T--·-------··-···---····--·-.'-"-'.---'"-.---..-.-.-. o Selasa 4 €) 6 o Sabtu 0 12 13 Minggu 14 15 20 21 27 28 29 30 31 OMar OApr OSep OOkt ONov ODes "Sejarah": Monolog Putu Wijaya Sajarah kacida pentingna pikeun tehjatidiri bangsa.Sajarah hiji bangsa! Sabab din a sajarah loba anu- kajadian-kajadian ku bisa dijadikeun saterusna. Dina sajarah loba generasi elmupangaweruh anu bisa dilarapkeun jeung dimekarkeun dina jaman ayeuna loba pulung- jeung kahareupna.Sajarah aneunana! Ku penting-pentingna saja- Bung Karno geus rah, Proklamator cumeluk, (Jangan Sekali- sekali Meninggalkan Sejarah)" ka raha- yatna. Kitu deui dramawan moyan, paraji Teater Mandiri,Putu Wijaya, geus ngagarap judulna anu sawatara waktukaliwat "Sejarah", di Gedong Kase- (3/12) dipagelarkeun nian Unpad Bale Rumawat Pajajaran Jalan Dipatiukur 35 Bandung, (sabab/akibat) conto/kareueus "Jasmerah monolog anu Dina galuring carita Monolog Sajarah , aya tokoh Kama murid SMP anu kage- geloan ku komputer. Pagawean Karna ti isuk jedur nepi ka sorejeder teh taya deui iwal ti ngerem maneh nyoo komputer. teudiwaro.Kolotna Papatah kolot geus beak dengkak, taak! Timbul karempan kahareup jeung anakna taya harepan. Tapi aneh bin ajaib, dina Ujian Nasional peunteunKama rata- rata 10. Nepi ka ibur salelembur. Sakabeh jalma kataji ku kapinteranKama. Kaasup Sakola Intemasional Galaksi anu ngahaja- datang "ngalarnar" mere beasiswa nepi ka tingkatlroktor.Tapi aneh, sabada lulus tes rek dipapagkeun, manehna sartaKama sakola. Alesan kadon merodembung Kama singket, pedah di eta sakola taya kurikulum palajaranSajarah Indonesia. kahariwang mangsa Cek Karna harita ka kapala Sakola Intemasional Galaksi,"Kuring urang Indo- nesia. Rek kumaha jadi bangsa Indonesia, lamun Sajarah Indonesia! Moal Pa, kuring mah moal asup ka sakola anu teungajarkeun Sajarah Indonesia. Kuring mah hayang jadi urang Indonesia!" pokna, tatag!Barengjeung eta, trek, lampu pareum, Laju hurung deui reyem-reyemdituturkeun ku "backsound" haleuang Harri Roesly(Alm) "Jangan Menangis Indonesia", mani waas. Dina- layar "background" gambar mata anujuuh ku cimata Putu nyangsaya, dibageakeun ku keprok panongton anu taya reureuh- na.Tandaning sugema! kuring taradiajar Monolog anu cek nuawam kana "seni peran" atawa tiater mah rnemang moal matak pirarneeun, Jalmangomong sora- ngan, badis nu keur ngadongeng dina panggung. Tapi ari dipintonkeun ku ahlina mah.anu teu apal kana tiater ge kuat ka keprok jeung alager-ageran.Putumemang dramawan moyan, ieu Sarjana Hukum wedalan UGM (Universitas Gajahmada) 1969 teh mintonkeun karya monologna kalayan cerdas,dalit, jeungpikalucueun, Dina monolog ieu ge taya watesan antara nu lalajo jeung aktor, nepika panongton ge jadi bagean tina carita.Umpamana basa dirojong tokoh Karnadirenceng-renceng ku salembur pikeun asup ka sakola inter- nasional.sakabeh panongton milu ngabo botohan bari ear nyebut ngaran "Kama! Kama! Karna!". Putu ge remen improfisasi di luar skenario, saperti basa "penger.as soarana" ruksak jeung "haseup (dryice)" teu pas masieup kana jalan carita, putu banyol ngancam "crew" , rekmotong hon- oma ku cara jeung basa anu lucu, nepi ka ngogan pikaseurieun. LalajoPutu Wijaya akting mernang matak betah, pagelaran anu meakkeun waktu sajamsatengah teh teu karasa geus lekasan. Tina diskusikaju- di, carita Kama mangrupa pangalaman putra sakolana teumeunang palajaran sajarah, "Kunaon urang sajarah Indonesia.anu dialajar sajarah ge teu ara- paleun komo deui anu teu diajar?!Kunaon urangteu hormat kana parjuangan palaku kahanjakal. sajarahv'cek Putu,ngemu Kukituna, kudu lain ngan saukur dimekarkeun, "apalkeuneun'wungkul, anu kudu dia- jarkeun mah "sudut pandangna".Dina Putu Wijaya anu di Indonesia diajar teu cek Putu, tapi Sajarah kahareupna urang (generasi ngora) kudu bebeneran. nanjeurkeun kritis, Lamun aya anu salah, salahkeun, anu bener ge kudu dibenerkeun. Coba wae, kiwari koran ge geus teudipimilik ku wartawan anu nyoarakem bebeneran, televsisi dijadikeun tungga.igan kudu para politisi. Putu ge nilik individu di urang ukur aya kawani lamunbabaladan, teu kawas para pajuang anu teuneung ludeung maju jurit ka rnedanperang soso- rangan cadu mundur pantrangmulang, Jalanna taya deui iwal ti kudu dilawan ku pendidikan. bisa neuleuman sajarah kalayan jembar wijak- sana. Anu engkena bisa dijadikeun obor pikeun ngalengkah ka hareupna! Kaum terdidikanu ge mairan, yen sajarah tehpalajaran anu kaci- da pentingna. Tapi anu diajarkeunana ulah ngan saukur taunkajadian jeung ngaran- ngaran palaku.Tapi "seting" dina unggal taun kajadian anukudu jadi palajaran mah. Ganjar ge miharep pendidikan sajarah di paguron luhurkudu sacara "ter- buka" ulah mangrupa doktrin. Ulah nepi ka aya anggapan "Sajarahditangtukeun ku panguasa/rezim", Urang Sunda kungsi merjuangkeun kaasliansajarah anu ditulis (Cirebon). ku Pangeran Wangsakerta tangtu Lamun eta bener teh teu sajarah nusantara ben er, kasusna ditutup! Rektor Unpad, Ganjar Kumia sajarahasli, anu kiwari tapi disatengahingjalan "Kitu deui dina jaman Orba, unggal bulan Agustus sokditayangkeun filmJanur Kuning," pokna. ***Asep GP 40 Mangle No. 2355 Kliping. Humas Unpad 201&