BAB I BUBUKA 1.1. Kasang Tukang Masalab Manusa henteu bisa leupas tina basa pikeun nepikeun pesen atawa gagasan. Ku kituna, basa t6h mangrupa ciri tina paripolah manusa sarta anu ngabedakeun manusa jeung mahluk sejenna, Chaer jeung Leonie (2004; 14) nyebutkeun y6n basa teh minangka alat pikeun ngayakeun interaksi atawa alat pikeun ngayakeun komunikasi, dina hartian alat pikeun nepikeun pikiran, gagasan, konsep, atawa oge perasaan. Nya kitu deui pamadegan ahli sejen, nya 6ta Michel (Chaer jeung Leonie, 2004; 15) ngajentr&ceun yen basa teh miboga fungsi minangka alat komunikasi manusa. Sakabeh gagasan, konsep sarta pikiran manusa teh ngan bisa ditepikeun ka jalma ngahwatan basa, boh dina ragam Usan boh ragam tinulis. Dina basa ragam Usan, nepikeun gagasan atawa konsep t6h langsung ditepikeun ngahwatan omongan jeung lawan panyaturna. Sedengkeun dina ragam tinulis, anu narima gagasan t<$h henteu langsung paadu hareup jeung panyaturna tapi ngayakeun hubungan komunikasi teh ngahwatan deskripsi wacana atawa bacaan (Pateda, 1987; 63). Sakola minangka hiji lambaga ngabogaan peran anu kawilang penting pikeun ngamekarkeun basa Sunda. Sakola teh mangrupa salah sahiji tempat lumangsungna proses diajar ngajar. Ku kituna, sakola boga kawajiban pikeun ngamekarkeun potensi anu nyampak dina diri murid-muridna. Guru salaku anu
ngajar kalibet langsung dina ngamekarkeun basa Sunda hususna, umumna sakab6h materi pembelajaran anu aya dina kurikulum. Murid tingkat SMP geus bisa narima stimulus anu dibikeun ku guru kalayan bener, geus bisa ngalakukeun komunikasi sarta geus bisa ngalaksanakeun tugas-tugas diajama. Murid dina ngalaksanakeun komunikasi teh ngabutuhkeun kaparigelan ngagunakeun basa atawa kamampuhan verbal. Dina umuran murid SMP, budak geus resep maca, ngaregepkeun, nulis, sarta nyarita jeung jalma sejen, ku kituna geus mampuh ngagunakeun basa minangka alat kalayan bener- bener penting pikeun nepikeun gagasan, pamikiran, jeung perasaan ka lawan panyaturna. Murid-murid SMP teh aya di tengah-tengah masarakat anu Iteterogen. Kaheterogenan 6ta teh ngawarnaan karagaman basa anu dicangking ku murid, nepi ka ngawarnaan basa anu digunakeun minangka basa panganteur di sakola. Ragam basa anu digunakeun ku guru jeung murid teh bisa dipaluruh ngahwatan proses interaksi anu lumangsung dina proses diajar ngajar basa Sunda. Ngahwatan ucapan Usan atawa dbrehan gagasan anu ditepikeun guru jeung murid sacara langsung bisa dipikanyaho sarta sakaligus bisa ngagambarkeun kamampuh basana. Basa ragam Usan teh bisa nangtukeun eusi pesen anu ditepikeun kalawan panyaturna, sarta bisa dipaluruh sacara langsung ngeunaan interferensi, campur kode, sarta alih kode anu dilakukeun ku guru jeung murid dina proses diajar ngajar basaSunda di SMP Negeri 52 Bandung.
Interferensi, campur kode, jeung alih kode anu dilakukeun ku guru jeung murid dina proses diajar ngajar eta nya eta ayana kasalahan ngagunakeun basa Sundabalukartina pangaruh basa Indonesia. Konteks komunikasi dina panalungtikan ieu teh ditekenkeun kana kagiatan dina ngagunakeun basa sacara terus-terusan, nya eta dina waktu guru jeung murid ngalakukeun proses diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung. Dumasar kana katerangan diluhur, panulis ngarasa perlu pikeun nalungtik basa anu digunakeun ku guru jeung murid SMP Negeri 52 Bandung dina waktu lumangsungna proses diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung. 1.2. Watesan jeung Rumusan Masalah 1.2.1. Watesan Masalah Ragam basa dina ieu panalungtikan diwatesan dina situasi formal, nya eta dina waktu lumangsungna interaksi antara guru jeung murid dina proses diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung di SMP Negeri 52 Bandung. Sedengkeun masalah anu baris ditalungtik dina ieu panalungtikan nya 6ta interferensi, alih kode, jeung campur kode kana basa anu muncul salila lumangsungna proses diajar ngajar. 1.2.2. Rumusan Masalah Dumasar kana watesan masalah di luhur, aya sababaraha masalah anu perlu dirumuskeun. Ku kituna, masalah dina ieu panalungtikan teh baris dirumuskeun dina wangun kalimah pananya, nya eta:
1) interferensi naon bae anu muncul dina waktu guru jeung murid SMP Negeri 52 Bandung ngalaksanakeun proses diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung?; 2) alih kode naon ba6 anu muncul dina waktu guru jeung murid SMP Negeri 52 Bandung ngalaksanakeun proses diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung?; jeung 3) campur kode naon bae anu muncul dina waktu guru jeung murid SMP Negeri 52 Bandung ngalaksanakeun peros^s diajar ngajar basa Sunda?. 1.3. Tujuan Panalungtikan Tujuan dina ieu panalungtikan nya eta pikeun ngadeskripsikeun: 1) interferensi anu muncul dina waktu guru jeung murid SMP Negeri 52 Bandung ngalaksanakeun prosed diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung; 2) campur kode anu muncul dina waktu gum jeung murid SMP Negeri 52 Bandung ngalaksanakeun prosds diajar ngajar basa Stmda di SMP Negeri 52 Bandung; jeung 3) alih kode anu muncul dina waktu guru jeung murid SMP Negeri 52 Bandung ngalaksanakeun proses diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung. 1.4. Mangpaat Panalungtikan Mangpaat anu dipiharep tina ieu panalungtikan nya eta sakumaha anu ditulis di handap ieu.
1) Mangpaat tioritis tina ieu panalungtikan teh nya eta pikeun ngajembaran pangaweruh ngeunaan ragam basa Sunda anu patali jeung gejala interferensi, campur kode, jeung alih kode kana basa anu digunakeun ku guru SMP Negeri 52 Bandung dina proses diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung. 2) Mangpaat praktis a) Informasi pikeun guru sangkan bisa nga6valuasi dina ngagunakeun basa dina proses diajar ngajar pikeun nangtukeun kawijakan dina ngagunakeun basa panganteurdi kelas. b) Informasi pikeun masarakat umum ngeunaan ragam basa Sunda digunakeun dina proses diajar ngajar di SMP Negeri 52 Bandung. 1.5. Anggapan Dasar jeung Raraga Tiori 1.5.1. Anggapan Dasar Anu jadi anggapan dasar dina ieu panalungtikan teh nya eta anu sakumaha anu ditulis di handap ieu. 1) Basa Sunda mangrupa basa indung di Provinsi Jawa Barat jeung Provinsi Banten. 2) Basa Sunda mangrupa basa panganteur dina nepikeun pangajaran basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung. 3) Basa Sunda mibanda basa standar anu disebut basa lulugu, nya 6ta basa Sunda wewengkon Priangan (utamana Bandung). Jeung 4) Basa Sunda mibanda rupaning wujud makena basa dma kahirupan panyaturna anu disebut ragam basa. anu
1.5.2. Raraga Tiori Sumber pabukon anu digunakeun mangrupa dadasar tiori dina ieu panalungtikan nya eta buku Kedwibahasaan dan Pendidikan Dwibahasa (Kamaruddin, 1989), Sosiolinguistik Teori dan Probtema (Suwito, 1983), Sosiolinguistik Perkenalan Awal (Chaer jeung Leonie, 2004), Sosiolinguistik (Pateda, 1987), Sosiolinguistik (Sumarsono jeung Paina Partana, 2004), sarta Sosiolinguistik (R. Hudson, 1998). 1.6. Wangenan Operasional Wangenan operasional teh dimaksudkeun pikeun ngajelaskeun hal-hal penting anu mangrupa kecap poko dina ieu panalungtikan. Patali jeung eta hal, istilah husus anu sacara operasional digunakeun dina ieu panalungtikan teh nya 6ta: 1) ragam basa, anu dimaksud dina ieu panalungtikan nya eta variasi basa dina ngagunakeun basa Sunda anu ngawengku interferensi, alih kode, jeung campur kode; 2) interferensi, anudimaksud dina ieu panalungtikan nya eta robahna sistem basa Sunda patali jeung ayana pangaruh unsur-unsur basa sejen anu dilakukeun ku panyarur bilingual; 3) alih kode, anu dimaksud dina ieu panalungtikan nya eta bagantina unsur basa anu digunakeun; jeung 4) campur kode, anu dimaksud dina ieu panalungtikan nya eta digunakeunana paling saeutik hijiklausa tinabasasejen dina hiji omongan.
Jadi anu dimaksud "Ragam basa anu digunakeun dina proses diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung" teh nya eta hiji panalungtikan ka guru jeung siswa SMP Negeri 52 Bandung ngeunaan gambaran ragam basa anu muncul dina basa panganteur salila lumangsungna proses diajar ngajar basa Sunda di SMP Negeri 52 Bandung. 1.7. Sistematika Nyusun Panalungtikan Tahap nyusun panalungtikan, disusun dumasar kana aturan-aturan ilmiah dina wangun skripsi. Ti mimiti bab I nepi ka bab V. Mimiti bab I, nya eta bubuka anu ngawengku kasang tukang, watesan jeung rumusan masalah, tujuan jeung mangpaat panalungtikan, anggapan dasar, raraga tiori, sarta metode jeung t^hnik panalungtikan. Bab II ngeunaan tatapakan tiori, sakabeh tiori anu aya patalina jeung kagiatan panalungtikan. Bab III ngeunaan metode ami digunakeun dina panalungtikan. Bab IV nya eta deskripsi jeung analisis data. Bab V mangrupa kacindekan jeung saran.