Para sa mga bata at magulang na maybanyagang pagkakakilanlan o "foreign roots" GuideBook Lifeplan Inilathala ng Gifu International Center
Nilalaman P1・ ・・・・ Panimula P2・ ・・・・ ・・⃝Life・Stages P3・ ・・・・ Sistema・ng・Edukasyon・sa・Japan ・・⃝Mga・Gastusin・sa・Pag-aaral ・・⃝Educational・Funds・Grants P6・ ・・・・ P7・ ・・・・ ・・ at・Irregular・na・Empleyado ・・⃝Pagkakaiba・sa・Suweldo ・・ ・・ng・hindi・regular・na・Empleyado P8・ ・・・・ Mga・Interview・sa・Nag-aaral・at ・ ・・ Nagtatrabaho P12・・・・・ Mga・Dapat・Malaman・ng・mga・Taong・ ・・ ・・ Social・Security・System P15・・・・・ Impormasyon・sa・Trio-Phone ・・ ・(interpreter)
Para sa mga Mambabasa Ang・ bawat・ tao・ ay・ may・ pangarap・ na・ nais・ matupad・ para・ sa・ sarili.・ Maging・ Ngayon,・ ano・ ang・ magagawa・ natin・ upang・ matupad・ ang・ mga・ pangarap・ ng・ mga・batang・puno・ng・posibilidad? ang・kinabukasan. mapaghandaan・ang・mga・ito. Kung・ gagawa・ ng・ "Lifeplan",・ kinakailangang・ wastong・ alamin・ ang・ halaga・ ng・ nong・pinansyal・para・sa・kanya? ・ ng・kanilang・anak. 1
2 Pag- isipan at gumawa ng "Lifeplan" para sa inyong anak Bakit kinakailangan gumawa ng "Lifeplan"? Ang "Lifeplan" ay plano sa buhay at career na naglalarawan kung anong klase ng hinaharap ang nais mangyari. Gumawa ng Lifeplan habang isinasa- alang- alang ang mga importanteng yugto sa sariling buhay at ng pamilya. ■Life Stages Stages of Growth Ang Sistema at mga dapat Isa- isip Pre-school Paggawa・ ng・ pundasyon・ para・ sa・ daily・ makipagkapwa-・tao. Hindi masyadong magastos dahil ito ay "Compulsory Education Period" Mag-ipon upang magkaroon ng pondo para sa hinaharap ⃝Health・Check-・up・at・Pagba- kuna・ng・sanggol・o・bata・ Elementarya ⃝Pagsusuri・ ng・ Kalusugan・ sa・ tao・sa・loob・ng・grupo. Paaralan ⃝Child・allowance・(hanggang・ 15・taong・gulang) ⃝Tulong・ sa・ medical・ fee・ ng・ bata・ (hanggang・ 15・ taon・ Junior HS gulang) Ito・ ang・ panahon・ ng・ pagbuo・ ng・ sariling・ identity・ (o・ self-・ affirmation),・ ngunit・ ito・ din・ ang・ panahon・ na・ madaling・ magka- roon・ng・Inferiority・Complex. ⃝Educational・Insurance Senior HS Magkaroon・ ng・ kinakailangang・ kaala- pendent;・ pag-iisip・ ng・ gagawing・ traba- pagpili・ng・tatahaking・landas. Magplano para sa gastos sa pag-aaral ayon sa landas na kukunin ng bata. Pag- usapan ang suportang magagawa ng magulang para sa tatahaking landas ng bata University/College Vocational Student post-・graduate・program. Paghahanap ng Trabaho Pag-isipang mabuti ang plano para sa hinaharap upang magkaroon ng makabuluhang buhay gulang.・ Isang・ malaking・ pagbabago・ sa・ araw-araw・ na・ pamumuhay.・ Isipin・ ang・ plano・ sa・ hinaharap・ upang・ magkaroon・ ng・buhay・na・may・kabuluhan. inyong・bulsa.
Stages of Growth Ang Sistema at mga dapat Isa- isip Pag-aasawa at Pagpapalaki ng Bata Sa Life Plan ng Sambahayan ng Anak, kakailanganin sa panahon ng pag- aasawa, pangangalaga ng anak atbp. Employment kailangan・ pagisipan・ ang・ trabaho・ pagka- kabalik・ man・ o・ makakita・ ng・ ibang・ traba- ho.・ Iba-iba・ rin・ ang・ estado・ ng・ trabaho,・ may・ regular・ at・ iba・ pa.・ Ang・ paraan・ ng・ pagtrabaho・ ay・ magkakaiba・ dahil・ naaay- Sambahayan ng Anak Pag-・ isipan・ kung・ papaano・ magkaka- roon・ ng・ pondo・ para・ sa・ edukasyon・ at・ para・ sa・ tamang・ pag-・ deposit・ ng・ sav- ings・ at・ mga・ loan.・ Huwag・ kalimutan・ i-・ recalculate・ ang・ inyong・ life・ insurance・ kung・ nagpakasal.・ Kumonsulta・ sa・ mga・ dalubhasang・ ahensiya・ o・ kumpanya・ para・sa・mga・ito. Sambahayan ng Anak Bago・ maghanap・ ng・ trabaho,・ pag-usapan・ muna・ ninyo・ kung・ pang・ mabuti・ kung・ paano・ magtatrabaho・ dahil・ minsan,・ sa・ sweldo・ ni・ misis・ pa・ lamang・ ay・ nauubos・ na・ sa・ nursery・ fees.・ Retirement・Old age Kakailanganing pondo pang medikal at pang araw-araw para sa sakit at pagtanda Habang・ nagtatrabaho・ at・ nagsusupor- ta・ ng・ anak,・ maaabot・ ang・ 'Retirement・ tions・ ng・ kumpanya.・ Sa・ kamakailan,・ maraming・ retired・ employees・ ang・ bu- mabalik・ sa・ pagtatrabaho・ bilang・ part-・ timers・ hanggang・ maabot・ nila・ ang・ katapos・ magretiro,・ magiging・ pensyo- nado. Sa・ pagtanda・ at・ sakit,・ kakailanganin・ ng・ suporta・ sa・ pang・ araw-araw・ at・ sa・ pagpapagamot.・ Sa・ suporta・mula・sa・lokalidad. Nursing・Care・Insurance mium.・ Kapag・ kinailangan・ na・ ng・ caregiver,・ mag-aplay・ upang・ mabigyan・ ng・ Nursing・ Care・ service・ Pensyon Buhay・sa・Katandaan Isipin・ang・sariling・kamatayan asawa・at・mga・anak.・ Mula sa "Public Opinion Survey on the Financial Behavior of Households(2016)"ng Central Council for Financial Services Information Sistema ng Edukasyon sa Japan Nursery 0~5 yrs. old nanay.・ Depende・ sa・ sitwasyon・ ng・ magulang,・ maaaring・ pa- Senior HS 16~18 yrs.old bili・ng・mga・libro. bas・na・antas・nito. gustong・pasukan・para・sa・sarili. Kindergarten 3~5 yrs. old kung・ saan・ natatangi・ ang・ edukasyong・ binibigay.・ Tungkol・ sa・ Vocational school 19~20 yrs.old ⃝Maaaring・ makakuha・ ng・ technical・ skills・ na・ kakailanganin・ sa・ trabaho・ sa・ IT,・ design,・ ac- (Hairdressers・Nurses・Dental・ Hygienists・Level・ 2・ Automotive・ Mechanic・Physical・ Elementary 6~12 yrs.old・Junior HS 13~ 15 yrs.old paaralan・ ayon・ sa・ distrito・ ng・ tinitirhan.・ Ang・ lugar・ ay・ tina- 16:00. elementarya・hanggang・Ju- tapos・ng・klase. University 19~22 yrs.old ⃝Kumpara・ sa・ vocational・ school,・ mas・ malakas・ ang・ factor・ dito・ ng・ pagpapalalim・ ng・ (last-・half・ng・doctoral・program). aalok・ng・natatanging・edukasyon. 3
4 Gastusin sa Pag-aaral ■Public Elementarya Junior H.S. Gastusin sa Pag-aaral ■Public Elementarya Junior H.S. Senior H.S. Elementarya Junior H.S. Senior H.S. Kabuuang gastos sa Edukasyon ¥102,000 ¥167,000 ¥242,000 Kabuuang gastos sa Edukasyon ¥932,000 ¥1,027,000 ¥740,000 Matrikula Libre Libre ¥8,000・ Matrikula ¥470,000 ¥436,000 ¥259,000 "Gakko Nofukin" ¥8,000 ¥12,000 ¥48,000 "Gakko Nofukin" ¥230,000 ¥281,000 ¥229,000 Textbook Libre Libre ¥37,000 Textbook Libre Libre ¥39,000・ School Lunch Fee ¥43,000 ¥38,000 ――― School Lunch Fee ¥46,000 ¥4,000・ ――― Iba pang gastos sa edukasyon ¥51,000 ¥117,000 ¥149,000 Iba pang gastos sa edukasyon ¥186,000 ¥306,000 ¥213,000 ■Unibersidad Pag-commute mula sa bahay Pag-commute mula sa Boarding House Pambansang Pampubliko Unang・Fiscal・Year 2nd・Yr.~4th・Yr. ¥1,758,000 ¥939,000 ¥4,575,000 Unang・Fiscal・Year 2nd・Yr.~4th・Yr. ¥3,457,000 ¥2,188,000 Humigit kumulang ¥10,021,000 Pribado (Liberal Arts Program) Pribado (Science Program) Unang・Fiscal・Year 2nd・Yr.~4th・Yr. Unang・Fiscal・Year 2nd・Yr.~4th・Yr. ¥2,489,000 ¥1,422,000 ¥2,840,000 ¥1,780,000 K a b u u a n ¥6,755,000 ¥8,180,000 Unang・Fiscal・Year 2nd・Yr.~4th・Yr. Unang・Fiscal・Year 2nd・Yr.~4th・Yr. ¥4,188,000 ¥2,671,000 ¥4,539,000 ¥3,029,000 K a b u u a n ¥12,201,000 ¥13,626,000 Pribado (Medical Program) Unang・Fiscal・Year 2nd・Yr.~6th・Yr. ¥5,982,000 ¥4,151,000 ¥26,737,000 Unang・Fiscal・Year 2nd・Yr.~6th・Yr. ¥7,681,000 ¥5,400,000 ¥34,681,000 ▶Paraan ng Pag-ipon ng Pera o Pondo ❶Gumawa ng Savings Account ❷Time Deposit (Banko) Sa・ mga・ taong・ hindi・ kayang・ sariling・ magtabi・ ng・ pera・ ❸Time Deposit(Insurance Co.) Paalala! (na・ kung・ minsan・ ay・ mas・ malaki・ pa・ ang・ naibayad・ kaysa・ sa・ matatanggap)・ kaya・ humingi・ ng・ detalyadong・ impor-
Sistema o Subsidia na Makakatulong sa Educational Fund ❶Scholarship ❷Educational Loan ❸Educational Insurance ▶Sistemang angkop sa Senior High School Students ※Maaaring magbago ang mga detalye o sistema ng tulong pananalapi. Mangyaring suriin ang pinakabagong impormasyon/ mga katanungan dito. Private Senior HS Tuition Reduction Assistance Grant (Sistema ng Prepektura) Senior High School Tuition Support Fund (Pambansang Sistema) ngunit・ hindi・ bababa・ sa・ ¥5,000,000・ ay・ mababawasan・ ng・ naka- pirming・halaga. Halimbawa ng Tulong Pananalapi ⃝Kita・na・mas・mababa・sa・¥2,500,000 Halagang maibabawas:¥68,000/ taon Halagang maibabawas:¥51,000/ taon Halagang maibabawas : ¥34,000/ taon ang・ sambahayan・ ng・ studyante・ ay・ may・ Municipal・ Resident・ Tax・ Full-・ time・ student=・ ¥9,900/・ buwan)・ ng・ studyante・ ng・ Pampub- likong・Senior・HS. Kwalipikado・ ang・ mga・ studyante・ ng・ Senior・ HS,・ Secondary・ Educa- Senior High Scholarship Grant(Sistema ng Prepektura) ▶Sistemang angkop sa University Students Japan Student Services Organization (JASSO) Seiryu no Kuni Gifu, University Student Scholarship Maaaring・ mag-・ aply・ habang・ estudy- sidad. magtatrabaho,・ atbp.・ sa・ Gifu・ Prefecture,・ maaaring・ ma-・ libre・ sa・ pagbalik・ ng・ scholarship・ Website Kondisyon lege・of・Technology) dress・sa・loob・ng・prepektura. ❺Mahusay・na・academic・record. 5
6 ▶Sistemang angkop sa University at Technical College Students Makipag-・ ugnayan・ sa・ Students・ Affair・ Office・ kung・ ang・ inyong・ unibersidad・ o・ technical・ college・ (senmon・ National Educational Loan (Japan Finance Corporation) Educational Loan ng Financial Institutions ⃝Kwalipikado・ kung・ nag-・ aaral・ sa・ institusyong・ pang-・ tong・maibalik・ang・loan. Kwalipikadong Institusyong Pang- edukasyon lege,・ miscellaneous・ category・ schools,・ yobikō,・ design・ school,・ senior・ schools,・atbp. Employment Status at Pagtatrabaho Seishain (Regular Employee) Haken shain (Dispatch Worker) Keiyaku shain (Contract Worker) Part-time Arubaito Ukeoi (Contract- based Worker) Paraan ng Trabaho Mga・manggagawang・nag- tatrabaho・ ng・ ・ full-・ time・ at・ walang・ nakatakdang・ oras.・(regular・ na・ emplea- do). Gagawa・ ng・ kontrata・ (mag-・ register)・ sa・ Dispatch・ Com- pany・at・mapupunta・sa・ibang・ kumpanya・(Client・Company)・ upang・ ・ mag-・trabaho. ・Mag - tatrabaho・ ayon・ sa・ utos/・ di- reksyon・ng・Client・Company. Mga・manggagawang・ na- kakontrata・ ng・ may・ tan- ing.・ Kung・ minsan・ ang・ kontrata・ay・nare-・renew.・ Kadalasan・ ito・ ay・ hang- lamang,・ gang・ 3・ taon・ ngunit・ kung・ minsan・ ay・ may・eksepsiyon.・ Ang・ oras・ ng・ trabaho・ ng・ part-・time・ay・maikli・kump- ara・sa・normal・na・full-time・ na・empleado.・ Isang・estilo・ng・pagtatraba- ho・ sa・ Client・ Company・ bi- lang・isang・tauhan・ng・Ukeoi・ Company・ na・ humahawak・ sa・ buong・ proyekto・ ng・ kli- yente.・Ukeoi・ang・tawag・sa・ pagtrabaho・ sa・ direksyon・ ng・Dispatch・Ukeoi・Compa- ny,・ bilang・ parte・ ng・ team/・ grupo. Tagal ng trabaho Walang・taning・ang・pana- hon・ng・trabaho. May・takdang・termino,・tulad・ ng・ anim・ na・ buwan,・ isang・ taon,・ atbp.・ Maaaring・ mag-・ renew. May・taning・ang・trabaho. Maaaring・ma-・extend・kung・ muling・ magsulat・ ng・ kon- trata. May・ limitasyon.・ Ngunit・ ka- pag・ang・kontrata・ay・lumam- pas・ ng・ 5・ taon,・ maaaring・ magkaroon・ng・indefinite・em- ployment・(walang・taning). Karaniwang・ sumusunod・ sa・seishain・o・haken・shain・ ng・Dispatch・Company.・ Merit Ang・ panahon・ ng・ traba- ho・ay・nasisiguro.・ Maaari・makatanggap・ng・ iba't・ ibang・ uri・ ng・ bene- pisyo・ at・ mapakinaba- ngan・ ang・ welfare・ na・ itinatag・ng・kumpanya. Madaling・makapili・ng・・pana- hon,・oras,・nilalaman・ng・tra- baho・atbp.・ Sa・mga・Dispatch・Company,・ maaaring・ may・ mga・ mabu- ting・ kondisyon・ sa・ trabaho・ tulad・ng・benepisyong・pang-・ medical,・bonus,・atbp.・ Nakapirmi・ang・panahon・sa・ trabaho・ kung・ kaya't・ mad- aling・gumawa・ng・kontrata. Maraming・ merit・ para・ sa・ mga・taong・may・abilidad・o・ kasanayan. Madaling・magtrabaho・da- hil・ malayang・ mapili・ ang・ oras・ at・ araw・ ng・ trabaho.・ Kung・ hindi・ partikular・ sa・ trabaho,・ madaming・ pag- pipilian.・ Maraming・ traba- ho・ na・ OK・ kahit・ walang・ karanasan.・Maaring・maka- kuha・ ng・ karanasan・ at・ maaring・ maging・ regular・ employee. May・ mga・ kaso・ kung・ saan・ maaaaring・ mag-・ kontra- ta・ ng・ pangmatagalan・ sa・ Ukeoi・ Company.・ Madami・ rin・ang・nakakapagtrabaho・ ng・ matagal・ bilang・ ukeoi・ staff.・ Nahahasa・ ang・ kasanayan・ sa・ sariling・ trabaho・ dahil・ nakatutok・sa・iisang・traba- ho・at・iisang・linya. Demerit Maaaring・mayroong・over- time・o・relocation.・ Ang・ mga・ bonus・ at・ su- weldo・ ay・ depende・ sa・ ekonomiya. Ang・ trabaho・ ay・ hindi・ pirmihan.・ Walang・ swel- do・ kung・ hindi・ nagtatra- baho.・Mahirap・pumili・ng・ mahabang・ bakasyon,・ at・ oras・ng・trabaho.・Minsan,・ pinahihintay・(taiki). Mahirap・magtrabaho・nang・ mahabang・ panahon.・ Kung・ hindi・ maaabot・ ang・ inaas- ahang・ mga・ resulta,・ hindi・ ire-・renew・ang・kontrata. Ang・Sistema・ng・pasahod・ay・ kadalasan・ per・ oras・ o・ per・ araw・at・hindi・tumataas・ang・ sahod・ kung・ ikukumpara・ sa・ regular・employee.・Isa・itong・ pansamantalang・ trabaho,・ kung・ kaya't・ kahit・ na・ mag- sikap,・ limitado・ ang・ mga・ gawain・ na・ ipagkakatiwala・ sa・ inyo.・ Walang・ maaasa- hang・ bonus・ o・ retirement・ allowance.・ Dahil・ madalas・ limitado・ ang・ trabaho,・ walang・ ga- rantiya・ na・ may・ trabaho・ sa・ nais・ na・ pasukang・ in- dustriya.
Pagkakaiba ng Regular na Empleyado at Irregular na Empleyado 350TotalLalakiBabae0 235.4 262.0 211.8 349.0 321.7 Regular StaffNon-regular StaffAverage Wage Gap by Type of Employment and Gender(2016, Thousand Yen) 40050100150200250300 188.6 Pagkakaiba sa Suweldo (Lalaki) (Babae) Average Wage Gap by Type of Employment (2016) Thousand Yen Average Wage Gap by Type of Employment (2016) Thousand Yen 500 350 440.5 440.5 298.7 431.2 294.1 450 412.3 289.9 300 281.5 268.4 255.6 369.5 255.6 400 255.5 231.9 331.9 250 323.1 350 293.2 203.6 300 200 250.3 197.7 197.7 250 192.2 196.6 194.0 190.5 187.2 181.7 183.0 211.9 255.2 255.2 225.8 233.1 237.3 241.3 247.0 246.7 177.0 172.4 150 200 209.2 188.6 150 100 100 50 50 0 0 early 40's early 40's early late early 50's 60's 50's Non-regular Staff late 40's early late early 60's 50's 50's Non-regular Staff late 30's early 20's late 40's late 20's Regular Staff early 30's late 30's late 20's Regular Staff early 30's late 60's early 20's (Edad) 307.5 232.6 late 60's (Edad) Ministry of Health, Labor and Welfare (inanunsyo noong February 22, 2017) FY2016 Basic Survey on Wage Structure Bakit hindi maganda ang magtrabaho ng hindi regular na employment? ▶Magkaibang Pagtrato Regular Employment Irregular ▶Magkaibang Halaga ng Pensyon na Matatanggap Kapag kakalkulahin ayon sa average na halaga noong 2015, ang matatanggap na pension mula edad 65 ay: 7
8 M i n i C o l u m n M i n i C o l u m n Alam mo ba ang mini- Alam mo ba ang "Paid Vaca- mum na pasahod? tion (Yukyu Kyuka) System"? Minimum na pasahod sa Gifu Prefecture ay ¥800 ※as of October1, 2017 Sa・ ilalim・ ng・ Minimum・ Wage・ Act,・ ang・ gobyerno・ ay・ nagtakda・ ng・ isang・ minimum・ higit・ pa・ sa・ minimum・ na・ pasahod・ sa・ mga・ manggagawa. ha・ang・"paid・vacation". Reference trabaho・ ng・ anim・ (6)・ na・ buwan・ simula・ sa・ araw・ na・ Alamin・ sa・ kumpanyang・ papasukan・ kung・ Interview Mga Magulang ng mga Nakapagtapos at Nakapag Trabahong mga Anak Ang edukasyon ay ang pag-aalaga ng kakayahang mag-isip at gumalaw. Saan nahirapan sa pagpapalaki ng bata sa Japan? Anong kurso ang napili ng iyong mga anak? Edna・Ono Filipino・nakatira・sa・Gifu・City Interpreter 23 ・ yrs.old ・ Ikinasal・sa・Pilipinas Dumating・ sa・ Japan・ at・ ipinan- ganak・ang・2・anak・na・babae. ・ 38 yrs.old ・ Noong・ang・panganay・ay・nasa・2nd・ Amerika・ at・ nag-aral・ doon・ ng・ 2・ isang・ graduate・ school・ upang・ maging・guro・ng・Ingles.・ Ang・ dalawang・ anak・ ay・ nakapag- tapos・ sa・ kolehiyo・ at・ technical・ college. Kasalukuyan ・ baho・ sa・ isang・ hotel・ sa・ Hawaii・ at・ ipinagpapatuloy・ ang・ ganak・ at・ negosyo・ng・pamilya.・ ・ Noong・ hindi・ pa・ ako・ magaling・ sa・ wikang・ hapon・ at・ usap.・ Wala・ din・ ibang・ dayuhan・ noon・ sa・ paligid・ at・ dumi-・ at・ gusto・ ko・ magawa・ ang・ bagay-・ bagay・ mag-・ isa.・ sa・ang・balita・sa・hapon. Ano ang dahilan at nag- aral kayo sa Amerika? din・ mag-・ aral・ sa・ graduate・ school・ at・ makakuha・ ng・ kwalipikasyon・ upang・ maging・ English・ teacher・ dahil・ nagtuturo・ako・noon・ng・inggles. Paano ka naghanda para sa matrikula? Isinasaalang-・ alang・ ko・ sa・ budget・ at・ nagtatabi・ na・ ako・noong・bata・pa・sila. han・ang・mga・maliliit・na・barya.・ toring・ class・ ay・ maipagpapatuloy・ o・ makakapasok・ sila・ sa・ kolehiyo,・ kaya・ inumpisahan・ ko・ na・ ang・ pag-・ iipon. nakapag-・ aaral・ ng・ unibersidad・ sa・ ibang・ bansa・ kesa・ sa・ ning・ specialization.・ Sa・ kasalukuyan,・ nagtatrabaho・ ang・ aralin・ nalang・ siya・ sa・ England.・ Pagka・ graduate・ niya・ ay・ nakapag-asawa,・ at・ sa・ kasalukuyan・ ay・ tumutulong・ sa・ family・business. Ano ang masasabi mo sa iyong trabaho? volunteer・ medical・ interpreter.・ Umaasa・ ako・ na・ mapabuti・ Ano ang iyong pinahahalagahan/ Mensahe sarili・ kong・ mga・ anak,・ ang・ edukasyon・ ay・ mananatili・ sa・ tama・ para・ sa・ sarili.・ Hindi・ ko・ tinatanggap・ ang・ pangan-
Matututunan sa paaralan kung paano makisama sa mga Hapon, sariling halaga, at ang lipunan. Jenifer Baciana Fukuta Filipino・nakatira sa Kani City Hello Work Interpreter 17 yrs.old Dumating sa Japan bilang show dancer. Nakaranas ng matinding hi- rap sa hindi kanais- nais na working environment. 21 yrs.old Umuwi sa Pilipinas. Nagtayo ng Beau- ty Parlor kasama ng isang kaibigan. 24 yrs.old Nagbuntis at nanganak. Pagkatapos makasal sa kasalukuyang asawa ay dumating sa Japan. Naisipang mahihirapang magtrabaho habang nag- aalaga ng anak, kaya napagpasyahang iwan ang anak sa Pilipinas at paalagaan sa ina. 38 yrs.old Tinawag sa Japan ang 14 yrs.old na anak at nagsimulang namuhay na magkasama. Pumasok ang anak sa Senior HS at Junior Col- lege. Magtatrabaho ang anak sa isang kumpanya ng damit/ appar- el ngayong taon. Kasalukuyan Interpreter sa Hello Work. Saang bansa pinlanong palakihin ang anak? Tatlong beses sa isang taon lang kami nagkikita ng anak ko nung iwan ko siya sa Pilipinas. Plano ko sanang isama siya sa Japan pagka 10yrs old siya. Para hindi siya mahirapan sa buhay sa Japan, pinasok ko siya sa Japanese School sa Pilipinas. Nagkaroon ng problema sa pagproseso ng papeles kaya natagalan at nakara- ting nalang siya dito noong 14 yrs old na siya. Ano ang naisip ng anak ukol sa pagpunta sa Japan? Tutol siya sa pagpunta ng Japan noong 10 yrs old siya dahil ayaw niyang iwanan ang lola niya. May kapansanan siya sa kamay at paa na naging sanhi ng panunukso sa kanya noon, kaya nang mag- edad 14 ay siya na mismo nagsabi na gusto na niyang pumunta sa Japan. Sa napasukang Junior HS pagda- ting dito, tinanggap ng kanyang guro at kaklase ang kanyang kapansanan kaya naging masaya siya dito. Anong kurso ang napili ng iyong anak? Napili niya ang may kaugnayan sa Fashion dahil na rin siguro sa kanyang kapaligiran, sa asawa ko na nagtatrabaho sa kumpanya ng tela at lola niya na isang mananahi. Pumasok siya sa Senior HS na may Fashion Department, pagkatapos ay nag-enroll siya sa Junior College na may kaugnay sa Fashion. Ano ang masasabi mo sa napili niyang kurso? Pinapasok ko siya sa Senior HS at kolehiyo para matutunan niya kung paano mabuhay sa Japan. Para sa akin, may matutunan mula sa lipunan tulad ng kultura at pag-iisip ng mga Hapon. Gusto kong matutunan niya kung paano magsikap, magtrabaho at mag- ipon kesa agad mag-asawa o mag- alaga ng anak sa bahay. Anong uri ng mga trabaho ang iyong napa- sukan pagdating sa Japan? Nakaranas ako ng matinding hirap noong dumating ako sa Japan bilang show dancer. ¥500/day ang food allowance ko at naga- ambag pa kami ng mga katrabaho ko para sa pagkain. Pagkapanganak, bumalik ako sa Japan at nag traba- ho ng part- time bilang tagahugas ng pinggan, kitc- hen staff, factory worker, atbp. Nagkataon lang na Nakapunta ako sa Hello work, inaya nilaakong mag- trabaho sa kanila bilang interpreter. Pang- anim na taon ko nang nagtatrabaho bilang interpreter. Anong masasabi sa trabahong interpreter? Sa simula ay mahirap. Mahirap lumagay sa pagitan ng dalawang tao. Sa pag- interpret, pinakikinggan ko ang sinasabi ng partido hanggang sa huminahon at sinisikap kong pakibagayan ang kalagayan ng parti- do. 17yrs old ako ng unang nakarating sa Japan, hin- di ko inakalang ito ang magiging trabaho ko ngayon. Ngayong hindi na ako nagpapalaki ng bata, gusto kong mag- focus sa aking kasalukuyang trabaho. Ano ang iyong pinahahalagahan/ Mensahe Noon, napag- usapan namin ng anak ko na mage- enroll siya sa junior college, pero biglang hindi na raw mage- enroll kasi maglilive- in kasama ng boy- friend (lol). Hindi ko siya agad pinahintulutan, sa halip ay binigyan ko muna siya ng oras at mga ta- nong para makapagmuni- muni. Paminsan- minsan, maganda rin ang maging mahigpit. May mga pana- hon na sinasabihan niya ako ng "Salamat". Pinaha- halagahan ko ang mga oras na iyon. Mga Taong Nakapag- aral o Nakakuha ng Trabaho Lalawak ang mga posibilidad ng isang tao kung may "Impormasyon". Paano siniguro ang bayad ng ma- trikula? Ano na ang iyong layunin o gus- tong gawin? Katchena Demdam (25 yrs. old) Filipino・nakatira sa Inuyama City 1st Yr. IT student sa isang Technical College (Senmon gakko) 16 yrs.old 19 yrs.old 20 yrs.old 23 yrs.old Nag- aral ng IT sa isang uni- bersidad sa Pilipinas. Dumating sa Japan. Nag-aral ng hapon sa International Center. Nagtrabaho sa pabrika sa araw, nagaral sa Teijisei HS sa gabi. Dahil gustong mabilis matutu- nan ang wikang Hapon at ma- gawa na ang gusto, tumigil sa Senior HS at nag-aral ng hapon sa isang Japanese School. Upang makaipon ng matrikula, nag part-time muna ng isang taon. Nag-enroll sa isang Technical College (senmon gakko). 25 yrs.old Kasalukuyan Nag-aaral ng "Information Se- curity" sa Technical College. Ang kalahati ay galing sa Educational Loan at ang gastos sa transportasyon at allowance ay galing sa sweldo ko sa part-time sa cellphone shop. Sa kasalu- kuyan, pumapasok ako sa technical col- lege habang nag pa- part-time tuwing Sabado at Linggo. Araw- araw akong aba la sa part-time at pag- aaral. Paano ka kumuha ng impormasyon upang makapasok sa kolehiyo? Nakakuha ako ng impormasyon sa Jap- anese Language School, International Center, mga katrabaho sa pag pa- part- time, o sa internet. May mga pagsisisi din ako. Pagdating sa Japan, kung sana mas marunong pa ako sa wikang Hapon, kung alam ko lang na mayroon pang ibang pwe- deng mapiling landas/ kurso, at kung nala- man ko lang ang mga ito ng mas maaga. Ano ang opinyon ng iyong mga ma- gulang sa napili mong landas/ kurso? Nagtatrabaho ako hindi para sa pamilya ko kundi, para sa sarili ko at nirerespeto nila ang ginagawa ko at ang napili kong landas. Sa ngayon, ako ang humaharap sa mga dayuhang customer sa tindahan ng mo- bile phone. Nakakagalak makita ang ngiti ng mga customer kapag matulungan ko sila sa paraan ng paggamit ng cellphone o magabayan sa pagpili ng presyong ang- kop sa kanilang pangangailangan. Pinag- aaralan ko ang "Information Security". Gamit ang mga karanasan ko noong nahi- rapan ako pumili ng karera at karanasan sa trabaho, nais kong tulungan ang mga taong nahihirapan kumuha ng "impor- masyon" sa trabaho o sa buhay. Ano ang iyong pinahahalagahan/ Mensahe Huwag sumuko sa mga gustong gawin at harapin ang mga hamon ng may tiwala sa sarili. nang hihinayang ako makita ang mga kaibigan ko na walang magawa kun- di magtrabaho sa pabrika, hindi magpa- tuloy sa pag-aaral o sumusuko na la- mang. Magsaliksik ng "Impormasyon" o makipagkonsulta sa mga tao/ahensiya na madaming "Impormasyon" at maka- katulong sa pagpili ng tatahaking landas. 9
10 ふ く た じ ん Chaves Tiago Kenji Matsui 田 慈 福 音さん (24 yrs. old) フィリピン出 Brazilian ハローワークの通 nakatira sa Kakamigahara City nagtatrabaho sa IT Company さい 17 歳 (Regular na Empleado/ seishain) ショーダンサーとして来日 どう きび 10 厳 働 yrs.old つら 辛 さい 21 歳 しゅっしん ざいじゅう 住 か に し 身・可 つうやく 訳 児市在 フィリピンから せい での生 きょう Dumating sa Japan kasama 境 ang pamilya. Natutunan ang ごす. hapon sa Japanese class- き こ く フィリピンに帰 room ng elementarya. びようしつ ろう しい労 き じ 期 い時 かつ 活 かん 環 す を過 で 国. けいえい ゆうじん 友 15 yrs.old さい 24 歳 人と美 営する. 容室を経 Nagtatrabaho sa pabrika sa にんしん araw at nag- aaral sa Teijisei 妊 娠・出産 HS sa gabi. おっと 在の夫 らいにち あと 日. 婚した後 そだ こ Pinagpatuloy ang trabaho sa きながら日 てをする 育 本で子 pabrika habang nag- aaral むずか かんが むすめ ことは難 はフィリ え,娘 しいと考 ng WEB Design sa Technical のこ ははおや そだ ピンに残 ててもらう. 親に育 College sa gabi. よ むすめ よ とき Nakapagtrabaho sa kumpan- 娘 び寄 本に呼 の時 く ya kung saan nag- internship. 緒に暮 こうこう しんがく げんざい けっこん 現 18 yrs.old ,来 と結 はたら 働 に ほ ん し,母 さい が 14 歳 いっしょ さい 21 38 歳 yrs.old に ほ ん に日 はじ らし始 た ん き せ,一 ご その後 める. だいがく Kasalukuyan こ と し 今 校,短 学. け い き In- charge sa design at pro- gramming ng company web- site. く. ,高 学へ進 しゅうしょく 職. へ就 はたら 訳として働 期大 ぎょう 企業 つうやく 年アパレル系 げん 現 ざい 在 ハローワークの通 Thalissa Miyuki Watanabe(21 yrs old) Brazilian nakatira sa Kakamigahara City 1 s t Y r s t u d e n t s a i s a n g Nursing Technical College 0 yrs.old Dumating ang mga magulang sa Japan. Ipinanganak at pinalaki sa Japan. 16 yrs.old P u m u n t a n g B r a z i l d a h i l s a kalagayan ng pamilya. Nagtapos sa isang lokal na Senior HS. 19 yrs.old B u m a l i k s a J a p a n d a h i l g ustong ipagpatuloy ang pag-aaral dito. Nag part-time ng isang taon para maka ipon ng pang- matrikula. 21 yrs.old Nag-enroll sa isang nursing technical college na kayang pasukan habang nagtatrabaho ng part-time. Kasalukuyan Pinagsisikapang makakuha ng kwalipikasyon para maging Licensed Practical Nurse (jun- kangoshi). Sapagkat may minimithi para sa Hinaharap, makikita kung ano ang 子どもたちを信じ続けること チャンスを与えること. dapat gawin Ngayon. Paano mo pinili ang iyong kurso? Noong pumapasok ako sa Teijisei HS sa にち で 出 社員と 日 gabi, nagtatrabaho ako sa pabrika sa えん ほ い く こうじょう して,夜 育園 araw. Noong panahon na iyon, hindi ko こ ど も あ ず か り の預 ども nagustuhan ang simpleng ginagawa sa たちを保 けることができずベビーシッター pabrika at naisip ko na gusto ko ng tra- にお願いしました.ベビーシッターの住むアパート bahong nagbibigay ng kabuluhan para あさ に引っ越して,朝 まで預かってもらいました. sa akin. Pinili kong pumasok sa senmon し ご と 事はハードで辛かったです.母アリーナさんのお 仕 gakko dahil gusto kong makakuha ng だい 給料は全てベビーシッター代 specialized skills na magagamit ko sa trabaho sa halip na mag-aral sa unibersi- dad na kailangan ng mataas na abilidad sa wikang Hapon at nagtuturo ng gene- じゅうみんぜい 住 告をどのようにすればいい ral course. Pinili kong pumasok sa IT に ほ ん ご のか,日 本語 Technical College dahil hilig ko ang もできなかったため,本 所に computer. Para sa pagpili ng kursong い き ま し た き き えてくれたの 聞 ito, kumonsulta ako sa aking mga guro. は,会 ビーシッターも Paano siniguro ang bayad ng matri- かいしゃ 会 えてくれました. 社の同 kula? かせ 稼 か ぎのために家 ぞく 族 らい で来 りょうしん せいしゃいん 親ともに正 し,両 や き ん つ と め ま し た めました.保 勤のあるケーキ工 ろうどう じ か ん 場に勤 あ わ な い や き ん 勤労 かり時 ほ い く 間と,夜 えん 育園 わないため,子 働が合 あ ず け る に預 ばん から晩 き へと消 えました. けんみん ぜい 民税 かくてい しんこく ,確 定申 民税や県 に ほ ん しゃかい 本の社 会システムが全く分からず,日 し 当に困りました.市 ほんとう やくしょ 役 し ん み お し え て 身になって教 きに行 かいしゃ きましたが,親 どうりょう べ び ー し っ た ー じょうし 社の同 どうりょう 司でした.ベ 僚や上 おし 僚が教 Pinagpatuloy kong magtrabaho sa uma- ga habang nag- aaral ng HS at kolehiyo sa gabi dahil mahirap bawasan ang fa- mily budget para sa pambayad ng matri- kula ko. Ano ang mga saya at hirap sa iyong tra- baho, at ang iyong layunin sa ngayon? しょうがっこう 小 い始めました. 域の小 Sa una ay nahirapan akong gumawa ng に ほ ん ご 日 々なことを教 business e-mail o gumamit ng magalang えてもらえずに,友 立を感じまし na salita o kataga. Mahirap at madalas 席することも た.中 na ginagabi ako sa pagtatrabaho, ngunit たいおう 多かったです.担 応をし labis akong nasisiyahan dahil ang web- ませんでした.直 分が死ぬか, 頭先 site na aking nilikha ay nakikita na ng ブラジルに帰るしかない."と伝え,いじめは収ま publiko at nakapagbibigay halaga ako 境でした. 校でもからかわれ,辛い環 りました.高 sa mundo. Sa hinaharap ay nais kong magsarili 辛い学 (magtayo ng sariling kumpanya), at いたものは何 makapagtrabaho sa abot ng aking makakaya. Dahil dito, kumukuha ako ころ なんびゃくにん と し じゅう ちゅうがくせい 中 学生の頃 百人 都 国人集住 ngayon ng karanasan sa aking pinagta- み の か も し まえ ひと も の人 表 と し て ス ピ ー チ を 前 trabahuan. し た り,海 野 を ひ ろ げ ま し た じ ぶ ん 広 分 て,希 Ano ang iyong pinahahalagahan/ Mensahe かんけい を支えていました.自 係 Mahalagang huwag pagsisihan ang mga なく人 会をつくることへの思 bagay na pinagpasiyahang gawin. Pag- らいにち 本で辛 親は来 いを強くしました.両 isipan ng malinaw kung ano ang gus- い思いをする覚 にも tong gawin sa pangmatagalang pana- か く ご そんな覚 hon sa hinaharap at kung pag isipan ito pabalik, makikita kung ano ang mga kailangang piliin ngayon upang maka- mit ito. しょうがっこう ち い き か よ い は じ め ま し た 学校に通 学校 2 年生から地 まったく わ か ら ず さまざま がっこう からず,学 校での様 本語が全 く分 こ り つ ともだち 達もできずに孤 けっせき ちゅうがっこう 学校では,いじめに遭い,欠 たんにん せんせい 任の先 きょうとう 生はいじめへの対 せんせい じ ぶ ん ちょくせつ 生に,"自 接教 かんきょう こうこう な か が っ こ う せ い か つ 校生 活の中 でもナヤラさんを支えて な ん ですか? か い ぎ ちゅう 議(注 がいこくじんしゅう 市会 だいひょう ,外 )で何 濃 加 茂 市代 に 美 し や かいがい 外 に ホ ー ム ス テ イ を し て, 視 き ぼ う も つ み ら い み て 来を見 げました.未 望を持 けいけん つことが自 こくせき じ ぶ ん 籍関 分の辛い経 験も,国 ひとびと しゃかい 々が関わりあえる社 に ほ ん りょうしん とき に日 日した時 か く ご なか の中 わたし 悟を決めてきました.私 悟があります. "Hindi ko nililimita ang pagpili ng tatahakin sa iisang landas. Madami akong gustong gawin!" Paano mo pinili ang iyong kurso? Ano ang plano mo sa hinaharap? Noong pumunta kami sa Brazil dahil sa sit- wasyon ng aking pamilya, nahirapan akong makihalubilo dahil sa ibang pag-papalaki at kinamulatan ko. Doon ko napag- isipan na bumalik, mag- aral at magtrabaho sa Japan. Magmula ng ako ay bata pa, gusto ko ng maging isang nurse. Dahil mahirap maglabas ng pang- matrikula mula sa fa- mily budget namin, naghanap ako ng kole- hiyong mapapasukan ko habang nagtatra- baho. Nag- enroll ako sa kolehiyong ito dahil may nagsabing kakilala ko na maka- kapasok dito kahit na graduate lang ng Junior HS. Paano ang iyong student life? Iba't ibang uri at edad ng mag- aaral ang nakakahalubilo ko sa aking kolehiyo dahil sa katangian ng kolehiyo na maaaring maging kuwalipikadong nurse ang sino man habang nagtatrabaho. Dahil ang klase ko ay sa hapon pa, nag part-time ako sa clinic at restoran para sa pang- matrikula. Nakaka- wiling pag- aralan ang tungkol sa katawan ng tao, ngunit nahihirapan ako sa Kanji, lalo na at maraming teknikal at medikal na ter- mino. Plano ko dati na makapagtapos ng Senior HS sa Japan, ngunit kalagitnaan nito, napag- pasyahang bumalik kami sa Brazil. Pakiram- dam ko noon ay napagiwanan ako ng mga kaklase ko dahil sa pagpuntang Brazil. Ngunit ng nasa Brazil ako, nakakuha ako ng ideya sa iba't- ibang pamumuhay at pag iisip ng mga tao. Kaya ngayon, iniisip ko na hindi lang trabahong nurse ang pwede kong gaw- in. Plano kong makakuha ng kwalipikasyon maging practical nurse (jun- kangoshi) at subukan magtrabaho bilang nurse. Pinag- ii- sipan ko din kung kukunin ko ang pang- reg- istered nurse (seikangoshi). Noong aking kabataan, nabigyan ako ng oportunidad ma- tuto ng wikang Hapon. Ngunit napag- ala- man ko na hindi ito tipikal para sa ibang bata. Ang kakayahang makapag salita ng 2 wika ang aking kalamangan. Ang kalaman- gang ito ay nais kong gamitin bilang nurse o bilang translator sa aking lugar. Ano ang iyong pinahahalagahan/ Mensahe Hindi ko nililimita ang pagpili ng tatahakin sa iisang landas lang dahil mahirap kung mag-laon ay mawala ang landas na ito. Madaming landas at posibilidad na pagpipi- lian at madami akong nais gawin at subu- kan.
Pakikipanayam sa Magulang at Anak Bigyan ng pagkakataon at patuloy na maniwala sa mga bata. Ama:Edilson Kinjo NPO Representative Ina:Alina Language Studies Con- sultant sa Elementary at Junior HS Bago pumasok si Nayara sa elementa- rya, paano ninyo binalanse ang traba- ho at pagpapalaki ng bata? Dumating kami sa Japan para magtrabaho, ang aking mga magulang ay nagtrabaho bilang regular na emple- yado sa isang factory ng cake na may night shift. Dahil hindi angkop ang oras ng pag-aalaga sa day care at pang gabing trabaho, nakiusap kami ng babysitter. Lumipat kami sa apartment kung saan din nakatira ang babysitter, para maalagaan mula umaga hanggang gabi. Nakakapa- god at mahirap ang trabaho. Halos buong sweldo ng aking inang si Alina ay napupunta sa pagbabayad ng babysitter lamang. Paano ang buhay- estudyante, Nayara? Nagsimula akong mag- aral ng elementarya sa a ming pook noong grade 2. Pakiramdam ko ay mag- isa (isolated) ako dahil hindi ko alam ang wikang hapon, hindi din naituro sa akin ang mga bagay- bagay sa paaralan, at hindi ako makagawa ng mga kaibigan. Nakaranas ako ng pang- aapi (bullying) noong Junior HS kung kaya't madaming beses ako nag- absent sa paaralan. Hindi umaksyon ang aking guro tungkol sa bullying. Pero noong dineretso ko sa Vice- principal at sinabing "Mamamatay nalang ba ako?! Puwes uuwi nalang ako ng Brazil!", doon palang natigil ang bullying. Tinutukso din ako noong SHS at hindi maganda ang karanasan ko noon. Anak:Nayara Natsumi (25 yrs.old) Aichi Prefectural Office, adjunct employee Japanese- Brazilians nakatira sa Minokamo City 1997 Alina (Ina) dumating sa Japan (27 yrs.old noon). 1998 Edilson (Ama, 35 yrs. old noon) at Nayara (5 taon noon) dumat- Anong mga problema ang narana- san habang naninirahan sa Japan? Dahil hindi ko maintindihan ang social system ng Ja- pan, hindi ko alam kung paano mag file ng resident tax, prefectural tax, o tax return, kaya tala gang na- hirapan ako. Kumonsulta pa ako sa City hall, pero ang talagang nakatulong sa akin ay ang mabait na mga kasama ko sa trabaho. Kasamahan ko rin sa tra- baho ang nagturo sa akin tungkol sa babysitter. Bilang magulang paano ninyo sinu- portahan ang inyong anak? Mula ika- 5 grado ng elementarya, kumuha ako ng pribadong tutor. Desperado akong matutunan niya ang mga bagay tungkol sa paaralan at para makaku- ha ng kaalaman. Ang mga dapat pag- aaral sa pam- publikong edukasyon ay ginagawa naming sa bahay. Malaking gastos ito ngunit alam kong kinakailangan. Ano ang nakatulong noong nahira- pan ka sa pag- aaral, Naraya? Noong JHS, lumawak ang pananaw ko noong nag- bigay ako ng speech sa harap ng madaming tao para sa Foreign Residents Congress * bilang repre- sentatibo ng lungsod ng Minokamo at noong pu- munta ako ng ibang bansa para mag- home stay. Nakatulong din na may pangarap ako sa hinaharap na ginamit kong pang- focus. Gusto kong magkaroon ng lipunan na maayos. Madaming pinaghirapan ang mga magulang ko noong dumating sila sa Japan. Mayroon din akong mga mapait na kwento katulad nila. Paano mo napili ang iyong kurso, Naraya? ing sa Japan. Mga magulang ay nagtrabaho sa cake factory bilang regular na empleado (seishain). Ang lalaking anak ay iniwan sa pangangalaga ng lolo at lola sa Brazil, dumating sa Japan nang mag- limang taong gulang na. 2000 Nang nag- grade 2 na si Nayara, ang inang si Alina ay nagtraba- ho bilang taga- suporta sa mga batang dayuhan sa elementarya. Bakit napag- isipan na magtatag ng NPO? Noong makita ko na nahihirapan ang anak ko sa paaralan, naisip ko na mayroon din sigurong ibang bata katulad niya na nahihirapan. Naisip ko din na, maliban sa paaralan na nag- aayos ng problema, kai- langan din ng organisasyon na sumusuporta sa mga dayuhang nakatira sa lokalidad. Ang aming NPO ay nagsasagawa ng suporta sa pag- aaral, pag- aral ng sariling wika, at suporta sa trabaho. Pinag- isipan na- ming na ipagpatuloy ang organisasyon hanggang may isa sa mga bata ang makapagtapos ng kolehiyo. Sa mga batang natulungan, 10 sa kanila ang nakapasok sa kolehiyo. Nagturo din si Nayara sa mga bata at lu- malim ang kamalayan niya sa multiculturalism. Pinangarap ko maging interpreter noong SHS ako. Pero noong pumunta ako sa Open Campus ng isang unibersidad, nagkita kami ng isang guro na kakilala ng mga magulang ko dahil sa NPO. Nagtu- turo siya ng "Welfare" course at nalaman ko sa kanya ang importansiya ng pagsuporta sa mga dayuhan na magkaroon ng kaalaman at pananaw tungkol sa 'welfare'. Dahil dito, napagdesisyonan ko na kunin ang kursong ito. Nalaman ko habang nag- aaral sa kolehiyo na walang kurso para sa mga "dayuhan" sa larangan ng Welfare. Dahil dito, pinili kong ipagpatuloy ang pag- research sa graduate school at sinaliksik ko ang kasalukuyang sitwasyon ng mga matatandang Japanese descent o Nikkei Brazilian na nakatira sa Japan at Brazil. 2005 Nang mag- junior high si Nayara, nagsimula siyang maging aktibo sa pagsulong sa mga Nikkei Brazilian na mga bata sa kanyang komunidad. Naging incorporated ang NPO Brazil Tomonokai. Nagtrabaho si Edilson bilang director ng korpora- syon. Pinagpatuloy ni Naraya ang pag- aaral ng unibersidad at graduate school. Pinag- aralan niya ang tung- kol sa 'Old- age Welfare'. 2017 Ano ang masasabi ninyo tungkol sa edukasyon ng mga batang dayu- han na nakatira sa Japan? Kung nabigyan lamang ng impormasyon noong simula pa ang mga magulang at bata, maaari nilang ipasok sa pagpipilian nila ang pagpasok sa kolehiyo. Nakakahi- nayang na, sa paaralan dito sa Japan, mayroong mga guro na pinapakitid ang mga posibilida at nagsasabi ng "Magtatrabaho din lang naman yang batang iyan sa pabrika diba" o "Wala din naman kabuluhan kung mag- aral siya". Importante na mabigyan ng impormasyon hindi lamang mga magulang, ngunit pati na rin ang mga guro. Kailangan din ng komprehensibong suporta ang mga bata upang makapili ng kurso sa buhay. Paano mo napili ang iyong trabaho? Plano ko sanang kumuha ng doctorate course. Pero noong nagkaroon ng oportunidad na magtrabaho bilang adjunct employee sa Aichi, naisip ko na im- portante din magkaroon ng karanasan kaya nag- apply ako. Kalahating taon na akong nagtatrabaho dito. Masaya ako sa trabaho at nagawa kong maintindihan ang mga nararamdaman at pananaw ng mga taong taga- administratibo. Sa hinaharap, gusto kong kumuha ng sertipikasyon maging social worker at gumawa ng lugar na makakasuporta sa mga matatandang Brazilian. Ano ang iyong pinahahalagahan/ Mensahe Nagtrabaho si Nayara sa Aichi Prefectural Office bilang adjunct employee (hijoukin shokuin). Kasama siya sa pagbuo at pag- plano ng mga policy para sa multiculturalism sa loob ng pre- pektura. Paano pinaghandaan ang educa- tional funds mo, Nayara? Galing sa ipon ng mga magulang ko ang gastos para sa 1st at 2nd Yr sa kolehiyo. Scholarship mula sa JAS- SO naman ang ginamit ko noong 3rd at 4th Yr sa kole- hiyo. Para sa graduate school na pondo, nakakuha ako ng Grant- type Scholarship para sa mga Nikkei- jin o Japanese descent mula sa JICA. Kung mayroong maaasahang guro, makakaya ang buhay sa paaralan. Kung papaniwalaan ang guro na nagsasabi ng "Walang magagawa/ Hindi kaya", hin- di makakapag- isip ng magagawa para sa pagpa- palaki ng bata o pagpili ng gagawin sa kinabu- kasan. Ang mensahe sa mga bata, huwag sumuko sa inyong mga pangarap. Sa mga magulang, ipag- patuloy paniwalaan ang inyong mga anak. Palagi din kumalap ng impormasyon. Foreign Residents Congress 11
12 Mga Dapat Malaman ng mga Taong Naninirahan sa Japan tungkol sa Social Security System 1)Tulong ng Gobyerno sa Medical Fee ng mga Bata ⃝Sistema kung saan natutulungan sa out- of- pocket na gastos para sa mga gamot o pagpapa- ospital (dahil sa sugat o sakit) ng bata. 2)Child Allowance (Jidou- teate) ⃝Tulong- salapi na binibigay sa mga taong nag- aa- laga sa mga batang hindi pa naggraduate ng Ju- nior HS. Mayroong income limits depende sa bil- ang ng dependent na kapamilya. ⃝Mga kondisyon: Ang bata ay dapat nakarehistro ang tirahan sa loob ng Gifu Prefecture, naka- pasok sa isang Japanese Health Insurance (kenko hoken), at hindi pa nag- graduate sa Junior HS (Panahon mula noong nag- edad 15 yrs old hanggang sa darating na Marso 31.) ⃝Mag- apply pagka- panganak. Contact Division- in-charge sa City Hall (Ang pangalan ng division ay naiiba depende sa munisipalidad) Contact Division- in-charge sa City Hall (Ang pangalan ng division ay naiiba depende sa munisipalidad) 3)Mother and Child Handbook (Boshi Techo) ⃝Handbook kung saan itinatala ang estado ng kalusugan ng buntis na ina o estado ng kalusugan at bakuna ng naipanganak na sanggol. Kakailanganin ito bilang refe- rence sa pag- apply ng mga bagay na may kaugnay sa bata. Gagamitin ito ng mga medical institution o admi- nistratibo upang maunawaan ang sakit o kalusugan ng bata at makapagbigay ng angkop na suporta at serbisyo. ⃝Para sa pag- apply ng Mother and Child Handbook, kakailanganin ng driver's license o residence card. 4)Childbirth at Childcare Lump- sum Payment (Shussan Ikuji Ichiji-kin) ⃝Pera na binabayad ng Health Insurance pagka pa- nganak. Magbigay ng consent form ng maaga, mula dalawang (2) buwan bago sa estimated date of de- livery, para diretsong maibayad ang lump- sum sa ospital kung saan manganganak. Ang limit ng lump- sum amount ay nakasaalang- alang sa munisipyo. Kung ang hospital bill ay mas mababa sa lump- sum amount, ibibigay ang sobra sa inyo. Ibibigay ito sa naka- rehistrong bank account ng householder. Contact Health Center o Medical Institution kung saan nagpacheck- up Division- in-charge sa City Hall (Ang pangalan ng division ay naiiba depende sa munisipalidad) Contact Sa Ospital kung saan plano manganak Division- in-charge sa City Hall (Ang pangalan ng division ay naiiba depende sa munisipalidad) Health Insurance (Kenko hoken) Ang Health Insurance ay isang sistema kung saan maaaring magpacheck- up sa ospital sa pamamagitan ng pag- bayad ng 30% health premium. Dito, mayroong 'High- cost Medical Expense Benefit' (kougaku ryouyouhi) kung saan nililimita ang babayarang medical bills para sa 1 buwan ng hanggang approx. ¥100,000. Kapag hindi sakop ng health insurance ang medical treatment, ang buong bayad nito ay manggagaling sa sariling bulsa. Sa mga Union (kumiai kenpo), Association (kyoukai kenpo) health insurance, atbp., mayroong silang 'Accident and Sickness Benefit' (shobyo teatekin) na tinatawag kung saan makakatanggap ng humigit-kumulang 60% ng halaga ng sweldo sa kalahating taon para sa matagalang pagpapagamot, atbp. Walang ganitong benepisyo sa National Health Insurance. ▶Kung nagtatrabaho sa kumpanya Ang kumpanya ang maga- apply sa inyong insurance at ang premium ay kakaltasin sa inyong sweldo. Ang provider ng health insurance ay maaring "Japan Health Insurance Association/ Kyoukai Kenpo"(kadalasan mga small to medium companies) o "Society- Managed Health Insurance/ Kumiai Kenpo" (large companies). Kwalipikasyon: nagtatrabaho ng 20~30 oras bawat linggo. ▶Kung HINDI nagtatrabaho sa kumpanya Ang buong premium para sa National Health Insurance (NHI) ay babayaran mag- isa. Hindi makakapasok sa health insurance ng kumpanya kung part- time/ arubaito at mas mababa sa 20 oras kada linggo ang oras ng trabaho. Kung ganito ang inyong sitwasyon, kailangan pumunta sa inyong munisipyo at mag- apply ng NHI.
Pension (Nenkin) Ang pension ay perang makukuha pagkaretiro sa trabaho dahil sa katandaan. Ang Employees' pension ay isang sistema na maaaring pasukan kung nagtatrabaho ng higit sa nakapirming oras. Ang pension premium ay kinakaltas sa sweldo bawat buwan. Kahit na may sariling negosyo, hindi eligible kung hindi umabot sa nakapirming oras ang trabaho. Kung ganito ang inyong sitwasyon, kailangan pumunta sa inyong munisipyo at mag- apply sa National Pension at bayaran ang buong premium mag- isa. Ngunit mas madaming pera/ pension ang makukuha sa Employees' Pension. ▶Employees' Pension (Kousei Nenkin) Sistema para sa mga nagtatrabaho sa isang kumpanya. Kung nakapasok sa sistemang ito, awtomatikong kinakaltasan ng 'Pension' at 'Health Insurance' premium. Kwalipikasyon: Kailangan nagtatrabaho ng 20~ 30 oras o higit bawat linggo. ▶National Pension (Kokumin Nenkin) Ito ay isang basic pension system kung saan kahit sinumang residente sa Japan, edad 20~59 ay maaaring pumasok. Ang consultation counter ay nasa pinakamalapit na Pension Office (Nenkin Jimusho) sa inyong lugar. ▶Sistema ng Pensiyon はたら Pagsali ayon sa paraan ng Pagtatrabaho at Pamumuhay [Panahong Nagtatrabaho pa] Pasaning Bayarin National Pension (Category 1 Insured Person) Employees' Pension (Category 2 Insured Person) National Pension (Category 3 Insured Person) 〔Self-employed・University Students〕 〔Empleyado・Public Officials〕 〔Dependent・Asawa ng Insured Person〕 mula sa 20 taong gulang May sistema ng exemp- tion kapag ang premi- u m n g i n s u r a n c e a y hindi mababayaran. Mula sa paghahanap ng trabaho Pagpapalit ng trabaho, pagbabago sa buhay atbp mula sa 20 taong gulang ¥16,260 kada buwan (fixed amount) na pasanin Pagpapalit ng trabaho 18.182% na pasanin sa buwanang suweldo (responsibilidad ng Kumpanya na bayaran ang kalahati) Pagpapalit ng trabaho Walang babayaran (pasanin ng Category 2 ang bayarin) Hanggang 59 taong gulang ※FY 2016 hanggang sa pagreretiro ※Mula FY 2016, setyembre hanggang 59 taong gulang [Kapag nag retiro]Makakatanggap ng Pensyon Mga ¥65,000 / buwan (Basic Pension) Mga ¥156,000 /buwan (average) (Basic Pension+Employees Pension) Mga ¥65,000 / buwan (Basic Pension) Mula edad 65 hanggang kamatayan ※buong halaga para sa FY 2016 Mula edad 65 hanggang kamatayan ※FY 2016 Mula edad 65 hanggang kamatayan ※buong halaga para sa FY 2016 Employees' Pension (proporsiyon ng kita) Basic Pension(Fixed amount) Basic Pension(Fixed amount) Basic Pension(Fixed amount) 13
14 Long- term Care Insurance o Nursing Service Ang Long- term Care Insurance ay isang sistema kung saan tutulungan makakuha ng angkop na serbisyo ang mga taong nangangailangan ng nursing care. Magsisimulang magbayad ng premium sa buwan na mag- edad 40. Obligado ang lahat na pumasok sa sistemang ito, Hapon o dayuhan man ang nasyonalidad. ▶Taong makakakuha ng Nursing- care ⃝Edad 65, pataas na nangangailangan ng nursing care at suporta (dahil mahina na). ⃝Edad 40~ 60 na insured ng health insurance, naging mahina/ kailangan ng nursing care dahil sa early- stage demen- tia, cerebro- vascular disease, atbp na sanhi ng age- related na sakit o particular na sakit (terminal cancer, atbp.). ▶Sa pagkuha ng Nursing Service ❶Mabibigyan ng "Certification of Needed Support" na tumutukoy sa level ng kinakailangang tulong. Pagpapasyahan ng board kung alin sa 7 Levels of Care/ Support naaangkop at anong serbisyo ang kakailanganin. ❷Gagawa ng careplan ang inyong care manager ayon sa level ng nursing care na kinakailangan ninyo. Contact Division- in-charge sa City Hall o sa Regional Comprehensive Support Center (Chiiki Houkatsu Shien Center) Employment Insurance (Koyou Hoken) Ang employment insurance ay isang sistema kung saan makakakuha ng naka- set na halaga ng pera bawat buwan pagkatanggal sa trabaho. Layunin nitong makatulong sa pangaraw- araw at upang maka- focus sa paghanap ng trabaho. Ang perang nakukuha ay tinatawag na "Basic Allowance/ Ki- hon Teate" o "Unemployment Subsidy/ Shitsugyo Kyufu". Bago magtrabaho, kumpirmahin sa kumpanya kung makakapasok sa employment insurance. Dahil depende sa working hours ng trabaho, maaaring hindi makapasok. ▶Kondisyon upang makakuha ng Unemployment Subsidy ⃝May total ng 1 taon o higit na nagbabayad ng employment insurance sa loob ng 2 taon bago ang unemployment date.(May eksepsyon) ⃝Kasalukuyang walang trabaho at may intensyon magtrabaho sa lalong madaling panahon (able to do job- hunting activities). ▶Proses ng pagkuha ⃝Pagkatapos mawalan ng trabaho, pumunta at mag- apply sa Hello Work. ⃝Sa pag- aaply dalhin ang inyong "Employment Insurance Certificate (Koyohoken Hihokenshasho)" at/o "Resignation Certificate (Rishoku Shomeisho)". Kunin ito sa pinasukang kumpanya. Contact Hello Work malapit sa inyong tirahan Workers' Accident Compensation Insurance (Rousai Hoken) Ang Workers' Accident Compensation Insurance ay sistema na nagbibigay seguridad kung ang insured na manggagawa ay nasugatan, nagkasakit, naging baldado o namatay dahil sa aksidente o kalamidad na nangyari habang nagtatrabaho o nagko- commute sa trabaho. Kasama nito, tinutulungan ang in- sured na makabalik sa lipunan pagkatapos matamaan ng kalamidad at tinutulungan din ang naiwang pamilya ng insured. Pension, Health Insurance, Employment Insurance, Workers' Compensation ay importan- teng mga sistema na makakatulong sa inyong buhay. Karapatan din ito ng mga kwalipi- kadong manggagawa. Sa paghanap ng trabaho, siyasating maigi ang mga recruitment papers at tignan kung isinasa- isip ng kumpanya ang kapakanan ng kanilang mga trabaha- dor at naghanda ba sila ng mga sistemang ganito. Tanungin at kumpermahin sa kumpanya ang mga ito sa oras ng job interview.
Impormasyon sa Trio-phone (Interpreter) Para sa mga taong nais tumawag sa munisipyo ngunit walang kumpiyansa sa sarili at sa wikang Hapon Sa mga munisipyong walang kawani na maaaring tumugon sa dayuhan o wikang dayuhan at kapag nararamdaman na hindi sapat ang kakayahang gawin ang konsultasyon sa wikang Hapon, mangyaring gamitin ang trio- phone interpreter service na handog ng Gifu International Center. ⃝ Ano ang Trio-phone Ito ay sabayang pag-uusap ng tatlong partido, dayuhang consulter (su- mansangguni), consultant (kasangguni para sa mga dayuhan o tsuyaku) at ang kawani ng administrasyon. ⃝ Paraan ng Paggamit ❶Mula sa landline o mobile phone, tumawag sa teleponong pang trio-phone. ❷Pagsumagot ang consultant o tsuyaku, ihayag ang counter sa prepektura/ munisipyo na nais maka- usap at ang bagay na nais pag- usapan. Mag- antay sa linya. ❸Ikokonekta ng consultant o tsuyaku ang telepono sa kawani ng nasabing lugar. Pagkatapos ikonekta, maaari ng sabay na makapag- usap ang tatlong tao sa telepono. [Eksklusibong numero ng Trio-phone] 058 ー 263 ー 8066(Gifu International Center) [Sumusunod na Wika] Portuges, Tagalog, Inggles, Intsik [Oras ng Pagtanggap] Lunes ~ Biyernes 9:30 ~ 16:30 15
Para sa mga bata at magulang na may banyagang pagkakakilanlan o "foreign roots" Lifeplan Guidebook Enero 2018 Inilathala ng Gifu International Center 〒500-8875 Gifu-ken Gifu-shi Yanagase-dori 1-12 TEL:058-214-7700 Patnugot : Resource Center for Multicultural Community Tokai, NPO ※Ang proyektong ito ay isinagawa sa tulong ng subsidized projects ng CLAIR.