Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 SIPAT-TALAKAY SA MGA EDITORYAL KARTUN NG MGA PAHAYAGANG PANSEKUNDARYA SA CATANDUANES GAMIT ANG PICTURE THEORY OF MEANING NI LUDWIG WITTGENSTEIN: BATAYAN SA PAGBUO NG MGA KAGAMITANG PANTURO SA FILIPINO Jovert R. Balunsay Pampamahalaang Unibersidad ng Catanduanes, Kolehiyo ng Humanidades at Agham Panlipunan/Sentro ng Wika at Kultura, Virac, Catanduanes E-mail: Received: 02 November 2022 Accepted for publication: 15 December 2022 Abstrak Binigyang-pansin sa pag-aaral na ito ang pagsusuri sa 32 kartun ng mga pahayagang pangkampus ng mga paaralang sekundarya ng Sangay ng Catanduanes gamit ang Picture Theory of Meaning ni Ludwig Wittgenstein. Matapos humingi ng pahintulot at kopya ng mga pahayagang pangkampus sa Pansangay na Superbisor sa Filipino, isinagawa ng mananaliksik ang mabusising pagsusuri ng mga kartun. Ang 32 kartun ay buhat sa mga pahayagang pangkampus na lumahok sa pangkatang patimpalak noong 2019 Division Schools Press Conference. Natuklasan sa pananaliksik na ito na mulat na ang mga kartunist sa mga isyung panlipunan at pampolitika dahil sa mga nasuring paksang may kaugnayan sa mga isyung pampaaralan, panlalawigan, panrehiyon, pambansa, at pandaigdig kagaya ng No Homework Policy, social media, pagpapanatili ng kalinisan at marami pang iba. Marami ding simbolismo ang ginamit ng mga kartunist kagaya ng salakot, lapis, aklat, puno, kuwaderno, aso, baboy, at iba pa. Bunsod ng mga natuklasang ito, ang mananaliksik ay bumuo ng dalawang mungkahing kagamitang panturo. Ang isa ay aklat na pinamagatang Debuho, isang sangguniang babasahin sa pagguhit ng kartun at ang isa ay isang academic vlog na naglalaman ng lektura ng mananaliksik hinggil sa wastong pagguhit ng editoryal kartun. Ang mga ito ay iminumungkahing ipinagagamit sa mga mag-aaral na kumukuha ng asignaturang Pamamahayag. Iminumungkahi ring ito ay ipagamit sa mga mag-aaral sa iba pang mga paaralan. Mga Susing Salita: editoryal kartun, pamamahayag, picture theory of meaning, pahayagang pangkampus, simbolismo 27 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 1
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 Introduksiyon Malaking suliranin ang idinulot ng pandemya sa sektor ng edukasyon. Maraming mga gawain ang nabinbin at may mga hindi naisakatuparan. Isa na rito ang taunang paligsahan sa larangan ng pamahayagang pangkampus. Bunga nito, ng malaking sa pagkatuto ng mga puwang sa manunulat kakulangan ng kaalaman at kagyat na pagkabalam ng kanilang nakaugaliang pagsusulat. nagkakaroon na nagbubunsod lamang, nagsisilbing Sa simula pa ang buhay ng gabay pamamahayag. Dahil sa mga balita sa diyaryo, radyo ay nalalaman ng madla ang mahahalagang pangyayari sa kapaligiran. Tinalakay nina Burns at Matthews (2018) na ang papel ng pamamahayag sa lipunan ay patuloy na nagbabago kaalinsabay ng panahon. Kung kaya sinabi nilang sa nakalipas na 200 taon, ang mga isa sa mga pahayagan ay naging pangunahing midyum na ginagamit ng lipunan upang maglahad ng mga Naging pangyayari pangkaraniwan palagiang babasahing pangkomunikasyon ang ito ay naging mga pahayagan at mahalagang sangkap sa landscape ng pambansang talastasan. Ngunit, dahil sa labis na kapangyahirang dala ng impormasyon ay social media, ang sa tao telebisyon, at dito. at naging bukas sa madla sa buong ang daigdig. komunikasyong pangmadla ay mas naging bukas at ang pamamahayag ay naging mas malaya. Dahil dito, Nagkaroon ng Batas Republika bilang 7079 na lalong kilala sa tawag na Campus Journalism Act ng 1991. Isinasaad ng naturang batas ang sa mga pagtatalaga o pag-aatas paaralan, pribado man o pampubliko, sa antas-elementarya, sekundarya, tersarya, at graduwado, na magkaroon ng pahayagang bilang hulmahan ng kaalaman ng mga batang manunulat sa kani-kanilang paaralan. Sa ganitong paraan, sa murang isipan pa lamang ng mga batang manunulat ay naipamumulat na sa kanila ang pagiging patas at makatarungan dahil iyon ay ilan lamang sa mga katangiang dapat taglayin ng isang mamamahayag. Bukod sa pribilehiyong ito, ayon kay Brandshaw upang mapagtagumpayan ang hamon ng modernong isang daigdig, ang mamamahayag ay may mga kinakailangang kasanayang matutunan. Kabilang sa mga ito ang kasanayang kilalanin at imbestigahan kung alin sa mga balita sa onlayn na moda ang huwad at kung alin ang totoo, ang matutong mag-blog na parang propesyonal, at matutong anumang at magpalabas pangkampus (2013). 28 2
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 kilatisin ang mga istorya at tukuyin ang pinagmulan ng mga ito. Kaugnay nito, isa ang editoryal kartun sa mga na matutuhan ng isang mamamahayag. Bagamat ito sa pagsusulat ng artikulo, ang pagguhit ng editoryal kartun ay nagpapamalas din ng opinyon at katotohanan hinggil sa mga isyung nagaganap sa kapaligiran. Ayon kay Matienzo (2007), ang kartun ay isang larawang guhit na inilalathala sa pahina ng editoryal na tinatawag na editoryal kartun o karikatura at sa libangan pahinang ay ito bilang komiks o inilalathala serye ng mga kuwentong nasa larawang guhit. Ito ang nagsisilbing sa mga opinyon ng kaniyang nagbabagang kapaligiran. Mahalaga ang mga opinyong yaon sapagkat dahil doon ay mauunawaan ng mga mambabasa ang mga kuwento sa likod ng mga balita o implikasyon ng mga kaya'y ang nagaganap na araw-araw sa tao. Ang pamumuhay ng mga kakulangan ng kahusayan ng kartunist ay maaaring magdulot ng kakulangan interpretasyon ng mga din ng mambabasa sa mga sosyo-politikal na pangyayari sa bansa. kasanayang dapat iba naman kartunist sa isyu meaning sa malalimang pag-aanalisa ng mga editoryal kartun. Sinasaad ng picture theory of meaning na ang mga pahayag ay mas makabuluhan kung o ay nabibigyang-katuturan sila naisasalarawan sa pagmalas o pagsilay ng buong daigdig. Ipinaliwanag ni Wittgenstein (sa aklat ni Stripling, 1978) na may di matatawarang puwang sa pagitan ng anumang ipinahahayag gamit ang wika at ng mga pahayag na ginagamitan ng mga di berbal na kaparaanan. Nangangahulugan itong may mga isyung maaaring ielaboreyt o ipaliwanag gamit ang payak na pahayag subalit mas magiging makabuluhan ito kung may kalakip pang biswal na paraan kagaya ng mga larawan, karikatura, o kartun. Sa ganang pahayagan sa kabuoan at pahayagang pangkampus sa tiyak na aspekto, higit na maipauunawa sa masang mambabasa ang saysay, lalim, o lawak ng isang teksto o isyung panlipunan gamit ang mga karikatura at kartun na inilalagay sa pahinang opinyon. Sa larangan ng pilosopiya, ang paggamit ng larawan na inihahalo sa teksto ay isang paraan upang makaroon ng kompletong elemento at mas ganap na pagpapaunawa at pagtingin ng buong isyu. Malaki ang kaugnayan ng teorya ni Ludwig Wittgenstein, isang pilosopong Aleman na tinawag niyang picture theory of language o picture theory of Sa gayon, layunin ng pananaliksik na ito ang masuri ang mga editoryal kartun ng mga paaralang sekundarya ng Catanduanes na nagbunsod sa 29 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 3
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 mananaliksik upang magmungkahi ng mga pamamaraan upang mapaunlad ang kakayahan at kasanayan ng mga kartunist sa pagbuo ng kani-kanilang kartun. Layunin ng Pag-aaral Layunin ng papel na ito ang masuri ang 32 editoryal kartun ng mga pahayagang pangkampus sa antas sekundarya ng Sangay ng Catanduanes. Espesipikong sinuri ng mananaliksik ang mga paksa at mga simbolismong nakapaloob sa bawat kartun nang ginagabayan ng Picture Theory of Meaning ni Ludwig Wittgenstein. Tinukoy ng mananaliksik panlipunan, isyung ang mga pang-edukasyong at pampolitika, nakapaloob sa mga kartun, ang mga lingguwistikong salik na kinakatawan ng mga simbolo o sagisag. Ang pagsusuring ito ang nagbunsod sa upang mananaliksik makapagmungkahi dalawang kagamitang panturo sa pagsasanay ng mga kartunist sa Catanduanes at maging sa mga paaralan sa labas ng lalawigan. Ang mga kagamitang panturong ito ay isang aklat na may pamagat isang na Debuho akademikong vlog hinggil sa pagguhit ng kartun. Ang aklat ay nasa proseso ng pagpaparehistro ng karapatang-ari samantalang ang akademikong vlog ay nakapaskil sa YouTube Channel ng mananaliksik. ng at Nakaangkla ang pag-aaral na ito sa sumusunod na paradigma: Metodolohiya Ang pananaliksik na isang deskriptib-kuwaliteytib na pag-aaral. Deskriptib ito sapagkat nilalayon ng ito ay pananaliksik na ito ang malalimang pagsusuri at paglalarawan sa mga paksa at simbolismong nakapaloob sa 30 4
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 mga editoryal kartun ng mga paaralang sekundarya, sangay ng Catanduanes. Kuwaliteytib naman sapagkat nakatuon ang pananaliksik sa pagsipat sa mga kartun gamit ang pagtanaw ng mananaliksik bilang isang manunuri sa pamahayagang larangan ng pangkampus. mananaliksik-manunuri ang metodong pagsusuring pangnilalaman o content analysis upang detalyado at mabusising sipatin ang paksa mga simbolismong nakalaboob sa 32 editoryal kartun ng mga pahayagang pangkampus sa antas sekundarya ng Catanduanes. ito ng Kinasangkapan sa Dibisyon itong ganang pagkakartun, kaisipang ng mga paglalagom inilalahad sa pamamagitan ng mga karikatura ay maipahayag ng gumuhit ang kaniyang opinyon hinggil sa napapanahong paksa. Sa lente ng Picture Theory of Meaning, ipinahahayag na ang mga larawang ito kagaya ng kartun, bagamat wala o limitadong pananalita ginagamit, lamang nakapagpapahayag ito ng mga paksang nakapagpapabatid sa mga mambabasa. ng mga inisa-isa gayon, Sa mananaliksik ang mga paksang nakapaloob sa sinuring 32 editoryal pahayagang mga kartun pangkampus, antas sekundarya sa Sangay ng Catanduanes. isa rin sa nang gayon ang sa Presentasyon at Interpretasyon ng mga Datos Limitado pa lamang ang mga pag-aaral hinggil sa pamahayagang pangkampus. May mangilan-ngilang sumuri sa mga genreng pampahaayagan upang mas maipaunawa sa mga mambabasa ang nilalaman ng mga artikulo. Tinalakay sa pag-aaral ni Villanueva at Corpin (2021) hinggil sa paggamit ng pag-uulo ng sa balita paglalagom. Isa sa mga pinunto nila ay paglinang sa kawilihang idudulot ng pag-uugnay sa dalawang kasanayan na paglalagom ng teksto at pag-uulo ng balita upang higit na malinang ang kahusayan ng mga mag-aaral sa dalawang nabanggit na kasanayan. Sa bilang kasangkapan Mga paksang nakapaloob sa mga editorial kartun Ang mga ay editoryal matatagpuan sa pahinang opinyon ng pangkampus. mga Tinatawag din itong wordless editorial sapagkat ang opinyon ng tagaguhit ay inilalahad niya sa pamamagitan ng mga simbolo at karikatura samantala ang opinyon ng manunulat ng editoryal ay inihahayag sa pamamagitan ng mga salita, pangungusap, at talata. Ang kaibahan nito sa editoryal ay ang pinagmumulan ng opinyon. Ang editoryal o pangulong tudling kasi ay kartun pahayagang 31 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 5
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 pangkalahatang ng buong pahayagan samantalang ang lamang ng kartun ay pananaw ng ito kartunist. paninindigan Sa bahaging pananaliksik, sinipat ng isa-isang mananaliksik ang 32 kartun at sinuri ang paksang nakapaloob sa bawat isa. Ipinakikita ng unang kartun 1 ang isang mag-aaral at ang kaniyang guro. Ang babae sa larawan ay kumakatawan sa guro at ang isa naman ay ang mga Pilipinong mag-aaral. Sa kaliwang larawan mababasa ang bahagi ng salitang saan isinasama ng guro ang mag-aaral. ngunit makikita ring binasag niya ang kaalaman nito dahil sa pagbabawal na aralin. magkaroon Masasalamin sa kartung ito na ang kartunist ay hindi rin pumapabor sa No sapagkat Policy Homework malilimitahan nito ang pagkatuto ng mga bata. kinabukasan kung ng takdang Pinapaksa ng ikalawang kartun ang hinggil sa paninidigan ng Kagawaran ng Edukasyon sa paggamit ng social media. Ang pinakamalaking elemento sa larawan ay ang babaeng may leybel na DepEd at walang iba kung hindi si Sec. Leonor Magtolis Briones na inilalarawan ng kulot na buhok at balabal na masasabing bahagi ng kaniyang palagiang suot kapag siya ay humaharap sa mga press. Hawak ni isang hawla na Gng. Briones ang naglalaman ng apat na pangunahing reaksiyon sa Facebook. Ang ikatlong kartun ay may kaparehong paksa sa kartun bilang 1. Tungkol din ito sa programang No Homework Policy ng Kagawaran ng Edukasyon. Ang ikinaiba nito ay ang paraan ng pagkakalahad ng kartunist sapagkat iisang tauhan ang ginamit sa kartun. Malinaw na pumapaksa ang kartun sa patakaran ng Edukasyon na No Homework Policy lalo na tuwing Biyernes upang magkaroon din ng panahon ang mga anak at magulang na mag-bonding tuwing Sabado at Linggo. Malinaw kartun na ding sa sumasalungat sapagkat kagustuhan ng DepEd ng Kagawaran ipinakikita ng ang kartunist 32 6
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 makikita sa kaliwang kamay ng mag- aaral ang isang maliit na patalim na bumutas sa lobo na may nakatitik na No Homework Policy. Ang paksa ng ikaapat na kartun ay tungkol sa isa sa mga gawain ng pagdiriwang ng Buwan ng Wikang Pambansa - ang Pista sa Nayon. Taon- taon, tuwing buwan ng Agosto ay ipinagdiriwang ang Buwan ng wikang Pambasa upang gunitain, payabungin, at lalo pang ipamalas ang pagmamahal at pagpapahalaga sa Wikang Filipino pati na sa mga wikang katutubo ng bansa. Kagaya ng una at ikatlong kartun, ang ikalimang kartun ay tungkol din sa No Homework Policy ng Kagawaran ng Edukasyon. Tatlong mahahalagang ang ipinakikita sa kartun - ang batang mag- aaral, ang kaniyang mga gamit, at ang kamay na may nakasulat na No elemento Homework Policy. Sa kartung ito, malinaw na ipinahihiwatig na ang kartunist ay humahadlang o hindi sumasang-ayon sa patakaran ng Kagawaran ng Edukasyon na huwag magbigay ng takdang-aralin tuwing Biyernes para sagutan ng mga bata tuwing Sabado't Linggo. Ang ikaanim na larawan ay isa ring mainit na paksang tinalakay sa halos lahat ng social networking sites. Nasasangkot dito hindi lamang ang mga babae't lalaki kundi maging ang mga kasapi ng komunidad ng LGBT o ang lesbians, gays, transgenders. Nakasentro ang kartun sa paghingi ng karapatan ng nasabing grupo para bisexuals, at 33 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 7
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 magkaroon ng sarili nilang espasyo partikular ng mga palikuran. Ang ikapitong larawan ay hinggil sa pagpapanatili ng kalinisan. Sa larawan bilang 7 makikita na pinapaksa nito ang tungkol sa sakit na dulot ng lamok itong kagaya ng dengue. Patuloy lumalaganap sa kabila ng kaliwa't kanang clean up drive sa mga baranggay at paaralan. Ang kartun bilang 8 ay tungkol sa pagtulong ng Kagawaran ng Edukasyon sa mga mag-aaral na maabot ang kanilang mga pangarap sa buhay isang magandang kinabukasan. Makikita sa kartun na pilit na pinapasan ng at makamit ang Kagawaran ng Edukasyon ang tulay upang hindi ito bumagsak sa ilog kung saan nakatitik ang "Problema sa Edukasyon". Ang ika-9 na larawan ay tungkol sa walang habas na pagtanggal ng mga asignaturang Filipino at Panitikan sa mga unibersidad at kolehiyo sa buong kapuluan. Ang pasyang ito ay bilang pagtalima sa CHEd Memo No. 20, serye 2013 kung saan ipinag-uutos na gawing opsiyonal na lamang ang Filipino at Panitikan sa mga kurikulum sa antas tersarya. Ang ika-10 kartun ay tungkol sa Good Conduct and Time Allowance Law na sa muling pinagtatalunan ng Kamara at Senado kung kailangang amiyendahan. Muling pinag-usapan ang isyung ito nang maging laman ng balita ang posibleng mapalaya si Calauan Mayor Antonio Leyza Sanchez dahil sa grant na ibinigay sa kaniya ng naturang batas. Ang dating alkalde ay kasalukuyan ay ito ba ay napiit dahil sa pagsasamantala at pagpatay kay Eileen Sarmienta at sa kasintahan nito na si Allan Gomez noon siya ay pang 1993. Dahil dito sinintensiyahan ng parusang pitong termino ng Reclusion Perpetua na aabot sa 40 taong pagkakakulong bawat termino. Ang ika-11 kartun ay isang politikal na kartun. Ang pagkakasali ni Pangulong Duterte sa kartun ang indikasyon ng pagiging malaking 34 8
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 politikal nito. Pinapaksa ng kartun ang tungkol sa pagkontra sa korapsyon upang may maibigay na karagdagang sahod sa mga guro. Malinaw na makikita sa larawan 12 na ang paksa nito ay tungkol sa pagpapairal ng disiplina at respeto ng mga mga mag- aaral sa loob ng paaralan. Sa panahon kasing ito ay may mga pagkakataong nawawala na ang respeto ng mga mag- aaral sa mga guro dahil sa mga napapanood nito sa telebisyon at social networking sites. Napakahalaga pa naman ng disiplina sa loob ng paaralan sapagkat dito nagaganap ang mga proseso ng pagtuturo at pagkatuto. Pinapaksa ng ika-13 kartun ang tungkol sa suliranin sa pagbasang may unawa at ang hirap o kahirapang dinaranas ng mga mag-aaral sa pagtatamo ng tinatawag proficiency. Makikita sa larawan ang isang batang mag-aaral na umaakyat sa isang puno ng kawayan at kitang kita na hirap na hirap sa pag-abot ng tuktok nitong may nakasulat na reading proficiency. Kagaya ng karaniwang paksa sa mga naunang editoryal kartun, ang ikalabing-apat na kartun ay pumapaksa rin sa House Bill 3611 o ang No Homework Policy. Subalit, iba ang panig o opinyong ipinahahatid ng kartunist sa kaniyang iginuhit. May bahid ng pagkagalak o pagkatuwa ang mga mag-aaral sa na reading binabalak na pagtatanggal ng mga tuwing Biyernes. takdang Makikita ito sa ekspresyon ng mukha ng mag-aaral pati na ang nakalitaw na hinlalaki na ay ang "OKAY". Kakaibang usapin pinamamalas ng kartun bilang 15. Ito ay isa sa mga kontrobersiyal na isyu noong 2019. Ang paksa ng Larawan 15 ay ang tungkol sa komunidad ng LGBT at ang SOGIE Bill o Sexual Orientation and Gender Identity and Expression. Naging matunog ang ito noong nakaraang nang maging kontrobersiyal ang isang miyembro ng LGBT community dahil sa awayan hinggil sa palikuran o CR. aralin ang kahulugan isyung taon 35 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 9
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 Kagaya ng ibang naunang kartun, ang pinapaksa ng Larawan 16 ay tungkol din sa No Homework Policy. Subalit, ang tayo o stand ng kartunist sa kaniyang ay di likhang kartun pumapabor dito. Mistulang insulto o ang nakaguhit na kabalintunaan panunuligsa sa naturang panukalang batas sapagkat makikitang ang batang ang mag-aaral pagkalikot sa kaniyang cellular phone kaysa sa kaniyang mga aklat. Ang kartun ng The Spotlight ay nagpapakita rin ng paksang No Homework Policy. Sa kanilang editoryal na may pamagat na No Homework Policy: No Necessity, ito iginiit nilang ay mas inuuna kailangan ng mga mag-aaral. Ang ika- 18 kartun ay hinggil sa magkaibang opinyon ng mga guro at Kagawaran ng Edukasyon hinggil sa No Homework Policy. Ang larawan ay nagpapakita ng tila paghahatakan ng dalawang panig tungkol sa naturang isyu kung kaya ang naaapektuhan at nahihirapan ay ang mga mag-aaral. Sa larawan, ginamit ang diyalogong "Ayoko na!" bilang tanda ng pagtutol sa magkaibang kaisipan ng mga guro at ng Kagawaran ng Edukasyon hinggil sa naturang usapin. Ipinakikita rin nitong mahigpit ang ginagawang pagtutol ng kaguruan sa No Homework Policy ng kagawaran. sadyang hindi Pinapaksa ng kartun 19 ang tungkol sa kadakilaan ng mga guro. Ipinakikita rito ang papel ng mga guro sa pag-abot ng mga pangarap ng mga mag-aaral. Sa ng makabuluhang pamamagitan at pagtuturo ay nagagabayan 36 10
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 natutulungan nilang matamo ng mga bata ang mga ninanais ng mga ito sa buhay. Maliban sa mga kaalaman, guro din ang nagbibigay ng patnubay sa mga bata tungo sa kagandahang asal at mga kasanayang kinakailangan nila sa pang- araw-araw na pakikipagsapalaran sa buhay. Tungkol sa kaligtasan ng mga mag-aaral ang ipinakikita ng ika-20 kartun. Malaking responsibilidad ito ng paaralan sapagkat sagutin nila sa mga magulang ang kapakanan ng mga anak nito kapag ang mga bata ay nasa poder na ng paaralan. Ang paksa rin ng kartun 21 ay ang No Homework Policy subalit iba ang pagkakalahad nito sapagkat mas ang kahahantungan ng mga bata sakaling naipatupad na ito nang tuluyan. binigyang-diin nito Paksa ika-22 kartun ang kontrobersiyal na No Homework Policy ng Kagawaran ng Edukasyon. Makikita sa larawan ang dalawang tao sa larawan kung saan ang isa ay may hawak na kuwaderno na may nakasulat salitang TAKDANG ARALIN na habang ang isa naman ay may dalang karatulang may nakatitik na NO Mga HOMEWORK programang/proyektong pampaaralan ang tampok sa ika-23 kartun. Makikita sa larawan ang isang batang tila hirap na hirap sa pag-akyat sa hagdan dahil ito ay punong-puno ng patalim na sa susunod na bahagi ng papel na ito ay sumisimbolo sa mga suliranin at rin ng POLICY. pagsubok ng mga bata sa pag-abot ng kanilang mga pangarap. Ipinakikita ng larawan o kartun bilang 24 ang paksang pagdidisiplina sa paaralan. Ipinapahayag ng kartun na malaki ang responsibilidad ng paaralan at ng kaguruan sa pagpapatupad ng disiplina sa mga mag-aaral. Matagal nang kasabihan na ang mga guro ang itinuturing na pangalawang magulang ng mga mag-aaral. kanila ipinagkakatiwala ng mga magulang ang pagdidisiplina sa mga bata sa mga oras na ang mga ito ay nasa kanilang pangangalaga. Sa madaling salita, hindi lamang mga kaalaman at kasanayan Sa 37 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 11
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 ang tungkuling malinang ng mga guro sa kanilang mga mag-aaral kung hindi pati na ang paghubog ng kagandahang asal at wastong pag-uugali ng mga bata. ika-25 kartun ay tungkol sa Ang maagang early pagbubuntis pregnancy. Makikita sa kartun na tila pinupunto ng kartunist na kailangan ang seryosong pamamatnubay ng mga magulang upang maiwasan ang pagdami ng ganitong pangyayari. Makikita rin sa kartun ang batang babae at lalaki ay mistulang nasa antas sekundarya pa ika-26 na lamang. Pinapaksa ng larawan o kartun ang tungkol sa Pasada Eskuwela. Ito ay isang panukalang plano ng nagdaang administrasyon ng Lokal na Pamahalaan ng Pandan. Layunin nitong pasakayin ang mga mag-aaal na galing sa malalayong lugar nang libre upang mabawasan ang mga gastusing ginugugol nila para sa o malakas at pamasahe o kaya ay mailayo sila sa tiyak na panganib dahil sa paglalakad mula sa kanilang bahay hanggang paaralan. Batay sa kartun, ipinakita ng kartunist ang kaniyang pagsang-ayon sa pagpapatupad-muli ng Pasada Eskuwela dahil sa makatutulong ito sa mga mag-aaral ng Leandro I. Verceles National High School pati na sa mga magulang. Ang kartun bilang 27 ay tungkol sa aksiyon ng Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon at ang pagpaslang nila sa asignaturang Filipino gamit ang CHEd Memo Bilang 20, serye 2013. Iniuutos ng naturang memorandum na gawing opsiyonal na lamang ang Filipino sa kolehiyo. Bunga nito, maraming mga pampamahalaang unibersidad at kolehiyo ang tumalima sa naturang kautusan. 38 12
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 Ang kartun bilang 28 ay tungkol sa palagiang pagkawala ng kuryente sa isla ng Catanduanes. Inilalarawan ito ng bumbilya na sumisimbolo sa pailaw. Ito ay inaayos ng isang tao upang umilaw. Inilalarawan ng kartun bilang 29 ang paksang kalinisan. Ipinakikita ng kartun na wala namang ibang magmamalasakit sa ating pamayanan kundi ang mga mamamayan nito. Inilalarawan sa kartun bilang 30 ang tungkol sa palagiang brownout sa ito ng Catanduanes. elementong tao na kumakatawan kay Konggresman Hector Sanchez na ginagawan ng paraan ang suliraning ito sa pamamagitan ng pagdurugtong ng Luzon Grid at ng Catanduanes. Ito ang isa sa kaniyang mga ipinangako noong siya ay nangangampanya pa lamang at marahil ay isa rin sa mga naging dahilan kung bakit siya ang nanalo sa halalan. Ipinakikita Ang kartun bilang 31 ay tungkol sa Last Miles School Program ng Kagawaran ng Edukasyon. Kagaya ng nasa kartun, ang nasa responsabilidad na akayin ang mga balikat ng guro mag-aaral mula sa baryo upang huwag tumigil sa pag-aaral. Ang huling kartun ay tungkol din sa No Homework Policy Edukasyon. ng Kagawaran Nilalayon ng nasabing panukalang ng 39 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 13
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 batas na ipagbawal ang pagbibigay ng takdang aralin sa mga mag-aaral tuwing Biyernes upang magkaroon ito ng oras na makipag-bonding sa kani- tuwing Sabado't kanilang pamilya Linggo. Mga Simbolismong Ginamit sa Bawat Kartun Upang maging epektibo ang isang editoryal kartun, kinakailangang hindi maging literal ang paglalahad ng kartunist. Makatutulong ang paggamit ng samot-saring mga simbolismo sa paghahatid ng opinyon ng mga isyung at pampolitika. Ang panlipunan paggamit ay simbolismo ng nagdaragdag din ng humor o kasiyahan habang ito ay pinagmamasdan ng mga mambabasa. Kung iuugnay sa picture theory of meaning, ang paggamit ng mga simbolismo ay nagpapatingkad sa pagpapahatid ng mensahe mula sa larawan sa madlang mambabasa. Ito rin ang binigyang-diin nina Bamford at Francois (2021) at sinabi nilang mahalaga ang kaalaman sa mga biswal upang maunawaan ang mensaheng ito. Dagdag pa ni Sparks (wp), ang mga simbolismong ito ay anumang bagay na sumasagisag sa mahahalagang idea o katangian ng mga isyu, Samakatuwid, ito'y hindi mga literal na bagay, hayop, o tao. Sa halip ay mga patungo inihahatid ng mga tao at/o semyotikong sagisag na may mas malalim na pakahulugan hinggil sa isyung nais na bigyan ng opinyon. Sa papel nina Bounegru at Forceville na may pamagat na Metaphors in Editorial Cartoon, Reprsenting the Global Financial Crisis, tinalakay nilang mahalaga ang paggamit ng mga metapora upang mas mabigyang diin ang mga simbolismong ginamit sa kartun, Ito rin ang isa sa mga tuon ng kasalukuyang pananaliksik. Kabilang sa mga nasuring simbolismo sa mga sinuring kartun ay ang sumusunod: Kartun 1. Guro, Mag-aaral, Salakot, Basag na Bumbilya, Kuwaderno, at Karatula Anim na simbolismo ang ginamit sa unang karton. Ang mga ito ay ang guro, mag-aaral, salakot, basag na bumbilya, at karatula. Upang kuwaderno, kundenahin ang planong No Homework Policy ay ginamit ang simbolismong guro na kumakatawan sa puwersa ng kaguruan sa bansa na sumasalungat sa nasabing panukalang batas. Ang bata ay para sa mga estudyante at ang salakot ay nagpapakilala sa pagka- Pilipino ng mga bata. Ang karatula na may nakatitik na kinabukasan ang patutunguhan ng mga bata sa pamamatnubay ng mga guro. Ang kuwadernong ibinato sa bumbilyang sa nabasag ay kumakatawan 40 14
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 panukalang na maaaring makapagbawas sa mga maaari pang matutunan ng mga kabataang Pilipino. batas Kartun Briones at Hawla 2. Kalihim Leonor aklat naman ay kumakatawan sa kaalaman. Dahil sa karayom na hawak ang na ipinakikita pagsalungat sa panukalanag batas sapagkat ito ang ginamit sa pagpaputok o pagsira ng lobo. bata, nito kartunist ng Dalawa ang simbolismong ginamit sa ikalawang kartun. Ang mga ito ay ang wangis ni Kalihim Leonor Briones at ang hawla na naglalaman ng apat na reaksiyon sa Facebook - like, sad, heart, at angry. Kinakatawan ng kalihim ang buong pamunuan ng Kagawaran ng Edukasyon at ang kanilang panig- pagsalungat hinggil labis na paggamit ng social media o social ito ng networking sites. paggamit ng hawla kung saan nakakulong ang mga reaksiyon na nangangahulugang sa paggamit nito lalo na kapag nag-aaral o may mga gawaing pampaaralang kinakailangang gawin. sa Ipinakikita paglilimita Kartun 3. Lobo, Karayom, Aklat, at Mag-aaral Apat na mahahalagang elemento ang ginamit sa ikatlong kartun. Ito ay ang lobo, karayom, aklat, at ang mag-aaral. Sinisimbolo ng bata ang mga mag-aaral na Pilipino na siyang pangunahing apektado ng No Homework Policy. Ang sa lobo ang naturang panukalang batas habang ang siyang sumisimbolo Kartun 4. Bahay-kubo, Mga Mag- aaral, Salakot, Ulan, at Payong Limang simbolismo ang mahahanap sa ikaapat na kartun. Kabilang sa mga simbolismong ito ang bahay-kubo, mga mag-aaral, salakot, ulan, at payong. Dahil ito nga ay isa sa mga pagdiriwang ng Buwan ng Wika, hindi nawawala ang bahay-kubo na sumisimbolo sa kapayakan ng pamumuhay sa nayon. Ang dalawang bata sa larawan ay mga Pilipinong mag-aaral dahil na rin sa suot nilang salakot. Sinisimbolo ng ulan ang mga hamon at pagsubok na kinakaharap ng mga mag-aaral habang kinakatawan naman ng payong ang determinasyon at katatagan ng mga bata sa pagharap sa mga pagsubok. May bahid literal ang kartun subalit kung malalimang susuriin ang mga elemento nito ay may madudukal pa ring mga kahulugan sa bawat elementong ginamit ng kartunist. Ito ay isang pamamaraan upang ipakita ang patuloy at pagtatangi sa Buwan ng Wikang Pambansa. na pagpapahalaga 41 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 15
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 Kartun 5. Kamay, Bag, at Mag- aaral Gaya ng nakasaad, sa kontrobersiyal na No Homework Policy ang Tatlong elemento ang ginamit ng kartunist na kinabibilangan ng kamay, bag, at ang mag-aaral. Kinakatawan ng bata ang mga mag-aaral na tila nagigitla o nagugulat sa mga ipinatutupad na ng regulasyon Edukasyon. ay Ang sumisimbolo sa naturang panukalang batas habang ang bag na puno ng mga kagamitang ay sumisimbolo sa kagustuhan ng bata na makapag-aral sa kabila ng napipintong pagpapatupad ng No Homework Policy. ng Makahulugan higanteng kamay na tila kamay na bakal sa pagpapatupad ng mga batas para sa paaralan. Isang bagay na masasabing epektibong nailahad ng kartunist. tungkol kartun. ikalimang Kagawaran kamay ng pampaaralan ang paggamit Ikaanim na Kartun. Cell Phone at Watawat Dalawang ang ginamit sa ikaanim na kartun. Ito ay ang cell phone at ang watawat na may nakalagay na CR para sa mga LGBT. Gaya ng nakalagay sa naunang pagsusuri, isinasaad ng kartun ang sigaw ng komunidad ng LGBT ng elemento lamang pantay na karapatan sa iba pang namamayanong kasarian. Iniluluhog nila ang pagkakaroon din ng hiwalay na palikuran upang maiwasan ang sigalot diskriminasyon. na Sinisimbolo ng cell phone ang mga social networking sites kagaya ng Facebook sapagkat ito ang tagapagpalaganap ng anumang isyung kinakaharap ng mga tao habang kinakatawan naman ng ng watawat ekspresyon ng LGBT community sa pagpaparating ng kanilang boses sa dadalawang Bagamat mga elemento ang ginamit ay naipahiwatig ng kartunist ang kaniyang malalim na opinyon hinggil sa isyu. bunga ng ang pamamaraan tao. Ikapitong Lalaki, Salakot, Malaking Sabon, at Heganteng Lamok Kartun. Usaping kalinisan at kapaligiran ang idinadambana ng ikapitong kartun. Ang kartunist ay gumamit ng apat na elemento na kinabibilangan ng lalaki, salakot, malaking sabon, at heganteng lamok. Ang lalaki ay sumisimbolo sa mga Pilipino sapagkat may salakot itong dala-dala. Tungkol naman sa pagpupursigeng mapanatili ang kalinisan ng paligid ang sinisimbolo ng napakalaking sabon na kung susuriin ang wangis nito ay ang pangunahing brand ng sabon na ginagamit ng mga ay higanteng tao. Ang lamok 42 16
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 nagpapakitang ang mga inisyatibong paglilinis ay hindi sapat sapagkat naglipana pa rin ang mga pesteng nagdudulot ng sakit sa mga tao. Ang kartun ay nagsisilbing isang malaking hamon hindi lamang sa pamahalaan kundi maging sa lahat ng mga tao na lalo pang magpursigeng ipagpatuloy ang paglilinis upang makaiwas sa anumang sakit. Ikawalong Kartun. Bangin, Tulay, Ilog, Guro, Salakot, Mag- aaral, at Gusali Pitong elemento ang ginamit sa ikawalong kartun tungkol sa mga ginagawa ng Kagawaran ng Edukasyon upang masiguro ang magandang kinabukasan ng mga mag-aaral kahit pa ang mga ito ay nagmula sa malalayong lugar. Ginamit ng kartunist ang mga elementong bangin, tulay, ilog, guro, salakot, mag-aaral, at gusali. Ang bangin ay sumisimbolo sa pagsubok na ng kinakaharap Edukasyon, mga guro, at mag-aaral. Kinakatawan naman ng tulay ang mga inisyatibong ginagawa ng DepEd upang malutas ang mga suliraning kinakaharap ng mga ito. Ang guro ay kumakatawan sa mga kawani ng DepEd na nagtutulungan sa paglutas ng problema habang ang bata ay sumisimbolo sa mga mag-aaral na nasa malalayong lugar na siyang humaharap ng Kagawaran ng mga hamon sa pagpasok sa paaralan. Ang salakot ay nagpapakita na ang mga taong nasa larawan ay pawang mga Pilipino. Ang gusali isang naman ay nagpapakita ng pangako ng magandang bukas para sa mga batang nasa malalayong lugar. sa ay kabuoan, nagpapakita ng pagiging positibo ng kagawaran na malulunasan nila ang mga suliraning kinakaharap ng mga batang nasa malalayong tirahan at hirap sa paaralan. Naniniwala ang kartunist na ang distansiya ay hindi hadlang upang makapagtapos ang mga bata sapagkat at ng ginagawa ng kagawaran kaguruan nito ang kanilang mga tungkulin para sa kinabukasan ng mga mag-aaral. ang kartung ito sa pagtungo Ikasiyam na kartun. Mag-aaral, Salakot, at Hegante Marahas na aksiyon ng Commission on Higher Education o CHED ang ipinakikita sa ikasiyam na kartun. Ito ay hinggil sa pagtanggal ng Filipino sa antas tersarya. Sa kartun bilang 9, ang kartunist ay gumamit ng tatlong elemento - ang mag-aaral, salakot, at hegante. Sinisimbolo ng hegante ang dalawang malaking ahensiya ng pamahalaan na may kinalaman sa pagsasaopsiyonal sa kolehiyo. Ito ay ang CHED at ang sa Filipino 43 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 17
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 Kataas-taasang Hukuman o Korte ay Suprema. Ang sumisimbolo sa mga mag-aaral na Pilipino na siyang maaapektuhan sa di magandang aksiyong ito. Ipinakikita ng kartun na ang aksiyong ito ay mistulang pagtapak sa pagka-Pilipino sapagkat ang mga asignaturang tinatanggal ng CHED at Korte Suprema ay nagtataglay ng mga paksaing nagpapayaman sa ating sariling kalinangan, kaakuhan, kultura, wika, at iba pang simbolo ng ating lahi. Kung kaya, masasabing naging mapangahas at makabuluhan ang ginawang paglalarawan ng kartun sa isyung ito. bata naman nakulong dahil sa krimen at ang bomba kaniyang ay sintensiyang dapat na pagbayaran dahil sa kaniyang nagawang kasalanan. Makikitang inaabot ng akusado ang akronim na GCTA sapagkat ito ang kanilang pag-asa upang makalaya kahit pa sila ay nasintensiyahang makulong ng napakahabang panahon. kumakatawan sa Pangulong Ika-11 Duterte, Napakatabang Baboy, Aso, at Pagkaing- aso Kartun. Ikasampung Kartun. Salakot, Tao, at Bomba Hindi gaanong malinaw ang ideang nais na ipakita ng ika-10 kartun. Mabuti na lamang at tungkol din dito ang editoryal na sa kanilang sinulat pahayagang pangkampus kaya mas konseptong ang naunawaan nakapaloob dito. Ito ay tungkol sa Good Conduct and Time Allowance Law na pinag-usapan noong nakaraang taon. Tatlong elemento ang ginamit ng kartunist sa paglalahad ng opinyon sa ito. Ang mga elementong isyung ginamit ay kinabibilangan ng salakot, tao, at bomba. Ang salakot ay palagiang simbolismo ng pagka-Pilipino. Ang tao akusadong ay Kontrobersiyal din ang tema ng ika-11 kartun. Ito ay tungkol sa kaguruang tila namamalimos ng kakarampot na sahod sa halos kakarampot din ang ibigay. Apat na elemento ang ginamit sa ika-11 kartun. Kabilang dito ang wangis ni Pangulong Duterte, napakatabang baboy, aso, at Sadyang pagkaing-aso. nakakapanlumo naging paghahambing ng kartunist sa mga guro na ipinakatawan sa aso at sa pagkaing-aso na sumisimbolo naman sa pamahalaan. dagdag-pasahod ganoon Nangangahulugan kababa ang lipunan sa tingin ng kaguruan na animo'y tuta lamang ng mga nasa poder. Ang pagsusuring ito ay batay sa pagkakalahad ng kartunist sa kaniyang likha. Pinababango naman ng kartun ang pagkatao ng pangulo sapagkat makikitang sinisipa niya ang pamahalaan subalit ang ng itong kumakatawan sa 44 18
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 napakatabang baboy na simbolo ng korapsiyon at pagsasamantala. Dahil sa aksiyong ito ng pangulo ay nagkaroon ng kakarampot na pera idaragdag sa sahod ng kaawa-awang kaguruan ng bansa. Bilang dagdag-pagsusuri, kung talagang bayani ang turing sa kaguruan ay hindi sana hanggang kakarampot lamang ibigay ng pamahalaan kundi maipantay sana sa kapulisan sapagkat kagaya nila ay halos nagbubuwis din ng panahon, buhay, at talento ang kaguruan, malunasan lamang ag kamangmangan ng bayan. ang kayang Ika-12 Kartun. Guro, Salakot, Mag-aaral, Cell Phone, at Pisara Upang ipahayag ang pagkundena sa kawalang-disiplina ng ilang mag-aaral, ang kartunist ay gumamit ng limang element sa Ito ay kinabibilangan ng guro, salakot, mag- aaral, cell phone, at pisara. Ang gurong nakasalakot ay nagpapakita na ito ay isang Pilipinong guro na nagtuturo ng kagandahang asal sa isang mag-aaral na may hawak na cell phone. Ang cell phone ay sumisimbolo sa kawalang-respeto ng bata sapagkat alam niyang nagtuturo ang guro subalit may hawak pa rin siyang nakabukas na cell phone na nagsisilbing kaagaw ng guro sa atensiyon ng bata. Ang pisara naman ay kumakatawan sa daluyan ng kaalaman kung saan nakatitik ang mga dapat ika-12 kartun. matutunan ng isang indibiduwal sa loob man o labas ng paaralan. Ang kartung ito ay sumasang-ayong dapat laging pinaiiral sa loob ng paaralan ang respeto o paggalang sa mga taong nagsasalita sa harapan kagaya ng mga guro. Ika-13 kawayan, Banderitas, at Bomba Kartun. Mag-aaral, Ang ika-13 kartun ay gumamit ng apat na elemento upang ilahad ang opinyon ng kartunist hinggil sa mga hamon sa pagpapabasa sa mga mag-aaral. Ang mga elementong ginamit ay ang mag- aaral, kawayan, banderitas, at bomba. Nakatitik sa kawayan ang pariralang "high school level" na nagpapahiwatig na ang kawayan ay sumisimbolo sa mga hamon sa edukasyong sekundarya. Ang mga ang kinakailangang malampasan ng bata na sumisimbolo sa mga mag-aaral na dumaranas ng napakaraming hirap upang marating lamang ang tugatog ng tagumpay ng banderitas. Sa kartung ito, ang tagumpay na nakapaloob sa banderitas ay ang "reading proficiency" o kahusayan sa pagbasa. Ngunit, sa ibabang bahagi ng kartun ay makikita ang bombang may nakatitik na "reading difficulties" o mga nakakaharap na suliranin sa pagbasa. Masasabing naging epektibo ang pagkakalahad ng opinyon dahil sa hamong ito na kinakatawan 45 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 19
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 mga ginamit na elemento at isama pa ang ekspresyon ng mukha ng mag-aaral habang umaakyat sa kawayan para makamit ang banderitas ay masyadong makatotohanan at napapanahon. sa ng kagustuhan pagsalungat ilang mag-aaral na kaguruan at panatilihin ang pabibigay ng takdang aralin sa araw ng Biyernes upang kahit Sabado't Linggo ay hindi mapuputol ang pag-aaral at pagkatuto ng mga bata. Ika-14 na Kartun. Malaking Kamay, Kuwaderno, Nakangiting Mag-aaral, Salakot. Ika-15 Kartun. Tao at Gulong Tila naman natutuwa ang batang mag- aaral sa pagkakaroon ng panukalang No Homework Policy sa ika-14 na kartun. Ito ang masasalamin sa apat na elementong ginamit na kartunist sa pagpapahayag ng kaniyang opinyon. Ang mga elementong ito ay kinabibilangan ng isang malaking kamay, kuwaderno, nakangiting mag-aaral, at salakot. Gaya ng nabanggit sa unahan, ang batang nakangiti ay sumisimbolo sa mga Pilipinong mag- aaral na natutuwa sa pagpapatupad ng naturang panukalang batas. Marahil ang dahilan ng pagkatuwa ay ang mababasa ang kanilang mga gawaing pampaaralan tuwing Sabado't Linggo sapagkat ang ipagbabawal pagkakaroon ng takdang aralin tuwing Biyernes ng gabi. Sinisimbolo naman ng malaking kamay ang House Bill 3611 ay habang kumakatawan sa mga tatanggaling gawain sa mga mag-aaral kagaya ng takdang aralin sa katapusan ng linggo. isang Ang kartun bilang 14 ay at nakasalakot na ang kuwaderno Iginigiit ng LGBT community ang pagkakaroon ng sariling espasyo sa lipunan lalong lalo yaong magagamit nilang palikuran. Ito ang inilalarawan ika-15 kartun kung saan ang ng kartunist ay gumamit lamang ng 2 mahalagang elemento - tao at gulong. Nakatali sa ulo ng tao ang isang telang may nakatitik na LGBT kung kaya ito ay sumisimbolo na komunidad upang ipamukha sa mga mambabasa ang halaga ng naturang komunidad sa lipunan. Ang gulong na may nakatitik na "third sex urinal" ay ang kanilang malayang pag-iisip, pangangatwiran, at karapatang maitanghal sa iba pang uri ng kasarian sa lipunan. sa nabanggit kumakatawan sa Ika-16 na Kartun. Mag-aaral, Aklat, at Cell Phone Ang ika-16 na kartun na tungkol din sa takdang-aralin ay gumamit ng tatlong elemento o ay kinabibilangan ng mag-aaral, aklat, at cell phone. Pakutya ang pagkakalahad simbolismo. Ito 46 20
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 ng kartunist sa kartung ito sapagkat pinamumukha niyang mas inuuna ng bata na sumisimbolo sa mga mag-aaral cell phone na ang paglalaro ng social kumakatawan networking sites at mga online at offline na laro. Kapansin-pansin din ang mga aklat at kuwadernong nauupuan ng bata na tila nagpapakita ng kaniyang pagwawalambahala. Sinisimbolo ng ito ang mga mga kuwadernong gawaing pampaaralang nakatakda dapat gawin ng bata subalit mas pinagtuonan nito ng pansin ang kaniyang cellular phone. Ang kartung ito ay isang paraan upang mabuksan ang mga mata hindi lamang ng mga bata kundi maging ng mga magulang at guro upang magabayan nila nang maayos ang kanilang mga anak at mag- aaral. naman sa mandirigma at pananggalang na kumakatawan sa kanilang disididong pagpapatupad ng nasabing panukalang batas. Ang metapora ng bag na may mga gamit at mukhang nagpapahayag ng pagkatakot ay tila repleksiyon ng damdamin ng kaguruan at mga mag- aaral hinggil sa isyu. Malinaw na nais na ipakita ng kartunist na salungat sa ganitong aksiyon ang mga guro dahil sa mukhang ipinamalas ng wangis ng bag. Isa itong malakas na panawagang huwag naman sanang matuloy ang pagsasabatas ng naturang panukala sapagkat tiyak na maaapektuhan nito ang pagkatuto ng mga mag-aaral. Ika-18 Kartun. Lalaki, Babae, Pisi, at Anino Ika-17 Kartun. Mandirigma, Pananggalang, at Bag No Homework Policy rin ang ibinibidang paksa ng ika-17 kartun. Ngunit iba namang mga simbolismo ang ginamit ipahayag ang ng kartunist upang kaniyang opinyon hinggil sa isyu. Gumamit siya ng tatlong elemento na ng mandirigma, kinabibilangan pananggalang, at bag na punong-puno gamit pampaaralan. Mariing ng ipinahihiwatig opinyon ng sa paggamit ng kartunist dahil ang Kaugnay din nito ang ika-18 kartun subalit ibang aspekto ang ipinalabas ng kartunist sa kaniyang likha. Epektibong ang paghahatakan ng guro at ng kagawaran ng Edukasyon upang ipakita ang hindi nila pagkakasundo sa usapin ng No Homework Policy. Gumamit ang kartunist ng apat na simbolismo. Ito ay ang lalaki, babae, pisi, at ang anino. Ang lalaki ay sa Kagawaran ng kumakatawan ang Edukasyon, kumakatawan sa mga guro, ang anino ay para sa mga mag-aaral at ang pisi ay sumisimbolo sa usapin ng No Homework Policy. Ang paghahatakan ng lalaki at ang babae ay 47 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 21
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 babae ay nagpapakita ng hindi magkaparehong pananaw ng mga guro at ng DepEd sa naturang isyu. Makikitang ang anino ay nakikihatak din at nasa panig ng guro na nagsasabing "AYOKO" na pawang nasabing pagsalungat na panukalang ipinahihiwatig na ng nakulangan sa pagpapaliwanag ang kanilang DepEd ipinapanukala kaya salungat dito ang kaguruan at mga mag-aaral. Sa ganitong kalagayan, masasabing hindi ang magiging implementasyon nasabing programa. sa batas. Malinaw kartun din hinggil sa matagumpay ng Instagram, YouTube, at marami pang iba. Ang mga kuwaderno naman ay sumisimbolo gawaing pampaaralan kagaya ng takdang aralin. Nakatalikod dito ang bata sapagkat nais na ipahiwatig ng kartunist na mas minamahalaga ng mga ang paglalaro at sosyalisasyon gamit ang cell ay Ang phone. nagpapahiwatig ng isang malaking hamon sa mga magulang at kaguruan na gumawa ng paraan upang mapanumbalik ang interes ng mga bata sa pag-aaral sa kabila ng paglipana ng mga elektronikong kagamitan. sa mga ito kartun Ika-20 Kartun. Guro, Mag-aaral, CCTV, at Karatula Ika-19 na Kartun. Kuwaderno, Mag-aaral, at Cell Phone Sa ika-19 na kartun, iba naman ang ng paraan kartunist. Gumamit siya ng tatlong simbolismo upang ilahad ang kaniyang opinyon hinggil sa paksang takdang aralin. Ang mga simbolismong ginamit ng kartunist ay ang kuwaderno, mag- aaral, at cell phone. Ang mag-aaral ay sumisimbolo kabataang nahuhumaling sa mga makabagong ay teknolohiya. Ang kumakatawan sa mga nauusong mga eletronikong kagamitan, mga oplayn at onlayn na laro, at mga social networking sites kagaya ng Facebook, Twitter, ng pagpapahiwatig sa mga cell phone May pagkaliteral ang presentasyon ng kartunist sa ika-20 kartun. Gaya ng sa pagtalakay ng mga nakasaad ito ay paksang nakapaloob dito, tungkol sa pagkakabit ng CCTV sa Pandan School of Arts and Trades (PSAT). Gumamit ng apat na elemento ang kartunist na kinabibilangan ng guro, mag-aaral, CCTV, at karatula. Bagaman may pagkaliteral, ay sinuri pa ng rin ay mananaliksik. Ang na kumakatawan pinangangalagaan mga administrador nito. Ang CCTV ay sumisimbolo sa ginagawang pag-iingat ng paaralan upang mapangalagaan ang ito nang malaliman karatula paaralan sa ng 48 22
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 mga mag-aaral nito. Ang bata ay para sa mga mag-aaral at ang guro ay sumisimbolo sa mga kawani ng PSAT na nangangalaga sa paaralan at sa mga ay mag-aaral nito. Ang kartun pagpapakita rin ng pagiging huwaran sa iba pang paaralan upang mapanatili at kaligtasan ng ang kaayusan kapaligiran at ng mga taong naglalabas- pasok sa naturang lugar. pa ring naghihintay sa sinuman. Ang lapis ay sumisimbolo sa tulay tungo sa masaganang kinabukasan at ang daan ay ang kumakatawan sa patutunguhan ng bata upang maabot ang kaniyang mga ang prinsipyong ipinahihiwatig ng kartun. Malaki ang pagpupugay nito sa mga guro na noon pa man ay may napakalaki nang sakripisyo hindi lamang para sa mga mag-aaral kundi para na din sa inang bayan. pangarap. Positibo Ika-21 Kartun. Guro, Mag-aaral, Bangin, Ilog, Lapis, Daan, at Sinag ng Araw Ika-22 Kartun. Mag-aaral, Guro, Karatula, at Kuwaderno may Ang simbolismong pinakamaraming ginamit. Pitong ang ginamit ng kartunist upang palitawin ang paksa at opinyon hinggil sa mga naitutulong ng paaralan sa pagkamit ng mag-aaral ng magandang kinabukasan. Kabilang sa mga simbolismong ginamit ng kartunist ang guro, mag-aaral, bangin, ilog, lapis, daan, at sinag ng araw. Pagsasakripisyo, serbisyo, at pagtulong ang sinisimbolo ng guro upang ang mag-aaral na kumakatawan tinuturuan ay sa kaniyang mga mapanuto at magabayan upang maabot nila ang kanilang mga pangarap na katumbas ng sinag ng araw. Ang ilog ay sumisimbolo hamong kinakaharap ng mga guro, ang bangin ay ang pag-asang nababanaag na sa kabila ng mga hamon ay may pag-asa kartun 21 ang simbolismo sa mga Apat na simbolismo ang ginamit sa ika- 22 kartun. Kabilang sa naturang mga simbolismo ay ang mag-aaral, guro, karatula, at kuwaderno. Ipinahihiwatig ng kartun na ang guro ay nagbibigay ng takdang aralin sapagkat nakasulat sa kuwadernong hawak niya ang salitang HOMEWORK. Subalit, tinatanggihan ito ng mag-aaral sapagkat bawal iyon ayon na rin sa ipinakikita ng kaniyang kumpas ng kamay. Hawak niya rin sa ang kabilang karatulang pariralang NO naglalaman HOMEWORK POLICY. Batay sa mga simbolismong ginamit ng kartunista, malinaw na siya ay pumapabor sa nasabing at panukalang sumasalungat sa ipinakikipaglaban ng mga guro na huwag naman sana silang kamay ng batas 49 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 23
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 pagbawalang magbigay ng takdang aralin tuwing Sabado't Linggo. naunang pagsubok at natalo na natin ang anumang suliranin sa buhay. Ika-23 Kartun. Hagdan, Patalim, at Mag-aaral Ika-24 na Kartun. Lalaki at Kadena. Simboliko ika-23 kartun. Gumamit ang kartunist nito ng tatlong mahahalagang simbolismo. Kabilang sa mga simbolismong ito ang hagdan, patalim, at ang bata o mag-aaral. Ang bata o mag-aaral ay malinaw na sumisimbolo taong sa nagsusumikap sa kanilang pag-aaral kahit na gaano pa kahirap o kahit napakaraming na pinagdaraanan sa loob ng paaralan. Ang mga gawaing pampaaralan ay ipinakikita ng hagdan habang ang mga patalim na nagsisilbing baitang ng hagdan ay yaong mga pagsubok na kinakailangang malampasan ng bawat mag-aaral. Kahit pa sabihing madugo ang mga pagdadaanang pagsubok at suliraning masakit ang nakakaharap, ipinapangakong bukas ng hagdan sapagkat itong mararating ng sinuman ang rurok ng tagumpay. Isang malaking motibasyon ang ipinararating ng kartun sa mga nitong mag-aaral ipakitang sa sandaling narating na natin ang rurok ng tagumpay ay mas malakas at mas mahusay na tayong indibidwal sapagkat nalampasan na natin ang mga rin ang mga pagsubok ang mga maganda nangangahulugan sapagkat nais Dalawa ang simbolong ginamit sa ika- 24 na kartun. Ang mga ito ay ang lalaki at ang kadena na may nakagapos na bato bahagi. Makikitang nakatitik sa dalawang bato ang mga salitang DISCIPLINE at TEACHER. Makahulugan ang nais na ipahiwatig ng kartunist sa katauhan ng lalaki na may malaking pangangatawan at may hawak na mahabang kadena na tanikala ng dalawang nagsisilbing mahalagang salitang nabanggit. Ito ay sumisimbolo sa pagpapatupad ng matinding disiplina gamit ang kamay na bakal upang mapanuto ang mga mag-aaral. ay kumakatawan sa mga guro at ang kanilang tungkuling patuloy na gabayan ang mga bata anuman ang ugali, katangian, at kakayahan ng mga ito. Kaya magkakabit ang kadenang kinatititikan ng guro at disiplina sapagkat ang dalawang ito ay lubhang magkaugnay. Guro ang tagapaghatid ng parehong pagkakataon, guro din ang inaasahang tagapagpatupad ng disiplina sa loob ng klasrum. Subalit, makahulugan din ang nais ipahiwatig ng pagkaputol ng kadena na nangangahulugan ng sa magkabilang Ang kadena karunungan. Sa 50 24
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 pagsuko ng kaguruan sa pagdidisiplina sa mga mag-aaral bunga marahil ng pagod sa trabaho at ng di magagandang pag-uugali ng mga bata sa mga panahong ito. Ika-25 Kartun. Batang Babae, Batang Lalaki, Pisi, at Ring ng Basketbol mahina o marupok ang pag-antabay ng mga magulang na nagsisilbing sanhi ng pagkapariwara ng kanilang mga anak. Kung kaya, masasabing malaking hamon ang kartung ito upang lalo pang pag-ibayuhin ng mga magulang ang pagtuturo sa kanilang mga anak at ang paggabay sa mga ito upang hindi mabulid sa kasamaan. Makahulugan at simboliko rin ang ika- 25 kartun subalit ang paksa nito ay medyo sensitibo. Nabanggit sa bahagi ng pagsusuri ng paksa na ito ay tungkol sa maagang pagbubuntis ng kabataan. Upang ilahad ang nasabing paksa, ang kartunist ay gumamit ng apat na simbolismo na kinabibilangan ng batang babae, batang lalaki, pisi, at ring ng basketbol. Malinaw na ipinakikita ng kartun ang sinisimbolo ng bawat elemento nito. Ang mga batang babae at lalaki ay kumakatawan sa mga menor de edad na maagang namumulat sa kamunduhan kung kaya nakagagawa sila ng mga bagay na pang-mag-asawa at humahantong sa pagbubuntis nang maaga. Ang maagang pagbubuntis ay sinisimbolo ng basketbol ring sapagkat makikita sa larawan na dito mahuhulog ang batang babae dahil na rin sa napipintong ng hinahawakang tali na kumakatawan sa gabay ng magulang. naman Ipinakikita ng kartun na masyadong lamang pagkalagot Ika-26 na Kartun. Bangin, Ilog, Karatula, at Sasakyan. Apat na simbolismo ang ginamit sa ika- 26 na kartun. Kabilang sa mga simbolismong ito ay ang bangin, ilog, karatula, at sasakyan. Ang karatula ay sumisimbolo sa mga paaralan o isang tiyak na paaralang pinapaksa ng nasabing kartun. Ang ilog at bangin ay ang sumisimbolo sa mga pagsubok na pinagdadaanan ng paaralan, ng mga guro, at ng mga mag-aaral. samatala, ang sasakyan ay ang solusyon upang matugunan suliraning ang mga kinakaharap ng mga mag-aaral lalong lalo na yaong may mga suliranin sa distansiya. ng sasakyan ay mas mailalapit ang mga bata sa paaralan at mas mailalayo sa mga at na kapahamakan. Sa pamamagitan tiyak panganib Ika-27 na Kartun. Punongkahoy, at Lalaki Lagari, 51 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 25
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 Isa sa mga pinakamaiinit na isyu ng 2019 ang nais na ilahad ng ika-27 kartun - ang pagpaslang sa Filipino sa antas tersarya. Ang kartunist ay gumamit ng tatlong simbolismo sa paglalahad ng paksa. Kabilang sa mga ito ay ang lagari o simbolismong ang chainsaw, punongkahoy, lalakeng may hawak ng lagari. Sinisimbolo ng punongkahoy ang ito ang wikang Filipino sapagkat nakatitik sa nasabing puno. Dagdag pa rito, kagaya ng punongkahoy, ang Filipino ay patuloy sa pagyabong o pag- usbong dahil sa mga tagapaglinang nito. Subalit, dahil sa lalaki sa kartun na sumisimbolo sa Korte Suprema at CHEd na silang nagpalabas ng CHEd Memo Blg. 20, serye 2013 ay unti-unting pinapaslang ang Filipino sa kolehiyo. Ang CHEd Memo Blg. Serye 2013 ang sinisimbolo ng chainsaw sapagkat ito ang ginamit upang tuluyang putulin ang puno o patayin ang Filipino sa antas tersarya. Ang kartung isang paraan ng pagpapamulat sa mga paaralan at administrador pati na ng mga guro't mag-aaral na maging makabayan at ipagtanggol ang wikang Filipino laban sa di magandang pagtratong ito sa isa sa mga simbolo ng ating kaakuhan at pagkakakilanlan bilang isang lahi at bansa. at lagari o ito ay Ika-28 na Kartun. Kamay at Bumbilya. May halong panunuligsa at solusyon ika-28 na kartun. Gaya ng ang pagsusuri ng paksa nito na tungkol sa palagiang brownout sa Catanduanes, malinaw din itong naipakita o nailahad ng kartun. Bagamt kamay at bumbilya lamang ang ginamit ng kartunist ay naipakita pa rin niya ang kaniyang malinaw na opinyon hinggil sa isyu. Malinaw na sawa na ang mga tao sa palagiang pagkawala ng kuryente. Subalit, ipinakikitang kartun, gumagawa ng paraan ang kooperatiba ng First Catanduanes Electric Cooperative upang masolusyunan ang nasabing problema. Makikita sa kartun na inaayos ng kamay ang pagkakalagay ng bumbilya upang ito ay magkailaw. hindi Nangangahulugan ng natutulog kooperatiba sa usaping ito. sa itong pamunuan ang Lalaki, na Kartun. Ika-29 Vaccuum Cleaner, Karatula, at Lamok. Mapagmungkahi ang ika-29 na kartun. Ang kartunist ay gumamit ng apat na kartun. simbolismo Kabilang sa mga simbolismong ito ay ang lalaki, vaccuum cleaner, karatula, at lamok. nagsisilbing tagapagpamulat sa nasabing 52 26
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 ang kartun sa saysay ng kalinisan at pagpapanatili nito sa ating kapaligiran anumang upang makaiwas ang karamdaman. Ang taong kumakatawan nagkakaroon ng inisyatibong maglinis at itaboy ang mga sakit na dulot ng dumi at mga insekto kagaya ng lamok. Ang karatula ay nagsisilbing babala sa mga tao at mambabasa hinggil sa isyu. Ang vaccuum clelaner ay sumisimbolo sa mga pamamaraang ginagawa ng sa pagpapanatili ng kinauukulan lamok ay kalinisan habang ang sumisimbolo sa banta sa mga kalusugan ng mga tao. Kung kaya, bilang isang kartun, ang mensahe ay naipahahayag nito nang maayos upang magsilbing gabay hindi lamang sa kinauukulan kundi pati na sa bawat mamamayan. sa lalaki sa mga Ika-30 Kartun. Cong Sanchez, Ilaw, Saksakan, Catanduanes, at Luzon. isang Ang kartun bilang 30 ay pangakong isang ng binitawan nanalong kongresista sa isla-probinsiya ng Catanduanes. Ang kartunist ay gumamit ng limang elemento na may kinakatawang simbolismo ang bawat isa. Ang mga ito ay kinabibilangan ni Cong. Sanchez, saksakan, Catanduanes, at Luzon. Ang karakter ng tao sa kartun ay sumisimbolo mismo ilaw, sa konggresistang si Cong. Hector Sanchez. Ang ilaw ay kumakatawan sa elektrisidad ay nagkukulang ang suplay. Ang saksakan ay para sa inisyatibong solusyon ng konggresista upang masolusyunan ang ang problema. nasabing ay at Catanduanes kumakatawan sa literal na mga lugar na umano ay ikokonekta ang una nang direkta sa Luzon upang masolusyunan ang suliraning dulot ng palagiang pagkawala ng koryente sa isla. na madalas At Luzon Ika-31 Kartun. Guro, Mag-aaral, Daan, at Sasakyan Isyung pampaaralan ang inilalahad ng ika-31 na kartun. Gumamit ang kartunist ng apat na elemento upang ilahad ang mga opinyon hinggil sa isyung may kaugnayan sa mga sakripisyo ng mga guro para lamang matulungan ang mga mag-aaral lalong- lalo na yaong malalayo ang tirahan sa paaralan. Ginamit ng kartunist ang mga elementong guro, mag-aaral, daan, at sasakyan. Ang guro ay sumisimbolo sa kaniyang mga kasamahan sa trabahong nagsasagawa ng magagandang paraan upang matulungan ang mga bata lalo yaong nakatira sa malalayong lugar. Sa kabilang banda, ang mga bata naman ay kumakatawan sa mga mag-aaral na nakatira lugar at sa malalayong masasabing nasa bingit ng panganib 53 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 27
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 habang patungong paaralan. Ang mahabang daan ay sumisimbolo sa mahabang landas na tinatawid ng mga batang nakatira sa malalayong baryo at lugar. Sa mga daang nito maaaring makaharap ng mga bata o mag-aaral ang iba't ibang panganib at aksidente. Kaya ang paaralan sa tulong ng kaguruan ay gumagawa ng paraan ang ganitong upang matugunan suliranin. Ang mga inisyatibong ito ay sinisimbolo ng sasakyan. Sa ganitong kartun maipakikita kung gaano kalaki ang malasakit ng paaralan at kaguruan sa kanilang mga tinuturuan. naglalakad kagaya Ika-32 Salakot, Bomba, at Karatula. Kartun. Mag-aaral, Gaya ng ibang kartun sa unahang bahagi, ay huling pumapaksa rin ng No Homework Policy. ng Iba ang pagkakapahayag ng kartunist sa kaniyang likha. Gumamit siya ng apat na elemento na kinabibilangan ng mag- aaral, salakot, bomba, at karatula. Nakalagay sa karatula ang pariralang No na nangangahulugang ito ang panukalang hindi DepEd batas ipinahihintulot ang pagbibigay ng takdang-aralin tuwing Biyernes upang magkaroon ng oras sa pamilya ang mga mag-aaral. Ang mag-aaral sa kartun ay ang kartun lamang paraan Homework Policy ng na sumasalamin kabataang tumututol sa nasabing panukalang batas. Ipinakikitang ang naturang pagtutol sa pagpapasabog niya ng bomba sa karatulang may nakalagay na No Homework Policy. Ang salakot ay nagpapahiwatig na ang mag-aaral ay Ito ay karaniwang isang Pilipino. simbolismo sapagkat isa ito sa mga tradisyonal na isinusuot ng mga Pilipino noong unang panahon. sa mga Sa kabuoan, bawat kartun ay may kani- kaniyang paraan ng paglalahad ng paksa at paggamit ng angkop na mga simbolismo. Subalit, kinakailangan pa linangin sapagkat itong hasain at marami sa mga kartun ang gumamit ng higit sa dalawang elemento. Sinabi ni batikang Jonathan Nacua, kartunist ng Pilipinas na ang isang mahusay na kartun ay gumagamit lamang ng kakaunting elemento. Isang hamon para sa kartunist na makabuo ng isang epektibong kartun na may iisa o dadalawang lamang. ng Mapapansin mananaliksik na sa 32 sinuring kartun ay lima lamang ang may dalawang elementong ginamit. Kabilang sa mga ito ang kartun 2, 6, 25, 24, at 28. Walang isa mang kartun ang gumamit ng isang elemento. Ito ang kulang sa mga kartun ng mga pahayagang pagkampus, sa antas sekundarya ng Sangay ng Catanduanes. isang elemento sa pagsusuri 54 28
Balunsay: Sipat-talakay sa mga editoryal kartun ng mga pahayagang pansekund UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 Ipinakikita lamang nito na may mga kartunist na maalam na sa mga paksa at simbolismo sa pagbuo ng kartun, subalit marami pa rin ang may limitadong kaalaman dito. Ayon kina (2016) ay DeSousa at Medhurst mabisang sa biswal kagamitang paghubog at pagbuo ng retorika. ito ay mahalagang Samakatuwid, kasangkapan komunikasyong sa pangmadla. tuon din ng pagsusuri ang iba pang genre ng pagsulat sa larangan ng pamamahayag pati na ang mga larawang sa mga naililimbag pahayagang pangkampus mula sa elementarya antas hanggang tersarya. sa Sanggunian Mga Kongklusyon Matapos mailahad ang mga natuklasan ng pag-aaral, nabuo ng mananaliksik ang sumusunod na kongklusyon: 1. Lahat ng mga editoryal kartun ng mga pahayagang sekundarya ng Sangay ng Catanduanes ay nagpapakita ng mga paksang sosyo-politikal kagaya ng mga isyung pampaaralan, panlalawigan, panrehiyon, pambansa, at pandaigdig. 2. Lahat ng editoryal kartun ng mga pahayagang sekundarya ng Sangay ng Catanduanes ay gumamit ng mga simbolismo sa paglalahad ng paksa. Dahil ito ay limitado lamang sa mga pahayagang pangkampus sa antas sekundarya na gumagamit ng midyum na Filipino, mahalagang matingnan at masuri din ang mga pahayagang pangkampus sa ibang lebel pati sa mga pahayagang gumagamit ng wikang Ingles. Panahon na rin upang bigyang- Alkuino, G.E. (2008) Pampaaralang pamahayagan sa bagong henerasyon (Edisyong 2006), Magsaysay Avenue, General Santos City, GenSan RFM Printing Corporation. (2017). Debuho, Balunsay, Binagong Edisyon. Catanduanes: Tri Star Press. J. R. Balunsay, J. Kontemporaryong Malabon pangkampus. Jimmzyville Publications Inc. R. (2016). pamahayagang City: Bamford, A. & Francois, A. (2021). Generating meaning and visualising self: graphic symbolism and interactive online cartoon. Paper Presented at The Eighth International Literacy & Education Research Network Conference on Learning, Dimotiko Skolio of Spetses, Spetses, Greece, from: 4-8 453/7460/1/2004003349.pdf July 2001. Retrieved 55 Published by University Knowledge Digital Repository, 2022 29
U.P. Los Baños Journal, Vol. 20, Iss. 2 [2022], Art. 3 UP LOS BAÑOS JOURNAL Sipat-Talakayan sa mga Editoryal Kartun ng mga Pahayagang Pansekundarya sa Catanduanes gamit ang Lente sa Picture Theory of Meaning ni Ludwid Wittgensteins: Batayan sa Pagbuo ng Kagamitang Panturo sa Filipino Volume XX July-December 2022 Bounegru, L. & Forceville, C. (2011). cartoons Metaphor representing the global financial crisis. Sage Journals, Vol 10, Issue 2. Retrieved from: 0.1177/1470357211398446 in editorial Bradshaw, P. journalism (2013). The online handbook. Burns, L.S. & Mathews, B.J. (2018). Understanding journalism. tl&lr=&id=- zlpDwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PP1&dq= Journalism&ots=B99IveIO- M&sig=K5pk2upwwsKCy3ELcaNdruu nalism&f=false people. from: Retrieved Stripling, S.R. (1978). The picture theory interpretation of of meaning: an Wittgenstein's Logico- philosophicus. University Pres of from: America. ml?id=-XJZtQEACAAJ&redir_esc=y Tractatus Retrieved Villanueva V. & Corpin M.K. (2021). KabULOhan: Paggamit ng Pag-uulo ng Balita sa Paglalagom. Malay Journal, Retrived From: lishing- -31-1/malay-8/ DeSousa, M.A. at Medhurst, M.J. (2016). The editorial cartoon as visual rhetoric: rethinking boss tweed. Journal of Visual Verbal Languaging, Volume 2, 1982 - Issue 2. from: eSousa%2C+Michael+A Retrieved 7079 Republic Act Journalism Act of 1991 Sparks, D. (wp). Elements of Editorial to Cartoons Symbols objects used symbolize key ideas or characteristics of or Campus 56 30