BAHASA DAERAH UNTUK ANAK USIA PERTETEMUAN KE-4 MENULIS (NULIS) Oleh: Hj. Komala, M.Pd PRODI PG PAUD IKIPSILIWANGI BANDUNG 9 OKTOBER 2020
Watesan Nulis Nulis atawa ngarang mangrupa kamampuh ngagunakeun basa dina wangun tinulis, pikeun nepikeun gagasan, eusi pikiran, kahayang, kereteg haté, atawa informasi. Nepikeun gagasan atawa informasi dina wangun tinulis kudu dipigawé kalawan daria tur ati-ati, sarta dipigawé dina waktu anu rinéh sangkan bisa mikir pikeun nyusun jadi kalimah. Tina kalimah jadi paragrap, paragrap jadi wacana jeung saterusna, nepi ka ngajanggélék jadi wangun karangan anu mibanda ajén jeung tujuan.
Sarat Karangan nu Alus Karangan anu dianggap nyumponan sarat, sakurang- kurangna mibanda lima unsur nyaéta (1) eusi, (2) wangun, (3) tata basa, (4) gaya, jeung (5) mekanik (éjahan jeung tanda baca).
Gorys Keraf (1984) nétélakeun yén karangan téh hakékatna mangrupa gambaran eusi pikiran atawa rasa, anu diwujudkeun dina wangun tinulis. Sangkan mampuh nétélakeun eusi pikiran rasa gembleng, kalawan leuwih ti heula kudu nyangkem aspék-aspék basa kayaning: tina atawa Nyangkem sajumlahing kabeungharan kecap; Nyangkem kaédah- kaédah sintaksis; Mibanda kamampuh gaya nu merenah; jeung • Mibanda bahan karangan.
a. Kabeungharan Kecap Nyangkem sajumlahing kabeungharan kecap (kosa kata) mangrupa pasaratan penting pikeun ngébréhkeun eusi pikiran atawa rasa dina wangun tinulis. Leuwih loba nyangkem kabeungharan kecap bakal leuwih lancar jeung loba deui atawa gagasan anu bisa dipedar. Numutkeun (1) sipatna kecap bisa dibédakeun jadi dua rupa; konotatif nyaéta kecap anu ngandung harti rangkepan, jeung (2) dénotatif nyaéta kecap anu ngandung harti satarabasna.
Kalimah Efektif Kalimah Eféktif Midangkeun eusi pikiran atawa gagasan kalawan gembleng sarta bisa kaharti kalawan luyu jeung anu dimaksud, teu cukup ku nyangkem sajumlahing kabeungharan kecap wungkul, tapi ogé kudu mampuh midangkeun gagasan dina wangun kalimah anu éféktif. Kalimah éféktif nyaéta kalimah anu bisa ngébréhkeun eusi pikiran kalawan merenah. Kalimah éféktif salian ti ngandung kakuatan anu bisa némbongkeun eusi pikiran pangarang téh, ogé gampang kahartina.
Sarat Kalimat Efektif (1) bisa ngawakilan eusi pikiran kalawan merenah, (2) sanggup méré gambaran anu sarua jeung eusi pikiran pangarang. (3) Kalimah éféktif mibanda sawatara pasaratan, nyaéta: gembleng: kalimah anu bisa némbongkeun beungkeutan gagasan sarta ngandung hiji ide poko. (3) kohérénsi: kalimah anu ngawangun alinéa némbongkeun runtuyan anu sinambung.
Alinéa atawa paragrap nyaéta beungkeutan pikiran nu mangrupa atawa kumpulan gabungan tina kalimah- kalimah pikeun hiji pangawangun gagasan. Dina alinéa hiji katémbong gagasan leuwih ébréh. Alinea Teu béda ti nyusun nyusun kalimah, éféktif alinéa pasaratan, mérédih nyaéta: anu Gembleng; kalimah- anu kalimah ngawangun alinéa kudu némbongkeun beungkeutan perkara atawa tema. •
Lanjutan kalimah-kalimah ngaruntuy Koherensi; gampang kaharti, kalawan sinambung némbongkeun jalan pikiran anu wajar tur ngarojong kana téma. • kalimah-kalimah anu ngawangun alinéa tur némbongkeun wincikan ngaruntuy kalawan sinambung. • Pamekaran alinéa runtuyan kalimah anu medar téma gagasan katémbong tina
Gaya Gaya basa atawa style nyaéta mangrupa kaparigelan dina makéna basa pikeun méré warna kana ieu karangan. Gaya basa mangrupa cara némbongkeun eusi pikiran ku kaparigelan makéna basa. Gaya basa mangrupa bagian tina diksi (pilihan kecap), loyog henteuna hiji kalimah atawa kecap pikeun némbongkeun gagasan. Kaparigelan némbongkeun eusi pikiran, mangaruhan kana gaya basa pangarang. Ku kituna, gaya basa raket patalina jeung aspék kabasaan kayaning diksi, frasa, klausa, jeung kalimah.
Ejahan jeung Tata Basa Éjahan nyaéta palanggeran ngeunaan cara makéna aksara gedé atawa leutik, ipis atawa kandel, déngdék jsté. Sakumaha anu ditangtukeun dina jeung ajeg, palanggeran éjahan basa Sunda.