2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN Pagbalik, Pagsikad, at Pagbangon: Pamumuhunan para sa Katatagan at Sustenibilidad Republika ng Filipinas KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA A
Republic of the Philippines DEPARTMENT OF BUDGET AND MANAGEMENT Tungkol sa Pabalat Itinatampok ng disenyo ng pabalat ang ilan sa mga priyoridad ng Administrasyon sa 2021- pagpapalakas sa sistema ng pangangalagang pangkalusugan, pagtitiyak ng seguridad sa pagkain, pag-upgrade tungo sa isang pámahalaáng may panteknolohiyang kakayahan at mabilis na nakatutugon, at pagpapalawak ng mga oportunidad na pangkabuhayan at mga programa sa pangangalagang panlipunan sa lahat ng mga rehiyon. Ang 2021 Pambansang Badyet ay ang pinakamalaking stimulus package ng pámahalaán para sa muling pagbangon ng ekonomiya, habang nagbibigay ng suportang pinansiyal upang tulungan ang bansa na makabangon muli sa mga panlipunan at pang- ekonomiyang epekto ng pandemyang COVID-19. Ngayong taon, ipinagpapatuloy at pinahuhusay ng pámahalaán ang mga kasalukuyang pagsisikap para sa pagbuo ng isang malusog at matatag na Filipinas upang makamit ang mga mithiin ng taumbayan para sa isang matatag, maginhawa, at panatag na búhay. Disenyo at paglalarawan ni: Junrey E. Rosales
Talaan ng Nilalaman 2 Paunang Salita Ang 2021 Pinagtibay na Pambansang Badyet 4 Pagbalik, Pagsikad, at Pagbangon: Pamumuhunan para sa Katatagan at Sustenibilidad 6 Paghahambing ng PT 2021 Pinagtibay na Badyet at Panukalang Badyet Mga Dimensiyon ng 2021 Badyet Batay sa Sektor (Dáting Sistema) Batay sa Sektor/Tungkulin (COFOG) Batay sa Klasipikasyon ng Gugulin Batay sa Recipient Unit Batay sa Rehiyon Batay sa Special Purpose Fund Batay sa Pinagkukunan ng Laang-gugulin 8 10 12 14 16 18 20 Mga Priyoridad sa Paggugol 24 26 Pagbalik: Pagtugon sa Pandemya COVID-19 Transparency Nook Kalusugan at Nutrisyon 30 Pagsikad: Pagpapasigla ng Pagpapaunlad ng Impraestruktura Pagpapaunlad ng Impraestruktura Pagbangon: Pag-angkop sa Búhay Pagkatapos ng Pandemya Seguridad sa Pagkain 34 38 Mga Oportunidad na Pangkabuhayan Pangangalagang Panlipunan 40 42 Edukasyon 44 Mabuting Pamamahala 46 48 Batas, Kaayusang Publiko, at Kaligtasan Kaligiran at Katatagan Laban sa mga Panganib na Dalá ng Sakuná Disenteng Pabahay 50 Pagpipinansiya sa Pambansang Badyet 54 56 58 59 60 Mga Panghihiram Ang 2021 Badyet at ang Ekonomiya Programang Pampananalapi Rentas Comprehensive Tax Reform Program Mga Batayang Kaalaman sa Pagbabadyet 62 64 65 Mga Off-Budget Account Ang Siklo ng Badyet Glosaryo 66 67 Tanungin ang Inyong Pámahalaán Survey Feedback Form
Paunang Salita Ang ng Pangkalahatang Laang-gugulin (General Appropriations Act o GAA) para sa Piskal na Taon 2021 sa hulíng linggo ng taóng 2020 - isang taóng nakatatak na sa kasaysayan ng mga krisis sa kalusugan sa buong daigdig - ay may kahulugan na higit pa sa matagumpay na pagsasabatas ng isang pampinansiyang programa para sa pámahalaán ng Filipinas. pagpapatibay ng Batas Sa pamamagitan ng paglagda at pagsasabatas ng PhP4.506 na Trilyon na Pambansang Badyet para sa 2021 noong Disyembre 28, 2020, pinasigla din ni Pangulong Rodrigo Roa Duterte ang pag-asa at optimismo na sa kabila ng maraming pagsubok sa 2020 - mula sa pagsabog ng Bulkang Taal hanggang sa paglitaw ng pandemyang COVID-19 at sa serye ng malalakas na bagyo at matitinding pag-ulan na tumama sa maraming bahagi ng bansa - ang mga mamamayan ay maaari pa ring umasa sa isang matatag na programa sa paggastos na naglalayong patuloy na suportahan ang mga programa at proyekto ng pámahalaán. ang PhP1.074 trilyong badyet para sa pangunahing programang Build, Build, Build upang muling buhayin ang ekonomiya, mga kritikal na hakbang upang matulungan ang mga pang-ekonomiya at panlipunang sektor, at iba't ibang paglalaan upang mapalakas ang pamumuhunan para sa katatagan at sustenibilidad. Walang tinag na hinarap ng Administrasyong Duterte ang realidad na ang pandemyang COVID-19, bukod sa iba pa, ay naging sagabal sa paglalakbay nito tungo sa kaunlaran. Ang katotohanang ito, kasáma ang kritikal na pangangailangan na pasiglahin ang ekonomiya, ay ang backdrop sa paggawa ng Ipinanukalang 2021 Pambansang Badyet na isinumite sa Kongreso noong Agosto 25, 2020. Ito rin ang naging batayan para sa masinsinan at mahabang pagtatalakay na pinangunahan ng mga miyembro ng Kongreso, na may layong tiyakin na ang lahat ng mga bahagi ng ipinanukalang Badyet ay gagabay sa bansa tungo sa paggaling. Mahalagang maláman ng lahat, ang 2021 Pambansang Badyet na ito ay ang pang-apat nang ganap na binuo at ipatutupad ng Administrasyon, at minamarkahan ang ikatlong taon ng isang matagumpay na paglipat sa cash budgeting system. Ang programang pampinansiyang ito ay isang repleksiyon ng sáma-sámang hangarin at pagsisikap ng pámahalaán at mga tao upang simulan ang pagbuwelta - upang makabalik sa daan tungo sa komportable, mapayapa, at maunlad na búhay na nararapat sa ating lahat. Ang Badyet na ito, na katumbas ng 22.5% ng ating Gross Domestic Product at 9.9% na mas mataas kaysa Badyet noong nakaraang taon, ay ang ating blueprint sa pananalapi upang makabalik, makasikad, at makabangon mula sa masasamang epektong idinulot sa kalusugan at ekonomiya ng bansa. Kabílang sa pinakamahahalagang probisyon nito ay ang PhP72.5 bilyong pondo para sa programa ng pagbabakuna sa bansa laban sa COVID-19, lahat ng mga nakaraang programa sa Tulad ng paggastos na mahusay na inihanda at matapat na ipinatupad ng Administrasyon, tinitiyak ng 2021 GAA sa mga mamamayan na ang bawat sentimo ay ginugugol nang maingat. Ngunit lalo na ngayong taon, ito ay may kasiguruhan mula sa Pangulo na "bawat sentimo (ay)... gugugulin upang masiguro ang paggaling, katatagan, at sustenibilidad ng ating bansa sa darating na taon, (dahil sa) pagnanais nating makabawi bílang isang bansa." Upang matiyak na ang 2021 GAA ay tapat sa Saligang Batas at naaayon sa pinakamataas na mga priyoridad ng pámahalaán sa kritikal na puntong ito sa ating pambansang kasaysayan, na-veto ni Pangulong Duterte ang ilang mga probisyong nakatalâ sa panukalang batas na isinumite ng Senado at ng Kapulungan ng mga Kinatawan. Ang mga ito, kasáma ang mga highlight at mahahalagang katangian ng Pinagtibay na Pambansang Badyet, ay ipinaliwanag sa lathalain ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala. Nilalayon ng 2021 Pinagtibay na Badyet ng Bayan na ipakita at ipaliwanag ang Pambansang Badyet sa isang simple, maikli, ngunit komprehensibong pamamaraan, para sa mas mahusay na pag-unawa at pagpapahalaga ng ating mga mamamayan. At, sa hulí, upang hikayatin ang paglahok at partisipasyon sa ating sáma-sámang paglalakbay sa paggaling, pagbangon, at muling pagkabuhay upang tayo ay umusad at magkaisang makabangon. Wendel E. Avisado Kalihim 2 2 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Ang 2021 Pinagtibay na Pambansang Badyet Ang Pambansang Badyet ay ang kabuoang plano ng pámahalaán para sa piskal na taon. Upang ito ay higit na maunawaan at mapahalagahan, nararapat na magkaroon ng kamalayan tungkol sa mga prinsipyo at patakaran sa likod ng paghahanda nito. Tinatalakay ng bahaging ito ang tema ng 2021 Badyet, sinusuri ang mga dimensiyon ng badyet, at binibigyang-diin ang mga susing pagkakaiba ng panukala at pinagtibay na Badyet. KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 3 3
Pagbalik, Pagsikad, at Pagbangon: Pamumuhunan para sa Katatagan at Sustenibilidad A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I Kahit na direktang kinakaharap ang mga hámon ng isang pandaigdigang pandemya, hindi kailanman nawala sa paningin ng Administrasyong Duterte ang pangunahing layunin nito na magbigay ng isang maliwanag at ligtas na bukas para sa lahat ng Filipino. Sinasalamin ang pangakong ito, ang PhP4.506 trilyong 2021 Pambansang Badyet, bílang pampinansiyang blueprint ng Administrasyon ngayong taon, ay patuloy na sumusuporta sa aktibong pagtugon sa kasalukuyang krisis sa kalusugan, habang ipinagpapatuloy nito ang paglalakbay tungo sa mas mapayapa, maunlad, at matatag na Filipinas. Mahahalagang Katangian ng 2021 Pambansang Badyet Sumusuporta sa Malakas na Pagbangon ng Ekonomiya Ang 2021 Pambansang Badyet ay ang pinakamalaki at pinakamahalagang stimulus measure sa COVID-19 ng pámahalaán. Binibigyang-priyoridad nito ang mga programa, gawain, at proyektong (PAP o Programs, Activities, and Projects) naglalayon na mapanatili at palakasin ang mga pagsisikap upang mabisang tumugon at makabangon mula sa pandemya. Sa pamamagitan ng Badyet na ito at ng implementasyon ng iba pang maingat na mga patakarang pampananalapi, ang pagbangon mula sa mga negatibong sosyo-ekonomikong epekto sanhi ng pandemya ay posible at maaaring makamit. Mga Binagong Piling Target sa Paglago (2021-2022) Palatandaan Baseline 2021 2022 Paglago ng GDP (%) 6.9 (2016)r 6.5-7.5 6.5-7.5 Nabawasan ang insidente ng kahirapan (% ng populasyon)1/ 23.5 (2015)r 15.5-17.5
Tumaas ang bílang ng nalikhang trabaho N/A (2016) 2.4-2.8 milyon 1.0-1.2 milyon Nabawasan ang rate (%) ng mga walang trabaho 5.4 (2016)r 7.0-9.0 7.0-9.0 Talâ: r - binago 1/Walang target/datos dahil ang Family Income and Expenditure Survey (FIES) ay ginagawa kada tatlong taon. Ang susunod na FIES ay isasagawa sa 2021. Pinagmulan ng Datos: Updated Philippine Development Plan 2017-2022 4
Nakatuon sa Pagbangon at Katatagan Ang pagpapadali ng pagbangon at pagpapatatag ay ang mga pangunahing layunin ng 2021 Pambansang Badyet. Ang mga serbisyong panlipunan at pang-ekonomiya ang makatatanggap ng pinakamalaking bahagi ng Badyet, o 66.38%, na ang pinakamataas na priyoridad ay ang pagbili ng mga bakuna laban sa COVID-19 at iba pang mga programang pangkalusugan na may kaugnayan sa pagtugon sa pandemya. Sapat na alokasyon ang nakalaan para sa mga programang pang-empleo at iba pang mga social safety net para sa mga sektor na pinakaapektado at maaaring maapektuhan ng outbreak. Ang Programang Build, Build, Build ay inaasahang makatutulong na maiangat ang ekonomiya sa pamamagitan ng paglikha ng 1.1 milyong trabaho sa 2021. Ang mga gawain para sa pagbabagong digital ay pinondohan upang padaliin ang pag-angkop sa búhay pagkatapos ng pandemya. Pagpapatuloy ng Paggamit ng Cash Budgeting System (CBS) Pagbuo ng Mas Matibay na Pakikipagtulungan sa mga Lokal na Yunit ng Pámahalaán Sa pagtatakda sa taong 2021 bílang ikatlong taon ng paglipat sa CBS, binibigyang priyoridad ng 2021 Pambansang Cash Badyet ang mga PAP na maaaring ipatupad agad, na tumutulong sa pagbangon ng ekonomiya at paghahatid ng serbisyo publiko. Ang mga lokal na yunit ng pámahalaán ay nagsisilbing mga frontliner sa pakikipaglaban sa pandemya. Upang matiyak ang mas mabilis at episyenteng pagtugon sa pandemya at mga gawain sa pagbangon sa lokal na antas, ang pámahalaán ay naglaan ng mas malaking lokal na yunit ng alokasyon para sa mga pámahalaán sa 2021 Badyet, na nagkakahalaga ng PhP844.6 bilyon. Pagsusulong ng Mas Mabuting Koordinasyon sa mga Pribadong Stakeholder Ang Badyet ay nagsusulong ng mga oportunidad para sa pagpapahusay ng pakikipagtulungan sa pribadong sektor at ibang mga stakeholder bílang susi sa isang mas mabisa at sustenibleng pagbangon mula sa mga negatibong epekto ng pampublikong krisis sa kalusugan. Ang pagpasa ng Corporate Recovery and Tax Incentives for Enterprises (CREATE) Bill ay magdudulot para sa mga negosyo ng pagbawas ng mga buwis sa kita, na sa kalaunan ay hahantong sa paglikha ng mas maraming trabaho para sa mga Filipino. Paghahambing ng 2020 at 2021 na mga Pambansang Badyet 2020 GAA PhP4.100 T 13.6% rate ng paglago 22.5% ng GDP 2021 GAA PhP4.506 T 9.9% rate ng paglago 22.5% ng GDP Talâ: Ang rate ng paglago ng 2020 GAA ay inihambing sa aktuwal na obligasyon noong 2019 na may halagang PhP3,610.5 bilyon. 5 A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I
A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I Paghahambing ng PT 2021 Pinagtibay na Badyet at Panukalang Badyet S amantalang may mga pagbabagong ginawa sa mga paglalaan ng mga sektor, nananatili sa panukalang antas na PhP4.506 trilyon ang kabuoang Pambansang Badyet para sa 2021, na nilagdaan ni Pangulong Duterte bílang 2021 General Appropriations Act noong Disyembre 28, 2020. 2021 NEP vs. 2021 GAA (sa bilyong Piso) Batay sa Sektor Batay sa Klasipikasyon ng Gugulin Serbisyong Panlipunan Serbisyong Pangkawani 0.3% 1,668.0 (1.3%) 1,299.6 1,663.8 1,316.3 Serbisyong Pang-ekonomiya (1.8%) 1,323.1 Pangangasiwa at Ibang Gastos sa Operasyon 1,347.2 2.4% 1,744.9 Pangkalahatang Serbisyong Publiko 3.3% 747.8 1,704.7 724.2 Capital Outlays at Net Lending Debt Burden (kabílang ang Net Lending) (2.5%) 928.8 walang pagbabago 560.2 952.3 560.2 Mga Gastusing Pampinansiya Tanggulan (1.8%) 206.8 walang pagbabago 532.7 210.6 532.7 KABUOAN KABUOAN 4,506.0 4,506.0 4,506.0 4,506.0 Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. NEP (National Expenditure Program) Tumutukoy sa panukalang planong paggugol ng pámahalaán para sa isang piskal na taon na isinusumite sa Kongreso upang pagtibayin GAA (General Appropriations Act) Tumutukoy sa pinagtibay o inaprobahang Pambansang Badyet 6
Paano tinitiyak ng pámahalaán na ang mga aytem na nasa Pambansang Badyet ay alinsunod sa mga priyoridad nito? Ang Pangulo ng Filipinas ay mayroong karapatang iginawad sa kanya ng Konstitusyon para i-veto ang ilang mga pagbabagong ginawa ng Kongreso sa panukalang Badyet. MGA AYTEM SA 2021 BADYET NA NA-VETO 12 Special na Probisyon at 1 Proviso sa ilalim ng Pangkalahatang Probisyon ay napasailalim sa Direktang Veto. Ang aksiyong veto na ito ay may epekto na tatanggalin ang na-veto na aytem, mga special o pangkalahatang probisyon, pati na rin ang mga proviso na nakapaloob sa isang special o pangkalahatang probisyon. 45 probisyon (40 Special na Probisyon at 5 Pangkalahatang Probisyon) ay para sa Kondisyonal na Pagpapatupad. Sa ilalim ng aksiyong veto na ito, kinakailangang maglabas ang mga kaukulang ahensiya ng mga alituntunin para sa angkop na pagpapatupad ng apektadong aytem, mga special o pangkalahatang probisyon, pati na rin ang mga proviso na nakapaloob sa isang special o pangkalahatang probisyon. 5 Special na Probisyon ay para sa Pangkalahatang Obserbasyon. Pinahihintulutan ang Pangulo na ibahagi ang kaniyang mga pananaw paano linawin at ipatutupad ang mga sangkot na aytem, mga special o pangkalahatang probisyon, pati na rin ang mga proviso na nakapaloob sa isang special o pangkalahatang probisyon. nito kung Mga Panibagong Aytem sa Badyet Sa ilalim ng Aytem V ng Mensaheng Veto ng Pangulo para sa PT 2021 GAA, may mga panibagong aytem sa badyet na idinagdag ang Kongreso sa GAA na may mga kaakibat na epekto sa mga awtput at outcome ng mga kaukulang ahensiya. Ang mga panibagong aytem sa badyet na ito ay sumailalim sa cash programming ng Pambansang Pámahalaán, pag-obserba sa maingat at responsableng pamamahala sa salapi, naaangkop na mga patakaran at pamamaraan sa pagpapatupad ng badyet, at pagpapatibay ng Pangulo batay sa mga naka-programang priyoridad ng pámahalaán. Minandato ng PT 2021 Mensaheng Veto ng Pangulo ang DBM na ipaalam sa mga ahensiya ang mga nasabing bagong aytem sa badyet at iatas ang pag-sumite ng mga binagong performance target ng ahensiya, bukod sa iba pang mga sumusuportang dokumento na maaaring kailanganin. A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I 7
Mga Dimensiyon ng 2021 Badyet Batay sa Sektor (Dáting Sistema) A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I Dahil ang pandemya ay nananawagan ng pagpapalakas ng mga pambansang sistemang pangkalusugan at pangangalagang panlipunan, ang Serbisyong Panlipunan ang tatanggap ng pinakamalaking bahagi ng 2021 Pambansang Badyet na nagkakahalaga ng PhP1.668 trilyon, 11.6% na mas mataas kompara sa PhP1.495 trilyon noong 2020. Samantala, ang Serbisyong Pang-ekonomiya ay makakukuha ng PhP1.323 trilyon sa 2021, 10.3% na mas mataas kompara sa alokasyon nito noong 2020, upang suportahan ang mga hakbang para sa muling pagbangon ng ekonomiya. Serbisyong Panlipunan PhP1.668 T Upang patuloy na mapabuti ang kalidad ng búhay ng mga Filipino sa pamamagitan ng mga pangunahing programa para sa kalusugan, edukasyon, kagalingang panlipunan, at pabahay, bukod sa iba pa Serbisyong Pang-ekonomiya PhP1.323 T Upang pasiglahin ang ekonomiya sa pamamagitan ng pagpapaunlad ng impraestruktura, turismo, kalakalan, at agrikultura, bukod sa iba pa Pangkalahatang Serbisyong Publiko PhP747.8 B Upang mapanatili ang kaayusang publiko at kaligtasan, at tiyakin ang episyenteng pamamahala ng mga pinagkukunan ng salapi, bukod sa iba pa Debt Burden (kabílang ang Net Lending) PhP560.2 B Upang pondohan ang mga bayarin sa interes para sa mga lokal at dayuhang panghihiram, at net lending Tanggulan PhP206.8 B Upang pangalagaan ang pambansang seguridad at katatagan, na mahalaga para sa muling pagbangon ng ekonomiya 1/Batay sa tungkulin ng mga tumatanggap na ahensiya ng mga alokasyon sa badyet 8 8 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Batay sa Alokasyon ng mga Sektor, 2019-2021 (sa bilyong Piso) 1,668.0 1,323.1 2021 747.8 206.8 560.2 560.2 1,495.0 1,200.0 2020 746.7 461.0 197.4 1,349.0 1,012.1 2019 684.4 377.9 187.0 0 200 400 600 800 1,000 1,200 1,400 1,600 1,800 Serbisyong Panlipunan Pangkalahatang Serbisyong Publiko Tanggulan Serbisyong Pang-ekonomiya Debt Burden (kabílang ang Net Lending) Porsiyentong Bahagi ng Badyet Batay sa Sektor, 2019-2021 Mga Detalye 2019 (Actual) 2019 (Aktuwal) 2020 GAA 2020 GAA 2021 2021 GAA GAA Serbisyong Panlipunan 37.4 36.5 37.0 Serbisyong Pang-ekonomiya 28.0 29.3 29.4 Pangkalahatang Serbisyong Publiko 19.0 18.2 16.6 Debt Burden (kabílang ang Net Lending) 10.5 11.2 12.4 Tanggulan 5.2 4.8 4.6 Talâ: Maaaring hindi tumugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 9 9 A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I
Mga Dimensiyon ng 2021 Badyet Batay sa Sektor/Tungkulin (COFOG) A N G 2 0 2 1 Sa ilalim ng sistemang Classification of the Functions of Government (COFOG), ang mga gugulin ng pámahalaán ay nahahati sa 10 grupo o mga sub-sector batay sa kanilang tungkulin, layunin, at kontribusyon sa lipunan. P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I Mga Sektor na Pinakikinabangan ng Buong Lipunan Pangkalahatang Serbisyo Publiko PhP1,900.5 B (42.2%) Upang mabayaran ang mga gugulin para sa pangkalahatang pangangasiwa tulad ng paggawa ng batas, pamamahala ng pananalapi, ugnayang panlabas, transaksiyon sa utang ng bayan, at iba pang serbisyong pangangasiwa Tanggulan PhP184.7 B (4.1%) Upang pondohan ang mga programa at proyekto para sa tanggulang militar at sibil, dayuhang tulong militar, pananaliksik at pagpapaunlad (R&D), at depensa laban sa mga cybercrime Na ang: Na ang: PhP182.2 B Tanggulang militar PhP764.6 B Executive at legislative organs, financial at fiscal affairs, external affairs PhP546.0 B Public debt transactions PhP494.9 B General services Ugnayang Pang-Ekonomiya PhP697.5 B (15.5%) Upang pondohan ang mga sektor na nagpapalago ng ekonomiya, tulad ng pagpapaunlad ng impraestruktura, agrikultura, transportasyon, fuel at enerhiya, at komunikasyon PhP1.5 B Tanggulang sibil Proteksiyon ng Kaligiran PhP24.1 B (0.5%) Upang tiyakin ang proteksiyon at pangangalaga sa mga likás na yaman sa pamamagitan ng pamamahala ng basura, pagkontrol at pagpigil sa polusyon, proteksiyon sa biodiversity, at pamamahalà ng kalupaan Na ang: PhP9.5 B Proteksiyon sa biodiversity at kalupaan Na ang: PhP3.3 B Pamamahala ng basura PhP546.3 B PhP105.9 B Transportasyon Agrikultura, pangangasiwa ng gubat, pangisdaan, at pangangaso PhP2.8 B Pagkontrol at pagpigil sa polusyon PhP15.1 B Mga gawaing pangkalahatan, komersiyal, at paggawa Publikong Kaayusan at Kaligtasan PhP259.5 B (5.8%) Upang suportahan ang mga serbisyong pampulis at proteksiyon sa sunog, korte, at mga kulungan Na ang: PhP170.4 B Serbisyong pampulis PhP33.1 B Mga korte PhP22.6 B Proteksiyon sa sunog Talâ: Ang mga halagang nakapaloob sa ( ) ay kumakatawan sa porsiyentong bahagi sa kabuoang Badyet. 10
Mga Sektor na Direktang Pinakikinabangan ng mga Indibidwal Edukasyon PhP749.1 B (16.6%) Upang pondohan ang batayang edukasyon (paunang batayan, batayan, at sekundaryang edukasyon) at edukasyong tersiyarya, bukod sa iba pa Kalusugan PhP221.6 B (4.9%) Upang pondohan ang mga gugulin para sa serbisyong ospital, outpatient at publikong serbisyong pangkalusugan, segurong pangkalusugan, at pangkalusugang R&D Na ang: Na ang: PhP276.9 B Paunang batayan at batayang edukasyon PhP78.1 B Publikong serbisyong pangkalusugan PhP231.8 B Sekundaryang edukasyon PhP71.4 B Segurong pangkalusugan PhP107.5 B Edukasyong tersiyarya PhP67.2 B Serbisyong ospital Pangangalagang Panlipunan PhP456.4 B (10.1%) Upang pondohan ang mga programa at proyektong nakatuon sa kapakanan ng mga mamamayan, lalo na ang mga nangangailangan Pabahay at Community Amenities PhP8.0 B (0.2%) Upang gamitin sa pabahay at pagpapaunlad ng pamayanan, kabílang ang mga amenity tulad ng ligtas at naiinom na tubig Na ang: Na ang: PhP106.8 B Pantawid Pamilyang Pilipino Program PhP5.1 B PhP1.8 B Pinagkukunan ng tubig Pagpapaunlad ng pamayanan PhP81.6 B PhP27.6 B Survivors (Gender at Development, Internally Displaced Persons, at Disaster Relief Assistance) Pamilya at kabataan (Mga pamilya sa kalsada) PhP1.0 B Pagpapaunlad ng pabahay Libangan, Kultura, at Relihiyon PhP4.6 B (0.1%) Upang pondohan ang mga serbisyong nagtataguyod ng pambansang pagkakakilanlan sa pamamagitan ng libangan at isports, kultura, paglalathala, at relihiyon, bukod sa iba pa Na ang: PhP2.1 B Serbisyong kultural PhP1.3 B Serbisyong panlibangan at isports PhP657 M Serbisyo para sa broadcasting at paglalathala 11 A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I
Mga Dimensiyon ng 2021 Badyet Batay sa Klasipikasyon ng Gugulin A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I Isa pang paraan upang ipakita ang 2021 Pambansang Badyet ay sa pamamagitan ng katangian o uri ng bawat obligasyon. Ang mga aytem sa Badyet ay maaaring uriin sa apat na pangunahing klasipikasyon ng gugulin: Serbisyong Pangkawani (Personnel Services o PS), Pangangasiwa at Ibang Gastos sa Operasyon (MOOE), Capital Outlays (CO), at Gastusing Pampinansiya (FinEx). 38.7% ng Pambansang Badyet Pangangasiwa at Ibang Gastos sa Operasyon 2021: PhP1,744.9 B 2020: PhP1,633.5 B 2019: PhP1,418.9 B Pang-araw-araw na operasyon ng mga Pambansang Ahensiya ng Pámahalaán (NGAs), na pinupunan ang mga gastúsin sa mga pangunahing kagamitan at pagmamantene, bukod sa iba pa Mga programa sa palay ng Kagawaran ng Agrikultura Mga pangunahing programa ng Kagawaran ng Kalusugan (DOH) Adjustment Measures Program ng Kagawaran ng Paggawa at Empleo Mga paghahanda para sa 2022 pambansa at lokal na halalan Alokasyon para sa mga lokal na yunit ng pámahalaán1/ 1/Kabílang ang Internal Revenue Allotment, Special Shares in the Proceeds of National Taxes, Local Government Support Fund, Special Shares in the Proceeds of Fire Code Fees, Barangay Officials Death Benefits, at Alokasyon para sa Metropolitan Manila Development Authority 28.9% ng Pambansang Badyet Serbisyong Pangkawani 2021: PhP1,299.6 B 2020: PhP1,184.8 B 2019: PhP1,138.1 B Suweldo, benepisyo, at iba pang allowance ng mga kawaning sibilyan at militar ng pámahalaán Pag-empleo ng mga kawaning pangkalusugan sa ilalim ng Human Resources for Health Deployment Program ng DOH Implementasyon ng ikalawang tranche ng Salary Standardization Law ng 2019 Mga pangangailangan sa pensiyon ng mga militar at unipormadong kawani 12
20.6% ng Pambansang Badyet Capital Outlays (kabílang ang Net Lending) 2021: PhP928.8 B 2020: PhP829.4 B 2019: PhP703.7 B Pagbili ng mga kalakal at mga serbisyong maaaring gamitin pagkatapos ng piskal na taon, at dadagdag sa mga ari-arian ng Pambansang Pámahalaán Mga pangunahing programa ng iba't ibang NGA, tulad ng Programang Build, Build, Build, Health Facilities Enhancement Program, at Armed Forces of the Philippines Modernization Program, bukod sa iba pa 11.8% ng Pambansang Badyet Mga Gastusing Pampinansiya 2021: PhP532.7 B 2020: PhP452.4 B 2019: PhP401.0 B Pambayad sa mga bayarin sa management supervision/ trusteeship, gastúsin sa pagbabayad ng mga tubò, mga commitment fee, at mga bayarin sa bangko Iba pang guguling pinansiyal ng mga NGA kapag nagmamay-ari o nangungupahan ng mga asset o ari-arian Badyet batay sa Klasipikasyon ng Gugulin, 2020-2021 (sa bilyong Piso) Mga Detalye 2020 (Programa) 2021 GAA % Pagtaas/ (Pagbaba) MOOE 1,633.5 1,744.9 6.8 PS 1,184.8 1,299.6 9.7 CO (kabílang ang Net Lending) 829.4 928.8 12.0 FinEx 452.4 532.7 17.8 Kabuoan 4,100.0 4,506.0 9.9 Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. 13 A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I
Mga Dimensiyon ng 2021 Badyet Batay sa Recipient Unit A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I Ang mga pangunahing tatanggap ng Badyet ay ang mga Pambansang (National Ahensiya ng Pámahalaán Government Agencies o NGAs), mga Lokal na Yunit ng Pámahalaán (Local Government Units o LGUs), at mga Korporasyong Pag-aari at/o Kontrolado ng Pámahalaán (Government-Owned and/or -Controlled Corporations o GOCCs). Mga NGA Ang mga NGA ay tatanggap ng pinakamalaking bahagi na nagkakahalaga ng PhP2,942.8 bilyon, na kumakatawan sa 65.3% ng 2021 Badyet at 10.7% pagtaas mula sa 2020 level na PhP2,658.7 bilyon. Ito ay upang tiyaking may sapat na pondo para sa mga programa, gawain, at proyekto ng pámahalaán na mahalaga para sa pagtugon sa COVID-19 at pagbangon ng ekonomiya. Mga LGU Mga NGA PhP2,942.8 B Mga LGU PhP844.6 B Mga Pinagkakautangan PhP531.5 B PhP844.6 bilyon, o 18.7% ng 2021 Badyet, ay para sa suporta sa mga LGU. Ito ay mas mataas nang 7.9% kaysa 2020 level na PhP782.7 bilyon dahil sa karagdagang badyet sa Internal Revenue Allotment (IRA) at pagpopondo para sa Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao (Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao o BARMM). Mga GOCC PhP187.1 B Badyet batay sa Recipient Entity, 2020-2021 (sa bilyong Piso) Mga GOCC Ang subsidyo para sa mga GOCC ay nagkakahalaga ng PhP187.1 bilyon, na kumakatawan sa 4.2% ng kabuoang 2021 Badyet. Ang halagang ito ay mas mababa kaysa PhP207.7 bilyong laan noong 2020 bílang resulta ng pagtatapos ng Unconditional Cash Transfer Program at pagkompleto ng ilang mga proyektong patubig ng Pambansang Pangasiwaan sa Patubig (National Irrigation Administration o NIA). Tatanggap Mga NGA Mga LGU Mga GOCC 2020 Badyet 2,658.7 782.7 207.7 % Bahagi 64.8 19.1 5.1 2021 Badyet 2,942.8 844.6 187.1 % Bahagi 65.3 18.7 4.2 Mga Pinagkakautangan Mga Pinagkakautangan 451.0 11.0 531.5 11.8 Ang natitirang 11.8% o PhP531.5 bilyon, ay nakalaan bílang pambayad sa mga pinagkakautangan. Ito ay mas mataas nang 17.8% mula sa 2020 level, dahil sa mas mataas na gastusin sa panghihiram at singil sa interes. Kabuoan 4,100.0 100.0 4,506.0 Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. 100.0 14
Ang mga Sektor ng Kalusugan, Pagawaing Bayan, at Paggawa at Empleo ay binigyan ng malaking pagtaas mula sa kanilang mga upang badyet mapahusay ang paghahatid ng serbisyong pangkalusugan at lumikha ng mga trabaho para pasiglahin ang ekonomiya. noong 2020 Sampung Kagawaran na may Pinakamataas na Badyet Edukasyon (Kagawaran ng Edukasyon, Mga Pampámahalaáng Unibersidad at Kolehiyo, Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon, Pangasiwaan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan) 2021: PhP751.7 B 2020: PhP692.6 B Pagawaing Bayan (Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan) Kagalingang Panlipunan (Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan) 2021: PhP176.9 B 2020: PhP200.5 B 2021: PhP695.7 B 2020: PhP581.7 B Transportasyon (Kagawaran ng Transportasyon) Interyor at Pámahalaáng Lokal (Kagawaran ng Interyor at Pámahalaáng Lokal) 2021: PhP87.9 B 2020: PhP100.6 B 2021: PhP249.3 B 2020: PhP241.6 B Agrikultura (Kagawaran ng Agrikultura) Kalusugan (Kagawaran ng Kalusugan, Korporasyon sa Segurong Pangkalusugan) 2021: PhP71.0 B 2020: PhP64.7 B Ang Hudikatura 2021: PhP210.2 B 2020: PhP175.8 B 2021: PhP45.3 B 2020: PhP41.2 B Tanggulan (Kagawaran ng Tanggulang Pambansa) Paggawa at Empleo (Kagawaran ng Paggawa at Empleo) 2021: PhP205.8 B 2020: PhP192.1 B 2021: PhP37.1 B 2020: PhP17.9 B Talâ: Hindi ipinapakita ng mga 2020 na halaga ang mga pagbabagong ginawa upang ilipat ang mga pondo para sa pagtugon sa COVID-19. 15 A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I
Mga Dimensyon ng 2021 Badyet Batay sa Rehiyon A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I Upang itaguyod ang isang balanse at sustenibleng pag-unlad ng ekonomiya, tinitiyak ng pámahalaán ang patas na pamamahagi ng mga yaman sa iba't ibang rehiyon sa bansa. PhP3,149.1 bilyon, o 69.9%, ang kumakatawan sa direktang bahagi ng mga rehiyon sa 2021 Pambansang Badyet, upang pondohan ang mga programa at proyektong nagsusulong ng paglago sa mga komunidad sa kalungsuran at kanayunan. Luzon* (PhP1,058.6 B) CAR 2021: PhP82.5 B 2020: PhP64.8 B h27.4% PhP45,269 Rehiyon I 2021: PhP123.9 B 2020: PhP110.2 B h12.5% PhP23,328 Rehiyon II 2021: PhP106.5 B 2020: PhP95.0 B h12.1% PhP28,823 Rehiyon III 2021: PhP232.4 B 2020: PhP201.5 B h15.3% PhP18,570 Rehiyon IV-A 2021: PhP251.2 B 2020: PhP222.2 B h13.1% PhP15,354 Hindi kabílang ang NCR MIMAROPA 2021: PhP98.6 B 2020: PhP86.1 B h14.5% PhP30,708 Rehiyon V 2021: PhP163.4 B 2020: PhP146.4 B h11.6% PhP26,387 Visayas (PhP473.2 B) Rehiyon VI 2021: PhP173.4 B 2020: PhP154.4 B h12.3% PhP21,761 Rehiyon VII 2021: PhP160.2 B 2020: PhP141.8 B h13.0% PhP19,893 Rehiyon VIII 2021: PhP139.5 B 2020: PhP124.0 B h12.5% PhP29,038 16
Mindanao (PhP767.2 B) Talâ: • Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. • Batay sa tinatáyang populasyon ng Pangasiwaan sa Estadistika ng Filipinas (Hulyo 1, 2021) • ay kumakatawan sa alokasyon kada tao. Rehiyon IX 2021: PhP103.7 B 2020: PhP93.7 B h10.6% PhP27,218 Rehiyon X 2021: PhP144.1 B 2020: PhP122.8 B h17.3% PhP28,405 Rehiyon XI 2021: PhP166.5 B 2020: PhP133.5 B h 24.7% PhP30,988 Rehiyon XII 2021: PhP98.8 B 2020: PhP91.3 B h8.2% PhP19,810 CARAGA 2021: PhP122.7 B 2020: PhP82.3 B h49.1% PhP44,098 ARMM 2021: PhP131.5 B 2020: PhP112.2 B h 17.2% PhP30,785 Pambansang Rehiyong Kapital (NCR) 2021: PhP850.2 B 2020: PhP910.2 B i6.6% PhP60,876 Badyet na Di-Batay sa Rehiyon Alokasyong Pambansa1/ 2021: PhP980.4 B 2020: PhP841.4 B Binubuo ito ng mga special purpose fund at lump sum na ibinabahagi sa iba't ibang rehiyon sa loob ng taon ng badyet. Sentral na Opisina 2021: PhP376.5 B 2020: PhP366.0 B Kinakatawan nito ang mga ari-arian na pinamamahalaan ng Sentral na Opisina ng mga kagawaran/ahensiya para sa kani- kanilang mga yunit. 1/Kabílang dito ang Allocation to Local Government Units (hindi kabílang ang Internal Revenue Allotment at Support to Barangay Development Program ng NTF-ELCAC, Conditional Matching Grant to Provinces, at Assistance to Cities), National Disaster Risk Reduction and Management Fund, Miscellaneous Personnel Benefits Fund, Pension and Gratuity Fund, Net Lending, Debt Service Fund, at Tax Expenditure Fund. A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I 17
Mga Dimensiyon ng 2021 Badyet Batay sa Special Purpose Fund A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I Sa 2021, ang mga Special Purpose Fund (SPF) ay nagkakahalaga ng PhP1.793 trilyon, 8.1% na mas mataas sa PhP1.658 trilyon noong 2020. Ang mga SPF ay mga alokasyon sa badyet para sa mga partikular na sosyo-ekonomikong layunin. Habang karamihan ng mga SPF ay nakadetalye sa GAA (hal. mga disaggregated SPF), ang ilan ay lump sum at maaari lámang ipamahagi sa mga tumatanggap na ahensiya kapag ang mga tiyak na programa at proyekto na popondohan ay natukoy na sa panahon ng pagpapatupad ng badyet. Mga Disaggregated SPF PhP1,213.9 B Mga pondong hinati-hati at inilaan na para sa mga tiyak na ahensiya, programa, at proyekto Alokasyon para sa mga LGU PhP844.6 B Subsidyo na ibinibigay sa mga LGU na kumakatawan sa kanilang bahagi sa pambansang koleksiyon ng rentas Suportang Pambadyet sa mga Korporasyon ng Pámahalaán PhP187.1 B Tulong pinansiyal sa mga korporasyon ng pámahalaán sa anyo ng mga equity o subsidyo, kabílang ang net lending PhP695.5 B Internal Revenue Allotment PhP80.3 B Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao Pension and Gratuity Fund PhP152.9 B PhP35.2 B PhP28.3 B Local Government Support Fund Special Shares in the Proceeds of National Taxes Pambayad sa mga pensiyon, retirement at terminal leave benefits, separation pay, at monetized leave credits ng mga kawani ng pámahalaán PhP4.8 B Metropolitan Manila Development Authority Miscellaneous Personnel Benefits Fund PhP29.3 B PhP459 M Special Shares in the Proceeds from Fire Code Fees Mga guguling pangkawani, tulad ng, pero hindi limitado sa, pondo para sa paggawa ng mga bagong posisyon, pagpuno ng mga awtorisadong posisyon, at iba't ibang benepisyo ng mga kawani ng pámahalaán Mga Disaggregated SPF, 2020-2021 (sa bilyong Piso) Mga Detalye 2020 GAA 2021 GAA % Pagtaas/ (Pagbabà) Alokasyon para sa mga LGU 782.7 844.6 7.6 Suportang Pambadyet sa mga Korporasyon ng Pámahalaán 207.7 187.1 (9.9) Pension and Gratuity Fund 116.2 152.9 31.6 Miscellaneous Personnel Benefits Fund 56.6 29.3 (48.2) 18
Mga Lump-Sum SPF PhP579.0 B Mga pondo na hindi pa hinati-hati at/o maaari lámang ipatupad kung matutugunan ang ilang tiyak na kondisyon National Disaster Risk Reduction and Management Fund (NDRRMF) PhP20.0 B Emergency fund na gagamitin para sa mga pagsisikap sa muling pagbangon at pagtulong sa mga komunidad at lugar na apektado ng mga kalamidad na dulot ng kalikásan o tao Contingent Fund PhP13.0 B Standby na pondo para sa mga kagyat at/o bagong proyekto at gawain ng mga ahensiya at korporasyon ng pámahalaán na kailangang maipatupad o bayáran sa loob ng piskal na taón Tax Expenditure Fund PhP14.5 B Pambayad sa mga buwis at bayad sa adwana ng mga ahensiya, LGU, at mga korporasyon ng pámahalaán Mga Debt Interest Payment PhP531.5 B Pambayad sa mga gastusin sa mga lokal at dayuhang panghihiram Mga Lump-Sum SPF, 2020-2021 (sa bilyong Piso) Mga Detalye 2020 GAA 2021 GAA % Pagtaas/ (Pagbabà) NDRRMF 16.0 20.0 25.0 Tax Expenditure Fund 14.5 14.5
Contingent Fund 13.0 13.0
Mga Debt Interest Payment 451.0 531.5 17.8 KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 19 A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I
Mga Dimensiyon ng 2021 Badyet Batay sa Pinagkukunan ng Laang-gugulin A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I Ang laang-gugulin ay isang awtorisasyon para sa pagkakaroon ng mga bayarin sa loob ng tinukoy na taón ng badyet. Ang Pambansang Badyet ay maaaring uriin sa sumusunod: (1) Bagong Pangkalahatang Laang-gugulin, na tumutukoy sa bahagi ng Badyet na isinusumite taón-taón sa Kongreso upang pagtibayin; at (2) Mga Awtomatikong Laang-gugulin, na hindi na kailangang isáma sa pagsasabatas ng Badyet dahil ito ay pinahihintulutan na ng mga umiiral na batas. 68.5% 31.5% ng PhP4.506 T 2021 Badyet ng PhP4.506 T 2021 Badyet Bagong Pangkalahatang Laang-gugulin PhP3,086.8 B Mga Awtomatikong Laang-gugulin PhP1,419.2 B Para sa 2021, ang Bagong Pangkalahatang Laang-gugulin ay may kabuoang halaga na PhP3,086.8 bilyon, na kumakatawan sa: 68.5% ng 2021 Badyet 15.0% ng GDP • Ang mga Awtomatikong Laang-gugulin ay nagkakahalaga ng PhP1,419.2 bilyon, na katumbas ng: • 31.5% ng 2021 Badyet 6.9% ng GDP Ito ay binubuo ng sumusunod: PhP2,646.0 B
Mga Kagawaran at Ahensiya Mga SPF
PhP440.8 B Ito ay maaaring hatiin sa sumusunod: • • • • PhP695.5 B PhP531.5 B PhP71.7 B PhP56.2 B PhP28.7 B PhP21.1 B PhP14.5 B PhP0.480 M Internal Revenue Allotment Debt Service - Interest Payment Bangsamoro Block Grant Retirement and Life Insurance Premiums Net Lending Special Account in the General Fund Tax Expenditure Fund Pension of Ex-Presidents and their Spouses 20
Di-Nakaprogramang Laang-gugulin PhP176.3 B Kaiba sa mga Bagong Pagkalahatang at Awtomatikong Laang-gugulin, ang Di-Nakaprogramang Laang-gugulin ay hindi kasáma sa pagkuwenta ng Programmed na Badyet. Ito ay dahil ang mga ito ay standby o karagdagang pondo na maaari lámang gamítin kapag umiiral ang alinman sa sumusunod na kondisyon: • Mga bagong pinagkukunan ng kíta • Mga naaprobahang pautang para sa mga proyektong foreign-assisted Labis na nalikom na rentas Mga Piling Paglalaan para sa Pagtugon sa COVID-19 sa ilalim ng Di-Nakaprogramang Laang-gugulin Pagbili ng mga Bakuna Laban sa COVID-19 PhP70.0 B Upang pondohan ang pagbili ng mga bakuna at mga pangangailangang lohistika nito, pati na rin ang pagsasagawa ng pambansang programa para sa pagbabakuna sa masa laban sa COVID-19 PhP12.1 B Mga Programa sa Pangangalagang Panlipunan dahil sa Pandemyang COVID-19 Upang pagaanin ang mga negatibong epekto ng krisis sa kalusugan sa mga maralita at bulnerable PhP5.5 B Programa sa Pagpapahusay ng Pasilidad Pangkalusugan Upang pondohan ang pagpapatayo, pagpapahusay, pagsasaayos, at rehabilitasyon ng iba't ibang impraestrukturang medikal sa mga universal health care site at mahihirap na komunidad PhP6.0 B Flexible Learning Options Upang punan ang mga gastusin sa pagpapaunlad, pagpaparami, at paghahatid ng mga kagamitan sa pag-aaral sa ilalim ng Basic Education - Learning Continuity Plan PhP3.0 B DepEd Computerization Program Upang bumili at mamahagi ng mga multimedia package sa mga publikong paaralan 21 A N G 2 0 2 1 P N A G T I B A Y N A P A M B A N S A N G B A D Y E T I
2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN 2222 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Mga Priyoridad sa Paggugol Upang higit na palakasin ang ugnayan sa pagpaplano at pagbabadyet, sinusuportahan ng 2021 Badyet ang mga estratehiya at popondohan ang mga programang tinukoy sa "We Recover as One" Report ng Pambansang Pangasiwaan sa Kabuhayan at Pagpapaunlad (National Economic and Development Authority), na nagsisilbing gabay ng pámahalaán upang matugunan ang mga hámon ng pandemya at tulungang buhayin ang ekonomiya. Ang mga pangunahing priyoridad sa badyet para sa 2021 ay inilahad sa susunod na mga pahina. KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 23 23
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I COVID-19 Transparency Nook Ang mga kaguluhang naidulot ng pandemyang COVID-19 ay lubusang nakaapekto sa búhay ng mga mamamayang Filipino at sa ekonomiya ng bansa. Bílang tugon dito, ang Administrasyon ay nakatuon sa pagkilos upang kontrolin ang pandemya at pagaanin ang mga epekto nito sa mga apektado at nangangailangang grupo, tulúngan ang mga mamamayan na umangkop sa búhay pagkatapos ng pandemya, at pabilisin ang pagbangon ng ekonomiya. Pagtugon sa Pandemya Pagpapalakas ng kapasidad ng sistema ng pangangalagang pangkalusugan ng Filipinas upang tugunán ang pandemya at alagaan ang mga nahawahang mamamayan Mga Regular na Programang Pangkalusugan National Health Insurance Program (PhilHealth) Tulong Medikal sa mga Maralitang Pasyente Programa sa Yamang-Táo para sa Kalusugan Programa sa Pagpapahusay ng Pasilidad Pangkalusugan (HFEP) PhP71.4 B PhP17.0 B PhP16.6 B PhP15.2 B 1/ Programang Pangkalusugan ng Pamilya, Nutrisyon, at Responsableng Pag-aalaga sa mga Anak PhP12.2 B Mga Bagong Programa/Proyekto sa Pagtugon sa COVID-19 Probisyón sa: Pagbili ng mga Personal Protective Equipment Pagbili ng mga Kagamitan at Impraestruktura para sa COVID-19 sa ilalim ng HFEP Pagbili ng mga Bakuna para sa COVID-19 Pagbili ng mga RT-PCR Cartridge Operasyon ng mga National Reference Laboratory PhP4.7 B PhP4.1 B PhP2.5 B PhP1.0 B PhP496 M Mga Proyektong Foreign-assisted: Health Systems Enhancement to Address and Limit (HEAL) COVID-19 COVID-19 Emergency Response Project PhP4.2 B PhP1.0 B Saliksik at Pagpapaunlad (R&D): Pagtatatag ng Virology Science Institute of the Philippines Disease Surveillance and Monitoring of COVID-19 and Other Similar Respiratory Infections PhP283 M PhP52 M 1/Kabílang ang PhP5.5 bilyon para sa pagpapatayo ng mga primary care facility sa ilalim ng Unprogrammed Fund, PhP4.1 bilyong alokasyon para sa pagbilí ng mga kagamitan at impraestruktura para sa pagtugon sa COVID-19, at PhP1.9 bilyon para sa mga proyektong impraestrukturang medikal na pinondohan ng Asian Development Bank at World Bank 24
Bakuna Laban sa COVID-19 Mayroong karagdagang PhP70.0 bilyon sa ilalim ng Di-Nakaprogramang Laang-gugulin na inilaan para sa gastusing lohistika at pagbilí ng mga bakuna laban sa COVID-19 sa 2021. Maaari itong magamit kapag lumagpas sa target ang mga koleksiyon ng rentas, o kapag may mga karagdagang grant o dayuhang pondo na nakuha. Pagpapagaan sa mga Epekto ng COVID-19 at Pag-angkop sa Búhay Pagkatapos ng Pandemya Upang tuluyang pagaanin ang mga epekto ng krisis sa kalusugan sa mga sektor na pinakamalubhang tinamaan at tulungan ang mga Filipino na umangkop sa búhay pagkatapos ng pandemya Edukasyon Basic Education - Learning Continuity Plan PhP100.7 B Kung saan: Tulong at Subsidyo mula sa Pámahalaán DepEd Computerization Program Pagpapaunlad ng Yamang-Tao para sa mga Paaralan at Learning Center PhP26.8 B PhP5.9 B PhP1.9 B Seguridad sa Pagkain Mga Serbisyong Patubig Rice Resiliency Project Rice Competitiveness Enhancement Program Tulong Pinansiyal para sa mga Magsasaka ng Palay Seed Buffer Stocks 2/ PhP32.7 B PhP11.9 B PhP10.0 B PhP2.1 B PhP0.9 B Pangangalagang Panlipunan Pantawid Pamilyang Pilipino Program Pensiyon para sa mga Maralitang Senior Citizen Sustainable Livelihood Program Balik Probinsya, Bagong Pag-Asa Program PhP106.8 B PhP23.5 B PhP4.3 B PhP2.2 B Industriya at Kabuhayan Livelihood and Emergency Employment Program Training for Work Scholarship Program Emergency Repatriation Program Abot-Kamay ang Pagtulong (AKAP) Program Micro, Small, and Medium Enterprises Development Program Pondo sa Pagbabago at Pag-Asenso Program Integrated Livelihood Program PhP20.4 B PhP4.1 B PhP3.8 B PhP2.5 B PhP2.4 B PhP1.0 B PhP0.9 B 2/Kabílang ang mga small reservoir irrigation at iba pang sistemang patubig (PhP31.7 bilyon) sa ilalim ng Pambansang Pangasiwaan sa Patubig; at maliliit na proyektong patubig ng DA (PhP1.0 bilyon) 25 P A G B A L I K P a g t u g o n s a P a n d e m y a
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Kalusugan at Nutrisyon Kalusugan ang pinakamahalagang priyoridad sa master plan ng Administrasyon laban sa COVID-19. Tumaas nang 19.2% ang badyet para sa Sektor ng Kalusugan, mula sa PhP185.5 bilyon noong 2020 hanggang sa PhP221.1 bilyon ngayong 2021, upang i-reset at patatagin ang mga haligi ng sistema ng pangangalagang pangkalusugan sa Filipinas, na may layon na gawin itong mas tumutugon at matatag sa mga krisis. Breakdown ng 2021 Badyet para sa Sektor ng Kalusugan Iba pang Ahensiya/SPF PhP10.8 B Kagawaran ng Kalusugan (DOH) PhP138.9 B Korporasyon sa Segurong Pangkalusugan (PhilHealth) PhP71.4 B PhP84.2 bilyon ng badyet ng DOH ay nakalaan para sa mga pagsisikap sa pagtugon sa COVID-19 upang pondohan ang mga pangangailangan sa unibersal na pangangalaga sa kalusugan Ang pinakamalaking bahagi ng badyet para sa Sektor ng Kalusugan ay para sa Kagawaran ng Kalusugan (Department of Health o DOH) at Korporasyon sa Segurong Pangkalusugan (Philippine Health Insurance Corporation o PhilHealth), na nagkakahalaga ng PhP138.9 bilyon at PhP71.4 bilyon, ayon sa pagkakabanggit. PhP84.2 bilyon ng alokasyon para sa DOH ay para sa mga pagsisikap sa pagtugon sa COVID-19, habang ang buong badyet ng PhilHealth ay nakalaan para sa unibersal na pangangalaga sa kalusugan (universal health care o UHC). Talâ: Para sa pinagsáma-sámang listahan ng mga programa at proyekto para sa pagtugon sa COVID-19, tingnan ang seksiyon ng COVID-19 Transparency Nook sa pp. 24-25. 26
Pagpapatatag ng Sistema ng Pangangalagang Pangkalusugan PhP49.3 B Programa sa Pangangasiwa ng mga Publikong Pasilidad Pangkalusugan Para sa pagpopondo ng pangangasiwa ng mga pasilidad pangkalusugan sa ilalim ng DOH upang mapahusay ang akses ng mga tao sa mga serbisyo pangkalusugan sa pagpapagamot at rehabilitasyon PhP29.6 B* Pagbili ng mga Gamot at Bakuna Para sa pagbili at pamamahagi ng mga gamot, bakuna, at medikal at dental na panustos sa mga pasilidad pangkalusugan ng pámahalaán PhP16.6 B Yamang-Táo para sa Kalusugan Para sa deployment ng 313 doktor, 4,538 komadrona, 19,777 nars, at iba pang trabahador para sa kalusugan sa mga lugar na liblib at naghihirap PhP15.2 B Programa sa Pagpapahusay ng Pasilidad Pangkalusugan (HFEP) Para sa pagpapatayo, pag-upgrade, rehabilitasyon, pagsasaayos, at pagpapagawa ng mga kagamitan ng mga publikong pasilidad pangkalusugan, kabílang ang mga itinalaga para sa pagtugon sa COVID-19 PhP7.8 B Badyet ng HFEP na nasa DOH PhP5.5 B Pagpapatayo ng mga pangunahing pasilidad sa pangangalaga na nakalagak sa Unprogrammed Fund PhP1.9 B Mga proyektong impraestrukturang medikal na pinondohan ng Asian Development Bank at World Bank Kabílang ang PhP2.5 bilyon para sa pagbili ng mga bakuna laban sa COVID-19 P A G B A L I K P a g t u g o n s a P a n d e m y a 27
Paghatid ng Pangangalagang Pangkalusugan sa mga Ordinaryong Mamamayan M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I PhP71.4 B National Health Insurance Program Para sa pagkakaloob ng abot- kaya at naaakses na segurong pangkalusugan sa lahat ng mga Filipino, alinsunod sa UHC Law PhP17.0 B Tulong Medikal sa mga Maralitang Pasyente Para sa pagpapaospital at pagbibigay ng tulong pangkalusugan sa target na 1.8 milyong maralitang pasyente Target na Benepisyado: 13.22 milyong maralitang pamilya (PhP2,400 buwanang premium/pamilya) 7.30 milyong senior citizen (PhP5,000 buwanang premium/senior citizen) 25,512 pamilya sa ilalim ng programang PAyapa at MAsaganang PamayaNAn (PAMANA) (PhP2,400 buwanang premium/pamilya) Pagpapasigla ng Medikal na Saliksik at Pagpapaunlad (Research and Development o R&D) PhP932 M National Health R&D Program Para sa pagpapaunlad, pagsasáma-sáma, pamamahala, at koordinasyon ng pambansang sistema ng medikal na saliksik sa Sektor ng Kalusugan at mga kaugnay na larangan PhP283 M Pagtatatag ng Virology Science and Technology Institute of the Philippines Para sa pagbili ng mga kagamitang R&D at iba pang materyales na kailangan para sa unang pasilidad sa pananaliksik ng bansa na magpapakadalubhasa sa pag-aaral ng mga virus at nakahahawang sakít 28
Pagsusulong ng Pangkalahatang Kapakanan Pagkontrol at Pag-iwas sa mga Sakít PhP8.2 B Pag-iwas at Pagkontrol sa mga Nakahahawang Sakít Para pigilan ang pagkalat ng mga nakahahawang sakít, at para rin sa pagbili ng mga PPE at RT-PCR cartridge PhP2.5 B Paglalaan para sa mga Bakuna laban sa COVID-19 Para sa pagbili ng mga bakuna laban sa COVID-19 upang mabakunahan ang mga tao at pigilan ang pagkalat ng coronavirus PhP1.1 B Pag-iwas at Pagkontrol sa mga Di-nakahahawang Sakít Para sa pag-iwas at paggamot sa malulubhang sakít, tulad ng hypertension, diabetes, kanser, at sakít sa bága PhP52 M COVID-19 Surveillance Para sa pagbantay at pagsubaybay sa COVID-19 at iba pang mga katulad na respiratory infection Sapat na Nutrisyon PhP12.2 B* Programang Pangkalusugan ng Pamilya, Nutrisyon, at Responsableng Pag-aalaga sa mga Anak Para protektahan ang mga Filipino mula sa mga outbreak sa hinaharap at bigyan sila ng kapasidad na pangasiwaan ang iba't ibang kalagayan sa kalusugan PhP159 M First 1,000 Days Program Para magbigay ng mga masustansiyang pagkain sa mga bata sa 196 na lungsod at munisipalidad, at 3,974 na mga barangay PhP100 M Complementary Feeding Program Para sa pagbili ng therapeutic na gatas at mga pagkaing mayaman sa protina upang madagdagan ang kinakain at mapabuti ang kalagayang nutrisyon ng mga buntis at ng mga batang may edad 0 hanggang 24 na buwan Kabílang ang PhP2.5 bilyon para sa pagbili ng mga bakuna laban sa COVID-19 29 P A G B A L I K P a g t u g o n s a P a n d e m y a
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Pagpapaunlad ng Impraestruktura U pang tulungang makabangon ang ekonomiya mula sa mga kaguluhan at dagok na dulot ng pandemya, lalong pinabibilis ng pámahalaán ang implementasyon ng Programang Build, Build, Build, na inaasahang magsisimula ng mga gawaing pang-ekonomiya at lilikha ng 1.1 milyong trabaho sa 2021. Breakdown ng Badyet para sa Publikong Impraestruktura batay sa Rehiyon, 2020-2021 (sa bilyong Piso) Mga Detalye 2020 GAA 2021 GAA Pambansa1/ 146.4 165.1 Sentral na Opisina2/ 461.7 504.6 Rehiyong Administratibo ng Cordillera (CAR) 12.6 18.6 Rehiyon I 15.8 16.9 PhP1.074 T (5.4% ng GDP) Programang Build, Build, Build Rehiyon II Rehiyon III Pambansang Rehiyong Kapital (NCR)3/ 15.4 28.8 94.1 18.0 30.8 83.7 Upang pondohan ang iba't ibang proyekto sa publikong impraestruktura, tulad ng: Rehiyon IV-A MIMAROPA 28.9 14.2 33.6 14.7 Mga Daanang Pantransportasyon PhP428.4 B Rehiyon V Rehiyon VI 23.5 19.9 25.7 21.7 Mga Sistemang Pang-kontrol sa Baha Pondo para sa Pag-unlad ng mga Lokal na Yunit ng Pámahalaán (LGU) PhP141.7 B PhP139.1 B Rehiyon VII Rehiyon VIII Rehiyon IX Rehiyon X 20.0 19.1 12.3 16.7 20.7 21.6 11.8 20.0 Mga Gusali PhP104.6 B Rehiyon XI 19.6 22.6 Mga Daang-Bakal PhP38.0 B Rehiyon XII 11.5 12.3 Mga Gusaling Pampaaralan Mga Sistemang Patubig Mga Adkisisyong Right-of-Way PhP20.9 B PhP19.4 B PhP12.1 B Rehiyon XIII Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao4/ KABUOAN 10.9 18.0 989.3 11.6 19.7 1,073.8 Mga Sistema ng Suplay ng Tubig PhP7.3 B Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang bílang dahil sa rounding off. Mga Ospital at Sentrong Pangkalusugan Mga Pasilidad para sa Pabahay at Komunidad Mga Sistema para sa Suplay ng Koryente Mga Proyekto para sa Muling Pagtatanim ng mga Punongkahoy PhP6.3 B PhP4.4 B PhP4.2 B PhP2.4 B 1/Ang mga buong bansang alokasyon (nationwide allocation) ay tumutukoy sa mga alokasyong hindi pa naibibigay sa iba't ibang panrehiyong tanggapan ng mga kagawaran/ahensiya at multi-user special purpose fund (hal., Calamity Funds). 2/Ang mga alokasyon ng Sentral na Opisina ay binubuo ng mga alokasyong pang-impraestrukturang pinangangasiwaan ng Punong Tanggapan ng mga kagawaran/ahensiya. 3/Ang mga alokasyong panrehiyon (regional allocation) para sa NCR ay binubuo ng mga kinakailangan sa pagpopondo sa mga kagawaran/ ahensiya na matatagpuan sa NCR na may saklaw sa buong bansa, ngunit walang mga operating unit sa mga rehiyon. 4/Binubuo ng mga proyektong pang-impraestruktura sa mga lalawigan ng BARMM (at dáting ARMM) 30 30 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Pagpapalawak ng Sistema ng Publikong Transportasyon PhP87.9 bilyon ang inilaan para sa Kagawaran ng Transportasyon upang pondohan ang mga programa at proyektong magpapabuti ng connectivity at kaginhawahan ng sistemang pantransportasyon ng bansa. Rail Transport Program Pagpapahusay ng Mobilidad at Pamamahala ng Panganib ng Baha* PhP317.7 bilyon, o 45.7% ng 2021 alokasyon para sa Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan (DPWH), ay gagamitin upang pondohan ang sumusunod na programa na titiyak ng ligtas, maaasahan, at episyenteng mga daanang pantransportasyon at impraestruktura para sa mitigasyon ng baha. PhP49.3 B PhP21.1 B PhP11.2 B PhP7.0 B PhP3.1 B North-South Commuter Railway System Metro Manila Subway Project Phase 1 Subsidyo para sa Mass Transport (MRT3) MRT3 Rehabilitation Project PhP1.6 B Mindanao Railway Project PhP124.5 B Network Development Program Upang gumawa ng 926.65 kilometro (km) at magpalawak ng 636.529 km na mga kalsada sa buong bansa; at bawasan ang oras ng paglalakbay sa mga pangunahing kalsada nang 6.25% PhP6.7 B Land Public Transportation Program PhP1.2 B LTO IT Infrastructure Project PhP591 M Public Utility Vehicle Modernization Project PhP101. 8 B Flood Management Program Upang magtayo ng 1,541 mga impraestruktura para sa mitigasyon ng baha at mga sistema ng daluyan ng tubig, kabílang ang 531 pasilidad sa mga pangunahing ilog PhP4.9 B PhP511 M Cebu Bus Rapid Transit System Project Aviation Infrastructure Program PhP1.1 B Bukidnon Airport Asset Preservation Program PhP700 M Tacloban Airport PhP500 M Sangley Airport PhP66.0 B Upang imantene ang 691.685 km na mga kalsada at ayusin, muling magtayô, at mag-upgrade ng 257.348 km na mga kalsada PhP450 M Siquijor Airport Maritime Infrastructure Program PhP25.4 B Bridge Program Upang magtayô at palitán ang 30,739 lineal meter na mga tulay na may kabuoang lawak na 290,321 m2, at panatilihin at ayusin ang 342 na mga tulay sa lahat ng mga rehiyon PhP562 M PhP155 M PhP120 M Maritime Safety Capability Improvement Project, Phase 2 Currimao Port Phase I (Ilocos Norte) PhP100 M Glan Port (Sarangani) Kabílang ang mga proyektong foreign-assisted KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 31 31 P A G S K A D I : P a g p a p a s i g a n g P a g p a p a u n a d n g l l I m p r a e s t r u k t u r a
Pagsusulong ng Pag-angkop sa Búhay Pagkatapos ng Pandemya sa pamamagitan ng E-governance Upang lalong mapahusay ang serbisyo publiko kahit sa panahon ng krisis sa kalusugan, popondohan ng pámahalaán ang sumusunod na programa at proyektong naglalayong lumikha ng isang harmonized e-government system: M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I PhP4.35 B Telekomunikasyon Upang pondohan ang iba't ibang programa ng Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon, tulad ng Free Wi-Fi Internet Access in Public Places Project, National Broadband Plan, at National Government Portal, bukod sa iba pa Edukasyon PhP2.2 B Upang lumikha ng isang e-learning system, mga pasilidad ng e-classroom, at mga learning management system Transportasyon PhP1.4 B Upang gumawa ng isang elektronikong sistema para sa mga serbisyo sa publikong daanang pantransportasyon at gawing mas madali ang pagbibigay ng mga prangkisa Tanggulan at Katarungan PhP939 M Upang gumawa ng isang e-Police Community Relations Management Information System at Crime Laboratory Information Management Portal, bukod sa iba pa Paggawa Kalusugan PhP173.3M Upang i-upgrade ang mga kritikal na sistemang nagbibigay ng mga pagsasanay at mga mapagkukunan para sa industriya ng maritima PhP101 M Upang magtatag ng Online Emergencies Information Management Reporting System, bukod sa iba pa Industriya Pangangalagang Panlipunan PhP167.5 M Upang magtatag ng Online Cooperative Business Matching System at mapabuti ang Online Accreditation Facilities System, bukod sa iba pa PhP71.8 M Upang paunlarin ang Online Indigenous Peoples Information System at Children's Organization Electronic Record Management System, bukod sa iba pa 32 32 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Pagpapalakas ng Suporta sa Lokal na Pámahalaán Ang ilang mga bahagi ng Local Government Support Fund ay inilaan para sa pagpapaunlad ng mga pasilidad na pang-impraestruktura sa mga kanayunan at kalungsuran sa buong bansa. Suporta para sa Barangay Development Program PhP16.4 B Upang pondohan ang iba't ibang programa ng National Task Force to End Local Communist Armed Conflict (NTF-ELCAC), tulad ng mga kalsadang mula bukid hanggang palengke, mga gusaling pampaaralan, mga sistema ng tubig at kalinisan, at mga estasyóng pangkalusugan, bukod sa iba pa Suportang Pinansiyal para sa mga LGU PhP13.6 B Upang magtayo, magkompone, at/o magpaayos ng mga lokal na kalsada, tulay, pamilihang bayan, pasilidad para sa post-harvest, at mga daluyan ng tubig, bukod sa iba pa Pagtataguyod ng Higit na Kolaborasyon at Pagtutulungan sa Ibang mga Sektor Ang DPWH ay nagpapatupad din ng mga programa at proyekto para sa iba't ibang sektor sa pamamagitan ng Convergence Program nito. Mga Access Road sa: PhP16.8 B Mga destinasyong panturista PhP13.4 B Mga trade, industries, at economic zone PhP2.2 B Mga seaport PhP1.7 B Mga paliparan PhP375 M Mga estasyón ng tren Mga Pasilidad para sa: PhP7.8 B Pambansang seguridad PhP1.0 B Mga kalamidad PhP550 M Mga táong may kapansanan, mga senior citizen, at mga programa para sa gender responsiveness KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 33 33 P A G S K A D I : P a g p a p a s i g a n g P a g p a p a u n a d n g l l I m p r a e s t r u k t u r a
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Seguridad sa Pagkain Ang mga pagkagambala sa supply chain ng pagkain na dulot ng pandemyang COVID-19 ay inilalagay sa panganib ang seguridad sa pagkain ng mga mahihirap at nangangailangang indibidwal. Upang matugunan ito at tiyaking sapat ang produksiyon at suplay ng pagkain ng bansa sa gitna ng pandemya, ang Administrasyon ay naglaan ng PhP143.4 bilyon para sa Sektor ng Agrikultura sa 2021. Pagpapahusay sa Produksiyon ng Pagkain Serbisyong Patubig1/ PhP32.7 B Upang mapondohan ang iba't ibang pambansa at pangkomunidad na proyekto ng irigasyon na magbibigay ng patubig sa 2,308,964.97 ektarya ng sakahan Alokasyon para sa mga FMR Batay sa Rehiyon, 2021 CAR PhP1,141 M Rehiyon I PhP879 M Rehiyon II PhP1,166 M Mga Kalsadang mula Bukid hanggang Palengke2/ (FMR) Rehiyon III Region IV-A MIMAROPA PhP883 M PhP1,152 M PhP506 M Rehiyon V PhP737 M PhP11.7 B Upang mapabuti ang mobilidad ng mga produktong agrikultura at pampangisdaan sa mga lugar ng produksiyon at pamilihan sa pamamagitan ng pagpapagawa ng 976.58 kilometro ng mga kalsadang mula bukid hanggang palengke Rehiyon VI Rehiyon VII Rehiyon VIII Rehiyon IX Rehiyon X Rehiyon XI PhP748 M PhP633 M PhP666 M PhP582 M PhP582 M PhP1,080 M Rehiyon XII PhP492 M PhP10.0 B Rice Competitiveness Enhancement Program Upang mabigyan ng kagamitan sa pagsasaka, mga inbred rice seed, pinalawak na tulong sa pautang, at mga agricultural extension service ang mga indibidwal na magsasaka at mga samahán ng magsasaka CARAGA PhP474 M KABUOAN PhP11,719 M Talâ: Maaaring hindi tumugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. 1/Kabílang ang small reservoir irrigation at iba pang sistemang patubig (PhP31.7 bilyon) sa ilalim ng Pambansang Pangasiwaan sa Patubig; at ang maliliit na proyektong patubig ng DA (PhP1.0 bilyon) 2/Kabílang ang mga proyektong may lokal na pagpopondo lámang 34 34 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Pagtiyak ng Sapat na Suplay ng Pagkain PhP24.7 B Mga Pambansang Programa ng Kagawaran ng Agrikultura (DA) Upang ipatupad ang sumusunod na programa: PhP15.5 B Pambansang Programa sa Palay Upang pataasin ang rice sufficiency level ng bansa sa pamamagitan ng pag-ani ng 20.47 milyong metrong tonelada (MMT) ng palay PhP1.5 B Pambansang Programa sa Mais Upang maka-ani ng 6.24 MMT ng puting mais at 2.39 MMT ng dilaw na mais PhP3.9 B Pambansang Programa sa Pangisdaan Para sa paggawa at pamamahagi ng mga fish seed, kagamitan sa pangingisda, at post-harvest na kagamitan PhP1.2 B Pambansang Programa sa Paghahayupan Upang makapagpalaki ng 1.9 MMT ng baboy at 1.9 MMT ng manok para tiyaking may sapat na mapagkukunan ng produktong paghahayupan PhP1.8 B Pambansang Programa sa mga Pananim na may Mataas na Kalidad Upang maka-ani ng 9.55 MMT ng saging, 2.86 MMT ng pinya, 0.77 MMT ng mangga, 0.112 MMT ng goma, 0.017 MMT ng kape, 0.009 MMT ng kakaw, at 0.077 MMT ng abaká PhP0.8 B Pambansang Programa sa Agrikulturang Organiko Upang makapagbigay ng sustenibleng ekolohiya, environment-friendly, at ligtas na mga sistema ng produksiyon ng pagkain sa pamamagitan ng kumbersiyon ng 528,796 na ektaryang lupaing agrikultura para sa organikong pagsasaka Buffer Stocking Program PhP7.0 B Upang bumili ng 368,421 metrong tonelada ng palay mula sa mga lokal na magsasaka para tiyakin ang pagkakaroon ng sapat na suplay ng bigas sa panahon ng kalamidad at kagipitan Mga Pangunahing Programa sa Kalakal ng DA, 2019-2021 Mga Detalye 2019 GAA 2020 GAA 2021 GAA Pambansang Programa sa Palay PhP7.4 B PhP6.9 B PhP15.5 B Pambansang Programa sa Pangisdaan PhP4.5 B PhP4.9 B PhP3.9 B Pambansang Programa sa mga Pananim na may Mataas na Kalidad PhP1.5 B PhP1.4 B PhP1.8 B Pambansang Programa sa Mais PhP1.6 B PhP1.5 B PhP1.5 B Pambansang Programa sa Paghahayupan PhP1.2 B PhP1.1 B PhP1.2 B Pambansang Programa sa Agrikulturang Organiko PhP0.5 B PhP0.5 B PhP0.8 B KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 35 35 P A G B A N G O N P a g - a n g k o p s a B ú h a y P a g k a t a p o s n g P a n d e m y a
Pagsuporta sa mga Magsasaka at Mangingisda M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I PhP3.5 B Seguro sa Pananim Upang magbigay ng buong premium ng seguro na sakop ang mga pananim at iba pang mga asset ng agrikultura ng 1,800,144 na magsasaka at mangingisdang nasa ilalim ng Registry System for Basic Sectors in Agriculture (RSBSA) Pagtatamo at Pamamahagi ng Lupain PhP3.4 B Upang maipamahagi ang 45,455 ektaryang lupang agrikultura sa 40,083 benepisyado ng repormang pansakahan na walang lupain sa pamamagitan ng Comprehensive Agrarian Reform Program Pang-agrikulturang Tulong sa Utang PhP2.7 B Upang palawakin ang akses sa abot-kayang pautang para sa mga karapat-dapat na magsasaka at mangingisdang tinukoy sa RSBSA Saklaw ng Kahirapan sa mga Magsasaka at Mangingisda Noong 2018, ang mga magsasaka at mangingisda, lalo na ang mga nakatira sa kanayunan, ang may pinakamataas na saklaw ng kahirapan na nasa 31.6% at 26.2%, ayon sa pagkakabanggit. Upang matugunan ito, ang pámahalaán ay patuloy na nagpapatupad at sumusuporta sa mga patakaran at programang makatutulong na mapabuti ang búhay ng mga manggagawa sa sektor ng agrikultura. Magsasaka Mangingisda 2012 38.3 39.2 2015 40.8 36.9 2018 31.6 26.2 Pinagmulan ng Datos: Pangasiwaan sa Estadistika ng Filipinas 36 36 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Pagsusulong ng Inobasyon at Modernisasyon sa Produksiyon ng Pagkain at Value Chain Fisheries Infrastructure Development Program PhP5.2 B Upang suportahan ang konstruksiyon, pagpapahusay, at operasyon ng mga pantalan at iba pang post-harvest na pasilidad sa buong bansa Na ang: PhP3.1 B Navotas PhP141 M Sual, Pangasinan PhP456 M Zamboanga City, Zamboanga del Sur PhP287 M Iloilo City PhP139 M Lucena, Quezon PhP72 M Camaligan, Camarines Sur PhP243 M Davao City, Davao del Sur Mechanization at mga Pasilidad na Pang-agrikultura PhP2.6 B Upang mabigyan ang mga organisasyon ng magsasaka at mangingisda ng mga makinarya, kagamitan, at pasilidad upang tumaas ang kanilang produktibidad at episyensiya sa pamilihan Pananaliksik at Pagpapaunlad PhP2.2 B Upang pondohan ang mga saliksik na naglalayong mapabuti ang produksiyon ng pananim, paghahayupan, pangisdaan, pangangasiwa ng gubat, at mapagkukunan ng mineral, bukod sa iba pa Na ang: PhP1.4 B Sanggunian ng Pilipinas para sa Pananaliksik at Pagpapaunlad ng Agrikultura, Akwatiko, at Likás na Yaman PhP325 M Surian ng Pilipinas sa Pananaliksik ng Palay PhP261 M Sentro ng Pilipinas sa Makaaning Gawain at Paggamit ng Makinarya PhP239 M Pambansang Surian para sa Pampangisdaang Saliksik at Pag-unlad Paglulunsad ng eKadiwa Inilunsad ng Kagawaran ng Agrikultura, kasáma ang mga katuwang nito sa pribadong sektor, ang online marketing platform na eKadiwa upang palakasin ang online marketing ng mga produktong agrikultura at pangisdaan at magtatag ng direktang ugnayan mula sa mga tagagawa at agri-preneur tungo sa mga mamimili. KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA P A G B A N G O N P a g - a n g k o p s a B ú h a y P a g k a t a p o s n g P a n d e m y a 37 37
Mga Oportunidad na Pangkabuhayan M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Mahalaga sa pagbangon ng bansa mula sa mga epekto ng pandemyang COVID-19 ay ang unti-unti at masusing pinag-aralan na muling pagbubukas ng ekonomiya, pagpapasigla ng labor market, at pagpapaigting ng mga sistemang sumusuporta sa kíta. Sa pagsasaalang-alang ng mga ito, patuloy na pinoprotektahan ng pámahalaán ang kabuhayan ng mga Filipino, kabílang ang mga micro, small, at medium enterprise (MSME), sa pamamagitan ng paglalaan ng PhP25.3 bilyon para sa Kagawaran ng Paggawa at Empleo (DOLE) at PhP5.7 bilyon sa Kagawaran ng Kalakalan at Industriya (DTI). Muling Pagbuhay sa mga Lokal na Negosyo sa pamamagitan ng Pinaigting na Kompetisyon PhP2.4 B MSME Development Program Upang tulungan ang 304,887 MSME sa mga sektor ng pagmamanupaktúra, pagtitinda, paggawa, at mga serbisyo na mapagtagumpayan ang mga suliraning kanilang haharapin sa gitna at pagkatapos ng pandemya Na ang: PhP623 M Sosyo sa Negosyong Pasilidad (SSF) Upang magpatayo ng 340 bagong SSF at panatilihin ang 2,289 umiiral na SSF upang madagdagan ang kapasidad sa produksiyon ng mga MSME habang pinahuhusay ang kalidad ng kanilang mga produkto PhP243 M Livelihood Seeding Program - Negosyo Serbisyo sa Barangay Upang magbigay ng impormasyon ukol sa mga oportunidad na pangkabuhayan at tulong sa pagnenegosyo sa 359,200 indibidwal sa 3,592 barangay, at mga kit na pangkabuhayan sa 8,000 benepisyado PhP132 M One Town, One Product: Next Generation Upang magbigay sa 7,986 MSME ng komprehensibong tulong, kabílang, ngunit hindi limitado sa, mga angkop na teknolohiya, marketing, at pagdidisenyo at pagpapaunlad ng mga produkto PhP112 M Rural Agro-Industrial Partnership for Inclusive Development (RAPID) and Growth Upang tulungan ang 28,000 sambahayang magsasaka na matugunan ang mga hamon ng pandaigdigang merkado PhP860 M Exports and Investments Development Program Upang paunlarin, pangasiwaan, at dagdagan ang lokal at ang iniluluwas sa labas ng bansa na mga paninda at pamumuhunan sa pamamagitan ng pagpapalawak ng mga oportunidad na pang- ekonomiya sa mga industriya at serbisyo PhP569 M Industry Development Program Upang paunlarin ang mga kompetitibong industriya, tulad ng pagmamanupaktúra at agrikultura, sa pamamagitan ng pagpapatupad ng mga estratehikong plano, programa, at patakaran. Kabílang dito ang pagpopondo para sa Go Lokal Project ng DTI (PhP9 milyon). 38
Pagpapanumbalik ng Kabuhayan at Pagpapahusay ng Kakayahang Magtrabaho PhP20.4 B Livelihood and Emergency Employment Program Upang magbigay ng mga oportunidad sa trabaho at pagnenegosyo sa mga walang trabaho, nawalan ng trabaho, at mga empleadong naapektuhan ng pandemya: Na ang: PhP19.0 B Tulong Panghanapbuhay sa Ating Disadvantaged/ PhP910 M Displaced Workers (TUPAD) at ang Government Internship Program (GIP) Upang magbigay ng mga panandaliang trabaho at oportunidad sa internship para sa mahigit 2 milyong benepisyado Integrated Livelihood Program Upang magbigay sa 23,007 benepisyado ng kailangang suporta para simulan, pahusayin at paunlarin, at muling itatag ang mga nawala o nasirang kabuhayan PhP492 M Adjustment Measures Program Upang tulungan ang mga kompanya sa muling pagbuo ng mga patakaran at hakbang sa pagsasaayos ng mga manggagawa para sa empleo na may malasakit sa lipunan PhP806 M Employment Facilitation Program Upang isulong ang mga serbisyong naglalayong ihanda ang kabataang Filipino sa empleo sa pamamagitan ng mga pagsasanay at internship sa mga kinikilalang institusyon Na ang: PhP589 M Special Program for Employment of Students PhP41 M Upang magbigay ng pagsasanay at karanasan sa trabaho para sa 74,412 kabataang benepisyado Jobstart Philippines Upang magbigay ng mga pagsasanay at internship sa 1,000 target na kabataang benepisyado para pahusayin ang pagtugma sa trabaho at tulungan silang makahanap ng trabaho nang mas mabilis PhP6.3 B Emergency Repatriation Program Upang tulungan ang mga pinauwing Overseas Filipino Worker (OFW) na naapektuhan ang mga kabuhayan dahil sa pagbagsak ng ekonomiya na dulot ng pandemya Na ang: PhP2.5 B PhP53 M Programang DOLE-Abot Kamay ang Pagtulong (AKAP) Upang magbigay ng tulong pinansiyal sa 150,000 naapektuhang OFW sa kanilang mga pinagtatrabahuhang bansa, at sa 100,000 pinauwing OFW Reintegration Services for OFWs Upang gawing mas naaakses ang mga oportunidad na pangkabuhayan para sa mga OFW na sapilitang pinauwi sa bansa 39 P A G B A N G O N P a g - a n g k o p s a B ú h a y P a g k a t a p o s n g P a n d e m y a
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Pangangalagang Panlipunan Binigyang-diin ng pandemya ang kagyat na pangangailangan ng pámahalaán na gumawa ng mga komprehensibong sistema para sa pangangalagang panlipunan upang pangalagaan at itaguyod ang kapakanan ng mga mamamayan sa panahon ng krisis. Batid ang kahalagahan nito, ang Administrasyon ay naglaan ng PhP176.9 bilyon para sa Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan (DSWD) sa 2021 upang mapagaan ang epekto ng pandemya sa mga Filipino, lalo na ang mga maralita at bulnerable. Pagpapagaan sa mga Epekto ng Pandemya Pantawid Pamilyang Pilipino Program o Conditional Cash (CCT) Transfer Program PhP106.8 B Upang magbigay ng mga cash grant para sa kalusugan at edukasyon, pati mga subsidyong bigas, para sa ikabubuti ng kondisyon ng 4.4 milyong mahihirap na sambahayang Filipino. Binubuo ito ng 4,165,137 regular CCT at 234,863 modified CCT na benepisyadong sambahayan, kabílang ang mga homeless street family at itinerant indigenous peoples. Protective Services Program PhP23.6 B Upang magbigay ng tulong na pinansiyal, pagkain, medikal, at pang- edukasyon sa 1,778,073 indibidwal at pamilya na nása hiráp na sitwasyon Sustainable Livelihood Program PhP4.3 B Upang mapalawak ang mga oportunidad na pangkabuhayan at empleo para sa 192,326 benepisyadong sambahayan, partikular ang: 172,561 regular na benepisyadong sambahayan; 16,340 na mga dáting rebelde at sambahayang nasa mga lugar na maaaring maapektuhan ng digmaan; 2,000 sambahayang nakarehistro sa ilalim ng programa sa post-disaster response ng Marawi City; at 1,425 sambahayang nakarehistro sa ilalim ng Zero Hunger Convergence Program Balik Probinsya, Bagong Pag-asa Program PhP2.2 B Upang suportahan ang mga manggagawa at pamilyang nais bumalik sa kani-kanilang mga probinsiya sa pamamagitan ng relokasyon at mga oportunidad na pangkabuhayan 40
Pagbibigay ng Tulong at Proteksiyon sa mga Nangangailangan Pensiyon para sa mga Maralitang Senior Citizen PhP23.5 B Upang tiyakin ang maayos na kalagayan ng 3,835,066 senior citizen sa pamamagitan ng pagbibigay sa kanila ng PhP500 buwanang stipend Supplementary Feeding Program PhP3.8 B Upang matugunan ang problema sa malnutrisyon ng mga kabataang Filipino na edad dalawa (2) hanggang lima (5) na nakaenrol sa mga community development center at Supervised Neighborhood Play sa pamamagitan ng implementasyon ng feeding program PhP169 M Pangangalagang Panlipunan para sa mga Filipinong nása Kagipitan na nása Ibayong Dagat (Overseas Filipinos o OF) at mga Trafficked na Mamamayan Upang protektahan ang mga OF mula sa mga panganib, tulad ng deportasyon, trafficking, at karahasan sa pamamagitan ng mga programang magsusulong ng proteksiyon at magbibigay ng maayos na empleo para sa kanila KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA P A G B A N G O N P a g - a n g k o p s a B ú h a y P a g k a t a p o s n g P a n d e m y a 41
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Edukasyon Habang nananatili ang pandemyang COVID-19, milyon-milyong mga mag-aaral sa bansa ang patuloy na nakararanas ng mga epekto nito sa edukasyon, kabílang na ang pagtigil ng mga klase. Upang tugunan itong krisis sa pag-aaral at umangkop sa mga realidad ng kagipitan sa kalusugan para patuloy na magbigay ng kalidad na edukasyon, naglalaan ang pámahalaán ng PhP751.7 bilyon para sa Sektor ng Edukasyon sa 2021. PhP751.7 B Sektor ng Edukasyon, 2021 PhP595.1 B Batayang Edukasyon Pagpapatuloy ng Batayang Edukasyon (Kagawaran ng Edukasyon o DepEd) PhP100.7 bilyon ay inilaan para pondohan ang sumusunod na mga programa, gawain, at proyekto sa ilalim ng Basic Education - Learning Continuity Plan sa 2021: Makabago at Blended na Pag-aaral PhP16.6 B Flexible Learning Options Upang gumawa, magkopya, at maghatid ng 588 milyong modyul sa pag-aaral PhP5.9 B DepEd Computerization Program Upang bumili ng 37,221 multimedia package na ipamamahagi sa mga publikong paaralan PhP963 M Mga Aklat at Kagamitan sa Pagtuturò Upang bumili ng 4.3 milyong aklat at mga kagamitan sa pagtuturò na ipalilimbag at ipamamahagi PhP141.9 B Edukasyong Tersiyarya Suporta sa mga Mag-aaral (PhP90.1 B para sa mga Pampámahalaáng Unibersidad at Kolehiyo o SUC; at PhP51.8 B para sa Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon o CHED) PhP14.7 B* Edukasyong Teknikal-Bokasyonal Badyet para sa Pangasiwaan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan o TESDA PhP26.8 B Tulong at Subsidyo mula sa Pámahalaán Upang magbigay ng suportang pinansiyal sa 2.7 milyong karapat- dapat na mag-aaral sa junior at senior high school na nagnanais mag-aral ng sekundaryang edukasyon sa mga pribadong paaralan PhP11.1 B Mga Pasilidad para sa Batayang Edukasyon Upang magtayo ng 5,174 bagong silid-aralan at laboratoryong teknikal-bokasyonal, at bumili ng 15,505 upuan at mesang pampaaralan, bukod sa iba pa PhP6.0 B School-based Feeding Program Upang tugunan ang panandaliang pagkagutom at kakulangan sa nutrisyon sa pamamagitan ng pagbibigay ng mainit na pagkain sa 1,775,349 severely wasted at wasted na mag-aaral (mag-aaral na mababa ang timbang kaugnay sa tangkad) sa loob ng 120 araw 42
Pagtiyak ng Akses sa Kalidad na Edukasyong Tersiyarya Inilantad ng pandemya ang mga hindi pagkakapantay sa akses sa tersiyaryang edukasyon ng mayayaman at ng mahihirap. Sa pagsusulong ng prinsipyo na ang bawat Filipino ay may karapatan sa kalidad na edukasyon anuman ang katayuang pinansiyal, patuloy ang pámahalaán sa pagbibigay ng subsidyo para sa edukasyong tersiyarya at edukasyong teknikal-bokasyonal sa pamamagitan ng tuloy-tuloy na pagpapatupad ng Batas sa Universal Access to Quality Tertiary Education (UAQTE). PhP47.2 B Badyet para sa UAQTE sa 2021 Na ang: PhP44.3 B (CHED) PhP2.9 B (TESDA) Edukasyong Tersiyarya PhP1.7 B Mga Student Financial Assistance Program Upang magbigay ng mga iskolarsip para sa 44,115 mag-aaral, kabílang ang mga anak ng mga manggagawang nagtatrabaho sa industriya ng asukal PhP1.5 B Tulong Pinansiyal para sa mga Mag-aaral na Postgraduate Upang bayaran ang mga pagsasanay at kumperensiya para sa 100 mag-aaral na postgraduate, mga iskolarsip para sa 100 mag-aaral na postgraduate, at tulong pinansiyal para sa 100 grantee sa tesis at disertasyon PhP1.0 B K-to-12 Transition Program Upang pondohan ang 143 iskolarsip para sa graduate studies, 3,000 development grant para sa mga guro at kawani, at 58 institutional development at innovation grant Edukasyong Teknikal-Bokasyonal PhP4.1 B Training for Work Scholarship Program Upang tulungan ang 166,642 target na benepisyado na kumuha ng mga kursong magbibigay sa kanila ng mga kaalaman at kasanayang akma sa mga industriya at sektor na may mataas na pangangailangan sa trabaho PhP1.9 B Special Training for Employment Program Upang magsagawa ng mga pagsasanay na nakabase sa komunidad para sa 74,922 iskolar at tulungan sila na mas madaling makahanap ng trabaho PhP1.0 B Tulong Trabaho Scholarship Program Upang pondohan ang mga iskolarsip grant sa pagsasanay para sa 19,933 target na benepisyado P A G B A N G O N P a g - a n g k o p s a B ú h a y P a g k a t a p o s n g P a n d e m y a 43
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Mabuting Pamamahala Ang mabuting pamamahala at pananaig ng batas (rule of law) ay mahalaga sa sustenibleng pag-unlad ng ekonomiya. Ang isang epektibong pámahalaán na mayroong patas na sistema ng katarungan ay nagsusulong ng pagiging episyente at bukás na serbisyo publiko, binabawasan ang katiwalian, at nagbibigay-daan tungo sa isang malakas at kompetitibong ekonomiya. Paglipat sa Digital na Pámahaláan PhP4.3 B Philippine ID System Upang pabilisin ang implementasyon ng sistema ng National ID at palawakin ang sakop nito sa mas maraming mga lalawigan PhP1.4 B Pagdidihitalisa ng Sistema ng Pagbubuwis Upang pondohan ang mga umiiral na programa sa ICT ng Kawanihan ng Rentas Internas upang mas maging madali at episyente ang pagbabayad ng mga buwis PhP85 M Community-based Monitoring System Upang bumuo ng mga napapanahon at desagregadong datos na kailangan para sa estratehikong pagtarget ng mga benepisyado ng mga programa sa pangangalaga at kagalingang panlipunan para sa pagbawas ng kahirapan Pag-streamline ng mga Serbisyo ng Pámahaláan PhP141 M Anti-Red Tape Authority Upang maiwasan at bawasan ang katiwalian at korupsiyon sa pámahaláan sa pamamagitan ng pagtataguyod ng mga patakaran, hakbang, at kasanayan na nagsusulong ng transparensi sa bawat ahensiya PhP8.6 M National Effort for the Harmonization of Efficiency Measures of Interrelated Agencies (NEHEMIA Program) Upang pondohan ang mga reporma na naglalayong mapabilis ang matagumpay na pagkamit ng mga sosyo-ekonomikong adyenda sa pamamagitan ng pag-streamline ng mga proseso sa sektor ng pabahay, telekomunikasyon, at mga pagkain at lohistika, bukod sa iba pa 44
Pagsusulong ng Mabilis, Patas, at Bukás na Pangangasiwa ng Katarungan Kagawaran ng Katarungan (DOJ) Na ang: PhP24.6 B PhP6.7 B Serbisyo sa Pagpapatupad ng Batas (DOJ-Office of the Secretary) PhP4.6 B Libreng Tulong-Legal para sa mga Maralita at Ibá pang Kalipikadong Táo (Public Attorney's Office) PhP2.9 B Pangangalaga ng mga Bilanggo (Kawanihan ng Koreksiyon) PhP1.6 B Pagtuklas at Pagsisiyasat ng mga Krimen (Pambansang Kawanihan ng Pagsisiyasat o NBI) PhP895 M Rehabilitasyon at Muling Integrasyon ng mga Nagkasala na Nakabase sa Komunidad (Pangasiwaan sa Parole at Probasyon) PhP24 M Pagpapatupad ng Batas Laban sa Cybercrime PhP5 M National Justice Information System Ang Hudikatura Na ang: PhP45.3 B PhP23.9 B Operasyon ng Kataas-taasang Hukuman at ng mga Mababang Hukuman PhP1.5 B Appellate Adjudication Program PhP4.6 B Tanggapan ng Ombudsman Na ang: PhP964.4 M Programa sa Pagsisiyasat Laban sa Katiwalian PhP834.2 M Programa sa Pagpapatupad ng Batas Laban sa Katiwalian PhP928.5 M Pagpapatayo, Pagtatapos, Pagsasaayos, o Rehabilitasyon ng mga Bulwagan ng Katarungan PhP459.7 M Sandiganbayan Adjudication Program PhP191.7 M Tax Appellate Adjudication Program PhP205.5 M Programa sa Pag-iwas sa Katiwalian PhP15 M Justice Sector Convergence Program Talâ: Ang mga halaga ay may kasámang Retirement and Life Insurance Premium. P A G B A N G O N P a g - a n g k o p s a B ú h a y P a g k a t a p o s n g P a n d e m y a 45
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Batas, Kaayusang Publiko, at Kaligtasan Habang patuloy na nilalabanan ng bansa ang pandemyang COVID-19, muling isinaayos ng pámahalaán ang mga priyoridad nito upang agarang tumugon sa pambansang pangangailangang pangkalusugan nang hindi isinasakripisyo ang misyon nito sa pagtiyak ng ligtas, panatag, at payapang pamumuhay para sa bawat Filipino. Para sa taong 2021, ito ay naglalaan ng PhP317.8 bilyon upang panatilihin ang kaayusang publiko at kaligtasan sa bansa, at PhP206.8 bilyon naman upang paigtingin ang lokal na seguridad. Pagtataguyod at Pagpapatupad ng Batas PhP191.5 B Mga Operasyon ng Pambansang Pulisya ng Pilipinas (PNP) Upang paigtingin ang mga pagsisikap ng PNP sa pagpapatupad ng batas sa pamamagitan ng kanilang mga programa at proyekto laban sa krimen PhP2.6 B Suporta para sa Pambansang Estratehiya Laban sa mga Bawal na Gamot Upang suportahan ang rehabilitasyon ng mga gumagamit ng bawal na gamot habang pinabababa ang insidente ng paggamit ng bawal na gamot Na ang: PhP1.3 B Operasyon ng mga Dangerous Drug Abuse Treatment and Rehabilitation Center Pagpapanatili ng Kaayusang Publiko at Kaligtasan PhP25.5 B Kawanihan ng Proteksiyon Laban sa Súnog (BFP) Upang suportahan ang mga programa at proyekto sa pag-iwas at pagsugpo ng súnog, kabílang na ang paggawa ng mga karagdagang posisyon na Fire Officer 1 para tiyaking may sapat na lakas-táo PhP19.6 B Kawanihan ng Pamamahala ng Bilangguan at Penolohiya (BJMP) Upang pondohan ang mga operasyon ng lahat ng bilangguan sa mga distrito, lungsod, at munisipalidad para sa pangangalaga at rehabilitasyon ng mga bilanggo PhP3.7 B Kawanihan ng Koreksiyon (BuCor) Upang suportahan ang mga pangunahing programa sa pamamahala at pagbabago ng mga taong pinagkaitan ng kalayaan Pagtataguyod ng Lokal na Seguridad PhP205.8 B Kawanihan ng Tanggulang Pambansa (DND) Upang pangalagaan ang bansa at ang mga mamamayan nito laban sa terorismo, ekstremismo, at iba pang banta laban sa soberanya Na ang: PhP27.0 B Revised Armed Forces of the Philippines Modernization Program 46 46 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Pagkamit ng Ingklusibo at Sustenibleng Kapayapaan PhP80.3 B Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao (BARMM) Upang suportahan ang pámahalaáng panrehiyon ng BARMM sa mga pagsisikap nito para sa pagpapaunlad Na ang: PhP71.7 B Taunang Block Grant na nakalaan para sa BARMM PhP5.0 B Special Development Fund para sa muling pagbuo, rehabilitasyon, at pagpapaunlad ng mga komunidad sa Rehiyon na apektado ng digmaan PhP3.6 B Bahagi sa mga makokolektang buwis, bayarin, at singilin na malilikom sa BARMM PhP19.2 B National Task Force to End Local Communist Armed Conflict (NTF-ELCAC) Upang pondohan ang mga inisyatiba para sa rehabilitasyon ng mga komunidad na apektado ng digmaan Na ang: PhP16.4 B Upang suportahan ang Barangay Development Program para sa 822 barangay na wala nang komunista na sertipikado ng NTF-ELCAC Pagtataguyod ng Kaayusang Publiko at Tanggulang Nakasalig sa Teknolohiya PhP269 M Upang idevelop, itatag, at tiyakin ang kakayahang interoperability ng mga proyekto, programa, at yamang may kinalaman sa ICT sa lahat ng mga ahensiya at serbisyo ng pamahalaan, kabílang, ngunit hindi limitado, sa sumusunod: PhP118 M Defense System of Management (DND) PhP111 M Secured, Mobile, AI-driven, Real-time, Technology Policing Program (PNP) PhP16 M Anti-Illegal Drugs Information System (DILG) PhP10 M Crime Laboratory Information Management Portal (DILG) PhP9 M Naval Operation Reporting System (PA) PhP5 M Philippine Air Force Communications System PhP0.7 M e-Police Community Relations Management Information System (PNP) Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA P A G B A N G O N P a g - a n g k o p s a B ú h a y P a g k a t a p o s n g P a n d e m y a 47 47
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Kaligiran at Katatagan Laban sa mga Panganib na Dalá ng Sakuná Bilang tugon sa mga kagyat na hámong pangkaligiran na maaaring dumagdag sa mga panganib at epekto ng pandemyang COVID-19, ang pámahalaán ay masigasig na nagpapatupad ng mga mabisa at sustenibleng estratehiya upang mapanatiling malinis, malusog, at matatag ang kaligiran at mga komunidad. Paglikha ng Isang Mas Malusog na Kaligiran Para sa 2021, PhP24.6 bilyon ang inilaan para sa Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman (DENR) upang patuloy na pondohan ang mga programa, gawain, at proyekto (PAP) na naglalayong itaguyod at pangalagaan ang pangkaligirang integridad at biodiversity. National Greening Program Pamamahala ng Basura PhP3.2 B PhP1.7 B PhP726 M Upang magtatag ng mga nursery, magsagawa ng mga pananaliksik sa kagubatan at mga gawain para sa muling pagtatanim ng mga mangrove, at magtanim ng 69.4 milyong punla ng mga native species sa 94,438 ektaryang kagubatan, partikular sa mga protektadong lugar, upang palitan ang mga non-native, invasive species Rehabilitasyon ng Manila Bay Upang linisin at mapabuti ang kalidad ng tubig sa mga estero at daanan ng tubig na konektado sa Manila Bay, at magpatupad ng mas mahigpit na sistema ng pamamahala ng basura, bukod sa iba pa Pagpapaunlad at Pamamahala ng mga Protektadong Lugar Upang mapabuti ang katatagan ng mga ecosystem ng bansa sa pamamagitan ng pangangalaga ng mga natural habitat at pagbabalik/ pagsasaayos ng mga nasirang lugar PhP576 M PhP248 M PhP226 M PhP178 M Upang matiyak ang malinis at malusog na kaligiran sa pamamagitan ng pagtatasa ng 321 na mga dumpsite Pamamahala ng mga Coastal at Marine na Ecosystem Upang sustenibleng mapamahalaan ang mga coastal at marine area, tulad ng mga coral reef, sea grass bed, mangrove stand, soft bottom area (mudflat), at komunidad ng plankton; at mabawasan ang mga banta na maaaring humantong sa kanilang pagkasira Regulasyon sa Malinis na Tubig Upang matiyak ang mas mabuting kalidad ng tubig sa mga pangunahing ilog at mga kritikal na anyong tubig sa pamamagitan ng pagsubaybay at pagtatalaga ng mga lugar para sa pamamahala ng kalidad ng tubig Regulasyon sa Malinis na Hangin Upang mapabuti ang kalidad ng hangin sa bansa sa pamamagitan ng pagpapatakbo, pagpapanatili, at pag-calibrate ng 101 na mga air quality monitoring station 48 48 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
t KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA Pangangalaga at Konserbasyon ng Búhay-ilahas (Wildlife) Upang protektahan at pangalagaan ang mga búhay-ilahas sa pamamagitan ng pagtatayo at pamamahala ng mga kritikal na habitat, at konserbasyon ng mga nanganganib na uri ng búhay- ilahas, tulad ng, ngunit hindi limitado sa, pawikan, dugong, tamaraw, banoy, at lasao PhP83 M P A G B A N G O N : P a g - a n g k o p s a B ú h a y P a g k a t a p o s n g P a n d e m y a Pagpapatibay ng Kahandaan sa mga Kalamidad sa Gitna ng Pandemya Upang makapaghanda sa mga posibleng sakuna sa gitna ng krisis sa kalusugan, patuloy na pinatitibay ng pámahalaán ang umiiral na sistema, patakaran, at praktika sa pagtugon at kahandaan sa sakuná. Flood Management Program Quick Response Fund Upang protektahan ang mga lugar na madaling bahain sa buong bansa sa pamamagitan ng pagtatayo ng 1,541 na mga pasilidad para sa pagkontrol ng baha, tulad ng mga dike, river wall, at pumping station, bukod sa iba pa Upang magsilbing mga standby fund ng iba't ibang pambansang ahensiya ng pámahalaán para magbigay ng agarang tulong sa mga lugar na nasalanta ng mga katastrope, krisis, kalamidad, epidemya, o komplikadong sitwasyon ng kagipitan PhP101.8 B PhP6.4 B Pamamahala ng mga Coastal at Marine na Ecosystem National Disaster Risk Reduction and Management Fund Kagawaran ng Edukasyon PhP2.0 B Kagawaran ng Kagalingang Panlipunan at Pagpapaunlad PhP1.3 B PhP20.0 B Upang suportahan ang mga PAP para sa pag-iwas, mitigasyon, at paghahanda sa mga sakuná. Kabílang sa halagang ito ang PhP5.0 bilyong alokasyon para sa pagbangon, rehabilitasyon, at pagsasaayos ng Lungsod ng Marawi. Kagawaran ng Agrikultura PhP1.0 B Regulasyon sa Malinis na Tubig Kagawaran ng mga Paga- waing Bayan at Lansangan PhP1.0 B Kagawaran ng Kalusugan PhP520 M Tanggapan ng Tanggulang Sibil PhP500 M Renewable Energy Program Kawanihan ng Proteksiyon sa Sunog Upang lumikha ng mga teknolohiyang gagamit ng mga renewable na enerhiya para matugunan ang mga nakasisirang epekto ng pagbabago ng klima sa seguridad ng enerhiya PhP50 M PhP51 M Regulasyon sa Malinis na Hangin Pambansang Pulisya ng Pilipinas PhP50 M 49 49 KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA
M G A P R Y O R D A D S A P A G G U G O L I I Disenteng Pabahay D ahil pinangangalagaan ng disenteng pabahay ang kalusugan ng mga tao at sumusuporta rin ito sa paglago ng ekonomiya, PhP5.0 bilyon ang inilaan para sa pagpapaunlad ng pabahay at komunidad sa 2021. Sa pamamagitan ng badyet na ito, hinahangad ng Administrasyon na matugunan ang pangangailangan sa pabahay ng mga maralita sa kalungsuran at walang permanenteng tirahan, na siyang mas nanganganib na mahawahan ng coronavirus at iba pang mga sakít. Alokasyon sa 2021 para sa mga Pangunahing Ahensiya sa Pabahay Ahensiya Halaga Pambansang Pangasiwaan sa Pabahay (National Housing Authority) PhP3.5 B Kagawaran ng Pamahayan at Pagpapaunlad (Department of Human Settlements and Urban Development) PhP683 M Pambansang Korporasyon ng Pautang sa Bahay (National Home Mortgage Finance Corporation) PhP500 M Korporasyon ng Abot-kayang Pautang sa Pabahay (Social Housing Finance Corporation) PhP369 M Pagbibigay ng Ligtas at Abot-kayang Tirahan para sa Lahat Patuloy na pinalalawak ng pámahalaán ang mga oportunidad para sa mga kapos-palad, tulad ng mga pamilyang informal settler (ISF), na magkaroon ng ligtas at abot-kayang tirahan. Programa sa Paglilipat- tirahan ng mga ISF na nasa Kahabaan ng Manila Bay Socialized Housing Loan Take-out of Receivables (SHELTER) Program PhP1.0 B Upang pondohan ang paglilipat- tirahan ng 6,070 ISF na apektado ng paglilinis ng kaligiran ng Manila Bay PhP500 M Upang tulungan ang 1,111 pamilyang may maliit na kíta at bumili ng mga socialized housing loans receivable PhP1.0 B Programa sa Tulong-pabahay para sa mga Biktima ng Kalamidad Upang ilipat ang mga kapos- palad na pamilya at/o mga ISF na apektado ng mga kalamidad PhP369 M High Density Housing Program Upang magbigay ng mga solusyong pabahay na ligtas at matatag sa baha para sa 1,958 ISF na naninirahan sa mga mapanganib na lugar at sa tabi ng mga daanan ng tubig sa Metro Manila Proyekto sa Paglilipat- Tirahan ng mga ISF na apektado ng mga Pagsabog ng Bulkan Pagbibigay-kapasidad sa mga LGU sa Pamamahala ng Lipat-Tirahan PhP700 M Upang ilipat ang mga pamilya mula sa Batangas at Albay na apektado ng pagsabog ng Bulkang Taal at Bulkang Mayon PhP50 M Upang maitaguyod ang pakikipagsosyo at pagsunod sa mga prinsipyo ng mabuting pamamahala sa pambansang pámahalaán, mga LGU, at mga inilipat na pamilya/ komunidad ng lipat-tirahan 50 50 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Pagtiyak sa Sapat na Akses sa Tubig at Enerhiya Ang nakahandang akses sa mga pangunahing utility tulad ng tubig at koryente ay lalong mahalaga sa panahon ng pandemya. Tinitiyak ng mga alokasyon sa 2021 Badyet na ang bawat sambahayan ay may akses sa mga pangunahing serbisyong ito. Koryente at Enerhiya Malinis na Tubig Sitio Electrification Project Water Supply and Sanitation Program PhP1.6 B Upang magbigay ng koryente sa 1,085 sityo sa pamamagitan ng pagpapalawak ng mga linya ng distribusyon Missionary Electrification Program PhP1.0 B Upang bigyan ang mga sambahayan sa mga nangangasiwang distrito ng patubig ng direktang akses sa level III na suplay ng naiinom na tubig at sanidad, bukod sa iba pa PhP1.0 B Upang bigyan ng karagdagang kapasidad sa pagpapailaw ng mga lugar na walang koryente ang iba't ibang Diesel Power Plant at mga small power utility group PhP128 M Pambansang Kalipunan sa Yamang Tubig (National Water Resources Board) Upang pangasiwaan at pangalagaan ang mga yamang tubig ng bansa Total Electrification Program PhP500 M Upang mapailaw ang 10,000 target na sambahayan sa buong bansa KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 51 51 P A G B A N G O N P a g - a n g k o p s a B ú h a y P a g k a t a p o s n g P a n d e m y a
% 52 52 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Pagpipinansiya sa Pambansang Badyet Sa paghahanda ng Pambansang Badyet, marapat na isaalang-alang ang ilang kondisyong pang-ekonomiya. Ipaliliwanag ng seksiyong ito, bukod sa iba pa, kung paanong nakaaapekto ang mga kondisyong pang-ekonomiya sa Badyet, at gayundin, kung paanong nakaaapekto sa ekonomiya ang paggugol at pagbubuwis ng pámahalaán. KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 53 53
P A G P P N A N S Y A S A P A M B A N S A N G B A D Y E T I I I Ang 2021 Badyet at ang Ekonomiya Sa kabila ng mabigat na epekto ng pandemyang COVID-19, ang pámahalaán ay nananatiling positibo na ang ekonomiya ng bansa ay unti-unting bubuti sa mga darating na taón, habang isinasaalang-alang nito ang susing indikeytor na sumusukat sa kabuoang kaunlaran ng ekonomiya. Sensibilidad ng Pananalapi sa Mahahalagang Makroekonomikong Indikeytor, 2021 GDP Growth Sa kada 1 porsiyentong pagtaas ng GDP, ang panloob na koleksiyon ng rentas ay inaasahang tataas nang PhP14.7 bilyon. Inflation Sa kada 1 porsiyentong pagtaas sa presyo ng mga kalakal at serbisyo, ang pámahalaán ay inaasahang makatatanggap ng PhP11.2 bilyong rentas. Mga Import Ang 1 porsiyentong pagtaas sa mga inaangkat na paninda ay inaasahang magdaragdag nang PhP6.7 bilyong rentas sa 2021. Foreign Exchange Rate (FOREX) Sa kada 1 pagbabâ ng piso, ang koleksiyon ng rentas ay inaasahang tataas nang PhP9.5 bilyon. Kasabay nito, ang mga gugulin ay inaasahang tataas nang PhP2.6 bilyon upang punan ang mga panlabas na utang at pagbabayad ng interes. Sa kabuoan, dinadagdagan nito ang balanse ng badyet nang PhP6.9 bilyon. Interest Rates Sa kada 1 porsiyentong pagtaas sa Treasury Bill Rate, PhP0.7 bilyong karagdagang rentas ang inaasahang makokolekta, habang PhP3.4 bilyon ang inaasahang ipambabayad, na magreresulta sa pagtaas ng debt burden ng bansa nang halos PhP2.7 bilyon. Mga Pinagmulan ng Datos: Kagawaran ng Pananalapi (Department of Finance) at Kawanihan ng Ingatáng-yaman (Bureau of the Treasury) 54 54 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
Mga Makroekonomikong Pagtatáya, 2019-2022 Mga Detalye 2019 (Aktuwal) 2020 (Naiakma) Mga Target2/ 2021 2022 Real GDP Growth (%) 6.0 (9.5) - (8.5) 6.5 - 7.5 8.0 - 10.0 Inflation Forecast 2.5 2.4-2.6 2.0-4.0 2.0-4.0 FOREX (PhP/USD) 51.80 48-50 48-53 48-53 Dubai Oil (USD/barrel) 63.53 40-42 35-50 35-50 Pagtaas ng mga Eksport3/ 2.7 (16.0) 5.0 5.0 Pagtaas ng mga Import3/ (3.0) (20.0) 8.0 8.0 2/Mga pagtatáya at target na pinagtibay ng Development Budget Coordination Committee (DBCC) noong Disyembre 3, 2020 3/Ang pagtaas ng import at eksport ng mga kalakal ay ayon sa target na Balance of Payments ng Bangko Sentral ng Pilipinas na nakabatay sa International Investment Position, ika-6 na edisyon (BPM6) KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 55 55 P A G P P N A N S Y A S A P A M B A N S A N G B A D Y E T I I I
P A G P P N A N S Y A S A P A M B A N S A N G B A D Y E T I I I Programang Pampananalapi1/ Dahil sa epekto ng pandemyang COVID-19 sa publikong pondo ng bansa, kinakailangang suriin muli ng pámahalaán ang mga priyoridad nito at muling ituon ang mga limitadong pinagkukunan ng salapi sa pagtugon sa mga hámong dulot ng krisis, lalo na sa sektor ng kalusugan at ekonomiya. Programang Pampananalapi, 2019-2022 (Bílang Porsiyento ng GDP) 25 23.3 23.3 20 22.1 19.5 15 16.1 15.7 14.4 14.8 10 5 0 3.4 5 7.6 7.3 8.9 10 2019 Aktuwal 2020 Outlook 2021 Target 2022 Target Pagbabayad Rentas Deficit Sa kabila ng pandemya, mayroong positibong outlook sa koleksiyon ng rentas para sa 2021, dahil sa lagpas-target na pagganap ng Kawanihan ng Rentas Internas at Kawanihan ng Adwana sa ikalawang bahagi ng 2020. Samantala, ang deficit ay inaasahang tataas upang pondohan ang pinabilis na paggasta sa mga programang tumutugon sa COVID-19 at mga proyektong impraestruktura. 1/Alinsunod sa mga makroekonomikong pagtatáya at programang pampananalapi na pinagtibay sa ika-178 DBCC meeting noong Disyembre 3, 2020 56
Mga Target para sa PT 2021 Pagbabayad Ang pámahalaán ay naglaan ng PhP4,662.3 bilyon, o 23.3% ng GDP, upang pondohan ang mga programa at proyekto para sa 2021. Rentas Ang koleksiyon ng rentas ay inaasahang aabot sa PhP2,881.5 bilyon o katumbas ng 14.4% ng GDP. Deficit Ang program na deficit ay inaasahang tataas sa PhP1,780.8 bilyon, o 8.9% ng GDP, upang mapanatili ang balanse sa pagsuporta sa muling pagbangon ng ekonomiya at pagpapanatili ng ratio ng utang sa GDP sa sustenibleng level. Pangangasiwa sa mga Panganib sa Pananalapi na Dulot ng COVID-19 Habang bumababà ang rentas at bumibilis ang paggasta para sa mga hakbang sa pagtugon at pagpapagaan ng mga epekto ng COVID-19, ang deficit ng badyet ay inaasahang hihigit pa sa doble kompara sa aktuwal na deficit na PhP660.2 bilyon noong 2019, upang bigyan ang pámahalaán ng sapat na pondo para matugunan ang pandemya. Ang mas mataas na deficit ay nangangahulugan ng mas mataas na panghihiram at, bílang resulta, ng pagtaas ng utang ng bansa. Batid ang mga panganib sa pananalapi na dulot ng krisis sa kalusugan, ang pámahalaán ay nakatuon sa pag-iingat sa pamamahala ng publikong pondo upang mapanatiling napangangasiwaan at sustenible ang deficit. Susuportahan din nito ang mga repormang pampananalapi na sinimulan noong mga nakaraang taón, at magpapatupad ng mga higit na kompetitibong hakbang sa pagbubuwis, upang mapabilis ang pagbangon ng ekonomiya. 57 P A G P P N A N S Y A S A P A M B A N S A N G B A D Y E T I I I
Rentas1/ Ang PhP2.881 trilyong target na rentas sa 2021, 1.0% na mas mataas sa 2020 outlook na PhP2.853 trilyon, ay susuporta sa itinaas na paggasta ng pámahalaán sa mga pangunahing programa at proyekto, pati na rin sa mga hakbang laban sa pandemyang COVID-19. P A G P P N A N S Y A S A P A M B A N S A N G B A D Y E T I I I 4,000.0 3,500.0 3,000.0 2019 3,137.5 (16.1% ng GDP) Mga Target na Rentas, 2019-2022 (sa bilyong Piso) 2020 2,853.4 (15.7% ng GDP) 2021 2,881.5 (14.4% ng GDP) 2022 3,313.6 (14.8% ng GDP) 2,500.0 2,100.0 1,500.0 1,000.0 0 Talâ: 2019 - aktuwal; 2020 - outlook; 2021 at 2022 - mga target Rentas batay sa Pinagmulan Rentas mula sa Buwis PhP2,714.7 B Kítang malilikom mula sa net income at mga tubò, lokal na kalakal at serbisyo, at pandaigdigang kalakalan at transaksiyon, bukod sa iba pa, na nakolekta ng Kawanihan ng Rentas Internas at Kawanihan ng Adwana Rentas na Hindi mula sa Buwis PhP166.2 B Makokolekta mula sa kitang galing sa mga operasyon ng Ingatang-yaman ng Pambansang Pamahalaan, kita ng Pambansang Pamahalaan mula sa mga Korporasyong Pag-aari at/o Kontrolado ng Pamahalaan (GOCC), bayarin at singilin, at iba pang rentas na hindi mula sa buwis, tulad ng Malampaya Royalties Pagsasapribado Magmumula sa pagbebenta at pagpapaupa ng mga ari-arian at korporasyong pag-aari ng pámahalaán, bukod sa iba pa PhP0.5 B 1/Alinsunod sa medium-term na makroekonomikong pagtatáya at mga fiscal target na pinagtibay sa ika-178 DBCC Meeting noong Disyembre 3, 2020 58
Comprehensive Tax Reform Program Upang ihanda ang landas tungo sa pagpapanumbalik ng ekonomiya, patuloy na magpapatupad ang pamahalaan ng mga reporma sa pananalapi na may pangmatagalang pakinabang sa bansa. Isa sa gayong reporma ay ang Corporate Recovery and Tax Incentives for Enterprises (CREATE) Bill. Ano ang CREATE? Ang CREATE ay ang Package 2 ng Comprehensive Tax Reform Program (CTRP) ng Administrasyon. Naglalayon itong pababain ang corporate income tax at pagaanin ang epekto ng pandemya sa mga negosyo sa pamamagitan ng:
Pagpapababa ng corporate income tax rate mula sa kasalukuyang 30% hanggang 25% sa 2022, at lalong ibababa sa 20% pagdating ng 2027 Pagpapahintulot sa pamahalaan na magbigay ng mga insentibo na nakabatay sa performans, estratehikong nakatarget, matatamo sa isang tiyak na panahon, at transparent Pagpapalawig ng sunset period para sa mga negosyong kasalukuyang tumatamasa ng mga insentibo Pinagmulan ng Datos: Kagawaran ng Pananalapi Bagaman mababawasan ang kítang malilikom ng pámahalaán dahil sa CREATE, ang mga nawalang kíta ay maaaring gamitin ng mga may- ari ng negosyo upang buhayin ang kanilang mga kompanya, na magreresulta sa paglikha ng mas maraming trabaho. Mga Tinátayang Kíta na Malilikom mula sa CTRP, 2020-2022* Mga Detalye 2020 (Emerging) 2021 (BESF) 2022 (Program) Package 1A PhP96.9 B PhP142.0 B PhP175.2 B Package 2+ PhP28.8 B PhP36.1 B PhP45.4 B Package 2 (CREATE Bill)* PhP0 (PhP133.2 B) (PhP117.6 B) Kabuoang Kíta PhP125.8 B PhP44.9 B PhP103.0 B Talâ: Maaaring hindi magtugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. *Alinsunod sa mga medium-term na makroekonomikong pagtatáya at programa sa pananalapi na pinagtibay sa ika-178 DBCC meeting noong Disyembre 3, 2020 59 P A G P P N A N S Y A S A P A M B A N S A N G B A D Y E T I I I
P A G P P N A N S Y A S A P A M B A N S A N G B A D Y E T I I I Mga Panghihiram Para sa 2021, sinusundan ng Administrasyon ang borrowing mix na 85:15, na pumapabór sa mga lokal na pinagkukunan kaysa sa mga dayuhang pinagkukunan. Ang kabuoang panghihiram na PhP3,025.2 bilyon ay dadagdagan ang koleksiyon ng rentas ng pámahalaán para sa taóng ito. PhP2,582.8 B Lokal na Panghihiram PhP442.4 B Dayuhang Panghihiram PhP1,532.8 B Fixed Rate Treasury Bonds PhP1,000.0 B Iba pa1/ PhP50.0 B Treasury Bills PhP286.0 B Mga Bond at Iba pang Pinagkukunan PhP94.9 B Pautang sa mga Programa PhP61.4 B Pautang sa mga Proyekto PhP3,025.2 B Kabuoang Panghihiram (PT 2021) Talâ: Maaaring hindi tumugma ang kabuoang halaga dahil sa rounding off. Utang ng Pambansang Pámahalaán2/ (Bílang Porsiyento ng GDP) Ang utang ng pámahalaán ay inaasahang aabot sa 57.8% ng GDP sa 2021, na nasa loob pa rin ng sustenibleng level, habang pinaiigting ng Administrasyon ang paggasta para sa mga pangunahing programa at proyektong magpapagaan sa masasamang epektong dulot ng pandemyang COVID-19 at muling bubuhay sa ekonomiya. 75% 57.8 60.4 60% 54.5 45% 39.6 30% 2019 2020 2021 2022 Talâ: Ang baseline ng tsart ay nása 30%. 1/Panandaliang panghihiram mulâ sa BSP kasáma ang mga net proceed mulâ sa short-term repo facility at advances 2/Alinsunod sa mga makroekonomikong pagtatáya at programang pampananalapi na pinagtibay ng DBCC noong Disyembre 3, 2020 60
Mga Batayang Kaalaman sa Pagbabadyet Upang magbigay ng higit na transparent na presentasyon ng 2021 Pambansang Badyet, ipinapaliwanag sa bahaging ito ang mga teknikal na termino sa pagbabadyet at maikling tinatalakay ang siklo ng badyet at mga off-budget account. KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 61 61
M G A B A T A Y A N G K A A L A M A N S A P A G B A B A D Y E T 4.4 Pagsasagawa ng awdit (Sa loob ng susunod na taón) 4.3 Publikasyon ng Mid-Year Report para sa KT at Year-End Report para sa NT (Agosto-Setyembre) 1.1 Pag-isyu ng Budget Call (Disyembre ng NT) 1.2 Pakikilahok ng Mamamayan/ Mga Konsultasyon sa RDC (Enero-Pebrero ng KT) 1.3 Pagsasagawa ng mga pagdinig sa badyet at pagribyu ng Tier I para sa TB (Pebrero ng KT) Ang Siklo ng Badyet Ang pagbabadyet sa pámahalaán ay mayroong apat na magkakaibang yugto na bumubuo sa Siklo ng Badyet: paghahanda, pagsasabatas, pagpapatupad, at pananagutan. Habang ipinatutupad ng Sangay Tagapagpaganap ang badyet para sa kasalukuyang taón, inihahanda rin nito ang badyet para sa susunod na taon at tinitiyak na ang mga layunin ay nakamtan sa pamamagitan ng pagsubaybay, pagtatása, at pag-uulat ng real-time performance sa buong taón. Ipinakikita rito ang ideyal na iskedyul ng mga gawain na sinusunod ng mga ahensiya ng pámahalaán sa loob ng siklo. 4.2 Pagpaskil ng mga Disbursement Assessment Report (Kada buwan ng KT) 4.1 Pagsusumite ng quarterly na Budget and Financial Accountability Reports (Kada ikatlong buwan ng KT) TB: Taón ng Badyet (Kasalukuyang Taón + 1 taón) NT: Nakaraang Taón (Kasalukuyang Taón - 1 taón) KT: Kasalukuyang Taón Pinagmulan ng Datos: Joint Circular No. 2017-1 na inilabas noong 30 Hunyo 2017 ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (Department of Budget and Management), Kagawaran ng Pananalapi (Department of Finance), at ng Pambansang Pangasiwaan sa Kabuhayan at Pagpapaunlad (National Economic and Development Authority) 3.7 Pamamahagi ng mga NCA sa ikalawang semestre (Hulyo ng KT) 3.6 Pamamahagi ng mga Notice of Cash Allocation (NCA) para sa unang semestre (Enero ng KT) 3.5 Pagsusumite ng BEDs na naiakma na batay sa GAA (Enero ng KT) 3.4 Paggawad ng mga kontrata (Enero ng KT) 62
1.4 Program convergence (Abril ng KT) 1.5 Pagsusumite ng mga panukalang badyet sa Tier II para sa TB (Abril-Mayo ng KT) 1.6 Pagsasagawa ng mga pagdinig sa badyet at pagribyu ng Tier II para sa TB (Mayo-Hunyo ng KT) 1.7 Konsolidasyon, balidasyon, at kumpirmasyon (Hunyo ng KT) Paghahanda Pagsasabatas 1.8 Pag-aproba ng Panukalang Pambansang Badyet ng Gabinete para sa TB (Hulyo ng KT) 1.9 Pagsusumite ng Panukalang Pambansang Badyet sa Kongreso (Hulyo/Agosto ng KT) 2.1 Deliberasyon ng Badyet sa Mababang Kapulungan at Senado (Agosto-Nobyembre ng KT) Pananagutan Pagpapatupad 2.2 Ratipikasyon ng Kamara at Senado ng General Appropriations Bill (Agosto-Nobyembre ng KT) 3.3 Pagsusumite ng Budget Execution Documents (BEDs) batay sa National Expenditure Program (NEP) (Disyembre ng NT) 3.2 Pagsusumite ng Monthly Disbursement Program (Oktubre ng NT) 3.1 Maagang gawain sa prokyurment (Agosto ng NT) 2.3 Pagpapatibay ng General Appropriations Act (GAA) (Disyembre ng KT) 63 M G A B A T A Y A N G K A A L A M A N S A P A G B A B A D Y E T
Glosaryo 01 04 09 M G A B A T A Y A N G K A A L A M A N S A P A G B A B A D Y E T Allotment. Mga awtorisasyong ibinibigay ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala sa isang ahensiya, na nagbibigay-karapatan dito na makipagkompromiso/magkaroon ng mga bayarin at/o magbayad ng mga pondo sa loob ng isang tiyak na panahon at hindi hihigit sa halagang itinakda ng sumusunod: 1. General Appropriations Act bílang Allotment Order (GAAAO), para sa tiyak na mga guguling aytem na itinuturing nang naipamahagi sa oras ng pagkabisà ng GAA; 2. General Allotment Release Order (GARO) para sa kabuoan-taóng kahingian para sa awtomatikong gugulin na Retirement and Life Insurance Premium (RLIP) contributions; at 3. Special Allotment Release Order (SARO) para sa mga aytem ng badyet na nangangailangan ng pagtalima sa ilang mga kondisyon o conditionalities. 02 Allotment Class. Pag-uuri ng mga gugulin sa ilalim ng sumusunod na kategorya: Badyet. Ang badyet ang kabuoang plano ng pámahalaán sa isang taón. Ito ay talahanayan/talatakdaan ng mga gugulin, na ibinatay sa konseptong bayarin o salapi at ang kaukulang pinanggagalingan ng pagpopondo, alinman mula sa kíta, pangungutang, o cash drawdown. Sa hulí, ito ay kasangkapan upang magawa at makamtan ng pámahalaán ang development agenda nito. 05 Budget Deficit. Isang sitwasyon na ang gugulin ng pámahalaán ay mas malaki sa kíta nito. 06 Cash Budgeting System. Ang sistema ng pagbabadyet na ito ay naglilimita sa pagkuha ng mga obligasyon at pagbabayad para sa mga kalakal na naihatid at mga serbisyong naibigay, nasuri, at natanggap sa loob lámang ng kasalukuyang piskal na taón. Ang mga bayarin para sa mga obligasyong kontraktuwal ay maaaring bayáran hanggang sa dulo ng Dagdag na Panahon ng Pagbabayad o sa loob ng tatlong (3) buwan matapos ang huling buwan ng nakaraang piskal na taón. Expenditure Program. Ang ceiling o hanggahan sa mga bayarin na maaari lámang sumailalim ang pámahalaán sa isang itinakdang taón. Ang nasabing ceiling ay sinusuportahan ng mga tináyang pinagkukunan ng salapi. 10 Patakarang Pampananalapi. Ang bahagi ng patakaran ng pámahalaán na may kinalaman sa paglikom ng yaman sa pamamagitan ng pagbubuwis at pangungutang at pagpapasiya tungkol sa antas at pamamaraan ng paggugol. 11 Gross Domestic Product (GDP). Sinusukat nito ang kabuoang awtput sa loob ng heograpikong hangganan ng bansa, anuman ang nasyonalidad ng mga lumilikha ng nasabing awtput. 12 Inflation. Ito ay ang patuloy na pagtaas sa pangkalahatang antas ng presyo ng mga kalakal at serbisyo. 1. Serbisyong Pangkawani (SP) 2. Pangangasiwa at Ibang Gastos sa Operasyon (MOOE) 3. Gastusing Pampinansiya (FinEx) 4. Capital Outlays (CO) 03 Laang-Gugulin. Isang awtorisasyon alinsunod sa batas o iba pang lehislatibong pagpapatibay na naggagabay sa paggasta ng mga publikong pondo para sa mga tiyak na hangárin, hanggang sa tiyak lámang na halaga sa ilalim ng mga tiyak na batayan. 07 Serbisyo sa Utang. Ang kabuoan ng debt amortization at interest payments, kasáma ang mga commitment fee at ibá pang singílin, sa mga panlabas at panloob na utang. 08 Pagbabayad. Isang kabayaran/ likidasyon/pagbabayad ng mga utang ng pámahalaán na isinagawa sa kasalukuyan o nakaraang mga taón, na may kinalaman sa salapi o di-salaping mga transaksiyon at sakop ng disbursement authorities. Pinagmulan ng Datos: 2021 Budget of Expenditures and Sources of Financing; Bangko Sentral ng Pilipinas 64
Mga Off-Budget Account Ang mga ahensiya ng pámahalaán ay pinahihintulutan ng ilang mga batas na mangolekta mula sa kanilang mga operasyon at gamitin ang mga nakolekta upang matustusan ang mga partikular na paggastos. Ang mga koleksiyon at paggastos na ito ay tinatawag na mga Off-Budget Account. Bagaman ang mga ito ay hindi bahagi ng GAA, sumasailalim pa rin ang mga ito sa awdit at pagsusuri ng Komisyon sa Awdit upang matiyak ang transparensi. Mga Off-Budget Account, PT 2021 Para sa 2021, ang mga koleksiyong off-budget ng mga ahensiya ng pámahalaán ay inaasahang aabot sa PhP106.4 bilyon upang magamit o madagdagan ang mga pondo para sa mga tiyak na paggastos na nagkakahalaga ng PhP104.5 bilyon. Koleksiyon: Paggastos: PhP106.4 B PhP104.5 B Mga Pangunahing Off-Budget Account, PT 2021 Mga Detalye Koleksiyon Gugulin Layunin Mga Pampámahalaáng Unibersidad at Kolehiyo PhP27.7 B PhP27.4 B Para sa pagbabayad ng mga awtorisadong benepisyo sa mga guro at ilang gugulin sa operasyon, bukod sa iba pa Kagawaran ng Kalusugan PhP27.2 B PhP26.9 B Para sa pagbili ng gamot at mga kagamitáng pangmedisina, gugulin sa operasyon, at ilang mga pamumuhunan Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan PhP10.0 B PhP3.5 B Para sa mga proyektong impraestruktura/ pagbabayad ng mga progress billing, at mga buwis na ibinawas sa mga nagpapautang, bukod sa iba pa Ang Hudikatura PhP9.9 B PhP18.8 B Para sa pagbabayad ng mga mahistrado at hukom, mga gugulin para sa mga kagamitan at pasilidad ng mga korte, at mga gastusin sa pagsasanay Kagawaran ng Paggawa at Empleo PhP4.9 B PhP4.2 B Para sa pagbabayad ng mga appeal bond, monetary judgment award, proyektong sosyo-ekonomiko, benepisyo ng mga manggagawa, bukod sa iba pa Kagawaran ng Transportasyon PhP4.0 B PhP4.1 B Para sa honoraria at mga bayarin sa pag-upa, bukod sa iba pa Kagawaran ng Pananalapi PhP3.5 B PhP3.7 B Para sa pagpapautang sa mga LGU, ilang mga gugulin sa operasyon, bukod sa iba pa Kagawaran ng Katarungan PhP3.4 B PhP2.7 B Para sa pagdaragdag ng suweldo, mga proyektong pangkabuhayan at rehabilitasyon ng Kawanihan ng Koreksiyon, bukod sa iba pa Kagawaran ng Tanggulang Pambansa PhP2.1 B PhP2.0 B Para sa pagpapaganda at pagbili ng mga kagamitan at pasilidad pang-ospital, pagpapatupad ng mga proyekto, pagbabayad ng combat incentive pay, bukod sa iba pa Pambansang Pangasiwaan sa Kabuhayan at Pagpapaunlad PhP2.0 B PhP0.3 B Para sa mga serbisyong pagpapayo sa mga transaksiyon, mga proyektong pananaliksik, at mga gugulin sa pagsasanay, bukod sa iba pa 65 M G A B A T A Y A N G K A A L A M A N S A P A G B A B A D Y E T
Tanungin ang Inyong Pámahalaán Habang inaasahang magpapatuloy ang mga epekto at hamon ng pandemya, nakatuon pa rin ang pámahalaán sa pagpapanatili ng transparensi at pagbibigay ng kaalaman sa publiko ukol sa paggugol para sa mga programa at proyektong tumutugon sa mga isyu ng COVID-19. Makilahok sa pagsubaybay sa kanilang pagpapatupad. Mag-email o tumawag sa telepono at makisangkot. Mga Piling Tanggapan ng Ugnayang Pampubliko sa Sangay Tagapagpaganap Tanggapan ng Pangulo Pampanguluhang Sentro ng mga Hinaing 8736-8645; 8736-8603 pcc@malacanang.gov.ph Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan Serbisyo ng mga Stakeholders Relations 5304-3202; 5304-3280 Tanggapan ng Pangalawang Pangulo Dibisyon ng Tulong sa Publiko 8370-1716 to 19 loc. 113 pad@ovp.gov.ph Kagawaran ng Agham at Teknolohiya Desk ng Ugnayang Publiko at mga Karaingan 8837-2071 loc. 2036, 2053; 8838-9080 Kagawaran ng Agrikultura Tanggapan ng Ugnayang Publiko at mga Hinaing 8928-8741 to 64 loc. 2136 Kagawaran ng Turismo Sentro ng Impormasyon sa Turismo 8459-5200 to 30 loc. 101, 102 mmramos@tourism.gov.ph Kagawaran ng Edukasyon DepEd Lunduyan ng Kilusan 8636-1663; 8633-1942 action@deped.gov.ph Kagawaran ng Kalakalan at Industriya DTI Direct/Customer Contact Center 1-DTI (1-384); (0917) 834-3330 ASK@dti.gov.ph Kagawaran ng Kapaligiran at Likás Na Yaman Serbisyong Estratehikong Pangkomunikasyon at Hakbangin 8249-3367 loc. 1054, 1055; 8928-2910 Kagawaran ng Transportasyon Ugnayang Pangkomunikasyon at Pampasahero 8790-8300; 8790-8400 loc. 305, 362, 723 comms@dotr.gov.ph Kagawaran ng Ugnayang Panlabas Tanggapan ng Pangalawang Kalihim sa mga Migranteng Manggagawa 8834-4996; 8834-4449; 8832-1672; 8551-0847 F oumwa@dfa.gov.ph Komisyon sa Serbisyo Sibil Tanggapan ng Ugnayang Publiko at Impormasyon 8931-7993 ; 8932-0381; 8932-0179 F paio@csc.gov.ph Kagawaran ng Kalusugan Malasakit Program Office 8651-7800 loc. 1806 Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal Sentro ng Tulong sa Publiko at mga Hinaing 8876-3454 loc. 5705; 8925-0343; 8925-1135 Komisyon sa Awdit Tanggapan ng Publikong Impormasyon 8951-0934; 8951-6955 jbbeltran@coa.gov.ph; press@coa.gov.ph Komisyon sa Karapatang Pantao Dibisyon ng Tulong at Aksiyon 8924-8704 Kagawaran ng Katarungan DOJ Action Center (DOJAC) 8526-3365; 8521-2930 TF dojac@doj.gov.ph Kagawaran ng Paggawa at Empleo Serbisyong Pang-Impormasyon at Publikasyon DOLE Hotline: 1349 Para sa karagdagang impormasyon, balita, at update sa pagtugon ng pámahalaán sa COVID-19, bisitahin ang opisyal na COVID-19 Dashboard sa 66
KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA PUBLIKASYON NG 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN SURVEY FEEDBACK FORM Petsa: ___________________ Pangalan (Opsiyonal): Organisasyon (Kasáma ang posisyon): Mga Detalye ng Kontak: Sektor (Paki-tsek): NGA CSO LGU Academe SUC Media Iba pa (Tukuyin): Panuto: Impormatibo ba ang publikasyon? Paki-rate ang inyong karanasan sa pagbabasa ng publikasyong ito gamit ang rating scale sa ibaba. Ang inyong matapat na puna ay makatutulong sa amin upang mapahusay ang paraan ng pagtatanghal ng Pambansang Badyet sa mga susunod na isyu. Ang sumusunod na seksiyon ay napapanahon at impormatibo: Ang 2021 Pinagtibay na Pambansang Badyet 1 2 3 4 Mga Priyoridad sa Paggugol 1 2 3 4 5 5 Pagpipinansiya sa Pambansang Badyet 1 2 3 4 5 1 Hindi Lubos na Sumasang-ayon Mga Batayang Kaalaman sa Pagbabadyet 1 2 3 4 5 2 Hindi Sumasang-ayon Madali bang maintindihan ang publikasyon? 3 Nag-aalinlangan Ang nilalaman ay lohiko at organisado. 1 2 3 4 5 Ang wika ay madaling maintindihan. 1 2 3 4 5 4 5 Sumasang-ayon Lubos na Sumasang-ayon Ang mga grap, talahanayan (tables), at ilustrasyon ay nakatulong upang mas maunawaang mabuti ang teksto. 1 2 3 4 5 Madali bang basáhin ang publikasyon? Maaari niyo ring sagutan ang survey na ito sa pamamagitan ng pagpunta sa bit.ly/2021PEBsurvey o pag-scan nitong QR code: Ang mga font (typeface, súkat), grap, at tsart na ginamit ay malinaw at madaling basahin. 1 2 3 4 5 Ang kombinasyon ng mga kulay ay kaakit-akit. 1 2 3 4 5 Ang layout ng publikasyon ay kaaya-aya sa paningin. 1 2 3 4 5 (tumuloy sa susunod na pahina) KAGAWARAN NG BADYET AT PAMAMAHALA 67 67
Iba pang Komentaryo at Mungkahi Halimbawa, aling bahagi ng publikasyon ang nakikita mong pinakamakabuluhan/ hindi makabuluhan? O paano mo balak gamitin ang publikasyon? Matapos sagután ang form na ito, maaari itong isumite sa pamamagitan ng sumusunod:
Ipadala sa Budget Information and Training Service, Department of Budget and Management, General Solano St., San Miguel, Manila 1005. I-scan o kuhanan ng malinaw na retrato at ipadala sa Maraming salamat at pagpalain kayo ng Diyos! 68 68 2021 PINAGTIBAY NA BADYET NG BAYAN
2021 Pinagtibay na Badyet ng Bayan Inilathala ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala ng Filipinas Mayo 2021 Upang matiyak na higit na marami ang makababása sa publikasyong ito, hinihikayat ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala ang pagsipi, pagkopya, paglilimbag, at/o pagpapakalat nito o mga bahagi nito para lámang sa personal at di-komersiyal na gámit nang may kaukulang pagkilála sa Kagawaran at sa iba pa nitong pinagkuhanan ng datos/impormasyon. Ang Kagawaran ay hindi mananagot sa anumang mga isyung magmumula sa paggawa nito. Pangkat ng Produksiyon Serbisyong Impormasyon sa Badyet at Pagsasanay Sangay ng Salin - Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) Pinagkuhanan ng Datos Kawanihan ng Badyet at Pamamahala A-F Kawanihang Teknikal ng Badyet Kawanihan sa Pagpaplano sa Pananalapi at Reporma Serbisyong Legal Kawanihan ng Pámahalaáng Lokal at Regional Coordination Iba pang mga Opisina ng DBM Pangkalahatang Pag-eedit Vivien V. Labastilla John E. Lansangan Jesselynn G. de la Cruz John Enrico C. Torralba (KWF) Tagapayo Kawaksing Kalihim Rolando U. Toledo 69
General Solano St., San Miguel, Manila Bisitahin: 70