PAGPAPAHAYAG MULA SA AMING KARANASAN Paano makapagsilbi ng mas mabuti ang Ordinansa sa Pag-Akses sa Wika (Language Access Ordinance-LAO) sa mga pangangailangan ng mga taong limitado ang kakayahang magsalita ng Ingles sa pagabot ng mga serbisyong pampubliko sa San Francisco Buod ng Pagpapaganap S P EA KI N G F RO M EX PER IENCE i
ii LANGUAGE ACC ESS NETWORK OF SA N F RA N C IS C O Noong 2019, ang Language Access Network ng San Francisco (LANSF) ay naglunsad ng serye ng mga talakayan sa mga pokus na grupo para makakuha ng opinyon/saloobin ng mga limitadong nakapagsasalita ng ingles [Limited-English Proficient (LEP)] na dinedetalye ang kanilang mga karanasan sa pagkuha ng mga serbisyong pampubliko sa San Francisco. May isang nagsimula ng talakayan sa pagbabahagi ng kanyang karanasan noong 2012, Nagpunta ako sa estasyon ng polisya sa X para ireport ang agresyon sa aking anak na nasa middle school. Kailangan kong maibigay ng report, pero walang makatulong sa akin sa wikang espanyol. Sa kamalasan, hindi nila ako natulungan at sinabihan akong bumalik na lamang sa ibang araw, at wala pa rin silang taong pwedeng makapagsalin para sa akin. Pinakiusapan ang anak ko kung pwede na siya ang magsalin para sa akin. Para sa akin parang hindi magandang ideya ito. Nasa 6th grade ang anak ko noon, at hindi maganda ang kanyang pang-emosyonal na kalagayan. Parang hindi naman tama para sa akin na hayaan ko na siya ang makapagsalin para sa akin. Napilitan akong maghanap ng ibang taong maisasama sa pagbalik ko doon para makapag-file na ako ng police report dahil walang makatulong sa akin doon sa wikang espanyol. Hindi maganda ang karanasan kong iyon, at sa pakiramdam ko, palagay ko daan-daang kababaihan, mga nanay ng mga pamilya ang nasa parehong sitwasyon. Pagkalipas ng maraming taon, nananatili pa rin ang matagalang impresyong ito sa taong ito. Ang kanilang karapatan sa pag-akses sa wika ay nalabag at ang kanilang kakayahan na kamtin ang katarungang sibil ay nahahadlangan. Habang dumadami ang nagsasalita tungkol sa kanilang mga karanasan, nagiging maliwanag na ang mga karanasan katulad ng inilinarawan ng unang nagsalita ay hindi bihira para sa mga hindi nagsasalita ng Ingles sa San Francisco. SPEAKING FROM EXPERIENCE 1
Ang pag-akses sa wika ay isang batayang karapatang pantao, at ang pagkukulang sa pagtanggol ng karapatang ito ay pagkukulang sa pagtaguyod ng patas at masaklaw na lipunan. Nais ipahayag ng ulat na ang pagkakaroon ng mga serbisyong pangwika ay maaring maging usapin ng buhay-at-kamatayan sa mga taong limitado ang kakayahang magsalita ng Ingles. Anuman ang sirkumstansya, ang lahat ng taga San Francisco, anuman ang kakayahan sa pagsalita ng Ingles, ay may karapatang pakinabangan ang mga serbisyo ng siyudad na ito. Ang LANSF ay isang pambihirang maramihang ang rekisito ng LAO kaugnay ng pagakses sa wika, wika, maramihang etniko, at maramihang lahi na salamat sa trabaho ng OCEIA, ang intensyon ng pagtutulungan na binubuo ng pitong nakabase ulat na ito ng LANSF ay maipahayag kung paano sa komunidad na mga organisasyon (Community- mas mapipino pa ng LAO ang mas mahusay na Based Oragnization - CBO) na nabibigay serbisyo pagsisilbi sa mga pangangailangan ng populasyong sa mga imigrante. Ang LANSF ay itinayo noong 2012 LEP ng Syudad. Ang layunin ng batayang pagaaral para magsagawa ng edukasyon sa komunidad sa na ito ay maunawaan ang samutsaring mga kanilang mga karapatan ayon sa itinatakda ng LAO karanasan ng San Francisco kaugnay ng kalidad (Language Access Ordinance - Ordinansa sa Pag- ng mga serbisyong natatanggap, kabilang na akses ng Iyong Lenggwahe). Inaatasan ng LAO ang ang kanilang karanasan bilang kumukuha ng at lahat ng nagsisilbi sa publiko na mga Departamento nakikipagugnayan sa mga serbisyong pang-LEP na ng Syudad at County ng San Francisco na magbigay ibinibigay ng mga Departamento ng Syudad sa atas ng mga serbisyong pangwika sa mga limitado ang ng LAO. Ang pagaaral na ito ay gumamit ng tatlong kakayahang makapagsalita ng wikang ingles kapag pangunahing mga pamamaraan sa pagkolekta ng mayroong malaking bilang ng mga residente ng mga datos: syudad na may pinagsasaluhang wika liban sa wikang ingles."¹ Sa kasalukuyan, ang mga wikang umabot na sa puntong ito ay ang mga wikang Intsik, 1. Pagbalik-aral sa mga sumada ng taunang mga ulat ng LAO; Filipino at Espanyol. 2. Mga spot-check; at Pinahahalagahan ng LANSF ang napakalaking 3. Mga kalitatibong salaysay ng mga pagunlad na naisagawa ng San Francisco tungo sa komunidad sa pagtatasa kung pagtugon sa pangangailangan ng mga ibat ibang paano tumutugon ang LAO sa mga LEP na mga komunidad nito sa pamamagitan ng pangangailangan ng mga mananalitang LEP. pagkilos at pakikipagugnayan ng OCEIA (Office of Civic Engagement and Immigrant Affairs - Opisina Kahitpaman ang Syudad ay umusad sa para sa Sibikong Pakikipagugnayan at mga Gawaing pagpapatupad ng LAO, napagalaman ng pagaaral Pang-imigrante) sa mga CBO at mga Departamento na ito na kailangang magpakahusay pa ang LAO ng Syudad, at ang pagpapatupad nito ng LAO. para matamang nasasagot at natutugunan ang Habang nagagawa ng San Francisco sa bawat taon mga pangangailangan sa mga serbisyong pangwika ng mga target nitong madla. 1 S.F., Cal., Admin Code §§ 91.4a. 2 Ibid, 91.17. 3 San Francisco Office of Civic Engagement and Immigrant Affairs, "2021 Language Access in San Francisco: SF Language Access Ordinance Summary Report" (Jan, 2021): 11, 2 LANGUAGE ACCESS NETWORK OF SA N F R A N C IS CO MGA SUSING NATUKLASAN Ang Ordinansa sa Pag-akses sa Wika (Language Access Ordinance - LAO) ay ginawa para subaybayan ang pagtalima ng mga Departamento sa LAO sa halip na tasahin ang kalidad ng mga serbisyong pangwika na natatanggap ng mga target na populasyon ng mga mananalitang LEP. Bilang resulta, nabigo ang LAO sa pagtitiyak na mabigyan ng kakayahang maabot, ng patas, at may kalidad na mga serbisyong pangwika ang mga mananalitang LEP dahil sa mga sumusunod: 1. Ang patakarang disenyo ay di nakalapat sa target na populasyon 4. Kakulangan sa pagpapaloob ng mga interesado at apektado - mga stakeholder 4. Kakulangan sa pagpapaloob ng mga interesado at apektado - mga stakeholder Ang LAO ay ginawa para subaybayan ang sa mga komunidad. Ang mga CBO ay nakaluklok maaaring tasahin ang kalidad ng mga serbisyong na sa mga komunidad at nagbibigay na ng mga ibinibigay o ang pagkaepektibo nito mula sa serbisyo sa mga mananalitang LEP kaugnay perspektiba ng target na populasyon; ng mga karapatan sa pag-akses sa wika. Kahit ganito na, hindi kabilang ang mga CBO sa 2. Kulang sa mga mekanismong pangsubaybay at pangebalwasyon taunang pagbabalik-tanaw sa mga plano ng mga Departamento tungkol sa pag-akses ng wika at Ang taunang mga Ulat ng Pangkabuuang sa pangkabuuan sila ay hindi nagagamit bilang Pagtalima sa LAO ay mayroong mga sariling ikatlong partidong mga konsultant; at ebalwasyon ng mga Departamento gamit ang kanikanilang pamamaraan ng pangongolekta ng mga datos. Ang pagtukoy ng pagtalima sa LAO batay sa sariling pagtatasa ng mga Departamento ay di sapat at di patas na pamamaraan para 5. Kakulangan sa pagbibigay serbisyo sa mga lenggwaheng di nakaabot sa isang takdang bilang ng residente (non-threshold) Walang probisyon ang LAO para sa mga masuri ang tagumpay at epekto ng LAO sa komunidad na LEP; pangangailangan sa akses sa wika ng mga pinaka- marginalized na mga kasapi ng komunidad sa 3. Di sapat na pagpapatupad usapin ng lenggwahe at hindi nito kinakatawan Ang LAO ay walang pondong mandato kaya ang pagkakaiba-iba ng mga wika na matatagpuan napakahirap na panagutin ang mga Departamento sa San Francisco. sa pagpapatupad nito. Ang proseso ng pagrereklamo ay walang katapatan at walang nananagot kapag ang LAO ay nilabag, at hindi nito hinaharap ang mas malaking mga isyung pangsistema sa loob ng mga Departamento kaugnay sa kakayahan nitong ipatupad ang LAO; SPEAKING FROM EXPERIENCE 3
MGA REKOMENDASYON Napagalaman sa pagaaral na ito na, para matiyak ang pagkakaroon ng maaaring maabot, pantay at mayroong kalidad na mga serbisyong pangwika, kailangan ng LAO na: Palakasin ang mga Mekanismo sa Pagpapatupad Para buong makuha at maprotektahan ang maraming pagkakaiba-iba sa lenggwahe sa San Francisco, kinakailangang amyendahan ang LAO sa pamamagitan ng: 1. Pagsasama ng mga regular at nagsasariling mga awdit Dapat isaalang-alang ng syudad ng San Francisco ang pagsasagawa ng isang nagsasariling awdit para regular na matasa ang kalidad ng mga serbisyo ng LAO na ipinapaabot ng mga departamento ng Syudad at matasa ang epektibidad ng pagbibigay nito ng mga serbisyong pang wika sa mga mananalitang LEP. 2. Pagsasagawa ng pareparehong mga pamantayang pang administratibo Dapat gamitin ang mga awdit para sa pagpapaunlad ng mga pamantayan sa pagpapatupad nito at pagtatakda ng mga badyet sa mga Departamento kaugnay ng akses sa wika. 3. Pangunahan ang repormang panglehislatiba at superbisyon Kinakailangan maiprayoritisa ang pagtalima sa LAO sa pamamagitan ng mga mekanismo at komitment sa tuloy-tuloy na pananagutan at pagpapaunlad. 4 LANGUAGE ACCESS NETWORK OF SA N F R A N C IS CO Isama ang Pamamaraang Nakasentro ang Tao na desenyo Kinakailangang kilalanin ng LAO, suportahan at tanggapin ang kinakailangang mga ideya mula sa mga interesado at apektado - stakeholder - tulad ng LANSF at iba pang mga organisasyon sa komunidad (CBO) na aktibo sa syudad at nakikipagtulungan sa mga komunidad na LEP at isinusulong ang kanilang mga pangangailang serbisyong pangwika. Sa pagsasama ng pamamaraang nakasentro sa tao na desenyo (Human-centered design - HCD), mapanghahawakan ng LAO ang mga stakeholder sa komunidad sa proseso ng pagdesenyo para matugunan ang mga pangangailangan ng komunidad na LEP. Nabibilang dito ang: 1. Pagprayoritisa at pagsasama ng mga stakeholder sa komunidad Para matugunan ang dapat mapagsilbihang LEP ng LAO, dapat na maisama ang mga stakeholder sa komunidad sa taunang pagbalik-aral sa mga plano ng mga Departamento para maisama ang kanilang mga feedback sa pagpapaunlad ng mas angkop na desenyong nakasentro sa tao. Sa pagpapatupad ng ganitong pamamaraan matitiyak na ang gubyerno ay mas mainam na naaarmasan para tumugon sa mga pangangailangan ng mga mamamayan na nais makakuha ng kanilang mga serbisyo. Sa pagsasaalamg- alang at pagtugon sa mga ideya at sinasabi ng mga stakeholder sa komunidad at sa tuloy-tuloy na pagpipino ng karanasan ng mga kustomer at ng mga gumagamit nito, ang pamamaraang HCD ay maaaring maiugnay ang mga departamento ng syudad sa kanilang mga kliyenteng LEP at matiyak na ang mga impormasyon tungkol sa kanilang mga serbisyo ay mas madaling naaabot, mas nagagamit, at mas kapakipakinabang; at 2. Isama ang mga probisyon sa mga lenggwaheng di pa nakaabot sa threshold Sa paggamit sa potensyal ng mga CBO, maaaring makatulong ang HCD na pamamaraan para maharap ang ibat ibang mga pangangailangang pangwika sa saklaw ng mga distrito ng mga superbisor para matiyak ang patas na pag-akses sa mga serbisyong pampubliko anuman ang wika o lenggwaheng gamit. Kailangang sumentro ang LAO sa umuunlad na mga pangangailangan ng mga mananalitang LEP. Sa pagbabago ng desenyo ng LAO na isinasama ang pamamaraang nakasentro sa tao na desenyo at sa pagpapatupad ng mas malakas na pagsusubaybay at mga hakbanging pangebalwasyon, ang sukatan ng pagtalima ay uunlad sa pagiging mas sumasalamin sa pangangailangan ng komunidad na maakses ang mga serbisyong pangwika na dapat maipaabot. 4 Nick Sinai, David Leftwich, Ben McGuire, "Human-Centered Policymaking: What Government Policymaking Can Learn from Human-centered Design and Agile Software Development," Belfer Center Paper, (Apr, 2020): 14, SPEAKING FROM EXPERIENCE 5
Pagpapahayag Mula sa Karanasan ©2021 Language Access Network of San Francisco 6 LANGUAGE ACCESS NETWORK OF SA N F R A N C IS CO