48. o Selasa 456 20 21 o Mar OAI.r ( ) Rabu 7 22 OMei . Kamis 0 .Jumal 8 9-€/11 23 24 25 26 OJun OJul 0 Ags o Sablu 13 12 () Minggu 14 15 16 . Sep 0 Okt 0 Nav 0 Des 27 28 29 30 31 ajerong kitu, masarakat elit Kuningan, masarakat Sunda umumna, raresep- eun kana barang-barang nu dijieun tina logam Kuningan keur hiasan di imahna, tepi ka taun 1950-an eta teh. Sajeroning kitu, Di Ciamis jeung Kuningan aya carita Legenda nu tumali jeung bokor nu dijieun S . bokor Kuningan dipake jebakan kana kan- dungan putri Cina Ong Ting Nio, tapi tetela bener-bener putri Ong Ting kakandungan, sabada babar, jabang bayj terns dipasrah- keun ka Arya Kamuning sangkan diasuh diatik tepi ka boga kaahlian. Memang ahima jadi Kepala Daerah sang putra kukut Nurutkeun Sejarawan kahot almarhum Eddy S. Ekadjati, memeh taun '1914 di Sangkanherang deukeut Jalaksana. kapanggih sarupaning AntaraDewiPa'ngrenyep JeungPutriCinaOng'Ting logam anu bahanna~- puran timah, perakjeung parunggu anu disebut . Kwrlngan. Upama . disjpuh waritana bakal jadi konengjiga emas. Kuningan bisa dipake bahan keur nyie~ rupa- rupa'barang,paparabotan kayaning bokor, karang- ka lampu, atawa hiasan dingding. Di . deukeut Jalaksana memeh taun 1914 kapendak sajumlah area laleutik tina Kuningan. Sangkanherang tina Kuningan. Eta dua carita anu nyarita- keun logam kuningan teh, nu baheula ilahar sok dipake parabot keur nguji tingkat kael- muan tokoh .agama. Di Ciamis, dinil carita Ciung Wanara, hokor Kuningan diguna- keun. Keur nguji pandita Hindu nu jenengan- na mashur Ajar Sukaresi anu tatapa di Gunung Padang. Di Kuningan dina Babad Cirebon jeung Carita Legenda Kuningan, eta bokor digu- nakeun keur nguji mama Islam Sunan Gunung Jati. Dina carita Ciung Wanara bokor Kuningan dipake jebakan kana kan- dungan Dewi .Pangrenyep, nu terus dialungkeun, ragragna di hiji tempat anu saterusna disebut Kuningan, sabab aya barang nu ragragna kuningan tea. Dina Babad Cirebon jeung Legenda Kuningan eta Kuningan, gelarna Sang Adipati Kuningan, sarta bokomajadi ngaran daerah Kuningan. di legenda Kuningan, masih nurntkeun Prof. Eddy Ekadjati, putra asH Kuningan, samemehna mah daerah Kuningan.teh disebutna Kajene aIm hartina warna koneng. Dina Basa Jawa, jene hartina koneng. Sacara umum wama' koneng di masarakat Nusantara.Dumasar kana bahan kuningan jeung warna koneng eta pisan, ahirna eta daerah disebut Knningan tug tepi ka ayeuna. Nurntkeun anu hirup teh lambamg kaagungan Nurutkeun mitologi sejen, ngaran Kuningan dicutat ngaran elmu kagaiban (ajian) nu aya tuma- lina jeung bebeneran hakiki. Eta elmu diagem ku tina dangiangkuning, . De~unawan salahsaurang nu kungsi Mangle No. ~~37 Klij:'ing Humos Unpod 2009 --
mingpin daerah Kuningan. Dina tradisi agama Hindu aya sistim kalender nu ngagambarkeun siklus waktu upacara kaagamaan saperti anu masih dipake ku umat Hindu-Bali tepi ka kiwari. Kuningan jadi ngaran waktu ka 12 tina eta sistim kalender. wuku Kuningan o salawasna diayakeun upacara kaagamaan Dina periodeu jadi Hari Raya. Naha mungkin, ngaran wuku Kuningan ngailhaman atawa ngarojong ka nu boga karep mere ngaran Kuningan ka eta da- erah? Carita Parahyangan Fragmen Carita parahyangan teh naskah anu disusun dina abad ka 16 Masehi, tapi Kuningan geus disebut ngaran karajaan teu jauh ti Karajaan Galuh (Ciamis ayeuna) jeung KarajaanGalunggun~. Nu jelas. nurutkeun anu perenahna . Barang-barang Budaya Dumasar kana baning-barang budaya titinggal jaman purbakala,kanyahoan yen 4500 taun nu geus kaliwat di daerah Kuningan geus aya kahirupan manusa. anu anu Ja,man harita, manusa-manusa naretep di daerah Kuningan geus bisa mer- tahankeun hinip maranehna boh sorangan-sorangan boh kolompok. Tangtu bae maranehna geus sistim kapercayaan baroga pakasaban, jeung sorangan. organisasi Maranehna geus tatanen, pereaya kana ayana kakuatan gaib, kana roh karuhun (animismeu) jeung sarupaning barang- barang husus (dinamismeu). Pamingpinna ti kalangan maranehna sorangan muncul nu dianggap panghadena (primus inter- pares). jeung ngamekarkeun sosial Barang-barang budaya saperti kitu, mangrupa artefak nu ngandung sajarah, kayaning baliung pasagi, balincong, kam- pak, peti Mati, area, .geulang, mute, meja, menhir, batu undak, jeung lisung anu kabehannana dijieun tina batu, oge pariuk, kendi, mangkok sayuran anu dijieun tiDa tanah liat (garabah) anu dihias endah, nu polos oge aya, aya oge kampak leutik anu dijieun tina parunggu Oogam). Eta barang- barang budaya teh sabagian kapanggih luhureun tanah, sawareh deui meunang ngalian, dikubur di jero taneuh (ekskavasi). Lernbaga Purbakala anu ngaliannana teh di Desa CJ.1>untu Kacamatan Mandirancan taun 1967,jeung taun 1971,saterusna taun 1972 di Kampung Cipari DesajKacamatan Cigugur: Papanggihan anu sejenna kapen- dak ti sapanjang lamping Gunung Ciremay beulah wetan. Barang-barang budaya ieu teh asalna ti jam.au kabudayaan batu anyar . (Neoliticum), kahirupan manusa dijieunna geus mimiti diasah tepi ka hasilna aralus lemeS. nyaeta jaman barang-barang . Jaman J{ar.QaanKuningan Dina sajarah nasional diungkabkeun yen karajaan pangkolotna anu kadua di Mangle No. 2237 . Nusantara teh nyaeta Karajaan Taruma- nagara anu hirup dina pertengahan abad ka 5 Masehi. Wilayah ieu karajaan, perenahna di Tanah Sunda (Jawa Barat) Jakarta jeung Banten. Karajaan pangkolotna anu kahiji . nyaeta Kutai di Kalimantan Timur anu hirup dina awal abad ka 5 Masehi. Eta dua karajaan teh corakna kabudayaan Hindu. Memang kabudayaan Hindu ti India mawa kapinteran tulis-maea anu jadi ciri sajarah. Ayana Karajaan jaman Tarumanagara dibuktikeun ku sajumlah titinggal tinulis (prasasti anu ditulis dina batu) jeung barang budaya anu sejenna nu kapanggih di Bogor, Pandeglang jeung Bekasi sarta beja tinulis ti nagri Cina. Puseur dayeuh Karajaan Tarumanagara perenahna di daerah Bekasi kiwari, dise- butna Sundapura naskah Pangeran Wangsakerta ti Cirebon mah. Di tilu raja munggaran ti antarana dikenal Tarumanagara nyaeta Rajasari, Raja Dhiraja Guru jeung Purnawarman atawa Padumuk karajaan Jayasinghawarman. ngagem agama (animismeu, dinamismeu). pra nurutkeun heubeul Jeung agama anyar Hindu (nu percaya kana ayana Dewa (Trimurti, Brahma, Wisynu jeung Syiwa) nu jadi pangawasa pangluhuma anu disembah ku manusa. Masarakat Tarumanagara geus mampuh ngawangun solokan cai tepi ka laut keur kapentingan tatanen, perdagangan, perta- hanan, jeung perikanan sajaba ti pakasaban tina moro jeung ngingu ingon-ingon. . Papanggihan sumber anyar saenyana mimiti nuduhkeun yen awal sajarah Tanah Sunda dimimitian ti Karajaan Salakanagara dina abad ka 2 tepi ka 4 Masehi. Wilayah karajaan sabudeureun perairan Selat Sunda, puseur dayeuhna Rajatapura wetaneun kota Ciamis, ayeuna Galunggung deukeut Tasikmalaya, .ayeuna' . Indraprabasta im perenahna di pasisian Cirebon, lebah kaler wetan suku Gunung Ciremay. Kuningan ayana di diierah Kabupaten Kuningan antara Galuh jeung Indraprahasta. Dina kamekarannana Sunda jeung .Galuh bisa muncul jadi karajaan gede, watesna walun- gan Citarum. Sok sanajan kitu, karajaau laleutik anu sejenna tetep hirup terus. Sanajan kakawasaan jeung peranannana leutik. ieu perenahna nu perenahna Ayana Karajaan Sunda jeung Karajaan Galuh lumangsung tepi ka taun 1579. . diparentah ku hiji raja anu jenenganna Sang Pandawa atawa Sang Wiragati . leu raja marentah sajaman jeung pamarenta- han Sang Wretikandayun di Galuh (612-702 Masehi). Sang Pandawa kagungan putra i.strijeriengan Sangkari. Taun 671Sapgkari nikah ka Demunawan putra Danghiyang di Guru Galunggung. Resiguru teh kalungguhan pangaweruh jeung pamingpin anu dina Sempakwaja, Resiguru -- kahirupanna kaagamaan. sipatna' Wilayahna oge kaasup Kabuyutan atawa tempat Mandala, nyaeta daerah husus kagiatan kaagamaan, kaasup pendidikan Guru agama Sempakwaja Sang Wretikandayun raja Galuh anu mung- garan. Demunawan ieu pisan anu dise- butkeun lisan Kuningan tradisi ngagem ajian Dangiang Kuning jeung ngagem agama Sanghiyang. Nu dimaksud agama Sanghiyang nyaeta kapercayaan heubeul anu geus dipangaruhan ku ajaran agama Hindu. Kaharti, sabab anjeunna putra resiguru. Sanajan Kuningan karajaan leutik, cukup kuat, kakuatan militema oge tohaga. Kabuktian kumaha paburantakna pasukan Sanjaya (raja Galuh) waktu ngajorag Kuningan. Datangna Sanjaya jeung wadiabaladna ka Kuningan teh dumasar kana parentah Danghiyang Guru Sempakwaja, besan Sang Pandawa anu'maksudna pikeun mere pala- jatan ka Sanjaya anu sikepna adigung gede Hindu. Danghiyang putra teh cikal dina tapi kalungguhanna . hulu, dirjeuIigtakabur. . Kuningan jeung Galunggung nu puseur ku dayeuhna Demunawanjeung turunannana, wilayabna ngalimpudan kaler' wetaneun Citarum, sarta nu kaereh ka Karajaan Kalingga (di Jawa Tengah) dikawasa ku Dina Sanjaya kamekaran antara Karajaan Galuh jeung Karajaan Sunda dibeungkeut kuat ku hubungan perkawinan jeung hubungan getih tepi ka tempat kalung- di Karajaan tampolana guhan .rajana, Galuh, (Bojong Galuh Kawali) jeung tam- polana deui di Karajaan S\inda (Pakuan, Pakuan kana tingkat kakawasaan jeung kahayang rajana. disebut Lila-lila Karajaan Sunda. Ayana Saunggalah nu jadi puseur pamarentahankaungkabna deui, waktu Rakeyan Darmasiksa marentah di Saunggalah sapanjang 12 taun (1163-11-75) nyaeta putra Prabu Dharmakusumah (1157- 1175). Rakeyan Darmasiksa marentah di Saunggalah ngaganti mertuana sabab Darmasiksa nikah ka putri Saunggalah. Saunggalang dicekel bagian turunannana. jeung saterusna, Pajajaran), gumantung ngaran karajaanna Saterusna Darmasiksa oge marentah Karajaan Sunda gelarna Prabu Darmasiksa (1175-1298) ngaganti ramana anu wapat taun 1175 sarta dipendem <UWmduraja, nu ayeuna perenahna deukeut kota kaeamatan Kawali, kira-kira 20 kilometer kalereun kota Ciamis. Rakean Saunggalah putrana. Dharmasiksa ku diganti pangawasa salahsaurang Nu jenengan Ragasuciatawa Rajaputra. Ragasuci nu jadi pangawasa saunggalah jujulukna Rahiyang Saunggalah (1175- 11298).Ragasuci nikah jeung Dara Puspita putri Raja Malayu. Ku kituna Saunggalah nyangreudkeun kakulawargaan' jeung pa- ngawasa Karajaan Malayu di Sumatra. (Hanca) 49