad na makadaragdag ng kinikita ng pamilya upang masuportahan nila ang pag-aaral ng kanilang mga anak. Sinabi ni Vince na talagang mahi- rap ang simula ngunit sa unang batch na 13 nakapasang benepisyaryo ay may limang fully paid na, apat na kaun- ti na lang ang balance at apat na 30 porsyento pa lamang ang naihuhulog. "Kapag may pera naman ay kusa silang nagpupunta sa kanilang ang in- gat-yaman na si Aling Nita," ani Vince. Sa hinaharap ay nais ng KKFI na maging isang kooperatiba ang mga be- nepisyaryo at sila na mismo ang nag- sisinop at namamahala ng nasabing pondo. "Kailangan silang i-empower," ani Vince. Hindi lamang "economic empow- erment" ang nararanasan nina Aling Dory, Aling Nita at mga kasamahan nila. Mayroon din silang Bible study na sinimulan ng United Methodist Church (UMC) na nagpabago sa pananaw nila sa buhay. Halimbawa, aminado si Aling Dory na sugarol siya dati kaya parati silang nag-aaway ng kanyang asawa. Nagbago na umano siya. Nagbago rin ang relasyon nilang mag-asawa na naging matiwasay na. Kaya't ngayon, si Aling Dory at iba pa niyang kasamahan ay tunay na "happy wives." Aling Adenita "Nita"Benevidez 7
Iniipong Biyaya BPI, Espana Area "Hanga ako sa mga estudyante ng massage therapy ng Kapatiran- Kaunlaran Foundation (KKFI)," ayon kay Ms Melani Villanueva. "Talagang dumadalo sila sa mga klase upang matuto. Inc. Si Ms Villanueva ay ang manager of Retiro-Mayon branch, isa sa 16 na kasaping sangay ng Bank of the Philippine (BPI) na may katawagang "Espana Group." Islands na mga estudyante ng massage therapy ang tinutulungan namin dahil malaki ang maitutulong nga mga graduate ng training sa sitwasyong pangkalusugan ng mga komunidad nila," banggit ni Ms Villanueva. "If there's no doctor around, they are there who are willing and able to help." "Natutuwa ako Ikalawang batch na ng trainees ang naobserbahan niya. Sa unang training, na ginanap sa pagitan ng Abril ang trabaho upang umasenso at di masayang ang di-inaasahang oportunidad. Ito nga mismo ang intensyon ni Allan sapagkat matayog ang pangarap niya. Dahil sa kumikita na, plano niyang magtapos ng Computer Engineering course. Si Allan ang ehemplo ng mga taong nais tulungan ng BPI. Sana nga ay marami pang matulungan ang Nagsingitian para pagkuha ng litrato ang mga miyembro ng unang batch ng BPI Bayan Massage Therapy Course kasama ang mga opisyales ng Bank of the Philippine Islands Espana Group at ng Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. Abot ang pagpuri niya kay Ms Lorelei Joy Amarillo, manager ng UST Branch ng BPI dahil umano sa husay niyang pumili benepisyaryo ng Espana Group sa taong 2017. Kapatiran Newsletter si Ms Villanueva dahil nagkataon na dumalaw ito sa KKFI Compound isang araw upang mag- obserba sa isang klase ng massage therapy, kung saan ang nagtuturo ay si Ate Lilia Bejer. Nakapanayam ng 1 at Hunyo 3, 2017, ay nakapagpatapos ng 25 bagong massage therapist. Naging ikalawang pagsasanay nang mapili ng BPI bilang natatanging proyekto ang ginawa ng Espana Area. possible ang Bilang awardee ng Bayanihan Para sa Inang Bayan (BPI Bayan), binigyan ng P50,000 ang Espana Area bilang premyo. Ang halaga ay bukas-palad ng inihandog ng Espana Area upang magkaroon ng ikalawang training, na 20 trainees naman ang nabibiyayaan. proyekto nitong BPI Bayan. Nang itanong ng Kapatiran kay Ms Villanueva kung maaaring manalo muli, sa ibang taon naman, ang KKFI, ganito ang sagot niya: "So far, walang repeat winner, pero dahil maraming programa ang KKFI na maraming magagawa, hindi ko rin masasabing hindi magkakaroon ng repeat winner." Ipinaliwanag niya na taun-taon ay pumipili ang Espana Group ng isang institusyon upang tulungan bilang "corporate social responsibility" ng Ayala Group of Companies, kung saan kabilang ang BPI. umano ng mga empleyado ng 16 na sangay ng BPI sa Espana Area ang kanilang mga personal na kontribusyon at ang kabuuan nito ay itinutulong sa napiling Isang institusyon ng kawang-gawa. pagpapala mula sa Panginoon na mapili ang KKFI bilang benepisyaryo nila. 8 Ipinagsasama-sama ikalawang batch ay makakaasang may dulot na benepisyo ang kanilang ginagawang lamang nila pagsisikap. Tingnan na ang mga pagbabago sa buhay ni Allan Eugenio, 21, na kabilang sa unang batch. "Napapakinabangan ko na po ang natutunan ko," ani Allan. Nagho-home service na po ako at kumikita ng mula sa P300 hanggang P400 isang araw." Ang mga kasapi ng Siyempre pa, masayang-masaya ang mga magulang ni Allan. Ang pangaral nila sa anak ay pagbutihin Allan Eugenio Allan Eugenio
Ang Hindi Sumusuko ay Nagtatagumpay KKFI Compound, P. Paredes Street, Sampaloc, Manila Bago pa ganapin ang unang Livelihood Congress ng Kapatiran- Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI) ay nagkakausap na ang mga miyembro ng unang massage therapy batch ng 2015. Ang tanong nila: Paano ba magagamit ang natutunan upang mas kumita? ito ng compound at hindi kita ng madla ay nasa kasuluk-sulukan pa ito. Mabuti na lamang ay sa labas, sa harap ng P. Paredes Street, kung saan busy ang foot traffic, na ang ibig sabihin ay mas maraming kostumer, matapos ang ilang buwan. business pangalawang Ang venture ng kantina. grupo Nagkaroon ng panahong dahil sa dami ng mga trainee ng Newpoint, isang training center ng mga seaman na umuupa sa loob ng KKFI Compound, ay hindi sila kayang i-accommodate ng employees' cooperative canteen tuwing ilan ay tanghalian. Ang napipilitang lumabas sa compound upang maghanap ng makakainan. ay Ngunit sa kalagitnaan ng 2017, pagsisimula ng termino ni Pangulong Rodrigo Duterte, ay idineklara ng kanyang administrasyon na hindi na required mag-train ang mga Filipino seafarer upang makasampa sa barko. Si Kuya Bonifacio "Andy" Bravo, panadero ng bakeshop Dahil dito, bumaba ang bilang ng mga trainee ng Newpoint, nawalan ng mga kostumer ang bagong kantina at napilitan ang grupo ng therapists na isara ito. Matapos ang 1st KKFI Livelihood Congress, na ginanap noong ika-14 ng Mayo 2015, ay nagsimula mag-aral ang grupo ng pagnenegosyo. Umattend sila ng Basic Entrepreneurship Seminar- Training (BEST) ng KKFI. Hindi nagtagal ay nagsimula i-practice sila magnegosyo upang ang natutunan. Nagtayo sila ng spa, kantina at bakery. Sa bawat hakbang ay naroroon ang Kapatiran upang umalalay. Oo nga't hindi naging magaan ang lahat dahil sa Kapatiran. Una ay pinagamit nito nang libre ang spa laboratory na nasa pagitan ng Nellie Mercado Library at pre- school na Kindling Kids' Functional Intelligences o KKFI kung saan maaaring magpamasahe ang mga kostumer. Ngunit sadyang hindi ideal ang lokasyong ito. Bukod sa nasa loob Ang sumunod na itinayo ng grupo ay ang bakery. Nagsimula ito nang bakantehin ng umuupang canteen sa loob ng compound ang malawak nitong puwesto. Muli, nakiusap ang grupo sa pamunuan ng KKFI na kung maaari ay upahan ng grupo ang espasyo nang mababang upa lamang. Tulad ng dati, pinagbigyan sila ng KKFI. Ginawang bakery ang pwesto at pandesal ang unang produkto ng grupo. Inisip kasi na sa populasyon pa lamang ng mga dormitoryo ng KKFI ay kikita na ito. Ngunit hindi pala lalapit ang kostumer nang kusa kundi dapat silang engganyuhin upang bumili ng iyong produkto. Malaking leksyon sa grupo na kailangang tutukan ang marketing upang matiyak ang magandang resulta ng negosyo. Ang isa pang suliranin ay ang kakulangan ng bakery equipment. Dahil dito ay lumapit ang grupo sa Department of Science and Technology (DOST), na nangakong tutulungan ito. Ngayon ay hinihintay na ng grupo ang mga nasabing equipment, kabilang ang karagdagang oven, roller, mixer, slicer, warmer at mga tray para sa iba't ibang uri ng tinapay. Sa kabila ng maraming pagsubok na dinaanan ng grupo, hindi pa handang sumuko si Virgilio "Bobot" isang beteranong massage Gador, therapist ng KKFI na pioneer member ng grupo. kong gusto entrepreneurship matutunan kaya hindi ko titigilan ang ginagawa ko," aniya. "Maraming karanasan ang napagdaanan ko at ang iba ay kabiguan; pero parating marami akong natututunan." "Talagang ang Aniya, maaaring mabagal ang proseso ngunit ang mahalaga ay nakakakita sila ng liwanag. "Tiyaga lang talaga," ani Bobot. Si Kuya Virgilio "Bobot" Gador, massage therapist at volunteer trainor. 9
'KAALAMANG PANGKABUHAYAN: SUSI SA PAG-AHON NG PAMILYA' ni Fort Nicolas Halos pitong dekada na ang Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI) mula nang ito ay itinatag ni Ms Madaleine Klepper, isang Metodistang misyonaryo mula sa Amerika. Taong 1950 nangyari ito, ilang taon pa lamang matapos ang Ikalawang Digmaang Pan- daigdig. Bb. Madaleine Klepper Kalunos-lunos ang dinanas ng Maynila. Ayon sa tala, ang Maynila ang pinaka-nasirang lungsod ng World War II sa buong mundo, maliban sa Warsaw ng Poland. na mahalaga rin ang edukasyon upang ang isang tao ay umunlad bilang indi- bidwal at maging kapaki-pakinabang sa kanyang komunidad o lipunang kinagagalawan. Tandaang ito ang nalumpo ng giyera ang Pilipinas at kailangang bu- mangon ang bansa mula sa matinding pagkakalugmok. At upang maging tuloy-tuloy ang proseso ng pag-unlad ng bansa, mahalagang edukado at may kaalaman ang mga mamamayan. Edukasyon ang Kasagutan Sa larangan ng edukasyon guma- wa ng kasaysayan ang Methodist Social Center nang magtayo ito ng paaralan sa mga bata, katulong ang Harris Me- morial College. Kindergarten school ito, ang kauna-unahan sa bansa. Lumipas ang mga taon at pumaloob ang KKFI sa iba't ibang isyu, kabilang ang pagbibigay ng matutuluyan sa Uni- versity Belt ng Maynila sa mga kabata- ang estudyanteng mula pa sa probin- sya at ibang bansa. Ang compound ng KKFI sa P. Paredes Street sa Sampaloc, Maynila ang naging tahanan nila kahit sila'y malayo sa kanilang mga tunay na tahanan. Ang institusyon ay nagsilbi rin bilang isang lugar na matutuluyan at mapagpapahingahan ng mga mama- mayang nagdurusa dahil sa mga sakit ng lipunan tulad ng kahirapan, drug addiction, pagdami ng street children at kahit nga prosekusyong pampulitikal ng Martial Law ni Pangulong Ferdinand E. Marcos noong dekada '70 at '80. Sinubukan din ng KKFI na mag- bigay ng kasanayang pangkabuhayan sa mga mahihirap. Pananahi, pagkum- puni ng mga relos, massage therapy at beauty care. Ito ay ilan lamang sa mga itinuro ng staff ng KKFI sa mga nais nilang tulungan. Ngunit higit sa lahat ng mga ga- wain ay nakatutok ang KKFI sa edu- kasyon. Alam ng mga namumuno ng KKFI na ito ang susi at ito ang pinaka- epektibong makapag-aangat ng kal- agayan ng mga tao mula sa kumunoy ng kahirapan. Pagpapalawak Nitong huling pitong taon ay pi- nasigla ng KKFI ang pre-school edu- cation nito. Nakipag-ugnayan din ito Ito ang Maynila na nakita ni Ms Klepper. Ganito ang konteksto ng lung- sod nang itinayo niya ang Methodist Social Center, na matapos ang dala- wang dekada ay magiging Kapatiran- Kaunlaran Foundation Inc. Ang orihinal na layunin ng institusyon ay ang matu- lungan ang mga naulila at nabiyuda ng World War 2. Tinugunan ng Methodist Social Center ang batayang pangangailangan nila upang mabuhay - pagkain, damit at bubong sa ibabaw ng kanilang ulo. Kalaunan ay nagtayo ito ng paaralan dahil may pangangailangang edu- kasyunal ng mga bata. Alam ng Center Ang pagtuturo ng pananahi ay isa sa mga unang programa ng KKFI na dating kilala bilang Methodist Social Center. 10
sa Department of Education (DepEd) upang simulan ang Alternative Learn- ing System (ALS) na magbibigay ng pagkakataon sa mga batang mahihirap na makahabol sa kanilang nabimbing pormal na edukasyon. Gayundin, pina- tatag at pinalawak ang scholarship sa high school at college. lubhang matagal ang pag-aaral ng kolehiyo at abot-langit ang gastos ng pamilya ng estudyante upang mamintini ng pag-aaral nito, sa kabila ng tulong ng KKFI sa pagbabayad ng tuition at pagbibigay ng kaunting daily allowance. Ngunit Bilang tugon sa katotohanang ito, naghanap ang KKFI ng paraan upang mabigyan ng oportunidad ang kabata- an upang makapag-aral at makapag- trabaho agad. Kaya nga't sinimulan nito ang programang Training for Em- ployment o T4E. Ang programang ito ay naglalayong turuan ng kasanayang pang-teknikal ang mga kabataang may sapat nang edad upang magtrabaho. Tinutulungan sila hindi lamang sa tu- ition kundi sinasagot din sa simula ng Kapatiran ang mga gastusin nila ha- bang sila ay nag-aaral at nag-o-on-the- job training. Oo nga't pinagsisikapang tugu- nan ng KKFI ang pangangailangang pang-edukasyon ng mga bata at ka- bataan mula pre-school hanggang high school, kolehiyo, technical-vocational at maging hanggang sila'y magkatra- baho. Ibang Suliranin, Ibang Kasagutan Ngunit sa gitna ng lahat ng pag- sisikap ng KKFI na makatulong, marami pa ring kabataan na tinutulungan ng institusyon upang makatapos ang hindi nakapagpapatuloy ng pag-aaral. Bakit? Sa maraming pagkakataon ay ang pangkabuhayang kalagayan, sa madaling sabi ay kahirapan, ng pamilya nila ang malaking balakid. Walang kakayahan ang mga ma- gulang na suportahan ang kanilang mga anak na makapagtapos ng pag- aaral dahil wala silang pinagkakaki- taan. Mayroon may ay kulang ito. Oo nga't kailangan pa nilang pagtraba- huhin ang kanilang mga anak na sana'y nag-aaral pa. Totoo nga ang kasabihang, "It takes a community to raise a child." Oo nga't kailangan patatagin ang komu- nidad, lalong-lalo na ang pamilya, na sumusuporta sa mga kabataan upang matiyak ang paglago nila bilang miy- embro ng lipunan. Posible kayang may iba pang suli- ranan na kailangang tugunan muna ng KKFI bago mangyari ang nais nito - ang pagtatapos ng pag-aaral ng mga ka- bataan? Hindi kaya na ang ang kakaya- han ng pamilya ang dapat patatagin upang ito ay maging taga-suporta at hindi ang balakid tungo sa pag-abot ng ambisyon ng mga kabataan? Bagong Direksyon Ang mga tanong na ito ang nag- patatag sa desisyon ng KKFI na, oo nga, panahon na upang tutukan nito ang pangangailangan sa edukasyong pan- gkabuhayan para sa mga magulang, ibang may-gulang na kasapi ng pamilya at ang mga kabataan mismo. Alam natin na malaki ang pan- gangailangan ng mga maraming komu- nidad na masolusyunan ang isyu ng ikabubuhay. Araw-araw itong sakit ng ulo ng mga may responsibilidad na bu- hayin ang pamilya. Ngunit hindi dole-out ang kasa- gutan. Hindi nga ba't ito na ang naging paraan noong 1980s at 1990s? Ngunit ano ang kinahinatnan ng metodolohi- yang ito? Nakaalwan ba ang mga na- gigipit? Nasolusyunan ba ang suliranin na kahirapan? Naniniwala ang Kapatiran sa katotohanang, "Bigyan mo ng isda ang isang tao at hindi siya magugutom sa loob ng isang araw; ngunit kung siya ay tuturuan mong mangisda, hindi na siya magugutom habambuhay." Ito ang lohika ng mga gawaing pinagkakaabalahan ng Livelihood Pro- gram ng Program Department. Tinutu- ruan ang mga mag-aaral ng kalayaan mula sa nakasasakal na kahirapan ng isang ekonomiyang Third World tulad ng Pilipinas. Positibong Aksyon Tunay ngang dapat na mag- adbokasya tungo sa isang sistema ng lipunan kung saan walang napakama- hirap sa puntong ang isang pamilya ay walang makain at walang kakayanang paaralin ang miyembro nito na dapat ay nasa paaralan, hindi sa kalsada o sa basurahan o isang sweatshop upang kumita ng kahit kakarampot lamang. Ngunit higit sa pagpoprotesta o pagrereklamo sa kaawa-awang ka- lagayan ay kailangan ang mga positi- bong hakbangin upang matugunan ang mga kasalukuyang suliranin tulad ng pagkain, tirahan at suporta sa pag- aaral ng mga kabataan. Edukasyon rin ang kasagutan - edukasyong pangka- buhayang. Naniniwala ang KKFI na ninanais ng Diyos na mabuhay ang mga tao nang sagana. Ito ang motibasyon sa paglulunsad ng ikalawang KKFI Liveli- hood Congress sa ika-9 ng Oktubre 2017. Mula sa iba't ibang lungsod ng Kalakhang Maynila, Pulilan sa Bulacan, Montalban at Cainta sa Lalawigan ng Rizal, humigit-kumulang na 100 kina- tawan ng mga naturuan ng Livelihood Program ng KKFI ang dadalo upang pag-usapan kung paano lalong mapa- paunlad ang kani-kanilang kalagayang pangkabuhayan. Isang tunay na napapanahong ga- wain. Ang Daily Bread ay isa sa mga proyektyong pangkabuhayan ng mga gradwet ng livelihood training. 11
Inalay Niya ang Kanyang Talento sa Lahat ni Glenda B. Gutierrez Si Ate Lilia Omes Bejer ay dating lider ng mga maralita at health educator ng Zone One Tondo Organization (ZOTO) mula taong 1974 hanggang1986. Sila ng kanyang unang asawa ay mga punong lider ng ZOTO noong panahon ng Batas Militar ng rehimeng Marcos. Bilang isang health educator, siya ay nagtaguyod ng Community Health Program. Siya ay nag-aral sa Sta. Rita College upang maging nursing aide at naging bihasa sa tuberculosis control. Cojuangco Aquino si Ferdinand Edralin Marcos bilang pangulo ng Pilipinas at bumalik umano ang tinatawag nilang "demokrasya," lumipat ng trabaho si Ate Lilia sa Urban Missionaries of the Philippines bilang isang "health coordinator." Siya ang namahala sa Urban Missionary Health Program. Upang lalong mahusay na magampanan ang kanyang tungkulin, nag-aral siya ng "Hilot Wellness" at "Shiatsu," mga uri ng alternatibong panggagamot. Sabay nito ay ang pagiging Program Director niya ng ZOTO. ng Department of Health (DOH) at ika-siyam na siya ay nagtamo ng pinakamataas na score. Sadyang mayaman sa kaalaman at karanasan sa tradisyonal healing si Ate Lilia. Siya ay bihasa sa Hilot Wellness, isa ito sa kanyang itinuturo sa kursong Naturopathy sa KKFI. Ayaw man niya at hindi sinasadya, nasundan niya ang yapak ng kanyang isang manghihilot ngunit ina, na walang pormal na pagsasanay at sa karanasan lamang natuto. Sa kabilang banda, si Ate Lilia siyentipikong sa ay naniniwala pagsasanay. Kaya patuloy siyang nag- aaral at dumadalo sa mga training. Pati nga alternative medicine ay inaral niya. Sa edad na 63, siya ay nag-aaral pa rin ng Training Methodology 1 (TM1) sa Manila International Skills (MISA) na accredited Academy ng Technical Education and Skills Development Authority (TESDA). Dahil magaling, marami ang naghahanap ng serbisyo ni Ate Lilia bilang isang therapist. Bukod dito ay mahusay siyang guro. Marami siyang naturuan ng massage therapy na ngayon ay trainor na rin. Si Ate Lilia habang nagtuturo ng massage therapy. Ako ay isa sa mga nakaranas ng massage therapy at talaga namang nagiginhawaaan ako at gumagaling ang karamdaman. "Naaalala ko ang takot na naramdaman ko noong 1978. Di ko maipaliwanang ang kabog ng aking puso," kuwento ni Ate Lilia. Nawala umano ang kanyang asawa. Sinundo daw ng dalawang lalake. "Nagtanong ako sa aming mga kasamahan pero di nila alam kung nasaan," aniya. "Kinagabihan sinundo kami ng aking mga biyenan. Alam na pala nila ang nagyari pero di sinabi sa akin. Sa morgue na kami dinala" Kalaunan, siya ang naging kabahagi ng Rural Health Program at nag-aral ng kursong "Massage Therapy." Noong 1991, nais pa niyang mapalawak ang kanyang karanasan at kaalaman kaya siya ay lumipat sa Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI), na ka-partner ng ZOTO, bilang "Socio-Economic Officer." Siya ay namahala sa pakikipag-ugnayan sa Kongreso ng Pagkakaisa ng mga Maralitang Lungsod (KPML) at sa Samahan ng Maralitang Nagtitinda sa Fabella (SAMANA-FA). Tunay nga na siya ay may kamay na nakakapagpagaling at kagalingan sa pagtuturo na nagpapaangat ng buhay ng kanyang estudiyante. Di malaman ni Ate Lilia kung ano ang gagawin niya. Siya ay 25 taong gulang lamang noon. Ang panganay niya na si Celia ay isa't kalahating taon at ang bunsong si Abel ay sanggol pa lamang. Binigyan siya ng trabaho sa St. James Academy ng mga madre. Nang mapalitan ni Corazon pakikipag-ugnayan niya sa Augustinian Missionaries, siya ay natuto ng "acupressure" at "pranic healing." Tumulong siya sa pagpapatatag ng alternative healing. Dahil sa Noong 1999, siya ay kumuha ng licensure exam sa massage therapy Si Ate Lilia habang nagtuturo ng footscrub at foot massage. 12
Likas ang Kabutihan ni Glenda B. Gutierrez "Sa Kapatiran ko naramdaman ang pagmamahal na di binigay ng aking pamilya," ayon kay Antonio B. Almonte, 60, na mas kilala sa katawagang "Leslie," ang guro ng kursong "cosmetology" ng Kapatiran- Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI). Malungkot niyang ibinahagi na bata pa lamang siya ay bugbog at tadyak ang ipinaramdam ng kanyang ina at mga kapatid sa kanya. Iyon walis-tingting. Dahilan ito upang siya ay maglayas. Pumunta siya sa isang kapitbahay na si Aling Maring at namasukan bilang isang kasambahay. Ngunit nagpatuloy ang hirap sa buhay. Hindi maganda ang kanyang karanasan bilang kasambahay. Gusto niyang gumanti sa mga nagpahirap sa kanya. Nagalit siya sa Diyos kung bakit pinahintulutan niya itong mangyari. Ngunit may nakilala siyang isang Si Teacher Leslie Almonte ay nagtuturo sa Malolos, Bulacan ng tamang pagrebond ay dahil hindi tanggap ang kanyang kasarian. Kahit anong pagsisilbi niya sa mga kapatid ay di niya naramdaman ang kanilang pasasalamat. Kahit siya ang gumagawa ng lahat ng gawaing bahay, kahit nagpapakahirap siyang kumita sa murang edad, hindi niya naramdaman ang pagmamalasakit sa kanya. "born-again Christian" na nagturo sa kanya na huwag magtanim ng galit. At unti-unti gumaan ang kayang kalooban. Nagtrabaho siya sa isang parlor at unti-unting natuto ng mga kasanayan sa larangan ng cosmetology. Lalong nagkakumpiyansa si Leslie nang pinag- aral siya ng kanyang amo hanggang maging bihasa siya sa cosmetology. Naulila siya sa edad na walo at siya ay nagpalipat-lipat sa bahay ng mga kapatid. Sa murang edad na 10, siya ay naging kargador sa palengke. Sa tanghali, siya ay naglalaba. Ang lahat ng kita niya ay napupunta sa kanyang hipag. Hindi siya isinasabay sa hapag- kainan at nakakakain lang siya ng mga tira nila. Ang naalala niya ay ang sakit na naramdaman sa kamay ng hipag dahil lamang sa isang nawawalang isang kamag-anak na tumira sa P. Paredes Street, tapat ng compound ng Kapatiran. Naging customers niya ay sina Ma'am Mercy Salvador, Supervisor, at Ma'am Executive Atuel, Priscilla Director ng Kapatiran. Hinikayat siyang pumalit sa nag- resign na guro ng c o s m e t o l o g y . Noong una ay Naanyayahan siya ng Si Teacher Leslie at Teacher Ana Martin, volunteer massage therapy trainor ayaw niya pero noong lumaon ay napa- oo na rin siya. At dito nga sa Kapatiran nakita ni Leslie ang pamilya na buong buhay niyang hinahanap-hanap. Siya ay minahal ng mga opisyal at ka- manggagawa ng Kapatiran. Kasi naman ay tunay na mabait at talentado ni Leslie. Isang patunay na sadyang mabait si Leslie ay ang pagtustos niya ng mga gastusin sa ospital noong nagkasakit ang kanyang kuya at ate, ang mismong mga taong nagpahirap sa kanyang buhay. Ngunit imbes na gumanti o hindi pansinin, sinuklian sila ni Leslie ng pagmamahal at kabaitan. Kahit mga taong di niya kaanu- ano ay kanyang tinutulungan. Siya ay isang guro na may malasakit. Kung may estudyante siya na walang pambili ng gamit ay pinapahiram niya sila. May mga pagkakataon ng nag-aabono siya ng mga pangangailangan ng mga ito sa kagustuhan niyang matuto sila. Ayon sa kanya, masaya na siya sa tuwing nagpapasalamat ang kanyang estudyante at mga taong natulungan. Marami ang nagsasabi sa kanya na unahin muna ang sarili ngunit likas sa kanya ang magbigay. Tunay nga na ang kabutihan niya ay likas at para sa lahat. Ang mga salitang "Salamat, Sir" ay sapat na para kanya. Masaya na siya na maging inspirasyon at gabay sa iba upang makamit nila ang mas maayos at magandang buhay. 13
14 The Mother in You by Christian Love Daroy-Gagno You always have the strength To climb the ladders and conquer the mountains To do the moves and dance the sorrows away Sing for love and laugh for joy every single day You always have something to say To guide those who go astray The pieces of advice you generously give From life experiences and the values you lived You always extend your hand To embrace a student, a friend, a loved one To bless somebody through a prayer To let them know you truly care We give thanks for the gift of you We are grateful that you always do The calling that God gave you Thank you for the Mother in You. Happy 60th Birthday Mommy Eda! We Love you! (This poem is a tribute to Mommy Eda Acierto, KKFI Dormitory Manager, who recently celebrated her 60th birthday on September 25, 2017. She served from July 1999 and will retire on October 30, 2017.)
MGA TIPO NG NEGOSYONG MAAARI MONG PASUKIN 1. SINGLE PROPRIETORSHIP Ang "single proprietorship" ay isang negosyo na pag-aari ng isang indibiduwal. Dahil dito, buong-buo ang kanyang kontrol sa kanyang negosyo. Maaari niya itong patakbuhin sa paraan na nais niya at walang karapatan o awtoridad ang sinuman maliban sa kanya ang maaaring kumwestyon sa kanya. Dahil dito, sa kanya mapupunta ang lahat ng ganansya o kita ng kanyang negosyo at walang karapatan ang sinuman na makihati dito. Gayundin, siya lamang ang masisisi kung malulugi ang negosyo. naman, ang isa o higit pa sa mga partner ay may unlimited liability ngunit may ilan ding partner ang magka-liability nang hanggang sa halaga ng kanilang kontribusyon sa negosyo lamang. Ang partnership na may higit sa P3,000.00 ang capital ay kailangan magparehistro sa Securities and Exchange Commission (SEC). Binubuwisan ang partnership na gamit ang kompyutasyon para sa korporasyon. 3. KORPORASYON Ang korporasyon ay isang Naglalaro ang bilang ng mga "incorporator" o mga unang kasapi ng korporasyon mula lima hanggang 15 at bawat isa ay kailang may pag-aaring "share" kahit isa lamang. Inirerehistro ang korporasyon sa Securities and Exchange Commission o SEC. 4. KOOPERATIBA Ang kooperatiba ay isang negosyo na pag-aari ng mga indibiduwal na pinagbubuklod ng iisang interes. Sila ay boluntaryong nagsama-sama upang makatupad ng isang pinagkaisahang obhetibong pangkabuhayan at panglipunan. Ang "proprietor" o may-ari at ang kanyang negosyo na "single proprietorship" ay tinitingnan bilang iisang "taxpayer" o nagbabayad ng buwis. Hindi hiwalay kundi iisa lamang ang Taxpayer Identification Number (TIN) ng proprietor at negosyo niya at bubuwisan siya nang iisa. Sa pagsisimula, kailangang mag- apply ang "single proprietorship" ng "business trade name" at kailangan itong magparehistro sa Department of Trade and Industry (DTI). 2. PARTNERSHIP Ang "partnership" ay isang negosyo na pag-aari ng dalawa o higit pang indibiduwal or mga "partner." Sa ilalim ng Civil Code of the Philippines, ang isang partnership ay tinuturing na isang "juridical person" kaya't ang partnership ay may hiwalay na "legal personality" sa mga may-ari. negosyo na pag-aari ng mga shareholder, ma maaaring isang aktwal na tao o isang "juridical person" o isang kolektibong rehistrado bilang isang taxpayer. Ang korporasyon ay nabubuo sa ilalim ng Corporation Code at ito ay pinangangasiwaan ng SEC. Tulad ng partnership, ang korporasyon ay hiwalay na personalidad at kaiba sa mga stockholder nito. Ang liability ng isang shareholder ng korporasyon ay hanggang sa halaga lamang ng kapital na ipinasok niya dito. Hindi siya obligadong magbayad ng utang ng korporasyon na lampas dito. Pinupuno nila ang kinakailangang kapital sa paraang "equitable" at "fair." Ibinabahagi ang kita ng kooperatiba sa mga miyembro nito nang wasto at makatarungan ayon sa tanggap na prinsipyo ng kooperatiba. Ang kooperatiba ay demokratiko. Pinamamahalaan ito ng mga taong inihalal o itinalaga sa paraang pinagkasunduan ng mga kasapi. Ang botohan dito ay ayon sa "one- member-one-vote principle." Ang mga partnership ay maaaring maging "general partnership" o "limited partnership." Sa general partnership, ang mga may-ari ay may "unlimited liability" sa mga pagkakautang at mga obligasyon ng negosyo. Sa limited partnership Ang United Laboratories Inc. (Unilab) na partner ng KKFI ay isang ehemplo ng korporasyon 15
16 Kalinga ng Kapatiran (Pagpupugay sa mga Massage Therapist) ni Christian Love Daroy-Gagno Ang sakit ay hindi pang-indibidwal na dalahin lamang Damay ang pamilyang kinabibilangan Apektado din ang komunidad na ginagalawan Ito ay alalahanin ng ibang mamamayan Ang may sakit, inaalagaan Inaaruga, kinakalinga hangga't sa makakaya Ibibigay lahat ng lakas, kahit ang laman ng bulsa Maibigay lang ang karampatang lunas at ginhawa Sa kabilang banda, paano naman ang nag-aaruga? Tao din naman sila Napapagod, naaupos, at minsan ay nais nang sumuko Ngunit patuloy paring lumalaban para sa malalapit sa puso Kaya naman nais ding ipaalala Ng mga organisasyon na nagsama-sama Upang sa mga nag-aaruga ay iparamdam Na sila rin ay mahalaga, may halaga at dapat ding pahalagahan Sa pakikipagtulungan sa Unilab Ang Kapatiran ay nakiisa sa pagkaloob ng KALINGA Mga kamay na nagbigay ng HAPLOS NG PAGMAMAHAL At tengang nakinig sa sa mga tuwa, hinaing at dasal Maliit na bagay kung iisipin Ngunit sa mga munting bagay may naipaparating Tulad ng paghipo sa laylayan ng damit ni Hesus Sa gitna ng madla, ang kapangyarihan at pag-ibig Niya ay lubos Kaya nais naming pasalamatan Ang lahat ng nag-aaruga sa mga nangangailangan Kayo ang gamot ng inyong mahal sa buhay Saludo po kami sa inyo, kami ay nagpupugay! Ang Kaagapay sa Paglingap (KALINGA) ay programa ng United Laboratories Inc. (Unilab), Lighthouse Bible Baptist Church, Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI), Philippine Alliance of Patient Organization (PAPO) at mga Camillian Fathers para sa "carers" ng mga may sakit.
Ang Mabubuting Nagawa ng Kapatiran sa Akin ni Axel Suplito Mendoza Hunyo 2016 nang magsimula akong pumasok sa Alternative Learning Sys- tem (ALS), isang programa ng Depart- ment of Education para sa mga tumigil sa pag-aaral ngunit ibig ipagpatuloy ito, humabol na makatapos ng elementa- rya or high school at ma-integrate muli sa pormal na pag-aaral sa eskwelahan . Mabuti na lamang at dinala ng Kapatiran-Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI) ang ALS sa Tondo, Maynila kung saan ako nakatira. Napag-alaman kong yayaan ng National Certification II (NC II) ng TESDA. Ginusto kong magkaroon ng kasanayan sa pagmamasahe upang madagdagan ang kaalaman at kita. Ibig kong makatulong sa aking mga magu- lang. Kasunod nito, sa buwan ding iyon, ay dumalo ako sa training ng mga mag- tuturo ng mga bata sa summer school na ang tawag ay LikhAral (kumbinasyon ng "Likha" at "Aral"). Ito ang ber- syon ng Kapatiran sa Vacation Church School ng United Meth- odist Church upang may kapaki-pakinabang na magawa ang mga bata ng mga komunidad at kapilya tuwing tag-araw. Bukod sa Tondo, ang LikhAral ay ginanap rin sa compound ng Kapati- ran sa P. Paredes Street, Sampaloc at sa Manila North Cemetery. Marami akong natu- tunan sa training at sa mismong pagtuturo ko mismo sa area kung saan kami ay itinoka. Si Axel (kaliwa) habang nagtuturo sa LikhAral sa Manila North Cemetery. Noong Hulyo 20 naman ay isa pang di-makakalimutang karanasan ang pinagdaanan ko. Ika- 67 anibersaryo ng KKFI noon at ako, kasama ang mga kapwa ko estudyante ng ALS at mga iskolar ang nakasali sa patimpalak ng pagsayaw. itinanghal na Kami ang sa salamat kampeon, Panginoon! Napakasaya namin! mayroon pa pala akong pag-asang makapag-aral muli at maipagpatuloy ang aking pangarap sa buhay. Noong ika-29 ng Hulyo ng taon ding iyon, naglakas-loob akong sumali sa idinaos na acquaintance party ng KKFI para sa mga mag-aaral ng ALS. Masaya ako dahil iyun ang una kong acquain- tance party. Naka-rekord na ito sa talaan ng buhay ko. Memorable ito sa akin. ng aming buhay. Marami akong natutunan sa care group - kung paano maging lider-kabataan, kung isang isang responsableng paano maging kuya sa mga nakababata sa akin, kung paano magmahal at mahalin, tumanggap at tanggapin, at umintindi at intindihin. Nabago ang buhay ko. Dahil sa care group, nalaman ko kung sino talaga ako. Natagpuan ko ang aking passion - ang tumulong sa mga kabataang nahihira- pan at nalulungkot sa kanilang buhay. Binigyan ako ng care group ng pagkakataon matutunan kung paano makipag-ugnayan sa ibang kabataan na tulad ko. Dati ay nahihiya akong magsalita at mag-share sa maram- ing tao, ngunit ngayon, dahil sa care group, lumakas ang loob ko na ilabas ang lahat ng lungkot at bagabag sa ak- ing puso. Habang lumilipas ang mga araw at linggo, napapalapit kami sa Panginoon. Lumalalim ang aming relasyon sa Kanya at sa isa't isa. Ibinabahagi ko ang mga natututunan ko sa aking pamilya. Alam ko na ganito rin ang ginagawa ng mga kasama ko sa kani-kanilang pamilya. Dahil sa care group, sa mga pagsa- sanay at mga karanasan ko na dulot ng Kapatiran, natagpuan ko ang aking sarili, ang aking direksyon sa buhay, at, higit sa lahat, ang Panginoon. Mabu- hay ang Kapatiran! Pag-abot ng buwan ng Oktubre ay ginanap ang tatlong-araw na "Youth Lead, Educate, and Advocate for De- velopment" (Y-LEAD) ng Kapatiran pa rin. Sumali ako at napili rin akong mag- ing isang "youth leader" nito. Nitong nakaraang Abril, ay nag-en- rol ako ng Massage Therapy na liveli- hood training pa rin ng KKFI. Salamat sa Panginoon at nakapasa ako at nabi- Noong buwan ding iyun, ay nabuo ang "care group" na kinabibilangan ng mga estudyanteng ALS iskolar. Sobrang saya at ang naramdaman ko dahil sa pagkakaroon ng care group. Dito ay malaya nakakapag- kaming bahaginan ng mga kwento Si Axel (kanan) kasama ang kaklase sa ALS na si Alain Canlas at guro sa massage therapy na si Teacher Lilia Bejer. 17
Mapalad na Kabataan ni Margoh Bronzal Dela Paz Isa ako sa mga iskolar ng Kapat- iran-Kaunlaran Foundation Inc. (KKFI) mula pa noong 2015 sa Alterntive Learning System o ALS bilang mag- aaral sa sekondaryong antas. Sa kasa- lukuyan, pinag-aaral pa rin ako ng KKFI sa kolehiyo. Kami ng mga kap- wa ko iskolar ay isinali ni Ma'am Nancy C. Nicolas, Executive Di- rector ng KKFI, bilang isang grupo na sasayaw sa gaganaping ika-67 ta- ong anibersaryo nitong ika-20 ng Hulyo, 2017. Ito ay kumpetensya ng pagandahan ng presen- tasyon sa pagsayaw. maayos. Hindi madali para sa amin ang pageensayo. Kung minsan ay hindi kompleto ang mga miyembro ng grupo dahil may kanya-kanyang iskedyul sa eskwelahan. Gayunpaman, walang bu- mitaw. Kahit na ginagabi na ng pag-uwi nilang paggalaw. Bukod pa roon ay ka- hit magkaka-iba ang kanilang edad ay masasabi kong mahusay sila. Ang mga senior citizens ng Day Center ang sumunod dito na kuntodo naka-costume pa ng dekadang 60s, tunay na natuwa ang lahat sa kanilang Pag- presentasyon. katapos ay ang Re- source Development Department (RDD) na- man ang nagpakitang- gilas sa pamamagitan ng mga indak pang- 1970s. Nagulat din ang lahat sa husay ng mga taga-Admin nang binuhay nilang muli ang mga dance steps ng 1980s. Limang grupo ang naglaban-laban, kabi- lang dito ang mga kawa- ni ng KKFI. Mga usong sayaw sa ibang 1950s dekada - mula hanggang 1990s - ang gagawin. Kami ang hul- ing sumayaw (1990s ang sa amin). Ewan ko kung halata, pero kabado at nahihiya kami. Ganoon pa man, ibinigay naming ang lahat ng aming makaka- ya. Masaya kami nang matapos namin ang aming presentasyon nang maayos. Nakita ko na nagustuhan ng mga manunuod sa aming ipinamalas na abi- lidad sa pagsayaw. Labis itong ikinatu- wa ng aming grupo. iba't Ang mga kampeon sa dance competition na grupo ng ALS learners at iskolars. Nang malaman ko na sasayaw kami ay medyo kinabahan ako dahil unang pagkakataon ko itong gagawin sa harapan ng mga tao. Alam kong kabilang dito ang mga kasapi ng Board of Trustees. sa bahay ay pinagtiyagaan naming ang pagpapraktis. Hindi kami sumuko. Sa loob ng isang buwan ng pagsa- sanay ay unti-unting naging maayos ang aming pagsasayaw. Tuloy na napagbi- biruan naming amin na ang first prize. Malinis at magaling na kasi kaming sumayaw, natatawa naming nasasabi. Subalit talagang biro lamang namin iyonn sapagkat alam naming hindi magpapatalo ang ibang grupo. Sabi ko sa sarili ko: "Hindi baleng kulelat kami, ang mahalaga ay naipakita namin ang kakayahan namin sa mga espesyal na bisitang manonood." Pero nasabik na rin ako pati na ang mga kapwa ko iskolar nang mala- man namin na sa amin ang mga sayaw noong 1990s. "Alam natin ito!" sabi namin, excited. Nang malaman naming may malaking premyo ang mananalo, lalong lumipad nang matayog ang kasabikan naming. Napanood ko ang lahat ng grupo at ayon sa aking personal na hatol, ang grupong 1950s ang nakasungkit ng un- ang pwesto. lamang kami," sabi nang walang halong lung- kot o panghihinayang. "Malamang, ikalawa Hindi naging madali sa akin ang pagpapraktis ng sayaw. Hindi talaga ako marunong sumayaw. Hirap akong sundan ang mga itinuturong dance steps. Hindi ko rin alam ang tamang pag-pitik ng paa't kamay. Maging sa paggiling ng baywang, ay di ko ma- hanap ang tamang tiyempo. Ilang sandali pa ang lumipas at oras na ng paghahayag kung sino sa mga grupo ang nakakuha ng kung anong pwesto. Unang tinawag ang Day-C. Masaya na rin ang mga miy- embro nito. Halatang masaya na sila na kabilang sila sa nakapagbigay ng kaligayahan sa mga dumalo ng aniber- saryo ng KKFI. Nakita ko kung gaano ang pagpa- pahalaga at pagmamahal ng mga tao sa anibersaryo ng KKFI. Siyempre, tu- mulong ang mga iskolar sa mga gawain at paghahanda sa espesyal na araw na iyon. Nang magsimula na ang pro- grama ay nag-umpisa na rin akong ka- bahan. Unang sumayaw ang grupo ng Program Department na 1950s dance steps ang ipinakita. Ako ay lubhang hu- manga dahil sa galing at sabay-sabay Salamat kay Kuya Pio Llenado, ang aming instraktor sa pag sayaw, da- hil kung hindi sa mahusay at mapag- pasensyang pagtuturo tuwing Lunes at Miyerkoles sa loob ng ilang linggo ay hindi kami nakapag-sayaw nang Nagulat ako nang ang akala kong magiging kampeon ang sumunod na tinawag. Lalo tuloy akong kinabahan. "Baka kami na ang susunod na ta- tawagin," bulong ko sa sarili. 18
Inanunsyo ang grupong 1980s bi- lang ookupa ng ikatlong pwesto. Dala- wang grupo na lamang ang natira at isa kami sa mga ito! Sa gitna ng di magkamayaw na pagsigaw dahil sa excitement at in-an- nounce ang nagwagi ng ikalawang pu- westo - ang grupong 1970s. Kami ang kampeon! Gulat na gulat kami ng aking mga kasama! Hindi namin ito inaasahan. Labis-labis na saya ang naramdaman namin sa pagkakataong iyon. Salamat, KKFI! Salamat sa panel of judges na ang tatlong miyembro ay mga kasapi ng KKFI. Isa akong pinagpalang kabataan, hindi dahil sa nanguna sa sayawan, kundi dahil sa isa ako - o kaming mga iskolar - sa mga naging parte ng buhay ng KKFI. Mapalad ako dahil sila ang ika- lawa kong pamilya. Mapalad ako dahil mayroon akong KKFI na nagbigay sa akin ng oportunidad upang mapalago ko ang aking sarili. Mapalad ako dahil mayroon akong KKFI na patuloy na su- musuporta sa akin upang mas lumago ang aking kaalaman hanggang sa patu- loy na maging mabuting tao at patuloy na mangarap upang maabot ang nina- nais sa buhay. Mapalad ako nang sobra at labis- labis kong ipinagpapa-salamat dahil nakilala at nailapit ako sa Diyos. Kaya naman masasabi kong lubos akong pinagpala. Sobrang ipinagpapa-sala- mat ko sa Diyos at sa KKFI! 19
f o r y o u r r e s p o n s e t o d a y 20 f a m i l y a n d t h e w h o l e c o m m u n i t y . A F i l i p i n o c h i l d i s w a i t i n g B e a d o n o r a n d l e a v e l a s t i n g i m p r i n t o n t h e c h i l d , h i s o r h e r a b l e F i l i p i n o c h i l d r e n w i t h a b e t t e r c h a n c e t o a b r i g h t f u t u r e . Y o u r c o n t r i b u t i o n t o e d u c a t i o n w i l l p r o v i d e a t r i s k a n d v u n e r - l a r e s u p p o s e d t o b e i n s c h o o l s t u d y i n g . G e n e r a l w w w k a p a t i r a n - k a u n l a r a n o r g / d o n a t e . . B o a r d o f G o b a l l M n i s t r i e s i ( G B G M ) A d v a n c e L S a v i n g A c c o u n t 0 1 5 1 - 0 1 2 5 - 3 1 o r t h r o u g h t h r o u g h B a n k o f t h e P h i l i p p i n e I s l a n d s i n k I n t h e P h i l i p p i n e s , m a n y c h i l d r e n a r e f o r c e d t o w o r k w h e n t h e y K A P A T I R A N - K A U N L A R A N F O U N D A T I O N I N C . D o n a t e a n d c h a n g e l i v e s n o w . S h a r e y o u r b l e s s i n g s a n d d o n a t e t o