ARALING PANLIPUNAN 5 Araling 3 Pamumuhay at teknolohiya ng mga sinaunang Pilipino.
Layunin: Makikilala ang mga pamumuhay at Teknolohiya ng mga sinaunang Pilipino.
TIMELINE PANAHONG PALEOLITIKO (TINATAYANG MULA 500 000-7000 BCE) PANAHONG NEOLITIKO (TINATAYANG MULA 5000-500 BCE) PANAHON NG METAL (TINATAYANG MULA 2000 BCE-200 CE)
PANAHONG PALEOLITIKO (TINATAYANG MULA 500 000-7000 BCE) PANAHON NG LUMANG BATO
Sa Panahong Paleolitiko, nabuhay ang mga sinaunang tao sa ating kapuluan sa pamamagitan ng pagpapalipat-lipat sa mga lugar na may makakalap na pagkain
Ang kanilang pebble tools ay nabubuo sa pamamagitan ng chipping o pagtatapyas ng mga bato, tulad ng mga batong-ilog (river stones), upang makuha ang matalim na bahagi ng mga ito.
Bukod sa flint, gumamit din silang chert o volcanic glass, isang uri ng natunaw na bato dahil sa init ng bulkan. Ito ay may matalim na bahagi kung tinapyas. Bukod sa mga kagamitang bato, gumamit din ang mga sinaunang tao ng mga kagamitang gawa sa kahoy.
Ang tahanan naman ng mga sinaunang tao sa ating kapuluan ay binubuo ng mga dahon na itinayo sa pamamagitan ng patpat. Ang halimbawa nito ay ang tirahan ng mga Dumagat sa silangang Luzon.
Tumira rin ang ating mga ninuno sa mga yungib bilang permanente nilang tirahan. Nahukay sa yungib ng Callao sa Peñablanca, Cagayan ang pinakamatandang labi ng tao sa bansa.
Tinatayang nabuhay ang taong ito 67,000-50,000 taon na ang nakalilipas. Ang ikalawang pinakamatandang labi ng sinaunang tao sa bansa ay ang nahukay na bahagi ng bungo at bagang ( jawbone) sa yungib ng Tabon sa Palawan, na tinatayang nabuhay 22,000 taon na ang nakalilipas.
PANAHONG NEOLITIKO (TINATAYANG MULA 5000- 500 BCE) PANAHON NG BAGONG BATO
Sa Panahong Neolitiko, ay umunlad ang paggamit ng ating mga ninuno sa mga bato. Patunay rito ang ilang mga kagamitang bato na natuklasan ng mga dalubhasa.
Halimbawa, natagpuan sa yungib ng Guri ng Lipuun Point, Palawan ang pinakinis ( polished) na kagamitang bato na nahulma sa pamamagitan ng pagkiskis ng bato sa halip na pagtapyas dito. Tinatayang ang mga kagamitang batong ito ay mula pa noong 7,000- 3500 BCE.
Sa Panahong Neolitiko rin nagsimula ang agrikultura sa Pilipinas na tinatayang naganap mga taong 5,000 BCE. Nagsimulang magtanim ang mga unang tao upang madagdagan ang kanilang pagkain na nakukuha nila sa pangangaso at pangangalap.
Isinagawa sa panahong ito ang dry agriculture tulad ng pagkakaingin. Noong 3,000 BCE, pinaniniwalaang nagsimula ang wet rice agriculture o ang pagtatanim ng palay sa mga payew.
Ito ang nagpausbong sa pagbuo ng mga hagdan-hagdang palayan tulad ng mga makikita hanggang sa ngayon sa Ifugao. Ang mga pader ng terraces ay yari sa bato at lupa. Hindi lamang sa Ifugao may mga hagdan-hagdang palayan.
Sa Panahong Neolitiko, natuto rin ang ating mga ninuno ng pagpapalayok ( pottery) na tinatayang nagsimula noong 3,000 BCE.
Dahil sa mga pagbabagong naganap sa Panahong Neolitiko, naging mas maunlad ang mga pamayanan sa tabi ng mga daang- tubig. Nabuo ang kulturang kaugnay sa tubig at isa na rito ang pamayanang tinawag na barangay.
Sa Panahong Neolitiko, may mga pamayanan ding nabuo sa kabundukan. Ang mga ito ay matatagpuan malapit sa mga sapa kung saan ginagamit ang tubig bilang inumin at panustos sa irigasyon.
. PANAHON NG METAL (TINATAYANG MULA 2000 BCE- 200 CE)
Nagsimula ang Panahon ng Metal sa bansa mga 800 BCE. Tinatawag din ito bilang incipient period na tumagal mula 500 BCE hanggang 900 CE. Sa panahong ito ay napayabong ang mga pamayanang barangay.
Dati-rati ay binubuo ang barangay ng kalipunan ng mga pamilya at ng ilang mga magkakamag-anak. Kalaunan, sumanib na rin dito ang magkakaibang barangay na bumuo sa higit na malalaking pamayanan.
Bukod sa pag-unlad ng mga pamayanan, umunlad din ang teknolohiya sa Panahon ng Metal. Natuto ang mga tao na magpanday ng bakal upang gawing kagamitan at armas. Natuto na rin ang mga tao na gumawa ng alahas na yari sa ginto, jade, carnelian, at iba pang materyales.
Ang mga pinapanday na ginto ay mula sa mga ilog habang ang bakal naman ay galing sa pagmimina o pakikipagkalakalan sa mga dayuhan. Nagsimula na rin ang teknolohiya ng paghahabi at pag-ukit sa kahoy sa mga taong 200 CE.
Karamihan sa mga kalakalan ay isinasagawa sa pamamagitan ng sistemang barter. Gumagamit na rin ng mga perang ginto na sa panahon ng mga Espanyol ay tinawag na piloncitos.
Nagsimula na rin ang pakikipagkalakalan sa malalayong lugar. Dahil dito, napaunlad ang paggawa ng sari-saring sasakyang- pandagat para sa iba't ibang gamit tulad ng caracoa na ginagamit sa digmaan.
Mayroon na ring sistema ng pagsulat ang mga katutubo noon. Tinawag itong baybayin na mula sa pinaghalong impluwensiyang Javanese at Indian na galing sa Sanskrit. Naisulat ito sa mga piraso ng kawayan, dahon, at naukit sa mga palayok.
Isulat ang mga sumusunod ang bawat pagkakakilanlan, mga pagbabago, pamumuhay sa bawat Panahon Panahon Paleolitiko Panahon Neolitiko Panahon ng Metal