Pagsusuri sa Colorectal Cancer Inihandog nang may suporta mula sa: Available online sa NCCN.org/patients
Madaling maligaw sa mundo ng kanser
Hayaang ang NCCN Guidelines for Patients® ang maging gabay mo 9Mga sunod-sunod na hakbang na gabay sa mga opsyon na pangangalagang pang-kanser na may posibilidad na magkaroon ng pinakamahuhusay na resulta 9Batay sa mga tagubilin sa paggagamot na ginagamit ng mga tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan sa buong mundo 9Dinisenyo para tulungan kang talakayin ang paggamot sa kanser mo sa mga doktor mo 1
NCCN NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology (NCCN Guidelines®) NCCN Guidelines for Patients 9	Isang pagsasama-sama ng mga nangungunang cancer center sa buong United States na nakatuon sa pangangalaga sa pasyente, pananaliksik, at edukasyon Mga cancer center na bahagi ng NCCN: NCCN.org/cancercenters 9 Binuo ng mga doktor mula sa mga cancer center ng NCCN gamit ang pinakabagong pananaliksik at mga taon ng karanasan 9	Para sa mga tagapagbigay ng pangangalagang pang-kanser sa buong mundo 9	Mga dalubhasang rekomendasyon sa pagsusuri, diyagnosis, at paggamot ng kanser 9	Ipakita ang impormasyon mula sa NCCN Guidelines sa madaling-matutunang pormat 9	Para sa mga taong may kanser at sa mga sumusuporta sa kanila 9	Ipaliwanag ang mga opsyon sa pangangalagang pang-kanser na may posibilidad na magkakaroon ng pinakamahuhusay na resulta Libre online sa NCCN.org/guidelines Libre online sa NCCN.org/patientguidelines Ang NCCN Guidelines for Patients na ito ay nakabatay sa NCCN Guidelines® para sa Pagsusuri sa Colorectal Cancer, Bersyon 2.2021 - Abril 13, 2021. © 2021 National Comprehensive Cancer Network, Inc. Nakalaan ang lahat ng karapatan. Ang NCCN Guidelines for Patients at ang mga ilustrasyon dito ay hindi maaaring kopyahin sa anumang anyo para sa anumang layunin nang walang nakasulat na pagpapahayag ng pahintulot ng NCCN. Walang sinuman, kabilang na ang mga doktor o pasyente, ang maaaring gumamit ng NCCN Guidelines for Patients para sa anumang komersyal na layunin at hindi maaaring angkinin, katawanin, o ipahiwatig na ang NCCN Guidelines for Patients na binago sa anumang paraan ay nanggaling, ibinatay, may kaugnayan, o lumitaw mula sa NCCN Guidelines for Patients. Ang NCCN Guidelines ay patuloy na pinaghuhusay at maaaring madalas na baguhin habang may nakukuhang bagong mahahalagang data. Walang ginagawang anumang uri ng garantiya ang NCCN hinggil sa nilalaman, paggamit, o paglalapat nito at nagtatatuwa ng anumang pananagutan para sa paglalapat o paggamit nito sa anumang paraan. Hinahangad ng NCCN Foundation na suportahan ang milyun-milyong pasyente at ang kanilang mga pamilya na apektado ng pagsuri sa kanser sa pamamagitan ng pagpopondo at pamamahagi ng NCCN Guidelines for Patients. Nakatuon din ang NCCN Foundation sa pagsusulong ng paggamot sa kanser sa pamamagitan ng pagpopondo sa mga maaasahang doktor ng bansa sa sentro ng pagbabago sa pananaliksik sa kanser. Para sa higit pang detalye at sa buong aklatan ng mga sanggunian ng pasyente at tagapagbigay ng pangangalaga, bisitahin ang NCCN.org/patients. National Comprehensive Cancer Network (NCCN) / NCCN Foundation 3025 Chemical Road, Suite 100 Plymouth Meeting, PA 19462 215.690.0300 2
Sinusuportahan ang NCCN Guidelines for Patients ng pagpopondo mula sa NCCN Foundation® Para magbigay ng regalo o higit pang matuto, mangyaring bisitahin ang NCCNFoundation.org/donate o mag-email sa PatientGuidelines@NCCN.org. Sinusuportahan din ng Fight Colorectal Cancer Lumalaban kami para lunasan ang colorectal cancer at magsilbi bilang mga walang humpay na tagapagtanggol ng pag-asa para sa lahat ng apektado ng karamdamang ito sa pamamagitan ng may-alam na suporta sa pasyente, nakaiimpluwensyang pagbabago sa patakaran, at pambihirang tagumpay sa mga pagpupunyagi sa pananaliksik. Bilang organisasyon na nakatuon sa pagtulong sa komunidad na makakita ng mga mapagkakatiwalaang sanggunian para gumawa ng mga may-alam na desisyon tungkol sa kanilang kalusugan, ipinagmamalaki naming suportahan ang komprehensibong sangguniang ito. Fightcolorectalcancer.org May lubos na suporta mula kina: Kristina Gregory Lois at Donald Howland John Kisiel Wui-Jin Koh Elizabeth at Brian Rizor Marianne at Gary Weyhmuller 3
NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 4
Mga Nilalaman 6 Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay 14 Katamtamang panganib ng colorectal cancer 20 Kasaysayan ng kalusugan ng pamilya 26 Mga colorectal polyp 33 Karamdaman sa namamagang bituka 39 Mga Sanggunian 40 Mga salitang dapat malaman 43 Mga Tagapag-ambag ng NCCN 44 NCCN Cancer Center 46 Indeks 5
1 Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay 7 Ano ang colorectal cancer? 9 Bakit magpapasuri? 10 Sino ang dapat magpasuri? 12 Ano pang nakapagliligtas ng buhay bukod sa pagsusuri? 13 Mahahalagang punto 66
1 Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay Ano ang colorectal cancer? Ang colorectal cancer ay pangatlong pinakakaraniwang kanser sa mundo. Maaaring maiwasan ng pagsusuri ang colorectal cancer at matukoy ito nang maaga kung kailan mas malulunasan pa ito. Ano ang colorectal cancer? Ang katawan ng tao ay binubuo ng mahigit 30 trilyong selula. Ang kanser ay karamdaman kung saan nawawalan ng kontrol sa pagtubo ang mga abnormal na selula. Ang colorectal cancer ay tumutukoy sa kanser ng colon o rectum. Ang colon at rectum ay mga organ sa sistemang panunaw Ang sistema ng panunaw ay tumutunaw sa pagkain para magamit ng katawan. Sa sikmura, pinaghihiwa-hiwalay sa mas maliliit na piraso ang pagkain. Sa maliit na bituka, halos lahat ng sustansya mula sa pagkain ay sinisipsip sa daluyan ng dugo. Tinatanggal din ng sistema ng panunaw ang mga hindi natunaw na pagkain mula sa katawan. Sa malaking bituka, tinatanggal ang tubig at mga asin mula sa mga hindi natunaw na pagkain habang dumadaan ito sa colon. Tinatawag na dumi (feces o stool) ang mga tira na solidong pagkain. Hinahawakan ng rectum ang dumi hanggang sa lumabas ito sa katawan sa lagusang tinatawag na anus. Nagiging colorectal cancer ang ilang polyp Ang colorectal wall ay binubuo ng mga suson ng tisyu. Ang kaloob-loobang suson na lumalapat sa dumi ay tinatawag na mucosa. Ang mga lugar ng abnormal na paglaki ng selula, na tinatawag na polyp, karaniwang nangyayari sa mucosa. Colon at rectum Bahagi ng malaking bituka ang colon at rectum. Pinakamahabang bahagi ang colon - nasa 5 talampakan (1½ metro) ang haba. Mayroon itong apat na seksyon: pataas, pahalang, pababa, at sigmoid colon. Ang rectum ay malapit sa dulo ng malaking bituka. Ito ay nasa 5 pulgada (12 centimetro) ang haba. NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 7
1 Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay Ano ang colorectal cancer? Bagamat karamihan ng polyp hindi nagiging kanser, halos lahat ng colorectal cancer ay nagsisimula bilang polyp. Mayroong iba't ibang uri ng polyp, at ang ilan sa mga ito mas malamang maging kanser kaysa sa iba. Maraming taon ang itinatagal bago magbagong anyo ang polyp at maging kanser. † Kayang kumalat ng mga selula ng kanser sa ibang bahagi ng katawan. Nasa loob ng colorectal wall ang mga sisidlan ng dugo at lymph. Sa oras na abutin ng mga selula ng kanser ang mga sisidlang ito, maaari na silang kumalat. Ang mga selula ng kanser ay may hindi kontroladong paglaki Kapag nagiging kanser ang mga selula, hindi sila kumikilos gaya ng normal na selula. Nilalabag nila ang batas ng normal na paglaki ng selula. Ang sistema ng pagyuyugto ay isang karaniwang paraan ng pagpapangkat ng kanser ayon sa paglaki at pagkalat ng mga ito. Ang mga yugto ng colorectal cancer ay maaaring mag-iba mula stage 0 hanggang stage 4. Kapag mas malubha ang paglaki at pagkalat ng kanser, mas mataas ang yugto. † Hindi gaya ng normal na selula, hindi namamatay ang selula ng kanser kung kailan dapat. Gumagawa rin sila ng maraming bagong selula ng kanser na pumapalit sa mga normal na selula sa paglipas ng panahon. † Hindi pumipirmi sa iisang lugar ang mga Habang lumalaki ang kanser, maaari itong magdulot ng mga sintomas. Kapag mayroong mga sintomas, kadalasang advanced at mas mahirap gamutin ang kanser. Kung hindi gagana ang paggagamot, patuloy na lalaki ang mga selula ng kanser. selula ng kanser. Kaya nilang lumaki labas sa colorectal wall papunta sa malalapit na organ at tisyu. Mga colon at rectal polyp Ang mga polyp ay mga sugat na tumutubo sa colorectal wall. Marami silang hugis. Ang nakaangat na polyp ay mukhang kabuteng tinatawag na mga pedunculated polyp (kaliwa). Ang mga sessile polyp ay mayroong bilog na ibabaw at malawak na ibaba (kanan). NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 8
1 Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay Bakit magpapasuri? Bakit magpapasuri? Ang pagsusuri sa colorectal cancer ay hinahanap ang polyp at kanser bago magsimula ang mga sintomas. Inililigtas nito ang buhay sa dalawang paraan: † Pinipigilan ng pagsusuri ang colorectal cancer. Napipigilan ang kanser kapag natanggal ang mga polyp bago sila maging kanser. † Nahahanap nang maaga ng pagsusuri ang kanser bago magsimula ang mga sintomas. Kapag nahanap nang maaga ang kanser, mas madali itong gamutin o lunasan. Pagsusuri vs. diyagnosis Ginagawa ang pagsusuri sa kanser kung wala kang senyales o sintomas ng colorectal cancer. Kapag mayroon ka nang senyales o sintomas, nilalayon ng pagsuri na hanapin ang problema at gumawa ng diyagnosis. Hingin agad sa tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan mo ang pagsusuri sa colorectal cancer kung mayroon ka ng mga senyales o sintomas na ito: Sinisimulan ang pagsusuri kapag nanganganib ang tao sa colorectal cancer. Mayroong ilang pamamaraan sa pagsusuri: Iron-deficiency anemia † Ang Endoscopy ay gumagamit ng hinahawakang aparato na tumutulong sa mga doktor, gaya ng mga gastroenterologist, na tingnan ang loob ng colon at rectum para sa mga abnormal na paglaki. Madugong dumi † Gumagawa ang Imaging ng mga larawan ng loob ng colon at rectum. Susuriin ng radiologist ang mga larawan para sa mga abnormal na paglaki. † Hinahanap sa mga lab test ang mga palatandaan ng kanser, gaya ng dugo, sa dumi. Pagbabago sa gawi sa pagdumi Endoscopy ang tanging paraan na kayang magtanggal ng mga polyp. Ang mga pamamaraang endoscopic para sa pagsusuri sa colorectal cancer ay colonoscopy at flexible sigmoidoscopy. Dadalhin ang mga tinanggal na polyp sa dalubhasang tinatawag na pathologist. Maghahanap ang doktor na ito ng mga selula ng kanser sa polyp gamit ang mikroskopyo. Kung may mahanap na selula ng kanser, gagawin ang diagnosis ng kanser. NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 9
1 Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay Sino ang dapat magpasuri? Sino ang dapat magpasuri? Hindi mababago ang ilang salik ng panganib, gaya ng: Ang panganib ay pagkakataong may mangyayari. Ang panganib ay bahagi ng buhay. Mayroong mga panganib kapag tayo ay kumakain, nagbibiyahe, at namumuhunan ng pera. Mayroon ding kalakip na panganib ang buhay sa mga problema sa kalusugan, kabilang ang kanser. May ilang tao na mas malamang magkaroon ng colorectal cancer kaysa sa iba Tinatawag na salik ng panganib ang mga bagay na nagpapalaki ng panganib. Halimbawa, ang salik ng panganib ng pagkakaroon ng sipon ay ang malapitang ugnayan sa taong mayroon. Maraming salik ng panganib ng colorectal cancer. Maaaring mabago ang ilan, gaya ng: † Edad mo † Kasaysayan ng kalusugan mo Kung mayroon kang mga salik ng panganib, hindi ibig sabihin nitong tiyak na magkakaroon ka ng colorectal cancer. Gayon din, maaari kang magkaroon ng colorectal cancer kahit na wala kang tukoy na salik ng panganib. May epekto ang ilang salik ng panganib sa tiyempo ng pagsusuri sa kanser Hindi lahat ng salik ng panganib may pare-parehong epekto. Tingnan ang Gabay 1 para sa mga antas ng panganib na ginagamit para ayusin ang pagsusuri sa colorectal cancer para sa bawat tao. † Kumakain ng matinding prinosesong pagkain † Paninigarilyo † Hindi nag-eehersisyo Alamin kung ano ang panganib mo sa colorectal cancer bago ang edad na 40, para hindi huli ang pagsisimula mo sa pagsusuri. Alamin nang mas maaga ang panganib mo kung nagkaroon ng colorectal cancer sa pamilya ninyo. Gabay 1. Mga antas ng panganib ng colorectal cancer Katamtamang panganib Nasa 45 taong gulang o pataas ka at walang ibang pangunahing salik ng panganib Ang pamilyang sinilangan mo ay may kasaysayan ng colorectal cancer o advanced na pre-cancer polyps Nadagdagang panganib Nagkaroon ka ng colorectal cancer o polyps na nagpataas ng panganib ng kanser Mayroon ka ng alinman sa mga karamdaman sa pamamaga ng bituka na ito: Ulcerative colitis • Crohn's colitis Mayroon ka ng isa sa mga namamanang cancer syndrome na ito: Mataas na panganib Lynch syndrome • Polyposis syndromes, gaya ng klasikal at pinahinang familial adenomatous polyposis NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 10
1 Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay Sino ang dapat magpasuri? Tatalakayin sa mga susunod na kabanata ang panahon kung kailan dapat simulan ang pagsusuri sa colorectal cancer at muling pagpapasuri. † Kabanata 2 ang sasaklaw sa pagsusuri sa mga taong may katamtamang panganib. † Kabanata 3 ang tumatalakay sa pagsusuri kapag mayroong kasaysayan ang pamilya sa colorectal cancer o pre-cancer polyps. Mabilis din nitong tinatalakay ang namamanang syndrome ng kanser. " Ang pagsusuri sa colorectal cancer ay SOBRANG mahalaga! Ang colorectal cancer ay isa sa iilang kanser na hindi lamang lubos na magagamot kung matutukoy nang maaga, pwede ring maiwasan sa regular na † Kabanata 4 ang nagpapaliwanag ng muling pagpapasuri kung nagkaroon ka ng pre- cancer polyps o colorectal cancer. pagsusuri! Habang ang paghahanda para sa colonoscopy, o sa proseso † Kabanata 5 ang nagpapaliwanag sa ng pagkolekta ng sample para sa proseso ng pagsusuri kung mayroon kang karamdaman sa namamagang bituka. pantahanang pagsusuri ay parang hindi kaaya-aya, mas mabuti na ito kaysa sa paggamot sa kanser gaya ng radiation at chemotherapy! - Ben NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 11
1 Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay Ano pang nakapagliligtas ng buhay bukod sa pagsusuri? Mahalaga ang pagsusuri para maiwasan ang colorectal cancer. Mayroong 7 iba pang aksyon na maaari mong gawin para maiwasan ang colorectal cancer: 1. Uminom ng aspirin Ang pag-inom ng aspirin araw-araw sa loob ng 5 hanggang 10 taon ay nangangalaga laban sa pagkakaroon ng colorectal cancer. Tanungin ang tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan mo kung tama para sa iyo. Panloob na pagdurugo ang isang panganib sa pag-inom ng aspirin. 2. Kumain ng masusustansyang pagkain † Kumain ng pagkaing mayaman sa gulay. † Kumain ng limitadong dami ng karne at iwasan ang prinosesong karne. † Limitahan ang pagkain ng mga prinoseso at sobrang-prinosesong pagkain. † Huwag umasa sa dietary supplements lang para sa sustansya. Kumuha ng sustansya mula sa natural na pagkain. 3. Uminom nang kaunti o huwag uminom ng alak Maaaring itaas ng malakas at katamtamang pag- inom ng alak ang panganib ng colorectal cancer. Nakabatay sa biyolohiya ng tao ang ligtas na dami ng alak. Hindi tumataas ang panganib ng colon cancer sa 1 inumin kada araw para sa kababaihan at 2 inumin kada araw para sa kalalakihan. 4. Gumalaw nang mas madalas at bawasan ang pagpapahinga Iniuugnay ang regular na pisikal na aktibidad sa mas mababang panganib ng colorectal cancer. NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 Ano pang nakapagliligtas ng buhay bukod sa pagsusuri? 5. Makakuha ng sapat na vitamin D Maaaring itaas ng mabababang antas ng vitamin D ang panganib ng colorectal cancer. Iwasan ang mabababang antas sa pagkonsumo ng mga pagkaing may vitamin D. Makikita ang vitamin D sa salmon, tuna, mackerel, at pula ng itlog. Pwede ka ring kumain ng mga pagkaing pinatibay ng vitamin D at uminom ng mga supplement. Kayang gumawa ng balat ng vitamin D kapag nabilad sa araw. Pinapayo ang paglalagay ng sunscreen kapag lalabas nang matagal. Maaaring limitahan ng pagsusuot ng sunscreen ang dami ng vitamin D na ginagawa ng balat. 6. Magpanatili ng malusog timbang Labis na katabaan ang isa pang salik ng panganib ng colorectal cancer. Ang body mass index (BMI) ay pagsukat ng taba ng katawan. Ang BMI na 18.5 hanggang 24.9 ay itinuturing na normal na bigat. Maaaring makatulong ang pagsubaybay sa bigat, diyeta, calories, at antas ng aktibidad para makamit mo ang mga layunin mo. 7. Itigil ang paninigarilyo Kung naninigarilyo ka, itigil mo! Hingin mo sa mga tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan mo para tulungan kang tumigil. Mayroong pagpapayo sa pagtigil sa paninigarilyo. Makakatulong ang pagninilay para ihinto ang mga pananabik at sintomas sa pag-withdraw. 12
1 Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay Mahahalagang punto † Ang colorectal cancer ay tumutukoy sa kanser ng colon o rectum. Bahagi ang dalawang organ na ito ng sistemang panunaw. Tumutulong silang tanggalin ang dumi sa katawan. † Ang polyp ay labis na paglaki ng panloob na bahagi ng colon o rectum. Bagamat karamihan ng polyp ay hindi nagiging kanser, halos lahat ng colorectal cancer ay nagsisimula bilang polyp. † Ang pagsusuri sa kanser ay nagliligtas ng buhay. Iniiwasan nito ang kanser sa pamamagitan ng paghanap at pagtatanggal sa polyp bago pa maging kanser ang mga ito. Nakikita rin nito nang maaga ang kanser kung kailan mas malulunasan pa ito. † Ang panganib ay pagkakataong may mangyayari. Bahagi ng buhay ng lahat ang panganib ng kanser. † Tinatawag na salik ng panganib ang mga bagay na nagpapalaki ng panganib. Maraming salik ng panganib ng colorectal cancer. † Itinataas ng ilan sa mga salik ng panganib ang panganib ng colorectal cancer higit sa iba. Kabilang sa mga salik ng panganib na nakakaapekto sa tiyempo ng pagsusuri sa colorectal cancer ang edad at kalusugan. Nakagrupo ang panganib ng colorectal cancer sa katamtaman, nadagdagan, at mataas na panganib. † Ang pag-inom ng aspirin at pagkakaroon ng malusog na pamumuhay ay makakatulong na iwasan ang colorectal cancer bukod pa sa pagsusuri sa kanser. NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 Mahahalagang punto Hindi maghihintay ang kanser, dapat ikaw rin Sa panahon ng pandemya ng COVID-19, ang bilang ng mga taong nakakatanggap ng inirerekomendang pagsusuri sa kanser ay bumaba. Maaaring humantong ang mga nakaligtaang pagsusuri sa mga huling diyagnosis at nalampasang pagkakataon sa lunas. Huwag maghintay at magpabaya sa karaniwang pangangalaga sa kalusugan. Alagaan ang iyong sarili sa pamamagitan ng pagsasagawa ng karaniwang pagsusuri sa kanser. Kausapin ang doktor mo tungkol sa kailan at gaano kadalas magpapasuri. Marami pang tungkol sa mensahe ng NCCN na "Hindi Maghihintay ang Kanser, Dapat Ikaw Rin" ang matatagpuan sa NCCN.org/resume-screening. 13
2 Katamtamang panganib ng colorectal cancer 15 Nagsisimula ang pagsusuri sa edad na 45 16 Mayroong mga opsyon sa pagsusuri 18 Ang susunod na pagsusuri ay maaaring pagtapos ng 10 taon 19 Mahahalagang punto NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 14 14
2 Katamtamang panganib ng colorectal cancer Nagsisimula ang pagsusuri sa edad na 45 Karamihan sa mga taong nanganganib sa colorectal cancer ay may katamtamang panganib. Nakabatay ang katamtamang panganib sa edad at sa kawalan ng iba pang pangunahing salik ng panganib. Nagsisimula ang pagsusuri sa edad na 45 sa colorectal cancer sa edad na 45 o mas maaga pa kung mayroong colorectal cancer sa pamilya. May ilang taong mas bata sa 45 taong gulang ang nagkakaroon ng colorectal cancer. Ilan sa mga ito ay mayroong nadagdagan o mataas na panganib ng colorectal cancer, pero ang iba ay walang pangunahing salik ng panganib. Makipag-usap sa tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan mo kung dapat ka bang magsimula sa pagsusuri sa kanser bago ang edad na 45. Sa maraming taon, ang mga taong may katamtamang panganib ay nagsisimula ng pagsusuri sa kanser sa edad na 50 taong gulang. Ngunit tumataas ang colorectal cancer sa mga taong nasa edad na mas mababa sa 50 taong gulang. Ngayon, nagsisimula ang mga taong may katamtamang panganib na magpasuri sa edad na 45 taong gulang. Nag-iiba ang panganib ng colorectal cancer sa etnisidad at lahi. Sa United States, ang pinakamatataas na bilang ng colorectal cancer ay natatagpuan sa mga Itim na indibidwal. Dapat magsimula ang mga Itim na indibidwal sa pagsusuri Dapat sumailalim ang mga taong may magandang kalusugan sa pagsusuri sa colorectal cancer hanggang sa edad na 75. Kung ikaw ay nasa pagitan ng 76 at 85 taong gulang, personal na desisyon ang pagsusuri sa kanser na dapat gawin matapos mong makipag-usap sa tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan mo. Tanungin ang tungkol sa kalamangan at kahinaan ng pagsusuri dahil sa kalusugan mo. Hindi kinakailangan ang pagsusuri sa colorectal cancer kung ikaw ay higit sa 85 taong gulang na. Mga edad 45 hanggang 75 Mga edad 76 hanggang 85 Mga edad 86 at pataas Magpasuri (maliban kung mayroon kang malubha at nakamamatay na karamdaman). Personal na desisyon ang pagpapasuri. Alamin kung ano ang mga kalamangan at kahinaan para sa iyo. Hindi kinakailangan ang pagsusuri. NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 15
2 Katamtamang panganib ng colorectal cancer Mayroong mga opsyon sa pagsusuri Maraming opsyon sa pagsusuri ang mga taong may katamtamang panganib ng colorectal cancer. Ang pinakamahusay na pagsusuri ay ang pagsusuring ipapagawa mo. Mas mabuti ang anumang pagsusuri kaysa sa walang pagsusuri. Tanungin ang doktor mo tungkol sa kalamangan at kahinaan ng bawat pagpipilian sa pagsusuri. Visual na pagsusuri Gumagamit ang visual na pagsusuri ng mga medikal na device na nagbibigay-daan sa mga doktor na makita ang loob ng katawan mo. Kabilang dito ang colonoscopy, flexible sigmoidoscopy, at computed tomography (CT) colonography. Kinakailangan ang colonoscopy kung mayroong mga abnormal na nasuri sa flexible sigmoidoscopy o CT colonography. Colonoscopy Ang colonoscopy ay isang pamamaraan para makita ng mga doktor ang loob ng bituka. Patutulugin ka sa habang ginagawa ang pamamaraang ito. Gagamit ang doktor mo ng hand-held device na tinatawag na endoscope. Tinutukoy bilang colonoscopes ang mga endoscope na dinisenyo para sa colonoscopy. Tanging ang manipis, hugis-tubong bahagi ng device ang ginagabayan padaan ng anus, pataas ng rectum, at papasok ng colon. Mayroong ilaw, camera, at panggupit ang device. NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 Mayroong mga opsyon sa pagsusuri Kinakailangan ng visual na pagsusuri na walang dumi ang bituka mo. Binubuo ng paghahanda sa bituka ang likidong diyeta at matapang na pamurga. Sundin ang mga instruksyon ng doktor mo sa paghahanda bago ang pagsusuri. Kung hindi sapat ang pagkalinis ng bituka mo, maaaring baguhin ang iskedyul mo, ulitin ang pagsuri, o gumawa ng ibang pagsuri. Ang biopsy ay isang pamamaraan na nagtatanggal ng mga tissue sample para sa higit pang pagsusuri. Ang polypectomy ay isang uri ng biopsy na nagtatanggal ng buong polyps (labis na paglaki sa panloob ng pader ng bituka). Magagawa lamang ang biopsy sa panahon ng colonoscopy at flexible sigmoidoscopy. Ipinapasok ang cutting tool sa endoscope para tanggalin ang tissue. Karamihan ng polyp ay natatanggal gamit ang endoscope. Bihirang kakailanganin ang pag-oopera. Pagsusuri sa dumi Mas madali ang pagsusuri sa dumi kaysa sa mga visual na pagsusuri. Sa bahay, kukuha ka 16
2 Katamtamang panganib ng colorectal cancer Mayroong mga opsyon sa pagsusuri Mga opsyon sa pagsusuri sa katamtamang panganib Visual na pagsusuri Kalamangan Kahinaan Colonoscopy Pag-eksamen sa colon at rectum gamit ang manipis na device na marahang ipinapasok sa anus Isang hakbang na pagsusuri - walang karagdagang pagsusuri ang kinakailangan • Napakahahabang agwat sa pagitan ng pagsusuri kung normal ang mga resulta Kinakailangan ang paghahanda sa bituka Hindi ginagawa sa bahay • Gumagamit ng pampatulog • Maliit na panganib ng pagdurugo, impeksyon, at pinsala Flexible sigmoidoscopy Pag-eksamen sa dulong bahagi ng colon gamit ang manipis na device na marahang ipinapasok sa anus Napakahahabang agwat sa pagitan ng pagsusuri kung normal ang mga resulta • Hindi kinakailangan ang pampatulog Kinakailangan ang paghahanda sa bituka Hindi ginagawa sa bahay • Hindi sinusuri ang buong bituka • Kailangan ang colonoscopy kung may makikitang polyps CT colonography X-ray ng colon Napakahahabang agwat sa pagitan ng pagsusuri kung normal ang mga resulta • Hindi kinakailangan ang pampatulog Kinakailangan ang paghahanda sa bituka Hindi ginagawa sa bahay • Maaaring makaligtaan ang mga patag na polyp Kailangan ang colonoscopy kung may makikitang polyps Pagsusuri sa dumi Multitargeted stool DNA- based test (mt-sDNA) Pagsusuri sa lab na naghahanap ng mga genetic marker ng kanser sa dumi High-sensitivity guaiac- based test at fecal immunochemical test (FIT) Mga pagsusuri sa lab na naghahanap ng maliliit na halaga ng dugo sa dumi Ikaw ang kukuha ng dumi mo sa bahay Walang kinakailangang paghahanda Walang mga pisikal na Kailangan ang colonoscopy kung abnormal ang mga resulta • Hindi kasing tumpak ng mga visual na pagsusuri Madalas na pagsusuri kahit na normal ang resulta Madalas na pagsusuri kahit na normal ang resulta NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 17
2 Katamtamang panganib ng colorectal cancer Ang susunod na pagsusuri ay maaaring pagtapos ng 10 taon ng sample ng dumi mo at ilalagay sa lalagyan. Dadalhin mo ngayon ang sample para suriin sa lab. Kabilang sa pagsuri sa dumi ang fecal immunochemical test (FIT), high-sensitivity fecal occult blood test, at multitargeted stool DNA (mt- sDNA) test. anumang pamamaraan. Nag-iiba ang pagitan ng oras ng mga pagsusuri batay sa naunang pamamaraan ng pagsusuri. Tingnan ang Gabay 2 para sa pagitan ng pagsusuri sa katamtamang panganib. Bagamat mas madali, hindi kasing husay ng pagsuri sa dumi ang mga visual na pagsusuri sa paghanap ng mga polyp na nagiging kanser. Bukod pa rito, ang pagsusuri ay maydalawang hakbang na proseso kung abnormal ang resulta ng pagsusuri sa dumi. Ang ikalawang hakbang ay ang sumailalim sa colonoscopy sa loob ng 6 hanggang 10 buwan ng pagsuri sa dumi. Wala nang karagdagang pagsusuri ang kailangan kung normal ang mga resulta pagkatapos ng FIT o mt-sDNA. Ang muling pagsusuri gamit ang colonoscopy ang may pinakamahabang pagitan na 10 taon. Maaaring gawin ang muling pagsusuri gamit ang flexible sigmoidoscopy pagkatapos ng 10 taon kung gagawin mo ang FIT stool test kada taon. Maaaring ayusin ang pagitan pagkatapos ng visual na pagsusuri batay sa kalidad ng naunang pagsusuri. Maaaring kailanganin ang 1 taong pagitan kung hindi sapat na nalinis ang bituka mo o kung hindi natapos ang pamamaraan. Ang susunod na pagsusuri ay maaaring pagtapos ng 10 taon Kung nagkaroon ka ng pre-cancer polyps o colorectal cancer, basahin ang Kabanata 4 para malaman ang mga susunod na hakbang. Kapag normal ang mga resulta ng pagsusuri, maaaring gawin ang susunod na pagsusuri sa Gabay 2. Muling pagsusuri batay sa katamtamang panganib Mga opsyon sa pagsusuri Panahon hanggang sa muling pagsusuri kung normal ang mga unang resulta Colonoscopy Muling magsusuri pagkatapos ng 10 taon Flexible sigmoidoscopy Muling magsusuri pagkatapos ng 5 hanggang 10 taon CT colonography Muling magsusuri pagkatapos ng 5 taon Multitargeted stool DNA-based test Muling magsusuri pagkatapos ng 3 taon High-sensitivity guaiac-based test Muling magsusuri pagkatapos ng 1 taon Fecal immunochemical test Muling magsusuri pagkatapos ng 1 taon NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 18
2 Katamtamang panganib ng colorectal cancer Mahahalagang punto † Ngayon, nagsisimula ang mga taong may katamtamang panganib na magpasuri sa edad na 45 taong gulang. Dapat wala kang anumang ibang pangunahing salik ng panganib. † Maaari mong piliin aling uri ng pagsusuri ang tatanggapin. † Ang pinakamahusay na pagsusuri ay ang pagsusuring ipapagawa mo. Talakayin ang kalamangan at kahinaan ng bawat Gusto namin ng feedback mo! Layunin namin ang magbigay ng nakatutulong at madaling-unawaing impormasyon sa kanser. Sagutan ang aming survey para ipaalam sa amin kung ano ang nagawa namin nang tama at ano pang maaari naming pahusayin: NCCN.org/patients/feedback NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 Mahahalagang punto pamamaraan sa pagsusuri sa tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan mo para makagawa ka ng matalinong pagpili. † Nag-iiba ang pagitan ng panahon ng mga pagsusuri batay sa naunang pamamaraan ng pagsusuri. Hindi kailangan ang pagsusuri sa susunod na 10 taon kung normal ang mga resulta ng colonoscopy mo. Nag-iiba mula 1 hanggang 3 taon ang muling pagsusuri pagkatapos ng pagsuri ng dumi. " Noon pa man itinuturing na ang colorectal cancer bilang "sakit ng matanda." Ngayon, ipinakikita ng mga pag-aaral na ang taong ipinanganak noong o pagkatapos ng 1990 ay 2 hanggang 4 na beses ang kalamangan na magkaroon ng colorectal cancer kaysa sa taong ipinanganak noong 1950. Dahil dito, napakahalagang magpasuri sa edad na 45. - Lara, Nakaligtas sa rectal cancer 19
3 Kasaysayan ng kalusugan ng pamilya 21 Kasaysayan ng may mataas na panganib 23 Kasaysayan ng pagkakaroon ng mas mataas na panganib 24 Mahahalagang punto 2020
3 Kasaysayan ng kalusugan ng pamilya Kasaysayan ng may mataas na panganib Walang colorectal cancer ang karamihan ng mga pamilya. Nasa 1 sa 3 taong may colorectal cancer ang may kamag- anak na nagkaroon din nito. Itinataas ng kasaysayan ng pamilya ninyo ang panganib mo, pero hindi ibig sabihin nitong tiyak na magkakaroon ka ng colorectal cancer. Kasaysayan ng may mataas na panganib Sa ilang pamilya, marami sa mga magkakadugo ang may colorectal cancer. Kapag nakuha ang kanser ng mas bata o maraming malayong kamag- anak, maaaring dahil ito sa namamanang cancer syndrome. Alamin ang kasaysayan ng pamilya mo Isa sa pinakamahalagang salik ng panganib ng colorectal cancer ang kasaysayan ng pamilya. Maghandang sabihin sa tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan mo ang sumusunod na impormasyon: Uri ng kanser, kung mayroon, sa magkakadugo Edad at diyagnosis ng kanser nila Kasalukuyang edad o edad nila noong namatay Ang mga namamanang cancer syndrome ay dulot ng abnormal na gene na naipapasa sa kapanganakan mula magulang tungo sa bata. Bihira ang mga ito. Minanang kondisyon sa kalusugan at depekto sa kapanganakan sa pamilya ninyo Maaaring ipagpalagay ng tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan mo na mayroon kang namamanang cancer syndrome. Kung gayon, isasanguni ka niya sa dalubhasa sa genetics. Dina-diyagnos at pinaplano ng mga dalubhasang ito ang pamamahala sa mga namamanang cancer syndrome. Mayroong iba-ibang uri ng namamanang cancer syndrome na naglalagay sa isang tao sa mataas na panganib ng colorectal cancer: † Ang lynch syndrome ay dulot ng namanang pagkakamali (mutation) sa mga mismatch repair (MMR) gene. Minsan, tinutukoy ang Lynch syndrome bilang namamanang non- polyposis colorectal cancer (HNPCC), pero hindi sila eksaktong magkapareho. " Ang pagsusuri sa genetics ko, na nagtukoy sa akin na may MSH2 mutation (Lynch syndrome), ay nakatulong sa aking gumawa ng mga desisyon sa mga paggagamot sa hinaharap at maunawaan ang panganib ko sa ibang kanser sa hinaharap. † Ang polyposis syndromes ay grupo ng cancer Binigyan ako nito ng pagkakataon syndromes na nagdudulot ng maraming colorectal polyp. Ang pinakakaraniwang familial adenomatous polyposis (FAP). na maging maagap sa sarili kong pangangalaga sa kalusugan. - Wenora, Tatlong beses nakaligtas sa kanser 21
3 Kasaysayan ng kalusugan ng pamilya Kasaysayan ng pagkakaroon ng mas mataas na panganib Mga kadugo Ang mga kadugo ay kapamilyang may kaugnayan sa iyo sa kapanganakan. Mahalaga ang kasaysayan sa kalusugan ng mga kadugo mo sa pagpapasya ng panganib mo sa colorectal cancer. Katulad ng nasa kalahati (50%) ng genes mo ang mga first-degree na kamag-anak mo. One-quarter (25%) naman ng genes mo ang katulad ng mga ikalawang antas na kamag-anak mo. At katulad mo naman ang mga third-degree na kamag-anak mo sa 12.5% ng genes. Mga third-degree na kamag-anak Mga second- degree na kamag- anak Lolo't lola sa tuhod Mga first-degree na kamag-anak Mga lolo't lola Mga tiya at tiyo ng mga magulang mo Mga nagluwal na magulang Mga tiya at tiyo Mga tiya at tiyo sa labas Ikaw Kapatid na buo Kapatid sa labas Mga pinsan Biyolohikal na anak Mga pamangkin Mga pamangkin sa labas Mga apo Mga apo sa pamangkin Mga apo sa tuhod NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 22
3 Kasaysayan ng kalusugan ng pamilya Kasaysayan ng pagkakaroon ng mas mataas na panganib Kasaysayan ng pagkakaroon ng mas mataas na panganib Ang malalang adenoma ay may isa o higit pa ng tatlong katangian na ito: Karamihan ng pamilyang may kasaysayan ng colorectal cancer ay walang namamanang cancer syndrome. Sa mga pamilyang ito, hindi malinaw ang dahilan ng pagkakaroon ng kanser. Maaaring ang cancer ay dulot ng shared genes, shared experiences, o pareho. † High-grade dysplasia - Ang dysplasia ay pattern ng abnormal na paglaki ng selula. Binubuo ang high-grade dysplasia ng mga selula na malamang maging kanser. † Malaking sukat - Malaki ang adenoma kung may sukat itong 1 sentimetro o mas malaki pa. Kasaysayan ng pamilya sa colorectal cancer Mas mataas ang panganib mo sa colorectal cancer kung mayroon kang kadugong nagkaroon ng colorectal cancer. Ang genetic na sanhi ay malamang kung maraming kamag-anak na nagkaroon ng colorectal cancer. Mas malamang din ito kung lumitaw ang kanser nila bago ang edad na 45. † Villous o tubulovillous histology - Ang mga tubular adenoma ang pinakakaraniwan, pero ang mga villous at tubulovillous ang malamang na maging kanser. Ang traditional serrated adenomas (TSAs) ay may villous na pattern ng paglaki. Kasaysayan ng pamilya sa adenoma Nadagdagan ang panganib mo kung may kamag- anak kang buo na nagkaroon ng malalang adenoma. Ang adenoma ay isang karaniwang uri ng polyp. Kasaysayan ng pamilya sa sessile serrated polyp Mas mataas ang panganib mo kung may first‑degree kang kamag‑anak na nagkaroon ng sessile serrated polyp (SSP). Ang SSP ay isa sa maraming uri ng polyp na may lagareng ngipin (serrated) na pattern ng selula. Gaya ng mga Pattern ng paglaki ng mga adenoma Mayroong 3 pattern sa paglaki ang mga adenoma. Sa mga tubular adenoma, ang mga gland ay mayroong bilugang hugis (kaliwa). Mayroong mahahabang gland ang mga villous adenoma (gitna). Ang tubulovillous adenoma naman ay pinaghalo ng dalawang gland (kanan). Tubular: Villous adenoma: Tubulovillous adenoma: NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 23
3 Kasaysayan ng kalusugan ng pamilya Mahahalagang punto adenoma, mayroong mas mataas na panganib ng kanser ang mga SSP. Ang malalang SSP ay may isa sa o pareho ng dalawang katangian na ito: Mahahalagang punto † Napakabihirang kondisyon sa kalusugan ng † Dysplasia - Ang SSP ay maaaring magkaroon ng bulsa (foci) ng dysplasia. Tinatawag ang mga polyp na ito na mga sessile serrated polyp with dysplasia (SSP-d). lynch syndrome at polyposis na mayroon ang mga pamilya. Delikadong kondisyon ang mga ito para sa colorectal cancer. † Kadalasang nagsisimula ang pagsusuri sa † Malaking sukat - Malaki ang SSP kung may sukat itong 1 sentimetro o mas malaki pa. Pagsusuri sa nadagdagang panganib Kumpara sa pagsusuri sa katamtamang panganib, ang pagsusuring nakabatay sa kasaysayan ng pamilya ay kadalasang nagsisimula nang maaga at mas madalas. Tingnan ang Gabay 3 para sa pagsusuring nakabatay sa kasaysayan ng pamilya. colorectal cancer bago ang edad na 40 kung ang pamilya mo ay mayroong colorectal cancer o precancerous polyps na walang namamanang cancer syndrome. Maaari kang suriin ulit sa bilis ng 5 taon kahit na walang nakitang polyp. † Dahil naaapektuhan ng kasaysayan ng pamilya ang oras ng pagsusuri sa kanser, ipaalam sa pamilya mo ang tungkol sa mga resulta ng pagsusuri mo. Makakagawa sila ng matalinong desisyon para sa sarili nila. Maaaring iayon sa iyo ang iskedyul ng pagsusuri mo. Kung walang alalahanin sa 2 o higit pang naunang pagsusuri, maaaring pahabain ang panahon sa pagitan ng mga pagsusuri. Kabilang sa ibang salik na maaaring makapagbago ng pagsusuri ang edad mo at ang bilang at edad ng mga apektadong miyembro ng pamilya ninyo. Kung nagkaroon ka ng mga pre-cancer polyp o colorectal cancer, basahin ang Kabanata 4 para malaman ang mga susunod na hakbang. Ipakitang ang pagmamalasakit mo at ibahagi ang mga resulta ng pagsusuri mo sa pamilya mo. Maaari mong tulungan ang pamilya mo sa pagsasabi sa kanila ng mga resulta ng pagsusuri mo. Maaaring magbigay ang doktor mo ng mga resulta ng pagsusuri o sulat na maaari mong ibahagi. Kapag alam ng pamilya mo ang kasaysayan mo, maaari silang gumawa ng matalinong desisyon para sa sarili nila. 24
3 Kasaysayan ng kalusugan ng pamilya Mahahalagang punto Gabay 3. Pagsusuri batay sa kasaysayan ng pamilya Alamin ang kasaysayan ng pamilya mo Simulan ang pagsusuri sa colonoscopy sa pinakamaaga sa dalawang punto ng panahon Panahon hanggang sa muling pagsusuri kung normal ang mga unang resulta Isa o higit pa sa mga first‑degree na kamag-anak mo ang nagkaroon ng colorectal cancer Edad 40 o 10 taon bago ang unang diyagnosis ng mga kamag-anak mo Muling magpasuri kada 5 taon Isa o higit pa sa mga second- degree at third-degree ang na kamag-anak mo nagkaroon ng colorectal cancer Edad 45 o Bago ang edad 45 kung maagang lumabas ang kanser ng kamag-anak mo Muling magpasuri kada 10 taon Isa o higit pa sa first‑degree na kamag-anak mo ang nagkaroon ng malalang adenoma o malalang sessile serrated polyp Edad 40 o Parehong edad ng kamag-anak mo noong na-diagnose sila Muling magpasuri kada 5 hanggang 10 taon Mga serrated polyp Mayroong lagareng-ngipin na pattern ang mga serrated polyp. Mayroong 3 pangunahing uri ng mga serrated polyp. Ang mga hyperplastic polyp ay serrated, at karamihan sa mga ito walang banta ng panganib ng kanser. Maaaring maging kanser ang mga sessile serrated polyp (ipinakita). Bihira ang mga tradisyunal na serrated adenoma at maaaring maging kanser. Serrated: 25
4 Mga colorectal polyp 27 Mga polyp na nagdadagdag ng panganib 29 Panahon hanggang sa muling pagsusuri 31 Colorectal cancer 32 Mahahalagang punto 2626
4 Mga colorectal polyp Mga polyp na nagdadagdag ng panganib Ang colorectal polyp ay ang labis na paglaki ng panloob na bahagi ng malaking bituka. Ipinapadala sa pathologist ang mga tinanggal na polyp para pag-aralan. Nakabatay ang mga susunod na hakbang ng pangangalaga sa nakita ng doktor mo sa colonoscopy at ang mga resulta sa pathology. Sessile serrated polyp Ang sessile serrated polyp (SSP) ay nakaangat sa ibabaw ng colorectal wall at mayroong lagareng-ngipin na pattern ng selula. Mayroong mas mataas na panganib na maging kanser ang advanced SSP. Ang advanced SSP ay may isa sa o pareho ng dalawang katangian na ito: † Dysplasia - Ang SSP ay maaaring Mga polyp na nagdadagdag ng panganib magkaroon ng bulsa (foci) ng dysplasia. Tinatawag ang mga polyp na ito na mga sessile serrated polyp with dysplasia (SSP-d). † Malaking sukat - Malaki ang SSP kung may sukat itong 1 sentimetro o mas malaki pa. Karamihan sa polyp hindi nagiging kanser, pero nadadagdagan ang panganib mo sa kanser kung nagkaroon ka ng isa o higit pa sa tatlong polyp na ito: Adenoma Ang adenoma ay tinatawag ding adenomatous polyp, traditional polyp, at conventional polyp. Ito ang pinakakaraniwang uri ng colorectal polyp. Ito ay labis na paglaki ng mga selulang parang gland na gumagawa ng mucus. Tradisyunal na serrated adenoma Bihira ang mga tradisyunal na serrated adenoma (TSAs). Mayroon silang villous na pattern ng paglaki at lagareng-ngipin na pattern ng selula. Maaari silang magkaroon ng dysplasia. Kung nagkaroon ka ng TSA, malamang na magkaroon ka ng isa pang polyp na may mataas na panganib na maging kanser. May ilang adenoma na mas malamang maging kanser kaysa sa iba. Tinatawag ang mga itong "malalang" adenoma. Ang malalang adenoma ay may isa o higit pa ng tatlong katangian na ito: † High-grade dysplasia -- Binubuo ang high- grade dysplasia ng mga selula na malamang maging kanser. † Malaking sukat - Malaki ang adenoma kung may sukat itong 1 sentimetro o mas malaki pa. " Lahat tayo ay abala sa mga personal at propesyonal na buhay natin. Gayunpaman, mabilis at madali lang ang pagsusuri sa colorectal cancer, at kung magagawa nang tama sa oras, † Villous o tubulovillous histology - Mayroong maaaring magkaroon ng malaking 3 uri ng pattern ng paglaki ang mga adenoma na tinatawag na tubular, villous, at tubulovillous. Ang tubular pattern ang pinakakaraniwan, pero ang mga adenoma na villous at tubulovillous ay mas malamang maging kanser. diperensya sa pagitan ng buhay at kamatayan. - Evan, Nakaligtas sa rectal cancer 27
4 Mga colorectal polyp Mga polyp na nagdadagdag ng panganib Mga polyp na nakita sa colonoscopy Ipinahihiwatig ng mga partikular na katangian ng pre-cancer polyp ang mas mataas na panganib ng colorectal cancer. Ang ilang katangian, gaya ng laki at hugis ng polyp, ay maaaring makita sa colonoscopy. Nakikita ang ibang katangian gamit ang mikroskopyo. Hugis Mas mahirap tanggalin at mas malamang na maging kanser ang mga polyp na walang tangkay. Pedunculated Sessile Flat Depressed Uri Hindi lahat ng polyp ay mayroong panganib ng kanser. Kabilang sa mga polyp na maaaring maging kanser ang mga adenoma (kaliwa) at serrated polyp (kanan). Kredito sa larawan: Villous adenoma: adenoma1.jpg (left). Serrated polyp: (right). Sukat Mayroong mataas na panganib ng kanser kung ang polyp ay 1 sentimetro o mas malaki pa ang sukat. ½ sentimetro Gisantes 1 sentimetro Blueberry 2 sentimetro Ubas Bilang Mataas ang panganib ng kanser kung mayroong 3 o higit pang polyp. Lokasyon Mayroong mas malaking panganib ng kanser ang mga polyp sa pataas na colon (kaliwa). Maaaring mangailangan ng higit pang pagsusuri ang maliliit na hyperplastic polyp sa proximal colon (kanan). Pataas Proximal Dysplasia Ang dysplasia ay pattern ng abnormal na pagtubo. Mas mukhang abnormal ang high-grade dysplasia kaysa sa low-grade dysplasia. Kredito sa larawan: Normal colon: intermed._mag.jpg (left). Low-grade dysplasia: commons.wikimedia.org/wiki/ (middle). High-grade dysplasia: dysplasia,_intermed._mag.jpg (right). Normal colon Low-grade dysplasia High-grade dysplasia 28
4 Mga colorectal polyp Panahon hanggang sa muling pagsusuri Gabay 4. Muling pagsusuri pagkatanggal ng maliliit na pre-cancer polyp Bilang at uri ng natanggal na polyp Panahon hanggang sa muling pagsusuri colonoscopy Kung normal ang mga resulta ng pagsusuri, mapapahaba ang panahon hanggang sa sa susunod na pagsusuri 1 o 2 adenoma 7 hanggang 10 taon 10 taon 1 o 2 sessile serrated polyp 5 taon 10 taon Tradisyunal na serrated adenoma 3 taon 5 taon 1 o 2 malalang adenoma (high-grade dysplasia, villous o tubulovillous histology) 3 taon 5 taon 1 o 2 sessile serrated polyp na may dysplasia 3 taon 5 taon 3 o 10 adenoma o sessile serrated polyp 3 taon 5 taon 1 hanggang 3 taon Ipinahihiwatig ng malaking bilang ng polyp 11 o mas marami pang adenoma o sessile serrated polyp na mayroon kang polyposis syndrome. Kung ipapakita ng genetic testing na wala ka o hindi ka pa tapos, magpasuri ka na. Panahon hanggang sa muling pagsusuri pagsusuri pagkatapos makakita at matanggal ang maliliit na polyp. Kapag may isa o dalawang maliit na adenoma na nakita at natanggal, pareho ang panahon bago ang muling pagpapasuri sa katamtamang panganib. Kung may tutubong isa pang polyp, maraming taon pa bago ito maging kanser. Mas malaki ang panganib ng muling pagkakaroon ng polyp para sa mga serrated polyp, kaya mas maikli ang pagitan. Tingnan ang Gabay 4 para sa agwat ng Nakakabahala ang mataas na bilang ng polyp. Ang pagkakaroon ng 3 hanggang 10 polyp ay nakakadagdag sa panganib mong magkaroon ng kanser kahit na hindi malala ang mga polyp. Ang pagkakaroon ng mahigit 11 polyp ay maaaring dulot ng namamanang cancer syndrome. Dapat kang i-refer ng doktor mo sa genetic testing. 29
4 Mga colorectal polyp Panahon hanggang sa muling pagsusuri Gabay 5. Muling pagsusuri pagkatanggal ng malalaking pre-cancer polyp Uri ng natanggal na polyp Panahon hanggang sa pagsusuri ng colonoscopy Kung normal ang mga resulta ng pagsusuri, mapapahaba ang panahon hanggang sa susunod na pagsusuri Pedunculated polyp 3 taon Isang sessile, flat, o depressed na polyp na walang karagdagang katangiang nakababahala 1 hanggang 3 taon 3 taon Isang sessile, flat, o depressed na polyp: • Mayroong mas mataas na panganib ng pagbabalik 6 na buwan 1 taon 3 taon Natanggal nang pira-piraso Isang sessile, flat, o depressed na polyp: May mga salik ng panganib ng mapanalakay na kanser • Hindi lubos na natanggal Maaari kang i-refer sa isang endoscopic na dalubhasa sa malalaking polyp o i-refer sa surgeon Maaaring maging mahirap ang pagtatanggal sa malalaking polyp at magkaroon ng ibang katangian na dadagdag sa panganib ng colorectal cancer. Sa mga kasong ito, mas magiging madalas ang pagsusuri o ire-refer ka sa mga dalubhasa sa pagtatanggal ng malalaking polyp. Tingnan ang Gabay 5 para sa agwat ng pagsusuri pagkatapos makita at matanggal ang maliliit na polyp. Karaniwan, hindi nagiging kanser ang mga hyperplastic polyp. Pinag-aaralan ng mga doktor kung nagiging kanser ba ang mga hyperplastic polyp. Ang mga hyperplastic polyp ay serrated at maaaring ituring bilang sessile serrated polyp kung malaki ang mga ito. Kung mayroong muling pagtubo, maaaring tanggalin ng gastroenterologist mo ang polyp o i-refer ka sa isa pang doktor na espesyalista sa colorectal polyps. 30
4 Mga colorectal polyp Colorectal cancer Colorectal cancer Sino ang pinakaapektado? Nasa 1 sa 24 na tao sa United States ang magkakaroon ng colorectal cancer. Kung nagkaroon ka ng colorectal cancer, mayroon kang mas mataas na panganib sa bagong (ikalawang) colorectal cancer. Hindi tumutukoy ang panganib na ito sa pagbalik sa unang kanser, na kilala bilang pagbabalik. Ang panganib ay nasa bagong polyp na magiging kanser paglipas ng panahon. Para sa impormasyon sa pagbabantay sa kanser, tingnan ang NCCN Guidelines for Patients: Colon Cancer o Rectal Cancer sa NCCN.org/patientguidelines. Tinatalakay din ng mga tagubiling ito ang biomarker testing ng microsatellite instability (MSI) para sa lahat ng taong nagkaroon ng colorectal cancer. Kung mayroong MSI ang mga selula ng kanser, dapat ka ring suriin para sa Lynch syndrome. Dinadagdagan ng pagkakaroon ng Lynch syndrome ang panganib ng colorectal cancer. Sa United States, mas malamang ang mga Itim na magkaroon ng colorectal cancer, ma-diagnose nang bata pa, at mamatay sa kanser kaysa sa ibang lahi o etnikong grupo. Dagdag pa rito, kumakaharap ang mga Itim ng maraming hadlang sa pagsusuri sa colorectal cancer. Maaari kang gumawa ng mga hakbang para magpasuri at mabawasan ang panganib mo ng colorectal cancer:	3 Simulan nang maaga ang pag-uusap. Bago ang edad na 45, talakayin sa tagapagbigay ng pangangalaga sa kalusugan mo ang panganib mo ng colorectal cancer. 3 Alamin ang kasaysayan ng pamilya mo sa colorectal cancer, na maaaring mangailangan ng maagang pagsusuri. Napakarami nang natutunan ng mga siyentista pagdating sa kanser. Bilang resulta, mas mahusay ang paggana ng mga paggagamot ngayon kaysa sa mga paggagamot noon. Isa pa, maraming taong may kanser ang mayroong higit sa isang pagpipilian sa paggamot. 3 Alamin ang tungkol sa maraming katanggap-tanggap na opsyon sa pagsusuri sa colorectal cancer.	3 Simulan ang pagsusuri sa colorectal cancer sa tamang panahon at manatili sa iskedyul para sa follow-up na pagsusuri. 3 Kumain ng mga pagkaing nangangalaga laban sa colorectal cancer at iwasan ang mga hindi masusustansyang pagkain. 31
4 Mga colorectal polyp Mahahalagang punto Mahahalagang punto † Mas mataas ang panganib mo sa colorectal cancer kung nagkaroon ka ng mga partikular na polyp. Kabilang dito ang mga adenoma at sessile serrated polyp. † Pagkatapos matanggal ng mga polyp na ito, nakabatay ang timing ng susunod na pagsusuri sa maraming salik, gaya ng bilang ng polyp. Ibabatay din ang panahon kung may abnormal na hitsura ng selula ang mga polyp, hindi lubos na natanggal, o mayroong malalang katangian. " Tinulungan ng colonoscopy ang mga doktor ko na lutasin ang misteryosong kalagayan ko. Nakakabago ng buhay na marinig ang mga katagang, "may kanser ka." Pero ang maagang pagkatuklas sa stage II colorectal cancer ko ang nagligtas sa buhay ko. † Kung nagkaroon ka ng colorectal cancer, mayroon kang mas mataas na panganib na magkaroon ng bagong cancerous polyp. Sundin ang mga rekomendasyon sa pagbabantay sa mga tagubilin sa paggamot. - Heather 32
5 Karamdaman sa namamagang bituka 34 Malalang pamamaga at kanser 34 Simula ng pagsusuri sa kanser 35 Panahon hanggang sa muling pagsusuri 37 Mahahalagang punto 33
5 Karamdaman sa namamagang bituka Malalang pamamaga at kanser Nagdudulot ang karamdaman sa namamagang bituka ng pangmatagalang pamamaga at pinsala sa loob ng digestive tract. Dalawang uri ng karamdamang ito na madalas humahantong sa colorectal cancer ang Crohn's colitis at ulcerative colitis. † Pamamaga ng malaking bahagi ng colon. † Dysplasia sa pader ng colon. Binubuo ang high-grade dysplasia ng mga selula na malamang maging kanser. † Isang kondisyon sa kalusugan na tinatawag na primary sclerosing cholangitis, na nagdudulot ng pamamaga at pagkipot ng mga tubo ng apdo. Malalang pamamaga at kanser † Ang mga kadugong nagkaroon ng colorectal cancer, lalo na kung ang kanser ay lumitaw bago ang edad na 50 taong gulang. Ang pamamaga ay nagtatanggol na reaksyon ng katawan. Nangyayari ito kapag inuudyok ng pisikal na salik ang immune system ng katawan. Itinutulak ng sistemang ito ang immune cells na umatake sa pisikal na nag-uudyok. Maaaring magdulot ng mga sintomas ang atake, gaya ng pamamaga at pananakit. Kung mayroon kang pamamaga na nasa rectum lang, maaari mong sundin ang pagsusuri para sa katamtamang panganib. Basahin ang Kabanata 2 para sa impormasyon sa pagsusuri. Tinutulungan ng normal na pamamaga na gumaling ang katawan. Maaaring magdulot ng pinsala ang malalang pamamaga. Maaaring humantong ang malalang pamamaga sa abnormal na paglaki ng selula na tinatawag na dysplasia. Maaaring maging kanser ang dysplasia sa paglipas ng panahon. Ang karamdaman sa namamagang bituka (IBD o inflammatory bowel disease) ay abnormal na tugon ng immune system sa mga partikular na selula sa pader ng bituka. Ang Crohn's colitis ay isang uri ng Crohn's disease na nakakaapekto sa colon. Nangyayari ang ulcerative colitis sa colon at rectum. Simula ng pagsusuri sa kanser " Mahalagang malaman ang mga sintomas ng colorectal cancer at kilalanin ang katawan mo. Huwag maghintay o isiping hindi mangyayari ang kanser sa iyo. Dinadagdagan ng pagkakaroon ng Crohn's colitis at ulcerative colitis ang panganib mo sa colorectal cancer. Higit pang nadadagdagan ang panganib mo kung mayroon ka ng mga sumusunod na delikadong salik: - Lara, Nakaligtas sa rectal cancer † Aktibo o matindi, matagalang pamamaga ng colon. 34
5 Karamdaman sa namamagang bituka Panahon hanggang sa muling pagsusuri Madalas nagsisimula bago mag-30 taong gulang ang Crohn's disease at ulcerative colitis. Mayroong ikalawang rurok ang dalawang karamdaman sa kalaunan. Simulan ang pagsusuri sa colorectal cancer sa pinakamaagang punto ng oras na naaangkop sa iyo: Sa pagsusuri, nasa 32 tissue sample ang tatanggalin (iba-biopsy) mula sa apat na bahagi ng colon mo. Magpapasya ang doktor mo kung aling tissue ang tatanggalin at iaagwat ang mga biopsy nang 10 sentimetro mula sa isa't isa. Mas marami pang sample ang tatanggalin ng anumang makitid na bahagi (strictures), mga mass sa pader ng colon, o iba pang abnormal na bahagi. † 8 taon pagkatapos magsimula ang mga sintomas ng IBD † Mas maaga kaysa sa 8 taon kung mayroong colorectal cancer sa kasaysayan ng pamilya mo. Bukod pa rito, sa chromoendoscopy, magsasagawa ang doktor mo ng naka-target na biopsy sa mga abnormal ang hitsura na tissue na maaaring makita dahil sa pangkulay o espesyal na pag-iilaw. † Nagkaroon ka ng primary sclerosing cholangitis ngayong taon Panahon hanggang sa muling pagsusuri Mahirap makita ang dysplasia dahil madalas lumilitaw ito sa patag at mukhang normal na seksyon ng pader ng colon. Pinakamainam na gawin ang pagsusuri kapag hindi aktibo ang IBD gamit ang pinakamahuhusay na paraan para makita ang colorectal wall. Dapat palaging colonoscopy ang pamamaraan sa pagsusuri. Marahang gagabayan ng doktor ang manipis na device papasok sa anus tungo sa colon mo habang natutulog ka. Ang tatlong opsyon para sa IBD ay: † Gumagawa ang high‑definition white light endoscopy (HD-WLE) ng mahigit isang milyong maykulay na tuldok (pixels) sa mga imahe ng colon mo. Mas lumilinaw ang mga imahe sa pagtaas ng bilang ng pixels. Kung may natukoy na stricture ang huling pagsusuri mo, dapat kang tingnan ng dalubhasa sa IBD. Maaaring mayroong pinagbabatayang kanser ang mga stricture ng colon. Maaaring colectomy ang susunod na hakbang sa pangangalaga. Ang colectomy ay operasyon na nagtatanggal ng lahat o bahagi ng colon mo. Kung hindi ginawa ang operasyon, kailangan mong masuri ulit pagkatapos ng 1 taon. Kung walang nakitang polyp o dysplasia, magpasuri ulit pagkatapos ng 1 taon kung may mataas na panganib ka ng kanser. Kabilang sa mga malalang katangian ang aktibong pamamaga, kasaysayan ng pamilya, at primary slerosing cholangitis. Magpasuri ulit pagkatapos ng 2 hanggang 3 taon kung may mababang panganib ng kanser. † Ang dye-spraying chromoendoscopy gamit ang high‑definition endoscopy naglalagay ng mantsa sa panloob na pader ng colon. † Ang virtual chromoendoscopy (VCE) na gumagamit ng makitid na band imaging ay hindi gumagamit ng mga pangkulay at sa halip nagsasala ng puting ilaw. Tinatawag din ang pamamaraang ito na optical VCE. Madalas tinatanggal ang polyp sa panahon ng pagsusuri sa kanser. Maaaring mangailangang tanggalin ang ilang polyp gamit ang endoscopic mucosal resection (EMR) o endoscopic submucosal dissection (ESD). Sa EMR, inaangat ang polyp mula sa pader ng colon at tinatanggal gamit ang wire loop na tinatawag na snare. Gumagamit ang ESD ng parang kutsilyong tool para tanggalin ang polyp. 35
5 Karamdaman sa namamagang bituka Panahon hanggang sa muling pagsusuri Kung hindi lubos na natanggal ang polyp, maaari kang i-refer sa isang center na espesyalista sa IBD. Sa center, maaaring tanggalin ang polyp sa endoscopy. Kung hindi, maaari kang makipagkita sa surgeon para talakayin ang pagsailalim sa colectomy. Susuriin ka ulit para sa colorectal cancer kung lubos na natanggal ang lahat ng polyp. Nagdadala ang mga polyp na pira-pirasong natanggal o mayroong high-grade dysplasia ng napakataas na panganib ng kanser. Sa mga kasong ito, magpasuri ulit pagkatapos ng 3 hanggang 6 na buwan. Kung mayroon kang malalalang salik sa colorectal cancer, magpasuri ulit pagkatapos ng 1 taon. Maaari kang maghintay ng 2 hanggang 3 taon kung wala kang mataas na salik ng panganib. Hindi makikita sa endoscope ang invisible dysplasia. Maaari itong makita sa mga random na sample na tinanggal sa white light endoscopy. Ang pathologist na dalubhasa sa sistema ng panunaw ay maaaring makatulong sa diyagnosis. Kung makukupirma ang dysplasia, dapat kang makipagkita sa dalubhasa sa IBD. Ang mga susunod na hakbang sa pangangalaga ay maaaring chromoendoscopy kung hindi pa nagagawa, o mas madalas na pagsusuri. Tingnan ang Gabay 6 para sa pagitan ng muling pagpapasuri batay sa IBD. Gabay 6. Muling pagsusuri batay sa inflammatory bowel disease (IBD) Mga resulta ng pagsusuri ng naunang colonoscopy Panahon hanggang sa muling pagsusuri Magpasuri ulit pagkatapos ng 1 taon kung mayroon kang maliit na stricture na hindi nagamot ng operasyon Walang nakitang polyp o dysplasia Magpasuri ulit sa loob ng 1 taon kung may mataas kang salik ng panganib ka Magpasuri ulit sa loob ng 2 o 3 taon kung wala kang mataas na salik ng panganib Ang "invisible" dysplasia - na hindi nakikita sa endoscope - ay nakita Dapat kang matingnan ng dalubhasa sa IBD • Maaari ka nang magpasuri ulit ngayon ng chromoendoscopy kung hindi pa nagagawa noon • Maaari kang i-refer sa surgeon Magpasuri ulit sa loob ng 3 hanggang 6 na buwan kung pira- pirasong natanggal ang polyp Isa o higit pang polyp ang nakita Magpasuri ulit sa loob ng 3 hanggang 6 na buwan kung may high-grade dysplasia ang polyp Magpasuri ulit sa loob ng 1 taon kung may mataas kang salik ng panganib Magpasuri ulit sa loob ng 2 o 3 taon kung wala kang mataas na salik ng panganib 36
5 Karamdaman sa namamagang bituka Mahahalagang punto Mahahalagang punto † Mayroong mas mataas na panganib ng colorectal cancer ang mga taong may Crohn's colitis at ulcerative colitis. † Ang karaniwang panahon ng pagsisimula ng pagsusuri sa colorectal cancer ay 8 taon pagkatapos lumitaw ng mga sintomas ng IBD. Nagsisimula nang mas maaga ang pagsusuri kung mayroon kang kasaysayan sa pamilya o primary sclerosing cholangitis. † Maaaring mahirap makita ang dysplasia sa tipikal na colonoscopy, kaya ginagamit ang mas bagong pamamaraan para mas mahusay na makakita. † Makipagkita sa dalubhasa sa IBD kung mayroon kang stricture o invisible dysplasia, o kung may buong polyp na hindi natanggal. Umaabot ng 3 buwan hanggang 3 taon ang tagal ng susunod na pagsusuri batay sa panganib ng kanser. 37
NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 Ü 38
Mga Sanggunian Mga Sanggunian Namamanang cancer syndrome Colorectal cancer MedlinePlus Fight Colorectal Cancer Fightcolorectalcancer.org Familial adenomatous polyposis adenomatous-polyposis National Cancer Institute (NCI) cancer.gov/types/colorectal Lynch syndrome syndrome National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Colon Cancer patient.pdf Karamdaman sa namamagang bituka Cleveland Clinic Rectal Cancer patient.pdf Survivorship Pagsusuri sa colorectal cancer National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Fight Colorectal Cancer cancer-screening Pangangalaga sa Nakaligtas para sa Malusog na Pamumuhay survivorship-hl-patient.pdf MyPathologyReport mypathologyreport.ca National Cancer Institute (NCI) screening-pdq Pangangalaga sa Nakaligtas para sa Huli at Pangmatagalang Epektong Kaugnay ng Kanser survivorship-crl-patient.pdf 39
Mga salitang dapat malaman Mga salitang dapat malaman adenoma Ito ay labis na paglaki ng mga selulang parang gland na gumagawa ng mucus. Tinatawag ding adenomatous polyp, traditional polyp, at conventional polyp. depressed polyp Abnormal na paglaki sa nasa ilalim ng pumapalibot na tissue. sistemang panunaw Hanay ng mga organ na bumabago sa pagkain sa mas maliliit na bahagi para magamit ng katawan bilang enerhiya. dye-spraying chromoendoscopy Pamamaraan para tingnan ang loob ng colon gamit ang mga mantsa at device na lumilikha ng napakalilinaw na imahe. anus Isang lagusan kung saan lumalabas ang dumi sa katawan. dysplasia pattern ng abnormal na paglaki ng selula. biopsy Pamamaraan para tanggalin ang tissue o fluid sample na susuriin sa karamdaman. endoscope Device na ipinapasok sa natural na lagusan para gumana sa loob ng katawan. mga kadugo Mga taong may kaugnayan sa iyo dahil sa kapanganakan. body mass index (BMI) Sukat ng taba ng katawan batay sa taas at timbang. colectomy Operasyon para tanggalin ang bahagi ng colon. endoscopic mucosal resection (EMR) Pamamaraan na nagtatanggal ng mga tumubo sa pamamagitan ng pag-aangat at paggupit sa mga ito gamit ang wire loop na ipinapasok sa natural na lagusan. endoscopic submucosal dissection (ESD) Pamamaraan na nagtatanggal ng mga tumubo gamit ang espesyal na kutsilyo na ipinapasok sa natural na lagusan. colon May guwang na organ kung saan nagbabago ang mga kinain mula likido tungong solidong anyo. lalamunan Organ na hugis tubo sa pagitan ng lalamunan at tiyan. colonoscope Device na ginagabayan papasok ng anus para gumana sa loob ng colon. FAP Familial adenomatous polyposis colonoscopy Pamamaraan para tingnan ang loob ng colon gamit ang device na ginabayan papasok ng anus. Fecal immunochemical test(FIT) Pagsusuri sa lab na naghahanap ng maliliit na dami ng dugo sa dumi. computed tomography (CT) colonography X-ray ng colon. flat polyp Abnormal na paglaki na hindi lumilitaw o kaunting umuusli sa ibabaw ng nakapalibot na tissue. Crohn's colitis Kondisyon sa kalusugan na nagdudulot ng pangmatagalang pamamaga sa colon. flexible sigmoidoscopy Pag-eksamen sa dulong bahagi ng colon gamit ang manipis na device na marahang ipinapasok sa anus. Crohn's disease Kondisyon sa kalusugan na nagdudulot ng pangmatagalang pamamaga sa digestive tract. 40
Mga salitang dapat malaman high-definition white light endoscopy (HD-WLE) Pamamaraan para tingnan ang loob ng colon gamit ang device na lumilikha ng napakalilinaw na imahe at ginabayan papasok ng anus. mismatch repair (MMR) gene Mga instruksyon sa loob ng mga selula para sa protina na nagwawasto ng mga pagkakamali sa DNA na nangyayari kapag ginagawa ang mga kopya ng DNA. high-sensitivity fecal occult blood test Pagsusuri sa lab na naghahanap ng maliliit na dami ng dugo sa dumi. mt-sDNA multitargeted stool DNA HNPCC hereditary non-polyposis colorectal cancer mucosa Ang pinakaloob na suson ng pader ng colon. hyperplastic polyp Labis na paglaki ng selula na may lagareng-ngipin na pattern ng selula. multitargeted stool DNA(mt-sDNA)-based test Pagsusuri sa lab na naghahanap ng mga genetic marker ng kanser sa dumi. imaging Pagsusuri na kumukuha ng mga larawan (imahe) sa loob ng katawan. pathologist Doktor na dalubhasa sa pagsusuri ng mga selula at tissue para humanap ng karamdaman. karamdaman sa namamagang bituka Grupo ng mga kondisyon sa kalusugan na nagdudulot ng pangmatagalang pamamaga sa digestive tract. pedunculated polyp Abnormal na tumubo na hugis kabute. polyp Labis na paglaki ng loob na pader ng digestive tract. bituka Organ na dinaraanan ng pagkain pagkatapos lisanin ang sikmura. Tinatawag ding bituka. Hinahati ito sa 2 bahagi na tinatawag na maliit at malaking bituka. iron-deficiency anemia Kondisyon sa kalusugan na mababa ang malusog na red blood cells dahil sa mababang iron. polypectomy Pamamaraan para tanggalin ang labis na paglaki ng mga selula. polyposis syndromes Grupo ng mga kondisyon sa kalusugan sa mga pamilya na nagdudulot ng maraming colorectal polyp. pampurga Mga gamot na ginagamit para linisin ang bituka. lymph Malinaw na likido na naglalaman ng white blood cells. lymph vessel Maliit na hugis tubong istraktura kung saan dumaraan ang likidong tinatawag na lymph. Lynch syndrome Kondisyon sa kalusugan sa mga pamilya na dumadagdag sa posibilidad na magkaroon ng kanser. primary sclerosing cholangitis Isang kondisyon sa kalusugan na tinatawag na primary sclerosing cholangitis, na nagdudulot ng pamamaga at pagkipot ng mga tubo ng apdo. rectum Organ na walang laman kung saan iniimbak ang dumi hanggang sa ilabas ito sa katawan. pagbabalik Pagbalik ng kander matapos ang panahong malaya sa kanser. salik ng panganib Bagay na dumadagdag sa pagkakataon ng isang pangyayari. microsatellite instability (MSI) Mga pagkakamaling nangyari sa maliliit at inuulit na bahagi ng DNA sa proseso ng pagkopya dahil sa abnormal na sistema ng pagkukumpuni. SD-WLE standard‑definition white light endoscopy 41
Mga salitang dapat malaman sessile polyp Ang labis na paglaki ng mga selula na may bilugang ibabaw at malawak na ibaba. virtual chromoendoscopy (VCE) Pamamaraan para tingnan ang loob ng colon gamit ang light‑filtering device na ginabayan papasok ng anus. Tinatawag ding optical VCE. sessile serrated polyp (SSP) Ang labis na paglaki ng selula na may nakaangat at bilugang ibabaw at may lagareng-ngipin na pattern ng selula. Tinatawag ding sessile serrated adenoma. sessile serrated polyp with dysplasia (SSP-d) Ang labis na paglaki ng mga selula na may lagareng-ngipin na pattern sa pagtubo at nakaangat at bilugang ibabaw. dumi Hindi nagagamit na pagkain na inilalabas ng katawan. Tinatawag ding dumi ng tao. magbahagi sa amin. stricture Abnormal na pagkitid ng may guwang na organ. tradisyunal na serrated adenoma (TSA) Labis na paglaki ng selula na may lagareng-ngipin na pattern ng selula. ulcerative colitis Kondisyon sa kalusugan na nagdudulot ng pangmatagalang pamamaga sa colon o rectum. Sagutan ang aming survey At makatulong na pahusayin ang NCCN Guidelines for Patients para sa lahat! NCCN.org/patients/comments 42
Mga Tagapag-ambag ng NCCN Mga Tagapag-ambag ng NCCN Ibinatay ang gabay sa pasyenteng ito sa NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology (NCCN Guidelines®) para sa Pagsusuri sa Colorectal Cancer, Version 2.2021. Hinango, sinuri, at inilathala sa tulong ng mga sumusunod na tao: Dorothy A. Shead, MS Senior Director, Mga Operasyon sa Impormasyon ng Pasyente Laura J. Hanisch, PsyD Tagapamahala ng Programa sa Impormasyon ng Pasyente Susan Kidney Nakatataas na Espesyalista sa Graphic Design NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology (NCCN Guidelines®) para sa Pagsusuri sa Colorectal Cancer 2.2021 ay binuo ng mga sumusunod na Miyembro ng Panel ng NCCN: Dawn Provenzale, MD, MS/ Tagapangulo Duke Cancer Institute Reid M. Ness, MD, MPH/Pangalawang Tagapangulo Vanderbilt-Ingram Cancer Center Benjamin Abbadessa, MD UC San Diego Moores Cancer Center Christopher T. Chen, MD Stanford Cancer Institute Gregory Cooper, MD Case Comprehensive Cancer Center/ University Hospitals Seidman Cancer Center and Cleveland Clinic Taussig Cancer Institute Rishi Jain, MD, MS Fox Chase Cancer Center Priyanka Kanth, MD, MS Huntsman Cancer Institute sa University of Utah Trilokesh Kidambi, MD City of Hope National Medical Center Audrey J. Lazenby, MD Fred & Pamela Buffett Cancer Center Xavier Llor, MD, PhD Yale Cancer Center/ Smilow Cancer Hospital Lillias Maguire, MD University of Michigan Rogel Cancer Center Laura Porter, MD Patient advocate Peter P. Stanich, MD The Ohio State University Comprehensive Cancer Center - James Cancer Hospital at Solove Research Institute Jonathan Terdiman, MD UCSF Helen Diller Family Comprehensive Cancer Center Jennifer M. Weiss, MD, MS University of Wisconsin Carbone Cancer Center Dayna S. Early, MD Siteman Cancer Center at Barnes- Jewish Hospital and Washington University School of Medicine Mark Friedman, MD Moffitt Cancer Center Francis M. Giardiello, MD, MBA The Sidney Kimmel Comprehensive Cancer Center at Johns Hopkins Arnold J. Markowitz, MD Memorial Sloan Kettering Cancer Center Folasade P. May, MD, PhD, MPhil UCLA Jonsson Comprehensive Cancer Center Robert J. Mayer, MD Dana-Farber/Brigham and Women's Cancer Center | Massachusetts General Hospital Cancer Center NCCN Staff Mallory Campbell, PhD Kathryn Glaser, MA, PhD Roswell Park Comprehensive Cancer Center Shivan Mehta, MD, MBA, MS Abramson Cancer Center sa University of Pennsylvania Suryakanth Gurudu, MD Mayo Clinic Cancer Center Amy L. Halverson, MD Robert H. Lurie Comprehensive Cancer Center of Northwestern University Caitlin Murphy, PhD UT Southwestern Simmons Comprehensive Cancer Center Swati Patel, MD, MS University of Colorado Cancer Center Rachel Issaka, MD, MAS Fred Hutchinson Cancer Center/ Seattle Cancer Care Alliance Shajan Peter, MD O'Neal Comprehensive Cancer Center at UAB Sinuri ang gabay sa pasyenteng ito. Para sa mga paghahayag, bisitahin ang NCCN.org/disclosures. 43
NCCN Cancer Center NCCN Cancer Center Abramson Cancer Center sa University of Pennsylvania Philadelphia, Pennsylvania 800.789.7366 • pennmedicine.org/cancer Fred & Pamela Buffett Cancer Center Omaha, Nebraska 402.559.5600 • unmc.edu/cancercenter Case Comprehensive Cancer Center/ University Hospitals Seidman Cancer Center at Cleveland Clinic Taussig Cancer Institute Cleveland, Ohio 800.641.2422 • UH Seidman Cancer Center 866.223.8100 • CC Taussig Cancer Institute 216.844.8797 • Case CCC case.edu/cancer City of Hope National Medical Center Los Angeles, California 800.826.4673 • cityofhope.org Dana-Farber/Brigham and Women's Cancer Center | Massachusetts General Hospital Cancer Center Boston, Massachusetts 617.732.5500 youhaveus.org 617.726.5130 massgeneral.org/cancer-center Duke Cancer Institute Durham, North Carolina 888.275.3853 • dukecancerinstitute.org Fox Chase Cancer Center Philadelphia, Pennsylvania 888.369.2427 • foxchase.org The Sidney Kimmel Comprehensive Cancer Center sa Johns Hopkins Baltimore, Maryland 410.955.8964 Robert H. Lurie Comprehensive Cancer Center of Northwestern University Chicago, Illinois 866.587.4322 • cancer.northwestern.edu Mayo Clinic Cancer Center Phoenix/Scottsdale, Arizona Jacksonville, Florida Rochester, Minnesota 480.301.8000 • Arizona 904.953.0853 • Florida 507.538.3270 • Minnesota mayoclinic.org/cancercenter Memorial Sloan Kettering Cancer Center New York, New York 800.525.2225 • mskcc.org Moffitt Cancer Center Tampa, Florida 888.663.3488 • mskcc.org The Ohio State University Comprehensive Cancer Center - James Cancer Hospital and Solove Research Institute Columbus, Ohio 800.293.5066 • cancer.osu.edu O'Neal Comprehensive Cancer Center at UAB Birmingham, Alabama 800.822.0933 • uab.edu/onealcancercenter Stanford Cancer Institute Stanford, California 877.668.7535 • cancer.stanford.edu UC Davis Comprehensive Cancer Center Sacramento, California 916.734.5959 • 800.770.9261 health.ucdavis.edu/cancer UC San Diego Moores Cancer Center La Jolla, California 858.822.6100 • cancer.ucsd.edu UCLA Jonsson Comprehensive Cancer Center Los Angeles, California 310.825.5268 • cancer.ucla.edu UCSF Helen Diller Family Comprehensive Cancer Center San Francisco, California 800.689.8273 • cancer.ucsf.edu University of Colorado Cancer Center Aurora, Colorado 720.848.0300 • coloradocancercenter.org University of Michigan Rogel Cancer Center Ann Arbor, Michigan 800.865.1125 • rogelcancercenter.org The University of Texas MD Anderson Cancer Center Houston, Texas 844.269.5922 • mdanderson.org University of Wisconsin Carbone Cancer Center Madison, Wisconsin 608.265.1700 • uwhealth.org/cancer Huntsman Cancer Institute sa University of Utah Salt Lake City, Utah 800.824.2073 huntsmancancer.org Fred Hutchinson Cancer Research Center/Seattle Cancer Care Alliance Seattle, Washington 206.606.7222 • seattlecca.org 206.667.5000 • fredhutch.org Roswell Park Comprehensive Cancer Center Buffalo, New York 877.275.7724 • roswellpark.org Siteman Cancer Center at Barnes- Jewish Hospital and Washington University School of Medicine St. Louis, Missouri 800.600.3606 • siteman.wustl.edu St. Jude Children's Research Hospital/ The University of Tennessee Health Science Center Memphis, Tennessee 866.278.5833 • stjude.org 901.448.5500 • uthsc.edu UT Southwestern Simmons Comprehensive Cancer Center Dallas, Texas 214.648.3111 • utsouthwestern.edu/simmons Vanderbilt-Ingram Cancer Center Nashville, Tennessee 877.936.8422 • vicc.org Yale Cancer Center/ Smilow Cancer Hospital New Haven, Connecticut 855.4.SMILOW • yalecancercenter.org 44
NCCN Guidelines for Patients® Pagsusuri sa Colorectal Cancer, 2021 Mga TalaMga Tala 4545
Indeks Indeks adenoma 23, 25, 27-29 sintomas 8-9, 12, 21, 34-35 biopsy 16 chromoendoscopy 35-36 tradisyonal na serrated adenoma 23, 25, 27, 29 colectomy 35-36 sistemang panunaw 7 dysplasia 23-24, 27-29, 34-36 endoscopic mucosal resection (EMR) 35 endoscopic submucosal dissection (ESD) 35 endoscopy 9, 35-36 family history 10-11, 21-25 fecal immunochemical test (FIT) 17-18 flexible sigmoidoscopy 9, 16-19 high-sensitivity fecal occult blood test 18 namamanang cancer syndrome 10, 21, 23, 29 hyperplastic polyp 25, 28, 30 irritable bowel disease (IBD) 10, 34-37 sugat Tingnan ang polyp. microsatellite instability (MSI) 31 mismatch repair (MMR) gene 21 multitargeted stool DNA (mt-sDNA)- nakabatay na pagsusuri 17-19 dysplasia 7-8, 10, 27-31, 35-36 polypectomy 16 primary sclerosing cholangitis 34-35 panganib 10-11 sessile serrated polyp (SSP) 23, 25, 27-29 46
NCCN GUIDELINES FOR PATIENTS® Pagsusuri sa Colorectal Cancer 2021 Lubos na kinikilala ng NCCN Foundation ang tagasuporta ng adbokasiya namin, ang Fight Colorectal Cancer, at ang mga sumusunod na tagasuportang kompanya para sa pagtulong na gawing available ang NCCN Guidelines for Patients: Amgen Inc., Bristol Myers Squibb, Exact Sciences, at Olympus Corporation of the Americas. Dagdag pa rito, ang NCCN Guidelines for Patients na ito ay sinusuportahan ng gawad pang-edukasyon ng Daiichi Sankyo. Malayang inaangkop, ina-update, at pinangungunahan ng NCCN ang NCCN Guidelines for Patients. Hindi lumalahok ang mga tagasuportang kompanya namin sa pagbuo ng NCCN Guidelines for Patients at walang pananagutan sa nilalaman ang mga rekomendasyon na nakapaloob dito. Naging posible ang pagsasaling wika sa NCCN Guidelines for Patients na ito sa tulong ng Exact Sciences. Para suportahan ang NCCN Guidelines for Patients Umaasa lang kami sa mga donasyon para pondohan ang Mga Tagubilin ng NCCN sa mga Pasyente. MAG-DONATE NA Para mag-donate, bisitahin ang NCCNFoundation.org/Donate Bisitahin ang NCCNFoundation.org/Donate National Comprehensive Cancer Network® 3025 Chemical Road, Suite 100 Plymouth Meeting, PA 19462 215.690.0300 NCCN.org/patients - Para sa mga Pasyente | NCCN.org - Para sa mga Clinician NCCN.org/patients - Para sa mga Pasyente | NCCN.org - Para sa mga Clinician PAT-N-1456-1121