BAB I BUBUKA A. KASANG TUKANG Sintaksis nyaéta cabang linguistik anu ngomongkeun hubungan antar kecap dinatuturan (speech). Unsur basa anu kaasup dijerowengkuan sintaksis nyaéta frase, klausa sarta kalimah. B. RUMUSAN MASALAH Ti uraian di luhur bisa urang simpulkan sawatara masalah anu perlu dibahas nyaéta: 1. Naon pengertian sintaksis? 2. Naon pengertian frase? 3. Naon pengertian klausa? 4. Naon pengertian kalimah? C. TUJUAN Tujuan ti makalah ieu téh pikeun memperdalam mata kuliah Basa sarta Sastra Sunda anu geus dipelajari sarta dibimbing ku dosen pembimbing mata kuliah Basa sarta Sastra Sunda, nyaeta ibu Dra. Iis Ristiani, M.Pd. utamana bagian Sintaksis anu dibahas dina makalah ieu. Sintaksis | 4.1
BAB II PEDARAN A. SINTAKSIS Istilah sintaksis asalna tina basa Yunani (Sun+tattein) anu hartosna ngatur babarengan. Manaf (2009:3) ngècèskeun yén sintaksisna nyaéta cabang linguistik anu ngabahas struktur internal kalimah. Struktur internal anu dibahas nyaéta frasa, klausa, sarta kalimah. Jadi frasa nyaéta objék kajian sintaksis pangleutikna sarta kalimah nyaéta objék kajian sintaksis pangbadagna. B. STRUKTUR SINTAKSIS Sacara umum struktur sintaksis diwangun ti susunan jejer (S), predikat (P), objék (O), sarta katerangan (K) anu ngeunaan fungsi sintaksis. Sedengkeun palaku,penderita, sarta panarima ngeunaan peran sintaksis. Eksistensi struktur sintaksis pangleutikna di topang ku runtuyan kecap, wangun kecap, sarta intonasi, bisa ogé ditambah kalayan konektor anu biasana disebut konjugasi. Peran katilu,pakakas sintaksis éta henteu sarua antara basa hiji jeung anu séjén. C. KECAP MINANGKA HIJIAN SINTAKSIS Minangka hijian pangleutikna dina sintaksis, kecap ngagaduhan peran minangka pangisi fungsi sintaksis, tanda kategori sintaksis, sarta parangkai dina panyatuan hijian-hijian atawa bagian-bagian tina hijian sintaksis. Kecap minangka pangisi hijian sintaksis,kudu dibédakeun ayana dua macem kecap, nyaéta kecap pinuh sarta kecap pancén. Kecap pinuh nyaéta kecap anu sacara leksikal miboga harti, miboga kamungkinanpikeun ngalaman prosés morfologi,mangrupa kelas kabuka, sarta bisa nangtung sorangan minangka hiji-hijian. Anu kaasup kecap pinuh nyaéta kecap-kecap kategori nomina, verba, adjektiva, adverba, sarta numeralia. Kecap pancén nyaéta kecap anu sacara leksikal henteu miboga harti, henteu ngalaman morfologi,mangrupa Sintaksis | 4.2
kelas katutup, sarta di jero aturan manéhna henteu bisa nangtung sorangan. Anu kaasup kecap pancén nyaéta kecap-kecap kategori preposisisastra konjungsi. 1. Frasa Frasa nyaéta gabungan dua kecap atawa leuwih anu boga sipat nonpredikatif atawa sawajarna ogé disebut gabungan kecap anu ngeusian salah sahiji fungsi sintaksis di jero kalimah (Chaer,2003:222). Perhatikeun conto-conto katut: Orok cageur Cau goréng Kakara datang Keur maca Hijian basa orok cageur, cau goréng, kakara datang,sarta keur maca nyaéta frasa alatan hijian basa éta henteu nyieun hubungan jejer sarta predikat. Widjono (2007:140) ngabédakeun frasa dumasar kelas cenah nyaéta frasa verbal,frasa adjektiva, frasa pronominal, frasa adverbia, frasa numeralia, frasa interogativa koordinatif,frasa demonstrativa koordinatif, sarta frasa prefposisional koordinatif. Di handap ieu dijelaskeun hiji-hiji jenis frasa. 1.1 Frasa Verbal Frasa verbal nyaéta jumplukan kecap anu dijieun kalayan kecap gawé. Frasa verbal diwangun ti tilu macem,kawas anu dijelaskeun di handap ieu. 1.1.1 Frasa verbal modifikatif (pewatas) anu dibédakeun jadi tilu macem. 1.1.1.1 Pewatas tukang,kawas conto di handap ieu: Manéhna digawé teuas sapanjang poé. Jelema éta digawé gancang sabab poé. 1.1.1.2 Pewatas hareup,kawas conto di handap ieu : maranéhna pasti mikaresep kadaharan éta. 1.1.2 Frasa verbal koordinatif,nyaéta dua verba anu dihijikeun kalayan kecap panghubung sarta atawa atawa, kawas conto di handap ieu: Manéhanana kukumbah sarta moékeun pakéannana. Sintaksis | 4.3
Urang nu indit atawa didinya nu indit. 1.1.3 Frasa verbal apositif, nyaéta minangka katerangan anu ditambahkeun atawa diselipkeun. Contona nyaeta : Aie Pacah, tempat ancikkuring, baris jadi puseur pamaréntahan dayeuh Padang. Usaha pak Ali,dagang lawon,kiwari jadi grosir. 1.2 Frasa Adjektival Frasa adjektival nyaéta jumplukan kecap anu dijieun kalayan sipat atawa kaayaan minagka inti (anu diterangkeun) kalayan nambahan kecap séjén anu boga fungsi ngajelaskeun kawas rada, bisa, kudu, kurang, leuwih, pang, sarta pohara. Frasa adjektiva miboga tilu jenis kawas anu di jelaskeun di handap ieu : 1.2.1 Frasa adjektival modifikatif (ngabatesan), contona:
Tampan nian kabogoh anyar anjeun Hébat bener lampahna 1.2.2 Frasa adjektival koordinatif (ngagabungkeun), contona : Sanggeus pindah, manéhna aman tentram di imah anyarna. Manéhna hayangeunlalaki anu tegep keker pikeun jadi salakina. 1.2.3 Frasa adjektival apositif kawas conto di handap ieu. Srikandi geulis, ayu rupawan,diperistri ku Arjuna. 1.3 Frasa Nominal Frasa nominal nyaéta jumplukan kecap barang anu dijieun kalyan memperluas hiji kecap barang. Frasa nominal dibagi jadi tilu jenis kawas anu di jelaskeun di handap ieu. 1.3.1 Frasa nominal modifikatif (mewatasi)
Dina poé minggu layanan pustaka tetep dibuka. 1.3.2 Frasa nominal koordinatif, (henteu silih ngajelaskeun), contona hak sareng kawajiban, dunya ahérat, lahir batin, sarta adil makmur. Contona: Sintaksis | 4.4
Saurang PNS kudu nyurtian hak sarta kawajiban minangka aparatur nagara. Saban jelema hayangeun kabagjaan dunya ahérat. 1.3.3 Frasa nominal apositif Anton, mahasiswa teladan éta, kiwari jadi dosén di Universitasna. Manuk Cendrawasih, manuk langka ti Irian éta, geus hampir punah 1.4 Frasa Adverbal Frasa adverbal nyaéta jumplukan kecap anu dijieun jeung katerangan kecap sipat. Frasa adverbal dibagi jadi dua, nyaéta: 1.4.1 Frasa adverbial anu boga sipat modifikasi (mewatasi), contona pohara Pandai, kurang pandai, ampir alus, sarta pandai pisan. Contona: Manéhna kurang pandai bergaul di lingkungan tempat ancikna. Pangabisa siswa kuring dina ngarang aya dina kategori ampir alus 1.4.2 Frasa adverbial anu boga sipat koordinatif (henteu silih ngajelaskeun) Contona : Jarak imah ka kantorna leuwih kurang dua kilométer.. 1.5 Frasa Pronominal Frasa pronominal nyaéta frasa anu dijieun kalayan kecap ganti. 1.5.1 Frasa pronominal modifikatif, contona kawas katut. Maranéhanana duaan ménta idin alatan nuturkeun perlombaan. 1.5.2 Frasa pronominal koordinatif, contona kawas katut. Kuring sarta anjeun resep dancow. Kuring sarta manéhna geus lila henteu patanya. 1.5.3 Frasa Pronominal apositif, contona kawas katut. Mahasiswa, para nonoman, siap jadi pasukan anti calikong. Sintaksis | 4.5
1.6 Frasa Numeralia Frasa numeralia nyaéta jumplukan kecap anu dijieun kalayan kecap bilangan. 1.6.1 Frasa numeralia modifikatif, contona kawas di handapeun ieu. Maranéhanana motong dua puluh buntut sapi kurban. Jelema éta nyumbang pangwangunan jalan dua juta rupiah. 1.6.2 Frasa numeralia koordinatif Lima atawa genep urang bertopeng ngaliwat dina kegelapan di gang éta. Teuing tilu, teuing opat kali manéhna geus meminjam duit kuring. 1.7 Frasa Introgativa Koordinatif Jawaban naon atawa saha mangrupa ciri jejer kalimah? Jawaban naha atawa kumaha mangrupa pertanda jawaban prediket? 1.8 . Frasa Demonstrativa koordinatif Frasa demonstrativa koordinatif nyaéta frasa anu dijieun dua kecap anu hentu silih ngajelaskeun. Kuring digawé di ditu atawa di dieu sarua waé. Kuring maké baju ieu atawa éta henteu masalah. 1.9 Frasa Proposional Koordinatif Frasa Proposional Koordinatif dijieun ti kecap hareup sarta henteu silih ngajeulaskeun. Lalampahan kami ti sarta ka Bandung merlukeun wayah genep jam. Koperasi ti, ku sarta pikeun anggota. 2. Klausa Klausa nyaéta hiji konstruksi anu dijerona aya sawatara kecap anu ngandung unsur predikatif (Keraf, 1984:138). Klausa ngagaduhan potensi jadi kalimah. (Manaf, 2009:13) ngécéskeun yén anu ngabédakeun klausa sarta kalimah nyaéta intonasi final di ahir hijian basa éta. Kalimah dipungkas kalayan intonasi final, sedengkeun klausa henteu dipungkas intonasi final. Intonasai final éta bisa mangrupa intonasi warta, tanya, paréntah, sarta kataji. Sintaksis | 4.6
Widjono (2007:143) ngabédakeun klausa kieu. 2.1 Klausa kalimah majemuk sarimbag Dina kalimah majemuk sarimbag (koordinatif), saban klausa ngabogaan kalungguhan anu sarua. Kalimah majemuk koordinatif diwangun jeung dua atawa leuwih anu henteu silih ngajelaskeun. Contona: Rima maca kompas, sarta adina ulin catur. Klausa kahiji Rima maca kompas. Klausa kadua adina ulin catur. Duanana henteu silih ngajelaskeun. 2.2 Klausa kalimah majemuk bertingkat Kalimah majemuk bertingkat diwangun kalayan klausa anu boga fungsi ngajelaskeun klausa séjénna. Contona : Jelema éta pindah ka Depok sanggeus salakina digawé di Bank Indonésia Klausa jelema éta pindah ka Depok minangka klausa utama (sawajarna disebut induk kalimah) sarta klausa kadua salakina digawé di Bank Indonésia mangrupa klausa sematan (sawajarna disebut anak kalimah). 2.3 Klausa gabungan kalimah majemuk sarimbag sarta kalimah majemuk bertingkat Klausa gabungan kalimah majemuk sarimbag sarta bertingka, diwangun ti tilu klausa atawa leuwih. Contona : Manéhna pindah ka Jakarta sanggeus bapana maot sarta indungna kawin deui. Kalimah di luhur diwangun ti tilu klausa nyaéta 1) Manéhna pindah ka Jakarta (klausa utama) 2) Sanggeus bapana maot (klausa sematan) 3) Indungna kawin deui (klausa sematan) Manéhna pindah ka Jakarta sanggeus bapana maot (Kalimah majemuk bertingkat). Bapana maot sarta indungna kawin deui. (Kalimah majemuk sarimbag). Sintaksis | 4.7
3. Kalimah Kalimah nyaéta hijian basa pangleutikna anu mangrupa kahijian pikiran (Widjono:146). Manaf (2009:11) leuwih ngécéskeun kalayan ngabédakeun kalimah jadi basa lisan sarta basa tulis. Dina basa lisan, kalimah nyaéta hijian basa anu miboga cirri kieu : (1).Hijianbasa anu kabentuk luhur gabungan kecap kalayan kecap, gabung an kecap kalayan frasa, atawa gabungan frasa kalayan frasa, anu saeutikna mangrupa hiji klausa leupas anu saeutikna ngandung hiji jejer sarta prediket, boh unsur fungsi éta eksplisit boh implisit. (2).Hijian basa éta dipayunan ku hiji kasenyapan mimiti, dibarengan atawa henteu dibarengan ku kasenyapan antara sarta dipungkas kalayan kasenyapan ahir anu mangrupa intonasi final, nyaéta intonasi warta, tanya, intonasi paréntah, sarta iontonasi kataji. Dinabasa tulis, kalimah nyaéta hijian basa anu dimimitian ku hurup kapital , dibarengan atawa henteu dibarengan ku tanda koma (,), tanda tanya (?) , atawa tanda seru (!). 3.1 Ciri-ciri kalimah Widjono (2007:147) ngécéskeun ciri-ciri kalimah kieu. Dina basa lisan dimimitian kalayan kasenyapan sarta dipamungkas kalayan kasenyapan. Dina basa yulis dimimitian jeung huruf kapital sarta dipamungkas jeung tanda titik, tanda tanya, atawa tanda seru. Sakurang-kurangna diwangun ti luhur jejer sarta prediket. Prediket transitif dibiruyungan objek, prediket intransitif bisa dibiruyungan palengkap. Ngandung pikiran anu gembleng, ngandung runtuyan logis, saban kecap anu ngarojong fungsi (jejer, prediket,objek,sarta katerangan) disusun dina hijian nurutkeun fungsina. 3.2 Fungsi sintaksis dina kalimah Fungsi sintaksis dina hakikatnya nyaéta "tempat" atawa "laci" anu bisa dieusi ku wangun basa nu tangtu (Manaf, 2009:34). Wujud fungsi sintaksis nyaéta jejer Sintaksis | 4.8
(S), prediket (P), objek (O), palengkap (Pel.) sarta katerangan (Ket). Henteu kabéh kalimah kudu ngandung kabéh fungsi sintaksis éta. Unsur fungsi sintaksis anu kudu aya dina saban kalimah nyaéta jejer sarta prediket, sadengkeun unsur séjénna, nyaeta objek,palengkap sarta katerangan mangrupa unsur panunjang dina kalimah. Fungsi sintaksis baris dijelaskeun di handap ieu. 3.2.1 Jejer Fungsi jejer mangrupa poko dina hiji kalimah. Poko kalimah éta diomongkeun atawa dijelaskeun ku fungsi sintaksis séjén, nyaéta prediket. Ciri-ciri Jejer nyaéta kieu :
jawaban naon atawa saha bisa didahului ku kecap yén mangrupa kecap atawa frasa barang (nomina) bisa disarta kecap ieu atawa éta bisa dibiruyungan pewatas anu henteu didahului preposisi di, dina, dina, ka, pikeun, pikeun, sarta séjén- séjén henteu bisa diingkarkan kalayan kecap henteu, tapi bisa diingkarkan kala yan kecap lain. Hubungan jejer sarta prediket bisa ditempo dina conto-conto di handapeun ieu. Adi ulin. S P
Ibu masak. S P 3.2.2 PredikAt Predikat mangrupa unsur anu ngomongkeun atawa ngécéskeun poko kalimah atawa jejer. Hubungan prediket sarta pokok kalimah basa ditempo dina conto-conto di handapeun ieu. Sintaksis | 4.9
Adi ulin. S P Adi nyaéta poko kalimah,ulin nyaéta anu ngécéskeun poko kalimah.
Ibu masak. S P Ibu nyaéta poko kalimah,masak nyaéta anu ngécéskeun poko kalimah. Prediket miboga ciri-ciri kieu: bagian kalimah anu ngécéskeun poko kalimah dina kalimah susun dawam prediket aya langsung di tukang jejer prediket umumna dieusi ku verba atawa frasa verba dina kalimah susun dawam (S-p) prediket berintonasi leuwih pendék prediket bisa mangrupa unsur kalimah anu meunangkeun partikel - lah prediket bisa mangrupa jawaban ti patarosan naon anu dipigawé (poko kalimah) atawa kumaha (poko kalimah). 3.2.3 Objek Fungsi objek nyaéta unsur kalimah anu datangna dituntut ku verba transitif pangisi prediket dina kalimah aktip. Objek bisa dipikawanaoh kalayan nempo verba transitif pangisi prediket anu miheulaan kawas anu kasampak dina conto. Dosen ngajelaskeun materi. S P O Ngajelaskeun nyaéta verba tansitif. Ibu ngahuapan adi. S P O Sintaksis | 4.10
Ngahuapan nyaéta verba transitif Objek miboga ciri-ciri kieu : mangrupa nomina atawa frasa nominal kawas conto katut bapa maca koran. S P O Koran nyaéta nominal. Adi maké tas anyar. S P O Tas nyaéta frasa nominal, aya langsung di tukang prediket (anu dieusi ku verba transitif) kawas conto katut:
Ibu nyarékan lanceuk. S P O Guru ngabacakeun émbaran. S P O bisa digantian enklitik -nya, ku atawa -mu, kawas conto katut: Kapala sakola ngondang wali murid. S P O objek bisa ngagantikeun kalungguhan jejer sabot kalimah aktip transitif dipasifkeun : Ani maca buku. S P O Buku dibaca Ani. S P Pel. 3.2.4 Palengkap Pelengkap nyaéta unsur kalimah anu boga fungsi ngalengkapkeun informasi, ngahususkeun objek, sarta ngalengkapkeun struktur kalimah. Palengkap (pel) bentukna jiga kalayan objek alatan pada-pada dieusi ku nomina atawa frasa. Kamiripan antara objek sarta palengkep bisa ditempo dina conto katut : Sintaksis | 4.11
Bu Minah berdagang sayur di pasar isuk-isuk. S P pel. ket. Bu Minah ngajual sayur di pasar isuk-isuk. S P O ket Pelengkap miboga ciri-ciri kieu: pelengkap datangna ditungtut ku predikat aktip anu dieusi ku verba anu dilekati ku prefiks-ber sarta predikat pasif anu dieusi kuverba anu dilekati ku prefiks di- atawa ter- kawas conto katut : Bu Minah berjualan sayur di pasar isuk-isuk. S P Pel .Ket. Buku dibaca Ani. S P Pel. Pelengkap mangrupa fungsi kalimah anu datangna ditungtut ku verba dwitransitif pengisi predikat kawas conto katut: Bapa mangmésérkeun Adi aanyangan. S P O Pel Mangmésérkeun nyaéta verba dwitransitif. pelengkap henteu bisa digantian kalayan pronominanya, kawas conto katut. Ibu ngagero adi. S P O Pak Samad berdagang rempah. S P Pel. 3.2.5 Katerangan Katerangan nyaéta unsur kalimah anu méré katerangan ka sakumna kalimah. Lamun loba unsur katerangan dina kalimah bisa ditempo dina conto katut: Sintaksis | 4.12
Ibu meuli kueh di pasar. S P O Ket. Tempat Bapa lalajo TV tadi isuk-isuk. S P O Ket. Wayah Katerangan miboga ciri-ciri kieu: umumna mangrupa katerangan tambahan atawa unsur anu henteu wajib dina kalimah kawas conto katut.: Kuring meuli buku. S P O Kuring meuli buku di Gramedia. S P O Ket. Tempat katerangan bisa pindah tempat tanpa ngarusak struktur sarta harti kalimah , kawas conto katut: Manéhna muka bungkusan éta kalayan ati-ati. S P O Ket. Cara Kalayan ati-ati manéhna muka bungkusan éta. Ket. cara S P O katerangan dieusi ku adverbia, adjektiva, frasa adverbial, frasa adjektival, sarta klausa-terikat, kawas conto katut. Ali datang kamari. S P Ket. Wayah
Ibu indit kamari soré. S P Ket. Wayah Manaf(2009:51) ngabédakeun katerangan dumasar hartina kawas dijelaskeun katut. Katerangan tempat Katerangan tempat nyaéta katerangan anu ngandung harti tempat. Kat erangan tempat dimarkahi ku preposisi di, ka, ti (di) dina,kawas conto katut. Sintaksis | 4.13
Bapa balik ti kantor.
S P
Ket, tempat
Irfan ulin bal di lapang. S P O Ket. Tempat Katerangan wayah Katerangan wayah nyaéta katerangan anu ngandung harti wayah. Kate rangan wayah dimarkahi ku preposisi dina sapanjang, salila, saméméh,sanggeus. Sajabaéta aya katerangan wayah anu henteu dimimitian ku preposisi, c ontonaayeuna,isukan, kamari, engké. Katerangan wayah dina kalimah kawas conto katut: Manéhna baris datang sina poé ieu S P Ket. Wayah Manéhna nalangsara sapanjang hirupna. S P Ket. Wayah Katerangan pakakas Katerangan pakakas nyaéta katerangan anu ngandung harti pakakas.K aterangan pakakas dimarkahi ku preposisi kalayan sartatanpa. Kateran gan pakakas dina kalimah kawas conto katut: Kueh éta dijieun tanpa citakan. S P Ket. Pakakas Katerangan cara Katerangan cara nyaéta katerangan anu dumasar relasi antarunsurnya,bermakna cara dina ngalakonan kagiatan nu tangtu.Katerangan cara dimarkahi ku preposisi kalayan, sacara, ku cara, jeung jalan, tanpa. Pamakéan katerangan cara dina kalimah kawas conto katut: Manéhna ngasupan imah kosong éta kalayan ati-ati. S P O Ket. Cara Sintaksis | 4.14
Habib numpakan sapédahna kalayan anca-anca. S P O Ket. Cara Katerangan tujuan Katerangan tujuan nyaéta katerangan anu dina hubungan antar unsurna ngandung harti tujuan. Katerangan tujuan dimarkahi kupreposisi ambéh , sangkan, pikeun, pikeun, demi. Pamakéan katerangan tujuan dina kali mah kawas conto katut: Arif giat diajar ambéh naék kelas. S P Ket. Tujuan Adonan éta diaduk sangkan gancang kembang. S P Ket. Tujuan Katerangan penyerta Katerangan panyerta nyaéta katerangan anu dumasar relasi antarunsurnya anu nyieun harti penyerta. Katerangan panyerta dimarkahi ku preposisi kalayan, babarengan, reujeung kawas anu aya dihandap ieu. Mahasiswa indit studi banding babarengan dosen. S P Pel Ket. Penyerta Jelema éta pindah babarengan anak pamajikanana. S P Ket. Penyerta Katerangan perbandingan Katerangan perbandingan nyaéta katerangan anu relasi antarunsurnya nyieun harti perbandingan. Katerangan perbandingan dimarkahi ku preposisi kawas, lir, laksana, kawas conto di handap,ieu. Manéhna gelisah kawas cacing kepanasan. S P Ket. Perbandingan Sora jelema éta teuas lir guludug. S P Ket. Perbandingan Katerangan sabab Katerangan sabab nyaéta katerangan anu relasi Sintaksis | 4.15
antarunsurnya nyieun harti sabab. Katerangan sabab dimarkahi ku kon jungtorsabab sarta alatan, kawas conto katut. Kalolobaan imah garah alatan lini. S P Ket. Sabab Rahayat beuki nalangsara alatan harga béas beuki naék. S P Ket. Sabab Katerangan alatan Katerangan alatan nyaéta katerangan anu relasi antarunsurnya nyieun harti alatan. Katerangan alatan dimarkahi ku ko njungtor ku kituna sarta balukarna, kawas conto di handap ieu: Leuweung tutupan dituar balikarna mindeng lumangsung teneuh urug S P Ket. Alatan Katerangan sarat Katerangan sarat nyaéta katerangan anu relasi antarunsurnya nyieun harti sarat. Katerangan sarat dimarkahi ku konju ngtor lamunsarta lamun, kawas conto di handap ieu. Kuring baris datang lamun manéhna ngondang kuring. S P Ket. Sarat Lamun para pamingpin Indonésia jujur, rahayat baris sejahtera. Ket. Sarat S P Katerangan pengandaian Katerangan pengandaian nyaéta katerangan anu relasi antarunsurnya nyieun harti pengandaian. Katerangan pengandaian dimarkahiku konjungtor andaikata, lamun sarta andaikan, kawas conto di handap ieu. Andaikan bulan bisa ngomong, manéhna moal bohong. Ket. Pengandaian S P Sintaksis | 4.16
Lamun kuring jelema beunghar, kuring baris mantuan jelema miskin. Ket. pengandaian S P O Katerangan atributif Katerangan atributif nyaéta katerangan anu relasi antarunsurnya nyieun harti guaran ti hiji nomina. Katerangan atibutif dimarkahi kukonjungtor anu, kawas conto di handap ieu: Mahasiswa anu indéks prestasinya pangluhurna meunang beasiswa. Ket. Atributif (S) P O Guru anu berbaju héjo éta téh wali kelas kuring. Ket. Atributif (S) P O Sintaksis | 4.17
BAB III PANUTUP Kasimpulan Sacara umum struktur sintaksis diwangun ti susunan jejer (S), predikat (P), objék (O), sarta katerangan (K) anu ngeunaan fungsi sintaksis. Sedengkeun palaku,penderita, sarta panarima ngeunaan peran sintaksis. Minangka hijian pangleutikna dina sintaksis, kecap ngagaduhan peran minangka pangisi fungsi sintaksis, tanda kategori sintaksis, sarta parangkai dina panyatuan hijian-hijian atawa bagian-bagian tina hijian sintaksis. 1.Frase 2.Klausa 3.Kalimah Sintaksis | 4.18
DAPTAR PUSTAKA Chaer, Abdul. 2003. Linguistik Umum. Jakarta: Rineka Cipta. Keraf, Gorys. 1984. Tata Bahasa Indonesia. Flores: Nusa Indah. Manaf, Ngusman Abdul, 2009. Sintaksis: Teori dan Terapannya dalam Bahasa Indonesia. Padang: Sukabina Press. Widjono HS. 2007. Bahasa Indonesia: Mata Kuliah Pengembangan Kepribadian di Perguruan Tinggi. Jakarta: Grasindo. Sintaksis | 4.19