o Senin 2 3 17 18 19 OJan OPeb o Sefasa 4 5 20 21 o Mar OApr 6 0 Rabu . Kamis 7 22 8 --9 23 24 @i) OMei OJun OJuf 0 Jumat 11 25 26 0 Ags () Sabtu 13 12 0 Minggu 14 15 16 .Sep 0 Okt 0 Nov 0 Des 28 27 29 30 31 PuasanaUrangBaduy Ku JohanIskandar melak pare di huma (ngaseuk) dianggapna ngawinkeun (ngeremo- ~~;~~I~~ Uang Baduy anu Kahirupan masarakat baduym~ ,kira 6 bulan. Bari satutasna panen Wl~ pare dituluykeun 1m upacara ka- ~i~J. walu.Kawaluasalna tinakecapwalu f;11 anu"ngandung harti bali atawa balik. it~ Jadi, upacara kawalu ngandung Ilil! harti ka Nyi Pohaci are~ balik deui ka tl leuit, satutas netep di imah salakina iil di huma kurang leuwih 6 bulan. 1~1 Upacara kawalu di Baduy biasana M:m dilaksanakeun 3 kali, tempatna di iQ Baduy Jero, di Kampung Cikeusik, il! Cikartawarna jeung Cibeo. Kawalu I KahijijKawalu Temooy biasana lli" dilaksanakeun saberesna panen ~;" Huma Serang, di Cikeusik jeung I:" Cikartawarna tanggal 17, jeung di I~'~. s~ber~na. I tanggall8,jeung di Cibeo tanggal19 '-I bulan Karo (Pebrnari-Maret). ~It ngaIijrek di w~- wengkon Desa Kanekes, Kacamatan Leu~ widamar, pakidulan Banten oge biasa ngalakonan puasa~ Tapi, cara puasa urang Baduy agama Sunda anu nganut Wiwitan beda pisan jeung cara puasana urang Sunda galibna anu nganut Islam. Puasa ur~g Baduy mah kuat patalina jeung upacara rengse sabab parien pare huma.Ku kitu,henteu heran matak lamun puasa ur~g Baduy puasana ngan saulrnr 3 poe. Nyaeta, waktu Kawalu Kahijij Kawalu TeIllbey rengse panen jeung pare Kawalu kadua atawa Kawalu Tengah rengse panen huma Puun. Pamungkas, Kawalu Tutug blasa dilaksanakeun " tengse panen pare sakabeh huma urang Baduy,nyaeta Baduy Jero jeung Baduy Panamping(BaduyLuar). . agama 18 bulan Kasa ;, Cibeo tanggal ; ~ (Januari-Pebrnari). @'" Kawalu it" Tengah . Kadua/Kawalu biasana .dilaksanakeun panen. huma Puun,. di dina W4 Cikeusik Jeung Cikartawarna serang huma "Pamungkas, KawaIu Tutug Iw biasana dilaksanakeun satutasna m panen huma sakabeh warga Baduy, di Cikeusik jeung Cikartawarna tanggal 17, jeung Cibeo tanggal 18. bulan Katiga (Maret-April). hareupna, bulan Sapar (April-Mei) asup kana taun anyar (tunggul taun) nurutkeun asH urang kalender Baduy. Ku sabab kitu, lamun panen huma gagal atawa waktuna mundur, waktu upacara kawalu kiiliiji,kawalu tengah, kawalu tutug jeung tunggul taun oge bakal mundur. Tapi, pi- keun taun hareupna deui, waktu- waktu tanggal kalender bisa dibe- bener deui saluyu ,jeung kondisi musim harita. Carana; di antarana ku hasil itung-tungan Puun jeung baris kolot (pengurus adat anu nga- bantu Puun) make kolenye~, katut hasil nitenan Puun. tina rupa-rupa indikator alamflingkungan. Conto- na, konstelasi bentang kidang (the belt of orion) jeung bentang kartika (the pleiades), oge musim karem- bangan rnpaning tutuwuhan husus, saperti jampang kidang (Centho- thecq lappacea). Dina waktu 3 bulan kawalu diang- gap bulan larangan 1murang Baduy. Ku sabab kitu, dina bulan kawalu, sakabeh jalma luar ti kota dilarang nganjang ka wewengkon Baduy. Pon kitu deui sabalikna Urang Baduy dina bulan kawalu henteu meunang indit-inditan Oeumpang) ka luar daerahna. Contona, sanajan aya acara pemilu legislatif, pilpres, pil- gub jeung pilbup oge, biasana urang Baduy henteu wasa ngilu nyontreng." Hususna lamun henteu aya idin "ti Puun. Kawalu Nurutkeun Urang Baduy, & 0 ku urang Baduy kaeida pentingna, mangrnpa tina acara ngahuma dina taun eta. Bulan Upacara kawalu dianggap acara pamungkas " Puasana Urang Baduy' Dina tiap upac;:arakawalu sakum- na urang Baduy wajib puasa. Waktu pikeun ngalakonan puasa urang 40 Mangle No. 2237 Klip'ng Humas Unp:)d 2009 ---
Baduy Jero saluyu jeung jad- wal anu geus ditetepkeun nurutkeun kalender urang Baduy. Tapi, pikeun urang Panamping waktu puasana bisa milih jadwal anu geus ditetepkeun di Baduy Jero. Maranehanan bisaila milih salah sahiji tina jadwal-jad- wal anu aya di Baduy Jero. Hal ieu saluyu jeung kabi- asaan para kol~tna baheula, anu pakuat-kait jeung sajarah karabat, asal usul maranehna minangka turunan ti salah sahiji kapuu- nan BaduyJero. biasana . Umumna ibadah puasa anu teh dilak- pangmaremana puasa sanakeunana pamungkas, Kawalu Tutug. Harita ampir kabeh' huma urang Baduy geus rengse dipanen. KuSababkitu, ampir Baduy wakil kabeh . Panamping biasana ngilu puasa jeung buka babare- ngan di Baduy Jero. Masing- masing marawa beas anyar kira-kira pikeun saleter upacara. Beasna hasil nutu pare anyar dina lisung anu dipanen tina tempat sakraJ.di tengah-tengah huma' (pung- puhunan). Sapoe samemeh puasa jeung upacara .kawalu,tiap wawakil Baduy Panamping beberesih imah- na masing-masing jeung kam- pungna. Contona, nyapuan runtah- dijero jeung di kolong imah, ~tah kBtut meresihan sabudeureun imah. Salian ti eta, henteu kaliwat beberesih awak. Pikeun kaperluan awak, biasana urang beberesih Baduy Panamping dina piisuka- ne.UIi- puasa daun kicaang (~dernachea sp) di leu- weung. Daun kicaangbiasana ditutu ku terus dijadikeun shampo pikeun kuramas dina mandi sore di pancuian atawa di walungan. Bada magrib biasana sakulawargi babarengan dahar terus sarare. Tah, urahg Baduy dina nareangan batu supaya ancur, Mangle No. 2236 --- Urang Baduy ge paruasa biasana waktu puasana teh dimi- tian tina sare peuting nepi ka isukna deui. Baruka puasana kira-kira taboo 5.00 sore. Pikeun mu ngarilu upacara kawalu, baruka puasa uta- mana babarengan di Baduy Jero. Biasana urang Baduy Panamping husus ngirim wakilna arindit ka Baduy Jero pikeun nungkulan upaearakawalu. . . Beas babawaan anu saliter tea husus disuguhkeun ka Puun pikeun dijampean. Beas anyar teh dicokot sakeupeul (sacawuk). Sesana disa- ngu sawareh pikeun sasajen ka karuhun Baduy, sawareh deui pi- keun buka puasa di b~e tangtu, anu ku Puun. langsung dipingpin Pikeun urang Panamping anu hen- teu biasa ngirimkeun wakilna ---
nungkulan upacara kawalu di Baduy Jero, maranehna nitip beas anyar ka dulurna sakam- atawa ka batur pungna. poe sapuluh tina jadwal waktu deui urang kawalu, upacara Baduy Jero biasana geus sibuk sagala nyiapkeun kaperluan upacara. Di anta- rana, para wanita (bikang) narutu pare ~yar. Lalakina sibuk moro sasatoan leu- weung anu biasana dilako- nan tilu kali. Mimitina husus moro peucang jeung buut.;bajirig, make jaring kerep Oanjak kerep). Terus moro mencek make jaring caning Oanjak carang). Pamungkas, moro deui buutjeung peucang. Ditam- bah ku ngala lauk saperti sosoro, kancra jeung paray di walungan Ciujung. Kira-kira Hanjakal kiwari mah, sasatoan leuweungna geus arang, jadi daging sasatoan anu biasa diidangkeun dina upacara teh teu lengkep saperti baheula. Tapi, sana- jan kitu, henteu matak ngu- hidmatna rangan upacara kawalu. Dina pamungkas acara kawalu, biasana dimimitan ku nyerenkeun sasajen ka para ka- ruhun Baduy jeung buka puasa. Sembah sasajen mangrupa sembah bakti rasa.sukur ka karuhun, rehna urang Baduy geus ill1>ereanugr:ah ~ametanjeunghasilpanen pare. Husus pikeun buka puasa, biasana nyeupah dimimitian seureuh. Saterusna, tiap-tiap jalma anu hadir illbagi hancengan timbel sang\! huma aIiyar. Sarengsena upacara, urang Baduy Panamping baralik deui ka kampungna bari masing-masing marawa berekat ti BaduyJero.*** . kana ku Puun ) Dosen jeungpanalungtik Ii Unpad. ) Dosen jeungpanalungtik Ii Unpad.
---
41