Alamin at matuto sa mga karanasan sa Bagyong Yolanda para makapaghanda at makapagligtas ng buhay sa hinaharap A. Sakurai, E. Maly, K. Iuchi, and S. Kure International Research Institute of Disaster Science, Tohoku University, Japan 1
INTRODUKSYON ©Google Map Ang bansang Japan ay napinsala din ng malakas na lindol at tsunami noong March 2011 22
Reuters Ano ang Bagyo? Inaasahan din na tatamaan ng super typhoon ang Japan Humigit kumulang sa 20 bagyo kada taon ang dumadaan sa Pilipinas. Ang ilan dito ay malalakas at mapaminsala. ©JMA 3 Future Projected super typhoon (JMA)
Sagot: Ang Bagyo ay pinagsamang kumbinasyon ng makakapal na ulap at mga pagkidlat‐pagkulog na kumikilos ng paikot. Nagsisimula ito sa ibabaw ng mainit na dagat ng Pasipiko at nagdadala ito ng malakas na hangin at matagal na pag‐ulan. 4
Bagyong Yolanda Maraming bagyo ang dumadating kada taon.... Bakit napakalaking pinsala ang dinulot ng Bagyong Yolanda sa Tacloban? 5
Bakit napakalaki ang pinsala ng Bagyong Yolanda? Google/Digital/Globe Before Yolanda Google/Digital/Globe After Yolanda 6
Before ©PAGASA 10 - 20 m/s ©JMA Sagot 1: Dahil sa napakalakas na hangin na dala ng bagyo Strong Wind After Nawala ang Radar!! Ang Radar na kayang mapaglabanan ang 100 metro kada segundo (m/s) lakas ng hangin ay nawasak 30 - 40 m/s 100 m/s = Super Express Train!! 7 ©JMA
©JMA Sagot 2: Dahil sa Storm Surge o Daluyong ng Bagyo ©MLIT ©JMA Storm Surge ©MLIT
Ang storm surge o daluyong ng bagyo ay ang pagtaas ng tubig at malalakas na alon sanhi ng malakas na hangin at mababang presyon sa mata ng bagyo Ang storm surge ay parang "sunami". Strong Wind Final Storm Surge High Tide 9
Tanong: Saan dumaan ang Bagyong Yolanda? A o B? Tacloban ©Google Earth A B
©Google Earth Sagot: B, dahil diretsong tumama ang storm surge sa Tacloban Answer: B Tacloban Yolanda 11 11 B
Bagyong Yolanda Sa tingin mo ba may bagyong katulad ni Yolanda ang posibleng dumaan pa sa Tacloban? Oo, ang Yolanda ay hindi ang unang super typhoon. May ilang mga bagyong dumaan sa Pilipinas noong 1897 at 1912 ang nagdala ng storm surge. May posibilidad na may bagyong katulad ni Yolanda ang muling dumating sa hinaharap. 12
Bagyong Yolanda Anong puwede nating gawin para makaligtas sa bagyong katulad ni Yolanda? Kaya ba nating hulaan ang pagdating ng bagyo? 13
OO! KAYA NATIN! Forecast Actual route Forecasted Landing time: 8am, Nov. 8 8am, Nov. 8 Forecasting time: 8am, Nov. 7 ©Google Earth Ang mga komunidad malapit sa baybaying dagat na nasa signal #3 at #2 ay inalerto tungkol sa storm surges na posibleng umabot sa taas na 7‐metrong alon. Nagbigay ng maagang babala ang PAGASA sa mga lugar na posibleng daanan ng bagyo subalit hindi ito naintindihan ng mga tao. 14
IMPORTANTE na mangalap ng MAAGANG impormasyon tungkol sa bagyo ©MLIT Ang mga balita o ulat‐panahon (weather news) ang nagsasabi kung may parating na bagyo, kung kelan ito dadating at kung gaano ito kalakas, Makukuha mo ang MAAGAng impormasyon mula sa TV, RADIO, INTERNET, CELL PHONES, etc. 15
Ano ang dapat kung gawin kapag nalaman ko na may parating na bagyo? Makinig at sumunod sa babala tungkol sa paglikas (evacuation warning). Ang maagang paglikas ay nakakapagligtas ng buhay! 16
Paano kami lilikas? Umiwas sa mga ilog o dagat ©MLIT Iwasang lumabas pag malakas ang hangin at ulan Lumikas sa mga MATATAAS at MATITIBAY na gusali!!! ©JMA 17
Saan ka lumikas nung dumating ang Bagyong Ruby (Hagupit)? Pag‐usapan sa pamilya at itanong sa guro kung saan ang mga itinalagang lugar na paglilikasan (evacuation center) 18
Maghanda ng maaga bago pa dumating ang bagyo! Pag‐usapan sa pamilya at itanong sa guro ©JMA Makilahok sa evacuation drill Maghanda sa bahay ng mga gamit o evacuation bag ©ICHARM Magandang pagkakataon para magsanay sa paghahanda 19
Buod Ang bagyong Yolanda ay nagdulot ng malaking pinsala sanhi ng storm surge (daluyong ng bagyo) at malakas na hangin Kaya nating hulaan kung may padating na bagyo Ang Super Typhoon na katulad ni Yolanda ay puwede uling dumating sa Tacloban Importante na pag‐usapan sa pamilya ang maayos at maagang paghahanda para sa mga parating na bagyo 20
References Some of figures used in this handbook was copied from following materials: Ministry of Land, Infrastructure and Transport and Tourism Hokkaido Regional Development Bureau, Japan Ministry of Land, Infrastructure and Transport and Tourism, Japan Japan Meteorological Agency World Handbook on Local Disaster Management Experiences for beginners, ICHARM, Japan PAGASA: Role of PAGASA in Disaster Risk Reduction and Management 21
Acknowledgements • We would like to express our gratitude to our counterparts in the Philippines, especially for the support from the Department of Education Regional Office No. VIII and Tacloban City Division.
This handbook was developed by Dr. Aiko Sakurai, Dr. Elizabeth Maly, Dr. Iuchi Kanako and Dr. Shuichi Kure under the Special Project Research of IRIDeS, Tohoku University.
Translations from English to Tagalog was made by Mr. U‐Nichols A. Manalo of Tohoku University.
If you need a PPT file with animations of the handbook, please contact us.
The characters presented in this handbook were drawn by Dr. Elizabeth Maly. 22