PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 1 Kauna-unahang dairy buffalo multiplier farm sa PHL, itinindig sa Javier, Leyte Isang bayan sa Leyte ang gumawa Ni Ma. CeCilia C. iraNg ng malaking pangalan sa larangan Development ng Program (CDP) dahil sa pagkakatatag ng kauna-unahang Dairy Bufalo Multiplier Farm (DBMF) sa bansa na ibinunsod ng Philippine Carabao Center (PCC). Carabao Ang bayan ay Javier, na humigit- kumulang sa 73 kilometro ang layo mula sa timog ng Tacloban City. Kabilang ang bayang ito sa mga sinalanta ng napakalakas at lubhang nakapaminsalang Bagyong Yolanda noong nagdaang taon. Ang DBMF ay siyang pinakabagong inilunsad ng PCC na programang inaasahang napakalaki ang magagawa sa pagpaparami ng de-kalidad na gatasang kalabaw at magpapalawak pa sa mga kabuhayang salig sa kalabaw. Ipinagkakaloob ni PCC executive director Dr. Arnel N. del Barrio (pangatlo mula sa kaliwa) ang Certiicate of Recognition kay Michael Javier bilang proponent-operator ng Javier Buffalo Multiplier Farm (JDBMF) sa ginanap na turn-over ceremony kamakailan. Kasama sa larawan sina (mula sa kaliwa) Mayor Leonardo Javier Jr., Vice Mayor Emma M. Abueva ng Javier, Leyte; PCC sa VSU center director Dr. Julius Abela, at Dr. Othelo Capuno, VSU vice president for research and extension. Nasa harap nila ang replika ng isang gatasang kalabaw. isang simpleng seremonya na ginanap noong nakaraang Nobyembre 8 sa Sitio Mapula, Zone II ng Javier, pormal na ipinamahagi ni Dr. Arnel del Barrio, executive director ng PCC, ang 50 dumalagang Italian Murrah bufalo kay Michael Javier, JDBMF proponent- operator. Ang bilang na ito ng kalabaw na ipinagkaloob ay siyang nagsilbing pasimula sa proyekto na inaasahang magiging malago sa takdang panahon. Sa (DTI); mga miyembro ng sangguniang bayan ng Javier at iba pang mga taong naging interesado agad sa proyekto. kami sa abot ng aming makakaya," ani Dr. del Barrio. kanilang mga dumi. Makikinabang tayo ng malaki. Patutunayan ko, sa harap ninyong lahat, na hindi imposibleng yumaman ang mga magsasaka at makakamit natin 'yon. Tatandaan ko ang araw na ito, hindi dahil sa bagyong 'Yolanda' bagkus ay dahil sa ang araw na ito ay namarkahan ng pagkakatatag ng kauna-unahang multiplier farm sa Pilipinas na dito nga naitatag sa maliit nating bayan ," pagmamalaking wika ni Mayor Javier. Idinagdag niya na lubusang tutulong ang PCC para lumago ang proyekto sapagka't ito'y inaasahang magiging tuntungan sa mas malaki pang proyekto at para makapagbukas ng maraming oportunidad para sa industriya ng pagkakalabawan at paggagatasan. Ang JDBMF ay nasa pangangasiwa at pamamahala ng PCC sa VSU, na nakasasakop sa Region 8 o Eastern Visayas Region. "Sa programang multiplier farm, kami sa PCC ay laging handang makipagtulungan at makiisa sa sa ikauunlad ng ating programa Department of Agriculture. Umaasa ako na magpapatuloy ang ganitong kolaborasyon at ang PCC naman ay lagi ninyong kaagapay sa pagpapalahi, sa pagbibigay ng serbisyong teknikal, pagpapalago ng inyong kakayahan sa pag-aalaga ng kalabaw at marami pang iba. 'Yan ang aming pangako, tutulong Ginanap ang seremonya sa petsang ginugunita ang unang anibersaryo ng pananalasa ng bagyo sa Visayas. Javier Mayor Dinaluhan Leonardo Javier Jr., Dr. Jose Bacusmo, Visayas (VSU) State University president; Dr. Othelo Capuno, VSU vice president for research and extension; Dr. Julius Abela, PCC at VSU center director, Vice Mayor Emma M. Abueva, Regional Director Cynthia Nierras of the Department of Trade and Industry ipinahayag naman ni Mayor Javier ang kanyang pag- asa na magbubunga nang mabuti ang multiplier farm sa kanyang mga nasasakupan. Bilang tugon, ito nina Ang programang DBMF ng PCC ay naglalayong pag-igihin pa ang pagpaparami at pagpapalaganap ng magandang kalidad na lahi ng mga gatasang kalabaw para makapagtatag "Ano ang ibig sabihin ng multiplier farm na ito sa ating bayan? Ang ibig sabihin nito ay magkakaroon tayo ng gatas at kikita tayo. Magkakaroon tayo ng mga organikong pataba galing sa (Sundan Sa P. 10) Dr. Del Barrio, itinalaga bilang bagong nanunungkulang pinuno ng PCC Opisyal na tinaggap ni Dr. Arnel N. Del Barrio ang pamumuno, tungkulin Ni Khrizie evert M. Padre ng kanyang pamumuno. research specialist sa Philippine Carabao Research and Development Center (PCRDC) noong 1983. Nang malikha ang PCC, siya sa kalaunan ay itinalaga bilang center director. "Para sa akin ang PCC ay PPP. Ito ay tungkol sa mga kawani (people), pagbubuo ng mga matatag na samahan (partnerships) at pagkakaroon ng tamang prinsipyo (principle)," ani Dr.Del Barrio sa harap ng mga opisyales ng PCC, DA, lokal na pamahalaan at mga at responsibilidad bilang acting executive director ng Philippine Carabao Center (PCC) noong ika-27 ng Hunyo. Kanyang hinalinhan si Dr. Libertado C. Cruz na nagretiro na sa serbisyo sibil pagkatapos ng mahigit na 20 taong paglilingkod bilang pinuno ng PCC. Dahil sa kanyang husay sa pamumuno, ginawaran siya ng parangal bilang "Most Outstanding Center Director" at ang kanyang pinamumunuang tanggapan bilang "Outstanding Regional Center" noong 2010. Dahil Si Dr. del Barrio ay nanumpa sa harap ni Agriculture Secretary Proceso J. Alcala sa ginanap na Department of Agriculture (DA) Management Committee Meeting sa Laoag City, Ilocos Norte. (Sundan Sa P. 5) Sa Loob sa hindi matatatawaran niyang kakayahan bilang isang animal nutritionist specialist, ipinagkaloob sa kanya ang ranggong "Scientist I" sa ilalim ng Scientiic Career System ng Department of Science and Technology noong 2014. p2 4 na mananaliksik ng PCC ginawaran ng Scientist I rank... at technical Bago natalaga sa kanyang bagong tungkulin, si Dr. Del Barrio ay nagsilbi bilang center director ng PCC sa University of the Philippines Los Banos (PCC sa UPLB). 'Ang PCC ay nandito upang paangatin ang kita ng mga magsasakang-maggagatas' - Executive Director Del Barrio... Nanunumpa si Dr. Arnel N del Barrio (kanan) sa harap ni Department of Agriculture Secretary Proceso J. Alcala bilang bagong nanunungkulang pinuno ng Philippine Carabao Center sa ginanap na oath-taking ceremony noong nakaraang Hunyo 27. p6 Ipinahayag ni Dr. Del Barrio sa kanyang talumpati ang tatahaking daan Dagdag na titulo sa Nueva Ecija Sulong sa titulong 'dairy carabao capital' ng Pilipinas Nagsimula siya bilang isang science p9
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 10 empleyado ng PCC, NMIS n a g s a n a y s a livestock products' traceability sa Korea Ni alviN v. david Salin sa Filipino ni Chrissalyn L. Marcelo 2 2 Pitong teknikal na empleyado mula sa Philippine Carabao Center (PCC) at tatlo mula sa National Meat Inspection Service (NMIS) ang kumumpleto kamakailan ng dalawang linggong pagsasanay sa "Production and Distribution System of Animal Products" sa Korea. ng Korea Itinaguyod Cooperation International Agency ang pagsasanay ay isinagawa ng Korea Institute for Animal Products Quality Evaluation (KAPE) nitong Setyembre 21 hanggang Oktubre 4 sa Seongnam at Gunpo sa South Korea. nang makakalap ng mga impormasyon sa kung ano ang breed ng hayop na ginamit sa nabiling pagkain, kalidad at grado ng nabiling karne, slaughter house at ID number ng hayop gamit ang kanilang mga smartphones. Iginawad kamakailan ng Department of Science and Technology ang ranggong Scientist 1 sa apat na mananaliksik ng PCC. Ang mga ginawaran ay sina (pangalawa mula sa kaliwa) Dr. Eufrocina Atabay, Dr. Rosalina Lapitan, Dr. Arnel del Barrio na ngayo'y acting executive director ng PCC, at Dr. Edwin Atabay. Kasama sa larawan sina Department of Agriculture Undersecretary Jose Reaño (kaliwa), Dr. Danilda Duran at Dr. Peregrino Duran (pang-anim at pampito mula sa kaliwa) na nauna nang ginawaran ng Scientist 1 rank, at Dr. Libertado Cruz, dating pinuno ng PCC. (KOICA), 4 na mananaliksik ng PCC ginawaran ngScientist I rank Apat na mananaliksik na naman mula sa Philippine sa pagsasanay ang polisiya ng Korea sa mga hayop na ibinebenta, grado ng kalidad ng ibinebentang karne at evaluation ng karneng baboy at itlog pagdating sa kalidad nito. Tinalakay sa pagsasanay mula sa PCC ay sina Alvin V. David, Excel Rio S. Maylem, Gilliane G. Gantioque, Lilian P. Villamor, Armando G. Racho, Guindolino Bajenting at Laarni M. Parungao. Sina Rolando M. Marquez, Jonathan V. Sabiniano at Vernadette S. Sanidad naman, pawang mga meat quality oicers, ang mula sa NMIS. Ang mga dumalo Ni Ma. CeCilia C. iraNg Ang mga makabuluhang kontribusyon at kasanayang propesyonal sa pananaliksik at pag-unlad ng apat na mananaliksik ng PCC ang naging dahilan upang sila ay maging kwalipikado at karapat-dapat sa ranggong Scientist I. Carabao Center (PCC) ang ginawaran ng ranggong Scientist I sa ilalim ng Scientiic Career System (SCS) ng Department of Science and Technology (DOST) at Civil Service Commission (CSC); nagkabisa ang kanilang panibagong ranggo noong Marso 5, 2014. lektyur ang mga at nagsipagsanay ay nagkaroon din ng mga ield visits sa slaughterhouses ng National Cooperative Agricultural Federation, Dairy Cattle Improvement Center (DCIC), Korea Food Research Institute Fresh at Charm Company. Habang Maliban sa mga diskusyon, Ang apat ay kabilang ngayon sa pitong career scientists ng PCC, isang kaakibat na ahensiya ng Department of Agriculture (DA). sa kayo bilang scientist ay kayo ispesyal ay nakasuot ng dalawang sombrero. Hindi lamang kayo kampyon ng agham bagkus ay mga public servant. Ang mga nalimbag ninyong trabaho, at saliksik ay hindi nauukol sa ng kapakinabangan ilang mga korporasyon o pribadong sektor at sa ay magkakaroon halip ito ng positibong dulot para mapakinabangan ng publiko. Ang pampublikong serbisyo ay ang nararapat na tungkulin para magkaroon ng pagbabago sa buhay ng tao," binigyang-diin ni Duque sa kanyang mensahe. "Naniniwala bansa, nguni't career sapagka't Si Dr. del Barrio, na ngayo'y director acting ng PCC, ay isang animal nutritionist at produktibong mananaliksik larangan ng kanyang kadalubhasaan at disiplina. Noong 2000, ginawaran siya ng NAST ng Outstanding Young Scientist award. executive Ang mga eksperto mula sa Ministry of Agriculture, KAPE directors at mga propesor at direktor naman sa unibersidad at kumpanya mula sa Korea ang naging tagapagsalita sa pagsasanay. Ang mga bagong career scientists ay sina Dr. Arnel N. del Barrio, Dr. Edwin C. Atabay, Dr. Eufrocina P. Atabay at Dr. Rosalina M. Lapitan. Sila ay ginawaran ng Scientist I rank ng Scientiic Career Council (SCC), na kumakatawan sa SCS. (Real) sa isinasagawa ang ield visits, napag-alaman na ang traceability at sistema ng sa produkto paggra-grado kaligtasan ay sa mga at pagkakuntento mamimiling Koreano. Ito ay benepisyo nagbibigay rin sa mga naghahayupan para magbigay ng mataas at kompetitibong presyo sa kalidad ng kanilang mga ibinebentang produktong karne. eksperimento, pribadong nagbibigay sa pinagmulan (traceability) ng mga produktong hayop mula sa farm hanggang sa mga ito'y makarating sa mamimili ay isang mandatong umiiral na sa batas ng gobyernong Koreano. Ang sistemang ito ay gumagamit ng mauunlad na teknolohiya nang nangangailangan naman ng teknikal mga na mayroon ang bansa. Ang pagsasabatas nito ay nagsimula proyektong sa "Beef Traceability Program" na isinagawa noong Mayo sa 2004 kinakailangan nang pagtuklas sa pinanggalingan ng mga produkto. Ang pagtukoy Kinapapalooban ng kanyang mga ang kontribusyon pagbibigay ng mas malalim na kamalayan sa rumen function, pagtukoy sa nutritive values ng iba't-ibang feed ingredients, paglinang sa nararapat na feed supplementation strategies at pagbabalangkas ng praktikal na sistema ng pagpapakain para sa maliit at komersiyal na produksyon ng mga kalabaw. Ang kanyang mga pananaliksik ukol sa pagtukoy ng potensiyal ng kalabaw para sa produksyon ng gatas at karne ay nakalikha ng ilang teknolohiya at impormasyon para ng kalabaw. Siya rin ay nakilala sa pagmomodelo ng mga kabuhayang salig-sa-kalabaw at pagtataguyod ng kalabaw bilang sangkap sa kapaki- pakinabang na negosyo para (Sundan Sa P. 11) kanilang ang panunumpa sa seremonyang ginanap noong Hunyo 30 sa Eastwood Richmonde Hotel, Quezon City, kasama sina Dr. Francisco T. Duque III, CSC chairman, at Fortunato T. Dela Peña, DOST undersecretary, bilang mga tagapangasiwa. Naganap pangunahing output sa pagsasanay, ang mga lumahok ay binigyan ng gawain sa paghahanda ng pagkilos (action plan) na may SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities and hreats) analysis para matulungan ang bansang Pilipinas sa pagsasagawa ng sarili nitong traceability system. Bilang ako bilang mga naninilbihan sa publiko, pinakamagandang ang gantimpala at pagkilala na makukuha natin sa kabila ng mga trabahong ginagawa natin ay ang makamtan ang at makitang pasasalamat kuntento ang mga taong pinaglilingkuran natin. Kaya't, lagi nating hangarin ang ang pagbabago sa kalagayan natin bilang dating Lingkod-Bayan lamang ngunit ngayo'y mga karapat-dapat na Lingkod- Bayani," dagdag pa niya. ekspertong Ang SCS ay isang sistema ng pangangalap, pagpapa- unlad ng karera o tungkulin, pagkilala at paggantimpala sa mga sa pampublikong serbisyo bilang daan sa paglinang ng mga kwalipikado at produktibong empleyado sa larangan ng siyensiya. Ang programang kasalukuyang SCS ay pinangangasiwaan ng Department of Science and Technology (DOST). isasagawang siyentista bilang tugon sa industriya Sa ngayon, gamit ang mga kodigo sa mabilisang pagtuklas o 'yong QR (quick response codes) na matatagpuan sa mga packaging ng mga produkto, ang mga mamimili ay maaari kahusayan at at NMIS ay magtutuwang upang pangunahan ang proyektong livestock products' traceability sa Pilipinas. Ang PCC "Ang mga Filipino scientists ay maraming maibibigay Bagong paraan sa pag-alam sa fertility rate ng isang bulugan, tinalakay Ni alMira P. BeNtadaN Maaaring malaman Fertility", pinag-aralan niya ang fertility level ng bulugang baka, kambing at kabayo sa pamamagitan ng pag- aanalisa ng hugis ng kanilang ang sperm DNA Fourier Harmonic Analyzer. Bilang resulta ng pag-aaral, nakagawa si Dr. Parrish ng isang sotware na nakatuon sa pagsusuri ng semilya ng tatlong hayop ayon sa mga itinakdang sukatan. kanyang pag-aaral sa mga mananaliksik ng Philippine Carabao Center (PCC) sa isang pagtitipong ginanap noong Disyembre 22 sa punong tanggapan ng PCC sa Science City of Muñoz, Nueva Ecija. level fertility ang ng isang bulugan sa pamamagitan ng pag-aaral ng hugis ng DNA ng kanilang semilya. gamit Ito ay ayon sa pag-aaral na isinagawa ni Dr. John propesor Parrish, at mananaliksik mula sa Animal Sciences Department ng University of Wisconsin- Madison, USA. Iprinisenta ng niya Sa kanyang pananaliksik na pinamagatang "Quantifying Sperm Shape Nuclear with Fourier Harmonic Analysis and Relationship and Spermatogenesis to isang Itinuturo ni Dr. John Parrish, isang mananaliksik mula sa University of Wisconsin sa Madison, USA (naka-bughaw na damit), sa ilang mananaliksik ng Philippine Carabao Center (PCC) ang paraan ng paggamit ng computer program na resulta ng kanyang pag-aaral ukol sa pagtaya ng fertility rate ng isang bulugan. (Sundan Sa P. 10) ang resulta
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 PCC nagsagawa ng consultation-workshop ukol sa mga problema sa nutrisyon ng hayop Isinagawa ng Philippine Carabao Center (PCC) ang isang 33 Ni Ma. CeCilia C. iraNg linggong consultation-workshop na naglayong gamitin ang mga serbisyong livestock extension upang mapataas ang aspeto ng nutrisyon ng hayop, produksyon ng pagkukuhanan ng pagkain, pag-iimbak, at pag-unlad ng pastulan. at pinondohan ng Bureau of Animal Industry (BAI), ang consultation-workshop ay isinagawa noong Oktubre 5-11 sa PCC national headquarters sa Science City of Muñoz, Nueva Ecija at inorganisa ng animal nutrition unit ng PCC. Pinangunahan pagpapakain sa kalabaw at forage conservation. "Ipagpapatuloy natin na sanayin ang mga kinauukulan at iba't-ibang teknolohiyang may kinalaman sa pagpapakain, forage at pasture para tumaas ang ating livestock productivity. Bilang animal nutritionist, alam ko na importante na mas mapag-igi pa natin ang ating programa sa forage production dito sa Nueva Ecija na ating National Impact Zone, sa pamamagitan ng patuloy na pagbibigay feeding ng naaangkop na technologies sa ating mga magsasaka. Magkaisa tayo sa pagsasanay na ito at pagkatapos nito, ang pinakaimportante ay kung paano natin isasalin ang mga kaalaman, kakayahan at tamang pag-uugali sa ating mga kliyente," wika ni Del Barrio. ipakalat ang Mahigit 40 kawani mula sa regional ield units ng Department of Agriculture at iba pang ahensiya ng gobyerno at pribadong sektor na nasa larangan agrikultura, agribusiness, animal husbandry ang o lumahok sa workshop. Bilang bahagi ng kanilang hands-on training, ang mga kalahok sa consultation-workshop ukol sa mga isyu ng nutrisyon ng hayop ay aktuwal na ginagawa ang pagbuburo ng damo o silage. ng Reaño. bahagi. Ang una ay ang animal best management extension strategies; pangalawa, practical animal nutrition management at technical service advisory; at experiential learning on forage and pasture development, conservation, at feed formulation. Jose Reaño, na nagsilbing taga-pagsalita, pangunahing ang layunin at kahalagahan ng workshop. Samantala, sinabi naman ni Dr. Rubina Cresencio, BAI director, sa kanyang mensahe na "ang workshop na ito ay magsisilbing umpisa ng sama-samang pagtatrabaho at pagsisikap na gamitin ang lahat ng feed resources na mayroon ang bansa at mapataas ang livestock productivity." workshop practices sa veterinary science at Sinabi ni Dr. Arnel del Barrio, acting PCC executive director, sa kanyang pambungan na pananalita, na sa loob ng 30 taon na pagtatrabaho niya sa industriya ng pagkakalabaw, kauna-unahang ito consultation-workshop na nasaksihan niya na nakatuon at sa pakain lamang "Ang layunin ng workshop na ito ay ang tamang paggamit ng mga resources na mayroon sa inyong mga rehiyon, kung paano ninyo gagamitin ito na makikinabang din kayo at pabababain ang halaga ng produksyon ng livestock industry dito sa Pilipinas," ani pangatlo, ang Bilang karagdagang bahagi ng workshop, ang mga kalahok (Sundan Sa P. 5) ay tatlong kinapalooban ng PCC nagsagawa ng social research consultation-workshop Ni alMira P. BeNtadaN Ang Binigyang-diin naman ni DA Undersecretary for Livestock Mga magsasaka sa Lupao, sinanay ng PCC para sa paggawa ng de-kalidad na burong mais Dumalo ilang ang mga sa eksperto social sciences mula sa tatlong unibersidad sa isang consultation-workshop na isinagawa kamakailan sa pangunahing tanggapan ng Philippine Carabao Center (PCC) sa Science City of Muñoz, Nueva Ecija. ngayon silang makatutulong sa pagbibigay ng "mas magandang pag-unawa sa mga isyung panlipunan at mga pangangailangan ng programa na makatutulong naman sa pagpapaangat ng CBED na bahagi ng Carabao Development Program (CDP) ng ahensiya." na higit Ni ChrissalyN l. MarCelo Ibinahagi ni Dr. del Barrio ang mga bagay-bagay ukol sa CDP lalo na ang mga paraan kung paano ito ipinatutupad ng ahensiya. kanilang pagtitipon ang pagkakaroon ng posibleng pagtutulungan sa pagitan ng ahensiya at ng mga unibersidad ukol sa mga pananaliksik aspetong panlipunan ng programang carabao-based enterprise development (CBED) ng PCC. sa aktibidad ay mga eksperto mula sa University of the Philippines - Clark, University of the East, at University of the Philippines-Diliman. Tinalakay sa Tinalakay naman ni Dr. Eric P. Palacpac, Research for Development (R4D) coordinator ng PCC, ang R4D framework ng PCC, partikular na ang mga pangunahing aspeto ng CDP na sasaliksikin. mga presentasyon, nagkaroon ng isang open forum ukol sa mga isyung may kinalaman sa iba't ibang aspeto ng CBED na maaaring mabigyang solusyon ng pananaliksik. sa Ang mga dumalo Pagkatapos ng Dumalo rin sa pag-uusap sina Dr. Arnel N. del Barrio, acting executive director ng PCC, Dr. Libertado C. Cruz, dating puno ng ahensiya, at iba pang mga opisyales at mananaliksik ng PCC. Si Dr. Daniel L. Aquino (naka-checkered na polo), animal nutrition expert ng PCC , ay nakikitang itinuturo sa mga lumahok sa pagsasanay ang wastong pag-alam sa tamang proporsiyon ng may kalidad na burong damo. Taglay ang paniniwala Bago matapos ang talakayan, iniharap ni Dr. Battad ang listahan ng mga paksang sasaliksikin base sa R4D priority agenda na tinalakay na maaaring pagtulungang pag- aralan ng mga institusyon. for Agriculture, Council Aquatic and Natural Resources Research and Development (PCAARRD). Ginanap sa PCC National and Gene Headquarters Pool sa Science City of Muñoz, Nueva Ecija, ang isinagawa ay pagsasanay bilang bahagi ng proyektong "Commercialization of Grass/ Forage Corn Silage for Dairy Bufaloes in Lupao through Technomart". at kumpiyansa na magandang may kita sa paggawa ng de- kalidad na produkto, ang Philippine Carabao Center (PCC) ay nagsagawa ng pagsasanay sa paggawa ng binurong mais (corn silage) para sa 12 magsasaka na mula sa Barangay Parista, Lupao, Nueva Ecija nitong nakaraang Setyembre 25. Ayon kay Dr. Liza G. Battad, planning oicer ng PCC, nilayon ng pagtitipon na makakuha ng malakas na partisipasyon mula sa mga kabalikat ng ahensiya sa akademya sa pagsasagawa ng panlipunang mga pananaliksik. ay inorganisa nina Dr. Eric P. Palacpac, lider ng proyekto, at ni Charity Castillo, project research assistant. Ang pagsasanay Nangako naman ang mga consultation- sa nagsidalo workshop na tutulong na tugunan ang mga layuning inilahad ng mga opisyales ng PCC ukol sa mga social sciences researches. "Ang paggawa ng may kalidad na burong mais Kung ay ay itinataguyod sa pagtutuwang ng PCC at ng Philippine Ang proyekto napakahalaga. Dagdag niya, inaasahan (Sundan Sa P. 11)
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 EPMPC tumanggap ng P100,000 ayuda para sa milk processing plant nito Nakatakdang ipaayos ng Eastern Primary Multi-Purpose Cooperative (EPMPC) ang Mga magsasaka-katiwala, dumalo sa seminar ukol sa family planning Ni Ma. CeCilia C. iraNg 4 Apatnapung mga magsasaka-katiwala na mula sa apat Ni alMira P. BeNtadaN na kooperatiba sa National Impact Zone (NIZ) ng Philippine Carabao Center (PCC) ang lumahok sa seminar ukol sa "health, nutrition improvement and family planning" na ginanap sa PCC national headquarters sa Science City of Muñoz nitong nakaraang Setyembre 1. milk processing plant nito matapos itong makatanggap ng pondong nagkakahalaga ng Php100,000 mula sa Department of Agrarian Reform (DAR) sa pamamagitan ng Program Beneiciaries Development (PBD) nito. Inorganisa ng grupo ng enterprise carabao-based development (CBED) operations ng PCC, isinagawa ang seminar bilang bahagi ng gawain sa programa ng gobyerno ukol sa Gender and Development (GAD). Naging Provincial katuwang ang Health Education Promotion Oice (PHEPO) ng Nueva Ecija sa pagsasagawa ng seminar. kaalaman ng mga magsasaka- katiwala sa kahalagahan ng kalusugan, nutrisyon at ng pagpaplano ng pamilya. Nilayon din ng seminar, dugtong ni dela Cruz, na ang mga makapagtamo lumahok ng kamalayan at kaalaman sa kapakinabangan at kagandahan ng naiplanong pamilya. and Ini-aabot ni Jocelyn Ramones, (pang-apat mula sa kaliwa) Provincial Agrarian Reform Oficer I ng Department of Agrarian Reform (DAR) sa Nueva Ecija, kay Chairman Melchor Correa (pang-anim mula sa kaliwa) ng Eastern Primary Multi-Purpose Cooperative (EPMPC) ang token tseke ng pondong ipinagkaloob ng DAR sa kooperatiba. Kasama sa litrato ang mga kinatawan ng iba't-ibang ahensiya na kabalikat ng kooperatiba. pambungad na pananalita, sinabi ni Dr. Arnel Del Barrio, acting executive director ng PCC, na buo ang suporta ng PCC na tugunan ang iba't-ibang problemang may kinalaman sa kabuhayang-salig-sa-kalabaw. isang nurse, at Iluminada Pascua, isang nutritionist, parehong ang sa PHEPHO, mula nagsilbing sa mga paksang sakop ang iba't- ibang aspeto ng pagpaplano ng pamilya, nutrisyon at kalusugan. Nagkaroon din ng open forum pagkatapos ng ibinigay na mga lektyur. Sa kanyang Sa mga dumalo sa seminar, 20 ang galing sa Nag-iisang Multi-Purpose Masikap sa Cooperative (NMMPC) General Natividad, 10 sa Catalanacan Multi-Purpose Cooperative (CAMPC) sa Science City of Muñoz, anim sa Eastern Primary Multi-Purpose Cooperative (EPMPC), at apat sa Simula ng Panibagong Bukas Producers Cooperative sa San Jose City. tulad ng pagkakaroon ng operasyonal na processing facility. Ang pondo ay pormal na ipinagkaloob ng DAR sa kooperatiba sa pamamagitan ng seremonya ng turn-over at pagpirma sa Memorandum of Agreement sa pagitan ng EPMPC, DAR at ng iba pang ahensiya na bahagi ng proyekto, tulad ng Philippine Carabao Center (PCC), Department of Trade and Industry (DTI), at ng lokal na gobyerno ng lunsod ng San Jose noong Setyembre 3. ang DTI din Tutulong sa paghahanda ng mga dokumento na kakailanganin sa pagkuha ng lisensiya mula sa BFAD. "Nakita namin na maganda at magaling ang pamamalakad sa EPMPC kaya't napabilang sila sa nabigyan ng pondo," wika ni Ramones. (MOA) Sa kabilang banda, patuloy namang magbibigay ng tulong teknikal ang PCC sa produksiyon at pangangasiwa ng mga kalabaw upang masiguro ang tuluy-tuloy na pagdaloy ng gatas mula sa mga alagang kalabaw ng mga kasapi ng kooperatiba. Sina Jessica Supan, Ang pondo ay gagamitin sa pagpapaayos sa processing center ng kooperatiba, lalo na ang gamit sa pagpoprodyus ng lavored caramilk, alinsunod sa panuntunang itinakda ng Bureau of Food and Drugs (BFAD). Sa tagapagsalita Ayon kay Ericson Dela Cruz, training at extension national coordinator ng PCC, isinagawa ang seminar ay para mapataas ang antas ng Ang EPMPC na nasa Sibut, San Jose City, Nueva Ecija ay mayroon nang maliit na milk processing facility at mayroon na ring nabuong market para sa iba't ibang produkto nitong gawa sa gatas. lokal na gobyerno naman ng lunsod ng San Jose ang magmomonitor sa progreso ng pag-aayos ng pasilidad. Magbibigay din ito ng karagdagang pondo upang matapos ang proyekto. Ang nito, pamamagitan makakukuha ng License to Operate ang EPMPC mula sa BFAD. Makatutulong ito upang lalo pang mapalawak ng kooperatiba ang market nito at maabot ang mga institutional buyers. (Sundan Sa P. 10) PCC sa USM, tumanggap ng karangalan mula sa 'Centennial Kalivungan Festival' Ni ludy estiMo Salin sa Filipino ni Chrissalyn L. Marcelo ni Melchor Correa, kasalukuyang pinuno ng EPMPC, ang kanyang pasasalamat sa mga ahensiyang nagtiwala sa kakayahan ng kanilang kooperatiba. Ipinaabot Ayon kay Jocelyn Ramones, Provincial Agrarian Reform Oicer I ng DAR sa Nueva Ecija, ang EPMPC ay isa sa tatlong napiling benepisyaryo ng PBD sa Central Luzon matapos makapasa sa mga requirements para sa proyekto, Ginawaran ang Philippine Carabao Center sa University Ayon sa kasunduan, tutulong ang DTI sa pagsasagawa ng mga pagsasanay ukol sa pangangasiwa at pagbebenta at pagpapabuti ng produkto. of Southern Mindanao (PCC sa USM) ng karangalang "3rd Top Seller" mula sa "Cotabato Tourism and Trade Expo" na mas kilala bilang "Market-Market sa Kapitolyo". "Sadyang napakapalad (Sundan Sa P. 11) Mga sangkot sa paggagatasan sa NIZ, nagsanay sa lalong pagpapabuti pa ng kalidad ng gatas Ni ChrissalyN l. MarCelo at wastong pangangasiwa sa paghahatid ng gatas sa plantang magproproseso ng naaning produkto. "Ang tamang pangangasiwa sa gatas ay napakahalaga sa pagkakaroon ng de-kalidad na produkto. Kinakailangan isaalang-alang dito ang na tamang kalinisan, sanitasyon at pagpapalamig para hindi masira ang gatas," pagbibigay- diin ni Mina Abella, oicer in-charge sa dairy processing at outlet sa PCC at Central Luzon State University (PCC at CLSU), na isa sa mga naging tagapagsalita sa pagsasanay. Tinitikman nina (mula sa kanan) Cotabato Provincial Board Member Loreto V. Cabaya, Jr., Center Director ng Philippine Carabao Center sa University of Mindanao (PCC sa USM) Benjamin John C. Basilio at Director Nelly Nita N. Dillera ng DTI sa Sounthern Mindanao ang mga produktong choco milk at lacto juice ng PCC sa USM. Kasama nila sa larawan ang ilang staff ng PCC sa USM. May kabuuang 40 ang Binigyang pokus naman Dir. Nelly Nita N. ni Dillera, director regional ng Department of Tourism (DOT) sa Southern Mindanao (Region XII), na siyang naging panauhing ng pandangal ang maraming pananalita atraksiyon sa nasabing lunsod para sa mga turista at pati na rin ang potensiyal nito bilang natatanging agri-tourism area. sa "Market-Market Kapitolyo" ay itinampok ang "Tabuan: the MSMEs Specials" na ang nagging layon ay magbigay ng mga plataporma sa mga micro, small and medium enterprises (MSMEs) (Sundan Sa P. 10) lumahok sa exposition. fair ang nagsilbing isa sa mga lundo ng pagdiriwang ng probinsiya ng Cotabato ika-100 taon nitong anibersaryo ng tinawag pagkakatatag, na na "Centennial Kalivungan Festival 2014". Ginanap ang pagdiriwang nitong nakaraang hanggang Agosto Setyembre 1 sa Agri-Center, Capitol Compound, Amas, Kidapawan City, Cotabato. Ang trade Ipinakikita ni Aira Tambalque, (pangalawa sa kanan) quality assurance oficer ng PCC, ang iba't-ibang paraan ng tamang pagsusuri ng gatas sa mga kasapi sa pagsasanay. sa Tatlong grupo ng mga Sila'y kinabibilangan ng mga tagakolekta ng gatas sa kanilang kooperatiba, nagproproseso ng gatas, at mga milk quality oicers ng 50 dairy cooperatives sa NIZ. magsasakang sangkot paggagatasan sa mula sa National Impact Zone (NIZ) ang nagsanay sa iba-ibang petsa nitong sa Philippine Nobyembre Carabao Center (PCC), National Headquarters and Gene Pool, Science City of Muñoz, Nueva Ecija para sa lalo pang pagpapabuti ng kalidad ng mga naaani nilang gatas. aniyang din obserbahang mabuti ng lahat ng key players sa milk supply chain ang tamang pangangasiwa sa gatas at sikaping makabuo ng mabilis at mainam na pamamaraan sa pagkolekta at pagdedeliver ng gatas para mapagbuti ang kalidad nito at ang kita ng mga magsasaka. Dapat 25 Binigyan sila ng kaalaman at kasanayan ukol sa kalusugan at nutrisyon ng hayop na sa pagkakaroon kailangan ng gatas, mga wastong panuntunan at sa paggagatas, pagsusuri sa kalidad ng gatas, Sa ng pagdiriwang, maligayang binati ni Gov. Emmylou "Lala" J. Taliño-Mendoza ang mga kalahok at bisita sa kasiyahan. Sa pagsisimula de-kalidad na gawain (Sundan Sa P. 11)
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 VBAIT ng PCC sa MMSU, ginawaran ng parangal sa 'Gawad Saka' Isa na namang Village- Dr. Del Barrio, itinalaga... magsasakang-maggagatas. 5 (Mula Sa P.1) itaguyod katangiang dapat upang magampanan ng PCC ang kanyang mandato. Anya pa: "Ang tatlong "P" na ito ang siyang magiging daan sa tagumpay ng ahensya." Ni Mari JoaN Nefulda Salin sa Filipino ni Chrissalyn L. Marcelo Binanggit din niya ang tatlong pangunahing bagay na nais niyang bigyang priyoridad kanyang sa pamumuno. Ayon sa kanya, mahalaga na mamuhunan sa mga taong nagpapatakbo ng ahensya. based Artiicial Insemination Technician (VBAIT) na sinanay ng Philippine Carabao Center (PCC) ang pinarangalan sa ilalim ng "Gawad Saka Awards" ng Department of Agriculture sa regional level. Si Arnolfo B. Corpuz, 51, ay nanalo bilang 2013 Gawad Saka regional winner para sa "Outstanding kategoryang Large Animal Raiser" sa rehiyon ng Ilocos. Natanggap niya ang kanyang parangal nitong July 17 sa seremonyang naganap sa Plaza del Norte, Laoag City. "Bilang isang ahensya na nangunguna sa pananaliksik sa paghahayupan (livestock research), dapat magkaroon ang ating mga kawani ng sapat na kaalaman at karanasan na maaaring maibahagi bilang isang kasanayan. Kaalinsabay sila'y maging nito, dapat maayos sa pakikisalamuha lalo na sa pagharap sa mga tao, ibang ahensya at sa mga ani Dr. Del magsasaka," Barrio. Ang mga ito, sabi niya, ay ang pagpapatatag ng genetic improvement program ng PCC sa pamamagitan ng higit na pagtutok sa pagpapabuti ng lahi ng kalabaw sa tulong ng crossbreeding; pagsasagawa ng Research for Development (R4D) agenda ng PCC; at pagpapatatag ng carabao- based enterprise development (CBED). "Higit nating pagtuunan ng pansin ang mga pananaliksik na may sa problema ng mga magsasaka, itong mabuti, pag-aralan gumawa ng teknolohiyang tutugon dito at ipamahagi ang kaalaman pabalik sa kanila," ani Dr. Del Barrio. ng bagong pinuno ng PCC sa kanyang magiging na pamumuno, sa alituntunin na "PPP", sisikapin niya ang pagbuo ng matatag na samahan at pakikipag- ng ugnayan kanyang pinamumunuan ahensyang bilang sektor ibang sa mahalagang sangkap upang masiguro ang kaganapan ng isang programa. Binigyang-diin din kinalaman Nauna nang pinarangalan ang VBAIT na si Alex Dani Pasion sa parehong kategorya noong 2012 sa Ilocos Region. Pinalad din siyang makaabot sa national level kung saan siya hinirang na National Gawad Saka awardee. alinsunod Hawak ni Arnolfo Corpuz ang plake ng pagkilala sa kanya bilang outstanding large animal raiser sa rehiyon ng Ilocos sa ginanap na parangal ng Gawad Saka Awards ng Department of Agriculture sa nasabing rehiyon. ng kalabaw. Mayroon lang siyang isang native na kalabaw noon at naging kliyente siya ng iba pang AI technicians ng PCC. Nang maipanganak ang ikatlo niyang crossbred o mestisang kalabaw, hinikayat siya ni William Gudoy, AI coordinator ng PCC sa MMSU, na lumahok sa pagsasanay sa AI at pregnancy diagnosis (AIPD). noon dahil sa malayo ang lugar na pagsasanayan niya sa PCC sa Central Luzon State University (PCC sa CLSU) sa Science city of Muñoz, Nueva Ecija. Hindi rin kasi niya maiiwan ang kanyang bukid at mga alagaing hayop para sa pagsasanay na tatagal ng 21 na araw. Gayunman, sa kalaunan ay nahikayat pa rin siya ni Gudoy na lumahok sa (Sundan Sa P. 11) Ayon sa kanya, higit na makagagawa ng magandang resulta ang ganitong sistema ng pagtugon at ang patuloy na pakikipag-uganayan sa iba pang mga ahensya. Bilang residente ng Barangay San Pablo, San Nicolas, Ilocos Norte, si Corpuz ay isa sa mga aktibong VBAITs ng PCC sa Mariano Marcos State University sa MMSU). Sinanay siya bilang AI technician noong Abril hanggang Mayo 2007. Dagdag pa niya: "Higit na dapat pag-ibayuhin ng PCC ang pakikipag-ugnayan sa iba't-ibang sektor. Isang halimbawa na nito ay ang mga magsasaka na siyang pangunahing ng PCC." Isa Si Dr. Cruz, sa kabilang dako, ay nagpahayag ng kanyang sa kakayahan ni Dr. Del Barrio na maging tagapanguna ng ahensyang nabanggit. (PCC paniniwala Isa rin siyang tagapag-alaga Alanganin siyang lumahok partner na maipasa ang pamumuno sa isang mas batang lider na masidhi ang pagnanais na matugunan at malagpasan ang anumang pagsubok sa kasalukuyan at sa hinaharap, at ito ay walang iba kundi si Dr. Del Barrio," sabi ni Dr. Cruz. "Isang karangalan Proyektong 'Pangnegosyong Gatasan ni Juan' inilunsad ng PCC, LGU sa Ubay direksyong tatahakin kanyang ng pamumuno ay ang pakikipag- ugnayan sa mga siyentipiko sa ibang bansa at pagiging bukas ng mga pasilidad ng PCC bilang isang lugar ng pananaliksik sa mas marami pang mag-aaral, ayon kay Dr. del Barrio. pang Ni leiNefe B. liBres Salin sa Filipino ni Chrissalyn L. Marcelo Pangnegosyong gatasan ni Juan. Ito ang proyektong ahensiya ang naisagawa na sa lugar mula noong taong 2004 hanggang sa kasalukuyan. inilunsad kamakailan sa bayan ng Ubay sa probinsya ng Bohol. Dagdag pa ni Dr. Cruz: "Isa sa mga bagay na dapat isaisip ng isang lider ay ang pagkakaroon ng maayos na pamantayan ngunit ang mas mabuting lider ay kaya pang iangat sa mas maayos ang pamantayang ito, at naniniwala ako na handa na si Dr. Del Barrio sa bagay na ito." Ang LGU ng Ubay at PCC sa USF, kasama ang iba pang ahensiyang katuwang ng PCC sa nasabing lugar, ay palagiang nagsasagawa ng masusing pagpaplano at pagbubuo ng layunin para sa mga mga proyektong sa paggagatasan. Naglalayon din sila na maisagawa ang kauna-unahang Milk Festival ngayong taong ito na kung saan ay magmamarka bilang tagumpay sa layunin nitong magkaroon ng 1,000 litrong produksyon ng gatas mula sa gatas ng kalabaw, baka at kambing. kilalanin kami sa taong 2020 bilang milk capital sa buong Visayas area]," ani Mayor Galicano E. Atup ng Ubay, Bohol. Ang paglulunsad ay naganap kasabay ng pagdiriwang ng nasabing bayan sa kanyang ika-167 taon ng pagkakatatag. Ang paglulunsad ng proyekto local ay pinangunahan ng government unit (LGU) ng Ubay sa pakikipagtulungan sa Philippine Carabao Center sa Ubay Stock Farm (PCC sa USF) na matatagpuan sa bayan. Ang panghuling "P" na kumakatawan sa pagkakaroon ng prinsipyo, pagpapaliwanag ni Dr. Del Barrio, ay ang pagkakaroon integridad, ng dedikasyon, pagiging at may sapat na kakayahan na siyang mga mahahalagang tamang "Ang bayan ng Ubay ay sobra ang suporta sa mga gawain ng PCC. Dahil dito, napili ang bayan bilang isa sa mga impact areas ng ahensiya para sa pagmomodelo nito ng mga programa patungkol sa development," paliwanag naman ni Dr. Caro B. Salces, direktor ng PCC sa USF. propesyonal patungkol PCC nagsagawa... (Mula Sa P.2) carabao Ang proyekto ay alinsunod itinataguyod ng PCC sa na Carabao Development Program para na malutas makatulong ang problema ng bansa sa kahirapan at makatulong sa pagkakaroon na sapat na pagkain, nutrisyon at trabaho. Ang proyekto ay may slogan na "Aron adunay trabaho, dugang kita ug garbo ang lungsod sa Ubay" [Ngayong may trabaho na, ang Ubay ay magkakaroon ng dagdag-kita at karangalan]. nakilahok ay unang beses pa lang naranasang gumawa ng urea-treated rice straw pagbuburo (UTRS) isinagawa ng damo na sa araw ng ikalawang pagsasanay. Nakita namin 'yong pananabik nilang matuto at malaman 'yong paggawa ng mga iyon,"sabi ni Aquino. ay bumisita sa Pampanga at Bulacan, mga lugar na kung saan ay may maunlad na pastulan. Ang (CDP) Mula sa mga datos na nakalap ng PCC sa USF, napag- alamang ang bayan ng Ubay ay nakapag-prodyus na ng 76,678.90 litro ng gatas mula noong taong 2010 hanggang August 2014 mula sa 176 na magsasakang-maggagatas. Maliban pa dito, mayroon na ring 271 na Ubayanons ang nag-enrol at nakikinabang na sa bull loan program ng PCC mula taong 1998, at may humigi't kumulang namang 35,000 serbisyo sa artiicial ng insemination at Sa 2016, nilalayon naman, alinsunod sa binuong plano, na kasabay ng pagdiriwang ng Milk Festival na maitalagang "Milk Capital of Central Visayas" ang Ubay. Sa taong 2020, hangad ng Ubay na kilalanin bilang "Milk Capital of the Visayas Islands". pang naging iba tagapagsalita sa workshop ay sina Dr. Daniel Aquino, animal nutrition unit head; Dr. Eric Palacpac, PCC national R&D coordinator; Dr. Edgar Orden, CLSU professor VI; Prof. Tsutomu Fujihara, PCC nutrition consultant; Prof. Francisco Gabunada, Visayas assistant State University professor; at Nomer Garcia, PCC senior science research specialist. sila na isulat ang mga plano nilang gawin pagkatapos ng workshop at sasailalim din sila pagkatapos ng 3-6 na buwan sa post-training evaluation na isasagawa ng BAI," dagdag pa niya. "Sinabihan din ay ng inaasahang kaukulang mga ahensiya o pinuno ng mga rehiyon sa Visaya. Ang mga pagkilala isasagawa "Pinaka target nato nga by year 2020, mamahimo ta'ng milk capital sa whole Visayas area [Ang target sa proyekto ay program "Karamihan sa mga
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 'Ang PCC ay nandito upang paangatin ang kita ng mga magsasakang-maggagatas' - Acting Executive Director Del Barrio 6 Salin sa Filipino ni Khrizie Evert M. Padre tungkulin nanumpa sa harap ni (Agriculture) Secretary (Proceso) Alcala sa Laoag City. sa mga magsasaka." AR - Maituturing ninyo ba na ito ang pinakauna at pinakabatayan upang masukat ang tagumpay ng PCC at ng mga manggagawa nito? AR - Ano ang tumakbo sa iyong isipan nang maitalaga sa inyong bagong tungkulin? AdB - Noong una'y hindi ako makapaniwala. Sa totoo lang, hindi naman ako mahilig sa pulitika at hindi rin naman ako ganoon kakilala sa kagawaran ng (pagsasaka). Nguni't sa tingin ko mas kilala ako ng mga kasamahan natin sa ibang lugar tulad ng mga regional oices dahil napaka- sa maraming aktibo ko samahan. Naging presidente ako ng mga samahang tulad ng Association of Professionals Livestock Production, in Philippine Society of Animal Nutritionists, at ng Philippine Society of Animal Science. Naging miyembro rin ako at naimbitahan na maging regular na tagapagsalita sa dairy congress. AdB - Oo. Kung hindi natin matutulungan ang mga magsasaka, para na ring nawalan ng bisa ang nakasaad sa batas. Hindi tayo dapat makuntento lang sa pagpaparami ng mga crossbred kundi mapaangat ang kalidad ng buhay at hanapbuhay ng ating mga magsasaka. Ang gusto ko lang sabihin ay dapat magkaroon ng makabuluhang programa ukol sa (carabao- based) enterprise development ang mga centers. AR - Ano ang gusto ninyong mangyari sa mga centers sa panahon ng iyong termino? (Si Dr. Arnel N. Del Barrio (AdB) ay umupo sa isang pakikipagpanayam sa premyado at batikang manunulat na si Dr. Anselmo Roque (AR) na kasalukuyang correspondent ng Philippine Daily Inquirer sa Nueva Ecija. Narito ang mga tanong at sagot na inilahad sa panayam. -Ed) AdB - Gusto kong makakita ng masiglang pamilihan ng gatas hindi lamang sa ating mga regional centers kundi pati na rin sa ating National Impact Zone. Ang pamilihan ng gatas ay patunay lamang na tagumpay ang operasyon ng gatas hindi lamang sa aspeto ng produksyon at pagbebenta ng gatas kundi pati rin sa produksyon ng mga damo, pagbebenta mga kagamitan at pagkakaroon ng mga bangko na handang magpahiram ng puhunan, pagkakaroon ng maayos na koleksyon ng gatas at episyenteng pagdadala ng suplay ng gatas sa pamilihan at marami pang iba. AR - Hindi ba nag-umapaw sa inyong damdamin ang bigat ng mga responsibilidad inyong na balikat? AdB AR - Kayo ba ay may pagkagusto o pagmamahal sa kalabaw? farmer ako na nagtanim ng palay at kamote at nag-alaga ng manok. Kumikita naman ako noon sa pagbebenta ng mga ani ko at inaalagaang hayop. maraming handa, konsiderasyon. Noon, ni hindi pumasok sa isip ko na isang center director. Nguni't ibinigay ng pagkakataon. Inirekomenda ako ng noo'y chancellor ng UPLB pero hiniling ni Dr. (Libertado) Cruz na ako'y sumailalim muna sa pitong- post-doctoral na buwan research sa Kansas State University sa pamamagitan ng PCAAARRD-DOST para mas lumawak pa ang aking kaalaman. iniatang sa AdB lang, nahalina ako sa kasaysayan ng kalabaw. Kaya nga, madalas ko silang kinukunan ng larawan kapag nakikita ko sila sa mga lugar na pinupuntahan ko. Sa totoo maging kalakalan ng lang, kinilabutan noong ipinaalam na sa akin ito ni (Agriculture) Undersecretary Jose Reaño. Nagkaroon ng search noong committee Disyembre 2013 at ininterbyu nang sumunod na Enero. Pagkaraan noon, nakatanggap tawag na napili ako ng na ako executive (bilang director) pagkatapos akong mairekomenda ating Presidente. Sa totoo ako AR - Saan ninyo tinapos ang inyong kurso? ng AdB - Sa UPLB at ang naging major ko ay animal science. Ang masteral at PHD degrees ko ay sa animal science din major in animal nutrition, na sa UPLB rin. AR - May malalim kayong ugnayan sa kalabaw noon? AdB - Sabihin na lang nating nakatatak na sa akin ang pagmamahal ko sa kalabaw noon pa man. May 16 na kalabaw ang aking ama at sinasakyan ko sila kapag ipinapastol. AR - Nagbalik ba kayo sa lugar pagkatapos inyong makapag-aral? sa AR nanirahan? Sa UPLB kayo AR - Iniisip ba ninyo ang isang one-stop shop para sa ganitong mga gawain? AdB AdB - Gayon nga at doon ko nakilala ang napangasawa ko na mula sa San Pablo, Laguna, na nagtrabaho sa Institute of Animal Science at UPLB sa pasimula nguni't lumipat sa PCRDC. Nagpakasal kami noong 1987 at doon na nga nanirahan. Noong matapos ko ang bachelor's degree ko ay nagsaka muna ako sa amin. Nang magbalik ako sa UPLB upang kunin ko aking mga dokumento, nakita ko ang panawagan na nangangailangan ng isang research assistant si Dr. (Vicente) Momongan para sa kanyang gawain sa PCRDC (Philippine Carabao Research and Development Center). Natanggap ako bilang science noong specialist research Enero Pagkaraan nito, na-promote ako bilang agricultural center chief at hindi nagtagal ay naitalaga ako bilang center director ng PCC sa UPLB. 1983. AR - Masasabi ninyo bang naging handa kayo para maging pinuno ng PCC? AdB - Kung sa pagiging AR - Nalibot ninyo na ang mga regional centers, ano ang masasabi ninyo? AR - Saan kayo nanirahan noon? AdB - Para sa akin, ang one-stop shop ay isa lamang sa kabuuan. Ang nais nati'y isang kabuuang tumutugon hindi sa pangangalakal lamang ng gatas kundi gayon din sa pangangailangan ng mga maggagatas, pangangailangan ng mga gatasang kalabaw at ng mga taong kalahok sa programa, ang publiko at iba pa. Kinakailangang magkaroon ng regular na suplay ng pagkain ng mga kalabaw kung kaya't itinutulak ko rin ang komersyalismo ng pagbuburo ng damo. AdB - Ipinanganak ako sa Lag-on, Camarines Norte, tatlong pangatlo sa aking lalake at kapatid na mga apat na mga babae. Isang kasama sa bukid ang aking ama na nagsasaka noon ng apat na ektaryang lupa. Lahat kami ay nakapagtapos ng kolehiyo nguni't ako lang ang kumuha ng kursong agrikultura. Marahil ito'y sa ako ay nagtapos ng secondary education sa Camarines Norte National Agricultural School. AdB - Sa aking palagay, naiiba ibang institusyon ng pamahalaan. Ang ating mga centers ay magaganda at masisigla dahil maayos silang inihanda ni Dr. Cruz. Sa nagdaang 20 taon, masigasig ang mga ito; mataas ang pangarap at inspiradong maabot ang kanilang mga target. tayo sa AR - Hindi ninyo naisip magtrabaho sa abroad? AdB - Nabigyan ako ng pagkakataon na gawin 'yon noong ako ay nasa Amerika. Inalok ako na magtrabaho sa ilang mga proyekto bilang isang research fellow. Ngunit pinili ko rin na bumalik sa Pilipinas. AR - Masasabi ninyo bang nakapagpapabago ng buhay ng magsasaka ang lahat ng centers? AR - Naging stay-in-student kayo sa eskwelahang iyon? - Oo. AdB - Marahil ang ilan sa kanila ay kailangan pang kumayod ng doble. Base sa isinasaad ng batas na lumikha ng PCC, ang pangunahin nating ay "mapaangat ang kita ng ating AR - Sa minsang pagdalo sa pagpupulong ng ko mga ng farmer-leader Muñoz, isang empleyado ng pamahalaan ang nagreklamo ukol sa hindi pagsunod AdB AR - Kailan kayo naitalagang nanunungkulang executive director ng PCC? Labing- pitong kilometro ang layo ng eskwelahan sa amin at lingguhan ang uwi ko. Naging independent student- isang AdB Noong Hunyo 11, 2014 at opisyal akong tungkulin
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 'Ang PCC ay nandito upang paangatin ang kita ng mga 50, o 75 na bilang ng mga kalabaw dahil may sapat na kapital at kakayahan ang mga nagpapatakbo nito. dahil marami na tayong ngayong mga crossbred na ginagamit sa paggagatas at iba pang gawain. Sa maraming taon, hindi natin nakikita ang kotribusyon ng mga kalabaw sa ating lokal na produksyon ng gatas. Ngunit ngayon, nakapag-ambag na ito ng 34% sa lokal na produksyon ng gatas o umaabot sa 6.2 milyong litro ng gatas mula sa mga kalabaw. Umaangat ito taun-taon at kung susumahin at isasalin ang pakinabang nito sa mga magsasaka, ito ay malaki. Ito ang ambag ng PCC sa industriya ng paggagatas. ng mga magsasaka sa ordinansang nagbabawal sa pagsusunog ng mga dayami. Sa aking palagay, ang mga magsasakang ito ay patuloy na magsusunog ng mga dayami sa kanilang mga palayan lalo na sa panahong malapit silang magtanim. Kasama rin ba sa iyong mga plano ang magkaroon ng pagsasanay na magtuturo sa ating mga magsasaka paano kung ang wastong isasagawa pagbibigkis ng dayami at paano sila kikita mula dito? ay ang paggamit ng sako na pagsisidlan ng dayami. Nakita ko ito sa Kenya. Mismong mga bata lang ang siyang naglalagay ng mga dayami sa sako at ibinebenta nila ito sa bangketa. 7 AR - Sa pagkakaintindi ko, ang kakanyahan ng PCC ay paunlarin at paangatin ang lahi ng katutubong kalabaw at hindi nangangailangang purong mag-angkat lahi. Gaano na kalayo ang narating ng PCC ukol dito? magsasakang-maggagatas' AR - Ito rin ba ay para paramihin ang mga anak na ipamamahagi sa iba? ng Acting Executive Director Del Barrio AdB - Sa ipinahiram na mga kalabaw ay magbabalik ng mga babaing kalabaw na siya namang ipahihiram sa mga magsasaka. Imbis na ang PCC, mga pribadong grupo ang magpaparami ng kalabaw. Kikita naman sila sa kukulektahin at ikakalakal na gatas at ititindig na kaakibat na negosyo. na uli AR - Sa inyong palagay, pagkakitaan ng malaki ang dayami? AdB - Ito'y nakikita na natin ngayon. Sa kasalukuyan ay mayroon na tayong 500 teknisyan na nakakalat sa buong Pilipinas. Sa totoo lang, may kakayahan silang magbigay ng mahigit pa sa 120,000 serbisyo ng AI sa isang taon. Ipagpalagay nang nakukuha natin ang 25% pregnancy rate, ito ang bilang ng mga CB (crossbred) na napararami natin taun- taon. Nguni't hindi ganun kadali ang pagsulong nito dahil nakakalat ang mga magsasaka na di-tulad sa mga highly commercialized system na kung saan ang ating mga kalabaw ay sama-sama sa isang lugar lamang. AdB - Dapat talaga na ito ay pagkakitaan upang makatulong sa pagpapalago ng industriya ng paghahayupan. Ang hindi sapat na pakain ay talagang problema dahil hindi lalago ang industriya sa pagkakalabaw. Kung tayo'y mag-aalaga ng tatlo o apat na kalabaw nguni't kulang naman lupang pagtatamnan ang ng pakain, paano pa natin maiisipang magdagdag pa ng aalagaang kalabaw? Maaari ka lamang magdagdag kung may iba kang pwedeng pagkunan ng pakain, halimbawa'y bibili ka. Sa paraang ito, kikita rin ang sektor na magbebenta nito. AdB - Sinimulan ko na itong gawin sa General Trias (Cavite). Nakipagpulong na ako sa mga opisyales ng kooperatiba at ipinaalam sa kanila ang kanilang suliranin kalabaw. sa Pinagkalooban namin sila ng baler machine at itinuro ang paggamit, pagkukuwenta ng maaring gastusin at pagbebenta ng magagawa mula rito. Nagawa nilang magbenta ng 50 tonelada ng dayami. Ang pagbebenta ng mga nakabigkis na dayami ay siyang tutugon sa suliranin ng pagsusunog sa mga ito. Nguni't kung walang sektor na mangangasiwa sa pagbibigkis at pagbebenta nito, mananatili ang ganitong suliranin. AR - Mayroon ba tayong ibang upang paraan maparami ang ating mga CBs? AR - Mayroon ba kayong ibang upang programa mapabilis ang crossbreeding ng mga katutubong kalabaw? Mayroon akong nabasa na imbis umano'y bumababa na dumarami ang bilang ng mga kalabaw? AdB - Ito ay ang pagtulak at paghila - pagtulak sa produksyon at paghila sa sa gatas. pangangailangan Ang sa pangangailangan gatas ang siyang magtutulak nito. sa Lagi nating sinasabi na mahina ang merkado nito, nguni't mataas naman ang sa gatas. pangangailangan Ang dapat nating gawin ay pagtagpuin ang produksyon at pangangailangan para dito. pakain sa tamang AdB - Maraming dahilan ang maaaring makaapekto sa imbentaryo ng bilang ng kalabaw. Una na dito ay ang slaughter rate, sumunod ang carabeef importasyon mula sa India, gayundin ang growth rate at pagkamatay ng mga ito. Mataas na ang slaughter rate ng kalabaw ngayon. Kung dati ay nasa 11-12% lamang, umangat na ito ngayon sa 16% sa industry level. Sa importasyon naman, hindi ito umaangat gayong dumarami pa ang populasyon ng tao at tumataas din ang pangangailangan sa animal protein, upang dahilan ang lokal nating stocks ang nakakatay. Posible na hindi bumaba ang populasyon ng kalabaw ngunit umangat naman ang lahi ng kalabaw produskyon AR - Sinasabi ninyo ba na mas mataas ang tsansya na magkaroon ng mas maraming o crossbred purong lahi ng kalabaw kung mas marami ang bilang commercialized ng system? AdB AR - Ang PCC ba ay bumibili ng mga baled rice straw? - Ang PCC ng AdB ay bumibili, gayundin ang ating mga kooperatiba. Alam naman natin na ang mga nag-aalaga ng hayop ay hirap na sa paga-asikaso sa mga ito; wala silang maraming oras para magsagawa pa ng pagbibigkis ng dayami o gumapas ng pakain. Gaya nga ng nasabi ko, kelangan natin ang serbisyo ng ibang sektor para dito. Sa value chain, ang kakulangan sa pakain ang siyang nagiging dahilan sa hindi ganap na pag-unlad ng industriya ng paghahayupan. ating AR- Maaari po ba nating hilingin sa ating pamahalaan na mahikayat ang mga kumpanyang umaangkat ng gatas na bilhin muna ang 10% ng ating gatas bago tuluyan silang umangkat ng gatas sa ibang bansa? Ang sistemang ganito ayon kay Dr. Surendra Randjan ay ipinatutupad sa India. Nais natin na magkaroon ng multiplier farm na pahihiraman natin ng mga kalabaw na may kaakibat na kundisyon. Noon, sa paiwi nagpapahiram system hanggang tayo limang kalabaw. Hindi ito sapat upang maipakita ang kakayahang kumita dahil sa maraming limitasyon. Sa multiplier farm system, maaari tayong magpahiram ng 20, isa ng ay AR - Kung walang baler machine, maaari rin ba turuan ang mga nating magsasaka ng simpleng pagbibigkis ng mga dayami at pagbebenta ng mga ito? AdB - Maaari. Mayroon tayong mga pambigkis na gawa sa kahoy na ang halaga ng materyales ay hindi lalagpas sa Php200. Ang pinakamadali AdB- Ayon kay Dr. Cruz, marami tayong batas ukol sa industriya ng gatas. Sa tuwing bibili tayo ng gatas sa abroad, dapat ay mayroong kaparte ang lokal na industriya mula dito. At kung ang perang mula sa kaparteng ito ay nagagamit sa industriya, tiyak malago na ito ngayon. Natutunan ko sa Vietnam na para maiangat ang produksyon ng kanilang gatas, sila mismo ay bumili ng mga 5,000 gatasang baka para masimulan ang paggagatas. tayo Sa sitwasyon natin, ay umaangkat lamang ng kaunting bilang ng gatasang kalabaw para magsilbi lamang na halimbawa. ang industriyang AR- Ano ang pagkakaiba ng Vietnamese kumpara sa Filipino pagdating sa pagkagusto sa gatas? AdB- Kapareho lamang natin sila. Sabi ng iba, hindi daw tayo sanay na uminom ng sariwang gatas, hindi tulad ng mga taga-India at Pakistan. Kailangan natin ipakilala ng husto ang sariwang gatas. Sa telebisyon, madalas nating makita sa mga patalastas ang tungkol sa gatas na karaniwang inaangkat. Sa kasalukuyan Si Dr. Arnel N. Del Barrio (pangalawa mula sa kaliwa) habang tinatanggap ang simbolo ng Philippine Carabao Center(PCC) mula sa dati nitong pinuno na si Dr. Libertado C. Cruz (pangatlo mula sa kaliwa) sa ginanap na ceremonial turn-over of leadership sa PCC National Headquarters and Gene Pool, Science City of Muñoz, Nueva Ecija noong Hunyo 24. Kasama nila sa larawan sina assistant secretary for livestock Dr. Davino Catbagan (dulong kaliwa) at Dr. Felomino V. Mamuad (dulong kanan), deputy executive director ng PCC. (Sundan Sa P. 8)
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 8 'Ang PCC ay nandito upang... para sa pag-unlad (research for development) o R4D. Mas lalo nating pagtutuunan ng pansin ang mga suliranin ng ating mga magsasaka, pag-aaralan ito at malauna'y ililipat ang kaalaman kung paano ito matutugunan. Alam naman natin na ang totoong problema ay yaong kinakaharap ng ating mga magsasaka. Dapat itong tingnan, pag-aralan, alamin ang dahilan, at saliksikin ang tamang hakbang para dito. Ito ang pinakadiwa ng R4D. May kahirapan nga lamang dahil iba ang ating nakasanayang gawin pinag-aralan lamang at hindi na naililipat ang kaalaman. magkaroon ng pambansang programa ukol sa pakain sa Genetic na Improvement Program upang lalong maiangat ang pagiging produktibo ng ating mga kalabaw. Sinisimulan na natin itong gawin ngayon. (Mula Sa P.7) aagapay tayo ay nakapagpo-prodyus ng produkto ng ating gatas na mataas ang kalidad tulad ng mozzarella cheese. kaya nating kumulekta ng 1,000 litro ng gatas kada araw, maaari tayong kumuha ng isang marketing manager. Nguni't kung kaya lang nating mag-prodyus ng 200 litrong ng gatas kada araw, hindi natin kakayanin na umupa. Kapag umaangat ang produksyon, saka na lamang humanap ng mga tayo ekspertong hahawak para sa gawaing ito. dito ay magiging mabenta din? AdB - Ang balat ng mga kalabaw ay maraming gamit- tulad ng paggawa ng sinturon, key chains, at maraming pang iba. Hindi pa natin nahahanap ang tamang koneksyon para sa industriyang ito. Malaki ang pakinabang ng mga tanneries sa mga ito dahil ginagamit nila ito sa paggawa ng mga upuan ng mga sasakyan. AR-Kung mataas po ba ang produskyon ng ating gatas ay marami ang tatangkilik nito? AR- Ano naman ang plano ninyo para sa mga kawani ng PCC? AdB - Katulad ng nasabi ko noon, dapat nating unahin ang ating mga manggagawa. Kinakailangan natin silang paghusayin at pagsamahin ang kanilang mga kagalingan upang matagumpay na maisagawa ang mga program ng PCC. Maganda na mayroon tayong maraming eksperto. Kung mapagsasama- sama natin ang kanilang magkakaroon kagalingan, na tayo grupong gagawa para sa PCC. Kumpara ibang ahensya, mas marami tayong siyentista sa PCC at makikita natin ang kanilang galing sa kanilang mga pananaliksik isinasagawa. Ang PCC na ay puno ng magagaling na kawani at magagandang pasilidad. Ang malaking hamon na lamang ay kung paano magiging epektibo ang ating pananaliksik para sa puntong sa pag-unlad nating matutulungan ang mga masolusyunan suliranin ng ating mga magsasaka. AdB- Yan ang tinatawag na "pulling aspect". Alam naman natin na mataas ang bilang ng ating populasyon nguni't mababa lamang sa pangangailangan ang gatas. Dapat na maitugma ang sa produksyon pangangailangan ng merkado. Marami pa tayong dapat na gawin upang maiayos ang kaukulang pagtutugma. AR - Paano naman ang negosyo ng kalabaw? Ano ang opinyon ninyo sa bagay na ito? AR - Nakagawa na kayo ng sausages sa UPLB, nguni't bakit hindi pa ito magawang ibenta lugar? na Gayundin, mayroon tayong mga koleksyon ng mga paraan ng pagluluto gamit ang karne ng mga at marami na kalabaw ring kainan ang nagluluto at nagbebenta ng mga pagkaing masasarap na mula sa karne ng kalabaw. Bakit hindi natin sila ipunin at ipakita sa ibang tao sa iba't-ibang lugar? na sa karne sa ibang AdB Tayo ay may kaalaman na sa pagpo- proseso ng karne ng kalabaw nguni't ang pagbebenta (ng mga produktong karne) sa ating bansa ay tradisyunal pa rin. Ang mga mangangalakal ay bumibili lang nang hindi na kailangang hayop ng mga magsasaka na pagkatapos ay ibinibenta sa mga auction mga market o sa mga katayan. Kinausap na natin kamakailan ang Federation of Cattle Raisers Association of the Philippines at pag- aaralan namin ang aspeto ng "fattening" sa mga kalabaw na gagawin ng mga pribadong grupo. Paglalaanan natin sila ng 20 kalabaw upang patabain ang mga ito at ibenta sa merkado. Tingnan natin kung gagana ang ganitong uri ng sistema. Gayundin ang mga sobra o lalaking CBs ng mga magsasaka, hihilingin natin sa kanila na dalhin nila ang mga ito sa mga pribadong grupo na siyang magpapataba, kakatay at magbebenta ng mga ito sa high-end market. Alam naman natin na ang mga cold-cuts ay mas mataas ang presyo kaysa sa ibang produkto. AR - Sa kabuuan, ang R4D ang siyang sasalamin sa tagumpay ng iba't-ibang gawain ng PCC? ng magaling inyong AR nabanggit, ang kabuhayang- salig-sa-kalabaw ay malapit sa inyong puso. Alin sa mga aspeto nito ang nais ninyo pang palaguin? Base sa AdB - Ang katibayan nito ay maipakikita ng PCC sa pamamagitan ng pag-angat ng kabuhayan ng ating mga magsasaka. Ang dapat ay lahat ng pagsisikap ay nakatuon sa pagpapa-angat ng kalidad ng hanapbuhay ng ating magsasaka. Ito ang siyang magtatakda ng sukatan at patunay ng kahulugan ng batas na nagtatag sa PCC. Mas ikagagalak natin na makita na ang ating mga magsasaka ay umuunlad dahil sa mga pangkabuhayang gawaing isinasagawa nila. sa Ayon sa batas, nabanggit tanging ang ay matulungan natin na mapaangat ang kita ng ating mga magsasaka. Kinakailangan nating talaga buuin natin sila bilang isang grupo dahil kung hindi natin pagsasama-samahin ang kanilang mga pagsisikap at produskyon, hindi sila magkakaroon ng kakayahang makagawa ng mataas na kalidad ng mga produkto at maibenta ang mga ito. Kung natin tutulungan silang bumuo ng kanilang mga grupo o asosasyon o kooperatiba, maaari silang magkaroon ng sarili nilang colllection system, makakaya nilang magkaroon ng small processing system at sa huli ay magkaroon ng kasosyo sa merkado. Doon lamang natin makikita na tayo ay nakapagtatag na ng mga village-based enterprises na maaari na nating ikunekta sa tamang merkado. AR - Kaya ba nating tulungan ang ating mga magsasaka na ibenta ang kanilang sariling produkto? O dapat ito ay gawin ng mga eksperto sa pangangalakal? AdB - Mahaba ang value chain. Nguni't kung ito ay iyong susuriin, nagagawa ito ng NEFEDCCO (isang pederasyon sa Nueva Ecija). ay nangungulekta ng Ito gatas at nagbebenta ng sariwang gatas, gumagawa ng mga produktong mula sa gatas, at gumagawa ng mga hakbangin upang mapalawak ang kanilang merkado. AdB AdB
Kinakailangan talaga natin ng mga taong tatangkilik sa ating mga teknolohiya na gagawa ng mga produkto na tuluy- tuloy ang suplay sa pamilihan. ipinakikita pa Sa ngayon, iba pang rin natin ang potensyal ng kalabaw. Nais natin na makipagtulungan sa pribadong sektor upang lalo pa itong mapalaganap. inyong Sa AR panunugkulan, ano ang inyo pang nais na maitaguyod?
AR- Ano ang mensahe ninyo para sa ating mga magsasaka? AR - Pribadong sektor na ba ang siyang inaakala ninyong gagawa nito sa halip na ang PCC? AdB - Ang kabuhayang- Dapat salig-sa-kalabaw. hubs na maging ang regional impact zones upang higit ang kabuuan na makita at kasali sa programang ito. Kinakailangan din na lahat ng makumpleto ang elementong kailangan ng industriya upang maging matagumpay ito. AdB - Nais namin na maging tunay namin kayong kaagapay pag-unlad sa dahil naniniwala ako na ang pagkakaroon nga maayos na samahan ay susi sa tagumpay ng ating carabao development program. Nais naming maging tunay na kaagapay ang iba pang sektor sa lipunan, tulad ng lokal na pamahalaan, dahil naniniwala ako na ang hindi pagkakaroon ng maayos na samahan ay dahilan upang hindi magtagumpay ang ating mga programa. dairy ating mga AdB
PCC at ang magpapaliwanag ng negosyong maaaring magawa nila. Malimit na ngang naitatanong kung ang PCC ang magnenegosyo. Ang PCC ay nandito lamang upang magsulong ng mga kabuhayan na mapakikinabangan na sa kalaunan ay isusulong ng mga pribadong sektor. Ang magpapakita AR - Itinutulak ninyo ba ang ganitong klase ng sistema? AdB- Oo at malapit na itong magsimula at magkaroon ng modelo para dito. Ang inisyal na bilang ng mga hayop na gagamitin ay manggagaling sa Mindanao at dadalhin sa Canlubang, Laguna. Sa loob ng tatlo hanggang apat na buwan, ang mga ito ay patatabain, at ibibenta sa mga high-end market. AR pagsasagawa nito, napagtutuunan din ba ng pansin ang ibang aspeto tulad ng kalikasan, pagpapalawak ng hangganan ng inyong mga inisyatibo?
Sa AR - Ang PCC ngayon ay isa nang rationalized agency na may bagong tema o direksyon na tinatahak sa ilalim ng iyong pangangasiwa. Ano po ang masasabi ninyo ukol dito? AR-Masaya ka ba sa iyong bagong tungkulin? AdB - Kung may paglawak man sa aming operasyon, hindi na o makasira makaapekto ito kalikasan. ating sa Nguni't mahigpit sa aming ipinatutupad na mga gawain na magsagawa ng pag-aaral o teknolohiya na makatutulong ng sa kalikasan. Kailangang talaga na magkaroon ng programang sa paglutas ng mga problemang pang-kalikasan. Mayroon na tayong pakikipag-ugnayan sa Philrice, tulad na lamang ng paggamit ng dumi ng kalabaw bilang organikong pataba sa pagtatanim ng palay at paggamit ng dayami bilang pakain. Itinutulak ko din na AdB - Ilang buwan pa lamang ako sa aking bagong ako tungkulin. inspiradong ay masaya at tayong gumawa. Wala pa pagbabagong gaanong kapag nakikita nasimulan na ang mga pagbabago sa istruktura, may malaking ang magaganap. Kung nais natin na magtagumpay, hayaan natin na makisabay ang mga may kakayahang tao sa iisang sasakyan upang magawa natin ang ating tungkulin. Kung sila naman ay walang kakayahan, hilingin natin na sila ay bumaba na. Tanging ang mga lamang ang karapat-dapat ating paghusayin. maiiwasan kakatayin Nguni't AdB - Ito ay ang konsepto ng Intensiied Research-based Enterprise Build-up (iREB). Ang kaganapan nito ay mangyayari sa mga darating na panahon. Nais na mapanatili ng DBM (Department of Budget and Management) ang PCC bilang isang ahensya ng pananaliksik at pagpapaunlad (research and development). Nagdagdag tayo ng mga programa na mas magpapatunay ng pagtulong natin sa mga magsasaka sa iba't-ibang sektor. Ang tugon na ito ay ang pananaliksik AR - Paano naman ang mga ibang produkto mula sa kalabaw tulad ng balat, sungay at kuko? nguni't pangangalaga pagbabago AdB - Ang mga ito ay hindi masyadong nagagamit na produkto mula sa kalabaw. Nais natin na makisosyo sa mga pribadong grupo na may kakayahang magtayo ng pasilidad na siyang gagawa ng iba't-ibang produktong mula sa mga ito. tutulong AR ay kumuha ng propesyonal na mamamahala para dito. Ngunit sila lamang AdB
Iyong pagkuha nila ng mamamahala ay lebel ng nakadepende sa kanilang produksyon. Kung AR - Sa tingin ninyo ba ang mga produktong gawa mula
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 Dagdag na titulo ng Nueva Ecija Titulong 'dairy carabao capital of the Philippines' isinusulong 9 Salin sa Filipino ni Ma. Cecilia C. Irang at Chrissalyn L. Marcelo Ni Ma. CeCilia C. iraNg matatagpuan sa SanRicardo, Ecija. Nueva Talavera, Ang pederasyong ay may magandang gawain sa pagnenegosyo sa gatas ng kalabaw. Ang pinakamalaking kinita nito sa pagproproseso at pagbebenta ng gatas ay umabot sa halagang Php16 milyon noong taong 2013. Ang kitang ito ay nakuha nila mula sa mga gatas na kanilang pinoproseso at ibinebenta sa merkado kasama yaong mula sa sa milk feeding program ng ilang pulitiko sa Maynila at maging sa probinsiya na rin ng Nueva Ecija. kay kalabaw ngayong taon. Nitong nakaraang taon ay umabot naman sa halagang Php37.4 milyon ang total gross income ng pederasyon. ito Mula sa kita nito, nakabili ang pederasyon ng karagdagan pang kagamitan tulad ng delivery van at tricycles na ginagamit sa pangongolekta ng gatas, sound system, at iba pa bilang pagpapahusay pa ng kanilang pasilidad. Sila ay nabigyan rin ng Korea International Cooperation Agency (KOICA), Department of Trade and Industry (DTI), PCC at iba pang ahensiya ng gobyerno ng iba pang gamit at pasilidad bilang suporta sa kanilang pagpoproseso ng mga produktong mula sa gatas ng kalabaw. Kinabilangan ang mga gamit na ito ng reefer van, 40-liter aluminum milk, sanitary centrifugal pump, at mga gamit sa pagkontrol at pagtukoy sa kalidad ng gatas, centrifuge, water bath, digital balance, CIP detergent at iba pa. Janice C. Domingo, plant manager ng NEFEDCCO, lubos ang galak ng mga kasaping kooperatiba ng pederasyon sa natatamong kita mula sa gatas ng kalabaw. Ayon sa kanya at kay Edgar N. Mangahas, dating plant sa NEFEDCCO: manager "Pinatutunayan lamang ng kanilang mga kita na may malaking pag-asa at pag-unlad sa pag-aalaga at paggagatas ng kalabaw para sa mga kasapi nilang magsasakang- maggagatas". Ayon Patuloy na dumarami ang mga gatasang kalabaw sa Nueva Ecija na patuloy namang nagpapaangat ng produksiyon ng gatas sa buong lalawigan. Marami ang naghahangad ngayon na maideklara ang Nueva Ecija bilang "dairy carabao capital of the Philippines". Sa mahabang panahon, sa pagpapalago at produksyon ng pagkukuhanan ng pakain 1.44 milyong litro ng gatas kada taon. Ayon ang Nueva Ecija ay kilala sa pagiging "rice granary of the Philippines". sa Ito kasaysayan, ang probinsiyang ito ay laging nangunguna pagdating sa dami ng palay na naaani taun-taon. of Agricultural Statistics (BAS), ang produksyon ng gatas ng kalabaw sa bansa noong 2013 ay umabot sa 6.6 milyong litro o 33.6% ng kabuuang produksyon ng gatas sa bansa. Hindi maikakaila na malaking porsyento ng bilang na ito ay nagmula sa Nueva Ecija. sa Bureau mayroon itong sapat na pinagkukunan ng tubig, na sa mga makabubuti para pananim at mapagkukunan ng pakain ng mga kalabaw ay kasalukuyan ngayong may share capital na umabot na sa halagang Php4.5 milyon. Ayon kay Domingo, nagmementina sila ng Php2 na halaga mula sa bawa't litrong ibinebentang gatas sa kanila ng mga kasaping mga magsasaka para madagdagan ang share capital ng mga ito. Ang kooperatiba ay dahil, ayon "Ang kita namin sa gatas ay bunsod ng lumalaking bilang pa ng mga tumatangkilik sa aming produkto," ani Domingo. mayroon itong magandang imprastraktura, kalsada at maaasahang local government units, malapit sa lugar ng mga siyentista at eksperto mula sa PCC na ang punong tanggapan ay nasa probinsiyang ito, at Nakaugalian, na ang mga kalabaw ay katulong ng mga magsasaka sa gawaing bukid, nguni't hindi nila alintanang ang mga ito'y nag-uumapaw din sa gatas. Hindi ginagatasan ng mga magsasaka ang kanilang mga kalabaw, sinasabi nila na ang gatas ng kalabaw ay para sa mga bulo nito. Idinagdag pa niya na karamihan nga sa kanilang mga mamimili ngayon ay mula pa sa Bulacan, Makati, Pangasinan, Muntinlupa, Cagayan, at sa iba pang mga lugar. "Mayroon kaming 54 dairy cooperatives at ilang mga dairy associations sa Nueva Ecija," ani Peregrino Duran, team leader ng Dairy Herd Improvement and Enterprise Development Program sa NIZ. malapit ito sa parilya ng merkado, lalo na sa Metro Manila Dairy capital Noong 2009, si Rita Festin, national oicer sa Asian Development Bank (ADB), ay nag-ulat na nang sinundang siyam na taon, ay may kooperatiba na bumuo ng pederasyon para tumayong lider na maghahanap ng mas mainam na presyo ng gatas sa merkado at magsisiguro na de-kalidad ang produktong gatas na ibebenta ng mga magsasakang-maggagatas. Ang NEFEDCCO ay isinilang upang ng malalaking produksyon ng gatas ng kalabaw, magproseso at magbenta ng gatas sa iba't-ibang mga tindahan at mga mamimili na maaaring tumangkilik dito. Bilang NIZ, ang mga sangkot na magsasaka sa programa na pawang mga miyembro ng dairy ay pinagkatiwalaan, ilalim sa ilang kondisyon, ng mga purong-lahing nang mga gatasang kalabaw. Sinimulan din ang isang programa para sa pagpapaangat ng lahi ng mga katutubong kalabaw sa pamamamagitan ng artiicial insemination at bull loan. Base sa animal inventory ng PCC noong 2010, ang probinsiya ay may kabuuang bilang na 35,892 mga kalabaw, na 4,055 sa bilang na ito ay mga purong-lahi, 13,164 ay mga crossbreds o mestisa habang 18,673 naman ay mga native. Sa purong lahi, 3,288 ay mga babae, 7,476 naman ang mga babae sa ay mga crossbred o mestisa, at 9,007 ay mga native na babaeng kalabaw. Ang gatas na kanilang ni ibinebenta, Domingo, ay mula sa 2,500 na magsasakang-maggagatas na kasapi sa 32 dairy cooperatives na miyembro ng pederasyon. Ang mga kooperatiba at maging ang pederasyon ay nabuo sa tulong ng PCC. Nagsisilbi ang NEFEDCCO bilang umbrella organization ng nasabing mga kasaping kooperatiba. dagdag cooperatives Sinabi niya na nagdaan sa pagsasanay ukol sa ang mga miyembro ng kooperatibang ng mga pinagkatiwalaan gatasang kalabaw. Sila ngayon ay kabilang na sa dairy modules ng programa. Nguni't hindi na ngayon sapagka't nagsisimula nang umusbong ang mga pag-unlad dahil sa gatas ng kalabaw. Ang maraming gatasang ay kalabaw sa nasa ng pangangalaga mga magsasaka na siyang probinsiya nagtutulak sa upang makapagbigay ng malaking ani ng gatas ng kalabaw. Patuloy pa ngang tumataas ang aning gatas sapagka't dumarami ang mga stakeholder na pumapasok sa pag-aalaga ng gatasang kalabaw at sa paggawa ng mga produktong mula sa gatas nito. lalawigan Sa kabilang banda, sinabi ni Dr. Edwin Atabay, center director ng PCC sa Central Luzon State University, na ang ilang mga crossbred o mestisang kalabaw na bunga ng insemination at bull loan program na pinagsumikapan ng kanilang tanggapan ay nakatutulong ng malaki sa kabuuang dami ng gatas ng kalabaw na naaani sa probinsiya. mangolekta Ayon pa kay Domingo: "Ang pederasyon ay kasalukuyang kumokolekta ng 800 litrong gatas araw-araw sa aming mga kasapi. Ang gatas ay binibili namin sa halagang Php42 kada litro. Ito rin ang mga gatas na ibinebenta ipinoproseso at namin sa merkado". artiicial sa makalumang pagproproseso ng pederasyon sa gatas ng kalabaw gamit ang mga plastik na timba at mga lalagyan, iniulat ni Festin na ang NEFEDCCO ay "nagbago na at gumagamit na ng mas moderno, mas malinis at mas propesyonal na pagnenegosyo sa gatas ng kalabaw." Mula Ang Nueva Ecija ay itinalaga ng Philippine Carabao Center (PCC) bilang National Impact ilalim ng Zone (NIZ) sa Carabao-based Enterprise Development (CBED). NIZ tayong "Mayroon mga kooperatiba ng magsasakang may-ari mga crossbred o mestisang kalabaw," ani Dr. Atabay. Kita ng Pederasyon tao Maraming na ng ang kasalukuyan, pederasyon ay nagpoproseso at nagbebenta pa rin ng mga chocomilk, produktong malunggay-lavored milk, pasteurized milk, strawberry- lavored milk, banana- lavored milk, milk tea, lacto milk, pastillas, pulvoron, leche lan at iba pa. Idinagdag Sa Ang kasalukuyang taya, base sa dami ng gatas na binibili ng mga gumagawa ng mga produktong mula sa gatas sa probinsiya, maging ang mga gumagawa o nangongolekta ng gatas sa iba't-ibang lugar labas ng at ipinagbibili sa probinsiya, umaani ng 4,000 litro ng gatas araw-araw sa lalawigan. Kung susumahin, ang probinsiya ay umaani ng ang noong 1999 probinsiya batay sa mga sumusunod na dahilan: Ginawang at organisasyon ngayon ang natutuwa at sabik sa pag-aalaga ng kalabaw at paggagatasan sa Nueva Ecija. noong nagsisimula pa lang ito, ang pederasyon ay gumagamit na ngayon ng mga stainless na milk cans o lalagyan ng gatas para sa koleksyon at pag- iimbak ng gatas," dagdag na "Kumpara mayroon itong matabang lupa para sa pagpapalago ng iba't-ibang uri ng pananim at gulay na naaangkop para sa mga kailangang pakain sa mga kalabaw at mainam para ni Domingo na sila rin ay nakaplanong gumawa at magbenta ng ice cream mula sa gatas ng Isa dito ang Nueva Ecija Federation of Dairy Carabao Cooperatives (NEFEDCCO) na ang tanggapan at planta ay (Sundan Sa P. 11)
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 Bagong paraan sa pag-alam... Javier sa Leyte, lugar... 10 (Mula Sa P.2) (Mula Sa P.1) bulugang may mataas na fertility level lamang ang maaaring magamit. Ayon kay Dr. Danilda H. Duran, Scientist I mula sa reproductive biotechnology unit ng PCC, ang ahensiya ay nakikipagtulungan kay Dr. Parrish upang magamit ang teknolohiya sa mga kalabaw at magtakda ng mga parametro nito. lubhang ng kanais-nais at mapakinabang na commercial bufalo-based dairy farm. Sa proyektong ito ay inaasahang ang lubhang mapararami magandang lahi ng kalabaw at maipamamahagi dahil sa pamamahala magandang at pagkakaroon ng sapat na panustos. ang halagang gugugulin sa paglilipat ng hayop mula PCC hanggang sa lugar ng DBMF. of ay may P10 Agriculture milyong pondong suporta sa livestock multiplier farms. forage Mahalaga development, kaya kami sa DA ay magdadala ng 10 sako ng Pakchong 1, isang klase ng Napier na inangkat mula sa hailand, dito sa probinsiya ng Leyte," ani Dr. Wilson Cerbito, DA technical director for research and regulations sa Silanganang Visayas. "Ang Department "Hindi kayang malaman ng ginagamit nating sperm quality analysis sa ngayon ang fertility rate ng isang bulugan. Kaya lamang ang nitong mga isyu sa ilang aspeto na maaaring punan tulad ng motility at concentration ng mga semilya. Ang pag-aaral ni Dr. Parrish ay maaaring matukoy ang mga hindi mapupunang pagkukulang tulad ng mga depekto sa DNA," saad niya. Ang mga Maaaring mag-apply para sa programang DBMF ang mga nagmamay-ari ng lupa, kompanya korporasyon, nasa na o larangan na ng paggagatasan at paghahayupan. Ang mga aplikante ay sa pagsusuring gagawin ng PCC DBMF team, anang mataas na opisyal ng PCC. sa rin ang kooperatiba solusyonan "May mga pagkakaiba- iba ang mga hayop. May mga sukatan na ginagamit sa baka na maaaring hindi nararapat sa mga kalabaw," paliwanag ni Dr. Duran. Ayon kay Dr. del Barrio, ang mga interesadong mag-apply bilang operator ng DBMF ay kailangang matugunan ang mga kahingian tulad ng business mga sumusunod: permit o mayor's permit; co- maker tulad ng legal na asawa, magulang o mga anak na may edad na hindi bababa sa 18 taong gulang; at pagkakaroon ng dairy production system at kakayahan sa pamamahala. sasailalim patakaran, Batay memorandum mayroong (MOA) na of agreement kailangang at sang-ayunan ng dalawang at DBMF). grupo Layunin ng kontrata na gawin at ipagpatuloy ang mga estratehiyang ukol sa rural-based development at malaman ang kahalagahan ng pagpapaunlad at pagpapaigting ng industriya ng kalabaw sa Pilipinas kaugnay sa mandato ng ahensiya. na Layunin ang mabigyang kahalagahan ng DBMF bilang naaangkop na estratehiya sa pagpapaunlad ng mga kabuhayang salig-sa-kalabaw. Tinatayang sa pamamagitan ng programa ay makapagdudulot ito ng mga oportunidad na maghahatid ng mataas na kita, magandang nutrisyon at maayos na kapakanan ng mga sangkot na pamilyang magsasaka sa kanayunan. ipinahayag ni Abella, bilang siya ang unang PCC regional center director na mangangasiwa at mamamahala sa kauna-unahang DBMF, ang kanyang pasasalamat at kahandaan sa pagharap sa mga posibleng pagsubok na kanyang tatahakin sa proyekto. na kailangan ninyo ng ito, pasture malawakang mga development. magsasaka, magsisilbi itong hamon sa inyo. Magkahalong emosyon ang nararamdaman ko sa proyektong ito, natutuwa ako at nagpapasalamat sa tiwalang ibinigay sa akin ng management. Kasabay nito, saya napupuspos ako ng dahil panibagong hamon ito sa'min. Gagawin namin ang lahat ng aming makakaya para magtagumpay ang unang kabanata ng multiplier farm na ito sa Javier," wika ni Abela. Samantala, sinabi niya na makatutulong ng malaki ang pananaliksik ahensiya sa ito na sa ng pagsasagawa proyekto nitong artiicial insemination na bahagi improvement ng genetic program sa mga gatasang kalabaw dahil ang mga Gayunman, pirmahan bulugang mababang mayroong fertility level ay tutugunan at maaaring magamit sa programa, dagdag niya. (PCC Nasa 30 mananaliksik ng PCC ang nakilahok sa pagtitipon. Kailangan ding handang magsanay ang aplikante ukol sa mga teknikal na aspeto ng DBMF; titulado ang kanyang lupa o pang-matagalan ang upahang lupa na pwedeng tamnan ng pakain; may ang kakayahang suplementong at mineral ng hayop; mayroong pasilidad para sa produksyon (kulungan ng hayop, milking imbakan ng mga parlor, pakain, saan lugar kung ihihiwalay gagamutin at ang hayop) at iba pang mga kagamitan; may kakayahang tugunan suplay ng inuming tubig; at mayroon bayaran ding 4 na mananaliksik... sa mga magsasaka. "Mula sa araw Sa Mga magsasaka-katiwala... (Mula Sa P.4) din nito tugunan pakain pansin "Pinahiram natin sila ng kalabaw para makatulong sa kabuhayan nila, pero hindi sila aasenso kung dagdag sila nang dagdag ng miyembro ng pamilya. Itinuro ng seminar ang family para planning makatulong sa pagtiyak sa kinabukasan ng pamilya nila," ni Carlo Tienzo, enterprise development specialist ng PCC. lang kaya't hindi kung dapat ang mga kalabaw ang malulusog. Dapat din, anya, na ang mga magsasakang- ay maging maggagatas malalakas din at malulusog ang pangangatawan. "Nang dahil sa seminar na dinaluhan namin, mas napayaman pa ang kaalaman pagpaplano namin ng Siguradong ibabahagi namin ito sa mga kabarangay lalo na sa mga kapwa namin kababaihan," ani Carmelita Evangelista, sa mga kalahok mula sa CAMPCI. ang paliwanag sa pamilya. kakayahang namin rin niya na kasama sa pagpaplano ng pamilya ang magandang at nutrisyon kalusugan Sinabi (Mula Sa P.2) ng mga mestisa/mestisong kalabaw at pinangunahan ang pagbuo ng high-end gourmet sausages mula sa carabeef na nagpamalas sa industriya ng pambihirang tagumpay. Siya rin ay isang extentionist, ginagawa niya ang teknolohiya bunga ng kanyang mga pananaliksik at ipinararating ito sa mga target-partners ng PCC: ang mga teknisiyan at magsasaka. Sa ilalim ng SCS, ang career scientists ay awtomatikong grade tataas alinsunod sa ranggo, mga pakinabang at karapatan na nakaayon sa R.A. 8439 o "Magna Carta for Scientists, Engineers, Researchers and Other Science and in Technology Personnel Government". and tulad ng estrus synchronization, ixed time artiicial insemination, multiple ovulation and embryo transfer, sa pamamagitan ng mas malawak na kamalayan at sa at follicular mapataas kahusayan ng assisted-reproductive technologies sa produksyon ng paghahayupan. ovulation isa Si Dr. Edwin Atabay, na center director ng PCC sa Central Luzon State University (CLSU), ay mahalaga ang sa naging kontribusyon pagbuo ng cell somatic transfer procedure nuclear sa kalabaw at paggawa ng clone embryos para sa embryo transfer at cryobanking. Ang kanyang mga kontribusyon sa pagpapabuti ng kahusayan ng iba pang mga reproductive technologies, tulad ng artiicial multiple insemination, embryo and ovulation transfer, embryo in-vitro production and transfer, and cryopreservation of oocytes and embryos of bufalo, cattle and goat for genetic improvement in livestock, ay maayos na nakadokumento. PCC sa USM, tumanggap ng... (Mula Sa P.4) para sa "pagbubuo ng sa kolaborasyon mga pagkakaroon ng negosyo, pagbebenta ng mga lokal na serbisyo at pagbibigay ng mas malapit na interaksiyon o pakikipagtulungan sa mga naghahanap ng magagandang teknolohiya at ng tagapagpakilala negosyo sa pamamagitan ng pagpapakita ng pag- unlad sa agrikultura, at atraksiyon para sa mga turista sa probinsiya. lektyur tungkol sa strategic marketing, costing at pricing, at market opportunities sa trade fair. Ang mga lumahok na negosyante ay binigyan pangkalahatang din ideya sa ASEAN Economic Community (AEC) 2015. ovarian function dynamics, ang produkto, ng Sina Dr. Edwin Atabay at Dr. Eufrocina Atabay, head ng reproductive biotechnology unit ng PCC, ay mag-asawa. Nagsilbing daan din ang okasyon para sa mga nag- aangkat at umaangkat ng produkto na makakilala ng mga negosyanteng maaaring makapagbigay sa kanila ng mga produktong maaaring magamit at maibenta sa merkado. ang salary Si Dr. Lapitan ay isang aktibo at malikhaing mananaliksik gaya nang naipakita sa ilan niyang nagawang lokal at international na pag-aaral na siya ang senior author at/o co-author. Siya ay isang supervising science research specialist ng PCC sa UPLB mula pa noong 1996. Isang animal nutritionist, bihasa rin siya sa pagpoproseso ng gatas at karne. Nagkaroon din siya ng kontribusyon sa pagbuo ng wastong feed supplementation strategies na nagpataas ng feeding value ng crop residues, na nagbunga ng maayos na paglaki at pagiging mas produktibo ng mga kalabaw. Ipinagmalaki ng PCC sa USM, na siyang gumagabay sa mga lokal na magsasaka sa kanilang negosyong salig-sa-kalabaw, sa trade fair ang mga produkto nitong mula sa gatas ng kalabaw. Nagbigay din ito ng mga babasahin tungkol sa programa at serbisyo ng kanilang ahensiya para sa mga bumisita sa kanilang booth na naging isa sa mga paraan pa nito para mas maipakilala pa ang PCC. Ang PCC sa USM ay ginawaran ng premyong salapi sa pagtatapos ng trade fair. Sa mensahe ni Dr. Benjamin John C. Basilio, center director ng PCC sa USM, sinabi niya na ang negosyo sa paggagatasan ay may malaking potensiyal sa merkado sa probinsiya ng Binigyang-diin Cotabato. niya na ang negosyong ito ay kayang makapagbigay ng karagdagan na kita sa mga magsasaka. Maliban dito, ang kanilang at pagiging performance taun-taong produktibo ay tatasahin at ang kanilang katayuan ay magsisilbing basehan para sa pagbibigay karagdagang ng insentibo. Ang ang ni naging kontribusyon sa Dr. Eufrocina Atabay pagtatatag ng kasalukuyang in reproductive techniques, tulad ng in vitro production ng kalabaw, baka at embryo ng kambing, at ang cryopreservation of oocytes, embryos, somatic cells, and reproduction semen and cryobanking purposes. Siya rin ang nanguna sa for optimizing other R&D reproductive biotechnologies, Mahalaga rin at tropeyo vitro mga pang tatlo mananaliksik ng PCC na nauna nang nagawaran ng ranggong Scientist I ay sina Dr. Claro N. Mingala, Dr. Danilda H. Duran at Dr. Peregrino G. Duran. for ay nakapaggawa ng mga wastong teknolohiya sa pagpapataba Si Dr. Lapitan Samantala, nagkaroon din ng mga seminar at
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 11 Mga sangkot sa paggagatasan... Mga magsasaka sa Lupao... ito, ang magagawa natin produkto natin ay mas lalong magiging kompetitibo at magagawa pa natin itong i-export sa ibang bansa para sa mas malaking kita," sabi ni Dr. Palacpac sa kanyang pambungad na pananalita sa pagsasanay. (Mula Sa P.4) (Mula Sa P.3) amoy, may mabangong putol na 25mm hanggang 100mm at may ph level na 4.2 hanggang 4.7," paliwanag ni Dr. Aquino. demonstrasyon. Ipinaliwanag at collection oicers ay dapat ding palagiang nagsusuri sa naaning gatas sa kanilang tiyaking kooperatiba para pasado sa itatakda nilang pamantayan ang gatas na ani ng kapwa nila magsasaka," sabi ni Abella. "Ang mga quality Aquino, Dr. Lester Verona, Mario Delizo, Wilma T. del Rosario, Marilou A. Santos, Estella P. Valiente at Jennifer F. Maramba. Sila'y mula sa iba't tanggapan ng PCC. ni Dr. Aquino kung paano naaapektuhan ang kalidad produkto ng dahilan sa hindi magandang proseso. din binurong ng demonstrasyon sa tamang paggamit at pagmementina ng magandang kundisyon sa chopper na isinagawa ni Dr. Tsutomo Fujihara, isang Japanese na teknikal na eksperto rin ng PCC sa paggawa ng burong mais o damo. Nagkaroon din ibang "Kung hindi masisiksik nang mabuti ang mais na buburuhin sa lalagyan nito, maaari itong magkaroon ng hangin sa loob na dahilan upang mabuhay ang mga mikrobyo sa binuburo at pagkakaroon ng amag nito. Ang produktong may amag ay hindi dapat ipakain sa kalabaw sapagka't maaaring magkasakit ang kalabaw at bumaba ang produksyon ng gatas. At maaari ring makunan ito kung buntis" paliwanag ni Dr. Aquino. Samantala, sinabi naman ni Wilma del Rosario na ang pagsasanay ay may layunin ding maihanda ang mga magsasaka para sa darating na tag-araw na kung kailan dumaragsa ang naaaning gatas. forage Ipinayo rin niya na dapat ay makabuo na ang mga magsasakang maggagatas ng pamantayan sa pagtanggap ng naaning gatas sa kapwa nila magsasaka. Ang pamantayang ito ay dapat na mayroong pagsusuri at magkaroon ng tamang resulta base sa isasagawang mga pagsusuri katulad ng organoleptic test, alcohol test, lactometer test, clot-on boiling test at titratable acidity test. Binigyang diin niya na sa ilalim ng Philippine National Standards on Corn Silage Production (PNSCSP), ang kalidad ng burong mais sa bansa ay i-momonitor at susuriin muna bago ibenta sa lokal at internasyunal na merkado. Ayon ang isang PNSCSP pamantayan na kamakailan lamang ay binuo ng Bureau of Agriculture and Fisheries Standards (BAFS), kasama ang teknikal na eksperto mula sa PCC at iba pang a. "Ang Sinundan naman ito ng pagtatapos na pananalita ni Mr. Honorato Baltazar, head ng human resource management unit ng PCC at business management expert para sa technomart project. sa mataas na temperatura kung tag-araw ay tumataas ang posibilidad na masira ang gatas. Bukod dito, may kakulangan pang gawain ang ilang mga magsasaka sa tamang pangangasiwa sa gatas kaya naman dagdag pang sa dagliang pagkasira ng gatas," paliwanag ni del Rosario. "Dahil sa kanya, ay precipitation Ayon kay Baltazar, "Dapat na ibigay natin ang "best eforts" sa paggawa ng ating produkto. Kung atin kasing gagawin na de-kalidad ang ating produkto, mas malaki ang ating kikitain at tayo mismo ay makapagpatunay na talagang may malaking kita sa "business" na ito." Kanyang binigyang-diin na dapat ay masunod ang itinakdang pamantayan ng BAFS para makagawa ng de-kalidad na produkto. "Ang mga pagsusuring ito ay madaliang maisasagawa ng magsasaka sa maikling lamang," sabi ni panahon Abella. problema ito ilang Sa 2015, sabi ni del Rosario na balak nilang magsagawa ng karagdagang pagsasanay at ito'y sa lebel na ng mga kooperatiba para mas lalo pang mapagbuti ang pagkakaroon ng dekalidad na gatas. ang siyang magbibigay ng sertipikasyon sa atin kung tayo sa ahensya. papasa kanilang pamantayan bago makapagbenta," dagdag ni Dr. Palacpac. ang Samantala, kahalagahan ng PNSCSP na ito ay tinalakay rin sa pagsasanay. Ito ay ipinaliwanag ni Dr. Daniel L. Aquino, sa mga teknikal na eksperto ng PCC sa pagbuburo ng mais o damo, sa kanyang lektyur at VBAIT ng PCC sa MMSU... kaniyang sa Php700 pagsasanay. serbisyong AI at Php150 naman sa pregnancy diagnosis. sa Nababayaran din siya paggagamot sa mga karaniwan at simpleng sakit ng kalabaw, na kabilang sa iba pang naituro sa kanya ng PCC. Tinatawagan rin siya ng ibang mga magsasaka para purgahin ang mga alaga nilang hayop. BAFS "Sa produksyon ng burong mais, dapat na magkaroon ng ratio na 1:1 kg para sa tangkay at dahon nito. Ang bunga naman ng mais ay dapat na 30% ng kabuuan ng timbang ng binuro. Ang mais ay dapat na anihin sa edad na 75-80 araw bago iburo at dapat ay magkaroon ng kulay na yellowish- green ang binurong produkto. Dapat din na magkaroon ito ng manamis-namis at Bilang bahagi ng pagsasanay, ipinakita Patrizia nina Saturno, plant manager ng Central Dairy Collection and Processing Facility ng PCC, at ni Ayra Tambalque, quality assurance oicer ng nasabing planta, sa mga kalahok ang mga tamang paraan sa pagsusuri sa kalidad ng gatas. mga Nagkaroon din ng ield tour ang mga lumahok sa pagsasanay sa Bena Corn Corporation sa Alaminos, Laguna. Ang "Parte ito ng tuluy-tuloy nating layunin at mga gawain para maging carabao dairy capital ng Pilipinas ang probinsiya ng Nueva Ecija," masayang sabi ni del Rosario. naman Corn Bena sa Corporation ay dalawang malaking kumpanya sa Pilipinas na nag-e-export ng binurong mais sa South Korea. isa iba pang naging tapagsanay ay sina Dr. Daniel Sulong sa titulong... sabi ni Festin. Ang isa (Mula Sa P.9) na panahon dahil sa dumaraming produksiyon nito ng gatas ng kalabaw sa probinsiya. Sinabi rin niya na si Andy Vallarte, vice chairman ng pederasyon noon, ay kumikita ng malaking sa dalawang gatasang kalabaw nito na nagbibigay ng 11 litrong aning gatas kada araw. "Ang kitang ito ay hindi kayang tumbasan ng kita ni Vallarte sa isang ektarya niyang bukid," sabi ni Festin. (Mula Sa P.5) ibinibigay niya ng libre sa mga bata, manapa pa, ito'y naghahatid sa kanya at sa bata ng lubos na saya. Pagsulong stakeholders ng mga halaga Pagkatapos ng pagsasanay, ipinakilala siya ni Gudoy sa iba't-ibang barangay sa bayan ng San Nicolas. Binigyang- diin ni Gudoy na ang mga serbisyong AI na isasagawa niya para sa mga kalabaw ng kliyente niyang magsasaka ay hindi libre dahil siya ay mag- o-operate bilang isang VBAIT. Nagsagawa sila ni Gudoy ng estrus (ES) synchronization sa mga babaeng kalabaw sa bayan ng San Nicolas noon para maglandi ang mga ito. Dalawang araw matapos ang ES, sinerbisyuhan na ni Corpuz ng AI ang mga kalabaw. isang pagpupulong na ginanap sa lunsod ng Baguio kasama ang mga opisyales ng PCC apat na taon na ang nakalilipas, ang mga stakeholders sa dairy carabao industry sa Nueva Ecija ay masigasig na isinusulong na simulan ang proseso na maideklara ang Nueva Ecija bilang "dairy carabao capital of the Philippines". Noong Sa Maliban sa mga kalabaw na alaga niya, siya ay nag-aalaga rin ng mga baka, kambing, baboy at manok sa kanyang ektaryang bukirin. tatlong Ginagamit niya ang ibang parte ng kanyang lupain bilang taniman ng palay at mais habang ang iba pa ay para naman sa taniman niya ng damo na pakain sa mga alaga niyang hayop. sa paggagatas ng kalabaw. Kahit may bagyo, pwede pa rin akong maggatas," ito ang mga pangungusap na halaw ni Festin mula sa paglalahad ni Vallarte. "Wala akong talo Mula sa kanyang kita sa pagiging VBAIT ay nakabili siya ng karagdagang dalawang crossbreds. Sa ngayon, siya ay mayroon nang sampung kalabaw. Dalawa sa mga ito ay ginagatasan. Ibinebenta niya ang kanyang naaaning gatas sa iba't-ibang opisina sa kanilang munisipyo. Ang kanyang mga kapitbahay ay kasama rin sa regular niyang mamimili. Idinagdag niya na ang mga ahensiya ng gobyerno, maging sa probinsiyal at nasyunal na antas, ay nakasuporta sa NEFEDCCO, na ang proyekto ng ADB sa Agrarian Reform na nagbigay ng halagang Php500,000. Ang nasabing halaga, anya, ay ipinambili ng mga kagamitan na kailangan sa pagproproseso ng gatas at pagbibigay ng mga nararapat na pagsasanay sa tamang pangungulekta at pangangasiwa ng gatas at karne ng kalabaw. nakaraang taon, isang manifesto ang nilagdaan ng mga magsasaka ng NEFEDCCO, at iba pang mga interesado, na ipinakalat sa probinsiya. Nakalahad ang na makilala pagnanais o madeklara ng mga kinauukulan o awtoridad ang Nueva Ecija bilang "carabao dairy capital of the Philippines". Ang Gawad Saka Awards ay isang taunang aktibidad ng DA para magbigay ng rekognisyon at parangal sa mga karapat- dapat magsasaka, mangingisda at organisadong grupo na nagtatagumpay sa kani- kanilang larangan at nagbibigay ng kontribusyon sa pag-unlad sa kani-kanilang lugar. Nagsimula ito noong 1970 na may lamang kategorya. Sa ngayon, ito ay may 24 nang kategorya. Maliban sa San Nicolas, nagserbisyo din si Corpuz sa iba pang munisipalidad na gaya ng Sarrat, Paoay, Currimao, Pinili at sa lunsod ng Laoag. Nagserbisyo rin siya sa iba pang parte ng Ilocos Sur at sa kalapit na munisipalidad sa Cagayan. kasama na dito Si Corpuz ay mayroon ding limang malnourished na batang palagiang binibigyan ng libreng gatas ng kalabaw para lumusog. Para sa kanya, hindi lubhang kabawasan sa kanyang kita ang gatas na isa Binabayaran siya mula sa halagang Php500 hanggang Ang Philippine Chamber of Commerce and Industry, Nueva Ecija chapter, na pinamumunuan ni Dr. Arimbuyutan, Reynato sa rin ay pagsulong na ito. Sinabi niya na malaki ang maitutulong nito sa negosyo at industriya ng probinsiya. EPMPC tumanggap... namin na makatanggap ng pondong ito. Ipinangangako po namin na gagamitin namin ang pondo para sa ikabubuti ng aming kooperatiba," pahayag ni Correa sa ginanap na seremonya. (Mula Sa P.4) Ang Nueva Ecija, ayon sa opisyal ng ADB, ay matagal nang kilala sa pagiging "Rice the Philippines". Bowl of Maaari din itong makilala bilang "dairy carabao capital" susunod ng Pilipinas sumusuporta Maliban kina Ramones at Correa, dumalo rin sa seremonya sina Konsehal Jenny Salvador mula sa Sangguniang Lunsod ng San Jose; Ming Ocampo, training coordinator ng DAR; Mario Delizo, Project Development Oicer II ng PCC; Elagio Duran, hepe ng Business Management Division ng DTI; at mga kasapi ng EPMPC. sa
PCC Balita Tomo 6 Bilang 2 2014 Dating namamasukan sa gawaan ng pastillas, ngayo'y 'hari' na sa negosyong pagpapastillas Sa kabila ng mga hamon at pagsubok sa buhay, kabilang na ang pagsabak 12 Ni Ma. CeCilia C. iraNg sa pagluluto ng pastillas sa isang pagawaan sa edad na 12 anyos, buong sigasig na napagtagumpayan ni Ariel 'Aying' Viñas, 49, ng Cabiao, Nueva Ecija, ang pag-angat sa buhay. Ngayon, siya'y itinuturing na isang "hari" sa negosyong paggawa ng pastillas na gamit ang gatas ng kalabaw. Sabi niya, tatlong bagay lamang ang naging puhunan niya sa pagsisimula sa pagsasarili sa negosyong ito: Lakas ng loob, angking kakayahan at pananalig sa Diyos. "Para mapansin ng mga nagdadaan ang tinda ko, naglagay ako ng malaking karatula. Ang uso noon sa mga paninda ay paglalagay ng salitang special, pero ang inisip kong ilagay ay homemade. Nagpakalat din ako ng mga polyeta ukol sa aking mga likhang tinda," wika ni Aying. Si Aying ay napilitang huminto sa pag-aaral nang nasa 2nd year high school pa lamang at namasukan sa paggawa ng pastillas sa Gapan nang siya'y maulila sa kanyang mga magulang. Tumagal siya sa gawaing iyon sa loob ng 12 taon. Pagkalipas lamang ng isang taon ay nagawa niyang maayos at maganda ang kanyang tindahan at mga produkto. Dinagdagan pa niya ang mga estante at bilang ng mga yaring produkto na inilalagay doon para ibenta. Nasaksihan niya ang pag-asenso ng kanyang amo sa negosyong iyon at ito ang gumanyak sa kanya na magsarili sa gawaing ito. Pagsisimula Taong 1998 nang irehistro niya sa Department of Trade and Industry (DTI) na taglay ang pangalang "Aying's Homemade Pastillas" ng kanyang produkto. Tagumpay sa negosyo "Nakita ko na maraming naipundar na kabuhayan ang amo ko dahil sa pastillas at 'yon ang naging inspirasyon ko. Siyempre, natakot ako na di ko makaya pero nananaig sa isip ko na wala akong patutunguhan kung hindi ko 'to susubukan," paliwag ni Aying. 1995, Kung dati ay tatlong lavors lang ang kanyang ginagawang pastillas, ngayon ay nasa walong lavors na ito: toasted pastillas, pastillas de leche, pastillas de langka, pastillas de buko pandan, pastillas de queso, ube de pastillas, special yema at malunggay pastillas. Si Ariel 'Aying' Viñas, sa harap ng kanyang mga produkto na naka-display sa pangunahin niyang puwesto sa Cabiao, Nueva Ecija. Ibinebenta ni Aying ang isang kahon ng pastillas na may 30 piraso, sa halagang P160. Ang mga presyo naman ng iba pa niyang produkto ay ganito: P60 sa frappe o smoothies na 12 onsa, P80 kung 16 onsa at P75 kung 12 onsa; sa halo-halo ay P90 sa 16 onsa na baso, at ang kanya namang matcha green tea pastillas ay P80 kung 12 onsa at P90 kung 16 onsa. negosyong ito," pahayag ni Aying. Payo ni Aying Sa mga nagbabalak na maglagay ng negosyo, ito ang payo ni Aying: siyang gumawa ng ilan-ilan lang na piraso ng pastillas gamit ang walong bote ng gatas ng kalabaw na binibili niya. Palibhasa'y wala siyang sariling gamit, nanghiram lamang siya ng kalan at talyasi. Noong nagsimula ng pagkakataon ang sarili ninyo na magamit ang kakayahan na makapagsimula kahit maliit lang na negosyo. Karamihan naman ay nagsimula lang sa maliit. Kung nakaya ko, makakaya rin ninyo. Partida pa nga ang mga nakapag-aral dahil mas marami silang kaalaman. At huwag kalimutang manalig sa Panginoon at hilingin ang Kanyang kalooban na ang maisagawa at maganap ang ninanais sa buhay. Sabi nga, nasa tao ang gawa, nasa Diyos ang awa." "Unang-una, bigyan ninyo At, mayroon na rin siyang panghimagas na patok lalo na kung tag-init. Ang kanyang Frappe, smoothies, at halo-halo na gawa sa pastillas. Gumagawa na rin siya ng mga special na order na tulad ng lumpia gamit ang pastillas bilang wrapper, empanada, sandwich spread at pastillas balls. Ang "Aying's Homemade Pastillas", na matatagpuan sa San Fernando Sur, Cabiao, Nueva Ecija, ay naging tampok na rin sa iba't-ibang palabas ng ABS-CBN at GMA networks tulad ng Umagang Kay Ganda, My Puhunan, It's Showtime, GMA News TV's Good News, at Unang Hirit. "Yong misis ko ang tumulong sa akin sa pagbili ko ng mga gamit at puhunan nang siya'y makapagtrabaho sa abroad. Tatlong beses sa isang linggo, nagtutungo ako sa kalapit na bayan para bumili ng gatas ng kalabaw," ani Aying. "Ako lang ang nag-eeksperimento sa mga nalilikha kong produkto na gamit ang sarili kong imahinasyon. Tulad ng Frappe na may pastillas. Iniisip ko kung paano mag-iiba-iba ito. Masasabi ko na ako ang unang nagpasimula kung ano ang lavor nito at kung ano ang kulay ng pambalot. Dahil noon, lahat ng pinagmulan ko, plastik lang ang pambalot nila," pagmamalaki ni Aying. Dagdag pa niya: "Para sa akin, the best talaga ang gatas ng kalabaw sa paggawa ng pastillas kasi creamy kumpara sa ibang gatas. May nag-ofer nga sa akin na supplyan ako ng gatas ng kambing pero inayawan ko." Ayon sa kanya, napagtagumpayan niya ang negosyong ito sa pamamagitan lamang ng kanyang imahinasyon at kagustuhan na lumikha ng iba't-ibang produktong gawa sa pastillas. Napalawak din niya ang potensiyal ng pastillas bilang isa lamang simpleng panghimagas noon na ngayon ay lubhang naiibigan at tinatangkilik ng marami. Ang regular niyang mamimili ay galing sa Cabanatuan, Angeles, Maynila. Dinarayo rin ng mga artista ang kanyang pastillas. Sa patuloy na pagdami ng kanyang mamimili sa Cabiao, naglagay siya ng outlet sa Maharlika Hi-Way sa Sto. Niño, Gapan City. Para pumatok, sinikap niyang higitan ang lasa ng produktong ipinagagawa ng kanyang dating amo. Gumawa siya ng tatlong lavor sa sarili niyang version: pastillas de leche, ube at yema. Nasa 300 litro na kada araw ang pinoprosesong gatas ni Aying na binibili pa niya sa Cabanatuan City. Ito'y nagagamit niya sa paggawa ng 200 kahong pastillas. Aniya pa, kadalasan pa ngang nagkukulang ang nayayari niyang produkto dahil sa dami ng nagkakagusto sa kanyang mga produkto. inspirasyon din niya ang mga anak para lalo siyang magsumikap sa buhay. "Nakapagpundar na 'ko ng lupa at bahay para sa dalawa kong anak. Inuuna ko ang kapakanan nila. Sila rin balang araw ang magmamana ng Sabi ni Aying, naging Ngayon, dahil sa taglay na "kakaibang timpla at lasa " ng pastillas na mula sa Nueva Ecija, ang unang pumapasok sa isip ng maraming tao ay ang "homemade pastillas ni Aying". Ginawa niya ang kanilang dating bodega ng palay na siya niyang tindahan. Isang maliit lang na estante ang naging pasimula niya sa pagtitinda ng pastillas. Alamin ang pinakamalapit na tanggapan ng PCC sa inyong lugar VISAYAS MINDANAO LUZON PCC sa Cagayan State University Tuguegarao City, Cagayan Tel. Blg.: (078) 844-6395 Sakop ng serbisyo: Region II at CAR (Ifugao, Kalinga, Apayao) PCC sa La Carlota Stock Farm La Granja, La Carlota City Tel/Fax. Blg.: (034) 735-0121 Sakop ng serbisyo: Region VI (Negros Occidental) PCC sa Central Mindanao University Maramag, Bukidnon Tel. Blg.: (064) 248- 2250 Sakop ng serbisyo: Region X at Region XIII (CARAGA) Inilalathala ng Philippine Carabao Center, isang ahensiyang nasa ilalim ng Kagawaran ng Agrikultura PATNUGUTAN PCC sa Mariano Marcos State University Batac, Ilocos Norte Tel. Blg.: (077) 792-3187 Sakop ng serbisyo: Region I (Ilocos Norte, Ilocos Sur) at CAR (Abra) PCC sa Visayas State University VISCA, Baybay City, Leyte Tel. Blg.: (053) 335-2648 Sakop ng serbisyo: Region VIII PCC sa University of Southern Mindanao, Kabacan, North Cotabato Tel. Blg.: (064) 248-2250 Sakop ng serbisyo: Region XI, ARMM (Maguindanao) at Region XII (North Cotabato) Eric P. Palacpac Patnugot Khrizie Evert M. Padre Katulong na Patnugot Almira P. Bentadan Tagapamahalang Patnugot PCC sa West Visayas State University WVSU Calinog Campus, Calinog, Iloilo Tel. Blg.: (033) 320-2445 Tanggapang Tagapag-ugnay: WVSU, La Paz, Iloilo City Sakop ng serbisyo: Region VI (Iloilo, Guimaras, Capiz) Almira P. Bentadan Chrissalyn L. Marcelo Layout PCC sa Don Mariano Marcos Memorial State University Rosario, La Union Tel. Blg.: (072) 712-0118 Sakop ng serbisyo: Region I (La Union, Pangasinan) at CAR (Benguet) Ma. Cecilia C. Irang Tagapamahala sa Sirkulasyon PCC sa Mindanao State University Marawi City, Lanao del Norte Tel. Blg.: 0918-518-3854; 0908-883-8897 Sakop ng serbisyo: Region XII (Lanao del Norte) at ARMM (Lanao del Sur) Almira P. Bentadan Alvin G. David Ludy Estimo Ma. Cecilia C. Irang Leinefe B. Libres Chrissalyn L. Marcelo Mari Joan Nefulda Khrizie Evert M. Padre PCC sa Ubay Stock Farm Ubay, Bohol Tel. Blg.: (038)-518-5598 Sakop ng serbisyo: Region VII (Bohol, Cebu, Negros Oriental) PCC sa Mindanao Livestock Production Center Kalawit, Zamboanga del Norte Tel. Blg.: (062) 311-4762; (0918) 919-4473 WESMIARC, Ipil, Zamboanga Sakop ng serbisyo: Region IX at ARMM (Sulu, Tawi-tawi) PCC sa Central Luzon State University CLSU, Science City of Muñoz, Nueva Ecija Tel. Blg.: (044) 456-5238 Sakop ng serbisyo: Region III at CAR (Abra, Ifugao, Benguet) Anselmo S. Roque Mga Manunulat Eric P. Palacpac Hepe, Knowledge Resource Management Division Anselmo S. Roque Kasangguni PCC sa University of the Philippines-Los Baños B.M. Gonzales, Animal Science Complex U.P. Los Baños, College, Laguna Tel. Blg.: (049) 536-2729 Sakop ng serbisyo: Region IV-A, IV-B, at V Ang PCC ay may punong tanggapan (National Headquarters and Gene Pool) sa Science City of Muñoz, Nueva Ecija. Ito ay may telepono bilang (044) 4560-731 hanggang 34; fax no.: (044) 4560-730; at e-mail: Arnel N. del Barrio Pinunong Tagapagpaganap