WIKARUNUNGAN: ISANG ALTERNATIBONG KAGAMITAN SA PAGPAPAYABONG NG WIKANG FILIPINO GAMIT ANG OBRA MAESTRANG NOLI ME TANGERE Angelyn M. Palomo at Rose Ann DP. Aler Camarines Norte State College- Graduate School, Daet, Camarines Norte, Philippines ABSTRAK Ang pananaliksik na ito ay naglalayong makabuo ng alternatibong kagamitang pampagkatuto na tutugon sa pangangailangan upang mapalawak ang kaalaman at bokabularyo ng mga mag-aaral sa pormal na wikang Filipino nang sa gayon ay makatulong ito upang mas mapayabong pa ang nasabing wika; at maanalisa ang antas ng katanggapan ng kagamitang ito. Ginamit na lunsaran ng kagamitang ito ang Obra Maestrang Noli Me Tangere kung kaya't ang isinagawang inisyal na sarbey ay tinugon ng mga mag-aaral na nasa ika-9 na baiting ng Froilan D. Lopez High School na may kabuoang bilang na isandaan at pitumpu't dalawa (172). Ang kanilang mga naging tugon sa inisyal na sarbey ang naging batayan sa pagbuo ng kagamitan. Ang nabuong e- diksyunaryo na tinawag na WIKARUNUNGAN ay sumailalim sa balidasyon na tinugon ng Learning Resources Management and Development System (LRMDS) Team na binubuo ng limang (5) miyembro. Ang pananaliksik na ito ay isinagawa sa ikalawang semestre ng taong panuruan 2022-2023 na sinimulan mula Marso 2023 hanggang Mayo 2023 sa Froilan D. Lopez High School. Deskriptibo ang metodo ng pananaliksik sa ilalim ng lapit na kwantitatibo. Natuklasan sa pananaliksik na ito na (1) Ang mga mag-aaral ay hindi gaanong matatas sa pagsasalita ng pormal na wikang Filipino, at hindi rin nila madaling nauunawaan ang mga teksto o akdang nakasulat sa pormal na wikang Filipino. (2) Ang paggamit ng diksyunaryo, pagbabasa ng iba't ibang teksto, at ang pagtatala ng mga bagong natutuhang salita ay ang tatlong pangunahing hakbang na ginagawa ng mga mag-aaral upang mapalawak ang kanilang bokabularyo sa wikang Filipino. (3) cellphone ang pangunahing kagamitang madalas gamitin ng mga mag-aaral sa kanilang pag-aaral. (4) offline mobile application tulad ng e-diksyunaryo at e-book ang nais gamitin ng mga mag-aaral upang palawakin ang kanilang bokabularyo sa wikang Filipino. (5) Ang binuong e-kagamitang pampagkatuto na kinapapalooban ng e-book at e-diksyunaryo
bilang alternatibong kagamitan sa pagpapayabong ng wikang Filipino ay napatotohanan ang bisa at ang kahalagahan batay sa resulta ng isinagawang ebalwasyon dito. Mga Susing Salita: WIKARUNUNGAN, Wikang Filipino, Bokabularyo, Diksyunaryo, Cellphone, Noli Me Tangere INTRODUKSIYON Alinsunod sa 1987 Konstitusyon Artikulo XIV Seksyon 6-9, ang wikang Filipino ang Pambansang Wika ng Pilipinas at isa sa mga wikang opisyal ng bansa. Samantalang nalilinang, ito ay dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na mga wika ng Pilipinas at sa iba pang mga wika. Nakapaloob din sa artikulong ito na kinakailangang magtakda ng mga hakbang upang masiguro ang pananatili, patuloy na paglaganap, pag- unlad, at pagyabong nito. Kung gayon, marapat lamang na gamitin ito ng lahat ng Pilipino hindi lamang sa pang-araw-araw na pakikipagtalastasan kundi sa lahat ng larang o aspeto kabilang ang edukasyon, media, at mga opisyal na dokumento.. Ayon kay Constantino (1994), isa sa sa mga katangian ng wika ay ang pagiging buhay at dinamiko nito. Kaalinsabay ng pag-inog ng mundo at modernisasyong nagaganap dito ang pagbabago ng wika. Sa paglipas ng panahon, hindi na mapigilan ang pagsulpot ng iba't ibang makabagong kagamitan dulot ng pag-unlad ng teknolohiya. Hindi maikakaila na ang mga pagbabagong ito ay buong-pusong niyakap ng mga Pilipino at naging bahagi na ng kanilang sistema. Malaki ang impluwensiyang naidudulot ng mga makabagong teknolohiyang ito sa pag-usbong ng mga bagong salita; sapagkat ang mga ito ay naging daluyan ng kung ano ang nauuso. Marami sa kabataan ngayon ang gumagamit ng iba't ibang pamamaraan sa pagsasalita kagaya na lamang ng gay lingo at jejemon na pawang mga bahagi ng balbal na wika. Malaking impluwensiya rin sa pagbabago ng wika ang impluwensiyang dulot ng banyagang kultura. Sa kasalukuyan, dahil sa globalisasyon at teknolohiya, madaling ma- access ang mga banyagang kultura sa pamamagitan ng media, tulad ng pelikula,musika, at social media platforms. Ang mga banyagang kultura ay maaaring magdulot ng mga bagong salita, mga kosepto, at mga ideya na hindi pa saklaw ng wika sa Pilipinas. Kung hindi ito mapangangasiwaan nang maayos, maaari itong magdulot ng kalituhan sa mga tao at maaaring maging hadlang sa pag-unawa ng mga salita at konsepto sa wikang Filipino. Sa pagsulat ng mga pormal na sulatin, kadalasang hindi natatamo ng mga mag- aaral ang ilan sa mga pamantayan sapagkat sa halip na pormal na wika ay nahahaluan ng impormal na wika ang kanilang sulatin na hindi angkop na gamitin sa mga gawaing pang-akademiko. Gayundin, ang mga baybay ng salita ay pinaiikli na katulad ng 873 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
ginagawa sa mga text messaging application. Ilan lamang ito sa mga karanasan at obserbasyon ng mananaliksik bilang guro sa Filipino. Ang suliraning ito ang binigyang pansin ng mananaliksik upang matugunan at magawan ng pag-aaral. Ang pananaliksik na ito ay may layuning makabuo ng isang alternatibong kagamitan na makatutulong upang mapalawak ang bokabularyo ng mga mag-aaral sa pormal na wikang Filipino. Sa ganitong pamamaraan, patuloy na magagamit ang nasabing wika at makatutulong upang mapanatili itong buhay. Ang patuloy na paggamit sa wika ay isang mahalagang salik upang mapayabong ang isang wika sapagkat kasabay ng paggamit nito ay ang paglaganap nito. Mahalagang malaman at maunawaan ng mga tao lalong higit ng kabataan ang kahalagahan ng wikang Filipino at ng pagpapanatili ng sariling kultura at identidad. Dapat na magkaroon ng patuloy na pagpapalawak at pagpapayaman ng Wikang Filipino upang mas makatugon sa pangangailangan at pagbabago sa kasalukuyang panahon. Ang nobelang Noli Me Tangere ang ginamit na lunsaran sa pagbuo ng isang kagamitang makatutulong sa pagpapayabong ng wikang Filipino. Ito ang napili ng mananaliksik sapagkat ang nobelang ito ay naglalaman ng mga pormal na wikang Filipino tulad ng wikang pampanitikan. Gayundin, ito ay makatutulong hindi lamang para sa mga mag-aaral kundi lalong higit sa mga guro. Ang mga akdang ito ay bahagi pa rin ng kurikulum at itinuturo sa mga sekondaryang paaralan partikular sa ika-9 na baitang tuwing ikaapat na markahan. Maliban sa ito'y magagamit bilang alternatibong kagamitan sa pagpapayabong ng wikang Filipino, malaki rin ang pakinabang nito bilang kagamitang pampagtuturo/pagkatuto sa nasabing paksa. Ang WIKARUNUNGAN ay mula sa mga salitang "wika" at "karunungan". Ito ang napiling maging katawagan sa bubuoing kagamitang pampagkatuto sapagkat ang pangunahing layunin nito ay makapagbigay ng karunungan sa depinisyon ng mga malalalim na salita. Ang pagkatuto ng mga bagong salita at ang pagpapalawak ng bokabularyo ay magbibigay-daan upang mapayabong ang wikang Filipino. Gagamiting lunsaran ng kagamitang ito ang nobelang Noli Me Tangere. Layunin ng bubuuoing kagamitan na mas maging madali para sa gagamit nito na mapalawak ang kanilang bokabukaryo at kaalaman sa wikang Filipino, lalo na sa konteksto ng nabanggit na nobela. Ang Pagbabago sa Wikang Filipino at ang Dulot nito sa mga Mag-Aaral Ayon kay Bienvenido Lumbera (2007), "Parang hininga ang wika, sa bawat sandali ng buhay natin ay nariyan ito. Palatandaan ito na buhay tayo, at may kakayahang umugnay sa kapwa nating gumagamit nito. Sa bawat pangangailangan natin ay gumagamit tayo ng wika upang kamtan ang kailangan natin." Ito ay naglalarawan ng kahalagahan ng wika sa buhay ng tao sapagkat ito ang pinakamahalagang kasangkapan sa ugnayan at komunikasyon ng mga tao. Ito ang nagsisilbing tulay upang iparating at ipahayag ang kanilang mga saloobin at kaisipan; upang magkaroon ng malalim na ugnayan sa kapwa. Kaakibat na ng pang-araw-araw na buhay ng tao ang paggamit sa 874 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
wika. Anumang antas ng tao sa lipunan, anumang propesyon, wika ang nagsisilbing kasangkapan upang matugunan ang mga layunin sa lipunang ginagalawan. Kabilang sa mga katangian ng wika ay ang pagiging buhay nito, dinamiko, at nagbabago (Constantino, 1994). Ito ay dahil sa pag-ayon nito sa pangangailangan ng mga taong gumagamit nito. Halimbawa, ang paggamit ng mga bagong salita tulad ng "selfie", "hashtag", "viral", atbp. ay nagpapakita ng pagiging dinamiko nito sapagkat ito ay umaayon sa mga bagong teknolohiya at karanasan ng tao. Ang patuloy na pagbabago ng teknolohiya, ekonomiya, at kultura, patuloy rin ang pag-ayon ng wika rito upang maipahayag ang mga bagong karanasan ng mga tao. Subalit, hindi maikakaila na kaakibat din ng mga pagbabagong ito ang mga suliraning kinahaharap ng wika. Batay sa artikulong "Ang kalagayan ng Wikang Filipino sa Kasalukuyan" ni Mario I. Miclat, dating direktor ng Sentro ng Wikang Filipino, ang usapin tungkol sa suliranin ng pambansang wika o lingua franca ay hindi lamang lumitaw sa nakalipas na mga dekada. Ito ay napag-usapan na mahigit apat na siglo na ang nakalilipas at maging noong panahon pa ni Quezon sa pamahalaang Commonwealth na kalahating siglo na ang nakararaan. Isa sa mga salik na nagiging dahilan ng suliranin sa wikang Filipino ay ang pag-usbong ng mga bagong salita. Hindi lahat ay nakakasunod sa pag-usbong ng mga bagong salitang ito tulad ng balbal, jejemon at gay lingo na siyang nagiging dahilan ng hindi pagkakaunawan. Ayon sa pag-aaral ni Quia, et.al (2018), ang mga salitang balbal ay may malawak na saklaw sa lipunang ginagalawan; kung kaya't may kapangyarihan itong hulmahin o kaya naman ay wasakin ang pambansang wika at identidad nito. Mangyayari ang negatibong epekto nito kung sa proseso ng paggamit ng mga wikang balbal ay nababawasan ang pag-unawa at pagpapahalaga sa wikang Pambansa. Maaaring mawala ang pagkakakilanlan at ang kaugnayan sa mga kultural na tradisyon na kaakibat ng pambansang wika. Sa dokumentaryong pinamagatang "Jejemon and the Filipino Language" ni Malou C. Mangahas, isang mamamahayag ng GMA network, isinagawa ang isang eksperimento upang malaman kung nauunawaan ba ng mga Pilipino ang wikang Jejemon. Ginamit nila ang isang partikular na mensahe na nakasulat sa wikang Jejemon at ipinabasa ito sa iba't ibang grupo ng mga tao, kabilang na ang mga matatanda at kabataan. Natuklasan nilang hirap basahin ng mga matatanda ang mensahe dahil sa kakaibang karakter na ginamit, samantalang madaling naintindihan ng mga kabataan dahil ito ay pamilyar sa kanila at uso sa kanilang henerasyon. Natuklasan din nila sa eksperimentong ito na mas binibigyang pansin ng mga kabataan o Jejemon ang pagiging malikhain sa pagsulat ng mga salita kaysa sa kahulugan nito. Nagbigay naman ng komento ukol dito ang dating Coordinating Council Secretariat ng Kagawaran ng edukasyon. Ayon sa kanya, nararapat na ituro sa mga kabataan ang tamang pamamaraan, tamang baybay, at tamang pagbigkas ng mga salita. Sa huli, pinapaalala ng dokumentaryo na hindi masama ang sumabay sa uso, ngunit nararapat na may limitasyon ito. Kung iilan lamang ang nakakaintindi rito, at nakakalimutan na ang tamang pananalita, mawawalan ng saysay ang paggamit ng kakaibang baybay tulad ng wikang jejemon. 875 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Ang Diksyunaryo at mga Teksto Bilang Kagamitan sa Pagpapalawak ng Bokabularyo at Pagpapayabong ng Wikang Filipino Batay sa sa pananaliksik na may paksang "Words as Tools: Learning Academic Vocabulary as Language Acquisition" nina Nagy at Townsend (2012), isa sa mahahalagang aralin na kinakailangang bigyan pansin ng mga guro ay ang bokabularyong pang-akademiko. Ang kakulangan sa bokabularyong pang-akademiko ay malaking hadlang sa tagumpay ng mag-aaral. Mahalagang magkaroon ng malawak na talasalitaan ang bawat mag-aaral upang maging epektibo sa pagpapahayag ng kanyang mga ideya at makabuo ng komposisyon sa pormal at masining na paraan. Ang kakulangan sa bokabularyo ng mga mag-aaral ay maaaring magbunsod sa hindi pagtamo ng mga pamantayang ibinibigay ng guro pag dating sa pagbuo ng mga akademikong sulatin. Dahil dito, kinakailangang mabigyang pansin ng mga guro ang pagtuturo ng pormal at pang-akademikong bokabularyo. Nabanggit sa pag-aaral ni Riankamol (2008), batay sa pananaliksik ni Granowsky (2002), na may malaking papel ang bokabularyo sa pag-unawa ng mga mag-aaral sa kanilang binabasa. Ang limitadong bokabularyo ng isang mag-aaral ay nagsisilbing balakid o hamon sa kanyang kakayahang maipahayag ang kanyang saloobin at pakikipag-ugnayan sa iba. Ang pagkakaroon ng limitadong kaalaman sa mga salita ay nagiging hadlang sa kanilang pakikipagkomunikasyon at kakayahang magpahayag. Kung gayun, ang pagpapaunlad ng bokabularyo ng mag-aaral ay makatutulong upang magkaroon ng malawak na kaalaman sa pakikipagtalastasan. Kung mas maraming alam na salita, mas malaki ang kanyang kapasidad na maipahayag ang kanyang mga ideya at damdamin nang malinaw at malawakan. Bukod dito, ang malawak na bokabularyo ay nagbubukas ng pintuan tungo sa mas malalim na pag-unawa sa kanyang paligid. Mas magiging madali para sa kanila na maunawaan ang mga konsepto at makipag-ugnayan sa mga tao. Samakatuwid, mahalaga ang pagpapaunlad ng bokabularyo ng isang mag- aaral upang matulungan siyang maabot ang kanyang buong potensyal sa komunikasyon at sa pag-unawa ng iba't konteksto. Batay sa artikulong "How to Improve Vocabulary: 7 Ways to Expand your Vocabulary" ni Brown (2021), mahalagang gawing kasanayan ang regular na pagbabasa. Ayon sa kanya, ang pinakamadaling pamamaraan sa pagpapalawak ng bokabularyo ay ang pagbabasa ng mga aklat, nobela, artikulo, o di kaya'y mga blog post. Ito ay dahil nabibigyan ng pagkakatao ang bumabasa na makatuklas ng mga bagong salita na ginagamit sa mga tunay na konteksto. Dagdag pa niya na mas kapaki- pakinabang ang ganitong pamamaraan sapagkat makikita rito kung paano ito ginagamit; mayroon pagkakataong alamin ang kahulugan ng mga ito sa pamamagitan ng mga pahiwatig na kontekstuwal. Ito ay mas nagbibigay ng mas malalim na pag-unawa sa kahulugan at paggamit ng mga salitang ito. Ayon pa rin kay Brown, ang paggamit ng disksyunaryo at thesaurus ay mahalagang hakbang sa pagpapalawak ng bokabularyo at pagpapahusay sa kakayahang magsalita at magsulat. Gamit ang diksyunaryo ay maaaring tuklasin ang buong kahulugan ng salita, maging ang ibang kahulugan nito depende sa konteksto. 876 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Maaari itong magbigay ng mas malalim na pag-unawa sa mga konsepto at mga detalye na kaugnay ng salita. Sa artikulong "5 Unique Ways to Boost Academic Vocabulary", binanggit ni Davis (2018) na mahalagang kasanayan ang pagbabasa ng mga akademikong teksto, mga artikulo, blog, at iba pang mga tekstong may kaugnayan sa iyong larangan o klase. Iminungkahi niya ang pag-highlight o di kaya'y pagsasalungguhit sa mga salitang hindi mo pa alam; tingnan ang kahulugan nito sa diksyunaryo at isulat ang kahulugan sa gilid ng binabasa. Ito ay makatutulong upang matandaan ang mga salita. Ang mga tala na ito ay kapaki-pakinabang kung babalikan o muling babasahin ang artikulong iyon, o kung ito'y pag-aaralan para sa pagsusulit. Nagbigay rin ng ilang halimbawa si Davis kung paano isagawa ang pamamaraang ito sa online na pagbabasa. Katulad na lamang ng Adobe Acrobat Reader na mayroong tampok na highlight at komento na maaaring gamitin upang maglagay ng mga tala sa mga salita. Maaari ding gawin ang parehong pamamaraan sa mga e-book sa Kindle, Nook, at iba pang mga e-reader. Ang Noli Me Tangere Bilang Lunsaran sa Pagpapayabong ng Wikang Filipino Ilang siglo na ang nakararaan matapos maisulat at mailathala ni Rizal ang nobelang Noli Me Tangere ngunit hanggang sa kasalukuyan ay patuloy pa rin itong pinag- aaralan; kaya naman sinasabing ang nobelang ito ay walang kamatayan. Ito ay isang mahalagang akda sa kasaysayan ng panitikang Pilipino. Ito ay isa sa mga pinakapopular at pinakamaimpluwensyang nobela sa bansa. Ang nobelang ito ay nakatulong sa pagharap ng bansa sa mga suliraning panlipunan o tinawag ni Rizal na "kanser" ng lipunan sa panahon ng pananakop ng mga Kastila. Kabilang sa mga suliraning ito ay ang colonial mentality. Ito ay tumutukoy sa pagkakaroon ng malalim na pag-aasam o paghanga sa mga katangian at kultura ng mga dayuhang bansa. Ito ay maaring makita sa iba't ibang anyo tulad ng labis na pagtangkilik sa mga banyagang produkto, at mga pamamaraan ng pamumuhay na pinahahalagahan ng mga dayuhan; at ang pagsasantabi sa sarili at lokal na tradisyon, at kultura. Bagaman Malaki ang naitulong ng nobelang ito sa pagharap sa ganitong suliranin ay hindi maikakaila na hanggang sa kasalukuyan ay kinahaharap pa rin ng bansa ang nabanggit na suliranin; kaya naman napakahalagang ipagpatuloy ang layunin ni rizal na sugpuin ang "kanser" na ito upang mapanatili ang sariling kultura. Ang pagpapanatili ng sariling kultura ay mahalaga sapagkat ito ang sumasalamin sa identidad, kasaysayan, at pagkakakilanlan ng bansa at ng mga naninirahan dito. Ang kultura ay naglalaman ng mga tradisyon, paniniwala, sining, wika, at iba pang aspetong nagbibigay-kulay at nagpapakita ng pagkakakilanlan ng isang bansa. Sinasabi na ang wika at kultura ay magkabuhol at hindi ito kailanman maaaring paghiwalayin. Ang wika ay napakahalagang salik sa pagpapanatili ng kultura dahil ito ay ang pangunahing midyum ng komunikasyon ng isang bansa. Ito ay nagsisilbing instrumento sa ekspresyon ng kultura. Sa pamamagitan ng wika ay naipahahayag at naipapasa ang mga tradisyon, kasaysayan, panitikan, at iba pang aspeto ng kultura. Ang bawat wika ay may kanya- 877 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
kanyang mga salita at kahulugan na nagsisilbing daan sa pagpapahayag ng kultural na identidad. Isa lamang ito sa mga mahahalagang kadahilanan kung bakit kinakailangang payabungin at pagyamanin ang wikang Filipino. Kaya naman mahalaga at dapat laging isaisip ang napakatanyag na linya ng ating pambansang bayani, "ang hindi magmahal sa sariling wika ay higit pa sa hayop at malansang isda". Ang nobelang Noli Me Tangere ni Dr. Jose Rizal ang napiling gamitin ng mananaliksik bilang instrumento sa pagpapayaman ng talasalitaan na magbubunsod sa patuloy na pagyabong ng wikang Filipino; sapagkat ito ay isang halimbawa ng mataas na uri ng panitikang nagbibigay halaga sa wikang Filipino. Magsisilbing daan ito upang maipalaganap ang wikang Filipino at pagyamanin ang bokabularyo, kaalaman sa gramatika, at maging estilo sa pagsulat ng mga mag-aaral. Ang Paggamit ng Cellphone Bilang Kagamitan Sa Pagkatuto Isa sa mga pangunahing layunin ng mga guro sa Filipino ay ang mapabuti at mapalawak ang kaalaman sa wika ng kanilang mga mag-aaral sa pamamagitan ng sining at modernong paraan ng pagtuturo. Lubos ang kagalakan ng guro kapag nakikita niyang aktibo, mahusay, at epektibo ang mga mag-aaral sa pakikipagtalastasan. Sa pagdaan ng panahon at modernisasyon ng teknolohiya, nagamit ang mga ito bilang kasangkapan sa epektibong pagtuturo at pagkatuto. Halimbawa nito ang paggamit ng mga elektronikong kagamitan na naglalaman ng mga aplikasyong magagamit sa edukasyon. Ito ay tumutulong na lalong mapaigting ang proseso ng pagkatuto ng mga mag-aaral. Ang teknolohiya ay mabilis na lumalago sa lahat ng aspeto ng modernong lipunan, maging ang edukasyon ay bahagi sa pagbabagong ito. Kaugnay nito, ang teknolohiya sa pagpapalaganap ng impormasyon ay mas higit pang ginagamit bilang isang kasangkapan sa prosesong pagtuturo-pagkatuto sa mga gawaing pang-edukasyon (Matimbwa at Anney, 2016). Sa kasalukuyang panahon, ang mga pamamaraan sa prosesng pagkatuto ay nagbabago upang makasunod sa mga hamon at oportunidad na dulot ng teknolohiya. Halimbawa na lamang ang pagkakaroon ng mga digital na kasangkapan tulad ng kompyuter, tablet, cellphone, atbp. na pumapalit sa mga tradisyunal at pisikal na materyal tulad ng mga aklat at pisara. Ito ay isang patunay na malaki ang epekto ng teknolohiya sa larangan ng edukasyon. Inilarawan nina Lan at Sie (2010) ang mobile learning bilang isang modelo ng pag- aaral na nagbibigay-daan sa mga mag-aaral na ma-access ang mga materyal o kagamitang pang-edukasyon kahit saan at anumang oras gamit ang mobile at internet na teknolohiya. Ilan sa mga katangian ng mga mobile device ay karaniwang mura, madaling dalhin, at malawak ang gamit. Kung gayon, ang mobile learning ay nagbibigay ng pagkakataon para sa flexible at abot-kamay na pag-aaral. Sa pamamagitan ng mobile device, ang mga mag-aaral ay maaaring mag-access sa mga e-books, online na modyuls, video tutorials, at iba pang digital na materyal na may kinalaman sa kanilang asignaturang pinag-aaralan. Ang pagkakaroon ng access sa mga ito kahit saan at 878 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
anumang oras ay nagpapahintulot sa mga mag-aaral na mag-aral sa kanilang sariling takdang oras at lugar na kumportable para sa kanila. Mga Suliranin ng Pag-aaral 1. Matukoy ang alternatibong kagamitan na nais gamitin ng mga mag-aaral sa pagpapalawak ng bokabularyo sa wikang Filipino 2. Makabuo ng isang alternatibong kagamitan sa pagpapayabong ng wikang Filipino gamit ang obra maestrang Noli Me Tangere 3. Makapagsagawa ng balidasyon upang matukoy ang antas ng katanggapan ng nabuong alternatibong kagamitan sa pagpapayabong ng wikang Filipino METODOLOHIYA Ang pananaliksik na ito na may paksang "WIKARUNUNGAN: Isang Alternatibong Kagamitan sa Pagpapayabong ng Wikang Filipino Gamit ang Obra Maestrang Noli Me Tangere" ay may layuning: (1) Matukoy ang kagamitang nais gamitin ng mga mag-aaral sa pagpapalawak ng bokabularyo sa wikang Filipino; (2) Makabuo ng isang alternatibong kagamitan sa pagpapayabong ng wikang Filipino gamit ang obra maestrang Noli Me Tangere; (3) Makapagsagawa ng balidasyon upang matukoy ang antas ng katanggapan ng nabuong e-diksyunaryo sa pagpapayabong ng wikang Filipino Ang pananaliksik na ito ay naglalayon din na makatulong at maging kapaki- pakinabang sa mga sumusunod: (1) para sa mga mag-aaral. Sa pamamagitan ng pag- aaral na ito, mapauunlad ng mga mag-aaral ang kanilang kakayahan sa paglinang ng kanilang bokabularyo sa pormal na wikang Filipino na lubos na makatutulong at magagamit sa pagbuo ng mga akademikong gawain; gayundin sa pag-unawa ng mga tekstong nasusulat sa wikang Filipino. (2) Para sa mga Guro. Ang pag-aaral na ito ay makatutulong sa mga guro sa pagpapaunlad ng mga bago at modernong paraan ng pagtuturo at pagpapalawak ng kaalaman ng kanilang mga mag-aaral sa pag-unawa at paggamit ng wikang Filipino. (3) Para sa Bayan. Ang pagbuo ng isang offline mobile application tulad ng WIKArunungan ay makatutulong sa pagpapayabong at pagpapalaganap ng wikang Filipino. Sa pamamagitan din nito, maaaring mas mahikayat ang mga indibiduwal na gagamit nito na magkaroon ng interes sa wikang Filipino at maging instrumento sa pagpapalawig ng kaalaman tungkol sa kultura ng bansa. (4) Para sa mga susunod na mananaliksik. Ang pag-aaral na ito ay magsisilbing gabay sa mga susunod na mananaliksik na magtutuloy ng mga teknolohikal na solusyon sa pagtuturo at pagpapalaganap ng kaalaman tungkol sa wikang Filipino. (5) Para sa pamahalaan. Ang bunga ng pananaliksik na ito ay magsisilbing instrumemto sa pagpapalaganap at pagpapayabong ng wikang Filipino; na isang mahalagang aspeto sa kultura at kaunlaran ng bansa. 879 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Ang ginamit na metodo ng pananaliksik na ito ay deskriptibo. Layunin ng deskriptibong pamamaraan ng pananaliksik na sistematikong makapangalap ng kinakailangang impormasyon o datos upang ilarawan ang isang pangyayari, sitwasyon, o populasyon. Ito rin ay tumutulong na masagot ang mga tanong na "ano, kalian, saan, at paano" kaugnay ng suliranin ng pananaliksik. Ang pananaliksik na deskriptibo ay karaniwag gumagamit ng kuwantitatibong datos, bagaman ang kuwalitatibong datos kung minsan ay ginagamit din. Ang mga sarbey at pagmamasid ay ang pinakakaraniwang paraan sa pagsasagawa ng disenyong pananaliksik na ito. Ang mananaliksik ay gumamit ng lapit na kuwantitatibo. Ito ay nagbibigay-diin sa mga obhetibong pagsukat; istatistikal , matematikal, o numerical na pagsusuri ng mga datos na nakalap sa pamamagitan ng paggamit ng mga computational na teknik. Ang kuwantitatibong pananaliksik ay nakatuon sa pagkolekta ng numerical na mga datos at pagsasaklaw nito sa iba't ibang pangkat ng mga tao upang ipaliwanag ang isang partikular na pangyayari. impormasyon ay nakalap sa pamamagitan ng ipinamahaging talatanungan (survey questionnaire) na mayroong dalawang magkaibang bahagi: ang unang bahagi ay inisyal na sarbey (initial survey) na angkop lamang sagutan ng mga mag-aaral at ang ikalawang bahagi naman ay sarbey sa antas ng katanggapan (level of acceptance survey) sa mabubuong e-kagamitang pampagkatuto na angkop sagutan ng mga miyembro ng Learning Resources Managememt (LRMDS) team sa Froilan D. Lopez High School. Ang mga kinakailangang Paraan ng Pangangalap ng Datos Ang pagkakaroon ng tamang paraan ng pangangalap ng datos ay mahalaga sa isang pananaliksik. Ito ang magiging batayan ng mga impormasyon na bubuuin at gagamitin sa pagsusulat ng isang papel o pag-aaral. Upang Maisakatuparan ang layunin ng pananaliksik na ito, kailangang mangalap ng datos mula sa mga mag-aaral at mga miyembro ng Learning Resources Management Development Team (LRMDS) sa Froilan D. Lopez High School. Nagsagawa ng inisyal na sarbey ang mannaliksik na pinasagutan sa lahat ng mag- aaral na nasa ikasiyam na baitang ng Froilan D. Lopez High School. Ang populasyon na kinuha para sa pagsagot ay binubuo ng 172 na mag-aaral. Layunin ng inisyal na sarbey na matukoy kung anong e-kagamitang pampagkatuto ang bubuuin na makatutulong sa pagpapaunlad ng bokabularyo sa wikang Filipino at upang mapayabong ang nasabing wika. Ang inisyal na sarbey na ito ay mahalagang hakbang upang malaman ang pangangailangan ng mga mag-aaral at maging gabay sa pagpili ng tamang mga kagamitan na gagamitin sa pananaliksik. Matapos ang inisyal na sarbey ay binuo ang offline mobile application na e- dictionary; pagkatapos ay nagkaroon ng balidasyon. Ito ay tinaya ng Learning Resources Management Development Team (LRMDS) sa Froilan D. Lopez High School. Ang 880 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
LRMDS Team ay binubuo ng isang punong guro, isang master teacher, isang LRMDS coordinator, at dalawang guro sa Filipino. Sa kabuuan, limang respondente ang tumugon sa talatanungan upang mataya ang nabuong mobile application na e-diksyunaryo. Ang mga sagot at puna ng mga respondenteng ito ay mahalaga at magsisilbing batayan sa pagpapabuti at pagpapaunlad ng nasabing mobile application. Paraan ng Pamimili ng Respondente Ang pananaliksik ay gumamit ng non-probability sampling na pamamaraan sa pagkuha ng mga datos sa mga piniling respondenteng ibinatay sa layunin ng pag-aaral. Ang Purposive sampling ayon kay Crossman, (2020) ay ang pagpili ng sample base sa kanilang mga katangian at ng layunin ng pag-aaral. Ito ang ginamit ng mananaliksik upang makuha ang mga kasagutan ng mga respondenteng may angkop na katangian na hinahanap ng pag-aaral. Bumuo ang mga mananaliksik ng pamantayan sa pamimili ng respondente na iniangkop sa layunin ng pananaliksik. Mayroong dalawang pamantayan na nabuo para sa pamimili ng kwalipikadong respondente. Pamantayan sa Pamimili ng Respondente para sa Inisyal na Sarbey Mga mag-aaral sa Froilan D. Lopez High School • Mga mag-aaral na nasa ika-9 na baiting na gagamit ng kagamitang pampagkatuto sa Noli Me Tangere Pamantayan sa Pamimili ng Respondente para sa Sarbey ng Antas ng Katanggapan Mga guro sa Filipino ng Froilan D. Lopez High School • Learning Resources and Development Coordinator at iba pang mga miyembro nito Ang sarbey ng antas ng katanggapan ay pinasagutan sa mga miyembro ng Learning Resources Management and Development (LRMDS) team. Binubuo ito ng punongguro, LRMDS coordinator, isang master teacher, at dalawang guro sa Filipino. Sila ang siyang may responsibilidad sa pagbuo, pamamahala, at pagpapaunlad ng mga kagamitang pang-edukasyon sa isang institusyon o paaralan. Sila ang napili ng mananaliksik na sumagot sa nasabing sarbey sapagkat sila ang nasa posisyon upang magsagawa ng balidasyon sa mga bagong materyales o kagamitang pampagtuturo/pampagkatuto na nabuo ng mga guro. Sila ang responsible sa pagsusuri at pagtiyak na ang mga bagong materyal o kagamitang ito ay may kalidad, akma, at epektibo para sa mga mag-aaral. Mahalaga ang kanilang mga opinyon at rekomandasyon upang higit na mapabuti ang isinagawang kagamitan pampagkatuto ng mananaliksik. Istadistikang Gagamitin Ang mananaliksik ay gumamit ng purposive sampling sa pagkuha ng mga responsente kung kayat hindi ito ginamitan ng anumang istadistikal na tritment. May 881 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
pamantayang kinonsidera ang mananaliksik sa pagpili ng mga respondente na nauna nang inilahad. Upang makuha naman ang kabuuang bilang at bahagdan ng sumagot (frequency) sa bawat bilang sa inisyal na sarbey at balidasyon ng nabuong mobile application, ginamit ng mananaliksik ang pormula sa ibaba: Kung saan, P = Bahagdan f = Kabuuang bilang ng sumagot N = kabuuang bilang ng mga respondente RESULTA AT PAGTALAKAY Inisyal na Sarbey at Sarbey ng Antas ng Katanggapan Ang bahaging ito ay naglalaman ng interpretasyon ng mga datos na nakalap ng mananaliksik sa isinagawang pag-aaral na may pamagat na "WIKArunungan: Isang Alternatibong Kagamitan sa Pagpapayabong ng Wikang Filipino". Ang mga datos na ito ay mula sa dalawang sarbey na isinagawa; ang inisyal na sarbey at ang sarbey ng antas ng katanggapan. Ang mga sarbey na ito ay isinakatuparan upang mabigyang kasagutan ang mga suliranin ng pananaliksik. Ang mga datos na nakalap mula sa dalawang sarbey na isinagawa ay binigyang interpretasyon sa pamamagitan ng pormula ng mean at percentage o bahagdan. Kinuha ng mananaliksik ang bahagdan ng mean ng kabuuan ng mga kasagutan upang malinaw na maipahayag ang resulta at upang madaling maikumpara ang pagkakaiba ng mga ito sa isa't isa. Bawat kasagutan ng mga respondente ay kinuha ang kabuuang bilang. Inihanay ang mga ito sa grapikong representasyon na pie graph at bar graph na makikita sa mga susunod na pahina upang maibigay ang mga katugunan na bubuo sa kongklusyon ng pag-aaral. Ang bawat grapiko ay mayroong kanya-kanyang interpretasyon at pag- aanalisa na nagpaliwanag sa kinalabasan ng isinagawang sarbey. Inilarawan ng mga grapiko ang mga datos na naging saligan ng binuong e- kagamitang pantulong. Sa pamamagitan ng mga resultang ito, naging matibay ang 882 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
pundasyon ng e-kagamitan, balido sapagkat sumailalim sa pagsusuri ng mga eksperto. Ang mga ito ay naisakatuparan sa pamamagitan ng dalawang bahagi ng sarbey ng pananaliksik na ito; ang inisyal na sarbey na naging pundasyon ng binuong e-kagamitang pantulong at ang sarbey ng antas ng katanggapan na pinagtibay ang pagiging balido ng e-kagamitan. Ang inisyal na sarbey ay sinagutan ng lahat ng mag-aaral sa ikasiyam na baiting. Ang mga respondente ay pinili batay sa binuong pamantayan na tutugon sa layunin ng pananaliksik. Ang grapikong presentasyong ilalahad ay resulta ng kanilang naging tugon sa nabanggit na inisyal na sarbey. Sa kabilang dako, ang sarbey para sa antas ng katanggapan ay inilarawan sa pamamagitan ng talahanayan. Ang interpretasyon ng datos ng sarbey na ito ay pinagtibay ang kabisaan ng e-kagamitang pantulong na binuo ng mananaliksik na makatutulong sa mga mag-aaral sa kanilang pagapapalawak ng bokabularyo sa wikang Filipino na magbubunsod sa pagyabong ng wikang ito Ang Inisyal na Sarbey Pigura Blg. 1. Ikaw ba ay matatas sa pagsasalita o paggamit ng pormal na wikang Filipino? Malinaw na ipinakikita sa grapikong larawan ang resulta mula sa mga nakalap na datos kung saan mas malaki ang bilang ng mga mag-aaral na nagsasabing hindi sila matatas sa pagsasalita o paggamit ng pormal na wikang Filipino. Sa resulta ng pag-aaral na isinagawa ni Rohmatillah (2014) na may paksang "A study on Students' Difficulties in Learning Vocabulary", ipinakikita na nahaharap pa rin ang mga mag-aaral sa mga suliraning may kinalaman sa pag-aaral ng bokabularyo. Kabilang sa mga ito ay halos lahat ng mag-aaral ay nakararanas ng suliranin sa wastong pagbigkas, at kung paano ito isusulat at babaybayin nang wasto. Isa sa mga nakitang 883 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
salik sa suliraning ito ay ang limitasyon ng mga mapagkukunang impormasyon tungkol sa mga salita. Kung gayon, posibleng makatulong sa suliraning ito ang isangalternatibong kagamitan upang mapalawak ang bokabularyo o talasalitaan ng mga mag-aaral. Pigura Blg. 2. Madali mo bang nauunawaan ang mga teksto o akda na nakasulat sa pormal na wikang Filipino? Makikita sa grapikong larawan na mas maraming mag-aaral ang nagsabing sila ay nahihirapang umunawa ng mga teksto o akdang nakasulat sa pormal na wikang Filipino. Tinalakay sa pananaliksik ni Arbison, et,al. (2020) na may paksang "Mga Salik na Nakakaapekto sa Mabisang Pagbasa sa Wikang Filipino ng mga Estudyanteng ID 119 ng Pamantasang De La Salle sa Maynila", ang mga posibleng salik na nakakapekto sa mabisang pag-unawa sa wikang Filipino. Ito ay ang mga sumusunod: (1) learning environment, (2) exposure sa wika, (3) paggamit nito sa pang-araw-araw na buhay, at (4) kagustuhang matuto. Bukod pa rito, isa ring suliranin sa kasanayan sa wikang Filipino ang kakaunting bilang ng mga libro na nakasulat sa wikang Filipino. Dahil mas nasanay ang mga mag-aaral na magbasa ng mga panitikang nakasulat sa wikang Ingles ay mas nahahasa ang kanilang kakayahan sa nasabing wika. Mahalagang isipin na ang anumang materyales na gagamiting panturo ay nakakaapekto sa exposure ng isang mag- aaral sa nasabing wika. Samakatuwid, ang pagkakaroon ng mga materyal na nasusulat sa wikang Filipino ay maglalantad sa mga mag-aaral sa nasabing wika at magsisilbing kasanayan upang sila ay mahasa sa pag-unawa at paggamit nito. 884 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Pigura Blg. 3. Ikaw ba ay gumagawa ng mga pamamaraan o hakbang upang mapalawak ang iyong bokabularyo sa wikang filipino? Makikita sa pigura blg. 3 na mas maraming mag-aaral ang nagsabing sila ay gumagawa ng mga pamamaraan upang mapalawak ang kanilang bokabularyo sa wikang Filipino. Nangangahulugan ito na bagaman sila ay nahihirapan sa pagsasalita at pag- unawa ng pormal na wikang Filipino ay naroon pa rin ang kanilang kagustuhang mapaunlad ang kanilang kakayahan dito. Kung gayon, mahalaga para sa mga guro na gabayan, suportahan, at magsagawa ng mga pamamaraan upang matulungan ang mga mag-aaral sa kanilang layuning mapaunlad ang kanilang bokabularyo sa wikang Filipino. 885 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Pigura Blg. 4. Ano-anong pamamaraan ang ginagawa mo upang mapalawak ang iyong bokabularyo sa wikang Filipino? Batay sa mga kasagutan ng mga mag-aaral sa sarbey, diksyunaryo ang pinakagamiting kasangkapan sa pagpapalawak ng kanilang bokabularyo sa wikang Filipino, at ang ikalawang pamamaraan naman na kadalasang ginagamit ay ang pagbabasa ng iba't ibang teksto. Sa artikulong "Strategies to Improve your Vocabulary", ipinaliwanag na ang diksyunaryo ay ang unang mahalagang materyal sa pagpapaunlad ng bokabularyo. Sa pamamagitan ng paghahanap ng salita rito ay agad na malalaman ang eksaktong kahulugan nito, wastong baybay, iba pang kaugnay na depinisyon, at mga karagdagang impormasyon tungkol dito. Nakasaad din dito na hindi maitatatwa na ang pagbabasa ay ang pinakaepektibong paraan upang magkaroon ng bagong bokabularyo. Dahil may kontekstong impormasyon na sumasaklaw sa bawat salita, mas malaki ang tsansa na matukoy ang kahulugan ng mga ito sa pamamagitan ng mga pangkalahatang pagkaunawa sa teksto. Ang pagtuklas sa kahulugan ng salita sa ganitong paraan ay ang natural na paraan ng pag-aaral ng wika. Ang pagbabasa ang pinakamahusay na pamamaraan upang mailantad ang isang tao sa natural na paraang ito ng pag-aaral ng wika. 886 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Pigura Blg. 5. Anong kagamitan ang madalas mong gamitin sa pag-aaral? Batay sa nakalap na datos, cellphone ang pinakamadalas na gamitin ng mga mag- aaral sa kanilang pag-aaral. Nangangahulugan ito na halos lahat ng mag-aaral ay mayroong cellphone at ito ang kanilang pangunahing kagamitan sa pag-aaral. Ayon sa pag-aaral ni Gallardo (2018), ang sumusunod ay ang mga kadahilanan kung bakit maraming mag-aaral ang gumagamit ng cellphone bilang kagamitan sa pag- aaral: (1) Natututo ang mga mag-aaral nang naaayon sa kanilang kagustuhan at sa kung saan sila kumportable; (2) Madaling makahanap ng sagot ang mga mag-aaral sa kanilang mga katanungan; (3) Ang paggamit ng smart phone ay nagbibigay-daan para sa social learning ng mga mag-aaral. Dahil sa pagiging handy ng cellphone ay nagkakaroon ng pagkakataon ang mag-aaral na mag-aral kahit nasaang lugar man siya; magaan lamang itong dalhin hindi kagaya ng mga aklat. Mas marami rin ang mga materyal na maaaring ma-access gamit ang cellphone lalo na kung mayroong internet. Sa pamamagitan din nito ay maaaring makipag-ugnayan ang mag-aaral sa kanyang mga kamag-aral, o di kaya ay mga guro sapagkat ito ay isa sa mga pangunahing paraan ng pakikipagkomunikasyon sa kasalukuyan. Samakatuwid, napakarami ng magandang dulot ng paggamit ng cellphone sa pag-aaral kung gagamitin lamang ito sa positibong paraan. 887 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Pigura Blg. 6. Pamilyar ka ba sa mga e-kagamitang pampagkatuto? Makikita sa grapikong larawan na halos lahat ng mag-aaral ay pamilyar o may dati nang kaalaman tungkol sa mga e-kagamitang pampagkatuto. Nangangahulugan lamang ito na ang mga mag-aaral ay nakasasabay na sa mga pagbabago at patuloy na pag- unlad ng teknolohiya. Nagsagawa ng pananaliksik si Enayati, et.al (2014), kung saan ginamit ang cellphone sa paghahatid ng mga aralin sa mga estudyante. Sinasabi sa resulta ng pananaliksik na ang paglipat ng mga materyal na pampagkatuto sa cellphone ay epektibong pamamaraan. Sa pamamagitan ng mobile learning, ang mga mag-aaral ay nagkakaroon ng mas madaling paraan upang makipag-ugnayan sa kanilang mga guro at kamag-aral sa anumang oras at lugar. Ang mga serbisyong tulad ng text messages, mobile apps, o online platforms ay nagbibigay ng mga instant na mensahe at impormasyon na nagpapahintulot sa aktibong pakikilahok ng mga mag-aaral sa mga diskusyon, tanong, at iba pang mga aktibidad na may kinalaman sa pag-aaral. 888 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Pigura Blg. 7. Alin sa mga sumusunod na E-kagamitan ang iyong nais na gamitin sa pag-aaral at pagpapalawak ng iyong bokabularyo? Makikita sa pigura blg. 7 na nangunguna ang offline mobile application bilang e- kagamitan na nais gamitin ng mga mag-aaral sa pagpapalawak ng bokabularyo. Ilan sa mga salik kung bakit ito ang napili ng karamihan sa mga mag-aaral ay dahil may mga barangay sa bayan ng San Vicente na hindi naaabot ng signal kagaya na lamang ng Barangay San Jose, Barangay Fabrica, Barangay Asdum, at ilang bahagi ng Barangay Calabagas. Dahil sa kawalan ng access sa internet sa kanilang bahay kaya naman mas pinili nila ang kagamitang maaari nilang magamit kahit na walang internet. Mas convenient ito para sa mga mag-aaral dahil hindi na rin nila kinakailangang magpa-load para lamang ma-access ang aplikasyon. Ang Sarbey ng Antas ng Katanggapan Matapos makuha ang resulta ng inisyal na sarbey, binuo na ng mananaliksik ang offline mobile application na tinawag na WIKArunungan. At upang masigurong maayos ang pagkakabuo nito, isinagawa ang sarbey ng antas ng katanggapan na binubuo ng mga guro sa Filipino at mga eksperto (School LRMDS Team) sa pagsasagawa ng quality assurance sa kagamitang pampagtuturo. . Ang mga katanungang nakapaloob sa talatanungan ay patungkol sa pagsusuri sa nilalaman at pagtataya sa mismong aplikasyon. Mapapansin sa itaas ng talahanayan ang titik N na tumutukoy sa bilang ng mga respondente. Sa sarbey ng antas ng katanggapan, mayroon lamang limang (5) respondente ang nagsuri at nagbigay-bisa rito. Ang pagsuri ng sarbey na ito ay sinukat sa pamamagitan ng iskala. Ito ang pinagbatayan ng rating at interpretasyon ng mga respondente. Ang 3 ay nangangahulugang lubos na sumasang-ayon, ang 2 bilang sumasang-ayon, at ang 1 bilang hindi sumasang-ayon. 889 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Ang talahanayan ay nagpapakita ng resulta ng sarbey na ito. TALAHANAYAN 1 ANTAS NG KATANGGAPAN N=5 Kraytirya 2 Bilang ng mga Respondente na tumugon sa bawat kraytirya 3 1 1. Madaling i-navigate ang mobile application. 5 2. Maayos ang menu at mga nilalaman ng bawat pahina nito. 5 3. Propesyonal ang disenyo ng mobile application. 5 4. May wastong kahulugan ang bawat salitang nakapaloob sa e- diksyunaryo. 5 5. Malinaw at madaling maintindihan ang pagkakalahad ng bawat depinisyon/kahulugan ng mga salita. 5 6. Masinop ang pagkakabuo ng e- diksyunaryo. 5 7. Makatutulong ang e-diksyunaryo sa mga guro, mag-aaral, mananaliksik, at sa pamahalaan. 5 Makikita sa talahanayan bilang 1 na ang limang bilang ng respondente ay lubos na sumasang-ayon sa bawat pamantayang inilahad ayon sa nilalaman ng diksyunaryo at kabuoang kalidad ng aplikasyon. Ito ay nangangahulugan na ang kabuoang resulta ng sarbey ay nagpapakita na ang binuong alternatibong kagamitan sa pagpapayabong ng 890 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
wikang Filipino ay nagtagumpay sa pagpapakita ng malinaw at tumpak na paglalahad ng depinisyon ng mga salita sa diksyunaryo, at ang masinop na pagkakabuo nito. Batay pa rin sa mga naging tugon ng respondente, mahihinuha na may maayos na kalidad ang kabuoan ng aplikasyon sapagkat madali itong i-navigate, maayos ang menu at ang nilalaman ng bawat pahina nito; at ito ay may propesyonal na disenyo. Ang mga natuklasang ito ay nagpapahiwatig na ang e-kagamitan na ito ay isang kapaki-pakinabang at epektibong kagamitan sa pagpapaunlad ng bokabularyo at pagpapayabong ng wikang Filipino, at maaaring maging instrumento sa pagpapalawak ng kaalaman at pagpapalalim ng pag-unawa ng mga mag-aaral sa obrang Noli Me Tangere. Kongklusyon Batay sa natuklasan, nabuo ng mananaliksik ang mga sumusunod na kongklusyon: (1) Ang mga mag-aaral ay hindi gaanong matatas sa pagsasalita ng pormal na wikang Filipino, at hindi rin nila madaling nauunawaan ang mga teksto o akdang nakasulat sa pormal na wikang Filipino. (2) Ang paggamit ng diksyunaryo, pagbabasa ng iba't ibang teksto, at ang pagtatala ng mga bagong natutuhang salita ay ang tatlong pangunahing hakbang na ginagawa ng mga mag-aaral upang mapalawak ang kanilang bokabularyo sa wikang Filipino. (3) cellphone ang pangunahing kagamitang madalas gamitin ng mga mag-aaral sa kanilang pag-aaral. (4) offline mobile application tulad ng e-diksyunaryo at e-book ang nais gamitin ng mga mag-aaral upang palawakin ang kanilang bokabularyo sa wikang Filipino. (5) Ang binuong e-kagamitang pampagkatuto na kinapapalooban ng e-book at e-diksyunaryo bilang alternatibong kagamitan sa pagpapayabong ng wikang Filipino ay napatotohanan ang bisa at ang kahalagahan batay sa resulta ng isinagawang ebalwasyon dito. Rekomendasyon Batay sa mga natuklasan at sa mga kongklusyong nabuo ng pananaliksik, ang mga sumusunod ay inirerekomenda: (1) Magpatuloy sa pagbuo ng mga makabagong kagamitan upang maging higit na epektibo ang pagtuturo at pagkatuto hindi lamang sa pagpapayabong ng wikang Filipino at pag-unawa sa nobelang Noli Me Tangere kundi gayundin sa iba pang aralin. (2) Magsagawa ng pag-aaral sa paggamit at pagbuo ng iba pang elektronikong kagamitang pantulong tulad ng mga digital infographics, animations, websites, atbp. na makatutulong sa pagdaragdag ng mga kagamitang pampagkatuto sa asignaturang Filipino. Etikal na Pagsasaalang-alang Ang pananaliksik na ito ay sumunod sa mga etikal na pamantayan at alituntunin. Bago sinimulan ang pag-aaral, lahat ng mga kalahok ay nagbigay ng kanilang pahintulot para sa kanilang partisipasyon. Ipinaalam sa mga kalahok ang layunin ng pag-aaral, at 891 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
ang mga datos na makakalap ay magiging kumpidensyal at gagamitin lamang para sa nasabing pananaliksik. Gayundin, ang pagsasagawa ng pananaliksik ay may pagsang-ayon at koordinasyon sa mga kinauukulan sa paaralan, partikular na sa mga pinuno ng departamento at paaralan. Sa ganitong paraan, ang pananaliksik na ito ay isinagawa nang may integridad, pagsunod sa mga etikal na pamantayan, at pagbibigay ng paggalang at proteksyon sa mga kalahok at kanilang impormasyon. Pasasalamat Walang hanggang pasasalamat sa Panginoon sa patuloy na paggabay at biyaya na ipinagkaloob Niya sa akin sa buong panahon ng aking pananaliksik. Ang Kanyang pagmamahal ay nagbigay sa akin ng lakas at determinasyon upang magtagumpay sa aking layunin. Sa aking pamilya at mga kaibigan, lubos akong nagpapasalamat sa inyong walang sawang suporta at pagmamahal. Ang inyong mga payo at mga inspirasyon ay nagbigay sa akin ng lakas ng loob upang harapin ang mga hamon sa aking pag-aaral. Sa aking tagapayo, Ma'am Rose Ann DP. Aler, nagpapasalamat po ako sa inyong mahusay na paggabay at suporta sa bawat hakbang ng aking pananaliksik. Ang inyong mga payo ay nagbigay sa akin ng malaking tulong upang maisakatuparan ang pananaliksik na ito. At sa lahat ng mga naging kalahok sa aking pananaliksik, taos-pusong pasasalamat sa inyong pakikiisa. Ang inyong kooperasyon at pagtanggap sa akin ay nagbigay ng dagdag na sigla at inspirasyon upang patuloy na magpursigi sa aking pag- aaral. inyong suporta, pagmamahal, at pakikiisa. Ang inyong mga kontribusyon ay lubos na pinahahalagahan. Muli, lubos akong nagpapasalamat sa inyong lahat sa 892 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
MGA SANGGUNIAN Arbison, J., De Castro, M. A., Mateo, K. M., & Mendiola, M. C. (2020, April 14). Mga salik na nakakaapekto sa Mabisang Pagbasa sa Wikang Filipino ng mga Estudyanteng ID 119 ng Pamantasang de La Salle Sa - Gefili1119: Course hero. Mga Salik Na Nakakaapekto Sa Mabisang Pagbasa Sa Wikang Filipino Ng Mga Estudyanteng Id 119 Ng Pamantasang De La Salle Sa - GEFILI1119 | Course Hero. Brown, D. (2021, August 24). How to improve your vocabulary: 7 ways to expand your vocabulary - 2023. MasterClass. improve-your-vocabulary Constantino, C. (1994). The Filipino Language in the Modern World. In P. Reyes & S. Gagelonia (Eds.), Ang Wika at Lipunan sa Pilipinas (pp. 67-82). Sentro ng Wikang Filipino, Unibersidad ng Pilipinas Davis, S. (2020, May 12). 5 unique ways to boost academic vocabulary and elevate your essays - academic writing success. Academic Writing Success - Master the academic writing skills you need to succeed in school. Gallardo, D. (2018, February 18). Paggamit ng Smartphone SA PAGAARAL:Kalamangan at kakulangan sa Pag-Aaral ng senior high school ng Bagong Silang II national high school. Academia.edu. Granowsky, A.. (2002). Vocabulary Knowledge and Comprehension: A Review of Research. The Reading Teacher, 56(3), 286-291 Lan,Y.-J., & Sie, Y.-S. (2010). The Adoption of Mobile Learning in Education: Key Characteristics and Implications. Educational Technology & Society, 13(3), 13-24 Lumbera, B. (2007). Ang Wika: Buhay at Karanasan. In A. Kintanar & J. Enriquez (Eds.), Isang Saglit, Maraming Kuwento: Mga Piling Sanaysay (pp. 31-40). Ateneo de Manila University Press Mangahas, M. C. (2012, June 7). Investigative Documentaries-- Jejemon and the Filipino Language. GMA Integrated News. rce=hp&ei=7N5LZJzyNMLI- 893 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024
Matimbwa, R., & Anney, V. N. (2016, April 1). Teachers' and students' perceptions of self-driven acceptance of mobile ... Nagy, W.E., & Townsend, D. (2012). Words as Tools: Learnning Academic Vocabulary as Language Acquisition. Reading Research Quarterly, 47(1), 91-108. Quia,A., et al. (2018). Understanding Contemporary Filipino Language: A Sociolinguistic Perspective. Philippine Sociolinguistic Review, 15(2), 45-58. Riankamol, T. (2008). The Role of Vocabulary in Reading Comprehension: A Case Study of Beginning Learners of Thai as a Foreign Language. Thai TESOL Journal, 1(1), 48-60 Rohmatillah, R. (2014, January 1). A study on students' difficulties in learning vocabulary. English Education: Jurnal Tadris Bahasa Inggris IAIN Raden Intan. learning-vocabulary APA citation: Palomo, A. M., & Aler, R. A. D. (2024). WIKARUNUNGAN: ISANG ALTERNATIBONG KAGAMITAN SA PAGPAPAYABONG NG WIKANG FILIPINO GAMIT ANG OBRA MAESTRANG NOLI ME TANGERE. for Multidisciplinary Research, 2(5), 872-894. Ignatian International Journal Corresponding author's email: 894 Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research Vol 2 No 5 May 2024