Beer ERICK DASIG AGUILAR Beer I Kaibigang Beer, salamat at lagi kang nariyan katulad ng matalik kong laptop. Sa tulong mo, may lumanay kong nalilikha ang aking mga akda: minsa'y dula o kaya'y kuwento, ngunit madalas, tula. Tulad ngayon: gabi, maalinsangan, at ako'y mag-isa. Kaya marahil isinulat ko ang tulang ito para sa iyo. Katabi ka ng aking laptop at pinagmamasdan kita: madilim na bote, ginintuang likido sa isang baso. Mapait tulad ng kalilisan lamang sa aking pag-ibig. Nilulunod mo ng pait ang bumabalong na pighati sa puso kong naiwang sugatan. Pait laban sa pait. Lagi kong itinatanong: Paanong siya, na lumisa'y babalik? Na sasagutin mo ng isang 149
pananahimik. Taimtim na nakikiramay. Matagal na nang matutuhan kong ang pananahimik ay pakikinig din. Kaya sana'y hayaan mo lang akong sabihin ang mga ito sa iyo; hayaan mo akong magluoy sa pagsusulat ng isang tulang kasawian matapos akong matuyuan ng luha. Kaibigang Beer, nakayuko akong naglalakad pauwi mag-isa nitong huling mga gabi matapos tagpuin ang sariling nilalandas ang mga dati naming tagpuan. Nakapapagod din ang paghihintay, ang pag-asa ng muling pagkikita. Kaya sa bawat kong pag-uwi'y ikaw kaagad ang aking naiisip - bukod sa kanya na dahilan ng mga gabing katulad nito. Naisip ko rin naman ang laptop ngunit alam ko sa sariling mas kailangan kitang unahin. Sinasabi ko na lang upang makabawi: kailangan ko rin irespeto ang sarili. Kaya, aking Kaibigan, salamat sa lagi mong pakikinig. Sa iyo'y walang pasubali kong ikukumpisal ang aking mga kasawian bilang mangingibig. 150 Likhaan	7	•	Poetry/Tula
II Na may labing handa sa bawat halik, isang kakulangan ang iyong pinupunan. Sa mga gabi, sa mga madaling-araw, takbuhan ka naming mga naiwang tigàng. Narito ang aming dila na handang palunod/pasakop sa iyo. Inaalay namin ang aming lalamunan, ang aming tiyan, na madalas, walang laman. Maawasan na ang sasahurin sa katapusan ng linggo makabale lang ng pambili sa iyo. Mas importante ka pa sa hapunan. Mahuli na ang hapunan, huwag lang ikaw. Mahuli na ang panaginip, huwag lang ikaw. Ikaw. Ikaw. Ikaw. Kung wala ka, paano na kami? Kaming kailangang magpahinga ng mga kalamnan at kasukasuan matapos ang maghapong pagbubuhat ng sako-sakong semento sa pantalan. Kaming tinutuyo/iginugupo ng di-matapos-tapos na pagtatayo ng nagtatayugan, nangagsisilawak na mga commercial center, hotel at resort, convention center, pagawaan, at plantasyon.1 Oo, aamin kami, marami sa amin na walang pera'y pinipiling 1 Ang bahaging ito ay mula sa tulang "Tumatayog, Lumalawak ang mga Gusali, Resort, Plantasyon" (1980) ni Romulo Sandoval. Erick Dasig Aguilar 151
magbilog, kuwatro-kantos, o long neck na lang. Higit na mas mura ito kaysa sa iyo. Ngunit kung papipiliin at nagkataong kami'y may pera, ikaw ang aming lalaklakin. Kaya huwag kang lilisan sa amin. Pagpasensiyahan mo ang aming kakulangan katulad ng pagpapasensiya namin sa aming mga pagkukulang sa sarili. III Kung kami'y may tampo sa aming mga magulang, hayaan mong idulog namin sa iyo ang aming mga sama ng loob. Beer, gusto na naming magsama ng aming siyota ngunit masyado pa raw kaming bubot sa edad na kinse. Mahal na mahal namin ang isa't isa at hindi na kami makapaghintay. Gusto na naming kumalas, magsarili, ngunit wala pa raw kaming sapat na karanasan upang makapagpatuloy sa buhay. Hindi pa raw kami tapos ng hay iskul. Kahit hay iskul lamang daw pagkat wala sa hinagap ng kanilang bulsa ang pagpapatuloy ng aming pag-aaral sa kolehiyo. Kanilang itatanong: Ano'ng ipapakain n'yo? Saan kayo titira? Hindi naman kami makikipisan sa kanila kung iyon ang kanilang akala, ikinakatakot - kahit marami sa ami'y iyon na ang ginagawa. Ni hindi raw namin kayang magsulat ng tamang ispeling tulad ng aming ginagawa kapag nagte-text ng mga kung anong para sa kanila'y walang kawawaan. Mga jejemon daw kami. Kaya marahil isinusulat namin ang tulang ito bilang patunay na kaya namin. Kahit sa mga mumunting bagay tulad ng pagsulat ng isang tula'y kaya namin. Ay, pagbigyan naman sana ang aming mga nais pagkat ang inihihingi nami'y kaunti lamang tiwala 152 Likhaan	7	•	Poetry/Tula
sa aming pinaggagagawa. Beer, hindi sasapat ang ilan' libong blangkong papel para sa aming mga angas. IV Mayabang ka. Sa mga bar, sa mga tagpuan ng magkakaibigan o dating magkakaklaseng dekada na ang tagal na inabot nang hindi pagkikita, minamaliit mo ang mga baso ng mango juice o kaya'y bottomless iced tea. May oorder ng wine ngunit tatapunan mo lang ng isang ismid ang mahabang leeg ng kaniyang baso - paanan, tapos mahabang leeg, saka lamang ang katawan. Ano ba 'yon? Baligtad! Tatabihan mo pa ang mga ito upang lalong ipamukha ang kanilang kapintasan. Pagmamayabang mo: Maraming baso ang nilikhang sadya lamang para sa akin, sa inyo, mayroon ba? May sariling pitsel pa ako! Magpapakilala ka sa buong mesa: Ako ang Beer! At babasagin mo Erick Dasig Aguilar 153
ang mumunting katahimikang nilikha ng matagal na panahon ng hindi pagkikita. Ako ang Pag-ibig! At sa unang pagkakataon, maipapahayag, na sa isang panahon, hinangaan o minahal ng isa ang isa pa. Ako ang Pagpapatawad! At mapagkumbabang mag-aaminan ang may pagkakasala noon; noong sinasabi pa sa mga sari-sariling: Ako ang hari ng daigdig. At sa kung sinong walang ipinagbagong nagyayabang/nagmamataas, ipagsisigawan mo: Ako ang Pagkawasak! Sa isang iglap! isang matagal nang nagtitimpi ang hindi na makapagtitimpi - may maghahamon ng suntukan sa labas o kung hindi na umabot doo'y sa loob na mismo ng bar. Lilipad ka tulad ng suntok ni Pacquiao. Kung hindi pa maaawat, magiging patalim ka pa. Madali lang naman, isang bahagi ng mesa o ulo ng kinabuwisita'y sapat na. Hanggang tuluyang manghilakbot, mabasag ang ibang mga baso, bote, mesa, at upuan dahil sa iyong ipinamamalas na kapangyarihan. 154 Likhaan	7	•	Poetry/Tula
V Hindi kami pumapayag na pagsilbihan ng beer na hindi malamig. Ikaw ang beer. Nararapat lamang na ika'y isilbing malamig sa amin. Sa mga panahong ganito'y dagli naming ipinapatawag ang waiter. Tatanungin namin: "Bakit hindi malamig ang beer?" Minsa'y sasagutin nang, "Nauubos na po, Sir, ang malamig." o kaya'y, "Kalalagay lamang po sa ref, Sir." Na susundan ng isang paghingi ng pasensiya, tawad sa di sinasadyang pangyayari. Wala kaming magagawa. Ikaw ang aming ipinunta rito, hindi ang iyong lamig o init. Alam namin, hindi lang kami ang nagnanais ng malamig na beer. Kaya naiintindihan namin ang mabilis mong pagkaubos. Huwag sanang pumasok sa isip mo na kami'y makasarili, sakim. Mapipilitan kaming haluan ka ng yelo. Ang pait mo'y tatabang. Hindi namin ito gusto, maniwala ka ma't sa hindi. Lalaging mas mainam ang malamig. Ang tamis na katambal ng pait mo ang aming binabalik-balikan, ang pagsasama-sama. At mabunyi kaming aasa, na sana'y sa susunod, malamig na muli ang beer na isisilbi sa amin. VI Kami'y mangingibig din, lalo na ng iyong presyong higit na mataas kaysa karaniwang iniinom ng sa ami'y dumadalaw. Parati naming inaasam sa bawat kostumer at parokyano ang pag-order nila sa iyo para sa amin. Lady's drink. Pinangalanan ka ng propesyon namin bilang Lady's drink. Huwag mong masamain ang pagpapalit ng iyong ngalan. Ikaw ang aming nais. Ikaw ay kami rin. Mahal ang aming halik kaya't ang bawat pagsilbi sa iyo'y espesyal, may nakabalot na tissue sa bibig nang hindi agad mahalikan. Kapag ikaw ay inorder, ay! anong tuwa namin. Sa pag-order sa iyo Erick Dasig Aguilar 155
kami umaasa ng dagdag sa aming sinasahod. Kung hindi man kami ipapasok sa VIP room, o kaya'y ilalabas upang ilibot sa kung saan-saang lugar/kuwarto ng pagsasakatuparan ng mga pagnanasa. Pababayaan naming manligaw, maligaw sa iba't ibang bahagi ng aming katawan ang kamay ng kostumer o parokyano kapag tineteybol. Huwag lang sa aming bibig. Nasa aming bibig, katulad mo, ang aming kaluluwa, ikinabubuhay. Kung may nag-iisa kaming minahal at patuloy na minamahal sa aming trabaho'y ikaw iyon, at ikaw lamang. Hindi rin naman kami tatanggi sa mataas na tip, kung mayroon. Kaya't mapapatawad namin ang madalas na paghahalo ng tubig sa iyo upang kami'y di mabilis na maliyo, mailayo sa katinuang nagpapanatili sa aming kalagayan. VII Marami sa ami'y iniisip na kadakilaan ang magsuka dahil sa iyo, lalo na ang makatulog nang walang dangal sa kalsada o kaya'y sa semento ng banyo habang mahigpit na nakakapit sa wari'y tagapagligtas na inidoro. Itatanong ng ilan sa amin: Nakailang bote ka ba? o kung hindi pa nagsusuka'y: Nakakailang bote ka na? Marami ang magsasabing, sapat lang para malunod ang magdamag. Tatlo! pagyayabang ng isa. Na para bang ang bawat boteng naitutumba/nauubos ay pagkapanalo sa isang laban. Na para bang 156 Likhaan	7	•	Poetry/Tula
ang bawat pagsusuka'y isang kasukdulan, isang kaganapang matagal na hinangad, pinaghandaan. VIII Narinig namin ang mga balita. Ang mga aktibista at pinaghihinalaang lumalaban/tumutuligsa sa gobyerno'y nawawala. Nagiging Desaparecidos. Kung mananakot naman upang huwag tulara'y matatagpuan na lamang ang inanod na bangkay sa isang pampang ng ilog, dili kaya'y itatapon sa damuhan ng isang haywey. Napanood namin sa telebisyon ang mga pag-amin o napakinggan sa radyo, ang patunay ng mga nakaligtas. Sa mga luray-luray nilang salaysay, sasabihin nila, iniinom ka bago isagawa ang pagpapahirap. Amoy beer, di umano, ang hininga ng berdugo. Ibinababad ka sa bath tub na pinuno ng yelo kasama ang nakasalang sa pagpapahirap. Ay, Beer, kung alam mo lang ang galit na namumuo sa aming nakakarinig ng balita, salaysay. Ipinapasok ang bote mo sa ari ng kababaihang dinudukot. Ipinahahalik sa iyo ang pisngi, pababa ng leeg, dibdib, pusod at puson hanggang ... Ay, kung alam lamang nami'y Erick Dasig Aguilar 157
matagal na naming sinugod ang safehouse ng mga sundalong nagpapahirap, nagpapataw ng kamatayan. Sa talâ ng isang fact-finding mission, isang basag na basyo mo raw ang natagpuang may bahid ng dugo sa paligid ng pinaghihinalaang safehouse. Hindi na sila nahiya! Ang mga hayop! Dinudungisan ang iyong bote. IX Sakaling nagbabanta ang rebolusyon ng mamamayan, huwag ka sanang i-Martial Law ng maghahari-hariang diktador. Naranasan na namin ito noon. Wala nang tao sa kalsada pagsapit ng hatinggabi. Wala nang susuray-suray sa pagkalasing. Wala ang ngiting dulot ng maluwalhating inuman. Sapagkat ang bawat pagpatak ng alas dose ng hatinggabi'y signos ng pananahimik. Isang nakabibinging katahimikang dinaranas kapag nauunsiyami ang pag-inom sa iyo. Nanggaling na kami doon, napatalsik na namin ang naunang diktador, kaya sisiguraduhin naming hindi na ito mauulit. Ay, ano pa ang hindi namin magagawa para sa iyo, Dakilang Kaibigan? X Wala ako rito kung hindi dahil sa iyo, Beer. Kung papayag ka, kung maaari at pahihintulutan ng gobyerno, papapalitan ko si Rizal sa Luneta at si Bonifacio sa Monumento; Ikaw ang aking ilalagay. Hindi gawa sa kahoy o semento; ang iyong bote mismo. 158 Likhaan	7	•	Poetry/Tula
Isang malaking bote ng beer. Mainam rin kung may laman ngunit huwag na sana, ilang inumang barangay din ang maaaring makikinabang/ mapupunan niyon. May kurba naman ang iyong katawan - sa bandang leeg hanggang labi. Hindi ito isang panlalait, Kaibigang Beer, kaya huwag kang maghinampo. Lasingin mo ako katulad ng parati mong ginagawa. Ibigay mo sa akin ang panahong kailangan ko upang mapaglimian ang mga bagay-bagay. Halimbawa, may pagsusulit ako bukas at kailangan kong pumasá. Ibulid mo ako sa tuwa na kailangan ng isip ko - may nagsabi sa akin na kailangang masaya ang kalooban kapag may nalalapit na pagsusulit. Ibigay mo sa labi ko ang ngiti pagharap sa sagutang papel. Mabigo man ako, kung sakali, huwag kang mag-alala, hindi kita sisisihin. Kaya ang nililikha ko ngayo'y isang walang kapagurang pagpepetisyon sa presidente, sa mga senador at kongresman: Bilang pagdakila sa iyong mga nagawa sa akin at sa bayan, sapagkat ang anumang iyong ginagawa sa aki'y para na rin sa bayan, munti man o engrande, sa lahat ng kalye't kalyehon ng mga lungsod at nayo'y gawing batas ang pagpapatayo ng iyong mga monumento, lalo na sa mga sangandaan. Doon, sa mga sangandaan ng maalinsangan kong bayan na lagi kong tagpuan ng sariling nakatayo, hawak ang iyong bote, pawisan. Erick Dasig Aguilar 159