1f1Il{jllflga~ o Senin 2 17 18 19 3 OJan ePeb Kamis 0 Jumat o Sabtu 0 Minggu o Se/asa 0 Rabu 6 4 7 5 14 15 11 12 13 27 OJu/ 0 Ags OSep 8' 9 ~ 21 22 23 24 25 26 28 Cio" ONov 29 30 31 20 o Mar OApr OJun OMei ODes Napakuran SYA1RKEUR SYI~R Gending jeung GaJindeng Panghudang Eling Ku HD Bastaman sejenna mah les bae, iwal sora tere- bang genjring kadengena teh "ping- ping cakcak, pingping cakcak, prak purak, prak purak" cenah.Taun 70-an katambahan ku Tagoni kasenian urang pasantren teh, nu ngarawihria istri maridang pageulis- santri-santri geulis, waditrana terebang leutik, aya nu dikirincingan, -aya nu polos. Lagu- laguna lolobana wanda timur-tengah, syair-syaima basa arab, malah mun rump aka basa kabeneran make sunda ngucapkeunanaoge sok aara- ban. Sering diondang ka mana-mana grup tagoni pasantren nu geus boga ngaran mah.Ti dinya mah jlug-jleg dipirig musik nu grup kasidahan nyoraanana lain urang pasantren tapivokalis, artis jeung aktor deui, busana mus- profesionalngaranggo lim. Fungsinage robah tina seni pang- rojongagama jadi pintonan seni nu dipulas agama, dina harti tarnpilan, rumpaka, gending jeung wanda lagu teu mengpar ti koridor agama. Diurang mah, pangpangna di . lingkungan pasantren, kase- dalit nian geus ti baheula jeung kagiatan agarna.Pupujianjeung terebang genjring diantarana kasen- ian khasurang pasantren teh. Komo nyaeta ngaos Al- mujawwadmah, Qur'an digalindengkeun make rupa- Bayyati, rupa Nahawand, Shaba, Hijaz, Jillakah jeung Sika, geus jadi budaya agarna turgeus rutin dipasanggirike- un. Baheula jenatna pun bapa waktos lagam saperti Rost, jeneng halipah di Padaherang kagu- ngan grup terebang genjring, lati- tatangga hanana di emper masjid, sabudeur masjid ngarogrog luareun emper. Kuring mah harita ku sabab halipah" meunang "putra juragan di 'jero. Rumpaka milu mendeko haleuang terebanggenjring kabehoge eusina pupujian jeung pepeling.Nu napel keneh tepi ka ayeuna sisindiran "Nya hurang disantok kuya, dibawa ka jero sumur, nya urang di alarn umur". Nu dunya, moal sabaraha taun ieu kaluar cd anyar judulna "Syair keur Syiar", produksi jeung Unit Unpad Dasentra. Eusina 10 sajak karya Ganjar Kurnia, 9 dilaguan ku Ubun Kubarsah, hiji deui "Tobat" dilaguan ku Ganjar ku anjeun. "Syair keur Syiar" diropea Gun Gunawi, kompos- er kondang urang Bandung dirojong kupara parnirig nyongcolang jeung 8 panembang PTSC Da- juara-juara mas. Kungsi dipentaskeun tanggal 23 Januari nu kaliwat di Bale Rumawat Padjadjaran UNPAD kalawan meu- inohong nang perhatian agama, seni- budaya, pamarentahan, man jeung masyarakat umum. Awal Kesenian ti para judulna dina ieu pidangan moal manggihan- lagu-lagu aced ngajak emprak atawa dulipak kendang ngajurung ngeng- klak ngarengkenek. Nu dipidangkeun Luyu jeungtema katut Mangle No. 2309 IUlplDg Humaa Onpad 2011 11
pmgan teh nu ngajak ayem sarta diri bari nalek sorangan napakuran ayeuna geus nepi ka mana agama ngalaksanakeun jeung amal soleh dina hirup sapopoe. taya lian lain nalar ku rupa-rupa tur nor- rasa sarana seni. Bejana para awal-awal islamiah jeung ajen-inajen hirup ngagunakeun media rupa-rupa lagu jeung rumpakana urang tungtunan Ku kituna ieu pidangan mah, da'wah tujuanna da'wah maraban pituduh matif, ngaliwatan wali dina nepikeun tungtunan seni nu dipikaresep masyarakat. ngan nu sarwa rasional tapi da'wah maraban syi'ar agama Da'wah make media seni nu luhur ku (ukur) ajenna ku rasa, dina rasio, hal estetika. Demi rasa endah taya lian mangrupa salah sahiji nugraha Gusti Nu Maha Suci khusus pikeun manusa. Ku kitu- na udagan da'wah seni mah utamana ngalemesan rasa sangkan deuheus ka Nu Maha Lemes (Al Latiif), nyaah ka nanjeurkeun sasama, akhlak salawasna misukur kana asihNa. Dina konteks ieu pidangan da'wah syi'ar nawaetu- kudu disawangna, na. katampana lain leuwihloba ieu rasa endah atanapi tapi silih hargaan, jeung pinuji jeung hususon Nitenan eusi sajak-sajakna, "Syair tilu tema jeung eksis- keur Syiar" ngebrehkeun Alam, nyaeta Manusati tensina.Tema kahiji mimiti diciptana alam buana ku Gusti ("Kun Fayakun") Nu Maha Kawasa ("Qiya- jeung kU mah"), Tema kadua saw dibabarkeunana dijorag diselapankajadianKa'bah dugi ka Abrahah wapat mantenna napas pamungkas "umrnati, asih jeung umatna sahiji misi mantenna nyaetanampi panyaur parentah shalat diebrehkeun ti Sidratul Muntaha". "Warta dina Tema katilu nyaeta eksistensi manusa .ti mimiti dipapag ("Adzap Munggaran") kalimah suci ("Sakaj:atul nepi ka dipungkas .Maot'T'Sein zum Tode" ceuk pilosop Martin Heidegger mah nu ngagam- Rasulullah awal nepi ka ahir ngebrehkeun dilebur-sirnakeunana dimimitian Rasulullah ("Rasul Pinilih") dina ngaharewos nu halon ummati" ummati, tawis kamelang ngantunkeun salah ("Titis Tulis"), Atuh brol dilahirkeun pati I I 12 ~ barkeun yen eksistensi manusa mah ka maot, ukur ari nepi ti sabada maot mah samemeh gelar di alam duka teh teuing.Salila rupa- manusa lahir rupakasadarandiantarana napakuran lampah boh hade boh n~ goreng,inget kungsi tisoledat nyorang ma'siat mah ari kahayang hirup luyu jeung tungtu- salawasna nan ilahi ("Kalindih-Ilang"). Ngageu- rina ge dina "Tanceb Kayon" pajah "sanaos diri hayang laju di suku teh teu weleh beurat, benerna, bari nincak ge do'a Nabi sumegruk sumujud Adam nalika mantenna kabeh neda mangrupa batinkhas pangalaman insani, mahluk sejen mah pamohalan kitu." Existential bisa dikersakeun legegna mah. istilah experience" Kumaha gending jeung galindengna? nu dipidan- "Kun lahir jeung ngalaman sorangan najan rumaos, nyoledat" sering ngarapalkeun pertobat ("Tobat).Eta Tilu lagu munggaran gkeunnungturut Fayakun", jeung" Rosul dina "Kun Fayakun" wanda Bandungan. salaku firman Gusti Nu Maha Asih nu ngajengglengkeun buana saeusina luyu dipake lagu munggaran minangka Andrianti hade pisan ngagalindengkeunana sangkan ngelingan "jumawa" Kawasa. Atuh Elis Rosliani "Adzan Munggaran" dongkari, rupa-rupa heuak, heas, eur-eur estu lancar kitu, jeung dina dongkari kumaha riset petit maherna Elis ngahaleuangkeun dina kecap "irnam muttaqin" kahon- tal tur mulus pisan. Kitu deui waktu "khalifah fil ardh" ngagalindengkeun nu dimamanis jeung fitrah" "dina senggol mujawwad nyari pisan. Elis Rosliani nu mibanda war- .na sora deudeuh nuansa kelar kana lagu "Adzan Munggaran", mirip kelar jeung ngangresna sabada urang ngadangu adzan subuh. nyaeta "Adzan Munggaran" Pinilih"kabeh alam bubuka jeung Ujang pagelaran. Dini Supriatna lir tong wani-wani Nu Maha dina nu reunceum ku dang- saperti jeung tengkep, teu Piraku ngulik payuneun ngaguluyur. apan Elis teh kungsi tanda-tanda manggihkeun tembang cianjuran sarjanana. Katitenan saulas, nambahan Gelarna Abdullah Muhammad pigadangeun Rasul bin nu ' ngagem pancen rahmatan dipapag mahluk Allah swt, kaomna. Suasana lagu wanda Bandungan dimamanis Aksmiranti sapara kanca. Iman & Rosyanti sarimbit Mustika juara PTSC Damas 201O.Lagu "Rosul kagum- Pinilih" nu ngagambarkeun halimpu biraan ku sareng Mustika Rosyanti patembalan (man- Iman nu mibanda nelijk) ngawujudkeun nuansa gumbi- ra nu disengker ku sikep ayem, kebek ku rasa sukur. Lain guligah motah lir kuda leupas tigedogan! lil 'alamiin ku sakumna iwal ti iblis miwah atra dina gumbira intro bari Novi Sudiarto nyoraanana kagumbiraan "Rosul Pinilih" dipirig nu harmonis rampak sareng hegar Tedi Nu digalindengan sora lalaki PTSC nu marengan Dini dina lagu 2003, dina jeung Fayakun" Elis "Kun mibada sora "Adzan Munggaran" gentem, halimpu, tur ....macho, estu matak kataji. Dina lagu-lagueta breh Ujang "ulin sora" jeung Geura engke tembong Ujang Supriatna duet Dinar, duana estu sawaja, sora, kamaheran dina kualitas tembang jeung ngajiwaanana. Neneng Dinardibarengan Ujang Supriatna, juara kuat katembong maherna ngajiwaanana. deui waktu jeung Neneng satanding tehnik Ujang , Supriatna waktu ngagalindengkeun nu lagu- 'Warta guru- na ayem tur syahdu mangrupa diva bukti yen jinisna bener-bener tembang nu maher. Kitu deui dina "Kalindih - Ilang" nu dinamis ku sora sorana harus jeung halon ngadalian mibanda taliti pisan. anggang-oktaf nu lega dina nada-nada titenan (Kalindih) purwadaksi" nohonan tulis Izrofil Tulis) tetep lebah "mun hate pareng keur nyaring, nyaliksik (Tanceb Kayon) jeung "tihang-tihang Ka'bah, (Titis jeung jurang Madinah" bukit teu nada-nada Tulis) dina matak sora . Salah nyaeta lagu-lagu Contona bae "Tanceb Kayon" lagu nu rus-ras temana ti Sidratul Muntaha" Neneng (range) luhur jeung handap.Geura dina kalimah "lat poho ka "titis (Titis jeung jangji" beuneur.Atuh petitna awaking" diri handap haroshos leungiteun kaistimewaan sahiji Neneng kana jerona penghayatan nu digalindengkeunana. napakuran diri bari Mangle No. 2309
kana laku lampah kurang merenah, dipirig sora kacapi ngageuri, suling semu ngagukguk, atuh urangna oge kebek ku rasa rumasa basa Neneng ngahaleuangkeun "apal kana eusi ayat, hate mah sok sering ebat", malah rnilu nalangsa lebah "sajadah banjir cimata" mah. Atuh dina lagu "Sakaratul Maot" ngadadak keueung, muringkak jeung .... kukurayeun! Malah dina pagelaran ping 23 mah Neneng Dinar kawas nu kasedot emosi, ngadadak dumareuda basa eta lagu. Lain ngagalindengkeun "dareuda-seni" tapi dareuda enyaan nu satekah polah dikadalian. Naha ku pangalaman jinisna tragis, wallahu'alam. Lagu "Titis Tulis" nu nyarioskeun Kangjeng Rosul mulih ka rahmatullah disoraan Neneng Dinar salaku solist mangrupa puncakna tina untayan lagu-lagu nu digalindengkeunana dina ieu pidan- iwal gan. Teu wasa ngomentaran, nyaritakeun panon beueus bada nga- bandungan sim kuring mah mustahil hiji panembang bisa nepakeun rasa ka nu ngadara- ngukeun upama jinisna teu ngahaja kalawan sadar ngahirupkeun heula eta rasa dina dirina atawa teu kahaja kagugah rasa ku pangalaman husus. qiyamah, ''lebur kiamah" sundana mah, man- grupi kajadian ancur-leburna sahari- ta jagat saeusina.Kacida matak seber- na tur nimbulkeun panik luar biasa, jalma-jalma teu puguh paburisat rinyuh didungkar jugjugeun ibarat hunyuma, . gunung gunung tingbe- lewer mancawura kawas dibalang- balangkeun, malah bakating panik istri-istri nu nuju barobot ngadadak kaluron. Situasi nu matak rentag tur seber eces kagam- barkeun dina rumpaka, diantarana laut bedah, gunung- ''langit runtuh, gunung bentang-bentang bitu, murag" tapi laguna rarasaan .....ngala- gena teuing lir ngagambarkeun nu jauh ngagero sasambat kaduhung kajurung mangprung, rumasa moho ngigelan pangajak nu taya seubeuhna. Pikahariwangeun nu pohara mah asana teu pati kagam- barkeun. Malah lagu "Qiyarnah" digalindengkeun ku Elis Rosliani nu mibanda wama sora deudeuh mawa kagugah galindengna.Ceuk Dina Islam, agama pikasieuneun bari Mangle No. 2309 jauh panineungan, lebur kiamah teh asajauhtina pikasebereun, najan dina poe sajakna ngempur na embun-embunan, nara- ka jahim panas ngagolak". Ban tetep hormat ka nu nyipta lagu, asa moal pati susah upama "Qiyamah" ditam- ku , jalan bihan introna kaasup leuwih gumuruh pungkasanana leuwih ngaguruh ti nu ayeuna, beuki lami beuki tarik ngagu- jep jempling ruhna, stop ngadadak, total Maksudna mah sangkan aya efek reuwas jeung .....keueung. disebatkeun "panon efek dramatisna nu digalindengkeun rampak dina page- laran disoraan Novi Aksmiranti, pinunjul ka tilu Sekar Anyar dina PTSC 2010, khas sora "Gen V', Young Generation, seger, ngepop jeung rada ...ogo. Untung aya melankholikna jeung aya sari cianju- ran nu linduk, ku kituna "Tobat" teu leungiteun syahduna. Malah lamun Novi daek ningkatkeun "power"na jeung "dileueuran" ..... hatam alusna! Nitenan tingsarelapna reureueus jeung dongkari nu khas, kawasna Novi kungsi nampa atikan mamaos cianjuran nu intensif. Lagu pamungkas "Tobat" di Unpad dinamika Atuh do'a nu aya dina QS Al- A'raaf/T 23 dina bait 3 jeung QS Ali 4 nu 'Imran/g: dihaleuangkeun rampak dina wanda pupujian dipirig suling, gitar akustik jeung perkusi dina gaya musik tarling -raehan Gun Gunawi nu bisa ngajak teu matak ngu- rangan syahdu ieu lagu. Malah asa katambahan ku wama kagumbiraan, optimisme jeung harepan kanaun- tayan lagu-lagu "Syair keur Syiar" nu umumna melankholik. Apan Cahaya Harepan mah salamina aya najan kahirupan sakumaha mongklengna oge, sanes? 8-9 dina bait .• emprak, samasakali Dina cd-na mah Dini nu ngagalin- lain Novi. dengkeun "Tobat" teh, Paralun lain rek ngabanding-ban- ding, da unggal panembang mah mibanda karakter pribadi, wama sora jeung kaistimewaan sewang-sewan- gan. Geura urang sawang saliwat ngagalin- kumaha Dini Andrianti dengkeunana. Dini dina lagu mung- garan "Kun Fayakun" teu kaasup istimewa sanajan hade. Cobi bandu- teh ngan galindeng Dini, sorana luwes, bisa handap bisa luhur, bisa tur tarik; bisa oge halon nga- kuat sora harewos. Malah dina wama jeung sakolebat "aya neneng-dinaran", sanajan can lemes jeung leueur dina ulin sora sapertos senioma. Tapi dina lagu pamungkas "Tobat" nu diselang rampak hegar Novi jeung Tedi dipirig musik tarling nu unik, Dini katitenan mekar luar biasa lir nimu gaya pribadi nu khas tur pas. "Dini banget" ceuk urang Batawi mah. Sora Dini, sora seger Gen Y,-Young Generation nu nganti- nganti pangropea ti para ahli! Waktu "Tobat" dina cd ngagalindengkeun Dini hasil nembongkeun kualitas sora prima, ekspresif, maher dina tehnik haleuang, leubeut ku variasi:Variasi nu merenah kornbinasi sora handap jentre jeung harewos. jeung luhur, ku Lagu "Tobat" digalindengkeun Dini dina penghayatan nu jero, ekspresina diantarana mangrupa ing- hak saulas.Efekna ngangres tur kon- templatif, ngajak urang napakuran diri. dinamisna Rada ngarenjag waktu ngaban- dungan Dini dina cd ngahaleuang- keun "Tobat" teh.Ku bungah-bun- gahna langsung maca hamdallah. Naon sababna? Lantaran manggih potensial nu rarasaan panembang mah Insya Allah ka hareup bakal jadi andelan dunya seni galindeng Sunda. Malah teu mustahil bakal nyekel ban- dera Tembang Sunda: DINI ANDRI- ANTI! Abong jalma mah gudang kalulu- putan kalelepatan, dina pidangan nu sakitu "sampuluma" aya bae aya bae kakaliruanana. Nu ngadamel syair . "Tobat" lebah nyutat do'a Nabi Adam (QS Al-A'raaf/s: 23) lepat nyerat "fa illam faghfirlana" nu kedahna "wa illam taghfirlanaa" jeung lali nyelap- keun kalimah "watarhamnaa" dian- tara "zhalamnaa jeung "lanakuunanaa minal khaasiriin". Keun ari salah nulis "fa illam faghfir lana" mah daharita ge bisa dikoreksi, tapi ari "watarhamnaa" rnah apan kudu dilaguan heula. Tapi ku kitu ku kieu urang tempuhkeun bae ka Ubun Kubarsah sina huleng jentul nyanggi laguna. anfusanaa" Ciputat, 24 Januari 2011 1 13