Nasopharyngeal Carcinoma Ang Nasopharyngeal Carcinoma, na kilala ring "Canton tumor" dahil sa mataas nitong paglaganap sa Katimugang Tsina, ay ang isa sa pinakakaraniwang kanser sa Hong Kong. Mayroong halos 900 na bagong kaso bawat taon sa Hong Kong. Ang bilang ng insidente ay 3 beses na mataas sa lalaki, at ang edad na may pinakamataas ng insidente ay halos 50 hanggang 60. Mahalaga ang maagang kaalaman. Kung natuklasan ang Nasopharyngeal Carcinoma sa maagang yugto, mataas ang antas ng lunas. Para sa stage I ng sakit, halos 90% ang antas ng lunas. (Espesyal na Pasasalamat kay Dr. Ng Wai Tong, Consultant, Clinical Oncology, Pamela Youde Nethersole Eastern Hospital sa pagsusuri ng impormasyon sa pahinang ito.) Nasopharyngeal Carcinoma / Tagalog Copyright © 2017 Hospital Authority. All rights reserved
1. Ano ang Nasopharyngeal Carcinoma? Ang nasopharynx ay matatagpuan sa gitnang bahagi ng ulo, sa pagitan ng likod na bahagi ng daanan sa ilong at ng malambot na ngala-ngala, at ito ay nakakonekta sa lalaugan na nasa ilalim. Ang Nasopharyngeal Carcinoma ay malalang bukol sa itaas na bahagi ng lalaugan. Pinakakaraniwang kanser sa ulo at leeg ang Nasopharyngeal Carcinoma sa Hong Kong. 2. Ano-ano ang mga panganib na kadahilanan ng Nasopharyngeal Carcinoma? Hindi ganap na alam ang mga sanhi ng Nasopharyngeal Carcinoma. Kabilang sa mga pinaghihinalaang sanhi ang: Namamana: may mas mataas na panganib na magdusa mula sa kaparehong kanser kaysa sa ibang tao ang unang hanay ng mga kamag-anak (kabilang ang mga magulang, kapatid at anak) ng pasyenteng may Nasopharyngeal Carcinoma. Diyeta: Nangunguna ang mga Intsik sa buong mundo sa pagdudusa mula sa Nasopharyngeal Carcinoma, na may mas mataas pang bilang ng insidente sa Katimugang Tsina at Hong Kong, na maaaring may kaugnayan sa pagkahilig sa maalat na isda at burong gulay. Ipinakita rin ng mga eksperimento sa mga hayop na maaaring maging sanhi ng kanser sa ilong ang labis na pagkain ng maalat na isda. Paraan ng pamumuhay: maaaring magkaroon ng bahagyang mas mataas na panganib na magkaroon ng Nasopharyngeal Carcinoma ang mga maninigarilyo. Virus na EB: Maaaring magresulta ang Virus na EB (Epstein-Barr Virus) sa mga sintomas na katulad ng sipon. Naglalaman ang suwero ng dugo ng karamihang pasyente ng Nasopharyngeal Carcinoma ng isa o higit pang antibody na nakaukol laban sa Virus na EB. 3. Paano natin iiwasan ang Nasopharyngeal Carcinoma? Ang unang hakbang upang makaiwas sa sakit na ito ay ang pagpapanatili ng malusog na gawi sa diyeta: • Maging mapagbantay: kung may mangyaring sintomas, lalo na ang namamagang mga kulani sa leeg, kumonsulta sa doktor sa lalong madaling panahon. Iwasan ang maalat at burong pagkain at bawasan ang de-lata o nakapreserba na pagkain. Regular na pagpapasuri: Kung may kasaysayan ang pamilya ng Nasopharyngeal Carcinoma, pinapayuhan ka na 4. Ano-ano ang sanhi ng Nasopharyngeal Carcinoma? Nagaganap ang malalang pagbabagong-anyo sa mga ibabaw na selula sa lalaugan - hindi alam ang mga tunay na sanhi. 5. Madali bang mapapansin ang mga sintomas ng Nasopharyngeal Carcinoma? Hindi nakalabas na organ ang lalaugan. Sa unang yugto ng Nasopharyngeal Carcinoma, walang mga halatang sintomas. Gayunman, kapag lumaki ang bukol at kumalat sa mga nakapaligid na tisyu, maaaring lumitaw ang mga sumusunod na sintomas: Baradong ilong, pagdurugo ng ilong o plema na may bahid ng dugo • Pagkawala ng pandinig, tinnitus (ingay sa tainga) o may lumalabas mula sa tainga. • Namamagang mga kulani sa leeg • Sakit ng ulo: matagal na sobrang sakit ng ulo (matindi, paulit-ulit at tumitibok na pananakit ng ulo), lalo na sa gabi • Paralisis ng mukha, dobleng paningin, paos na boses, kahirapan sa paglunok • Paninigas ng panga, masama ang pakiramdam, pagbaba ng timbang Kung magpatuloy ang mga sintomas na nabanggit sa loob ng higit sa dalawang linggo, dapat kang bumisita sa iyong doktor ng pamilya sa lalong madaling panahon. Maaari kang isangguni ng iyong doktor sa isang oncologist (isang espesyalista sa mga bukol) o otolaryngologist (doktor para sa tainga-ilong-at-lalamunan) para sa karagdagang pagsusuri. Nasopharyngeal Carcinoma / Tagalog Copyright © 2017 Hospital Authority. All rights reserved
6. Paano mo suriin at i-diagnose ang Nasopharyngeal Carcinoma? Dapat bumisita sa kanilang doktor ang mga taong may mataas na panganib ng mga nabanggit na sintomas at magkaroon ng regular na pagsusuri sa lalong madaling panahon, dahil maitataas ng maagang pag-diagnose ang antas ng lunas. Inirerekomenda ang mga sumusunod na pagsusuri: Pagkuha ng dugo: upang sukatin ang mga antibody na sadyang laban sa EB Virus sa suwero ng dugo • Endoscopy: upang tingnan ang anumang hindi karaniwan sa nasopharynx • Biopsy: kung makakita ng mga hindi karaniwan sa nasopharynx, maaaring kailangang tanggalin ng doktor ang ilang tisyu para sa pagsusuri Kapag natiyak ang Nasopharyngeal Carcinoma, isasaayos ng doktor ang mga karagdagang pagsusuri upang alamin ang laki ng bukol at kung kumalat na ang mga selula ng kanser sa iba pang organ, kabilang ang: Magnetic resonance imaging (MRI) • Computerized tomography (CT) scan • X-ray ng dibdib • Maaaring kailanganin ang Positron emission tomography (PET) scan para sa mga piling pasyente 7. Ano-ano ang mga paggamot para sa Nasopharyngeal Carcinoma? Maaaring imungkahi ng doktor ang mga sumusunod na paggamot: (I) Radiotherapy Ito ang tanging inaasahang paggamot para sa Nasopharyngeal Carcinoma. Gumagamit ang panlabas na radiotherapy ng may mataas na lakas na mga sinag ng radiation upang puksain ang selula ng kanser. Isasagawa ang paggamot sa araw-araw na batayan sa loob ng anim hanggang walong linggo. Sa ngayon, ginagamit ang matinding pinahina na radiotherapy sa paggamot ng Nasopharyngeal Carcinoma. Binibigyang-daan ng paggamot na ito ang mataas at tumpak na mga sinag ng radiation na tumuon sa bukol. Epektibo nitong mapapatay ang mga selula ng bukol at sabay na mababawasan ang pinsala ng radiation sa mga nakapaligid na normal na selula. (II) Chemotherapy Maaaring isaalang-alang ng doktor ang paggamit ng radiotherapy at katugmang chemotherapy sa mga piling pasyente para mapahusay ang bisa ng paggamot. Magbibigay ang doktor ng mga kemikal na gamot sa pamamagitan ng mga daluyan ng dugo bago ang radiotherapy upang mapahusay ang lakas ng radiotherapy. Kung kumalat na ang bukol sa iba pang organ, maaari ding makatulong ang chemotherapy na paginhawahin ang mga sintomas na sanhi ng bukol. (III) Operasyon Dahil nakatago nang malalim ang nasopharynx sa gitna ng ulo, at napakalapit nito sa ilang pangunahing istruktura hal. ang brainstem, hindi madaling isagawa ang pag-opera sa pasyente. Kaya, hindi ang operasyon ang unang linya ng paggamot para sa Nasopharyngeal Carcinoma. Gayunman, sa ilalim ng ilang espesyal na pangyayari, maaaring imungkahi ang pagtanggal ng bukol sa pamamagitan ng operasyon para sa pasyente, gaya ng maagang pag-ulit ng bukol. Nasopharyngeal Carcinoma / Tagalog Copyright © 2017 Hospital Authority. All rights reserved
8. Ano-ano ang mga komplikasyon ng mga paggamot sa Nasopharyngeal Carcinoma? Radiotherapy Sa panahon ng mga unang linggo ng radiotherapy, maaaring dumanas ang pasyente ng pagkahilo, panunuyo ng bibig, mga pagbabago sa panlasa, pagkawala ng gana sa pagkain atbp. Sa mga susunod na linggo, maaaring magkaroon ang pasyente ng mga ulsera sa bibig, pangingitim ng balat, kirot sa lalamunan at pagkalagas ng buhok atbp. Subalit banayad na mapapawi ang mga ito ilang linggo matapos na makumpleto ang paggamot. Ngunit para sa ilang pasyente, maaari silang patuloy na makaranas ng panunuyo ng lalamunan dahil gagawa ang kanilang mga glandula ng laway ng mas kaunting laway dahil sa radiotherapy. Bilang karagdagan, maaaring magkaroon ang pasyente ng mga sumusunod na kondisyon: Maaari silang magkaroon ng otitis media (pamamaga ng gitnang tainga), na nagiging sanhi ng bahagyang pagkawala ng pagdinig. Maaari silang magkaroon ng kawalang-kilos ng temporomandibular joint (ang kasukasuan sa panga), kaya nagiging sanhi ng pakiramdam na paninigas ng panga. Chemotherapy Bagama't nakapapatay ng mga selula ng kanser ang mga gamot laban dito, naapektuhan din nito ang paghihiwa-hiwalay ng mga normal na selula. Maaaring dumanas ang pasyente ng pagsusuka, pagkalugas ng buhok, pagtatae, pagkawala ng gana sa pagkain, anemia (kakulangan sa mga pulang selula ng dugo), pagkabawas ng puting selula ng dugo, kaya bumababa ang kaligtasan sa sakit; kaya maaaring mas mabilis na maimpeksiyon ang pasyente. At, maaari ding maapektuhan ang paggana ng bato. 9. Paano alagaan ng mga pasyente ng nasopharyngeal carcinoma ang kanilang sarili? Dapat na may kamalayan ang mga pasyente sa maraming problema bago at pagkatapos ng radiotherapy at sa panahong ng pagpapagaling. Makakatulong sa pasyente ang malawak na pang-unawa upang positibong harapin ang sakit. Regular na pagtingin Pagkatapos ng radiotherapy, maaaring magkaroon ang pasyente ng mga komplikasyon gaya ng otitis externa (pamamaga ng labas ng tainga), dermatitis o eksema (pamumula, pangangati o pamamantal ng balat) o mga hindi gumaganang organ atbp. Matitiyak ng regular na pagtingin ang angkop na paggamot. Magagawa rin ng regular na pagtingin ang maagang pagtuklas at paggamot ng pag-ulit o pagkalat ng sakit. Pag-iwas sa pagkabulok ng ngipin at impeksyon sa bibig Babawasan ng radiotherapy ang paggawa at paglalabas ng mga glandula ng laway, kaya maaaring may mas mataas na pagkakataon ang pasyente ng pagkabulok ng ngipin. Samakatuwid, dapat nilang: Bawasan ang pagkain matatamis na pagkain at pag-inom ng matatamis na inumin, kaagad na magsipilyo ng kanilang mga ngipin pagkatapos kumain at regular na bumisita sa dentista para sa mga pagsusuri. Panatilihing mamasa-masa ang bibig: maaaring pahiran ng pasyente ang kanilang bibig ng malinis na gasa na binasa ng tubig na maalat bago sila matulog. Huminto sa paninigarilyo at pag-inom ng alkohol upang maiwasan ang paglala ng tuyong bibig. Diyeta Dapat na kumain ang pasyente ng diyeta na mataas sa protina at mataas ang kaloriya upang mapabilis ang paggaling. • • Uminom ng masusustansiyang suplemento upang madagdagan ang pagkakaroon ng enerhiya. Iwasan ang pagkaing piniritong mabuti, maanghang o tuyo at matigas. Pag-alaga sa balat Maaaring masunog ang balat at mga labi sa lugar na ginagamot ng radiotherapy. Ang pasyente ay dapat na: • Iwasan ang paggamit ng sabon, panlinis na may gamot at losyon sa balat. Iwasan ang direktang sikat ng araw at liwanag ng UV. Nasopharyngeal Carcinoma / Tagalog Copyright © 2017 Hospital Authority. All rights reserved
10. Saan kakalat ang Nasopharyngeal Carcinoma? Sa mga nakapaligid na lugar gaya ng mga kulani sa leeg • Sa mas malayong bahagi ng katawan, tulad ng mga buto, bone marrow, mga baga at atay Nasopharyngeal Carcinoma / Tagalog Copyright © 2017 Hospital Authority. All rights reserved