CAMPAIGN PANGKALAHATANG BUOD ABOVE THE LAW POLICE TORTURE SA PILIPINAS AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 ABOVE THE LAW 1
"Nagsimula silang tumakbo papunta sa akin, tapos nagulat ako noong itinutok nila ang baril nila sa akin. Pwinersa nila akong dumapa sa sahig, tapos may pumalo sa ulo ko gamit ang baril. Sinipa nila ako sa tagiliran, sa leeg, tiyan, at tuhod. Tinanong ko sila, 'Sino kayo? Mga pulis ba kayo? Kung mga pulis kayo, sabihin niyo sa akin kung anong krimen ko. Meron ba kayong warrant?' Pero ang sinagot lang nila, wala akong karapatang magtanong." Jerryme Corre Ang sinumang inaresto na pinaghihinalaang nagnanakaw o nagsagawa ng iba pang krimen sa Pilipinas ay nanganganib na matorture o makaranas ng di-makataong pagtrato (ill-treatment) sa kustodiya ng mga pulis. Kaunti lamang ang naiuulat mula sa kabuuang bilang ng ganitong pangyayari, at halos walang sapat at detalyadong tala tungkol sa mga gawaing ito. Sa Above the law: Police Torture in the Philippines (Index: ASA 35/007/2014, sinisiyasat ng Amnesty International ang isyu at naghahain ito ng mga rekomendasyon sa pamahalaan ng Pilipinas laban sa torture. Bagaman ang Anti-Torture Act na nagsasa-krimen sa torture ay naisabatas na sa Pilipinas noong Nobyembre 2009, talamak pa rin ang torture at karaniwan pa ring ginagamit ito sa panahon ng interogasyon sa ilang istasyon ng mga pulis. Ang mga bata, suspek na may tala ng kasong kriminal, at mga suspek na ang biktima ay may personal na koneksyon sa mga pulis, ang siyang mga pinaka-nanganganib na matorture o makaranas ng ill-treatment matapos ang pag-aresto. Ang mga "asset" (informal police auxiliaries) na nagkaroon ng di-pagkakaunawan o hindi na pinapaboran ng ilang lokal na pulis, maging ang mga pinaghihinalaang tagasuporta ng mga armadong grupo at ng mga politikal na aktibista, ay nanganganib ding ma-torture. Halos lahat ng mga biktima ng torture ay mula sa mahirap o maralitang pinanggalingan. Malaking bahagi ng mga ulat ang nagsasabing mga pulis ang nasa likod ng mga kaso ng torture. Wala pang akusado ang nahatulan sa ilalim ng Anti-Torture Act. Wala pa ni isang biktima ng torture ang nakamit na ang hustisya. Background: (Pagsasalarawan batay sa mga testimonya) May mga nakulong na nag-ulat kung paanong nilagyan ng mga pulis ng masking tape ang mga bibig nila bago sila bugbugin. Cover: Ang mga truncheon o baton ay karaniwang ipinapakita ng mga pulis bilang panakot at simbolo ng kanilang awtoridad sa mga tao. Marso 2012. © NOEL CELIS/AFP/Getty Images 2 ABOVE THE LAW AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 2 ABOVE THE LAW AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 'Lubhang nangangamba ang Komite na ang mga kapani- paniwalang alegasyon ng torture at/o di-makataong pagtrato ng mga pulis/ tagapagpatupad ng batas at ng mga miyembro ng militar ay bihirang maimbestigahan at masakdal. Ang mga may kasalanan ay bihirang mahatulan o di kaya'y napapatawan lamang ng magaang parusa na hindi katumbas ng malubhang krimen na kanilang ginawa.' Concluding Observations ng UN Committee against Torture sa Pilipinas, Mayo 2009
AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 ABOVE THE LAW 3 AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 ABOVE THE LAW 3 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
4 ABOVE THE LAW AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a JERRYME CORRE Binibisita ni Jerryme Corre, 34 taong gulang, ang isang kamag-anak sa probinsya ng Pampanga noong 10 Enero 2012 nang may 10 di-nakikilala at armadong lalaki na nakadamit-pansibilyan (hindi naka-uniporme) ang dumating, lulan ng mga motorsiklo. Ibinahagi niya sa Amnesty International ang sumusunod: "Nagsimula silang tumakbo papunta sa akin, tapos nagulat ako noong itinutok nila ang baril nila sa akin. Pwinersa nila akong dumapa sa sahig, tapos may pumalo sa ulo ko gamit ang baril. Sinipa nila ako sa tagiliran, sa leeg, tiyan, at tuhod. Tinanong ko sila, 'Sino kayo? Mga pulis ba kayo? Kung mga pulis kayo, sabihin niyo sa akin kung anong krimen ko. Meron ba kayong warrant?' Pero ang sinagot lang nila, wala akong karapatang magtanong." Humingi ako ng saklolo sa mga nakakita - 'parang awa niyo na, tawagan niyo ang barangay.' Pero tinakot ng mga lalaki ang mga saksi na aarestuhin nila ang sinumang makikialam. Pinosasan nila ako at kinaladkad nang may 500 metro, papunta sa istasyon ng pulis." Ayon kay © P r i v a t e Jerryme, sinundan siya ng isang kamag-anak na babae at sinubukang kunan ng video ang mga pangyayari gamit ang kaniyang cellphone, ngunit inaresto rin siya ng isa sa mga armadong lalaki matapos samsamin ang kaniyang telepono. Nalaman lamang ni Jerryme na mga pulis ang mga ito nang dumating siya sa isang kampo ng pulis. Doon, isang opisyal ang paulit-ulit na sumuntok sa kanya. Marami pang di-nakaunipormeng kalalakihan ang dumating, na pinaniniwalaan ni Jerryme na mga pulis din, at naghalinhinan sila sa pagbugbog sa kanya buong gabi. Piniringan at paulit-ulit na hinampas ang talampakan ni Jerryme gamit ang isang kahoy na baton, at patuloy siyang sinipa at sinuntok. Tinanggal ng mga lalaki ang shorts ni Jerryme at itinali ito sa kaniyang ulo para hindi siya makakita, at pinosasan ang mga bukong-bukong (ankles) niya. Naaalala ni Jerryme kung gaano na lamang ang takot niyang mapatay, at hindi na kailanman makita ang kaniyang pamilya. Isinalarawan ni Jerryme sa Amnesty International ang naranasan niya: "Apat na lalaki ang naglagay ng tela para takpan ang bibig ko, tapos binuhusan nila ng tubig ang lalamunan ko sa loob ng tila napakahabang panahon, hanggang sa pakiramdam ko, para na akong nalulunod at hindi na ako makahinga. Tapos, tinanong ulit nila ako ng parehong mga tanong at binuhusan ulit ng tubig... napakaraming beses. Dahil hindi ko kayang inumin ang lahat ng tubig na iyon, sinikap ko na lang isara ang bibig ko."
Ang pagtratong ito ay isang paraan ng torture na kung tawagin ay waterboarding. Matapos itanggi ni Jerryme na siya nga ang taong wanted ng mga pulis, "Naglabas sila ng mga live wire ng kuryente (electric wires). Naririnig ko yung pag-crack at dumidiklap na tunog nung mga electric wires pag pinagdidikit. Tapos, kinuryente nila ako gamit yung mga live wire, sa likod, sa tagiliran, at sa mga hita. Mararamdaman mo, yung buong katawan mo manghihina na lamang pagkatapos ka nilang kuryentehin. Yung mga parteng kinuryente, mawawalan na lang ng lakas. Tatlong beses nila akong kinuryente bago sila nagsimulang magtanong ulit. Nung sinabi kong wala akong alam tungkol sa mga bintang nila, pinagbantaan nilang papatayin ako. Inulit nila yung pangunguryente nang napakaraming beses - sa palagay ko, mga 20 beses. Pagkatapos ng ilang oras - mga 11PM na siguro noon, at wala na akong natitira pang lakas para tumayo - binuhusan nila ng tubig ang buong katawan ko tapos kinuryenteng muli nang paulit-ulit. Hindi ko sila makita, pero naririnig ko yung mga boses nila. Hindi ko makakalimutan ang mga boses na iyon." Noong madaling araw nang sumunod na araw, inilipat si Jerryme Corre sa Drug Enforcement Unit (DEU) sa loob ng kampo ng pulis. Matapos nito, sapilitan siyang pinapirma ng dokumento na hindi siya pinayagang basahin, at saka dinala sa bahay ng isang prosecutor. Sa paghihinalang siya ay magiging biktima ng pagbibintang (frame up), sinabi ni Jerryme sa isa sa mga pulis, "Kung ito ang gagawin niyo sa akin, sinayang niyo ang maraming taon ng pagsasanay para maging pulis. Nanumpa kayo na protektahan ang mga tao, taong gaya ko." Nang sumunod na araw, pinaalam kay Jerryme na sasampahan siya ng mga pulis ng kasong may kinalaman sa ilegal na droga. Dinala si Jerryme Corre sa isang ospital noong 18 Enero, walong araw matapos ang kanyang aresto at torture, ngunit hindi siya ineksamen ng doktor. Nagsampa ng reklamo ang asawa ni Jerryme sa regional office ng Commission on Human Rights (CHR), na nagsagawa ng pagsusuring medikal noong 1 Pebrero 2012. Bagaman naghilom na ang karamihan sa kanyang mga pasa noong panahong iyon, may mga peklat pa ring natagpuan sa kanyang kanang hita, tuhod at binti, na tugma sa araw kung kailan niya umano natamo ang mga ito, at sa salaysay niya tungkol sa pagkuryente gamit ang live electrical wires at paghampas gamit ang baril. Nakasaad din sa ulat na nakaranas si Jerryme ng matinding sakit ng ulo at kawalan ng pakiramdam sa kanyang mga kamay. Noong 19 Hulyo 2012, natuklasan ng CHR na mayroon ngang naging paglabag sa Anti-Torture Act, at nagsampa ang Komisyon ng kaso sa Department of Justice (DOJ). Noong 26 Disyembre 2012, natuklasan ng DOJ na mayroong malakas na basehan (probable cause) ang reklamo at naghain ito ng rekomendasyon na magsampa ng kaso laban sa dalawang pulis opisyal. Simula noon, may hindi bababa sa apat na pagdinig na ang naipagpaliban dahil sa iba't-ibang dahilan. Noong Oktubre 2014, mahigit 18 buwan matapos ang aresto at torture, nasa kalahati pa rin ng kabuuang prosesong legal ang kaso ni Jerryme Corre. Nasa loob pa rin ng kulungan si Jerryme para sa akusasyon ng ilegal na droga ng mga pulis laban sa kanya, at wala pang naihahaing ebidensya ang prosekusyon. Dulong kaliwa: Si Jerryme Corre ay tinorture sa pamamagitan ng pagkuryente (electric shocks), paghambalos at waterboarding matapos ang kaniyang aresto noong Enero 2012. Ang larawang ito ay kinuha sa labas ng korte ng Angeles City. umano: Sa isang medical examination na isinagawa noong Pebrero 2012, nakumpirmang torture ang dahilan ng mga pinsalang natamo ni Jerryme Corre sa kaniyang katawan. kaliwa: (Pagsasalarawan batay sa mga testimonya) Marami sa mga nakulong, kabilang na si Jerryme Corre, ang nagbahagi sa Amnesty International na nakaranas sila ng isang uri ng pagtorture na kung tawagin ay waterboarding. AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 ABOVE THE LAW 5 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
MGA IREGULARIDAD O ANOMALYA SA ARESTO Marami sa mga biktima ng torture na nakapanayam ng Amnesty International ang nagsabing ang mga umaresto sa kanila ay nakadamit pang-sibilyan at hindi nagpakilala bilang mga pulis. Hindi rin sinabi ng mga opisyal ang kaso laban sa mga inarestong suspek, maging ang kanilang mga karapatan sa ilalim ng batas. Ayon sa mga biktima, sila ay binugbog, pinagbantaan habang tinututukan ng baril, pinosasan, piniringan, at isinakay sa mga di-markadong sasakyan. Ang iba naman ay kinaladkad sa harapan ng kanilang mga kapitbahay at ibang mga bystander, at ipinarada bilang mga suspek sa isang krimen. Ang mga gawaing ito ng mga pulis ay labag sa pamantayan ng mga pandaigdigang batas para sa karapatang pantao na nagsasaad na ang aresto ay maaari lamang isagawa ng mga opisyal kung ito ay may sapat na batayan. Maging ang Konstitusyon ng Pilipinas at iba pang pambansang batas ay nagbibigay ng proteksyon laban sa gawaing ito. Ang paglabag sa mga proteksyon at panuntunang ito ay naghihikayat na madagdagan pa ang mga kaso ng torture at ill-treatment sa bansa. 6 ABOVE THE LAW AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a l MGA SIKRETONG KULUNGAN (DETENTION FACILITIES) Sa kabila ng pagbabawal ng batas, natuklasan ng Amnesty International na may mga pulis sa Pilipinas na patuloy na gumagamit ng di-opisyal at sikretong mga lugar bilang kulungan, kung saan maaari nilang gawin ang pag-torture at iba pang uri ng di-makataong pagtrato sa mga detainee. Noon Enero 2014, ibinunyag ng Philippine Commission on Human Rights (CHR) ang isang sikretong kulungan sa Laguna, isang probinsya sa katimugang bahagi ng Maynila, kung saan umano'y ginagamit ang torture sa mga biktima bilang paraan ng pang-aliw (entertainment) ng mga pulis sa kanilang mga sarili. Natagpuan ng CHR ang isang malaking ruleta (roulette wheel) na naglalarawan sa iba't-ibang uri ng posisyon sa pag- torture. Halimbawa, kapag pinaikot ang ruleta at tumigil ito sa "30 second bat position", sa loob ng 30 segundo, ibibiting patiwarik na parang paniki ang isang taong tino- torture. Apatnapu't-tatlong indibidwal ang natagpuan sa loob ng sikretong kulungan. Ayon sa CHR, karamihan sa kanila ay pinaniniwalaang tinorture, ngunit 23 lamang ang nagsampa ng kaso sa opisina ng prosecutor. Lahat ng mga reklamong ito ay naghihintay pa ng resolusyon. Bagaman may limang tao na ang iniurong ang kanilang sinumpaang salaysay, hindi ito nangangahulugan ng awtomatikong pagka-dismiss sa kanilang mga kaso. BAKIT GUMAGAMIT NG TORTURE ANG ILANG MGA PULIS? Sa isang pagpupulong kasama ang ilang miyembro ng n	Matinding pagkasabik ng ilang mga pulis na mga grupong panlipunan (civil society groups) noong maipakita sa publiko at sa kanilang mga nakatataas 2012, ibinahagi ng isang mataas na pulis opisyal ang na may nalutas silang kaso at mabilis na nahuhuli ang ilan sa mga "hamon" patungkol sa karapatang pantao, mga may kasalanan; kabilang ang mga sumusunod: n	Paniniwalang mas katanggap-tanggap ang pinsala n	Kawalan ng sapat na kamalayan sa hanay sa mga suspek (collateral damage) upang mapigilan ng kapulisan sa nilalaman ng batas patungkol sa ang krimen at maisagawa ang "misyon" sa anumang karapatang pantao at wastong pamamaraan ng paraan; pagpapatupad nito (police procedures); n	Katapatan sa hanay ng kapulisan, na kung minsan n	Paniniwalang ang karapatang pantao ay hadlang sa ay nangangahulugang pagkibit-balikat o pagbubulag- paglutas ng mga "tunay na problema ng lipunan" gaya ng bulagan sa mga krimeng gaya ng torture. kriminalidad dahil sa umano'y pagkiling nito sa karapatan ng mga "kriminal", sa halip na sa mga biktima ng krimen; © C o m m i s s i o n o n H u m a n R g h t s i o f t h e P h i l i p p n e s i
MGA PAMAMARAAN NG PAG-TORTURE May iba't-ibang pamamaraan ang ginagamit sa pag-torture, kabilang na ang waterboarding, pagpigil sa paghinga gamit ang mga plastic bag, at pagpaso sa balat gamit ang sigarilyo. Tatlumpo't-tatlo sa mahigit na 55 na mga survivor at kanilang mga kapamilya na nakapanayam ng Amnesty International ang nagsabing nakaranas sila ng sistematikong pagbugbog, pagsuntok at pagsipa sa iba't-ibang bahagi ng kanilang katawan. Hindi bababa sa 20 ang nagsabi na hinambalos sila gamit ang baton, puwitan ng riple (rifle butt) o mga katulad na kagamitan. Labing-anim na survivor ang nag-ulat na nakaranas ng mga electric shock, habang ang iba naman ay piniringan at pinosasan nang patalikod, o pwinersang umupo o matulog sa mahirap na posisyon sa mahabang panahon, na hindi binibigyan ng anumang pagkain o tubig. Dalawa sa mga biktima ang nag-ulat na matapos silang hubaran, itinali ang kanilang ari sa isang pisi na hinila ng mga pulis. Walo sa mga biktima ang tinutukan ng baril at ginamitan ng "Russian Roulette" at pinagbantaang papatayin kung hindi sila makikipagtulungan sa mga pulis. Dalawa ang binaril o pinagtangkaang patayin nang walang katibayan o kaukulang hatol mula sa batas (extrajudicial execution), ngunit pareho silang nakaligtas. KAKULANGAN SA PWERSA NG PULISYA Ang Pilipinas ay isa sa may pinakamaliit na panumbasan (ratio) ng pulis-sa-populasyon sa buong mundo; tinatayang may 150,000 na mga pulis ang may responsibilidad na magsilbi sa may 100 milyong Pilipino. Nakasalalay ang Philippine National Pollice (PNP) sa isang pwersang may matinding kakulangan sa hanay nito, kung kaya't marami ang may pagkiling o nahihikayat na gumamit ng mga "shortcut" sa panahon ng aresto at imbestigasyon. Ang kawalan ng siyentipikong kaalaman at kakayahan na magsiyasat ng mga kasong kriminal, at ang labis na pagtitiwala sa testimonya bilang ebidensya, ay batayan ng torture at iba pang uri ng ill-treatment. Ginagamit ang mga paraang ito upang makakuha ng "pag-amin" na walang kinalaman sa ebidensya o katotohanan, para lamang maisarado ang isang kaso. Ang kakulangan sa bilang ng mga pulis ay isa rin sa mga dahilan kung kaya't gumagamit ang ilan ng pormal at di-pormal na mga katulong o "auxiliaries", na kung minsan ay mayroong mga armas. Ang mga pormal na auxiliary, kabilang na ang mga barangay tanod at Civilian Volunteer Organizations, at ang mga di-pormal na mga "asset", ay personal na pinili ng mga pulis opisyal upang tulungan sila sa iba't-ibang uri ng gawain gaya ng pagbibigay ng impormasyon, pagsuporta sa mga palihim na operasyon, at sa iba pang pagkakataon, sa pagpapatupad ng mga ilegal na mga gawain kapalit ang bayad o pabuya. Sa ulat ng Amnesty International, tinutukoy ang pinagkaiba ng mga "asset" sa mga "police informant" na kabilang din sa mga di-pormal na auxiliary, ngunit limitado lamang ang kontribusyon sa pagbibigay ng impormasyon. Dulong kaliwa: Ayon kay Jerryme Corre, sa gusaling ito sa loob ng kampo ng pulisya sa Tomas Pepito, Pampanga siya tinorture. Kaliwa: Ang ruleta (roulette wheel) na ito ay nadiskubre ng Philippine Commission on Human Rights sa isang sikretong kulungan sa probinsya ng Laguna. Ito umano ay ginagamit ng kapulisan upang piliin kung anong paraan ng pagtorture ang kanilang gagamitin para "maaliw" sila. Ibabaw: (Pagsasalarawan batay sa mga testimonya) Iniulat ng ilan sa mga nakulong ang paglalagay ng plastic bag sa kanilang ulo hanggang sa maging mahigpit ito at hindi na sila makahinga. AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 ABOVE THE LAW 7 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
ALFREDA DISBARRO 'Sabi niya, babarilin daw niya yung bote sa ibabaw ng ulo ko. May isa't kalahating yarda ang layo niya sa akin. Takot na takot akong mabaril. Ipinikit ko na lang ang mga mata ko dahil sa takot.' Ibinihagi ni Alfreda Disbarro, 32 taong gulang at dating police informant, sa Amnesty International na noong 3 Oktubre 2013, 8PM, may dalawang pulis at isang asset ang pumigil sa kaniya habang nasa loob siya ng isang internet café malapit sa kaniyang bahay sa Maynila. Pinagbintangan siya ng mga ito bilang dealer ng ilegal na droga, na mariin niyang itinanggi. Sinabi ni Alfreda na kusang-loob niyang pinakita ang bulsa niya, na naglalaman lamang ng kaniyang cellphone at isang barya. Tinutukan siya ng baril ng auxiliary at sinuntok sa dibdib ng isa sa mga pulis. Pinosasan siya at isinakay sa isang di-markadong puting van. Hindi siya pinakitaan ng warrant o binigyan ng dahilan kung bakit siya inaresto. Dinala si Alfreda sa Drug Enforcement Unit sa Parañaque Police Headquarters. Kinapkapan siya ng lalaking auxiliary, ngunit wala itong nakita sa kanya. Pagkatapos, itinali sa likod ang mga kamay niya at dinala siya sa isang kwarto kasama ang lima pang detainees. Dito, pinili siya ng isang pulis, pinagbantaan, at nilagyan ng bote ng alak sa ulo na inasintang para bang babarilin. Dito na ipinikit ni Alfreda ang kaniyang mga mata dahil sa takot. Makalipas ang dalawang oras, isang mas mataas na opisyal ang dumating at dinala nito si Alfreda sa kusina kung saan, siya umano'y sinipa at sinuntok sa sikmura. "Sinabi ng pulis, 'Kaya mo ba ang mga sipa ko?' Sumagot ako, 'Hindi po, sir.' Sinipa niya ako nang sobrang lakas tapos natumba ako sa may pader. Sinuntok niya ako nang tuloy-tuloy at hinampas 8 ABOVE THE LAW AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 © P r i v a t e niya ako ng kahoy na baton. Sinikmuraan niya ako. Sinuntok niya ako sa mukha nang apat na beses. Sinundot niya ng mga daliri niya ang mga mata ko. Sinampal niya ako ng anim na beses, at iniuntog niya ang ulo ko sa may pader nang dalawang beses. Pinipilit niya akong umamin na ginagamit ko lang ang pangalan ng mga pulis para kumita, at drug dealer daw ako. Wala akong maamin dahil wala akong alam tungkol sa mga ibinibintang niya sa akin. Kumuha siya ng panlampaso at pwinersa niya yung marumi at mamasa-masang basahan na nakakabit sa dulo ng mop sa bibig ko. Tapos, ipinahid niya yung basahan sa mukha ko." Ayon kay Alfreda, itinuloy ng isa sa mga umarestong pulis ang pagbugbog sa kanya; sinuntok siya sa mukha at katawan at hinambalos nang paulit-ulit gamit ang kahoy na baton. Sinabi niya sa Amnesty International na sa buong panahong ito, hindi siya pinayagan na makausap ang kaniyang mga kamag- anak. Hindi niya alam na nasa parehong gusali ang kaniyang pamilya, at nagmamakaawa ang mga ito sa mga pulis na payagang makita siya. Pagkatapos ng pagbugbog, nahirapan si Alfredang gumalaw at huminga. Hindi siya makakain at tila parusa para sa kaniya kahit ang pag-inom ng tubig. Sumakit ang likod at dibdib niya sa bawat paghinga. Nakaramdam siya ng matinding pagkahilo at maraming beses siyang nagsuka. Sampung araw matapos ang kaniyang aresto at torture, naranasan niya ang panginginig ng mga hita tuwing iihi siya, Left: Downtown Yaoundé, Cameroon, May 2013. A young man who has been frequently beaten in his neighbourhood and evicted from his home, because of his sexual orientation and gender identity.
© A m n e s t y I n t e r n a t i o n a © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a at nakakaramdam siya ng sakit sa ibabang bahagi ng kaniyang tiyan. Namamaga pa rin ang kaliwang singit niya mahigit isang linggo matapos ang mga pangyayari. Nagsampa na si Alfreda Disbarro ng reklamo sa CHR. Nagsagawa na rin ang Internal Affairs Service (IAS) ng Philippine National Police (PNP) ng sarili nitong imbestigasyon, bilang tugon sa paghihikayat ng Amnesty International. Batay sa impormasyong nakalap noong Oktubre 2014, naghain na ng rekomendasyon ang IAS sa opisina ng PNP National Capital Region, na siyang magdedesisyon sa kaso. (Pagsasalarawan batay sa mga testimonya) Ibabaw, sa kaliwa: Iniulat ng mga nakulong ang pamamalo ng mga pulis gamit ang ilalim o "puwitang bahagi ng baril" (gun butt). Kabilang si Alfreda Disbarro sa ilang nakaranas matutukan ng baril at masabihang babarilin. Below left: Ayon kay Alfreda Disbarro, tinorture siya sa pamamagitan ng pwersahang pagpasok ng maruming panlampaso (mop) sa kaniyang bibig. AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 ABOVE THE LAW 9
MGA BATANG TINORTURE O NAKARANAS NG DI-MAKATAONG PAGTRATO 'Dati, gusto kong maging pulis paglaki ko, pero noong makita ko kung paano ang pamamalakad nila, isinuko ko na ang pangarap na iyon... Hindi ko makakalimutan kung anong ginawa nila sa akin. Hindi ko makakalimutan.' Jonathan, arrested aged 17 for robbery in Metro Marami sa mga biktimang nakapanayam ng Amnesty International ay mga menor-de-edad (wala pang 18 taon) nang sila ay tinorture o nakaranas ng di-makataong pagtrato. Matapos silang arestuhin ng mga pulis, madalas silang pinapagawa ng mga nakakapagod at paulit-ulit na pisikal na gawain, o pinipwersa na mag-lambitin sa mga rehas sa kanilang selda sa loob nang mahabang panahon. Ang iba sa kanila ay pinipisil nang mahigpit ang mga kamay habang may nakasingit na bala sa pagitan ng mga daliri, at mayroon ding sapilitang pinapapanood or pinapakinig habang tinotorture o minamaltrato ang iba pang suspek. Ang Pilipinas ay kabilang sa mga bansang nagsabatas sa UN Convention on the Rights of the Child, na nangangalaga at nagbibigay ng proteksyon para sa kapakanan ng bawat bata. 10 ABOVE THE LAW AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 PANDAIGDIGAN AT PAMBANSANG MGA OBLIGASYON Saklaw ang Pilipinas ng iba't-ibang pandaigdigan at pambansang obligasyon na nagbabawal sa torture at iba pang uri ng ill-treatment sa lahat ng pagkakataon. Kabilang ang Pilipinas sa mga bansang sumusuporta sa International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), at simula noong 1986, sa UN Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment. Ang pagbabawal sa torture at iba pang uri ng ill- treatment ay di maaaring suspindihin sa ano mang pagkakataon. Kahit sa panahon o sa pagbabanta ng isang digmaan, internal na kaguluhan sanhi ng kawalan ng pampulitikang-katatagan sa bansa (internal political instability), o anumang pampublikong emergency, hindi maaaring bigyan-katwiran o katarungan ang paggamit sa torture. Sa pambansang batas, may mga probisyon sa Konstitusyon ng Pilipinas na nagbabawal sa torture at ill-treatment upang protektahan ang mga biktima. Noong 2009, isinabatas ng Pilipinas ang Anti-Torture Act, na tumutukoy sa torture bilang isang krimen. Isa itong positibong hakbang patungo sa pagpigil sa torture at paglutas sa kawalan ng parusa sa mga may sala (impunity). Sa kabila ng mga hakbang na ito na nagpapakitang seryoso ang Pilipinas sa pangako nitong wakasan ang torture, marami pa rin ang dapat gawin upang ganap na mahadlangan ang gawaing ito sa hanay ng kapulisan. TAKOT NA MAPAGHIGANTIHAN AT KAWALAN NG TIWALA SA SISTEMA NG KATARUNGAN Karamihan sa mga tinorture o nakaranas ng ill-treatment sa kamay ng mga pulis ay hindi nag-uulat ng kanilang karanasan o hindi naghahain ng anumang reklamo. Maraming dahilan para dito, kabilang na ang kakulangan ng kaalaman ng mga biktima ng kanilang mga karapatan at ng mga hakbang o mekanismo sa pagrereklamo; at kawalan ng tiwala sa sistema, na magkakaroon ng magandang resulta o aksyon ang pagsasampa ng reklamo. Isang malaking sagabal din para sa mga biktima at kanilang pamilya ang takot na makaranas ng paghihiganti mula sa mga tumorture sa kanila. Marami rin ang takot magsampa ng reklamo sa paniniwalang maaari itong makaapekto o lalong makapagpabagal sa pagdinig sa kasong kriminal laban sa kanila, at maaaring maging dahilan ito ng pagtatagal nila sa loob ng kulungan. Karamihan sa mga torture survivor na nakapanayam ng Amnesty International ay nasa kustodiya pa ng kapulisan, at natatakot na malaman ng mga pulis na tumorture sa kanila kung sino at nasaan sila. Mas malubha pa sa takot para sa sarili ang takot na maaaring maapektuhan ang kanilang kaso kung pinili nilang magsalita, at maaari ding totohanin ng mga pulis ang bantang saktan ang mga kapamilya. Marami ang nagaalinlangan na ipagpatuloy ang reklamo dahil sa takot na bilang mga pinaghihinalaan o nahatulang mga kriminal, wala silang maaaring lapitan o maaasahang tumulong sa kanila na makamit ang hustisya. © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
DI-MABISANG MEKANISMO PARA SA MGA KRIMINAL AT ADMINISTRATIBONG REKLAMO Ilan sa mga biktima na nakapagsimula ng proseso ng pagrereklamo laban sa mga tumorture sa kanila ay kinakaharap ang nakakalito at komplikadong sistema para sa mga kasong kriminal at administratibo. Hindi nagsasaad ng isa lamang mekanismo para sa pagrereklamo ang Anti-Torture Act, ngunit tinutukoy nito ang iba't-ibang ahensya ng pamahalaan na may mandatong tumanggap at mag-imbestiga sa mga reklamo laban sa torture, kabilang na ang CHR, Department of Justice (DOJ), at Philippine National Police (PNP). Maaaring maghain ng kasong kriminal sa lokal na prosecutor, National Prosecution Service sa ilalim ng DOJ, o sa Office of the Ombudsman, ngunit nananatiling hadlang sa pagkamit ng hustisya para sa mga torture survivors ang di-epektibong imbestigasyon, mahabang panahon ng pagdinig sa mga kaso na umaabot nang maraming taon, at takot na mapaghigantihan. Marami sa mga survivor na nagsimulang maghain ng reklamo ang kalauna'y umatras o kaya'y nakipag-areglo na lamang sa mga pinaghihinalaang tumorture sa kanila. Isang mahalagang elemento para sa matagumpay na prosekusyon sa torture ang tala o pisikal na ebidensya na agad na nakalap ng isang medical professional matapos ang torture. Ngunit ayon sa karamihan sa mga nakapanayam ng Amnesty International, hindi sila sumailalim sa anumang pagsusuri hanggang ilang araw matapos ang pangyayari. Sa panahong ito, nagsimula nang maghilom at mawala nang paunti-unti ang karamihan sa mga pasa at iba pang ebidensiya ng torture sa kanilang katawan. Ang mga pagkaantala sa pagtatala ng pisikal na ebidensya ay may malaking epekto sa epektibong prosekusyon ng mga kasong kriminal sa korte. Para naman sa mga kaagad na sumailalim sa check-up ng medical personnel biktima ng torture na alinsunod sa Anti- Torture Act, kadalasan ay maikli, tila walang interes o di-masusi ang naging pag-eksamen sa kanila, sa kabila ng mga sugat at iba pang malinaw na mga marka ng torture sa katawan nila. Marami sa mga biktima ang hindi nakakita sa kanilang medical certificate, at para sa iba, nakita nila kung paanong nakatala sa dokumento na maayos ang kanilang kalusugan. Dahil sa kawalan ng ebidensiyang base sa siyensya, ang paglilitis ay nakasalalay sa kung kaninong testimonya ang mas kapani-paniwala: sa mga pulis na umaresto, o sa mga biktima, na kalimitang suspek sa krimen. Dahil walang ibang ebidensya para suportahan ang mga alegasyon ng torture, kadalasang tinatratong kahina-hinala o di kapani-paniwala ang mga salaysay ng mga biktima. Bukod pa sa pagpa-file ng kaso sa korte, maraming pandisiplina at administratibong proseso para sa "grave misconduct" na maaaaring isampa ng torture survivors laban sa mga pulis. Maaaring mapatawan ang mga opisyal ng disciplinary action, kabilang na ang pagkatanggal sa serbisyo. Dahil ang torture ay isang krimen, ang mga prosesong ito ay dapat na karagdagan at hindi kapalit ng kriminal na imbestigasyon. Subalit, ang mga prosesong sa ilalim ng PNP Command, PNP Internal Affairs Service, National Police Commission, People's Law Enforcement Board, Office of the Ombudsman, at Civil Service Commission, ay may magkakapatong, komplikado, at nakakalitong mandato. Bagaman may ilan nang pulis opisyal ang nasuspindi o na-dismiss dahil sa torture o ill-treatment, limitado ito sa mga mas sikat (highly-publicized) o higit na nalathalang kaso, ngunit ang mas nakararami sa mga pinaghihinalaang may sala ay nananatiling aktibo sa kanilang serbisyo. May mga indibidwal na pulis na kung kumilos ay tila hindi sila saklaw ng batas. Ang patuloy na kawalan ng pananagutan ng mga pinaghihinalaang nang- torture ay kumukuwesityon sa kakayahan ng Pilipinas na tuparin ang mga obligasyon nito sa ilalim ng international human rights law. (Pagsasalarawan batay sa mga testimonya) Ibabaw, sa kaliwa: Marami sa mga batang nakapanayam ang nagsabi na pinisil nang mahigpit ang mga kamay nila habang may mga bala sa pagitan ng kanilang daliri. Ibaba: Ang pagbugbog gamit ang mga truncheon, rifle butt at mga katulad na kagamitan ay ilan sa mga pangkaraniwang pamamaraan ng torture na iniulat ng mga survivor. AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBER 2014 ABOVE THE LAW 11 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
Martsa ng mga aktibista kabilang ang Amnesty International Philippines, United Against Torture Coalition-Philippines, at Philippine Commission on Human Rights, na nananawagan upang wakasan ang kawalan ng kaukulang parusa para sa mga gumagamit ng torture. Quezon City, Hunyo 2014. KAILANGAN NANG UMAKSYON NGAYON Batid ng Amnesty International na may mga hakbang nang ginawa ang pamahalaan ng Pilipinas upang mapigilan ang mga paglabag sa karapatang pantao gaya ng torture, ngunit ang paulit-ulit na pagkabigo ng mga awtoridad na pagbawalan, pigilan, siyasatin at hatulan ang mga kaso ng torture at ill-treatment ay nagreresulta sa kawalan ng kaparusahan o "culture of impunity" na nakapanghihikayat sa pagpapatuloy ng gawaing ito. Kabilang sa mga rekomendasyon at panawagan ng Amnesty International sa pamahalaan na nakasaad sa ulat ang mga sumusunod: n	Agaran at lantarang tanggapin ang malubha at talamak na kaso ng torture at ill-treatment ng mga pulis, at walang-pasubaling i-kundena ang mga gawaing ito. n	Magpahayag ng malinaw na pampublikong mensahe sa Philippine National Police at iba pang ahensyang nangangalaga sa kaligtasan ng mamamayan na ang torture at iba pang uri ng ill-treatment sa mga detainee ay ipinagbabawal sa lahat ng oras, at itinuturing na krimen sa ilaim ng batas pambansa at sa international law, at ang sinumang may pagkakasala ay lilitisin sa ilalim ng batas. n	Tiyaking makakamit ng bawat biktima ng torture at ill-treatment ang hustisya sa pamamagitan ng mga kongkretong hakbang na ginagarantiya ang maagap, walang kinikilingan, indipendiyente at epektibong imbestigasyon sa lahat ng napaulat na kasong laban sa mga tagapagpatupad ng batas. n	Tiyaking maagap at komprehensibo ang tala ng medikal na kundisyon ng lahat ng mga biktima ng torture, at sikaping ipatupad ang Istanbul Protocol. n	Magtatag ng indipendiyenteng komisyon para sa mga reklamo laban sa kapulisan na madaling malapitan ng publiko, kabilang na rehiyon, at may sapat na kapangyarihan at mandato na magsagawa ng epektibong imbestigasyon at kakayahang maghain ng mga reklamo laban sa mga pulis sa korte ayon sa makakalap na ebidensya. n	Magtatag ng mga pambansang mekanismo laban sa torture (national preventive mechanisms), alinsunod sa Optional Protocol to the UN Convention against Torture. Ang Amnesty International ay isang pandaigdigang kilusan ng mahigit 7 milyong tao na naninindigan para sa mundo kung saan natatamasa ng lahat ang kanilang karapatang pantao. Amnesty International, International Secretariat, Peter Benenson House, 1 Easton Street, London WC1X 0DW, United Kingdom Layunin namin na matamasa ng bawat tao ang kanilang mga karapatan na napapaloob sa Unibersal na Deklarasyon ng Karapatang Pantao (Universal Declaration of Human Rights) at iba pang mga internasyonal na pamantayan ng karapatang pantao. Index: ASA 35/008/2014, Tagalog, December 2014 Kami ay di napapasailalim sa anumang pamahalaan, ideolohiyang pulitikal, pang-ekonomiyang interes, o relihiyon, at ang pinakamalaking bahagi ng pondo namin ay mula sa aming mga miyembro at mga pampublikong donasyon. AMNESTY.ORG © J e p i e P a p a / A m n e s t y I n t e r n a t i o n a l