Ano ang maaasahan - Pleural mesothelioma Ano ang maaasahan sa bawat yugto ng paggamot at pagkatapos nito Suporta sa mesothelioma Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa mesothelioma, tawagan ang Cancer Council sa 13 11 20. Masasagot ng mga nars na kwalipikado sa kanser sa Cancer Council ang iyong mga tanong tungkol sa mga epekto ng kanser, ipapaliwanag kung ano ang mangyayari sa paggamot at iuugnay ka sa mga suportang grupo at iba pang mga pagkukunan sa komunidad. Kung kailangan mo ng interpreter, tumawag sa Serbisyo ng Pagsasaling-wika at Pag-iinterprete (TIS - Translating and Interpreting Service) sa 13 14 50. Para sa suporta at payo para sa mga tagapag-alaga, tawagan ang Carers Association sa 1800 242 636. 1. Unang pagsisiyasat at pagsangguni Susuriin ng iyong general practitioner (GP) ang iyong mga sintomas. Ang mga pangunahing sintomas ay pangangapos ng hininga, pananakit sa paghinga, pananakit ng dibdib/balikat/itaas ng braso, walang ganang kumain, pagbaba ng timbang, at paulit-ulit na pag-ubo o pabalik-balik na pulmunya. Ang iyong GP ay magsasagawa ng pisikal na pagsusuri at maaaring humiling ng iba pang mga pagsusuri. Dahil ang mesothelioma ay karaniwang resulta ng pagkalanghap (ingestion) ng asbestos mga ilang taon na ang nakakaraan, mahalagang banggitin ang anumang pagkalantad sa asbestos na maaaring nangyari sa nakaraan upang alertuhan ang iyong doktor sa salik ng panganib (risk factor) na ito. 1. Unang pagsisiyasat at pagsangguni Susuriin ng iyong general practitioner (GP) ang iyong mga sintomas. Ang mga pangunahing sintomas ay pangangapos ng hininga, pananakit sa paghinga, pananakit ng dibdib/balikat/itaas ng braso, walang ganang kumain, pagbaba ng timbang, at paulit-ulit na pag-ubo o pabalik-balik na pulmunya. Ang iyong GP ay magsasagawa ng pisikal na pagsusuri at maaaring humiling ng iba pang mga pagsusuri. Dahil ang mesothelioma ay karaniwang resulta ng pagkalanghap (ingestion) ng asbestos mga ilang taon na ang nakakaraan, mahalagang banggitin ang anumang pagkalantad sa asbestos na maaaring nangyari sa nakaraan upang alertuhan ang iyong doktor sa salik ng panganib (risk factor) na ito. X-ray (tiyan at dibdib) Upang makatulong sa pagtukoy ng anumang mga abnormalidad o likido na naipon sa pleura (ang aporo ng mga baga at pader ng dibdib). Dapat ding talakayin ng iyong GP ang iyong mga pangangailangan (kabilang ang mga pangangailangang pisikal, sikolohikal, panlipunan at pang- impormasyon) at magrekomenda ng mga pagkukunan ng mga maaasahang impormasyon at suporta. Mga pagsusuri na maaaring isagawa sa iyo: Mga pagsusuri ng dugo Para suriin ang iyong pangkalahatang kalusugan, kung paano gumagana ang selyula ng iyong dugo, atay at bato. Kung pinaghihinalaang may mesothelioma, ikaw ay isasangguni sa espesyalista sa paghinga (respiratory specialist) para sa karagdagang pagsusuri. Ang iyong GP ay magbibigay sa espesyalista ng impormasyon tungkol sa iyong medikal na kasaysayan at resulta ng mga naunang pagsusuri. Maaaring makatulong sa iyo ang pagsama ng miyembro ng pamilya o kaibigan sa iyong mga pakikipagkita (appointment). 2. Diyagnosis at pagtukoy sa antas (staging) Kukumpirmahin ng espesyalista kung mayroon kang mesothelioma sa pamamagitan ng pagsasagawa ng isa o higit pang mga pagsusuri gaya ng sumusunod: Pleural aspiration Isang sample ng likido mula sa dibdib ang kukunin sa pamamagitan ng isang karayom at ipapadala sa isang patologo para sa pagsusuri. Ito ay madalas na isinasagawa gamit ang ultrasound imaging. Positron emission tomography (PET) scan Ito ay maglalabas ng tatlong-dimensiyong imaheng may kulay na magpapakita kung saan matatagpuan ang kanser. Kaunting radioactive na materyal ang ituturok at ang buong katawan ay maii-scan. VATS o biyopsiya na ginabayan ng CT Isang maliit na sample ng tissue (isang biopsy) ang kukunin mula sa baga upang suriin sa ilalim ng mikroskopyo. Ang sample ay maaaring kunin sa pamamagitan ng keyhole surgery, na tinatawag na VATS, o gamit ang karayom na ginabayan ng CT scan. Pleuroscopy Maaaring tingnan ng iyong espesyalista ang loob ng iyong dibdib gamit ang espesyal na teleskopyo at kumuha ng likido at mga sample sa pamamagitan ng isang maliit na butas na ginawa sa iyong dibdib habang ikaw ay pinatulog (sedated). Makakatulong ang pakikiugnay sa mga suportang grupo ng mga kapwa may-kanser at suportang grupo para sa tagapag-alaga. 3. Paggamot Upang matiyak na matatanggap mo ang pinakamahusay na pangangalaga, aasikasuhin ng iyong espesyalista na magkaroon ng pangkat ng mga propesyonal sa kalusugan na magpaplano ng iyong paggamot batay sa iyong mga kagustuhan at pangangailangan. Ang pangkat ay binubuo ng mga propesyonal na may karanasan sa pamamahala at pagsuporta sa isang tao na may mesothelioma. Ang iyong espesyalista ay magsasabi sa iyo kung kailan tatalakayin ng pangkat ang iyong kaso. Baka gusto mong humingi ng karagdagang panahon bago magpasya sa iyong paggamot, o humingi ng pangalawang opinyon. Ang iyong doktor ay maaari ring magmungkahi na pag-isipan mo ang paglahok sa isang klinikal na pagsubok (clinical trial). Ipaalam sa iyong pangkat ang anumang mga komplimentaryong terapi (complementary therapies) na ginagamit mo o-iniisip na subukan. Ang ilang mga terapi ay maaaring hindi naaangkop, depende sa iyong mga medikal na paggamot. Mga pagpipilian sa paggamot: Paplanuhin ng iyong pangkat ang patuloy na pangangalaga sa iyo, at dapat talakayin sa iyo ang iba't ibang mga pagpipilian sa paggamot kabilang ang malamang na mga resulta, posibleng mga side effect at ang mga panganib at mga benepisyo. Ang chemotherapy ay maaaring ibigay upang subukang paliitin ang kanser o subukang pabagalin ang paglago nito. Ito ay maaaring ibigay kasama ng radiotherapy o pagkatapos ng operasyon (surgery).
3. Paggamot nagpapatuloy Ang radiation therapy (tinatawag ding radiotherapy) ay maaaring gamitin bilang palyatibong paggamot upang pagaanin ang mga sintomas ng mesothelioma tulad ng pangangapos ng hininga, pananakit o mga pagtubo (growth) na maaaring lumitaw paminsan-minsan sa pader ng dibdib. Maaari rin itong gamitin upang maiwasan ang muling pagtubo ng kanser sa dibdib pagkatapos ng. Operasyon (Surgery) Ang layunin ng operasyon ay kumpirmahin ang diyagnosis at gamutin ang likido sa dibdib upang pigilan ang muling pagbalik nito. Kasama dito ang pagdikit ng baga sa loob ng pader ng dibdib (isang pleurodesis). Mahalaga na ang operasyong ito ay isasagawa ng isang siruhano na may mahabang karanasan sa operasyon ng baga at nagsasagawa ng ilang mga operasyon bawat taon. Pagmamasid at pagmomonitor Kadalasan ang mga pasyente ay walang mga sintomas sa diyagnosis man o pagkatapos ng unang operasyon. Sa ganitong kaso ay walang karagdagang paggamot na ibibigay at ang iyong espesyalista ay maaaring magpayo na magmasid at maghintay, at gamutin ang mga sintomas kapag lumitaw ang mga ito. 4. Pagkatapos ng paggamot Makaraang makumpleto ang paggamot, ang iyong doktor ay dapat magbigay sa iyo ng isang buod ng paggamot na nagdedetalye sa pangangalaga na natanggap mo kabilang ang: • mga diyagnostikong pagsusuri na isinagawa at mga resulta nito • mga uri ng paggamot na ginamit at kung kailan isinagawa ang mga ito • mga plano ng paggamot mula sa iba pang mga propesyonal sa kalusugan • mga suportang serbisyong ibinigay sa iyo • impormasyon ng pakikipag-ugnayan para sa mga pangunahing tagapagbigay (provider) ng pangangalaga. Karamihan ng mga pasyente ay kailangang makipagkita sa isang espesyalista para sa regular na mga follow-up. 5. Nabubuhay na may kanser Mga side effect: Ang ilang mga tao ay makakaranas ng mga side effect (halimbawa, pagkapagod) na magpapatuloy pagkatapos ng paggamot. Minsan ang mga side effect ay magsisimula lamang makaraan ang ilang buwan pagkatapos ng paggamot. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa mga side effect tanungin ang iyong doktor o bisitahin ang Paunang plano ng pangangalaga (Advance care plan): Maaaring talakayin ng iyong doktor sa iyo ang opsyon na bumuo ng isang paunang plano sa pangangalaga. Ang paunang plano sa pangangalaga ay isang pormal na paraan ng 6. Mga tanong tungkol sa gastos Maaaring may gastos sa bawat yugto ng pangangalaga ng kanser, kabilang ang mga gastos sa paggamot, tirahan at pagbiyahe. Maaaring may babayaran kang malaking halaga kung ikaw ay nagpapagamot sa isang pribadong serbisyo sa kalusugan, kahit pa may pribado kang seguro (insurance) sa kalusugan. Maaari mong talakayin ang mga gastos na ito sa iyong doktor at/o pribadong taga-seguro ng kalusugan para sa bawat uri ng iyong paggamot. Sa karamihan ng mga kaso, ang mesothelioma ay sanhi ng pagkalantad sa asbestos. Kung matutukoy mo kung paano ka nalantad sa asbestos, kabilang ang mula sa trabaho, maaari kang maging karapat-dapat para sa kompensasyon at suporta. Ang bawat estado ay may iba't ibang sistema para sa kompensasyon. Maaari mo ring simulan ang isang pribadong claim (paghahabol) laban sa Inilathala noong Nobyembre 2016 Para sa karagdagang impormasyon bisitahin ang Tagalog Pananatili ng kateter sa loob ng dibdib Paminsan-minsan ang naipong likodo ay hindi kayang pigilan ng operasyon at ang maliit na tubo na tinatawag na kateter sa dibdib ay ipinapasok sa puwang ng pleural upang mahigop ang likido sa dibdib patungo sa isang bote. Ang tubo ay maaaring manatili sa lugar nang ilang panahon. Isang nars ang magbibigay sa iyo ng impormasyon tungkol sa operasyon at pag-aakma sa buhay na may ikinabit na kateter sa dibdib. Ang palyatibong paggamot ay gagamitin sa iba't ibang mga yugto upang mapawi ang iba't-ibang mga sintomas at mapabuti ang kalidad ng iyong buhay. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa paggamot at paggamot ng mga side effect, tanungin ang iyong doktor o bisitahin ang Dapat talakayin sa iyo ng iyong doktor ang iyong mga pangangailangan sa panahon ng paggamot at pagkatapos nito (kabilang ang mga pangangailangang pisikal, sikolohikal, panlipunan at impormasyon) at maaari kang isangguni sa iba pang serbisyo o propesyonal sa kalusugan para sa iba't ibang mga aspeto ng iyong pangangalaga. Ikaw at ang iyong GP ay tatanggap ng plano ng follow-up na pangangalaga na nagsasabi sa iyo ng: • uri ng follow-up na pinakamabuti para sa iyo • mga paraan sa pamamahala ng anumang mga side effect ng paggamot, sakaling mangyari ang mga ito kung paano makakakuha ng espesyalistang tulong sa paggamot nang agaran kung sa tingin mo ay lumubha ang kanser Kung kailangan mo ng karagdagang tulong pagkatapos ng paggamot, maaaring talakayin sa iyo ng iyong doktor o espesyalista ang iyong mga pangangailangan at isangguni ka sa naaangkop na mga propesyonal sa kalusugan at/o mga organisasyon ng komunidadd. pagtatakda ng iyong mga kagustuhan para sa hinaharap na medikal na pangangalaga. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa paunang plano sa pangangalaga, tanungin ang iyong doktor o bisitahin ang Palyatibong pangangalaga: Ang ganitong uri ng paggamot ay maaaring magamit sa iba't ibang yugto upang mapahupa ang iyong pananakit, mabawasan ang iyong mga sintomas o mapabuti ang kalidad ng iyong buhay. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa palyatibong pangangalaga, tanungin ang iyong doktor o bisitahin ang may-pananagutang kumpanya - inirerekomenda na makipag-ugnayan ka sa isang abogadong tagalitis na espesyalista sa asbestos na humaharap sa ganitong mga claim. Kung dumaranas ka ng pinasyal na kahirapan dahil sa iyong paggamot sa kanser, maaari kang makipag-ugnayan sa isang manggagawang panlipunan (social worker) sa inyong lokal na ospital. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa halaga ng paggamot bisitahin ang Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa tirahan at pagbiyahe, bisitahin ang services