RANGKUMAN BAHASA SUNDA KELAS 2 Pangajaran 1 : Hirup Rukun Sauyunan A. Wacana Murid Anyar Dami téh murid anyar di kelas dua. Datangna ka sakola karék poé kamari. Anyar datang mah éraan. Sabab can boga kawawuhan. Ku ibu guru diwanohkeun heula. Tuluy Dami nyebutkeun ngaran. "nami abdi Dami. Asalna téh ti Tasikmalaya." Sanggeus wawanohan mah jadi sonagar. Murid anu sejenna jadi wanoh ka Dami. Komo jeung Gilang terus nyobat. B. Kecap anu dihartikeun kana bahasa Indonesia 1. anyar = baru 2. poé = hari 3. éraan = malu - malu 4. sabab = karena 5. boga = punya 6. kawawuhan = kenalan 7. diwanohkeun = dikenalkan 1
8. ngaran = nama 9. sanggeus = setelah 10. wawanohan = berkenalan 11. sonagar = berani, tidak malu - malu 12. séjénna = lainnya 13. nyobat = bersahabat 14. komo = apalagi C. nyaritakeun gambar Didi jeung Wawan keur silih cekel Pigawé kawas conto! ____________________________ ____________________________ 2
_____________________________ _____________________________ ____________________________ D. Ngagunakeun aksara (huruf) é, e jeung eu Conto kecap anu ngagunakeun huruf é : méja, jandéla, sapéda, karéta, téko, loték,bonéka, mésér Conto kecap anu ngagunakeun huruf e : getol, kelas, dinten, tumpeng, sareng Conto kecap anu ngagunakeun huruf eu : seuri, peureum, peuting, jeung, deui, beureum, sampeu, ceurik, peuyeum 3
E. Aksara Gedé Gunana aksara gedé ( gunanya huruf besar ) Aksara gedé sok digunakeun pikeun : ( Huruf besar biasanya digunakan untuk ) 1. Awal Kalimah ( mimiti nulis ) : Conto : o Bonéka abdi saé pisan. o Sawah Mang Junéd lega pisan. o Ayeuna abdi tos kelas dua. 2. Ngaran jelema ( nama orang ) : Conto : o Mida sareng Dami angkat ka sakola. o Ibu Ida nuju balanja. o Guru anyar bahasa sunda namina Bu Intan 3. Ngaran tempat ( nama tempat ) : Conto : o Abdi lahir di Bandung o Dani badé angkat ka Jakarta o Gudeg salah sahiji kadaharan has Jogjakarta 4. Ngaran poé ( nama - nama hari ) : Conto : Senén, Salasa, Rebo, Kemis, Jumaah, Saptu, Minggu (Ahad) o Kamari poé Senén, ayeuna poé Salasa. o Ayeuna poé Rebo, isukan poé Kemis. o Dina poé Jumaah teu asup sakola. o Unggal poé Ahad Mida angkat ka Bandung. 5. Ngaran bulan ( nama - nama bulan ) : Conto : o Bulan Maret Fajar ulang taun. o Bulan Juni sakola peré. 4
Pangajaran 2 : Kaulinan A. Wacana Ucing - Ucingan Pasosoré Marni ngajak babaturanana. Ucing - ucingan di buruan sakola. Sanggeus ngumpul, Marni sabatur - batur néangan heula saha nu jadi ucingna. Marni jeung babaturanana tuluy ngariung. Marni namprakeun dampal leungeun, sedengkeun babaturanana némpélkeun curuk kana dampal leungeun Marni. Pok Marni ngawihkeun kakawihan : "cingciripit tulang bajing kacapit kacapit ku bulu paré bulu paré seuseukeutna jol Pa Dalang mawa wayang jrék-jrék nong!" Waktu nyebutkeun jrék-jrék nong, dampal leungeun Marni dikeupeulkeun, curuk Wiwi kakeupeul. Barudak beretek lalumpatan da sieun katoél ku Wiwi. B. Harti Kecap 1. Pasosoré = waktu sore 2. Di buruan = di halaman 3. Ngariung = berkumpul 4. Namprakeun =membuka telapak tangan 5. Némpélkeun = ditempelkan 6. Dampal leungeun = telapak tangan 5
7. Ngawihkeun = menyanyikan 8. Dikeupeulkeun = dipegang 9. Beretek = istilah untuk berlari 10. Katoél = terpegang C. Rupa - rupa Kaulinan Barudak boy - boyan congkak oray - orayan sondah bebenténgan maén kaléci jajangkungan ucing sumput sapintrong 6
D. Kalimah Ajakan Cara ngajak ka babaturan ( cara mengajak teman ) Conto : Mida ngajak ulin ka Santi. Ceuk Mida," San, urang ulin, yu!" Rina ngajak diajar maca ka Ripa. Ceuk Rina," Rip, urang diajar maca, yu !" Sinta ngajak ucing - ucingan ka Mimi. Ceuk Sinta," Mi, urang ucing - ucingan, yu ! E. Kakawihan Endog - endogan Endog - endogan peupeus hiji prék Endog - endogan peupeus hiji prék Goléang - goléang mata sapi bolot Paciwit - ciwit lutung Paciwit - ciwit lutung Si lutung pindah ka luhur Paciwit - ciwit lutung Si lutung pindah ka tungtung Cingcangkeling Cingcangkeling manuk cingkleung cindeten Plos ka kolong Bapa satar buleneng 7
Jaleuleu Ja Jaleuleu ja Tulak tuja éman, gog Seureuh leuweung, bay Jambé kolot, bug Ucing katinggang songsong ngék Punten Punten mangga Ari ga - gatot kaca Ari ca - cau ambon Ari bon - bonténg asak Ari sak - sakit perut Ari ru - rujak asem Ari sem - sempal sempil Ari pi - pilem ramé Ari mé - méja makan Ari kan - kantong kosong Ari song - songsong lampu Ari pu - puak paok Ari wok - wok delewok 8
Pangajaran 3 : Pancén Sapopoé A. Wacana Kagiatan Dina Poé Minggu Poé minggu téh biasana poé keur kumpul jeung kulawarga. Kitu deui kulawarga Wawan. Wawan nyaritakeun pangalaman dina poé Minggu. Unggal poé minggu kulawarga abdi sok aya kagiatan. Kadang - kadang piknik bareng atawa jalan - jalan ka kota. Dina poé minggu ieu mah kulawarga abdi aya kagiatan beberesih, pun bapa tugasna moé kasur, pun lanceuk tugasna nyapuan buruan, ari abdi mah kabagian ngepél sareng kukumbah wadah. Ibu tugasna masak sareng nyeuseuh. Réngsé bébérés, biasana sakulawarga dahar ngariung babarengan mani ni'mat pisan, sabab geus capé beberesih. B. Harti Kecap 1. Poé = hari 2. Kumpul = berkumpul 3. Kulawarga = keluarga 4. Nyaritakeun = menceritakan 5. Beberesih = beres - beres, bersih - bersih 6. Pun bapa = ayah 7. Pun lanceuk = kakak 8. Moé = menjemur 9. Nyapuan = menyapu 10. Buruan = halaman 11. Kukumbah wadah = mencuci piring 12. Nyeuseuh = mencuci pakaian 13. réngsé = beres 9
14. dahar = makan 15. ni'mat = enak, nikmat C. Rupa - Rupa Parabot ieu namina sabun keur mandi. ieu namina odol keur ngosok huntu. ieu namina sikat gigi paranti ngosok huntu. ieu namina wadah runtah keur tempat runtah (sampah ). ieu namina boboko paranti wadah sangu ( nasi ). ieu namina sapu nyéré paranti sasapu di buruan ((halaman ) 10
ieu namina péso paranti keukeureut D. Ngalengkepan Kalimah 1. Tina, dina, kana Ngalengkepan kalimah maké kecap tina, dina, kana ( melengkapi kalimat menggunakan kata dari, di, ke ). Conto : Mida nyandak buku tina kantong. ( Mida ngambil buku dari tas ) Mida nulis dina buku anyar. ( Mida nulis di buku baru ) Mida nyimpen buku kana kantong. ( Mida menyimpan buku ke tas ) 2. Kecap ti, di, ka dina kalimah Ngalengkepan kalimah maké kecap ti, di, ka ( melengkapi kalimat menggunakan kata dari, di, ke ). Conto : Dami balik ti sakola. Dami diajar ngaji di sakola. Dami mawa kantong ka sakola E. Kecap Pananya 1. naon : apa 2. di mana : di mana 3. ka mana : ke mana 4. ti mana : dari mana 5. iraha : kapan 6. sabaraha : berapa 7. kunaon : kenapa 8. kumaha : bagaimana 11
conto : o Di mana sakola Mida téh ? o Kumaha ari rasana uyah téh ? o Saha anu kamari teu sakola ? Pangajaran 4 : Pangalaman Anu Matak Nineung A. Wacana Warung Sakola Di SD Talénta aya warung sakola. Warungna aya di tukangeun sakola. Di warung téh aya rupa- rupa kadaharan. Aya bala - bala, cilok, ciréng, jeung tahu buleud. Kuéh - kuéh jeung peremén ogé aya. Kadaharan di warung sakola dituruban bisi aya laleur. Di warung sakola ogé aya inuman. Aya ci entéh, ci kopi, ci susu, malah téh kotak ogé aya. B. Harti Kecap 1. Tukangeun = belakang 2. Rupa - rupa = macam - macam 3. Kadaharan = makanan 4. Dituruban = ditutupin 5. Laleur = lalat 6. Inuman = minuman 7. Ci entéh = teh 8. Ci kopi = kopi 9. Ci susu = susu 10. Ci hérang = air mineral 12
C. Rupa - Rupa Kadaharan 1. Cilok Cilok rasana gurih. Dijieunna tina aci. Biasana dicolok awi. Bumbuna maké bumbu kacang. 2. Cireng Cireng rasana gurih Dijieunna tina aci Biasana didahar maké saos atau bumbu rujak. 3. Bandros Bandros rasana gurih campur amis. Bandros dijieunna tina tipung beas jeung kalapa. Bandros biasana dipurulukan ku gula. 4. Kuéh Ali agrem Kuéh Ali agrem rasana amis. Dijieunna tina tipung ketan jeung gula beureum. Bentukna jiga ali. 5. Wajit Wajit rasana amis. Wajit dijieunna tina gula beureum. Wajit biasana dibungkus ku daun jagong. 6. Tahu buleud Tahu buleud rasana gurih. Dijieunna tina tahu. Bentukna buleud. 13
D. Kagiatan di Sakola Ngaregepkeun babaturan (memperhatikan teman) Meresihan kelas (membersihkan kelas) Upacara bendera poé senén (Upacara bendera hari Senin) Gawé bareng jeung babaturan (kerja kelompok dengan teman) Jajan di kantin sakola (jajan di kantin sekolah) 14
E. Rupa - Rupa Sasatoan hayam jago kuda manuk maung hayam bikang meri ucing reungit 15