Republika ng Pilipinas KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA
Republika ng Filipinas KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA Tungkol sa Pabalat Habang patuloy ang paghilom ng bansa at paglayag nito pabalik sa normal pagkatapos ng pandemya, ang pámahalaán ay patuloy ring pinalalakas ang pundasyong pang-ekonomiya, pangkalusugan, at pag- unlad na panlipunan para sa buong bansa. Sa kabila ng responsabilidad ng mga institusyong pampamahalaan na isakatuparan ang mga istratehiya para sa iba't ibang sektor, ang pag-unlad ay nakasentro sa mga mamamayan ng bansa. Ang mga Pilipino ay mananatili sa pangunguna ng tunay na pagbabago, sa patuloy na pag-ambag sa, at sa pagiging mga pangunahing dahilan na mag-uudyok sa pámahalaán upang pag- igtingin ang impraestruktura, itaas ang kalidad ng kabuhayan ng lipunan, isaayos ang pagtugon sa usaping pangkalusugan, at ipagkaloob ang nararapat at kalidad na mga serbisyo - lahat ng ito'y magiging bahagi ng isang makasaysayang pamana para sa mga susunod na henerasyon. Mga larawan sa Pabalat, Talaan ng Nilalaman, at Pangkat ng Produksiyon: Kagawaran ng Edukasyon, Kagawaran ng Kalusugan, Kagawaran ng Agrikultura, Tanggapan ng Tanggulang Sibil, Kagawaran ng Kalakalan at Industriya, Pamahalaan ng Lungsod Quezon, Pangasiwaan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan, Kagawaran ng Agham at Teknolohiya, at ang Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman
Talaan ng Nilalaman 2 Paunang Salita Ang 2022 Pinagtibay na Pambansang Badyet 4 Pagpapatuloy sa Nasimulan nang Tunay na Pagbabago para sa mga Susunod na Henerasyón Mga Dimensiyon ng 2022 Badyet 6 Batay sa Sektor (Dating Sistema) 8 Batay sa Sektor/Tungkulin (COFOG) 10 Batay sa Klasipikasyon ng Gugulin 12 Batay sa Recipient Unit 14 Batay sa Rehiyon 16 Batay sa Special Purpose Fund 18 Batay sa Pinagkukunan ng Laang-gugulin Mga Priyoridad sa Paggugol Pagbabago: Transpormasyong Nakapagbabawas sa Hindi Pagkakapantay-pantay 22 Kalusugan 26 Nutrisyon 30 Edukasyon 32 Pangangalagang Panlipunan 34 Paggawa at Empleo 36 Pabahay Malasakit: Pagpapalakas sa Integridad Panlipunan 38 Pamamahala Patuloy na Pag-unlad: Pagpapataas ng Potensiyal Tungo sa Pag-unlad 40 Agham at Teknolohiya Pagpapatibay: Pagpapatatag ng mga Pundasyon para sa Likas-Kayang Pag-unlad 42 Kapayapaan, Kaayusang Publiko, at Kaligtasan 44 48 Kapaligiran Impraestruktura Pagpipinansiya sa Pambansang Badyet 52 Ang 2022 Badyet at ang Ekonomiya 54 Programang Pampananalapi 56 Rentas 58 Mga Panghihiram Ang mga Batayang Kaalaman sa Pagbabadyet 60 Ang Siklo ng Badyet 62 Glosaryo 63 Mga Off-Budget Account 64 COVID-19 Transparency Nook 66 Tanungin ang Inyong Pámahalaán 67 Survey Feedback Form
Paunang Salita Ang puso't isipan ng mga mamamayang Pilipino sa panahong ito ay nakatuon sa mga pagtatapos at pagsisimula. Tayo ay nasa kasukdulan ng ating pambansa at personal na kasaysayan sa iba't ibang dimensiyon. Sa krisis sa kalusugan, nakikita natin ang isang pababang kurbada sa bilang ng mga kaso ng impeksyon na nagsara sa bansa at sa iba pang bahagi ng mundo noong nakaraang dalawang taon. Umaasa tayo na sa wakas ay nasasaksihan na natin ang pagtatapos ng kanyang pananalasa, at ang simula ng pinili nating tawagin "ang bago at mas mabuting normal". Tunay nga na ang daan matapos ang transisyon ay maaaring maging matarik at mahirap, ngunit hindi tayo matatakot o mapipigil, sapagkat ito ang landas tungo sa pagbangon ng ating mga mamamayan at ng muling pagkabuhay ng ating pambansang ekonomiya. Ito ang diwang gumabay sa pagbuo ng 2022 Pambansang Badyet, ang huling buong-taon na pampinansiyang programa na inihanda at isinumite ng Administrasyong Duterte para sa aprobasyon ng Kongreso. At ito ang puwersa na magtutulak sa pagpapatibay nito, kasunod ng pagsasabatas nito bilang Batas ng Pangkalahatang Laang-gugulin (General Appropriations Act o GAA) para sa Piskal na Taon 2022. Ang PhP5.024 Trilyon na Pambansang Badyet para sa taong ito ay magbibigay-buhay sa pag-asa ng ating mga pinuno at tao, hindi lamang upang malagpasan ang mahahalagang hamon ng transisyon, kung hindi upang makita ang bansa pabalik sa daan tungo sa malakas at tunay na pagbangon. At ang tiwalang ito ay tumutugma sa pag-asa kapag ito ay binuo sa matibay na pundasyon ng tatlong malakas na haliging sumusuporta sa pampinansiyang programa: 1) Pagbubuo ng Katatagan sa gitna ng Pandemic; 2) Pagpapatuloy sa Momentum patungo sa Pagbangon; at 3) Patuloy na Legacy ng Pagpapaunlad ng Impraestruktura. Ang Badyet na ito, 11.5% na mas mataas kaysa sa 2021 pampinansiyang programa, ay popondo sa mga pangunahing programa at panukala na naglalayong patibayin ang istratehiya laban sa pandemya, lalo na sa: kalusugan at nutrisyon, pangangalagang panlipunan, pamamahala, at pag-unlad. Ito ay nakikitang magpapatuloy sa pagpapagaan sa epekto at lalaban sa anumang hinaharap na banta ng pandemyang COVID-19 sa pamamagitan ng pagsuporta sa mas mataas na pagbabayad na magpapasigla sa ekonomiya at matitiyak ang pagbangon sa katapusan ng 2022. Ang matagumpay 2 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN at kinikilalang mga tugon ng pámahalaán sa COVID-19 ay magpapatuloy, kung kaya't lalo pang matitiyak ang matatag na transisyon sa buong pagbangon. Panghuli, ang 2022 GAA ay maghahatid sa bagong panahon sa lokal na pámahalaán habang nililinaw nito ang daan para sa ganap na pagsunod at implementasyon ng Ruling ng Korte Suprema sa Usaping Mandanas-Garcia. Sa pampinansiyang programa ng taong ito, ang mahalagang papel ng mga lokal na yunit ng pámahalaán (LGUs) ay mas naipakita, bilang mga katuwang ng Pambansang Pámahalaán sa implementasyon ng mga programang pagpapaunlad. Ang 2022 GAA ay tunay na isang Badyet na maghahatid sa atin ng ligtas at tiyak sa daan mula sa mga katapusan at simula. Ngunit titiyakin din nito ang pagpapatuloy sa pagbabago - mula sa pangako ni Pangulong Rodrigo Roa Duterte hanggang sa isang legasiyá para sa mga susunod na henerasyon. Ang Kagawaran ng Badyet at Pamamahala ay nagsusumikap upang ipakita at ibahagi ang lahat ng mga aspekto ng 2022 GAA sa publikasyon na ito, ang 2022 Pinagtibay na Badyet ng Bayan. Umaasa kami na sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga layunin, priyoridad at istratehiya ng pámahalaán, mauunawaan at ipagpapasalamat natin kung paano natin matutulungan ang ating mga sarili at ang ating bansa sa transisyon sa malinaw at matatag na landas tungo sa mga hangarin ng mas malusog, mas malakas, at mas sa mga hangarin ng mas malusog, mas malakas, at mas komportableng mga tao. komportableng mga tao. Tina Rose Marie L. Canda Tina Rose Marie L. Canda Tina Rose Marie L. Canda Nanunungkulang Opisyal at Pangalawang Kalihim Nanunungkulang Opisyal at Pangalawang Kalihim
Ang 2022 Pinagtibay na Pambansang Badyet Inilalarawan ng seksiyong ito ang pilosopíya sa likod ng PT 2022 Pambansang Badyet at ipinapakita sa iba't ibang mga pérspektíba upang bigyang-diin ang mga mahahalagang katangian, tungkulin, at distribusyón nito.
ANG PINAGTIBAY NA 2022 PAMBANSANG BADYET Pagpapatuloy sa Nasimulan nang Tunay na Pagbabago para sa mga Susunod na Henerasyon S imula sa unang araw ng Administrasyong Duterte, ipinangako nito ang pagbabago na makapagpapabuti sa buhay ng mga Pilipino at mapakikinabangan ng buong bansa. Ang mga reporma, kabílang ang mga mahahalagang batas, na pinasimulan at ipinatupad mula noon ay malinaw na nagpapakita na ang Administrasyon ay nagpursigi makamit ang pangakong ito. 2022 Pinagtibay na Badyet PhP5.024 trilyon vs. 2021 Pinagtibay na Badyet PhP4.506 trilyon Maaaring ang 2022 Pambansang Badyet ang huling badyet na ginawa sa ilalim ng Administrasyong Duterte ngunit ipagpapatuloy nito ang pagsuporta sa mga pagsisikap na maitaguyod ang legacy ng pagbabago at sisiguruhin na maipagpapatuloy ito sa mga susunod na henerasyon. Popondohan ng PhP5.024 trilyon na 2022 Pinagtibay na Badyet ang mga programa at proyekto na makatitiyak sa maayos na paglipat sa susunod na administrasyon at makatutulong makamit ng bansa at ng mga mamamayan ang matatag, maginhawa, at panatag na buhay. Ang Pilosopiya ng 2022 Badyet Pagpapatatag sa gitna ng Pandemya Binigyang-diin ng pandemyang COVID-19 ang pangangailangan sa pagpapatatag laban sa mga negatibong epekto ng mga susunod na krisis sa pangkalusugan at ekonomiko. Sa gayon, para sa 2022, PhP1,932.4 bilyon ang inilaan para sa serbisyong panlipunan, upang pondohan ang mga programa at proyektong pangkalusugan, palakasin ang mga safety net, at suportahan ang seguridad sa trabaho at kíta. Pagpapatuloy sa Legacy ng Pagpapaunlad ng Impraestruktura Patuloy na nakatuon sa pangakong "Ginintuang Panahon ng Impraestruktura", ang Administrasyon ay nananatiling tapat sa mithiin nito sa pagpapaunlad ng impraestruktura upang lalong pasiglahin ang ekonomiya at panataliin ang momentum tungo sa pagbangon. Sa gayon, ang PhP1,182.3 bilyong alokasyon na gagamitin sa pagsuporta sa patuloy na implementasyon ng programang Build, Build, Build na makakatulong sa paglikha ng mga oportunidad sa empleo para sa mga Pilipino 4 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
a t r o P y c n e r a p s n a r T e r u t c u r t s a r f n I e n p p i i l i h P - d l i u B d l i u B d l i u B Pagpapatuloy sa Momentum tungo sa Pagbangon Ang 7.7% na paglago ng ekonomiya ng Pilipinas sa ikaapat na kwarter ng 2021 ay nagpapakita na ang bansa ay patungo na sa pagbangon. Upang mapanatili ang momentum na ito, titiyakin ng pámahalaán na may sapat na pondo upang suportahan ang mga development program nito. Bukod doon, ang implementasyon ng Supreme Court (SC) Ruling sa Usaping Mandanas-Garcia ay nakikitang mapapalakas ng mga lokal na yunit ng pámahalaán (LGUs) sa pagtanggap nila sa kanilang hustong bahagi sa pambansang koleksiyon ng rentas na nagkakahalaga ng PhP959.0 bilyon ngayong taón upang maipatupad ang mga epektibo at direktang hakbang na makakatulong sa mga tao. Ang Supreme Court Ruling sa Usaping Mandanas-Garcia Dahil sa nadagdagang yaman ng mga LGU, resulta ng SC Ruling sa Usaping Mandanas-Garcia, ang kaukulang debolusyon na ginagawa ng pámahalaán ay magbibigay- daan sa sistematikong pagsasaayos, pagkakatugma, at komplementasyon ng mga priyoridad ng Pambansang Pámahalaán (NG) at mga LGU, na sa gayo'y matitiyak ang paghahatid ng makabuluhan at higit na maayos na serbisyong pampubliko. Bukod sa pagpapalakas ng desentralisasyong pampananalapi at pagsulong sa lokal na awtonomiya at responsibilidad ng mga lokal na pámahalaán, ang makatwirang bahagi ng LGUs sa pambansang buwis ay magbibigay-daan sa pagsasagawa ng mga napapanahong pagtatasa at direktang makapagbibigay ng mabisa at episyenteng serbisyo na naaayon sa pangangailangan ng kanilang nasasakupan. Mga Benepisyo ng SC Ruling 1) Nagsusulong sa desentralisasyong pampananalapi 2) Higit na pananagutan ng mga lokal na pámahalaán 3) Pinabuting kapasidad at kakayahan ng mga LGU sa paghatid ng mga pangunahing serbisyo 4) Pinalawak na ekonomikong partisipasyon sa lokal na antas 5) Pinabuting ugnayan ng NG at mga LGU KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 5
ANG PINAGTIBAY NA 2022 PAMBANSANG BADYET Mga Dimensiyon ng Badyet Batay sa Sektor (Dating Sistema) Ang mga alokasyon ng Pambasang Badyet ay maaaring ikategorya sa ilalim ng sumusunod na mga sektor: Serbisyong Panlipunan, Serbisyong Pang-ekonomiya, Pagkalahatang Serbisyo Publiko, Tanggulan, at Debt Burden. Para sa 2022, ang PhP5.024 trilyon Pambasang Badyet ay makatutulong sa búhay ng mga Pilipino pagkatapos ng pandemya sa pamamagitan ng pagpapatibay ng pagtugon ng pámahalaán sa COVID-19 at paglikha ng mga oportunidad na pangkabuhayan, bukod sa iba pa. Serbisyong Panlipunan 2022: PhP1.932 T 2021: PhP1.668 T Mahahalagang bahagi Ang kabuoang PhP1,932 trilyon, o 38.5% ng Pambansang Badyet, ay inilaan para sa mga serbisyong panlipunan sa 2022. Susuportahan nito ang mga programa at proyekto para sa edukasyon, kalusugan, panlipunang kaligtasan/kagalingan, at empleo, bukod sa iba pa. PhP814.5 B Edukasyon, Kultura, at Pagpapaunlad ng Manpower PhP446.5 B Panlipunang Kaligtasan, Kagalingan at Empleo PhP380.7 B Subsidyo sa mga Lokal na Yunit ng Pámahalaán (LGU) PhP279.5 B Kalusugan Serbisyong Pang-ekonomiya 2022: PhP1.494 T 2021: PhP1.323 T Mahahalagang bahagi Ang kabuoang PhP1.494 trilyon, o 30.0% ng Pambansang Badyet, ay popondohan ang mga programa at proyektong may kinalaman sa ekonomiya, tulad ng pagtatayo ng mga kalsada at pampublikong pasilidad at pagpapaunlad ng mga teknolohiya sa sektor ng agrikultura. PhP786.0 B Komunikasyon, Mga Kalsada, at Iba Pang Transportasyon PhP360.1 B Subsidyo sa mga LGU PhP171.9 B Agrikultura, Repormang Pansakahan, at Likas na Yaman at Kaligiran PhP103.4 B Pagpapaunlad ng mga Yamang Tubig at Pagkontrol sa Baha n o y s a k u d E g n n a r a w a g a K y a h a b a P a s n a a w s a g n a P g n a s n a b m a P i a r u t l u k i r g A g n n a r a w a g a K 6 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
n a g n u r a t a K g n n a r a w a g a K n a g u s u a K g n n a r a w a g a K l n a g n a s n a L t a n a y a B g n a w a g a P a g m g n n a r a w a g a K i a y i r t s u d n I t a n a a k a a K g n n a r a w a g a K l l d a n u a p a p g a P t a n a n u p l i l n a P g n a g n i l a g a K g n n a r a w a g a K s a n p i i l i P g n a y s i l u P g n a s n a b m a P Pangkalahatang Serbisyo Publiko 2022: PhP834.7 B 2021: PhP747.8 B Mahahalagang bahagi Ang kabuoang PhP834.7 bilyon, o 17.0% ng Pambansang Badyet, ay popondohan ang mga gugulin para sa pangkahalatang gawain ng pámahalaán, tulad ng mga tungkuling pampananalapi, panghalalan, at serbisyo sibil, at mga programa at proyekto na nagsusulong ng kaayusang publiko, at kaligtasan. PhP323.0 B Kaayusang Publiko at Kaligtasan PhP288.1 B Subsidyo sa mga LGU PhP192.4 B Pangkalahatang Administrasyon Tanggulan 2022: PhP221.1 B 2021: PhP206.8 B Debt Burden 2022: PhP541.3 B 2021: PhP560.2 B Ang kabuoang PhP221.1 bilyon, o 4.4% ng 2022 Pambansang Badyet, ay susuportahan ang pagsisikap ng pámahalaán sa pagtatanggol ng pambansang seguridad laban sa mga panlabas na banta, lalo na sa panahon ng pandemya. Ang kabuoang PhP541.3 bilyon ay popondohan ang mga bayarin sa interes para sa mga lokal at panlabas na utang, pati na rin ang net lending. Mahahalagang bahagi Mahahalagang bahagi PhP512.6 B Debt Service-Interest Payments PhP221.1 B Panloob na Seguridad PhP28.7 B Net Lending KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 7
ANG 2022 PINAGTIBAY NA PAMBANSANG BADYET Mga Dimensiyon ng 2022 Badyet Batay sa COFOG Sa ilalim ng sistemang Classification of the Functions of Government (COFOG), ang malaking bahagi ng 2022 Pambansang Badyet, o 67.3%, ay mapupunta sa pagpapaunlad ng mga sektor na pinakikinabangan ng buong lipunan. Ang natitirang 32.7% ay sumusuporta sa mga sektor na may direktang kinalaman sa pagpapabuti ng kalidad ng buhay at pangkalahatang kagalingan ng bawat Pilipino. Pagpapabuti ng Lipunan n a g n a s n a L t a n a y a B g n a w a g a P g n n a r a w a g a K i s a n p i i l i P g n a y s i l u P g n a s n a b m a P Pangkalahatang Serbisyo Publiko PhP2,141.6 B (42.6%) 2021: PhP1,900.3 B (42.2%) Ugnayang Pang-ekonomiya PhP744.3 B (14.8%) 2021: PhP697.5 B (15.5%) Publikong Kaayusan at Kaligtasan PhP271.3 B (5.4%) 2021: PhP259.7 B (5.8%) Executive at legislative organs, financial at fiscal affairs, external affairs: PhP1,033.9 B Public debt transactions: PhP527.1 B General services: PhP478.7 B Transportasyon: PhP588.5 B Agrikultura, pangangasiwang gubat, pangisdaan, at pangangaso: PhP116.0 B Mga gawaing pangkalahatan, komersiyal, at paggawa: PhP13.2 B Serbisyong pampulis: PhP177.3 B Mga korte: PhP33.7 B Proteksiyon sa sunog: PhP23.4 B s a n p i i l i P g n s a k a L g n a h a t a d n a S n a m a Y a n s a k L t a n a r i g i a p a K g n n a r a w a g a K Tanggulan PhP200.4 B (4.0%) 2021: PhP184.7 B (4.1%) Proteksiyon ng Kaligiran PhP25.2 B (0.5%) 2021: PhP24.1 B (0.5%) Tanggulang militar: PhP198.5 B Tanggulang sibil: PhP1.7 B Proteksiyon sa biodiversity at kalupaan: PhP9.6 B Pamamahala ng basura: PhP4.6 B Pagkontrol at pagpigil sa polusyon: PhP2.8 B 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN Talâ: Ang mga halagang nakapaloob sa ( ) ay kumakatawan sa porsiyentong bahagi sa kabuoang Badyet. 8 8 8 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
n o y s a k u d E g n n a r a w a g a K Ano ang COFOG? Ang sistemang COFOG ay nag-uuri ng mga aytem sa Pambansang Badyet sa 10 sektor batay sa kanilang tungkulin, layunin, at kontribusyon sa lipunan. Kaiba sa lumang sistema kung saan ang buong badyet ng isang ahensiya ay kadalasang nakalagak sa isang sektor, ipinapakita ng COFOG ang mga kontribusyon ng isang ahensiya sa maraming sektor. Pagsusulong ng Kapakanan ng mga Tao d a n u a p a p g a P t a n a g n l i l a g a K g n n a r a w a g a K n a n u p n a P n a g u s u a k g n a P g n o r u g e S a s n o y s a r o p r o K l s a n p i i l i P g n Edukasyon PhP788.5 B (15.7%) 2021: PhP749.0 B (16.6%) Paunang batayan at batayang edukasyon: PhP293.9 B Sekundaryang edukasyon: PhP248.9 B Edukasyong tersiyarya: PhP125.4 B Pangangalagang Panlipunan PhP561.2 B (11.2%) 2021: PhP456.5 B (10.1%) Pantawid Pamilya Program: PhP107.7 B Survivors (Gender at Development, Internally Displaced Persons, at Disaster Relief Assistance): PhP76.1 B Pamilya at kabataan (Mga pamilya sa kalsada): PhP44.3 B Kalusugan PhP276.8 B (5.5%) 2021: PhP221.6 B (4.9%) Publikong serbisyong pangkalusugan: PhP90.2 B Segurong pangkalusugan: PhP80.0 B Serbisyong ospital: PhP72.8 B y a h a b a P a s n a a w s a g n a P g n a s n a b m a P i n a u t u B g n d o s g n u L g n á a a h a m á P l Pabahay at Community Amenities Libangan, Kultura, at Relihiyon PhP9.8 B (0.2%) 2021: PhP8.0 B (0.2%) Pinagkukunan ng tubig: PhP6.2 B Pagpapaunlad ng pamayanan: PhP2.1 B Pagpapaunlad ng pabahay: PhP1.5 B PhP4.5 B (0.1%) 2021: PhP4.6 B (0.1%) Serbisyong kultural: PhP1.9 B Serbisyong panlibangan at isports: PhP1.2 B Serbisyo para sa broadcasting at paglalathala: PhP0.7 B KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 9 9 9 KAGAWARAN NG BADYET AT PA M A M AH A L A
ANG PINAGTIBAY NA 2022 PAMBANSANG BADYET Mga Dimensiyon ng Badyet Batay sa Klasipikasyon ng Gugulin I sa pang paraan upang ipakita ang 2022 Pambansang Badyet ay sa pamamagitan ng klasipikasyon ng gugulin, o katangian o uri ng bawat obligasyon. Sa ilalim ng dimensiyong ito ay ang mga sumusunod na klasipikasyon: Serbisyong Pangkawani (PS), Pagmamantene at Ibang Gastos sa Operasyon (MOOE), Capital Outlays (CO), at Gastusing Pampinansiya (FinEx). Serbisyong Pangkawani 2022: PhP1,405.3 B 2021: PhP1,299.6 B Pagpuno sa mga bakanteng posisyon sa pámahalaán at pag-empleo ng mga karagdagang kawaning pangkalusugan at pampaaralan sa ilalim ng Kagawaran ng Kalusugan at Kagawaran ng Edukasyon, ayon sa pagkakabanggit Suweldo, benepisyo, at iba pang allowance ng mga kawani ng pámahalaán Implementasyon ng ikatlong tranche ng Salary Standardization Law V Pensiyon ng mga militar at unipormadong kawani, pati na rin ng mga kawaning sibilyan • Pagmamantene at Ibang Gastos sa Operasyon 2022: PhP2,085.3 B 2021: PhP1,744.9 B Laang-gugulin para sa mga programa at proyekto ng pámahalaán, tulad ng • Pantawid Pamilyang Pilipino Program, National Health Insurance Program, at Universal Access to Quality Tertiary Education, bukod sa iba pa Alokasyon para sa pang-araw-araw na operasyon ng mga pambansang ahensiya ng pámahalaán, na pinupunan ang mga gastusin sa mga pangunahing kagamitan, serbisyong propesyonal, at pangangasiwa, bukod sa iba pa Subsidyo sa mga Korporasyong Pag-aari at/o Kontrolado ng Pámahalaán (GOCC) Allotment para sa mga lokal na yunit ng pámahalaán (LGU)1/ 1/ Kabílang ang National Tax Allotment (dáting Internal Revenue Allotment), Special Shares in the Proceeds of National Taxes, Local Government Support Fund, Special Shares in the Proceeds of Fire Code Fees, Barangay Officials Death Benefits, Alokasyon para sa Metropolitan Manila Development Authority, at Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao s a n p i i l i 10 n a w a t a n K a g m g n n a g n u u p a K i l 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN P g n n o y s a m r o p m I - g n a P g n a y i s n e h A
n a g n a s n a L t a n a y a B g n a w a g a P a g m g n n a r a w a g a K i s e n p p i i l i h P e h t f o c i l b u p e R e h t f o e t t e z a G a c fi f O i Capital Outlays 2022: PhP1,019.2 B 2021: PhP928.8 B Mga proyektong impraestruktura ng iba't ibang pambansang ahensiya ng pámahalaán, tulad ng Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan at ng Kagawaran ng Transportasyon, bukod sa iba pa Pagbili ng mga kalakal at mga serbisyo na dadagdag sa mga asset ng Pambansang Pámahalaán • Mga loan outlay, mga equity contribution sa mga GOCC, mga capital transfer sa mga LGU, at iba pang mga capital outlay Mga Gastusing Pampinansiya 2022: PhP513.8 B 2021: PhP532.7 B Alokasyon para sa mga bayarin sa management supervision/trusteeship, mga bayarin sa guarantee, mga bayarin sa bangko, at mga commitment fee Allotment para sa pambayad sa iba pang guguling naiipon kapag nagmamay-ari o nangungupahan ng mga asset o ari-arian • Pambayad sa mga tubò sa mga lokal at dayuhang panghihiram Badyet batay sa Klasipikasyon ng Gugulin, 2020-2022 (sa bilyong Piso) Mga Detalye 2020 2021 2022 PS 1,184.8 1,299.6 1,405.3 MOOE 1,633.5 1,744.9 2,085.3 CO (kabílang ang Net Lending) 829.4 928.8 1,019.2 FinEx 452.4 532.7 513.8 Kabuoan 4,100.0 4,506.0 5,023.6 Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. KAGAWARAN NG BADYET AT PA M A M AH A L A 11
ANG PINAGTIBAY NA 2022 PAMBANSANG BADYET Mga Dimensiyon ng Badyet Batay sa Recipient Unit Kung titingnan sa pamamagitan ng recipient agency o unit, 64.0%, o PhP3,217.4 bilyon, ng PhP5.024 trilyon na 2022 Pambansang Badyet ay mapupunta sa mga NGA. Ang halagang ito ay gagamitin upang pondohan, bukod sa iba pa, ang mga suweldo at pag-empleo ng mga sibil at unipormadong kawani, at ang pagpapatayo ng mga publikong impraestruktura sa buong bansa. Sa kabilang banda, ang 21.6%, o PhP1,084.4 bilyon, ay nakalaan para sa mga LGU. Sakop nito ang National Tax Allotment (dating kilala bilang Internal Revenue Allotment) at pondo para sa Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao (Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao o BARMM), bukod sa iba pa. Ang mga GOCC ay makatatanggap ng 4.2%, or PhP209.2 bilyon, sa anyo ng mga subsidyo ng pámahalaán upang ipatupad ang mga pangunahing programa tulad ng National Health Insurance Program ng Philippine Health Insurance Corporation, bukod sa iba pa. Ang natitirang 10.2%, o PhP512.6 bilyon, ay nakalaan para sa mga pambayad ng loan sa mga pinagkakautangan, kabilang ang mga kaukulang pangbayad sa interes. Badyet Batay sa Recipient Unit, 2020-2022 (sa bilyong Piso) 3,500 2,658.7 2,942.8 3,217.4 3,000 2,500 2,000 1,500 782.7 844.6 1,084.4 1,000 207.7 187.1 209.2 500 0 Mga NGA Mga LGU Mga GOCC 2020 2021 2022 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off 12 451.0 531.5 512.6 Mga Pinagkakautangan
· c n a l l i e v r u S e c n a t s s e R i a b o r c m i i i t n A y r o t a r o b a L e c n e r e f e R y c n e g A s w e N e n p p i i l i h P ) r T O D ( n o y s a t r o p s n a r T g n n a r a w a g a K r T O D Sampung Kagawaran na may Pinakamataas na Badyet 1 Edukasyon (DepEd, SUCs, CHED, at TESDA) 2022: PhP788.5 B 2021: PhP751.7 B 4.9% 6 Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan (DSWD) 2022: PhP205.0 B 2021: PhP176.9 B 15.9% 2 Pagawaing Bayan at mga Lansangan (DPWH) 2022: PhP786.6 B 2021: PhP695.7 B 13.1% 7 Agrikultura (DA, NIA) 2022: PhP102.5 B 2021: PhP102.7 B 0.2% 3 Kalusugan (DOH, PhilHealth) 2022: PhP268.4 B 2021: PhP210.2 B 27.7% 8 Transportasyon (DOTr) 2022: PhP75.8 B 2021: PhP87.9 B 13.8% 4 Interyor at Pámahalaáng Lokal (DILG) 2022: PhP251.3 B 2021: PhP249.3 B 0.8% 9 Paggawa at Empleo (DOLE) 2022: PhP51.3 B 2021: PhP37.1 B 38.3% 5 Tanggulan (DND) 2022: PhP220.9 B 2021: PhP205.8 B 7.3% 10 Ang Hudikatura 2022: PhP47.0 B 2021: PhP45.3 B 3.8% KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 13
ANG 2022 PINAGTIBAY NA PAMBANSANG BADYET Mga Dimensiyon ng 2022 Badyet Batay sa Rehiyon Upang palawakin ang paglago sa labas ng Metro Manila, 69.8% o PhP3,504.2 bilyon ng 2022 Pambansang Badyet ay ilalaan para sa mga rehiyon. Ang natitirang 30.2%, o PhP1,519.4 bilyon, ay bumubuo sa badyet na di-batay sa rehiyon na saklaw ang mga guguling hindi maaaring hatiin batay sa rehiyon noong binabalangkas ang badyet. Badyet na Batay sa Rehiyon 2022: PhP3,504.2 B 2021: PhP3,112.4 B Luzon PhP1,105.0 B Alokasyon kada tao: PhP22,200 Visayas PhP498.1 B Alokasyon kada tao: PhP23,667 CAR PhP100.1 B Alokasyon kada tao: PhP54,521 Rehiyon I PhP109.9 B Alokasyon kada tao: PhP20,534 Rehiyon VI PhP176.7 B Alokasyon kada tao: PhP21,994 Rehiyon II PhP116.0 B Alokasyon kada tao: PhP31,129 Rehiyon III PhP248.5 B Alokasyon kada tao: PhP19,561 Rehiyon VII PhP176.6 B Alokasyon kada tao: PhP21,674 Rehiyon IV-A PhP264.4 B Alokasyon kada tao: PhP15,875 MIMAROPA PhP102.5 B Alokasyon kada tao: PhP31,561 Rehiyon VIII PhP144.8 B Alokasyon kada tao: PhP29,767 Mga talâ: • Rehiyon V PhP163.4 B Alokasyon kada tao: PhP26,151 Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. Ang mga alokasyon kada tao ay batay sa tinatayang populasyon sa kalagitnaan ng taon ng Pangasiwaan sa Estadistika ng Pilipinas (Hulyo 1, 2022).
2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 14
Badyet na Di-Batay sa Rehiyon 2022: PhP1,519.4 B 2021: PhP1,393.6 B Alokasyong Pambansa1/ PhP1,085.3 B Binubuo ng mga lump sum at special purpose fund na ipamamahagi sa mga kagawaran at ahensiya ng iba't ibang rehiyon sa loob ng taon ng badyet Mga Alokasyon para sa Sentral na Opisina PhP434.1 B Binubuo ng mga ari-ariang pinamamahalaan ng mga punong opisina ng mga kagawaran at ahensiya a y i r t s u d n t a n a a k a a K g n n a r a w a g a K l l 1/ Kabílang ang Budgetary Support to Government Corporations, Allocations to Local Government Units, National Disaster Risk Reduction and Management Fund, Contingent Fund, Miscellaneous Personnel Benefits Fund, Pension and Gratuity Fund, Net Lending, Tax Expenditure Fund, at Debt Service Fund Mindanao PhP665.8 B Alokasyon kada tao: PhP25,000 Pambansang Rehiyong Kapital PhP1,235.3 B Alokasyon kada tao: PhP87,496 Rehiyon IX PhP100.5 B Alokasyon kada tao: PhP26,216 Rehiyon X PhP128.2 B Alokasyon kada tao: PhP24,994 Rehiyon XI PhP118.5 B Alokasyon kada tao: PhP21,737 Rehiyon XII PhP98.4 B Alokasyon kada tao: PhP19,497 CARAGA PhP83.1 B Alokasyon kada tao: PhP29,583 ARMM PhP137.0 B Alokasyon kada tao: PhP31,436 KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 15
ANG 2022 PINAGTIBAY NA PAMBANSANG BADYET Mga Dimensiyon ng Badyet Batay sa Special Purpose Fund Ang mga Special Purpose Fund (SPF) ay lump sum at maaari lamang ipamahagi sa mga tumatanggap na ahensiya kapag ang mga tiyak na programa at proyekto na popondohan ay natukoy na sa panahon ng pagpapatupad ng badyet o matapos ang pagpapatibay sa General Appropriations Act. Nagkakahalagang PhP2.059 trilyon, ang mga SPF ay kumakatawan sa 41.0% ng Pambansang Badyet para sa 2022. Ang halagang ito ay 14.8% na mas mataas sa PhP1.793 trilyon noong 2021. PhP1,504.6 B Mga Disaggregated SPF Ito ay mga pondong nahati-hati na at inilaan na para sa mga espesipikong aytem at layunin, tulad ng mga tumatanggap na ahensiya, programa, at/o proyekto PhP1,083.7 B Alokasyon para sa mga Lokal na Yunit ng Pámahalaán (LGU)1/ Subsidyo na ipinagkakaloob sa mga LGU na kumakatawan sa kanilang bahagi sa pambansang koleksiyon ng rentas PhP209.2 B Suportang Pambadyet sa mga Korporasyon ng Pámahalaán Mga equity o subsidyo na ibinibigay bilang tulong pinansiyal sa mga korporasyon ng pámahalaán PhP959.0 B PhP74.8 B National Tax Allotment Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao PhP183.9 B Pension and Gratuity Fund Pambayad sa mga pensiyon, retirement at terminal leave benefits, separation pay, at monetized leave credits, bukod sa iba pa, ng mga kawani ng pámahalaán PhP26.3 B PhP18.0 B PhP5.7 B Special Shares in the Proceeds of National Taxes Local Government Support Fund Metropolitan Manila Development Authority PhP27.7 B Miscellaneous Personnel Benefits Fund Mga guguling pangkawani, tulad ng, pero hindi limitado sa, pondo para sa paggawa ng mga bagong posisyon, pagpuno ng mga awtorisadong posisyon, at iba't ibang benepisyo ng mga kawani ng pámahalaán Mga Disaggregated SPF, 2021-2022 (sa bilyong Piso) Mga Detalye 2021 2022 % Pagtaas/ (Pagbabà) Alokasyon para sa mga LGU1/ 844.1 1,083.7 28.4 Suportang Pambadyet sa mga Korporasyon ng Pámahalaán 187.1 209.2 11.9 Pension and Gratuity Fund 152.9 183.9 20.3 Miscellaneous Personnel Benefits Fund 29.3 27.7 (5.3) 1/Hindi kabílang ang Special Shares in the Proceeds from Fire Code Fees at ang Barangay Officials Death Benefits Fund sa ilalim ng mga Lump Sum SPF 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 16
PhP554.8 B Mga Lump Sum SPF Ito ay mga pondo na hindi pa nahati-hati at/o maaari lamang ipatupad kung matutugunan ang ilang tiyak na kondisyon PhP20.0 B National Disaster Risk Reduction and Management Fund (NDRRMF)2/ Emergency fund na nakalaan para sa pagtulong, pagsasaayos, at rehabilitasyon sa mga komunidad at lugar na apektado ng mga kalamidad na dulot ng kalikasan o tao PhP679 M Alokasyon para sa mga LGU PhP629 M Special Shares in the Proceeds from Fire Code Fees PhP50 M Barangay Officials Death Benefits PhP14.5 B Tax Expenditure Fund Pambayad sa mga buwis at bayad sa adwana ng mga ahensiya, mga korporasyon ng pámahalaán, at mga LGU PhP512.6 B Mga Debt Interest Payment Pambayad sa mga gastusin sa mga lokal at dayuhang panghihiram PhP7.0 B Contingent Fund Reserba na pondo para sa mga kagyat at/o bagong proyekto at gawain ng mga ahensiya at korporasyon ng pámahalaán na kailangang maipatupad o bayaran sa loob ng piskal na taón 2/Kabílang ang Marawi Recovery, Rehabilitation and Reconstruction Program Mga Lump Sum SPF, 2021-2022 (sa bilyong Piso) Mga Detalye 2021 2022 % Pagtaas/ (Pagbabà) NDRRMF 20.0 20.0
Tax Expenditure Fund 14.5 14.5
Contingent Fund 13.0 7.0 (46.2) Alokasyon para sa mga LGU 0.5 0.7 33.6 Mga Debt Interest Payment 531.5 512.6 (3.6) Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 17
ANG 2022 PINAGTIBAY NA PAMBANSANG BADYET Mga Dimensiyon ng 2022 Badyet Batay sa Pinagkukunan ng Laang-gugulin Ang 2022 Pambansang Badyet ay binubuo ng Bagong Pangkalahatang Laang-gugulin (66.7%) at Awtomatikong Laang-gugulin (33.3%). Dagdag pa rito, mayroon ding mga standby na pondong tinatawag na Di-Nakaprogramang Laang-gugulin, na maaari lamang ilabas kapag may mga tiyak na kondisyong natugunan. Bagong Pangkalahatang Laang-gugulin PhP3,350.7 B 2021: PhP3,086.8 B Awtomatikong Laang-gugulin PhP1,672.9 B 2021: PhP1,419.2 B Mga laang-gugulin na kailangang aprobahan ng Kongreso taon-taon Mga laang-gugulin na hindi na kailangang isabatas ng Kongreso dahil ang mga ito ay pinahihintulutan na ng mga umiiral na batas Mga Kagawaran at Ahensiya PhP2,893.4 B National Tax Allotment National Tax Allotment PhP959.0 B PhP959.0 B Mga Special Purpose Fund PhP457.3 B Debt Service-Interest Payment PhP512.6 B Bangsamoro Block Grant Bangsamoro Block Grant PhP67.0 B PhP67.0 B Retirement and Life Retirement and Life Insurance Premiums PhP60.0 B PhP60.0 B u a e r u B s r i a f f A c Special Account in Special Account in the General Fund PhP31.1 B PhP31.1 B i l b u P d n a s s e r P e s u o H Net Lending Net Lending Tax Expenditure Fund Tax Expenditure Fund PhP28.7 B PhP28.7 B PhP14.5 B PhP14.5 B Pension of Ex-Presidents Pension of Ex-Presidents PhP0.48 M PhP0.48 M and their Spouses and their Spouses y c n e g A s w e N e n p p i i l i h P 18 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Di-Nakaprogramang Laang-gugulin PhP251.6 B 2021: PhP176.3 B Mga laang-gugulin na maaari lamang gamítin kapag may labis na rentas, mga bagong pinagkukunan ng kíta, o kapag may mga naaprobahang pautang para sa mga proyektong foreign-assisted Mga Pangunahing Paglalaan sa ilalim ng 2022 Di-Nakaprogramang Laang-gugulin PhP45.4 B Pagbili ng mga COVID-19 Vaccine Booster Shot PhP42.0 B Kompensasyon at Iba pang mga Benepisyo para sa mga Manggagawa sa mga Pasilidad Pangkalusugan na Sangkot sa Pagtugon sa COVID-19 PhP17.7 B Suporta para sa mga Proyektong Foreign-Assisted PhP13.2 B Suporta para sa mga Proyektong Pang-impraestruktura at mga Programang Panlipunan PhP10.5 B Suporta para sa Barangay Development Program ng NTF-ELCAC PhP10.0 B Armed Forces of the Philippines Modernization Program u a e r u B s r i a f f A c i l b u P d n a s s e r P y c n e g A s w e N e n p p i i l i h P n a g n a s n a L t a n a y a B g n a w a g a P a g m g n n a r a w a g a K i s a n p i i l i P g n s a k a L g n a h a t a d n a S KAGAWARAN NG BADYET AT PA M A M AH A L A 19
Mga Priyoridad sa Paggugol Mga programa, gawain, at proyekto (PAP) ng pámahalaáng nakikita at magpapatuloy na iangat ang antas ng kabuhayan ng kasalukúyan at mga susunod na henerasyon ng mga Pilipino ay mananatili at lalong susuportahan ng pinagtibay na 2022 Pambansang Badyet. Binibigyan-diin ng seksiyong ito ang mga PAP na nilaláyon ang transpormasyong nakapagbabawas sa hindi pagkakapantay- pantay (pp. 22-37), pagpapalakas sa integridad panlipunan (pp. 38-39), pagpapataas ng potensiyal tungo sa pag-unlad (pp. 40-41), at pagpapatatag ng mga pundasyon para sa sustenibleng pag-unlad (pp. 42-49).
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGBABAGO: TRANSPORMASYONG NAKAPAGBABAWAS SA HINDI PAGKAKAPANTAY-PANTAY Kalusugan Dahil sa banta, peligro, at epekto ng pandemyang COVID-19, ang mga buhay ng milyon-milyong Pilipino ay nananatiling nasa panganib. Sa pagkilala nito, patuloy na binibigyang-priyoridad ng Administrasyon ang mga programa na tumutugon sa kalusugan at pangkalahatang kapakanan ng mga mamamayan, pagbuo sa katatagan ng bansa, pagpapanumbalik sa panlipunan at pang- ekonomiyang katatagan nito. Para sa 2022, PhP279.5 bilyon ang nakalaan para sa sektor ng Kalusugan upang mabisang matugunan ang kasalukuyang krisis sa kalusugan at palakasin ang sistema ng pangangalagang pangkalusugan ng Pilipinas. ) H O D ( n a g u s u a K g n n a r a w a g a K l H O D Pagpapalakas sa Sistema ng Pangangalagang Pangkalusugan PhP56.4 B Programa sa Pangangasiwa ng mga Publikong Pasilidad Pangkalusugan Para sa pagpopondo sa pangangasiwa sa mga ospital at iba pang pasilidad pangkalusugan sa ilalim ng DOH upang masiguro ang akses ng mga tao sa mga serbisyong pangkalusugan PhP17.0 B Sistema ng Suporta sa mga Manggagawa para sa Pambansang Kalusugan Para sa deployment ng 26,517 kawani sa mga liblib at mahihirap na lugar upang makapagbigay ng nakakasulong at nakagagamot na mga serbisyo PhP32.6 B Pagbili at Paglalaan ng mga Gamot at Bakuna Para sa pagbili ng mga gamot, bakuna, at medikal at dental na panustos sa mga pasilidad pangkalusugan ng pámahalaán PhP4.3 B COVID-19 Human Resources for Health Emergency Hiring Para sa pag-empleo ng mga kawani na tumutugon sa COVID-19 upang matiyak ang patuloy na pagbibigay ng serbisyong pangkalusugan PhP23.1 B Programa sa Pagpapahusay ng Pasilidad Pangkalusugan Para sa pagpapatayo, pagdaragdag, at pagbili ng mga kagamitang pang-ospital sa mga pasilidad pangkalusugan ng pámahalaán, kabílang ang pag-upgrade sa mga pasilidad para sa pagtugon sa COVID-19 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 22
Pangrehiyong Alokasyon para sa Programa sa Pangangasiwa ng mga Publikong Pasilidad Pangkalusugan (sa Piso) Rehiyon DOH Hospitals at iba pang Health Facilities Blood Centers at National Voluntary Blood Services Dangerous Drug Abuse Treatment and Rehabilitation Centers National and Sub-National Reference Laboratories CAR 2,449,232,000
4,428,000 3,276,000 I
2,912,478,000 3,868,000 111,453,000
II 2,868,535,000 1,000,000 62,460,000
III 4,281,569,000 7,109,000 141,783,000
NCR 17,046,722,000 457,563,000 312,084,000 872,409,000 IV-A 1,468,378,000
108,635,000
MIMAROPA 511,664,000
V 2,389,960,000 5,182,000 143,133,000 3,276,000 VI 2,333,215,000
67,649,000 3,276,000 VII 4,105,752,000 9,724,000 143,487,000 3,276,000 VIII 1,288,528,000 1,866,000 73,157,000
IX 2,445,092,000 5,535,000 8,409,000
X 2,847,495,000 1,865,000 94,796,000
XI 4,778,799,000 10,692,000 13,041,000 3,276,000 XII 1,111,010,000 1,866,000 13,042,000
CARAGA 773,571,000
83,414,000
KABUOAN 53,612,000,000 506,270,000 1,380,971,000 888,789,000 Pagpapahusay sa Pangkalusugang Teknolohiya at Saliksik at Pagpapaunlad (R&D) PhP983 M Pagtatatag ng Virology Science and Technology Institute of the Philippines Para sa pagbili ng mga kagamitan at iba pang mga kagamitan sa R&D para sa kauna-unahang pasilidad sa pananaliksik ng virology ng bansa PhP200 M Philippine Genomic Information and Resource Hub Para sa pagpapahusay sa kapasidad ng UP Philippine Genome Center upang makapagsagawa ng genomic biosurveillance at immune-biosurveillance ng mga COVID-19 variant PhP639 M Technolohiyang Pang-Impormasyon sa Kalusugan Para sa pagpopondo sa pagpapalakas ng kapasidad, at pangangasiwa sa teknolohiyang pang-impormasyon at komunikasyon na susuporta sa implementasyon ng unibersal na pangangalaga sa kalusugan (UHC) at mga gawain ng DOH sa pagtugon sa COVID-19 y r o t a r o b a L e c n e r e f e R e c n a l l i e v r u S e c n a t s s e R i a b o r c m i KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA i i t n A 23
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGBABAGO: TRANSPORMASYONG NAKAPAGBABAWAS SA HINDI PAGKAKAPANTAY-PANTAY ) A N P ( y c n e g A s w e N e n p p i i l i h P A N P Pagpapasigla ng Pangangalagang Pangkalusugan para sa Kapakanan ng Lahat PhP80.0 B National Health Insurance Program Para sa paglaan ng naaakses at abot-kayang serbisyong pangkalusugan alinsunod sa UHC Law Mga Target na Benepisyado: • 13,223,284 maralita sa ilalim ng National Household Targeting System for Poverty Reduction 7,300,350 senior citizen alinsunod sa Republic Act No. 10645 o Expanded Senior Citizens Act of 2010 100,000 taong may kapansanan na walang trabaho 1,172,709 pasyenteng Point-of-Service na walang kakayahang makabayad
PhP9.0 B Kompensasyon at Iba pang mga Benepisyo para asa mga Nagtatrabaho sa COVID-19 Health Facilities1/ Para sa pagpondo sa mga benepisyo ng lahat ng publiko at pribadong manggagawang pangkalusugan at manggagawang di- pangkalusugan na sangkot sa pagtugon sa COVID-19, at pambayad sa mga claim na ipinasa ng mga karapat-dapat na publiko at pribadong manggagawang pangkalusugan at manggagawang di-pangkalusugan na nagkaroon ng COVID-19 at/o namatay sa paglaban sa pandemyang COVID-19 habang ginagampanan ang tungkulin PhP21.4 B Tulong Medikal sa mga Maralitang Pasyente Para sa pagpapaospital at pantustos sa iba pang tulong pangkalusugan sa 1,500 maralitang pasyente PhP7.1 B Programang Pangkalusugan ng Pamilya, Nutrisyon, at Responsableng Pag-aalaga sa mga Anak Para sa proteksiyon ng mga Pilipino sa mga outbreak sa hinaharap at iba't ibang kalagayan sa kalusugan at pagsusulong sa responsableng pag-aalaga sa mga anak 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 24
Pag-iwas sa Sakit PhP10.0 B Pag-iwas at Pagkontrol sa mga Nakahahawang Sakít Para sa pag-iwas at pagbawas sa paglaganap ng mga nakahahawang sakít, at pagbili ng mga personal protective equipment at mga RT-PCR cartridge ) M T R ( e n c d e M I i i a c p o r T r o f e t u t i t s n i PhP7.9 B COVID-19 Laboratory Network Commodities Para sa pagbili ng mga COVID-19 test kit at iba pang laboratory supplies I h c r a e s e R PhP2.8 B Pagbili ng mga Booster Shot pang COVID-192/ Para sa pagbili ng mga booster shot pang COVID-19 at iba pang pantulong sa mga ganap na bakunadong Filipino PhP1.4 B Pag-iwas at Pagkontrol sa mga Di-nakahahawang Sakít Para sa pag-iwas at paggamot sa mga talamak na sakít, tulad ng hypertension, diabetes, kanser, at sakít sa pag-iisip M T R I PhP874 M Epidemiology and Surveillance Para sa pagpapaunlad at pagsusuri ng mga sistema sa pagbabantay at iba pang sistemang pangimpormasyon at pagsisiyasat na pangkalusugan para sa mga outbreak ng sakít at iba pang banta sa pampublikong kalusugan 1/ Kabílang ang mga Benepisyo (PhP7.9 bilyon) at Kompensasyon (PhP1.1 bilyon) para sa mga COVID-19 Workers. 2/ May karagdagang PhP45.4 bilyon para sa pagbili ng mga Booster Shot pang COVID-19 na nasa ilalim ng Di-Nakaprogramang Laang-gugulin M T R I KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 25
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGBABAGO: TRANSPORMASYONG NAKAPAGBABAWAS SA HINDI PAGKAKAPANTAY-PANTAY Nutrisyon U pang pondohan ang Zero Hunger Program ng pámahalaán at tulungang mapuksa ang kawalan ng seguridad sa pagkain at nutrisyon, ang lokal na sektor ng pagkain at agrikultura ay binabago sa pamamagitan ng paglikha ng bago at higit na mabisang patakaran sa pagkain na titiyak na ang lahat ng Filipino at ang kanilang mga pamilya ay magkakaroon ng pagkain sa kanilang mga mesa. Pagkamit ng Seguridad sa Pagkain Sa 2022, ang Kagawaran ng Agrikultura (DA) ay makatatanggap ng PhP71.0 bilyon upang tiyakin ang maaasahang suplay ng pagkain sa bansa sa panahon ng krisis sa kalusugan. PhP28.1 B Mga pangunahing programa ng DA Kung saan: PhP15.8 B PhP5.2 B1/ PhP3.7 B Pambansang Programa sa Palay Pambansang Programa sa Paghahayupan Pambansang Programa sa Pangisdaan PhP10.0 B Rice Competitiveness Enhancement Program Upang hikayatin ang mga magsasaka na maging mas kompetitibo sa pamamagitan ng pagbibigay ng tulong pinansiyal at pagpapalawak ng saklaw ng crop insurance, bukod sa iba pa PhP1.5 B PhP1.5 B Pambansang Programa sa Mais Pambansang Programa sa Pagpapaunlad ng mga Pananim na may Mataas na Kalidad PhP7.5 B2/ Mga Kalsadang mula Bukid hanggang Palengke (FMR) PhP0.52 M Pambansang Programa sa Agrikulturang Organiko Upang pataasin ang produktibidad at pagkilos sa agrikultura at pangisdaan sa pamamagitan ng pagtatayo ng 623.75 kilometro ng FMR sa buong bansa PhP32.8 B Serbisyong Patubig PhP7.0 B Buffer Stocking Program Upang bigyan ng patubig ang 2,318,853 ektarya ng bukirin sa pamamagitan ng Pambansang Pangasiwaan sa Patubig (PhP31.5 bilyon) at DA (PhP1.1 bilyon) Upang tiyakin na may nakahandang suplay ng bigas sa panahon ng pangangailangan o kalamidad sa pamamagitan ng pagbili sa mga lokal na magsasaka 26 1/Kabílang ang PhP4.1 bilyon na nakalaan para sa Hog Repopulation Program at iba pang mga programa at proyekto para sa mga lugar na apektado ng African Swine Fever 2/Kabílang ang mga proyektong may lokal na pagpopondo lámang 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
· t u t i t s n g n n a r T i i a r u t l u c i r g A a r u t l u k i r g A g n n a r a w a g a K A D A D Ang One DA Reform Agenda: 18 Pangunahing Estratehiya Upang gawing makabago at industriyalisado ang sektor ng Agrikultura sa bansa, ang "One DA" Reform Agenda ay nilikha upang bumuo at magpatupad ng mga estratehiko at ingklusibong pamamaraan na magpapalakas ng katatagan at kakayahang makipagsabayan ng suplay ng pagkain ng bansa. 1. Bayanihan Agri Clusters (BACs) 10. Food Safety and Regulations 2. Collective Action / Cooperatives Development 11. Agri
-Industrial Business Corridors (ABCs) 3. Province
-led Agriculture and Fisheries Extension Systems (PAFES) 12. Global Trade, Export Development, and Promotion 4. Mobilization and Empowerment of Partners 13. Postharvest, Processing, Logistics, and Marketing Support 5. Diversification 14. Agriculture Career System 6. Credit Support 15. Education and Training: Agribusiness Management 7. Technology and Innovation including Digital Agriculture 16. Youth and Women Engagement 8. Farm Mechanization and Infrastructure Investments 17. Ease of Doing Business and Transparent Procurement 9. Climate Change Adaptation and Mitigation Measures 18. Strategic Communications Para sa karagdagang impormasyon sa mga pamamaraang ito, maaaring bisitahin ang:
-one
-da
-reform
-agenda
-eighteen
-18
-key
-strategies/ KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 27
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGBABAGO: TRANSPORMASYONG NAKAPAGBABAWAS SA HINDI PAGKAKAPANTAY-PANTAY Pagsuporta sa mga Lokal na Magsasaka at Mangingisda Ang isang bahagi ng 2022 Pambansang Badyet ay gagamitin upang magbigay ng tulong pinansiyal sa mga kalipikadong magsasaka at mangingisda para mahikayat ang mas mataas na produksiyon. PhP4.5 B Seguro sa Pananim Upang magbigay ng kumpletong insurance premium sa 2,291,897 subsistence na mga benepisyadong maliliit na magsasaka at mangingisda PhP4.3 B Fisheries Infrastructure Development Program Upang pondohan ang pagtatayo at pagpapatakbo ng iba't ibang pantalan at post-harvest facility sa buong bansa PhP2.6 B Pagtatamo at Pamamahagi ng Lupain Upang ipamahagi ang 42,743 ektaryang bukirin sa 34,965 na mga benepisyaryong walang sariling lupa sa pamamagitan ng Comprehensive Agrarian Reform Program PhP2.5 B Mga Serbisyo para sa Tulong sa Utang Upang mapabuti ang akses sa pautang ng 21,550 maliliit na magsasaka at mangingisda at 130 micro, small, at medium enterprise 28 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN Pagtaguyod ng Maayos na Kalusugan Tinitiyak ng pámahalaán na lahat, lalo ang mga batang nasa edad na para mag-aral at mga nagpapasusong ina, ay patuloy na makatatanggap ng mga masustansiyang pagkain sa kabila ng mga problemang dulot ng pandemya. PhP4.2 B Supplementary Feeding Program Upang pakainin ang 1,936,868 batang may edad dalawa (2) hanggang lima (5) na kulang sa nutrisyon, na naka-enrol sa mga Community Development Center at Supervised Neighborhood Play PhP3.3 B School-based Feeding Program Upang tugunan ang gutom at mapabuti ang kahusayan sa paaralan sa pamamagitan ng pagbibigay ng masustansiyang pagkain tulad ng maiinit na pagkain at malinis na gatas, sa 1,723,808 severely wasted at wasted na mag-aaral PhP250 M Complementary Feeding Program Upang pondohan ang pagbili ng therapeutic milk at pagkain na mayaman sa protina para sa mga batang may edad anim (6) hanggang 23 buwan, pati na rin sa mga nagpapasusong ina PhP139 M Early Childhood Care and Development in the First 1,000 Days Program Upang bawasan ang pagkakaroon ng sakit, pagpanaw, at hindi angkop na paglaki ng mga kabataang may edad zero (0) hanggang 23 buwan sa pamamagitan ng pagbibigay ng karagdagang masustansiyang pagkain sa 19,290 nutritionally at-risk na buntis na nakatira sa ika-5 hanggang ika-6 na klase ng munisipalidad
A D A D A D r e t n e C o a b a r a C e n p p i i l i h P d a n u a p a p g a P t a n a n u p l i l n a P g n a g n i l a g a K g n n a r a w a g a K d a n u a p a p g a P t a n o y s a u p o P a s n o y s m o K l l i KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 29
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGBABAGO: TRANSPORMASYONG NAKAPAGBABAWAS SA HINDI PAGKAKAPANTAY-PANTAY Edukasyon B atid na ang mga edukadong manggagawa ay mahalaga sa muling pagbuo ng ekonomiya, nilalayon ng pámahalaán na bigyang-priyoridad ang ligtas na muling pagbubukas ng mga paaralan at gawing mas naaakses ang kalidad na edukasyon para sa lahat - lalo na ang mahihirap - sa gitna ng pandemya. Kaya naman, naglalaan ito ng PhP788.5 bilyon para sa sektor ng Edukasyon sa 2022, mas mataas nang 4.9% kaysa sa PhP751.7 bilyong alokasyon noong 2021. ) d E p e D ( n o y s a k u d E g n n a r a w a g a K d E p e D Batayang Edukasyon Tatanggap ang Kagawaran ng Edukasyon (DepEd) ng PhP633.3 bilyon sa 2022 upang tiyakin ang kaligtasan ng bawat mag-aaral at guro para sa binabalak na pagpapalawak ng mga limitadong face-to-face na klase. Operasyon ng mga Publikong Paaralan PhP461.1 B 2021: PhP429.6 B Tulong at Subsidyo mula sa Pámahalaán PhP28.4 B 2021: PhP26.8 B Karagdagang Yamang-Tao PhP20.1 B 2021: PhP15.3 B Serbisyong Pangkawani at Pangangasiwa at Ibang Gastos sa Operasyon ng 44,817 elementarya at sekundaryang paaralan na pinangangasiwaan ng DepEd Mga Self-Learning Module PhP14.7 B 2021: PhP15.8 B Paghahanda, paglilimbag, at paghahatid ng 918,536,819 learning module at iba pang kagamitan sa pag-aaral sa 19,925,036 mag-aaral Pagkakaloob ng suportang pinansiyal para sa: 1,149,975 grantee: Educational Service Contracting Program 1,383,730 mag-aaral: Senior High School (SHS) Voucher Program 89,300 mag-aaral ng publikong SHS: Joint Delivery Voucher Program DepEd Computerization Program PhP11.7 B 2021: PhP5.9 B Pagbili at pamamahagi ng 45,669 multimedia package sa mga publikong paaralan Paglikha ng dagdag na 10,000 posisyon sa pagtuturo Priyoridad na Pasilidad Pangkalusugan sa Paaralan PhP458 M 2021: -- Pagpapatayo, pagpapalit, at/o pagkukumpuni ng mga 4,553 pasilidad pangkalusugan (hal. mga potable water system, istasyon para sa paghuhugas ng kamay, klinika, at iba pang mahahalagang pasilidad pangkalusugan) sa mga paaralan 30 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
l a k n k e T g n o y s a k u d E a s n a a w s a g n a P i i d E p e D d E p e D d E p e D n a y a n a s a K g n d a n u a p a p g a P t a l Edukasyong Tersiyarya PhP47.7 bilyon ang nakalaan upang pondohan ang mga programang nasa ilalim ng Batas sa Universal Access to Quality Tertiary Education. Ang mga inisyatibang ito ay naglalayong gawing mas naaakses ang edukasyong tersiyarya at teknikal- bokasyonal na edukasyon at pagsasanay ng mga mahihirap ngunit may kakayahang mag-aaral at bigyan sila ng mga hinahanap na kasanayan sa trabaho. Tertiary Education Subsidy PhP21.1 B 2021: PhP25.4 B Free Higher Education PhP23.7 B2/ 2021: PhP18.8 B Pagkakaloob ng grants-in-aid para sa 622,050 undergraduate na mag-aaral1/ Pagbabayad ng matrikula at iba pang gastusin sa paaralan ng mga undergraduate na mag-aaral Libreng Teknikal- Bokasyonal na Edukasyon at Pagsasanay PhP2.9 B 2021: PhP2.9 B Pagbabayad ng scholarship para sa 21,223 na enrollee ng mga institusyong teknikal-bokasyonal na pinangangasiwaan ng pámahalaán 1/Ang mga karapat-dapat na benepisyado ay ang mga naka-enroll sa Pampámahalaáng Unibersidad at Kolehiyo o SUC, lokal na unibersidad at kolehiyong kinikilala ng CHED (LUC), at mga pribadong institusyon ng edukasyong tersiyarya na may mga awtorisadong programa at napapailalim sa prioritization. 2/Ang kabuoang halaga na PhP5.0 B, na nakalagak sa PT 2022 badyet ng CHED, ay tutustos sa 330,893 karapat-dapat na benepisyadong naka-enroll sa mga LUC na kinikilala ng CHED. Habang ang kabuoang halaga na PhP18.7 B ay nasa ilalim ng PT 2022 badyet ng mga SUC, ang bilang ng mga mag-aaral ay ibabatay sa aktuwal na bilang ng mga enrollee. Iba pang Programa ng Pámahalaán para sa Edukasyong Tersiyarya Training for Work Scholarship Program PhP3.6 B 2021: PhP4.1 B Mga Student Financial Assistance Program PhP1.8 B 2021: PhP1.7 B Tulong Trabaho Scholarship Program PhP1.5 B 2021: PhP1.0 B KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 31
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGBABAGO: PANGANGALAGANG PANLIPUNAN Pangangalagang Panlipunan Habang unti-unting umaangkop ang bansa sa buhay pagkatapos ng pandemya, ang pámahalaán ay patuloy na palalawakin ang akses sa mga serbisyong panlipunan at pabibilisin ang paghahatid nito upang isulong ang ingklusibong pagbangon at tiyakin na walang kahit sinumang maiiwan. Ang Kagawaran ng Kagalingang Panlipunan at Pagpapaunlad (DSWD) ay makatatanggap ng PhP205.0 bilyon sa 2022 para sa layuning ito. PhP107. 7 B Conditional Cash Transfer Program (Pantawid Pamilyang Pilipino Program) Upang magbigay, bukod sa iba pa, ng mga cash grant, subsidyo sa bigas, at subsidyo sa kulusugan at edukasyon sa 4.4 milyong sambahayang-benipisyaryo PhP4.8 B Sustainable Livelihood Program Upang mapabuti ang sosyo-ekonomikong istatus ng mahihirap, mahihina, at maralita sa pamamagitan ng pagbibigay sa kanila ng mga pagsasanay sa kanilang kasanayan at mga oportunidad na pangkabuhayan PhP80.0 B National Health Insurance Program Upang bigyan ng subsidyo ang mga health insurance premium ng 13,223,284 maralitang pamilya; 7,300,350 senior citizen; 1,172,709 walang kakayahang pampananalapi na mga Point-of-Service na pasyente; 100,000 taong may kapansanan na walang trabaho; at 0.026 milyong pamilya sa ilalim ng Payapa at Masaganang Pamayanan (PAMANA) Program PhP25.0 B Social Pension para sa mga Maralitang Senior Citizen Upang pondohan ang PhP500.00 buwanang stipend ng 3,835,066 maralitang senior citizen PhP4.7 B Balik Probinsya, Bagong Pag-asa Program Upang matulungan ang mga 10,000 indibidwal o pamilya na nais bumalik sa kanilang mga lalawigan at magsimula ng bagong buhay, bukod sa iba pa PhP174 M Pangangalagang Panlipunan para sa mga Filipinong nasa Kagipitan na nasa Ibayong Dagat (Overseas Filipino o OF) at mga Trafficked na Mamamayan Upang pangalagaan ang mga OF mula sa pang-aabuso, pagsasamantala, at deportasyon habang nagtatrabaho sa ibang bansa PhP39.9 B Protective Services para sa mga Indibidwal at Pamilyang Nasa Hiráp na Sitwasyon Upang magbigay ng mga tulong sa transportasyon, medikal, libing, pagkain at hindi pagkain, at/o edukasyon sa mga kliyente sa ilalim ng Assistance to Individuals in Crisis Situation Program (AICS), at tiyakin na ang mga walang tirahan, napabayaan, at/o inabusong mga bata ay handa para sa muling reintegrasyon nila sa kanilang mga tunay o umampon na magulang 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 32
n o z e u Q g n d o s g n u L g n n á a a h a m á P l n o z e u Q g n d o s g n u L g n n á a a h a m á P l n o z e u Q g n d o s g n u L g n n á a a h a m á P l n o z e u Q g n d o s g n u L g n n á a a h a m á P l D W S D D W S D D W S D D W S D D W S D s a n p i i l i P g n a p u L a s o k g n a B D W S D D W S D KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 33
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGBABAGO: TRANSPORMASYONG NAKAPAGBABAWAS SA HINDI PAGKAKAPANTAY-PANTAY Paggawa at Empleo H abang patuloy ang pagbangon ng bansa mula sa epekto ng pandemya, ipinagpapatuloy ng pámahalaán ang kanyang estratehiya na palakasin ang mga manggagawa at suportahan ang mga maliliit na negosyo sa pamamagitan ng pagtugon sa COVID-19 at mga programa para sa pagbangon na naglalayong palakasin at muling buhayin ang ekonomiya. Pagpapangalaga sa mga Manggagawang Pilipino at Pagsusulong sa Kapaki-pakinabang na Oportunidad sa Trabaho Para sa 2022, ang Kagawaran ng Paggawa at Empleo (DOLE) ay nilaanan ng PhP51.3 bilyon, 38.3% na mas mataas sa PhP37.1 bilyon noong 2021, upang pagaanin ang epekto ng pandemya sa mga manggagawa sa bansa. PhP28.0 B Livelihood and Emergency Employment PhP11.5 B Emergency Repatriation Program Upang tulungan ang mga manggagawang na-displace, nalagay sa alanganin, at nawalan ng trabaho na makahanap ng oportunidad sa trabaho at pangkabuhayan Upang tulungan ang mga pinauwing Overseas Filipino Worker (OFW) dahil sa mga di-inaasahang pangyayari, tulad ng kaguluhan sa pulitika, sakuna, o pandemya PhP26.5 B Tulong Panghanapbuhay sa Ating Disadvantaged/ Displaced Workers (TUPAD) at ang Government Internship Program (GIP) Upang mabigyan ang 1,719,856 benepisyado ng empleo sa oras ng kagipitan at oportunidad sa internship PhP908 M Employment Facilitation Program Upang tulungang ihanda ang kabataang Pilipino sa empleo sa pamamagitan ng Youth Employability Project (PhP606 milyon) at Job Search Assistance (PhP157 milyon) ng DOLE, bukod sa iba pa y c n e g A s w e N e n p p i i l i h P 9 n o y i h e R - E L O D 34 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN E L O D
Pagpapalawak ng mga Oportunidad na Pangekonomiya sa Kalakalan at mga Industriya Upang matulungan ang bansa na makamit ang hangarin nitong mapaunlad ang mga kompetitibo at makabagong industriya, lalo na sa mga micro, small, at medium enterprise (MSME), ang Kagawaran ng Kalakalan at Industriya (DTI) ay nilaanan ng PhP22.4 bilyon. PhP3.5 B MSME Development Program Upang suportahan ang pagpapaunlad at pagsulong ng sektor ng MSME PhP1.0 B Pangkabuhayan sa Pagbangon at Ginhawa Program ) I T D ( a y i r t s u d n Upang makapagbigay ng mga livelihood kit sa 76,140 na karapat-dapat na benepisyado, makapagsagawa ng 3,807 na pagsasanay, at bumuo ng 15 materyales pang-impormasyon, pang-edukasyon, at pangkomunikasyon sa mga micro- enterprise at komunidad na apektado ng kalamidad, tulad ng sunog, bagyo, at mga outbreak ng sakít I t a n a a k a a K g n n a r a w a g a K l l PhP825 M Rural Agro-Enterprise Partnership for Inclusive Development Growth Upang makasali ang 25,000 sambahayang magsasaka sa implementasyon ng Detailed Investment Plan na makakatulong mapabuti ang kanilang pagiging produktibo at ang kalidad ng kanilang mga produkto PhP727 M Pagtatag ng mga Negosyo Center at iba pang Proyekto na Nagsusulong sa mga MSME Upang suportahan ang 27,148 MSME sa pamamagitan ng pangangasiwa ng 1,266 na Negosyo Center (PhP558 milyon) at sa implementasyon ng Shared Service Facilities Project (PhP78 milyon) at One Town, One Product: Next Generation (PhP91 milyon) a z i R - s a n p i i l i P g n n o y s a m r o p m I - g n a P g n a y i s n e h A PhP203 M Livelihood Seeding Program-Negosyo Serbisyo sa Barangay Upang mabigyan ang 20,802 benepisyadong MSME ng impormasyon sa oportunidad na pangkabuhayan, pagsasanay, mga seminar at workshop PhP2.0 B Pondo para sa Pagbabago at Pag-asenso Program Upang makatulong sa pagpapalakas ng sektor ng mga micro- enterprise sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga abot-kaya at murang pautang sa 40,000 na micro entrepreneurs kabílang ang mga nagtitinda sa palengke, may-ari ng mga stall at sari-sari store, bukod sa iba pa I T D KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 35
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGBABAGO: TRANSPORMASYONG NAKAPAGBABAWAS SA HINDI PAGKAKAPANTAY-PANTAY Pabahay Kasabay ng paglaki ng populasyon ang pagtaas ng pangangailangan sa abot-kaya at matatag na mga yunit ng kabahayan. Determinadong makatugon nang mabilis at epektibo, ipinakikilala at ipinapagpatuloy ng pámahalaán na suportahan ang iba't ibang programa sa pabahay upang mabigyan ang mga tao - lalo na ang mahihirap - ng de-kalidad at abot-kayang bahay. Pagbibigay ng Disente at Abot-Kayang Pabahay PhP5.2 B Pambansang Pangasiwaan sa Pabahay Upang pondohan ang implementasyon ng Comprehensive and Integrated Housing Program PhP2.0 B Emergency Housing Assistance Program PhP1.4 B Programa sa paglilipat-tirahan ng mga pamilyang informal settler na apektado ng Mandamus ng Korte Suprema sa kaligiran ng Manila Bay y c n e g A s w e N e n p p i PhP1.0 B Programa sa Tulong-Pabahay para sa mga Biktima ng Kalamidad i l i h P PhP1.0 B Pambansang Korporasyon ng Pautang sa Bahay Upang matugunan ang pangangailangan sa pabahay ng mga pamilyang may maliit na kíta at mga sektor ng lipunan na kulang sa serbisyo sa pamamagitan ng Socialized Housing Loan Take-Out of Receivables Program PhP942 M Kagawaran ng Pamahayan at Pagpapaunlad ng Kalungsuran (DHSUD) Upang pondohan ang operasyon ng DHSUD habang pinangangasiwaan nito ang pagbuo at pagpapatibay sa pambansang estratehiya para sa pabahay, mga pamayanan ng tao, at pagpaunlad ng lungsod s a n p i i l i P g n n o y s a m r o p m I - g n a P g n a y i s n e h A PhP514 M Korporasyon ng Abot-kayang Pautang sa Pabahay Upang magbigay ng mga housing loan at matiyak ang ligtas at matatag sa baha na solusyong pabahay PhP314 M PhP200 M High Density Housing Program Community Mortgage Program D U S H D 36 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
) R O C O P A N ( d a d s i r t k e E a s n o y s a r o p r o K g n a s n a b m a P i l 5 n o y i h e R - g b u t a P a s n a a w s a g n a P g n a s n a b m a P i i R O C O P A N R O C O P A N Pagbibigay sa mga Sambahayan ng Akses sa Tubig at Enerhiya PhP1.6 B Sitio Electrifi cation Project Upang mabigyan ng koryente ang 1,085 na sitio PhP846 M Missionary Electrifi cation Program Upang mabigyan ng karagdagang kapasidad sa pagpapailaw ang mga Small Power Utility group PhP527 M Water Supply and Sanitation Program Upang tiyakin na may maaasahang level III na suplay ng naiinom na tubig at sanidad para sa mga sambahayan sa mga nangangasiwang distrito ng patubig PhP500 M Total Electrifi cation Project Upang mabigyan ng koryente ang 10,000 na sambahayan sa buong bansa KAGAWARAN NG BADYET AT PA M A M AH A L A 37
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL MALASAKIT: PAGPAPALAKAS SA INTEGRIDAD PANLIPUNAN Pamamahala Ang mga gastusing panlipunan at pang-ekonomiya na inaasahan sa pagbubukas muli ng ekonomiya, sa kabila ng patuloy na pandemya, ay nagpapakita ng kahalagahan ng pangangailangan para sa mabuting pamamahala at episyenteng paghahatid ng serbisyo publiko upang mapanatali ang pagbangon. Ang PhP5.024 trilyong 2022 Pambansang Badyet ay naglalayon na tugunan ito sa pamamagitan ng mga programa na magpapabilis ng digitization ng mga serbisyo ng pámahalaán, pagpapahusay sa pagiging patas at makatarungan ng hustisya, at pagpapaigting ng pagpapatupad ng iba't ibang programa laban sa katiwalian. Pagsusulong ng Ingklusibong Digital sa pamamagitan ng Moderno, Binagong Pámahalaán PhP6.4 B Information and Communications Technology (ICT) Systems and Infostructure Development Upang magbigay ng maaasahang koneksiyon ng network sa bansa sa pamamagitan ng pagpondo sa mga programa ng Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon, tulad ng National Broadband Plan at Free Internet Wi-Fi Access in Public Places, bukod sa iba pa n o y s a k n u m o k g n a P g n o y s a r e p O a s n a h u u g n a p m a P g n a p a g g n a T i l PhP4.8 B Philippine Identification System Upang mapabilis ang proseso ng pagrerehistro at paghahatid ng mga pambansang ID card. Mapabubuti nito ang pamamahagi ng mga subsidyo at mapahuhusay lalo ang episyenteng pamamahagi ng bakuna, bukod sa iba pa PhP574 M Community-Based Monitoring System Upang magsakatuparan ng mga hakbang na makapagbabawas ng kahirapan sa laylayan ng lipunan sa pamamagitan ng pagpapalawak ng akses sa mga programang pangangalaga at kagaling panlipunan PhP1.4 B Pagdidihitalisa ng Sistemang Pagbubuwis PhP279 M Anti-Red Tape Authority Upang pondohan ang mga programang ICT ng Kawanihan ng Rentas Internas na makatutulong sa pagpapadali ng proseso ng pagpasá at pagbayad ng mga buwis, samakatuwid ay mapapabuti ang koleksiyon ng rentas Upang pondohan ang mga programa, aktibidad, at proyekto na magsusulong ng integridad at pananagutan, at magbabawas ng katiwalian at korupsiyon sa pámahaláan. Isang bahagi ng badyet nito ay nakalaan para sa pagpapatupad ng Ease of Doing Business and Efficient Delivery of Government Services Program, na nagpapadali at nagpapabilis ng mga proseso ng pámahaláan para sa pagpapabuti ng serbisyo publiko. 38 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
n a g n u r u t a K g n n a r a w a g a K Mga Pangunahing Ahensiya sa ilalim ng Sektor ng Pámahaláan PhP51.8 B Ang Hudikatura PhP3.1 B Operasyon ng Kataas-taasang Hukuman at ng mga Mababang Hukuman PhP1.3 B Pagpapatayo, Pagtatapos, Pagsasaayos, at Rehabilitasyon ng mga Bulwagan ng Katarungan PhP1.1 B Appellate Adjudication Program PhP452 M Sandiganbayan Adjudication Program PhP19 M Justice Sector Convergence Program s a n p i i l i P g n n a m u k u H g n a s a a t - s a a t a K PhP26.7 B Kagawaran ng Katarungan PhP6.7 B Programa sa Pagpapatupad ng Batas PhP4.5 B Libreng Tulong-Legal para sa mga Maralita at Ibá pang Kalipikadong Táo (Tanggapan ng Abogado ng Bayan) PhP3.9 B Pangangalaga ng mga Bilanggo (Kawanihan ng Koreksiyon) PhP1.6 B Pagtuklas at Pagsisiyasat ng mga Krimen (Pambansang Kawanihan ng Pagsisiyasat o NBI) PhP911 M Rehabilitasyon at Muling Integrasyon ng mga Nagkasala na Nakabase sa Komunidad (Pangasiwaan sa Parole at Probasyon) PhP26 M Pagpapatupad ng Batas Laban sa Cybercrime PhP5 M National Justice Information System PhP4.8 B Tanggapan ng Ombudsman PhP697 M Programa sa Pagsisiyasat Laban sa Katiwalian PhP537 M Programa sa Pagpapatupad ng Batas Laban sa Katiwalian PhP102 M Programa sa Pag-iwas sa Katiwalian KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 39
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PATULOY NA PAG-UNLAD: PAGPAPATAAS NG POTENSIYAL TUNGO SA PAG-UNLAD Agham at Teknolohiya Ang agham at teknolohiya (science and technology o S&T) ay nagbibigay-daan sa inobasyon at pag-unlad, at gumaganap ng isang mahalagang tungkulin sa pagpapalago ng ekonomiya at pagtuklas ng mga posibleng solusyon sa mga pambansa at pandaigdigang isyu. Upang isulong ang S&T sa Pilipinas, naglalaan ang pámahalaán ng PhP24.3 bilyon para sa Kagawaran ng Agham at Teknolohiya (DOST) at PhP10.2 bilyon sa Kagawaran ng Teknolohiya sa Impormasyon at Komunikasyon (DICT) sa 2022. Paghubog ng mga Dalubhasa sa S&T PhP8.2 B Grants-in-Aid Program Upang tustusan ang:
Tulong pinansiyal para sa iba't ibang programa at proyektong may kinalaman sa S&T Pagtatatag ng Virology Science and Technology Institute of the Philippines (PhP983 M) DOST PhP7.2 B Mga Programa sa Scholarship Upang suportahan ang:
Surian ng Edukasyong Pang-agham (SEI): 51,087 iskolar Sistemang Mataas na Paaralang Pang-agham ng Pilipinas (PSHS): 10,090 iskolar PhP152 M Balik Scientist Program Upang hikayatin ang mga Pilipinong siyentista na naninirahan sa ibang bansa na bumalik at gamitin ang kanilang kadalubhasaan para sa pagpapaunlad ng iba't ibang industriya sa bansa T S O D Pagsusulong ng Lokal na Inobasyon PhP948 M Small Enterprise Technology Upgrading Program (SETUP) Upang magbigay ng tulong sa mga micro, small, at medium enterprise na mapahusay ang kanilang mga produkto at serbisyo PhP1.1 B Agricultural, Aquatic, and Natural Resources (AANR) Research and Development (R&D) Upang pondohan ang 643 proyektong R&D na naglalayong isulong ang mabilis at ingklusibong paglago sa mga sektor ng AANR PhP2.7 B Pagpapalawak ng S&T sa mga Rehiyon Upang magbigay ng 17,098 interbensyon sa S&T na naglalayong pasiglahin ang paglago sa kanayunan DOST 40 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Pagpuno sa Agwat sa Akses sa Teknolohiya PhP2.6 B Libreng Internet Wi-Fi Connectivity sa mga Publikong Lugar PhP1.7 B National Government Data Center Infrastructure PhP1.5 B National Broadband Plan PhP317 M National Government Portal DICT T C D I Mga Piling Target ng DICT sa 2022 Magbigay ng internet connectivity sa 81 probinsiya at 1,634 na lokalidad
Gumawa ng 4 na sistema/modyul na ICT PhP1.1 B Agricultural, Aquatic, and Natural Resources (AANR) Research and Development (R&D)
Lumikha ng 1.57 milyong trabaho sa sektor ng ICT at industriya ng IT-Business Process Management T C D I KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA Background na larawan mula sa DICT 41
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGPAPATIBAY: PAGPAPATATAG NG MGA PUNDASYON PARA SA LIKAS-KAYANG PAG-UNLAD Kapayapaan, Kaayusang Publiko, at Kaligtasan Nakatuon sa pagtiyak ng kaligtasan at pangkalahatang kapakanan ng lahat ng mga Pilipino, ang Administrasyon ay patuloy na pinananatili at pinalalakas ang mga inisyatiba sa pagbuo ng kapayapaan at paglaban sa krimen. Para sa 2022, PhP251.3 bilyon ang inilaan para sa Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal upang matiyak ang kaayusang publiko at kaligtasan. Bukod dito, PhP220.9 bilyon ang inilaan sa Kawanihan ng Tanggulang Pambansa upang ipagtanggol ang teritoryo at soberanya ng bansa. Pagpapanatili ng Kaayusang Publiko at Kaligtasan PhP191.0 B Pambansang Pulisya ng Pilipinas PhP155.6 B Upang magsagawa ng operasyon sa pagpapatrolya ng pulis at iba pang gawain laban sa krimen at paglabag sa batas PhP21.4 B Kawanihan ng Pamamahala ng Bilangguan at Penolohiya Upang pondohan ang mga operasyon ng lahat ng bilangguan sa buong bansa, pati na rin ang pangangasiwa, pangangalaga at rehabilitasyon ng 182,556 bilanggo PhP1.2 B PhP372 M Upang magsagawa ng intelligence at counterintelligence na gawain Upang magtayo ng 53 himpilan ng pulis sa buong bansa PhP2.5 B Pambansang Estratehiya Laban sa mga Bawal na Gamot PhP27.2 B Kawanihan ng Proteksiyon Laban sa Súnog Upang pangalagaan ang mga komunidad mula sa mga mapaminsalang súnog at iba pang kagipitan sa pamamagitan ng mga proyekto at gawain sa pag-iwas at pagsugpo ng súnog Upang pondohan ang iba't ibang programa at operasyon laban sa mga bawal na gamot na naglalayong bawasan laban sa mga bawal na gamot na naglalayong bawasan ang suplay at demand ng mga mapanganib na droga, ang suplay at demand ng mga mapanganib na droga, at bawasan ang drug dependency sa pamamagitan ng at bawasan ang drug dependency sa pamamagitan ng rehabilitasyon ng mga gumagamit ng bawal na gamot rehabilitasyon ng mga gumagamit ng bawal na gamot sa buong bansa R C N - g o n ú S a s n a b a L n o y i s k e t o r P g n n a h n a w a K i y c n e g A s w e N e n p p i i l i h P 42 42 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining Pagtataguyod sa Soberanya at Seguridad ng Bansa PhP214.0 B Sandatahang Lakas ng Pilipinas (AFP) Upang palakasin at paunlarin ang pwersang militar nang sa gayon ay pangalagaan at protektahan ang bansa mula sa mga panloob at panlabas na banta sa seguridad PhP103.1 B Hukbong Katihan ng Pilipinas PhP35.9 B Hukbong Himpapawid ng Pilipinas PhP33.0 B Hukbong Dagat ng Pilipinas PhP29.1 B Revised AFP Modernization Program Pagtataguyod sa Ingklusibo at Sustenibleng Kapayapaan PhP74.8 B Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao (BARMM) Upang suportahan ang pámahalaáng Bangsamoro sa pagpapaunlad nito PhP67.0 B Taunang Block Grant PhP5.0 B Special Development Fund para sa muling pagtatayo, rehabilitasyon, at pagpapaunlad ng mga komunidad sa BARMM na apektado ng kaguluhan PhP2.8 B Bahagi sa mga nakolektang buwis, bayarin, at singilin sa BARMM PhP5.6 B Barangay Development Program Upang suportahan ang mga programang pagpapaunlad sa 1,406 barangay na napili ng National Task Force to End Local Communist Armed Conflict (NTF-ELCAC) KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 43
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGPAPATIBAY: PAGPAPATATAG NG MGA PUNDASYON PARA SA LIKAS-KAYANG PAG-UNLAD Impraestruktura Ang mas mahuhusay na kalsada, transportasyon, at digital na impraestruktura ay nagpapababa sa gastusin sa proseso ng kalakalan at nag-uugnay sa mas maraming tao sa mas maraming oportunidad, na nagbibigay-daan upang mas mabilis na lumago at makabangon muli ang ekonomiya. Bilang isang pangunahing priyoridad sa 2022, ang pagpapaunlad ng impraestruktura ay makakukuha ng PhP1,182.3 bilyon, o 23.5%, ng Pambansang Badyet. ) H W P D ( n a g n a s n a L t a n a y a B g n a w a g a P a g m g n n a r a w a g a K i Programang Build, Build, Build 2022: PhP1,182.3 B (5.3% ng GDP) 2021: PhP1,073.8 B (5.4% ng GDP) PhP485.0 B Mga Daanang Pantransportasyon PhP210.0 B Mga Sistemang Pang-kontrol sa Baha PhP191.8 B Pondo para sa Pag-unlad ng mga Lokal na Yunit ng Pámahalaán (LGU) PhP72.9 B Mga Gusali PhP21.8 B Mga Sistemang Patubig PhP15.6 B Mga Ospital at Sentrong Pangkalusugan PhP11.6 B Mga Daang-Bakal PhP11.1 B Mga Gusaling Pampaaralan PhP8.2 B Mga Sistema ng Suplay ng Tubig PhP5.7 B Mga Pasilidad para sa Pabahay at Komunidad H W P D PhP3.4 B Mga Sistema para sa Suplay ng Koryente PhP2.8 B Mga Adkisisyong Right-of-Way PhP1.6 B Mga Proyekto para sa Muling 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN Pagtatanim ng mga Punongkahoy 44
Pagpapahusay ng Connectivity ng mga Kalsada at Pagkontrol ng Baha Breakdown ng Programang Impraestruktura batay sa Rehiyon, 2021-2022 Ang Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan (DPWH) ay tatanggap ng PhP786.6 bilyon sa 2022, 13.1% higit sa badyet nitong PhP695.7 bilyon noong nakaraang taon. Popondohan nito, bukod sa iba pa, ang sumusunod: Mga Detalye Halaga (sa bilyong Piso) 2021 2022 % Pagtaas/ (Pagbaba) PhP129.0 B Flood Management Program PhP127.0 B Network Development Program PhP117.5 B Asset Preservation Program Pambansa1/ 165.9 219.2 32.1 PhP25.4 B Bridge Program Sentral na Opisina2/ CAR Rehiyon I Rehiyon II Rehiyon III NCR3/ Rehiyon IV-A 531.6 18.6 16.9 18.0 30.8 55.8 33.6 585.4 18.8 20.7 19.4 37.6 54.8 34.5 10.1 1.0 22.5 7.8 22.1 (1.8) 2.7 Mga Piling Target ng DPWH
Kabuoang haba ng mga kalsadang namantene: 1,073.83 kilometro (km) Kabuoang haba ng mga kalsadang bagong gawa: 1,137.95 km Kabuoang haba ng mga kalsadang pinalawak: 651.18 km Kabuoang haba ng mga naitayong bago at pinalitang tulay: 33,285 lineal meters Bilang ng mga naitayong estruktura para sa mitigasyon ng baha at sistema ng daluyan ng tubig: 894 MIMAROPA 14.7 15.9 8.2 Rehiyon V 25.7 29.8 16.0 Rehiyon VI 21.7 18.9 (12.9) Rehiyon VII 20.7 21.3 2.9 Rehiyon VIII 21.6 23.3 7.9 Rehiyon IX 11.8 10.2 (13.6) Rehiyon X 20.0 17.4 (13.0) Rehiyon XI 22.6 16.1 (28.8) Rehiyon XII 12.3 11.9 (3.3) CARAGA 11.6 8.6 (25.9) BARMM4/ 19.7 18.6 (5.6) H W P D Kabuoan 1,073.8 1,182.3 10.1 Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang bílang dahil sa rounding off. 1/ Ang mga alokasyong pambansa (nationwide allocation) ay tumutukoy sa mga alokasyong hindi pa naibibigay sa iba't ibang panrehiyong tanggapan ng mga kagawaran/ahensiya at multi-user special purpose fund (hal., Calamity Funds). 2/ Ang mga alokasyon ng Sentral na Opisina ay binubuo ng mga alokasyong pang-impraestrukturang pinangangasiwaan ng Punong Tanggapan ng mga kagawaran/ahensiya. 3/ Ang mga alokasyong panrehiyon (regional allocation) para sa NCR ay binubuo ng mga kinakailangan sa pagpopondo sa mga kagawaran/ahensiya na matatagpuan sa NCR na may saklaw sa buong bansa, ngunit walang mga operating unit sa mga rehiyon. 4/ Binubuo ng mga proyektong pang-impraestruktura sa mga lalawigan ng BARMM (at dáting ARMM) KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA H W P D 45
) r T O D ( n o y s a t r o p s n a r T g n n a r a w a g a K MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGPAPATIBAY: PAGPAPATATAG NG MGA PUNDASYON PARA SA LIKAS-KAYANG PAG-UNLAD Mga Piling Target ng DOTr • Pagbawas sa transfer time mula sa platform tungo sa pagkarga (MRT): 20%• Porsiyento ng mga bagong proyektong daang-bakal na nakompleto: 32%• Pagtaas ng kapasidad ng mga pasilidad sa paliparan: 69% Pagpapalawak ng Publikong Transportasyon Sa 2022, PhP75.8 bilyon ay para sa Kagawaran ng Transportasyon (DOTr) upang gumawa ng mga ligtas, episyente, at maginhawang sistema ng publikong transportasyon. Mula rito, ang halagang PhP45.6 bilyon ay nakalaan para sa sumusunod na programa: PhP23.1 B Transportasyong Panriles PhP3.9 B Transportasyong Panghimpapawid PhP7.1 B Subsidyo para sa Mass Transport (MRT 3) PhP1.9 B Pagpapatayo, rehabilitasyon, at pagpapahusay ng iba't ibang paliparan PhP3.8 B Metro Manila Subway Project Phase I PhP1.0 B Bukidnon Airport PhP3.1 B MRT 3 Rehabilitation Project PhP950 M Catbalogan Airport PhP3.0 B North-South Commuter Railway System PhP2.6 B Transportasyon sa Maritima PhP3.0 B Philippine National Railways' South Long Haul Project PhP1.9 B Pagpapatayo, rehabilitasyon, at pagpapabuti ng iba't ibang daungan at pantalan sa bansa PhP1.0 B Subic-Clark Railway Project PhP550 M Sorsogon RoRo Terminal PhP16.0 B Publikong Expansion Project Transportasyong Panlupa PhP2.0 B Active Transport Bike Share System and Safe Pathways Program PhP1.8 B Public Utility Vehicle Modernization Program PhP1.0 B Davao City High Priority Bus System Project R T O D 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 46
Pagsuporta sa Pagpapaunlad ng Impraestruktura sa Iba't Ibang Sektor Ang 2022 Pambansang Badyet ay nagpopondo rin ng mga programa at proyektong pang-impraestruktura sa iba't ibang sektor. Industriya Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon (ICT) Paggawa at pagpapabuti ng mga access road sa: PhP17.1 B Mga destinasyong panturista PhP9.2 B Mga trade, industries, PhP6.1 B Sari-saring proyektong ICT ng Kagawaran ng Teknolohiya sa Impormasyon at Komunikasyon (DICT) at economic zone PhP3.6 B Mga paliparan, seaport, at daang-bakal PhP1.7 B Pagpapaunlad ng sistemang ICT ng Kawanihan ng Rentas Internas (BIR) at Kawanihan ng Adwana (BOC) Lokal na Pagpapaunlad PhP1.2 B Proyektong pang-impraestrukturang IT ng Tanggapan ng Transportasyong Panlupa (LTO) PhP15.4 B Local Program (DPWH) PhP5.6 B Suporta para sa Barangay Pagiging Kaisa sa Lipunan Development Program ng NTF-ELCAC PhP500 M Conditional Matching PhP55.1 B Mga multi-purpose na gusali/pasilidad upang suportahan ang mga serbisyong panlipunan Grant to Provinces para sa rehabilitasyon, pag-upgrade, at pagpapabuti ng mga kalsada at tulay PhP2.1 B Mga access road at tulay na nag-uugnay sa mga pambansang kalsada at mga katutubong komunidad PhP0.5 B Mga pasilidad para sa mga taong may kapansanan, mga senior citizen, at para sa gender responsiveness n o y s a m r o p m i - g n a P g n a y i h o o n k e T g n n a r a w a g a K ) T C D l I ( n o y s a k n u m o K t a i R T O D KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 47
MGA PRIYORIDAD SA PAGGUGOL PAGPAPATIBAY: PAGPAPATATAG NG MGA PUNDASYON PARA SA LIKAS-KAYANG PAG-UNLAD Kapaligiran Ang biglaang pagtaas ng dami ng mga basurang nakakapagdulot ng nakahahawang sakit at ang tumaas na kamalayan at pangangailangan para sa malinis na hangin at tubig sa panahon ng krisis sa COVID-19 ay nagdulot ng mas malinaw na pokus sa kahalagahan ng pagkakaroon ng malinis at ligtas na kaligiran. Dahil kinikilala ito, at masigasig na tutugunan ito, ang Administrasyon ay naglaan ng PhP26.5 bilyon para sa Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman (DENR) upang ipatupad ang mga programa at proyekto na titiyak ng tamang pagtatapon ng mga healthcare na basura, pangalagaan ang mga buhay-ilahas (wildlife) at ang kanilang mga natural na tirahan, at mapabuti ang akses sa ligtas at malinis na tubig, bukod sa iba pa. Pangangalaga sa Kapaligiran PhP2.3 B National Greening Program Upang tamnan ang 45,706 ektarya ng nakalbong kagubatan, magpalago ng 27,547,752 punla, at pangalagaan ang 192,645 ektarya ng kagubatan PhP272 M Pamamahala ng mga Coastal at Marine na Ecosystem Upang suportahan ang pamamahala at rehabilitasyon ng mga coastal habitat at marine biodiversity PhP1.8 B Rehabilitasyon ng Manila Bay Upang mapabuti ang kalidad ng tubig sa Manila Bay sa pamamagitan ng paglilinis ng mga estero at daanan ng tubig na konektado dito, bukod sa iba pa PhP1.7 B Pagpapaunlad at Pamamahala ng mga Protektadong Lugar Upang panatalihin ang habitat interconnectivity at mapagpatibay ang katatagan ng mga ecosystem, habang isinasaalang-alang ang mga epekto ng pagbabago ng klima, bukod sa iba pa PhP1.6 B Pamamahala ng Solidong Basura Upang bawasan, muling gamitin, at i-recycle ang mga materyales na nakuha mula sa epektibong operasyon ng 231 Material Recovery Facilities at tamang pagtatapon ng mga basura sa pamamagitan ng waste-to-energy approach at operasyon ng mga Sanitary Landfill PhP232 M Regulasyon sa Malinis na Tubig Upang pangalagaan at ibalik ang kalidad ng mga lawas ng tubig sa buong bansa sa tulong ng wastong pamamahala sa pamamagitan ng pagtatalaga ng mga Water Quality Management Area at pagpapatakbo ng mga established area; pagsubaybay sa kalidad ng tubig sa mga pinahahalagahang lawas ng tubig; at patuloy na pag-uuri ng mga anyo ng tubig upang matukoy ang angkop na paggamit sa kanila PhP178 M Regulasyon sa Malinis na Hangin Upang mapabuti ang kalidad ng hangin sa bansa sa pamamagitan ng pagpopondo sa operasyon, pag-calibrate, at pagmamantene ng 102 air quality monitoring station PhP57 M Renewable Energy Development Program Upang linangin ang mga mapagkukunan ng renewable na enerhiya, pasiglahin ang mga pamumuhunan sa sektor ng enerhiya, at tukuyin ang pinakamagagawa at pinakamababang mga opsiyon/teknolohiya sa pagpapaunlad 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 48
Paghahanda para sa mga Sakuna at Kalamidad PhP129.0 B Flood Management Program Upang protektahan ang mga lugar na madaling bahain sa pamamagitan ng pagtatayo ng 894 impraestruktura para sa mitigasyon ng baha at rehabilitasyon ng 435 na umiiral na mga pasilidad para sa mitigasyon ng baha sa mga pangunahing river basin at ilog PhP20.0 B National Disaster Risk Reduction and Management Fund Upang pondohan ang agarang tulong, muling pagtatayo, rehabilitasyon, at iba pang kaugnay na serbisyo, aktibidad, at proyekto bago, habang, at pagkatapos ng mga sakuna PhP6.4 B Quick Response Fund Upang magsilbing standby na pondo na magpapabilis ng pagbangon ng mga lugar na apektado ng mga sakuna, kalamidad, epidemya, o komplikadong biglang pangangailangan Kung saan: Kagawaran ng Edukasyon PhP2.0 B Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan PhP1.3 B Kagawaran ng Agrikultura PhP1.0 B Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan PhP1.0 B Kagawaran ng Kalusugan PhP500 M Tanggapan ng Tanggulang Sibil PhP500 M Kawanihan ng Proteksiyon sa Sunog PhP50 M Pambansang Pulisya ng Pilipinas PhP50 M KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 49
Pagpipinansiya sa Pambansang Badyet Taón-taón, ang Tanggapan ng Tagapagpaganap ay gumagawa at nagsusumite para sa aprobasyon ng isang Pambansang Badyet, na kumakatawan sa programa sa kíta at gastusin ng pámahalaán sa darating na taón. Ang Badyet ay inihahanda sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga antas ng badyet batay sa makroekonomikong sitwasyon at mga target ng bansa, pagtukoy sa mga maaring pagkuhanan ng pondo (hal. rentas at mga panghihiram), at paglilinaw ng mga priyoridad ng pámahalaán. Ipinapakita ng seksiyong ito kung paano mapopondohan ang 2022 Pambansang Badyet.
PAGPIPINANSIYA SA PAMBANSANG BADYET Ang 2022 Badyet at ang Ekonomiya Sa pinabilis na kampanya sa pagbabakuna ng bansa, ang dumadaming bilang ng mga ganap na bakunadong Pilipino ay nakatulong sa pagpapatibay ng optimismo ng pámahalaán na ang ekonomiya ng bansa ay unti-unting bubuti sa mga darating na taón. Para sa 2022, tinatalakay ng Pambansang Badyet ang parehong isyu sa kalusugan at ekonomiya sa pamamagitan ng lalong pagpapalakas ng mga programa ng pagbabakuna, patuloy na pagtugon sa pandemya, at pinasiglang pagpapaunlad ng impraestruktura. Mga Makroekonomikong Pagtataya, 2020-2024 Mga Detalye 2020 Aktuwal 2021 2022 Mga Target1/ 2023 2024 Real GDP Growth (%)2/ (9.6) 5.6 7.0-9.0 6.0-7.0 6.0-7.0 Inflation (%)3/ 2.6 3.9 2.0-4.0 2.0-4.0 2.0-4.0 Dubai Crude Oil (US$/bbl) 42.21 68.78 60-80 60-80 60-80 FOREX (PhP/US$) 49.62 49.26 48-53 48-53 48-53 Paglaki ng mga Eksport (%)4/ (11.3) 16.0 (Q3) 6.0 6.0 6.0 Paglaki ng mga Import (%)4/ (22.9) 30.2 (Q3) 10.0 8.0 8.0 1/ Mga pagtatáya na pinagtibay sa ika-180 Development Budget Coordination Committee (DBCC) Meeting noong Disyembre 14, 2021. 2/ Nasa constant 2018 na mga Presyo 3/ Inflation rate para 2020 at 2021 ay gamit ang CPI batay sa 2018 4/ Batay sa IMF's Balance of Payments and International Investment Position Manual, 6th edition (BPM6) Real GDP Growth Infl ation Dubai Crude Oil Ang ekonomiya ay inaasahang uunlad nang 7.0% hanggang 9.0%. Ang inflation rate ay tinatayang hahantong sa pagitan ng 2.0% at 4.0%. Ang presyo ng langis ng Dubai ay tinatayang aabot sa pagitan ng US$60 hanggang US$80 kada bariles. Foreign Exchange Rate (FOREX) Ang palitan ng salapi ay tinatayang hahantong sa pagitan ng PhP48 at PhP53 kada US dollar. Import at Eksport ng mga Produkto Ang pag-eksport ng mga produkto ay tinatáyang lalaki nang 6.0%. Ang pag-import ng mga produkto, sa kabilang bandá, ay tinatayang lalaki nang 10.0%. 52 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Sensibilidad ng Pananalapi sa Mahahalagang Makroekonomikong Palatandaan, 20224/ 2022 Mga Detalye Rentas Pagbabayad Balanse ng Badyet5/ 1 percentage point na paglaki ng real GDP growth 28.2
28.2 1 percentage point na pagtaas sa antas ng inflation (inflation rate) 24.7
24.7 1 percentage point na pagtaas ng paglaki ng inaangkat na paninda 7.6
7.6 1 percentage point na pagtaas sa Treasury Bill Rate (interest rates) 1.1 5.7 (4.6) 1 percentage point na pagtaas sa Treasury Bond Rate (interest rates) 1.8 9.0 (7.2) 1 percentage point na pagtaas ng London Interbank Offered Rates (180 Araw)
10.5 (10.5) 1 Pisong paghina ng nibel ng palitan ng salapi 9.7 2.1 7.6 4/ Pinagmulan ng Datos: Kagawaran ng Pananalapi at Kawanihan ng Ingatáng-Yaman 5/ Ang negatibong numero sa balanse ng badyet ay nangangahulugan ng pagtaas ng defi cit. Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. ) A N P ( y c n e g A s w e N e n p p i i l i h P D I F A - A D n a y a h u B s e n o d A Paglaki ng GDP Infl ation Sa kada 1 percentage point na pagtaas sa GDP, ang panloob na koleksiyon ng rentas ay inaasahang tataas nang PhP28.2 bilyon. Sa kada 1 percentage point na pagtaas sa presyo ng mga kalakal at serbisyo, ang pámahalaán ay inaasahang makatatanggap ng PhP24.7 bilyong rentas. y t i r o h t u A s t r o P e n p p i A N P i l i h P Foreign Exchange Rates Sa kada 1 pagbabâ ng piso, ang koleksiyon ng rentas ay inaasahang tataas nang PhP9.7 bilyon. Kasabay nito, ang mga gugulin ay inaasahang tataas nang PhP2.1 bilyon. Dahil dito, madadagdagan ang balanse ng badyet nang PhP7.6 bilyon. Imports Ang 1 porsiyentong pagtaas sa mga inaangkat na paninda ay inaasahang magdaragdag nang PhP7.6 bilyong rentas. KAGAWARAN NG BADYET AT PA M A M AH A L A 53
PAGPIPINANSIYA SA PAMBANSANG BADYET Programang Pampananalapi Upang muling ibalik ang pinansiyal na kapasidad ng bansa na humina dahil sa pandemya at tiyakin ang pangmatagalang sustenibilidad, patuloy na sinusunod ng pámahalaán ang estratehiya ng fiscal consolidation sa medyo matagalang panahon. Programang Pampananalapi, 2020-2024 (sa bilyong Piso at bilang % ng GDP) 6,000.0 5,347.3 5,059.3 21.0% 4,954.6 21.6% 5,000.0 4,675.6 23.0% 4,227.4 24.1% 23.6% 4,048.8 15.9% 4,000.0 3,624.4 3,304.1 15.5% 3,005.5 15.3% 2,856.0 15.5% 3,000.0 15.9% 2,000.0 1,371.4 7.6% 1,670.1 8.6% 1,650.5 7.7% 1,434.9 6.1% 1,298.5 5.1% 1,000.0 0 2020 Aktuwal 2021 Aktuwal 2022 Target 2023 Target 2024 Target Rentas Pagbabayad Deficit Ang rentas ay inaasahang mas mabilis na lalago kaysa sa pagbabayad sa mga susunod na taon, higit sa lahat dahil sa pagbangon ng ekonomiya at mga pagsisikap sa digitization ng mga ahensiyang lumilikom ng buwis. Ang paggasta ng pámahalaán sa medyo matagalang panahon ay patuloy na nakatuon sa pagtugon sa mga hamon ng pandemya at pagpapasigla ng ekonomiya. Dahil sa tinatayang mas mataas na rentas at mas mababang pagbabayad, ang deficit sa badyet ay inaasahang bababa sa 5.1% ng GDP sa 2024. Talâ: Ang lahat ng mga halaga ay alinsunod sa makroekonomikong pagtataya at mga fiscal target na pinagtibay sa ika-180 DBCC Meeting noong Disyembre 14, 2021. 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 54
Mga Piskal na Target para sa 2022 Rentas Habang unti-unting bumabangon ang ekonomiya, ang mga malilikom na rentas ay nakikitang babalik sa mga antas bago mag- pandemya na nasa PhP3,304.1 bilyon sa 2022. Ang halaga ay katumbas ng 15.3% ng GDP. Pagbabayad Ang mga pagbabayad ay inaasahang lalago nang 6.0% hanggang PhP4,954.6 bilyon o 23.0% ng GDP. Popondohan nito ang iba't ibang programang panlipunan at hakbang upang mapasigla ang ekonomiya. Deficit Alinsunod sa patakaran ng Administrasyon na bawasan ang utang ng bansa, ang programang deficit ay ibababa sa 7.7% ng GDP o PhP1,650.5 bilyon. Ano ang fiscal consolidation?
Tumutukoy sa mga patakaran sa badyet na nakatuon sa pagbabawas ng deficit sa badyet at pagkaipon ng utang ng pámahalaán May kinalaman sa maingat na pamamahala ng mga rentas at gugulin habang pinananatiling nakokontrol ang pangkalahatang deficit
Pinabubuti ang sustenibilidad ng publikong pondo ng bansa sa panahon ng kagipitan, kung matagumpay na maipatupad Pinagmulan: OECD Journal on Budgeting KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 55
PAGPIPINANSIYA SA PAMBANSANG BADYET Rentas1/ Habang dahan-dahan at ligtas na muling nagbubukas ang ekonomiya sa 2022, ang pámahalaán ay inaasahang makalilikom ng PhP3.304 trilyon mula sa iba't ibang pinagmumulan ng rentas. Ang halagang ito ay gagamitin upang tulungan ang bansa sa búhay pagkatapos ng pandemya sa pamamagitan ng pagpopondo sa mga programa at proyekto ng pámahalaán na magpapabilis sa sosyo-ekonomikong pagbangon. Kabuoang Rentas, PT 2021-2023 2021 2022 2023 PhP3,005.5 B (Aktuwal) 15.5% ng GDP Tumaas nang 5.2% PhP3,304.1 B (Target) 15.3% ng GDP Tumaas nang 9.9% PhP3,624.4 B (Target) 15.5% ng GDP Tumaas nang 9.7% Rentas batay sa Pinagmulan PhP3,139.6 B Rentas mula sa Buwis Mga kíta mula sa Kawanihan ng Rentas Internas at Kawanihan ng Adwana, pati na rin ang mga koleksiyon ng buwis mula sa iba pang mga tanggapan (hal., net income at mga tubò, mga ari-arian, lokal na kalakal at serbisyo, pandaigdigang kalakalan at transaksiyon) PhP164.5 B Rentas na hindi mula sa Buwis (kabílang ang mga kíta mula sa pagsasapribado) Kíta mula sa mga operasyon ng Ingatang-yaman Kíta mula sa mga operasyon ng Ingatang-yaman ng Pambansang Pámahalaán at Korporasyong ng Pambansang Pámahalaán at Korporasyong Pag-aari at/o Kontrolado ng Pámahalaán (GOCC), Pag-aari at/o Kontrolado ng Pámahalaán (GOCC), bayarin at singilin, at iba pang rentas na hindi mula bayarin at singilin, at iba pang rentas na hindi mula sa buwis (hal., Malampaya Royalties) 1/Alinsunod sa medium-term na makroekonomikong pagtatáya at mga fi scal target na pinagtibay sa ika-180 DBCC Meeting noong Disyembre 14, 2021. 56 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Comprehensive Tax Reform Program Ang Comprehensive Tax Reform Program (CTRP) ay naglalayon na mapabilis ang pagbabawas ng kahirapan at tugunan ang hindi pagkakapantay-pantay sa pamamagitan ng pagpapabuti ng sistema ng pagbubuwis sa bansa. Ang inaasahang PhP116.6 bilyon rentas na malilikom mula sa mga package sa ilalim ng programang ito ay gagamitin upang mapanatili ang mga reporma sa ekonomiya sa gitna ng pandemya. Mga Inaprobahang Package Mga Pending na Package Package 1: Tax Reform for Acceleration and Inclusion (TRAIN)
Istatus: Naisabatas (Batas Republika [BR] Blg. 10963) Ang sistema ng pagbubuwis ay ginawang mas simple, patas, at episyente, sa gayo'y nabawasan ang buwis sa kíta ng mga Filipinong nagbabayad ng buwis nang 99%. Package 1B: Tax Amnesty Package 2+: Mining
Ito ay magpapasimple ng mga buwis sa pagmimina habang ginagawa itong mas komprehensibo. Package 3: Real Property Valuation Reform
Ito ay lilikha ng isang patas at episyenteng real property evaluation system at papalawakin ang tax base na ginagamit para sa buwis sa mga ari-arian.
Istatus: Nilagdaan bilang isang batas (BR Blg. 11213) Nagbigay-daan ito sa mga nagbabayad ng buwis na bayaran ang kanilang mga hindi pa nababayarang obligasyon sa buwis sa pamamagitan ng isang amnesty program. Package 4: Passive Income and Financial Intermediary Taxation Act (PIFITA)
Ito ay magpapasimple sa pagbubuwis ng passive income at mga serbisyong pinansiyal, bukod sa iba pa. Motor Vehicle Users Charge Package 2: Corporate Recovery and Tax Incentives for Enterprises Act (CREATE) • Istatus: Naisabatas (BR Blg. 11534) Ibababa nito ang corporate income tax upang mas maraming negosyo, parehong lokal at dayuhan, ang makatatamasa ng mas mahusay at patas na insentibo sa pananalapi.
Ito ay magbibigay ng pondo para sa pagmamantene ng mga pambansa at panlalawigang kalsada, gayundin ang pagtugon sa polusyon sa hangin mula sa pagtugon sa polusyon sa hangin mula sa mga sasakyang de-motor. mga sasakyang de-motor. Pinagmulan ng Datos: Kagawaran ng Pananalapi Kíta na Nalikom mula sa CTRP, 2020-2023 Mga Detalye 2020 (Aktuwal) 2021 2021 (Program) (Program) 2022 2022 (Target) (Target) 2023 2023 (Target) (Target) Package 1 PhP105.9 B PhP163.5 B PhP181.7 B PhP114.9 B Package 1B PhP6.0 B
Package 2
(PhP138.2 B) (PhP118.8 B) (PhP115.0 B) Package 2+ PhP32.1 B PhP46.1 B PhP55.6 B PhP70.6 B Financial Institutions Strategic Transfer Act
(PhP1.0 B) (PhP2.0 B) (PhP2.9 B) Kabuoang Kíta PhP144.0 B PhP70.4 B PhP116.6 B PhP67.6 B Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. KAGAWARAN NG BADYET AT PA M A M AH A L A 57
PAGPIPINANSIYA SA PAMBANSANG BADYET Mga Panghihiram Humihiram ng pera ang pámahalaán para dagdagan ang rentas upang pondohan ang mga programa at proyekto, bayaran ang mga utang, at pagbutihin ang mga serbisyo nito. Para sa 2022, ang kabuoang panghihiram ay inaasahang aabot sa PhP2,211.8 bilyon, na may 75:25 mix na pabor sa mga lokal na pinagkukunan. Lokal na Panghihiram PhP1,651.2 B 2021: PhP1,981.0 B Kabuoang Panghihiram PhP2,211.8 B 2021: PhP2,549.7 B PhP1,599.2 B1/ Fixed Rate Treasury Bonds PhP52.0 B Treasury Bills Dayuhang Panghihiram PhP560.6 B 2021: PhP568.7 B PhP353.5 B PhP126.7 B PhP80.4 B Mga Bond at Iba pang Pinagkukunan Pautang sa mga Programa Pautang sa mga Proyekto2/ Utang ng Pambansang Pámahalaán3/ (Bílang % ng GDP) Ang ratio ng utang sa GDP ay tinatayang mananatili sa 60.9% sa 2022, pagkatapos ay bahagyang bababa sa 60.4% sa 2024 habang patuloy na binabawasan ng pámahalaán ang mga panghihiram alinsunod sa fiscal consolidation plan nito. 70% 60.5 60.9 60.7 60.4 Mga Pinagmulan: Kawanihan ng Ingatang-Yaman (BTr) at DBCC 60% Talâ: Ang baseline ng tsart ay nása 40.0%. 50% 1/Kabílang ang mga A/R bond 2/Kabílang ang mga pautang na pinasok ng NG batay sa Subsidiary Loan Agreement 3/Alinsunod sa mga makroekonomikong pagtatáya at programang pampananalapi na pinagtibay ng DBCC noong Disyembre 14, 2021 2021 (Aktuwal) 2022 2023 2024 58 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Mga Batayang Kaalaman sa Pagbabadyet Ang pagunawa sa pagbabadyet sa pámahalaán ay maaaring maging kasindali ng A-B-C. Basahin ang seksiyong ito at matutuhan ang tanunang Siklo ng Badyet, at mga terminolohiyang pambadyet na kadalasang ginagamit.
MGA BATAYANG KAALAMAN SA PAGBABADYET Ang Siklo ng Badyet A ng pagbabadyet sa pámahalaán ay may apat na magkakaibang yugto na bumubuo sa Siklo ng Badyet: paghahanda, pagsasabatas, pagpapatupad, at pananagutan. Habang ipinatutupad ng Sangay Tagapagpaganap ang badyet para sa kasalukuyang taón, inihahanda rin nito ang badyet para sa susunod na taon at tinitiyak na ang mga layunin ay nakamtan sa pamamagitan ng pagsubaybay, pagtatása, at pag-uulat ng real-time performance sa buong taón. Ipinakikita rito ang ideal na iskedyul ng mga gawain na sinusunod ng mga ahensiya ng pámahalaán sa loob ng siklo. D i s y e m b r e K T Enero KT Nobye m bre K D i s N T Ene NT P e b r e r o N o b N T P e b T e K r b u t k O T t N k O PAGHAHANDA M a N T M a s o K T PANANAGUTAN PAGSASABATAS S e t y e m b e S e N PAGPAPATUPAD T N r b A T K ril b A o T M a y NT o s t o K T Hul NT H u n N T M a yo KT Hulyo KT H u n y o K T KT: Kasalukuyang Taón TB: Taón ng Badyet (Kasalukuyang Taón + 1 taón) NT: Nakaraang Taón (Kasalukuyang Taón - 1 taón) Paghahanda Pagsasabatas Pagpapatupad Pananagutan 60 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
1.1 | Disyembre ng NT1.4 | Abril ng KT3.1 | Agosto ng NT3.4 | Enero ng KT3.7 | Hulyo ng KT4.4 | Sa loob ng susunod na taón1.7 | Hunyo ng KT1.8 | Hulyo ng KT2.3 | Disyembre ng KT1.9 | Hulyo/Agosto ng KT1.5 | Abril-Mayo ng KT3.2 | Oktubre ng NT3.5 | Enero ng KT3.6 | Enero ng KT1.6 | Mayo-Hunyo ng KT3.3 | Disyembre ng NT4.1 | Kada ikatlong buwan ng KT (wala sa grap)4.2 | Kada buwan ng KT (Wala sa grap)4.3 | Agosto-Setyembre1.3 | Pebrero ng KT1.2 | Enero-Pebrero ng KT2.2 | Agosto-Nobyembre ng KT2.1 | Agosto-Nobyembre ng KTPag-isyung Budget CallProgram ConvergenceMaagang gawain sa prokyurmentPaggawad ng mga kontrataPamamahagi ng mga NCA sa ikalawang semestrePagsasagawang awditKonsolidasyon, balidasyon, at kumpirmasyonPag-aproba ng Panukalang Pambansang Badyet ng Gabinete para sa TBPagpapatibay ng General Appropriations Act (GAA)Pagsusumite ng Panukalang Pambansang Badyet sa KongresoPagsusumite ng mga panukalang badyet sa Tier II para sa TBPagsusumite ng Monthly Disbursement ProgramPagsusumite ng BEDs na naiakma na batay sa GAAPamamahagi ng mga Notice of Cash Allocation (NCA) para sa unang semestrePagsasagawa ng mga pagdinig sa badyet at pagribyu ng Tier II para sa TBPagsusumite ng Budget Execution Documents (BEDs) batay sa National Expenditure Program (NEP)Pagsusumite ng quarterly na Budget and Financial Accountability ReportsPagpaskil ng mga Disbursement Assessment ReportPublikasyon ng Mid-Year Report para sa KT at Year-End Report para sa NTPakikilahok ng Mamamayan/Mga Konsultasyon sa Rrgional Development CouncilRatipikasyon ng Kamara at Senado ng General Appropriations BillDeliberasyon ng Badyet sa Mababang Kapulungan at SenadoPagsasagawa ng mga pagdinig sa badyet at pagribyu ng Tier I para sa TB 1 Paghahanda 2 Pagsasabatas 3 Pagpapatupad 4 Accountability Pinagmulan ng Datos: Joint Circular No. 2017-1 na inilabas noong 30 Hunyo 2017 ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala, Kagawaran ng Pananalapi, at ng Pambansang Pangasiwaan sa Kabuhayan at Pagpapaunlad KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 61
MGA BATAYANG KAALAMAN SA PAGBABADYET Glosaryo 1. | Allotment Ang bahagi ng mga laang-gugulin na nagsisilbing limitasyon ng isang entidad ng pamahalaan at batayan para sa paggawa/pagkakaroon ng mga obligasyon, alinsunod sa layunin, mga kahingian sa dokumentasyon, at sa loob ng nakatakdang panahon na nakasaad sa alinman sa sumusunod na dokumento ng awtorisasyon sa badyet na inisyu ng DBM: 1. General Appropriations Act bílang Allotment Order (GAAAO), para sa tiyak na mga guguling aytem na itinuturing nang naipamahagi sa oras ng pagkabisà ng GAA, hal., "Para sa Komprehensibong Paglabas"; 2. General Allotment na ibinibigay sa lahat ng pambansang ahensiya ng pámahalaán, sa pangkalahatan, upang magkaroon ng mga bayarin, hal. Retirement and Life Insurance Premium (RLIP), maliban sa RLIP para sa mga kagawaran/ahensiya na maaring ibawas sa Special Accounts in the General Funds (SAGFs) at ang mga sakop ng espesyal na kaayusan; at 3. Special Allotment Release Order (SARO) na ibinibigay sa mga kinikilalang ahensiya upang magkaroon ng bayarin na hindi lalagpas sa nabigay na halaga sa tinukoy na panahon para sa nakasaad na layunin. Saklaw nito ang mga gugulin na ang paglabas ay napapasailalim sa pagtalima sa tiyak na batas o regulasyon, o na nangangailangan ng hiwalay na aprobasyon o clearance ng karampatang awtoridad. 3. | Laang-Gugulin Isang awtorisasyon alinsunod sa batas o iba pang lehislatibong pagpapatibay, kung kaya, kinakailangan ng aksyon mulasa Kongreso, na naggagabay sa paggasta ng mga publikong pondo para sa mga tiyak na layunin, hanggang sa tiyak lámang na halaga sa ilalim ng mga tiyak na batayan. 4. | Badyet Ang badyet ang kabuoang plano ng pámahalaán sa isang taón. Ito ay talahanayan/talatakdaan ng mga gugulin, na ibinatay sa konseptong bayarin o salapi at ang kaukulang pinanggagalingan ng pagpopondo, alinman mula sa kíta, pangungutang, o cash drawdown. Sa hulí, ito ay kasangkapan upang magawa at makamtan ng pámahalaán ang development agenda nito. 5. | Budget Deficit Isang sitwasyon na ang gugulin ng pámahalaán ay mas malaki sa kíta nito. 6. | Cash Budgeting System Taunang mga laang-gugulin na naglilimita sa pagkuha ng mga obligasyon at pagbabayad para sa mga kalakal na naihatid at mga serbisyong naibigay, nasuri at natanggap sa loob lámang ng kasalukuyang piskal na taón. Ang mga bayarin para sa mga obligasyon ay maaaring bayáran hanggang sa dulo ng Dagdag na Panahon ng Pagbabayad, ayon sa pahintulot ng GAA. 8. | Pagbabayad Isang ng mga utang na isinagawa sa kasalukuyan o nakaraang mga taón, na may kinalaman sa salapi o di- salaping mga transaksiyon at sakop ng disbursement authorities. 9. | Expenditure Program Ang ceiling o hanggahan sa mga bayarin na maaari lámang gastusin ng pámahalaán sa isang itinakdang taón. Ang nasabing ceiling ay sinusuportahan ng mga tináyang pinagkukunan ng salapi. 10. | Patakarang Pampananalapi Ang bahagi ng patakaran ng pámahalaán na may kinalaman sa paglikom ng yaman sa pamamagitan ng pagbubuwis at pangungutang at pagpapasiya tungkol sa antas at pamamaraan ng paggugol. 11. | Gross Domestic Product (GDP) Ang sum ng kabuoang halaga na idinagdag sa lahat ng mga resident producer unit dagdag ang bahagi (maaaring ang kabuoan) ng mga buwis sa mga produkto, na babawasan ng subsidyo sa mga produkto, na hindi kasama sa paghahalaga ng output. Ang GDP ay tumutukoy lamang sa kabuoang halaga ng mga produkto at serbisyong ginawa sa isang bansa sa isang partikular na nakatakdang panahon, tulad ng isang kwarter o isang taón. Ang GDP antas ng paglago na nababagay para sa mga presyo ay maaaring gamitin bilang sukatan ng pagsulong ng ekonomiya o pag-unlad ng isang bansa. 2. | Allotment Class Pag-uuri ng mga gugulin sa ilalim ng sumusunod na kategorya: 1. Serbisyong Pangkawani (SP) 2. Pangangasiwa at Ibang Gastos sa Operasyon (MOOE) 7. | Serbisyo sa Utang Ang kabuoan ng debt amortization at interest payments, kasáma ang mga commitment fee at ibá pang singílin, sa mga panlabas at panloob na utang. 12. | Inflation Ang inflation ay tumutukoy sa antas ng pagbabago sa karaniwang presyo ng mga bilihin at serbisyo na kadalasang binibili ng mga mamimili. 3. Gastusing Pampinansiya (FinEx) 4. Capital Outlays (CO) Pinagmulan ng Datos: 2022 Budget of Expenditures and Sources of Financing; Bangko Sentral ng Pilipinas 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 62
Mga Off-Budget Account Ang ilang ahensiya ay pinamamahalaan ng mga partikular na batas na pinapayagan silang lumikom ng kíta mula sa kanilang mga operasyon at gamitin ito para sa mga partikular na gugulin. Sa kabila ng hindi pagiging bahagi ng taunang programa sa paggasta na isinusumite sa Kongreso, ang mga ito ay bahagi pa rin ng General Appropriations Act at sisiyasatin ng Komisyon sa Awdit (Commission on Audit). Kabuoang Off -Budget Account, PT 2022 Para sa 2022, ang kíta mula sa mga off-budget account ng mga ahensiya ng pámahalaán ay inaasahang aabot sa PhP100.5 bilyon. Kabílang ang mga koleksiyon noong mga nakaraang taon, ito ay popondohan o magdadagdag sa mga pondo para sa mga partikular na gugulin na awtorisado ng batas na nagkakahalaga ng PhP107.4 bilyon. Mga Pangunahing Off -Budget Account PhP100.5 B PhP100.5 B Koleksiyon PhP107.4 B Gugulin n o y s a k u d E g n n a r a w a g a K n a g n u r a t a K g n n a r a w a g a K y c n e g A s w e N e n p p i i l i h P Mga Pampámahalaáng Unibersidad at Kolehiyo Koleksiyon: PhP26.4 B Gugulin: PhP27.1 B Para sa pagbabayad ng mga awtorisadong benepisyo sa mga guro, pamumuhunang kapital, at ilang gugulin sa operasyon, bukod sa iba pa Ang Hudikatura Koleksiyon: PhP8.4 B Gugulin: PhP17.9 B Para sa mga allowance ng mga hukom, at mga gugulin para sa scholarship at pagsasanay, bukod sa iba pa Kagawaran ng Kalusugan Koleksiyon: PhP23.2 B Gugulin: PhP22.8 B Para sa pagbili ng gamot at mga kagamitáng pangmedisina, gugulin sa operasyon, at ilang mga kagamitang medikal, bukod sa iba pa o e p m E t a a w a g g a P g n n a r a w a g a K l a g m g n n a r a w a g a K n a g n a s n a L t a n a y a B g n a w a g a P i Kagawaran ng Paggawa at Empleo Koleksiyon: PhP3.6 B Gugulin: PhP3.5 B Para sa mga appeal bond, monetary judgment award, at mga proyektong sosyo- ekonomiko, bukod sa iba pa Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan Koleksiyon: PhP1.8 B Expenditures: PhP0.2 B Para sa mga proyektong impraestruktura/pagbabayad ng mga progress billing, at mga buwis na ibinawas sa mga nagpapautang, bukod sa iba pa Kagawaran ng Pananalapi Koleksiyon: PhP1.6 B Gugulin: PhP1.4 B Para sa muling pagpapautang sa mga lokal na yunit ng pámahalaán at ilang mga gugulin sa operasyon, bukod sa iba KAGAWARAN NG BADYET AT PA M A M AH A L A 63
COVID-19 Transparency Nook Sa paglabas ng iba't-ibang variants ng Coronavirus, patuloy na pinalalakas ng pámahalaán ang mga kapasidad nito sa paglaban sa mga epekto ng pandemya sa pamamagitan ng pagpapahusay ng programa ng pagbabakuna, at pagpapalakas ng mga social safety net. Pagpisan sa Tugon at Katatagan sa Pandemya Mga Programang Pangkalusugan/Proyekto sa Pagtugon sa COVID-19 Pambili ng mga Booster Shot pang COVID-19 Mga Benepisyo para sa mga COVID-19 Workers COVID-19 Laboratory Network Commodities COVID-19 Human Resources for Health Emergency Hiring Kompensasyón para sa mga COVID-19 Workers Mga Proyektong Foreign-assisted: PhP48.2 B1/ PhP7.9 B PhP7.9 B PhP4.3 B PhP1.1 B Mga Regular na Programang Pangkalusugan National Health Insurance Program (PhilHealth) Pangangasiwa sa mga DOH na Ospital at Pasilidad Pangkalusugan sa Metro Manila at iba pang Rehiyon Programa sa Pagpapahusay ng Pasilidad Pangkalusugan Tulong Medikal sa mga Maralitang Pasyente Sistemang Sumusuporta sa Pambansang Manggagawa sa Kalusugan PhP80.0 B PhP53.6 B PhP23.1 B PhP21.4 B PhP17.0 B Philippines COVID-19 Emergency Response Project 2 PhP1.0 B Health System Enhancement to Address and Limit COVID-19 PhP65 M Saliksik at Pagpapaunlad (R&D): Virology Science and Technology Institute of the Philippines Philippine Genomic Information and Resource Hub PhP983 M PhP200 M ) H O D ( n a g u s u a K g n n a r a w a g a K l 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN H O D 64
n a n u p i l n a P d a n u a p a p g a P t a n a g n l i l a g a K g n n a r a w a g a K a y i r t s u d n I t a n a a k a a K g n n a r a w a g a K l l a r u t l u k i r g A g n n a r a w a g a K n o y s a k u d E g n n a r a w a g a K Pagpapagaan sa mga Epekto ng COVID-19 Pangangalagang Panlipunan Kabuhayan Pantawid Pamilyang Pilipino Program PhP107.7 B Livelihood and Emergency Employment Program PhP28.0 B Protective Services para sa mga Indibidwal at Pamilyang nasa Hiráp na Sitwasyon Pensiyon para sa mga Maralitang Senior Citizen Sustainable Livelihood Program PhP39.9 B PhP25.0 B PhP4.8 B Programa sa Pangangalagang Panlipunan para sa mga Manggagawang Filipino na nása Ibayong Dagat Training for Work Scholarship Program PhP11.6 B PhP3.6 B Micro, Small, and Medium Enterprises Development Program PhP3.5 B Nutrisyon at Seguridad sa Pagkain Edukasyon Serbisyong Patubig Programa sa Seguro sa Pananim PhP32.8 B2/ PhP4.5 B Universal Access to Quality Tertiary Education PhP47.7 B Supplementary Feeding Program PhP4.2 B Tulong at Subsidyo mula sa Pámahalaán PhP30.4 B3/ School-based Feeding Program Serbisyong Tulong sa Utang PhP3.3 B PhP2.5 B Flexible Learning Options DepEd Computerization Program PhP15.2 B4/ PhP11.8 B 1/ Nakalagak sa ilalim ng Kagawaran ng Kalusugan (PhP2.8 B) at sa Di-Nakaprogramang Laang-gugulin (PhP45.4 B) 2/ Kabílang ang mga alokasyon para sa pambansa at pangkomunidad na sistemang patubig na pinangangasiwaan ng Pambansang Pangasiwaan sa Patubig (PhP31.5 B) at maliliit na proyektong patubig ng Kagawaran ng Agrikultura (PhP1.1 B) 3/Kabílang ang Tulong at Subsidyo mula sa Pámahalaán ng Kagawaran ng Edukasyon (PhP28.4 B), mga Student Financial Assistance Program ng Komisyon sa Higit na Mataas na Edukasyon (PhP1.8 B), at Private Education Student Financial Assistance Program ng Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan (PhP200 M) 4/ Kabílang ang mga alokasyon para sa mga self-learning module (PhP14.6 B) at Alternative Learning System (PhP559 M) KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 65
Tanungin ang Inyong Pámahalaán Tanungin ang Inyong Pámahalaán Karapatan ninyong makilahok at malaman kung saan napupunta ang inyong mga buwis. Makilahok sa pamamagitan ng pagtawag o pag e-mail para sa karagdagang kaalaman! Mga Piling Tanggapan ng Ugnayang Publiko sa Sangay Tagapagpaganap Tanggapan ng Pangulo Pampanguluhang Sentro ng mga Hinaing 8249-8310 loc. 8175 Kagawaran ng Paggawa at Empleo Serbisyong Pang-Impormasyon at Publikasyon 8527-3000 loc. 624, 625; 8527-3446 F Tanggapan ng Pangalawang Pangulo Dibisyon ng Tulong sa Publiko 8370-1716 to 19 loc. 112, 113 winnie.dayego@ovp.gov.ph Kagawaran ng Agrikultura Tanggapan ng Ugnayang Publiko at mga Hinaing 8928-8741 to 64 loc. 2136 Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan Serbisyo ng mga Stakeholders Relations 5304-3202; 5304-3280 santiago.andro@dpwh.gov.ph Kagawaran ng Agham at Teknolohiya Desk ng Ugnayang Publiko at mga Karaingan 8838-9080 Kagawaran ng Edukasyon DepEd Lunduyan ng Kilusan 8636-1663; 8633-1942 action@deped.gov.ph Kagawaran ng Kapaligiran at Likás Na Yaman Serbisyong Estratehikong Pangkomunikasyon at Hakbangin 8249-3367 loc. 1054, 1055 8426-0279; 8426-3850 Kagawaran ng Turismo Serbisyong Frontline ng Impormasyon sa Turismo 8459-5200 to 30 loc. 101, 102; 8551-2554 (Airport) mmramos@tourism.gov.ph Kagawaran ng Kalakalan at Industriya DTI Direct/Customer Contact Center 1-DTI (1-384); (0917) 834-3330 ASK@dti.gov.ph Kagawaran ng Ugnayang Panlabas Tanggapan ng Pangalawang Kalihim sa mga Migranteng Manggagawa 8834-4996; 8834-4449; 8832-1672 oumwa@dfa.gov.ph Kagawaran ng Transportasyon Ugnayang Pangkomunikasyon at Pampasahero 8790-8300; 8790-8400 loc. 305, 362, 723 comms@dotr.gov.ph Kagawaran ng Kalusugan Malasakit Program Offi ce 8651-7800 loc. 1807, 1806 aadelmundo@doh.gov.ph Komisyon sa Serbisyo Sibil Tanggapan ng Ugnayang Publiko at Impormasyon 8931-7993; 8932-0381; 8932-0179 F paio@csc.gov.ph Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal Serbisyong Publiko at Komunikasyon 8876-3454 loc.5701; 8925-0349 Komisyon sa Awdit Tanggapan ng Publikong Impormasyon 8952-5700 loc. 1007, 1023; 8951-0934; 8951-6955 jbbeltran@coa.gov.ph; press@coa.gov.ph Kagawaran ng Katarungan DOJ Action Center (DOJAC) 8526-3365; 8521-2930 dojac@doj.gov.ph Komisyon sa Karapatang Pantao Dibisyon ng Tulong at Aksiyon 8294-8704 Para sa karagdagang impormasyon, balita, at update sa pagtugon ng pámahalaán sa COVID-19, bisitahin ang opisyal na COVID-19 Dashboard sa 66 2022 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Kagawaran ng Badyet at Pamamahala Publikasyon ng 2022 Pinagtibay na Badyet ng Bayan Survey Feedback Form Petsa: Pangalan (Opsiyonal): Organisasyon (Kasáma ang posisyon): Mga Detalye ng Kontak: Sektor (Paki-check): NGA CSO LGU Academe SUC Iba pa (Tukuyin): Panuto: Impormatibo ba ang publikasyon? Ang sumusunod na seksiyon ay napapanahon at impormatibo: Paki-rate ang inyong karanasan sa pagbabasa ng publikasyong ito gamit ang rating scale sa ibaba. Ang inyong matapat na puna ay makatutulong sa amin upang mapahusay ang paraan ng paghaharap ng Pambansang Badyet sa mga susunod na isyu. Ang 2022 Pinagtibay na Pambansang Badyet Mga Priyoridad sa Paggugol Pagpipinansiya sa Pambansang Badyet Mga Batayang Kaalaman sa Pagbabadyet 1 1 1 1 2 2 2 2 3 3 3 3 Lubos na Hindi Sumasang-ayon Madali bang maintindihan ang publikasyon? Hindi Sumasang-ayon Ang nilalaman ay lohiko at organisado. 1 2 3 Nag-aalinlangan Ang wika ay madaling maintindihan. 1 2 3 Sumasang-ayon Lubos na Sumasang-ayon Ang mga grap, talahanayan (tables), at ilustrasyon ay nakatulong upang mas maunawaang mabuti ang teksto. 1 2 3 4 4 4 4 4 4 4 Media 5 5 5 5 5 5 5
Madali bang basahin ang publikasyon? Ang mga font (typeface, súkat), grap, at tsart na ginamit ay malinaw at madaling basahin. 1 2 3 4 5 Ang kombinasyon ng mga kulay ay kaakit-akit. 1 2 3 4 5 Ang layout ng publikasyon ay kaaya-aya sa paningin. 1 2 3 4 5 Iba pang Komentaryo at Mungkahi: Halimbawa, aling bahagi ng publikasyon ang nakikita mong pinakamakabuluhan/hindi makabuluhan? O paano mo balak gamitin ang publikasyon? Matapos sagután ang form na ito, maaari itong isumite sa pamamagitan ng: Koreo: Naka-addréss sa Budget Information and Training Service, Department of Budget and Management, General Solano St., San Miguel, Manila 1005 Email: I-scan o kuhanan ng malinaw na retrato at ipadala sa Maaari niyo ring sagutan ang survey na ito digitally sa bit.ly/2022PEBsurvey pag-scan nitong QR code: Salamat!
Inilathala ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (DBM) Mayo 2022 | Pilipinas Upang matiyak na higit na marami ang makababasa sa publikasyong ito, hinihikayat ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala ang pagsipi, pagkopya, paglilimbag, at/o pagpapakalat nito o mga bahagi nito para lamang sa personal at di-komersiyal na gámit nang may kaukulang pagkilála sa Kagawaran at sa iba pa nitong pinagkuhanan ng datos/impormasyon. Ang Kagawaran ay hindi mananagot sa anumang mga isyung magmumula sa paggawa nito. Pangkat ng Produksiyon Serbisyong Impormasyon sa Badyet at Pagsasanay Sangay ng Salin - Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) Pinagkuhanan ng Datos Kawanihan ng Badyet at Pamamahala A-F Kawanihang Teknikal ng Badyet Kawanihan sa Pagpaplano sa Pananalapi at Reporma Kawanihan ng Pámahalaáng Lokal at Regional Coordination Kawanihan sa Pagpapahusay ng Sistema at Produktibidad Iba pang mga opisina ng DBM Pangkalahatang Pag-eedit Vivien V. Labastilla John E. Lansangan Jesselynn G. de la Cruz Tagapayo Pangalawang Kalihim Rolando U. Toledo
General Solano St., San Miguel, Manila (02) 8657-3300 Bisitahin: