Healthy Teeth for Life fact sheet Mga sugat sa bibig Ang mga sugat sa bibig ay maaaring sanhi ng impeksyon, pinsala o kanser sa bibig. Ipinapaliwanag ng fact sheet na ito ang ilang karaniwang sugat sa bibig, ang kanilang mga sintomas at paggamot. Mga impeksyon sa bibig at ulser Ang mga cold sore (herpes simplex) ay kadalasang nangyayari sa labi at dila, ngunit maaari ring mangyari sa mata, ilong at kamay. Ang mga sugat ay nakakahawa kapag ang mga ito ay bukas at tumutulo. Mabibili ang mga cold sore ointment mula sa mga parmasya at maaaring magpapagaan sa paghihirap. Ang thrush (candidiasis) ay isang fungal infection na sa simula ay nagpapakita ng mga pulang bahagi sa loob ng bibig. Habang lumalago ang thrush, maaaring lumitaw ang isang puting matuklapin na patong. Ang patong na ito ay madaling mapupunas, na iniiwan ang mga tisyu sa ilalim na mukhang 'hilaw'. Ang mabuting kalinisan, tulad ng paghuhugas ng kamay at hindi pagbabahagi ng mga kagamitan sa pagkain ay makakatulong na maiwasan ang pagkalat ng impeksyon. Kumunsulta sa doktor o dental practitioner para sa payo at paggamot. Ang angular chelitis ay maaaring sanhi ng fungal at/o bacterial infection, mahinang nutrisyon o mga kakulangan sa pangangga ng sakit. Lumilitaw ang angular chelitis bilang bitak, pulang crusting (matigas na panlabas na patong) sa mga sulok ng bibig na madalas dumudugo kapag ibinuka ang bibig. Ang pagpapanatiling basa ng mga labi gamit ang lip balm, pagsasagawa ng mabuting kalinisan ng bibig at pag-inom ng maraming tubig ay makakatulong na maiwasan ang impeksiyon. Kumunsulta sa doktor o dentista para sa payo at paggamot. Ang primary herpetic gingivostomatitis ay isang lubhang nakakahawa na impeksyon mula sa virus. Nagdudulot ito ng lagnat, pagkamayamutin, pananakit ng ulo, pananakit sa paglunok at pamamaga ng lymph glands. Sa loob ng ilang araw, ang bibig at gilagid ay nagiging masakit at lubhang namamaga. Ang mga dilaw na sugat na puno ng likido ay nabubuo, pumuputok at bumubuo ng mababaw, magaspang at napakasakit na mga ulser na natatakpan ng kulay-abo na balat. Kumunsulta sa doktor o dentista para sa payo at pagpapagamot. Ang trench mouth (acute necrotising ulcerative gingivitis) ay lubhang masakit. Lumilitaw ito bilang mga dilaw-puting ulser na madaling dumudugo. Bagama't sanhi ng hindi magandang oral hygiene, ang stress at paninigarilyo ay kadalasang nagdaragdag. Kasama sa mga sintomas ang namamaga na lymph glands, lagnat at pagkapagod, lasa ng metal at ang pakiramdam ng pagbabatak ng mga ngipin. Kumunsulta sa doktor o dentista para sa payo at paggamot. Ang mga dental abscess ay mga pamamaga na puno ng nana na sanhi ng impeksyon sa loob ng ngipin, impeksyon sa gilagid at/o trauma sa isang ngipin. Madalas na masakit ang mga ito, ngunit hindi palagi. Ang mga abscess ng ngipin ay maaaring magdulot ng pamamaga ng mukha at/o paglaki ng mga lymph glands. Sa mga bihirang kaso, ang mga abscess sa ngipin ay maaaring magdulot ng mas malawak na impeksiyon at maaaring nakakamatay. Para sa mga abscess ng ngipin: Ang katamtamang pananakit ay maaaring kontrolin ng over-the-counter na gamot sa pananakit. Dapat itong inumin sa karaniwang paraan at hindi ilagay sa mismong abscess. Gumamit ng malamig na compress upang makatulong na makontrol sa pamamaga. Last reviewed June 2024 Page 1 of 3
Healthy Teeth for Life fact sheet Maaaring ireseta ng antibiotics upang mabawasan ang impeksiyon. Gayunpaman ang abscess (bukol) ay hindi gagaling nang sarili at ang antibiotics ay hindi magpapagaling sa pinagmulan ng impeksiyon. Kumunsulta sa isang dentista para sa pagpapagamot. Sa kaso ng pamamaga ng mukha, kumunsulta sa isang doktor o dentista kaagad. Ang hand foot and mouth disease ay isang lubhang nakakahawa at karaniwang sakit sa pagkabata. Kasama sa mga sintomas ang mga paltos sa loob ng bibig, gayundin sa mga kamay at paa. Ang mga batang may hand, foot and mouth disease ay maaaring may lagnat, matamlay at maaaring walang ganang kumain sa isa o dalawang araw. Ang mga paltos ay maaaring tumagal ng pito hanggang 10 araw at nakakahawa habang naglalaman ang mga ito ng likido. Hayaang matuyo nang natural ang mga paltos. Huwag butasin ang mga paltos. Kumunsulta sa doktor o dentista para sa payo at paggamot. Ang mabuting paghuhugas ng kamay ay makakatulong na maiwasan ang pagkalat ng impeksyon. Ang mga kamay ay dapat hugasan ng sabon at tubig nang hindi bababa sa 15 segundo at matuyo nang lubusan bago humawak ng pagkain, pagkatapos pumunta sa banyo at/o magpalit ng lampin. Mga pinsala sa bibig Ang pagdurugo at trauma sa labi, pisngi o gilagid ay dapat tratuhin tulad ng sumusunod: Lagyan ng malinis na bendahe o nakatuping panyo ang sugat at lagyan ng idiin nang mahigpit. Umupo at panatilihin ang presyon nang hindi bababa sa sampung minuto. Huwag humiga ng patag. Kung hindi makontrol ang pagdurugo, humingi ng agarang medikal na atensyon. Maglagay ng malamig na compress para maibsan ang pamamaga at pananakit. Humingi ng payo at pagpapagamot mula sa isang doktor o dentista upang matiyak na ang iyong mga ngipin at bibig ay sinusuri para sa mas malubhang pinsala. Ang pagmumog ng maligamgam na tubig-alat (kalahating kutsarita ng table salt sa isang tasa ng maligamgam na tubig) ay maaaring gawin pagkatapos makontrol ang pagdurugo. Babawasan nito ang panganib ng impeksyon at makakatulong sa pagpapagaling. Ang isang makagat na labi o pisngi ay maaaring mangyari habang kumakain, bilang resulta ng pagkahulog, o pagkatapos ng lokal na anaesthetic. Kung ang isang manhid na labi o pisngi ay sinipsip, nakagat o kinuskos, maaari itong masira nang hindi namamalayan ng pasyente. Ang na- trauma na bahagi ay kadalasang mukhang isang hindi magandang nasunog ng kemikal. Kapag bumalik ang pakiramdam sa bahagi, maaaring napakasakit nito. Maaari ring mangyari ang pamamaga at impeksyon. Gamutin ang nakagat na labi o pisngi ng mga pagmumog ng maligamgam na tubig-alat upang mapabilis ang pagpapagaling (kalahating kutsarita ng table salt sa isang tasa ng maligamgam na tubig). Magpagamot sa isang dentista kung magkaroon ng impeksyon. Ang mga ulser at mga sore spot ay maaaring mahapdi at maaaring mangyari kahit saan sa loob ng bibig. Ang mga braces, pinsala, pustiso, hindi mabuting nutrisyon, allergy, impeksyon, at mga hormone ay maaaring maging sanhi ng mga ulser. Ang mga pagmumog ng maligamgam na tubig- alat (kalahating kutsarita ng table salt sa isang tasa ng maligamgam na tubig) ay maaaring makatulong sa pagpapagaling at makapagbigay ng ginhawa. Ang mga over-the-counter na produkto mula sa isang parmasya ay maaari ring magbigay ng ginhawa. Kung ang mga ulser ay patuloy, kumunsulta sa isang dentista para sa payo at pagpapagamot. Oral cancer (kanser sa bibig) Ang kanser sa bibig ay anumang pagtubo ng mga tisyu na may kanser na nangyayari sa loob o paligid ng bibig. Ang maagang pagtuklas ay nagkapagliligtas ng buhay. Ang regular na pagpapatingin ng ngipin ay maaaring makatulong sa pagtuklas ng mga maagang palatandaan ng Last reviewed June 2024 Page 2 of 3
Healthy Teeth for Life fact sheet oral cancer. Kung ang alinman sa mga sumusunod na babalang palatandaan ay nalalapat sa iyo, kumunsulta kaagad sa isang doktor o dental practitioner: Pamamaga o bukol kahit saan sa loob ng bibig, sa mukha o sa leeg. Mga sugat sa bibig o sa mukha o leeg, na hindi gumagaling sa loob ng ilang linggo. Pula, puti o maitim na mga patak sa bibig. Pagkawala ng pakiramdam o pananakit sa anumang bahagi ng bibig, mukha o leeg. Ang patuloy o hindi maipaliwanag na pagdurugo sa bibig. Nahihirapan o masakit kapag lumulunok, nagsasalita o kumakain. Patuloy na pananakit ng tainga. Hirap sa paggalaw ng dila o panga. Maluwag na ngipin. Binago ang panlasa. Para sa karagdagang impormasyon Makipag-ugnayan sa iyong dental practitioner Bisitahin ang Tumawag sa 13 HEALTH (13 43 25 84) para sa kumpidensyal na payo sa kalusugan 24 oras sa isang araw, pitong araw sa isang linggo Mag-email sa oral_health@health.qld.gov.au © The State of Queensland, Queensland Health, 2024. Last reviewed June 2024 Page 3 of 3