MGA KATOTOHANAN TUNGKOL SA PAG-ABUSO SA MGA MATATANDÂ Ano ang Pag-abuso sa mga Matatanda? > Ang pag-abuso sa mga matatanda ay anumang kilos o kawalan ng kilos ng sarili o ng iba na nagdudulot ng pinsala sa kalusugan o kabutihan ng sinumang matandâ. > May iba't-ibang mga anyô ng pag-abuso sa mga matatandâ, katulad ng pananalapi, damdamin, pangkatawan, sekswal, o pagpapabayâ at kadalasan ay magkasabay na nangyayari ang higit sa isang uri ng abuso. Ang dalawang pinakamadalas na nangyayari at iniuulat na uri ng pag- abuso sa matatanda sa Canada ay ang pananalapi at damdamin na abuso. Sino ang mga nag-aabuso? > Ang pag-abuso sa mga matatandâ ay karaniwang ginagawa ng isang taong nakikilala ng biktima, tulad ng isang kapamilya, kaibigan, o tagapagbigay-alaga. Humigit-kumulang sa 25 porsiyento ang mga krimen laban sa mga mas nakatatanda ay ginagawa ng mga kapamilya, karaniwan isang asawa o anak na nasa hustong gulang. > Maaaring kabilang sa mga nag-aabuso ang mga kaibigan, mga kapitbahay, mga binabayarang tagapagbigay-tulong, mga propyetaryo at tauhan, o sinumang pansarili na nasa posisyon ng kapangyarihan, pagkakatiwala, o awtoridad. Sino ang mga biktima? > Ang sinumang matandâ ay maaaring maging biktima ng abuso sa matatandâ anuman ang kasarian, lahi, etniko, kinikita, o edukasyon. > Kaunti lamang ang datos tungkol sa abuso sa matatandâ sa Canada at sa buong mundo. Ito'y kadalasan dahil kadalasan ay hindi ininatala ang pag-abuso sa matatandâ. Gayunman, ipinapahayag ng iba't-ibang mga pag-aaral na nasa pagitan ng apat at walong porsiyento ng mga matatandâ sa Canada ang karaniwang inaabuso. Ano ang mga senyas ng pag-aabuso sa mga matatandâ? > Tulad ng ibang mga uri ng karahasan sa pamilya, mahirap maunawan kung bakit nangyayari ang pag-abuso sa mga matatanda. Ang pag-abuso sa mga matatandâ ay karaniwang naaapektohan ang mga pangkaisipan at pangkatawang kondisyon ng taong nag-aabuso at ng biktima, at ang mga sanhi na ito ay nagdedepende sa mga pansarili na kasangkot at sa sitwasyon. > Maaaring hindi ipaalam ng isang matandâ ang pag-abuso sa kanila dahil sa kahihiyan o budhi. Minsan, ang mga biktima ay walang kapasidad na ipahayag ito. Hindi man makapagpahayag o ayaw man magtala ang isang biktima, ang ilan sa mga hadlang sa pagpahayag ng pag-abuso sa mga matatandâ ay ang takot, pagmamahal sa taong nag-aabuso, kawalan ng pag- unawa o pagkakaroon ng kapansanan, dahil hindi nila nalalaman ang mga pagpilian, o pagtanggap na ang pag-abuso o pagpapabaya ay normal. > Kabilang sa mga peligrong sanhi ng pag- abuso ay ang: kasaysayan ng abuso sa asawa; kapangyarihan sa pamilya, kapag nag-iisa; mga kamag-anak o mga kaibigan o mga kapitbahay na may problema, hindi makaya ang pangmatagalang pangangalaga; mga kondisyong pang- institusyon; ang pagtandâ at kawalan ng kaalaman tungkol sa proseso ng pagtandâ; at ang pagtanggap ng lipunan sa karahasan. Tagalog
> Ang mga karaniwang palatandaan ng pag-abuso sa matatandâ ay ang pagiging hindi sigurado kung ano ang nangyayari, kalungkutan o pagkabahala, hindi maipaliwanag na pinsala sa katawan, pagbabago sa pangangalaga sa kalusugan, parang natatakot kapag napapaligiran ng ilang mga tao, at takot o pag-aalala kapag pinag-uusapan ang pera. Sino ang dapat kong tawagan kung ako'y inaabuso o sinususpetsahan ko na may matandâ na inaabuso? > Ang sumusunod ay listahan ng provincial at community elder abuse resources. > Dapat kontakin kaagad ng sinumang inaabuso o nasa dagliang panganib ang pulis sa pamamagitan ng pag-dial sa 911. > Ang Family Violence Info Line sa 310- Ano ang dapat kong gawin kung sa palagay ko'y ako ay inaabuso? > Kung kayo ay nasa dagliang panganib, 1818 para humingi ng impormasyon, payô, at referrals. Ang 24 oras na numero ay matatawagan nang libre, 7 araw bawat linggo. May serbisyo sa higit sa 170 wika. umalis. Magpunta kaagad sa isang ligtas na lugar, tulad ng bahay ng isang kapitbahay, kaibigan, o kamag-anak. Magpunta sa isang tindahan o opisina o hilinging dalhin kayo sa isang bahay taguan. Kung hindi kayo makaalis sa inyong bahay, tumawag kaagad sa 9-1-1. > Kumilos at magpunta sa korte. Ang lahat ng anyô ng abuso ay hindi tama. Ang ilang mga anyô ay labag sa batas. Pag-isipan ang kumuha ng isang utos ng korte na magbibigay-proteksyon na magpapahintô sa isang nang-aabusong tao na kumontak sa inyo. > Ang Safeguards for Vulnerable Adults Information and Reporting Line sa 1-888-357-9339 (matatawagan nang libre) upang ireport ang pag-abuso ng isang taong nasa hustong gulang na binibigyan ng publicly funded care o support services (Protection for Persons in Care); mga reklamo ukol sa hindi pagtupad sa mga pamantayan ng pagbigay-tulong sa supported living at long-term care facilities (Accommodation Standards); o mga aksyon ng isang kasamang gumagawa ng desisyon, tagapagbigay-alagay, o trustee (Office of the Public Guardian). > Magkatiwala sa isang taong mapagkakatiwalaan mo. Kasaupin ang isang taong pinagkakatiwalaan mo at sabihin sa kanya ang nangyayari. kaibigan o kapamilya; public health nurse; social worker; home care worker; isang tao sa inyong lugar ng pagsamba o isang doktor. > Gumawa ng isang talaan. Isulat kung ano ang nangyayari sa iyo; gumawa ng isang pang-araw-araw na talaan. Matutulungan kayo nitong idokumento ang pag-abuso at matutulungan ninyo ang iba na matulungan kayo kung kailangan ninyo ito. > Ang impormasyon ukol sa pag-abuso sa mga matatandâ ay makukuha sa website ng Alberta Seniors and Housing sa > Ang Alberta Elder Abuse Awareness Council website ay may naibibigay na kaalaman, resources at tools tungkol sa pag-abuso sa mga matatandâ para sa mga taong nakikipagtulungan sa mga nakatatanda sa Alberta. Bisitahin ang website sa > HUWAG SISIHIN ANG INYONG SARILI Alamin na hindi ninyo ito kasalanan at may tulong na makukuha. Mangyaring humingi ng tulong dahil hindi kayo dapat abusuhin. Maraming mga grupo sa inyong komunidad ang nais tumulong sa inyo na protektahan ang inyong mga karapatan, kaligtasan, at inyong karangalan. ISBN 978-1-4601-3563-1 (Print) ISBN 978-1-4601-3564-8 (PDF) SCS0020 Tagalog