BAB III MÉTODE PANALUNGTIKAN 3.1 Métode Panalungtikan Métode panalungtikan mangrupa hiji métode atawa alat pikeun mesék hiji panalungtikan ilmiah. Nurutkeun Sugiyono (2016, kc. 2) métode panalungtikan mangrupa cara ilmiah pikeun ngahasilkeun data kalawan tujuan jeung mangpaat nu tangtu. Dina ieu panalungtikan, métode nu digunakeun ku panalungtik nyaéta métode déskriptif analitis kalawan pamarekan kualitatif étnografi. Dina ieu métode dipedar ngeunaan pasualan-pasualan nu ditalungtik sacara jéntré, ku cara ngumpulkeun data jeung nganalisis sacara kritis kana data-data nu ditalungik, saluyu jeung fakta-fakta nu kacangking nalika panalungtikan. Métode déskriptif analisis étnografi dipilih pikeun nganalisis kelompok kasenian. Prosés panalungtikan nu ngagunakeun stratégi étnografi téh sifatna fleksibel, saluyu jeung kondisi panalungtikan dina ngaréspon kajadian-kajadian nalika lumangsungna panalungtikan di lapangan. Ku kituna dipiharep bisa méré gambaran anu lengkep tur teleb, ku cara ngumpulkeun data, nyusun klasifikasi data, sarta nganalisis data pikeun nyangking jawaban jeung kacindekan. Ieu métode dipaké pikeun ngagambarkeun data-data anu patali jeung inovasi, kréativitas, peran jeung fungsi, sarta sémiotik, dina Kacapi Harmonian Karya Ubun Kubarsah. 3.2 Désain Panalungtikan Désain panalungtikan ngagambarkeun sakabéh prosés nu diperlukan dina rarancang panalungtikan jeung pelaksanaan panalungtikan. Nurutkeun Fadli (2021, kc. 37) pamarekan kualititaf béda jeung pamarekan kuantitatif, sabab pamarekan kualitatif teu ngagunakeun statistik, tapi ngagunakeun data analisis, tuluy didéskripsikeun. Sedengkeun métode déskriptif nyaéta métode pikeun ngolah data ku cara nganalisis faktor-faktor nu aya patalina jeung data tina objék nu ditalungtik. Dina ieu panalungtikan ngagunakeun pamarekan kualitatif kalawan metode déskriptif, sabab hasil panalungtikan diguar dina wangun déskriptif. Dina ieu Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
panalungtikan aya sababara léngkah panalungtikan, nyaéta (1) maluruh data Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
ngeunaan Kacapi Harmonian karya Ubun Kubarsah, (2) nganalisis unsur kréativitas waditra kaacapi harmonian Ubun Kubarsah, (3) nganalisis unsur peran jeung fungsi waditra kacapi harmonian karya Ubun Kubarsah, (4) nganalisis sémiotik waditra Kacapi Harmonian karya Ubun kubarsah, (5) nganalisis larapna peran jeung fungsi waditra kacapi harmonian karya Ubun Kubarsah di masarakat, (6) Kacindekan. MASALAH a. Kréativitas naon baé anu dina kawih kacapi harmonian? b. Peran jeung fungsi naon baé dina waditra kacapi harmonian? c. Peran jeung naon baé larapna kacapi harmonian di masarakat? TEKNIK NGUMPULKEUN DATA INSTRUMÉN PANALUNGTIKAN SUMBER DATA Studi Pustaka Kartu Data a. Kacapi harmonia karya Ubun Kubarsah TÉKNIK NGOLAH DATA Kartu Data DESKRIPSI DATA a. Kréativitas nu aya dina kawih kacapi harmonian; b. Peran jeung fungsi dina waditra kacapi harmonian; c. Semiotik dina kacapi harmonian; d. Peran jeung fungsi kacapi harmonian di masarakat. Bagan 3. 1 Desain Panalungtikan Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
3.3 Sumber Data Panalungtikan Sumber data panalungtikan mangrupa hiji hal anu penting dina prosés ngumpulkeun atawa nyangking data anu ditalungtik. Dina ieu panalungtikan, nu dijadikeun sumber data téh nyaéta buku jeung narasumber. Buku mangrupa sumber nalika nyaluyukeun hasil panalungtikan jeung data anu kapaluruh di lapangan, salian ti éta nyaluyukeun ogé jeung tiori-tiori inohong nu saluyu jeung bidang garapanna. Salian ti buku aya ogé data anu kapaluruh di lapangan, ieu data mangrupa hasil tina wawancara jeung sababaraha narasumber. Ieu data mangrupa data anu asli, sabab nalika proses meunangkeun data téh langsung ti narasumberna di lapangan. Narasumber anu mindeng diwawancara nyaéta Ubun Kubarsah salaku nu miboga gagasan jeung Yadi Piteuk. Nurutkeun (Arikunto, 2010 kc. 172) nétélakeun yén anu dimaksud sumber data dina panalungtikan nya éta subjek timana asalna meunangkeun data. Anu jadi sumber dina ieu panalungtikan nyaéta hasil wawancara Ubun Kubarsah jeung tina buku. 1) Data Data mangrupa hal poko nu rék di talungtik. Dina ieu panalungtikan, data nu baris ditalungtik nyaéta istilah-istilah kréativitas waditra kacapi harmonian karya Ubun Kubarsah. Data nu dipaké dina ieu panalungtikan nyaéta waditra kacapi harmonian karya Ubun Kubarsah nu ayeuna geus sumebar di masarakat urang Sunda. 2) Sumber Dina néangan data panalungtik ngalakukeun wawancara ka réspondén, nyaéta jalma-jalma anu leuwih nyaho kana widang élmu kawih jeung waditra kacapi, tuluy diwewegan ku referensi buku nu saluyu jeung objék panalungtikan nyaéta waditra kacapi kawih harmonian. Sumber data tina ieu panalungtikan, buku nu relevan jeung hasil wawancara ti réspondén. Buku nu dipaké sumber nyaéta buku Serat Keur Emay, jeung Waditra Alat Kasenian Jawa Barat. Hasil wawancara ti réspondén nyaéta ti Ubun Kubarsah, salaku nu nyieun karya, tuluy Dian Hendrayana, jeung Yadi Piteuk nu ilubiung dina nyieun karya kacapi harmonian. Éta hal saluyu jeung nu ditétélakeun ku Arikunto (2013, kc.172) sumber data dina panalungtikan nyaéta subjék timana asalna data. Dina ieu panalungtikan ngagunakeun téknik wawancara, dokuméntasi, jeung studi pustaka. Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
3.4 Téknik Ngumpulkeun Data Téknik ngumpulkeun data nu digunakeun dina ieu panalungtikan nyaéta Téknik dokuméntasi. Dokumén mangrupa catetan peristiwa nu geus kaliwat. Dokumén bisa dina wangun tulisan, gambar, atawa karya-karya monuméntal hiji jalma. Nurutkeun Sugiyono (2016, kc. 224) Téknik ngumpulkeun data mangrupa léngkah nu pangstratégisna dina panalungtikan, sabab udagan utama dina panalungtikan nyaéta pikeun ngahasilkeun data. Dina ngumpulkeun data digunakeun sababaraha Téknik, di antarana Téknik talaah pustaka, observasi partispatif, wawancara, jeung dokuméntasi. a. Téknik Observasi Partisipatif Téknik observasi partisipatif digunakeun pikeun ngumpulkeun data ngeunaan kumaha sajarah, kamekaran, fungsi, sarta prak-prakanana Kawih Kacapi Harmonian téh. Nurutkeun Sugiyono (2016 kc. 64), observasi partisipatif ngalibetkeun panalungtik kana kagiatan sapopoé sumber data panalungtikan. Bari ngalaksanakeun panalungtikan, panalungtik ilubiung jeung anu dilaksanakeun ku sumber data dina ieu panalungtikan. Sumber data tina ieu panalungtikan nyaéta waditra kacapi harmonian. b. Téknik Wawancara Téknik wawancara dimaksudkeun pikeun nyangking data langsung ti narasumber nu maham kana kawih, sangkan data-data nu kacangking bener-bener akurat. Ieu Téknik téh salah sahiji bagéan anu penting dina unggal panalungtikan. Wawancara mangrupa dialog anu dilakukeun ku panalungtik jeung narasumber pikeun ngahasilkeun informasi. Wawancara digunakeun pikeun néangan data ngeunaan objék anu ditalungtik. Luyu jeung éta hal, Esterberg (dina Sugiyono, 2016, kc. 231) nétélakeun yén wawancara mangrupa patepungna dua jalma anu miboga tujuan pikeun patukeur-tukeur informasi jeung ide ngaliwatan paguneman, nepi ka bisa ngahasilkeun ma'na dina hiji topik nu tangtu. Dina ieu panalungtikan, panalungtik ngawawancara sasabaraha narasumber. Narasumber anu diwawancara téh nyaéta Ubun Kubarsah, Yadi Piteuk, jeung ahli kawih di tatar Sunda. c. Téknik dokuméntasi Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
Téknik dokuméntasi digunakeun pikeun ngadokuméntasikeun kumaha prak-prakanana éta panalungtikan, jeung ngadokuméntasikeun naon wae nu ditalungtik ti mimiti nepi ka ahir. Dokuméntasi mangrupa salah sahiji metodé pikeun ngumpulkeun data kualitatif kalawan nilik atawa nganalisis dokumén-dokumén ngeunaan subjék. Ieu panalungtikan tangtuna kudu aya dokuméntasi. Kaméra dipaké pikeun ngadokuméntasikeun nalika prak-prakan magelarkeun Kawih Kacapi Harmonian boh bentuk poto boh bentuk video. 3.5 Téknik Ngolah Data Data-data anu geus kakumpul ngaliwatan sababaraha Téknik di luhur, satuluyna diolah jeung dianalisis ngagunakeun tiori anu geus di tangtukeun. Téknik ngolah data ngagunakeun analisis : (1) Téknik Analisis Déskripsi Kawih Kacapi Harmonian, (2) Téknik Analisis Peran jeung Fungsi, (3) Téknik Analisis Uliikan Sémiotik, jeung a. Téknik Analisis Déskripsi Kawih Kacapi Harmonian Analisis déskripsi Kacapi Harmonian ngawengku pedaran sajarah jeung kamekaran, unsur- unsur pangwangun Kacapi Harmonian, jeung prak-prakan pintonan Kawih Kacapi Harmonian. b. Téknik Analisis Ulikan Sémiotik Analisis ulikan sémiotik dina Kacapi Harmonian, ngawengku pedaran ulikan sémiotik dumasar tiori Pierce anu ngabagi tanda kana tilu tipe nyaéta ikon, indéks, jeung simbol dina unsur pangwangun Waditra Kacapi Harmonian. Dumasar Téknik di luhur, data dikumpulkeun ngaliwatan léngkah-léngkah ieu di handap. 1) Nangtukeun objék nu ditalungtik nyaéta waditra kacapi harmonia karya Ubun Kubarsah; 2) Nangtukeun tiori-tiori nu ngarojong kana panalungtikan; 3) Nganalisis unsur kréativitas kawih Sunda karya Ubun Kubarsah; 4) Nganalisis unsur peran jeung fungsi waditra kacapi harmonian karya Ubun Kubarsah; 5) Nganalisis unsur larapna kréativitas, peran jeung fungsi waditra kacapi karya Ubun Kubarsah. 3.6 Instrumen Panalungtikan Nurutkeun Arikunto (2015, kc.203), instrumén panalungtikan nyaéta alat nu dipaké ku panalungtik dina ngumpulkeun data sangkan bisa leuwih gampang jeung hasilna alus. Anapon instrumén panalungtikan anu digunakeun dina ieu panalungtikan nyaéta kartu data anu eusina kode Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
data,sumber data, nu dianalisis. Kartu data dipaké pikeun nyirian data nu rék dianalisis. Ieu di handap mangrupa kartu data dina ieu panalungtikan. Tabél 3. 1 Kisi-kisi Prosedur Observasi No. Indikator Perkara anu dióbsérvasi Kaobsérvasi Henteu 1 2 3 4 5 Sajarah gumelarna Waditra Kacapi 1. Asal-usul Kamekaran Waditra Kacapi ✓ Prak-prakan Kawih Kacapi Harmonian Lila lumangsungna Pagelarana Prak- Kawih Kacapi Harmonian 2. prakan Tempat pintonan pagelaran Kawih ✓ Kacapi Harmonian No. Indikator Perkara anu dióbsérvasi Kaobsérvasi Henteu 1 2 3 4 5 Inohong anu ngadegkeun tur marajian Kawih Waditra Kacapi 3. Palaku Harmonian ✓ Palaku dina Kawih Kacapi Harmonian 4. Pakakas Waditra naon baé anu digunakeun ✓ dina Kawih Kacapi Harmonian. a. Pedoman Wawancara Pedoman wawancara digunakeun pikeun patokan, nu mangrupa daptar patalékan pikeun nyangking informasi sacar lisan anu patali jeung masalah panalungtikan. Ku kituna, perlu ayana Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
pedoman pikeun nungtun panalungtik dina ngalaksanakeun wawancara ka narasumber. Patalékan- patalékan dina wawancara ngeunaan Waditra Kawih Kacapi Harmonian digambarkeun dina ieu tabél. Tabél 3.2 Format Biodata Informan Wasta : Ubun R Kubarsah Tempat, ping gumelar : Bandung, 18 Maret 1953 Yuswa : 70 Taun Pakasaban : Pencipta Lagu Kalungguhan : Budayawan Tabél 3. 3 Daftar Biodata Informan Wasta : Tempat, ping gumeler : Yuswa : Pakasaban : Kalungguhan : Dian Hendrayana, S.S., M.Pd. Subang, 25 Februari 1970 53 Dosen Dosen Pendidikan Bahasa Sunda UPI Yadi Cahyadi Wasta : Bandung, 16 Desember 1974 Tempat, ping gumelar : Yuswa : 49 Dinas Pariwisata Kebudayaan dan Pakasaban : Olahraga Kab. Sumedang Kalungguhan : Kepariwisataan dan Ekonomi Kreatif Tabél 3.4 Tabél Pedoman Wawancara No Indikator Patalékan 1) Kumaha kasang tukang dina nyiptakeun karya kacapi harmonian? 1. Sajarah 2) Kumaha gagasan mimiti ayana istilah harmonian? 3) Naon anu jadi kaunikan atawa dina kacapi Harmonian? Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
No Indikator Patalékan 4) Kumaha proses kreatif dina nyiptakeun kacapi harmonian? 5) Kumaha proses kreatif dina nyiptakeun konsep istilah anyar anu bisa ditarima ku masarakat? 2. Tujuan & 6) Naon tujuan tina diciptakeun Kacapi Harmonian? Mangpaat 7) Naon mangpaat diciptakeunna Kacapi Harmonian? 8) Naon waé nu kudu di tataharkeun saméméh midangkeun Kacapi Harmonian? 3. Tatahar 9) Sok aya sasajén atawa tradisi husus anu kudu di lakukeun saméméh midangkeun Kacapi Harmonian? Mun aya naon waé? 10) Dimana jeung dina acara naon baé pintonan Kawih Kacapi Harmonian? Sabaraha lila waktu midangkeunna? 7. Prak-prakan 11) Naon waé waditra anu digunakeun dina mirig Kawih Kacapi Harmonian? 12) Naon waé kalengkepan raksukan anu di gunakeun nalika midang? b. Kaméra jeung Handphone Kaméra jeung Handphone mangrupa pakakas anu digunakeun ku panalungtik nalika ngumpulkeun data. Handphone dipaké pikeun ngarékam nalika ngalakukeun wawancara. Sedengkeun kaméra dipaké pikeun ngadokuméntasikeun nalika prak-prakan magelarkeun Kawih Kacapi Harmonian boh dina wangun poto boh wangun vidio. 3.7 Prosedur atawa Galur Panalungtikan Prosedur/galur panalungtikan anu dilaksankeun ti mimiti nepi ka ahir panalungtikan nyaéta: Wawancara ka nu ahli dina widang kawih pikeun nangtukeun objék panalungtikan Moch. Yog KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan a Agung N, 2024
Nangtukeun objék panalungtikan jeung judul panalungtikan Néangan tiori anu saluyu pikeun ngulik objék panalungtikan Néangan buku sumber anu ngarojong kana panalungtikan Nyieun transkrip rumpaka kawih tina wangun kasét kana wangun tulisan Nganalisis Data Nyieun Kacindekan Bagan 3.2 Prosedur atawa Galur gan 3.2 ngandung ma'na yén prosedur atawa galur dina ieu panal Panalungtikan cara ngeunaan objék panalungtikan, néangan tiori anu saluyu j Ba ku wawan ungtikan dimimitian eung panalungtikan, néngan buku sumber anu ngarojong kana panalungtikan, ngatranskripkeun hasil wawancara, nganalisis data, kalayan dipungkas ku nyieun kacindekan. Tabél 3.5 Kartu data Analisis Unsur-unsur Sajarah Déskripsi : Waditra Kawih Kacapi Harmonian Déskripsi : Kawih Kacapi Harmonian mangrupa salah sahiji wanda kawih anu aya di.... Unsur Pangwangun Pintonan Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
Tempat Pintonan Déskripsi : Kawih Kacapi Harmonian biasana dipintonkeun di.... Nayaga Déskripsi : Nayaga dina Kawih Kacapi Harmonian jumlahna .... Waditra Déskripsi : Waditra dina Kawih Kacapi Harmonian diwangun ku sababaraha waditra Sunda séjénna.. Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan
Prak-prakan Prak-prakan saméméh lumangsung pintonan Déskripsi : Aya sababaraha kagiatan saméméh lumangsungna pintonan, di antarana.... Prak-prakan nalika lumangsung pintonan Déskripsi : Aya sababaraha runtuyan dina pintonan Kawih Kacapi Harmonian, di antarana... Sémiotik Ikon dina Waditra Kacapi Harmonian Déskripsi : Aya sababaraha ikon anu katitén dina Waditra Kacapi Harmonian di antarana....... Indéks dina Waditra Kacapi Harmonian Déskripsi : Aya sababaraha indéks anu katitén dina Waditra Kacapi Harmonian, di antarana....... Simbol dina Waditra Kacapi Harmonian Déskripsi : Aya sababaraha simbol anu Waditra Kacapi Harmonian, di antarana..... Moch. Yoga Agung N, 2024 KREATIVITAS WADITRA KACAPI HARMONIAN KARYA UBUN KUBARSAH (ULIKAN PERAN, FUNGSI, JEUNG SEMIOTIK) Universitas Pendidikan