RENCANA PELAKSANAAN PEMBELAJARAN Satuan Pendidikan : SMP Negeri 7 Bandung Kelas/ Semester : IX/1 Tema : Kampung Adat Sunda Sub Tema / kompetensi Dasar: 3.2 Mengidentifikasi isi teks deskripsi tentang kampung adat Sunda, dengan memperhatikan struktur teks dan aspek kebahasaan yang benar dan sesuai konteks. Pembelajaran Ke 1 Alokasi Waktu : 10 Menit A. TUJUAN PEMBELAJARAN Setelah kegiatan belajar mengajar mengenai kampung adat Sunda selesai, peserta didik dapat: Mengidentifikasi isi teks deskripsi tentang kampung adat Sunda; Menguraikan pengertian kampung Adat dengan benar. B. KEGIATAN PEMBELAJARAN 1. Pendahuluan (2 Menit) a. Guru menyiapkan fisik dan phisikis kelas (menyampaikan salam, berdo'a, serta mengecek kehadiran siswa) b. Guru memberikan informasi tentang kompetensi dasar dan tujuan pembelajaran c. Guru memotivasi peserta didik untuk berperan aktif dalam pembelajaran 2. Kegiatan Inti (6 Menit) a. Peserta didik dibagi menjadi 4 kelompok. b. Peserta didik membaca dan mengamati struktur teks deskripsi tentang "Kampung Pulo" c. Siswa dalam kelompoknya mengidentifikasi (menentukan ciri-ciri) teks Deskripsi kampung adat Sunda "Kampung Pulo" dengan cara menjawab beberapa pertanyaan yang diberikan guru. d. Secara berkelompok, Memaparkan hasil temuannya dalam bentuk teks pendek tentang kehidupan masyarakat kampung adat Sunda. e. Guru memberikan penguatan terkait hasil diskusi dan presentasi yang dilakukan oleh peserta didik. 3. Penutup (2 Menit) a. Guru mengadakan evaluasi secara garis besar dari keseluruhan penampilan. b. Guru memberikan apresiasi kepada kelompok yang telah tampil. c. Guru menutup pembelajaran.
C. PENILAIAN PEMBELAJARAN Sikap: Menilai sikap siswa selama pembelajaran berlangsung, menggunakan jurnal. Termasuk sikap siswa berkaitan dengan penggunaan undak usuk basa Sunda. Pengetahuan: Tes Tertulis (essay) Mengetahui Kepala SMP Negeri 7 Bandung, Bandung, Juli 2022 Calon Pengajar Praktik Mapel Bahasa Sunda, Lukman Surya Saputra, M. Pd. Pembina Tk 1 NIP 19750512 200212 1 004 Silpani Nurpatonah, S. Pd. Pembina Tk 1 NIP 19720522 199903 2 003
LAMPIRAN LKPD Di handap aya bacaan anu ngagambarkeun kaayaan Kampung Pulo, pék baca sing gemet! Kampung Pulo Sacara administratif, Kampung Pulo kaeréh ka wewengkon désa Cangkuang, kecamatan Lélés, Kabupatén Garut, nu anggangna ti Bandung téh kira-kira 50 KM ka beulah wétan, 13 km saméméh puseur dayeuh Garut. Kampung Pulo téh asalna mah aya di tengah situ Cangkuang, nu matak dingaranan kampung Pulo ogé, tapi kiwari cai situ Cangkuang beuki ngorotan antukna sabagian tina éta situ salin jinis jadi pasawahan. Di Kampung Pulo aya dua situs budaya titinggal karuhun, nya éta candi Cangkuang nu mangrupa candi hindu jeung makom Radén Arif Muhammad, nya éta tokoh anu mimti ngadegna kampung Pulo. Kaayeunakeun salian ti dua situs anu tadi, pamaréntah ngahaja ngadegkeun museum pikeun tempat nyimpen rupa-rupa barang titinggal karuhun. Nu dumuk di Kampung Pulo teu meunang leuwih ti genep kulawarga (6 suhunan), luyu jeung sajarahna éta kampung téh baheulana dicicingan ku Embah Dalem Arif Muhammad jeung anak- anakna anu awéwé nu jumlahna genepan nu ngeusian 6 imah nu ngajajar pahareup-hareup di kénca katuhueun palataran lembur sarta ditungtungna aya wangunan tajug anu mangrupa perlambang anak lalaki Embah Dalem Arif Muhammad anu maot keur leutik kénéh. Nurutkeun carita ti kuncénna, anak lalaki Embah Arif maot lantaran kacilakaan nalika diarak dina jampana anu suhunanana segi lima ngurilingan lembur rék disunatan. Harita arak-arakan téh dipirig ku gamelan sarta maké goong gedé. Teu gugur teu angin ujug-ujuk datang angin puyuh anu pohara gedéna nu ngabalukarkeun budak sunatan anu keur diarak téh ngalaman kacilakaan, ti harita urang kampung Pulo turun cadu nyieun imah anu suhunanana segi lima jeung nabeuh goong. Embah Arif Muhammad téh salasaurang panglima perang Mataram anu dikirimkeun ku Sultan Agung Mataram pikeun ngagempur VOC di Batavia. Tapi kulantaran kasoran Embah Arif teu daék balik deui ka Mataram, tapi terus bumén-bumén di Kampung Pulo anu tadina mah ngaranna téh Pulo Panjang sarta nyebarkeun agama Islam nepi ka bisa ngislamkeun sakabéh pangeusi Pulo Panjang anu tadina ngagem agama Hindu. Pakasaban urang kampung Pulo téh kana tatanén, boh nyawah boh ngebon. Salian ti tatanén, urang Kampung Pulo ogé miara ingon-ingon nya éta hayam jeung meri atawa éntog. Sedengkeun ingon-ingon anu sukuna opat saperti sapi, munding atawa domba teu meunang. Kadaharan has ti Kampung Pulo nya éta burayot, opak, gogodoh, jeung ranging (ranginang anu dikincaan). Salian ti ngokolakeun rupa-rupa kadaharan hasna, urang kampung Pulo ogé ngokolakeun rupa- rupa karajinan tina kai (hususna pineus), awi, jeung batok kalapa anu diréka jadi rarakitan, candi, imah adat, bébécaan, jeung paparahuan. Aya sababaraha pacaduan atawa kapamalian nu lumaku di Kampung Pulo nya éta: 1. Masarakat teu meunang nyémah atawa jarah dina poé Rebo sabab poé Rebo téh mangrupa poéan urang kampung nyuprih élmu kaagamaan (Islam). Dina poé Rebo masarakat kampung Pulo teu meunang milampah atawa migawé pagawéan nanaon salian ti pangajaran atawa diajar élmu agama (Islam). 2. Urang Kampung Pulo teu meunang nambahan jumlah wangunan. Di Kampung Pulo ukur aya genep imah luyu jeung jumlah anak awéwé Embah Dalem Arif Muhammad anu genepan jeung hiji tajug luyu jeung jumlah anak lalakina.Embah Dalem Arif Muhammad anu ngan hiji-hijina. Lamun aya urang Kampung Pulo anu rumah tangga, 14 poé (dua minggu) sabada kawin kudu kaluar ti Kampung Pulo, iwal lamun kolotna geus maot manéhna bisa balik deui, anu disebut ngaplus. 3. Urang Kampung Pulo teu meunang miara sato anu sukuna opat, saperti sapi, munding, domba jeung sajabana, iwal ucing, sabab ucing mah mangrupa sato anu di anu dipikameumeut ku Kangjeng Nabi
Muhammad SAW. Ieu kapamalian téh aya patalina jeung kabersihan palataran lembur sarta sangkan henteu ngaruksak kana tutuwuhan. Ku lantaran kitu, urang Kampug Pulo ukur miara hayam, itik atawa éntog. 4. Urang Kampung Pulo cadu nabeuh goong gedé hususna jeung gamelan sacara umumna. Éta perkara aya patalina jeung musibah kacilakaan anu ngabalukarkeun maotna anak lalaki hiji-hijina Embah Dalem Arif Muhammad nalika rék disunatan. 5. Urang Kampung Pulo teu meunang nyieun imah maké suhunan segi lima, ieu ogé sarua aya patalina jeung kacilakaan anu kaalaman ku anak lalaki Embah Dalem Arif Muhammad. Ku lantaran kitu, sakabéh wangunan anu aya di Kampung Pulo ngagunakeun suhunana manjang atawa jolopong. Kuncén mangrupa tokoh anu mibanda peran penting dina kahirupan urang Kampung Pulo. Salian ti jadi kokolot atawa pamingpin adat dina ngalaksanakeun ajén-inajén anu dipuhit ku masarakat, kuncén ogé mangrupa médiator pikeun pamaréntah dina nepikeun program-program pangwangunan ka masarakat Kampung Pulo. Upacara adat anu biasa digunakeun ku urang Kampung Pulo henteu lésot tina siklus kahirupan manusa, saperti upacara kawinan, salametan anu kakandungan (tujuh bulanan) jeung anu ngajuru (marhabaan), salametan anu maot (tiluna, tujuhna, matang puluh, natus, muluh, néwu, nyéket, jeung mendak). Anu patalina jeung tatanén (mitembeyan), anu patalina jeung ngadegkeun wawangunan saperti ngadegkeun suhunan imah jeung salametan ngeusian imah, sarta upacara Ngaibakan Banda Pusaka anu dilaksanakeun unggal tanggal opat welas (wanci purnama) bulan Mulud. Kasenian kurang mekar di Kampung Pulo, sabab aya patalina jeung ayana pacaduan nabeuh goong atawa gamelan. (Diropéa tina Kampung Adat & Rumah Adat di Jawa Barat, Disbudpar Jabar) 1. Aspek Pengetahuan a. Jenis : Penilaian Hasil Pembelajaran b. Bentuk : Tes Tulis c. Instrumen dan pedoman penskoran : Indikator Pencapaian Kompetensi Instrumen Mengidentifikasi isi 1. Di mana perenahna Kampung Pulo téh? dan struktur teks 2. Situs budaya naon nu aya di Kampung deskripsi budaya Sunda Pulo téh? yang dibacanya 3. Naon sababna Kampung Pulo disebut kampung adat ? 4. Wangun imah anu suhunanana siga kumaha anu teu meunang dijieun di Kampung Pulo? 5. Ari kasenian /tatabeuhan anu teu meunang ditanggap di Kampung Pulo téh ? Pedoman pensekoran No. Soal Aspek yang dinilai Kriteria Skor 1-5 Ketepatan menjawab Tepat 20 Tidak tepat 0 Skor Maksimal Aspek Kognitif (NK) 100