Terbitan Kementerian Kesihatan Negara Brunei Darussalam FEBRUARI 2015 BILANGAN 164 MAJLIS PELANCARAN KEMPEN KESEDARAN KESIHATAN PROSTAT KEBANGSAAN SEMPENA SAMBUTAN HARI KANSER SEDUNIA 2015 Sempena Sambutan Hari Kanser Sedunia 2015, Kementerian Kesihatan mengadakan satu Kempen Kesedaran Kesihatan Prostat Kebangsaan pada 7 Februari 2015 bertempat di Dewan Al-'Afiah, Kementerian Kesihatan. Kempen tersebut merupakan satu inisiatif baru Kementerian yang memberikan tumpuan khas kepada kesihatan warga lelaki khususnya kesihatan prostat dan kanser prostat. Yang Mulia Awang Haji Mahrub bin Haji Murni, Pegawai Tugas-Tugas Khas Kanan, Kementerian Kesihatan selaku wakil peribadi kepada Yang Berhormat Pehin Orang Kaya Johan Pahlawan Dato Seri Setia Awang Haji Adanan bin Begawan Pehin Siraja Khatib Dato Seri Setia Haji Md. Yusof, Menteri Kesihatan hadir sebagai Tetamu Kehormat dan seterusnya menyampaikan teks ucapan Yang Berhormat Menteri Kesihatan di majlis tersebut. 2. Memberi kesedaran kepada orang ramai mengenai Kanser Prostat, simptom simptom dan rawatan yang ada di Negara Brunei Darussalam dan luar Negara. Fokus Sambutan Hari Kanser Sedunia diseluruh dunia pada tahun ini pula adalah untuk:- Memilih cara hidup sihat; • Menyampaikan pengesanan awal; • Mencapai rawatan untuk semua; dan Hari Kanser Sedunia pada tahun ini bertemakan "Tidak Di Luar Kecapaian Kitani" (Not Beyond Us) yang mana akan mengambil langkah-langkah positif dan proaktif dalam menentang masalah kanser dengan memberikan penekanan bahawa jalan penyelesaian bagi seluruh kontinum kanser memang wujud dan adalah dalam capaian kita. Objektif-objektif Kempen Kesedaran Prostat yang pertama di Negara Brunei Darussalam diadakan adalah:- 1. Untuk memberi kesedaran kepada warga lelaki yang berumur 50 tahun ke atas mengenai masalah perkencingan yang disebabkan pembesaran kelenjar prostat; dan Memaksimakan kualiti kehidupan. Kempen turut diserikan dengan ceramah bertajuk "Simptom- Simptom Penyakit Prostat" yang disampaikan oleh Hjh Zuraini Hj Ibrahim, Pakar Bedah Urologi dan topik mengenai "Kanser Prostat" yang disampaikan oleh Chua Hock Beng, Pakar Bedah Umum, Ketua Unit Urologi. Ceramah tersebut turut diikuti dengan sesi soal jawab. Ø Bersambung ke muka surat 9 Berita p.2 Berita p.3 Berita p.8 Aktiviti Kesihatan p.12 Mesyuarat Menteri-Menteri Mengenai Perlindungan Kesihatan Universal Selepas 2015 (Universal Health Coverage: The Post-2015 Challenge), 10-11 Februari, 2015, Singapura Lawatan Kerja Yang Berhormat Menteri Kesihatan Ke Tapak Projek Pembinaan Pusat Kesihatan Lambak Kanan dan Bangunan Stor Perubatan Negara Program Cara Hidup Sihat Bagi Warga Emas (Daerah Belait) Projek Program Aktif dan Riadah Untuk Kesihatan (P.A.R.K) Kedua Di Taman Jubli Perak
BERITA YANG BERHORMAT MENTERI KESIHATAN NEGARA BRUNEI DARUSSALAM HADIRI MESYUARAT MENTERI-MENTERI MENGENAI PERLINDUNGAN KESIHATAN UNIVERSAL SELEPAS 2015 (UNIVERSAL HEALTH COVERAGE: THE POST-2015 CHALLENGE), 10-11 Februari, 2015, Singapura Mesyuarat Menteri-Menteri Mengenai Perlindungan Kesihatan Universal (Universal Health Coverage: The Post 2015 Challenge) telah bersidang di Singapura pada 10 hingga 11 Februari 2015 dan mewakili Negara Brunei Darussalam di Mesyuarat tersebut ialah Yang Berhormat Pehin Orang Kaya Johan Pahlawan Dato Seri Setia Awang Haji Adanan bin Begawan Pehin Siraja Khatib Dato Seri Setia Awang Haji Mohd Yusof, Menteri Kesihatan, Negara Brunei Darussalam yang juga menjadi salah seorang ahli panel peringkat Menteri (Ministerial Panelist) dalam Mesyuarat tersebut. Mesyuarat ini juga disertai oleh pegawai-pegawai kanan Kementerian Kesihatan. Mesyuarat Menteri-Menteri Mengenai Perlindungan Kesihatan Universal ini telah dirasmikan oleh Tuan Yang Terutama Mr Lee Hsien Loong, Perdana Menteri Singapura selaku Tetamu Kehormat. Dr Margaret Chan, Pengarah Agung Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) juga telah menyampaikan ucaptama di Mesyuarat tersebut. Selain dari Menteri-Menteri Kesihatan, Mesyuarat ini telah juga mengundang pakar-pakar dalam pelbagai bidang yang berkaitan dengan kesihatan iaitu penceramah-penceramah daripada Pertubuhan Kesihatan Sedunia, Bank Dunia (World Bank) dan Ahli- Ahli Akademik bagi sama-sama berkongsi maklumat dan membincangan isu-isu berkaitan. (ii) Usaha-usaha dalam menangani cabaran-cabaran tren demografi penuaan dan untuk mempastikan kedayatahan perlindungan kesihatan universal (Universal ianya memerlukan pendekatan Health Coverage), yang holistik ke arah kesihatan sepanjang hayat dan disesuaikan dengan iklim, budaya dan norma amalan cara hidup sesebuah negara; (iii) Kepentingan menangani bersama peningkatan cabaran Penyakit-Penyakit Tidak bebanan dan Berjangkit (Non-Communicable Diseases) dalam memastikan kedayatahanan perlindungan kesihatan universal (Universal Health Coverage) yang mana langkah-langkah bersepadu dan penglibatan semua stakeholders seperti penggubal-penggubal dasar, para akademik, industri-industri makanan dan minuman, kumpulan masyarakat, pihak swasta dan pertubuhan- pertubuhan bukan kerajaan serta setiap individu melalui pendekatan Health-in-All-Policies atau Whole-of-Society adalah diperlukan bagi sama-sama memantapkan dan memperkesankan lagi pencegahan dan pengawalan penyakit-penyakit berkenaan. Ini termasuklah strategi- strategi mempromosi dan penyerapan amalan cara hidup sihat di kalangan lapisan masyarakat. Kepentingan mengwujudkan dasar dan pelbagai program bagi memperkesankan lagi langkah-langkah mempromosi dan membudayakan cara hidup sihat seperti; Mesyuarat telah membuat kesimpulan dan saranan yang perlu diambil perhatian bagi memantapkan lagi perlindungan kesihatan universal (Universal Health Coverage) bagi rakyat dan penduduk negara masing- masing: Memahami tingkahlaku masyarakat; Pemberian pendidikan kesihatan yang disertai dengan suasana dan persekitaran yang mendokong amalan sihat; dan Mewujudkan perundangan yang bersesuaian bagi melindungi kesihatan awam. (i) Keperluan negara untuk m e m b u a t p e l a b u r a n bukan sahaja dalam sistem penjagaan kesihatan tetapi juga di sektor pendidikan, infrastruktur asasi, pekerjaan, perumahan dan persekitaran serta mengenalpasti model yang bersesuaian bagi pembiayaan perlindungan kesihatan yang berupaya m e n g h a s i l k a n i m p a k yang positif dan berkesan bagi menjamin kesihatan sepanjang hayat, kualiti kehidupan, kesejahteraan, produktif dan sekali gus perkembangan sosio- ekonomi yang berdayatahan; Yang Berhormat Menteri Kesihatan bersama Tuan Yang Terutama Lee Hsien Long, Perdana Menteri Singapura, Puan Yang Terutama Dr Margaret Chan, Pengarah Agung Pertubuhan Kesihatan Sedunia bersama-sama Menteri-Menteri Kesihatan di Mesyuarat Menteri-Menteri Mengenai Perlindungan Kesihatan Universal (Universal Health Coverage: The Post 2015 Challenge) di Singapura pada 10-11 Februari 2015 2
BERITA LAWATAN KERJA YANG BERHORMAT MENTERI KESIHATAN KE TAPAK PROJEK PEMBINAAN PUSAT KESIHATAN LAMBAK KANAN DAN BANGUNAN STOR PERUBATAN NEGARA Pada 3 Februari 2015, Yang Berhormat Pehin Orang Kaya Johan Pahlawan Dato Seri Setia Awang Haji Adanan Bin Begawan Pehin Siraja Khatib Dato Seri Setia Awang Haji Mohd Yusof, Menteri Kesihatan telah mengadakan lawatan kerja ke tapak- tapak projek pembinaan Pusat Kesihatan Lambak Kanan dan ke tapak bangunan Stor Perubatan dan Kesihatan Negara di Kampong Madaras, Mukim Gadong A. Lawatan tersebut adalah bertujuan untuk melihat secara lebih dekat akan perkembangan projek-projek pembinaan tersebut di samping mengenalpasti perkara-perkara yang perlu diberikan perhatian bagi memastikan kelancaran pembinaan projek-projek tersebut dan seterusnya dapat memberikan penjagaan kesihatan asasi yang terbaik bagi rakyat Brunei Darussalam. Manakala projek pembinaan Bangunan Stor Perubatan dan Kesihatan Negara telah bermula pada 12 Disember 2013 dengan peruntukan sebanyak BND8.7 juta. ini dijadualkan Bangunan siap pada awal tahun 2016. Kedua-dua projek p em b in aan ba ngu na n- t e r s e b u t b a n g u n a n merupakan salah satu projek Kementerian Kesihatan di bawah Rancangan Kemajuan Negara (RKN) yang ke-10. Majlis perletakkan batu asas bagi pusat kesihatan tersebut telah disempurnakan oleh Yang Berhormat Menteri Kesihatan sendiri pada 23 Jun 2014. Projek pembinaan Pusat Kesihatan Lambak Kanan ini di atas tapak seluas 4.45 hektar (11 ekar) dengan keseluruhan perbelanjaan pembinaan menelan belanja sejumlah BND14 juta. Turut hadir dalam lawatan itu ialah Yang Mulia Setiausaha Te t a p K e m e n t e r i a n Kesihatan, Timbalan Setiausaha Tetap (Pentadbiran & Kewangan) Pengarah-Pengarah, Pegawai-Pegawai Kanan dan Pegawai-Pegawai di bawah Kementerian Kesihatan. BENGKEL LATIHAN PROGRAM SARINGAN PENDENGARAN ANAK DAMIT UNTUK PENYARING Jabatan Otorhinolaryngologi, Hospital Raja Isteri Pengiran Anak Saleha (RIPAS) menganjurkan satu Bengkel Latihan Program Saringan Pendengaran Anak Damit Untuk Penyaring pada 8 - 9 Febuari 2015 bertempat di Pusat Perempuan dan Kanak-kanak, Hospital RIPAS. Objektif bengkel tersebut adalah: 1. Sebagai satu platform latihan bagi kakitangan yang dilantik untuk menjadi penyaring dalam Program Saringan Pendengaran Anak Damit; 2. Memberi latihan tatacara penyaringan disamping menilai kecekapan para peserta dalam menjalankan ujian saringan. 3. Memberi pengetahuan mengenai asas anatomi dan fisiologi pendengaran serta perkembangan pertuturan dan bahasa kanak-kanak; 4. Perbincangan mengenai isu-isu berkenaan dengan Program Saringan Pendengaran Anak Damit seperti etika penyaringan, kaunseling, protokol pengawalan infeksi dan pengurusan data, penceramah undangan iaitu Miss Julie Castro. Beliau merupakan Pengurus Kanan Kawasan Northern dan Eastern Cluster dari The Royal Children's Hospital, Melbourne, Australia dan beliau juga merupakan seorang penyelia yang bertanggungjawab untuk memberi pengawasan serta latihan kepada penyaring-penyaring mereka. Adalah diharap dengan adanya bengkel ini akan dapat mempastikan para penyaring adalah dilengkapkan dengan pengetahuan dan kemahiran yang komprehensif dan akan menjadi penyaring yang kompeten dan beretika dalam menjalankan tugas sebagai dalam Program Saringan Pendengaran Anak Damit khusus di Hospital RIPAS. Seramai 17 peserta bengkel terdiri daripada Jururawat, Pembantu Jururawat serta Bidan dari Jabatan Pediatrik dan Jabatan Obstetrik dan Ginekologi, Hospital RIPAS mengikuti bengkel berkenaan. 5. Memberi pengetahuan mengenai penggunaan peralatan yang digunakan untuk saringan pendengaran iaitu Distortion Product Otoacoustic Emission [DPOAE] dan Automated Auditory Brainstem Response [AABR], Pada hari pertama, para peserta mengikuti beberapa sesi taklimat dan hari berikutnya, para peserta diberikan tunjuk-ajar tatacara penggunaan peralatan saringan serta pengendalian ketika ujian. Sesi-sesi taklimat disampaikan oleh penceramah-penceramah dari Hospital RIPAS dan 3
IntI SarI tekS-tekS Ucapan MenterI keSIhatan FebrUarI 2015 MAJLIS PELANCARAN 'INTERNAL MEDICINE BASIC SPECIALITY TRAINING' 4 Februari 2015 "Specifically, Internal Medicine as all of you are aware, is a challenging field encompassing all systems of the body. Physicians in this field are the doctors who diagnose cancers, heart attacks and strokes, degenerative diseases like arthritis and dementia, diabetes, kidney failure and many more. Their scope ranges from treating thyroid disease, eczema and liver failure to caring patients who are ageing and those who are terminal. It is a field of healthcare that requires high levels of knowledge, superb skills of empathy and communication as well as having the essential attitude of one who cares deeply about preventing and alleviating suffering." "Our local community is particularly proud of our Bruneian doctors and places high hopes and trust in your ability to provide them with the best of healthcare, especially now, we have 80 local Specialist Consultants and a total of 319 local doctors in the Ministry of Health. I would like to see more doctors especially Specialist Consultants in the near future to meet the demands and requirement to serve the community and country. In this auspicious occasion, I urge that all doctors must take their responsibility seriously and to provide the highest level of care to all patients, in keeping with the professional guidance of Good Medical and Dental Practice and that patients' best interest remains central. Trainers and the PGATB should also continually assess the quality of the training and ensure that it is aligned to Good Medical and Dental Practice requirements." "I am indeed pleased to acknowledge that within this BST programme there is inclusion of quality improvement initiatives through the undertaking of a quality improvement project hence contributing to enhancing the quality of healthcare delivery within the Department. I encourage all doctors not only to participate in quality improvement activities such as audits and service evaluation, but also to share the best practices widely through presentations at national as well as international forums and conferences, and also by publishing in journals including our own Brunei International Medical Journal." "This need for a wide exposure concurs well with the requirements for a wide range of specialists that is very much needed in the country and which is in line with the epidemiological disease trends in Brunei Darussalam. Therefore following the rotation, junior doctors must ascertain their specialties of interest at the earliest possible and pursue with excellence and dynamism. I am encouraged that this BST training programme will provide each junior doctor with a portfolio of training that will reach the required standards to continue their training with overseas institutions." Untuk mendapatkan teks ucapan yang lengkap, sila layari laman web: 4
IntI SarI tekS-tekS Ucapan MenterI keSIhatan FebrUarI 2015 MAJLIS PELANCARAN KEMPEN KESEDARAN KESIHATAN PROSTAT KEBANGSAAN SEMPENA SAMBUTAN HARI KANSER SEDUNIA 2015 7 Februari 2014 "Pendaftaran Kanser Negara Brunei Darussalam bagi tahun 2002-2013, didapati 5 jenis penyakit kanser yang menjadi punca utama yang dihidapi di penduduk negara ini ialah kanser payudara (breast cancer) 605 kes, kanser kolon (usus besar) 559 kes, kanser paru-paru (lung cancer) 554 kes, kanser pangkal Rahim (cervical cancer) 297 kes, dan kanser perut (stomach cancer) 204 kes. Bagi penyakit kanser dikalangan lelaki yang paling banyak dihidapi adalah kanser paru-paru dimana terdapat 341 kes pada tahun 2002- 2013. Pada tempoh itu, bagi keseluruhan penyakit-penyakit kanser dikalangan lelaki, terdapat 314 kes kanser kolorektal, 189 kes kanser prostat, 143 kes kanser hidung leher, dan 122 kanser perut." "Objektif utama Kempen Kesedaran Kesihatan Prostat ini adalah untuk memberi kesedaran kepada warga lelaki yang berumur 50 tahun ke atas mengenai masalah perkencingan yang disebabkan pembesaran kelenjar prostat dan seterusnya mengenai Kanser Prostat, simptom-simptom dan rawatan yang ada di Negara Brunei Darussalam dan Luar Negara." "Menyedari akan hakikat bertambahnya kes-kes penyakit kanser di Negara ini, khususnya kanser-kanser yang dihidapi oleh golongan lelaki, maka semua stakeholders hendaklah bersama-sama bertanggungjawab dan memainkan peranan masing-masing dalam usaha untuk membendung kes-kes penyakit kanser di negara ini." "Langkah-langkah pencegahan adalah pendekatan yang sangat cost-effective dalam strategi jangka panjang dalam mengawal penyakit kanser. Hendaklah diambil maklum bahawa pengesanan dan rawatan awal kanser boleh mengurangkan beban kanser sebanyak 33%; pengesanan awal boleh meningkatkan lagi keberkesanan rawatan yang diberikan terutama sekali jika kanser tersebut belum lagi merebak ke peringkat kedua, ketiga apatah lagi ke peringkat keempat. Usaha-usaha bagi pengesanan awal termasuklah pendidikan atau pengetahuan mengenai tanda-tanda kanser dan mendapatkan pemeriksaan doktor secepat mungkin dan juga melalui program-program pemeriksaan kesihatan." Untuk mendapatkan teks ucapan yang lengkap, sila layari laman web: 5
Aktiviti bulan Februari 2015 MAJLIS PENANDATANGANAN PERSEFAHAMAN DI ANTARA KERAJAAN KEBAWAH DULI YANG MAHA MULIA PADUKA SERI BAGINDA SULTAN DAN YANG DI-PERTUAN NEGARA BRUNEI DARUSSALAM DAN PEMERINTAH REPUBLIK INDONESIA DALAM BIDANG KESIHATAN 7 Februari 2015, Istana Nurul Iman Yang Berhormat Pehin Orang Kaya Johan Pahlawan Dato Seri Setia Awang Haji Adanan bin Begawan Pehin Siraja Khatib Dato Seri Setia Awang Haji Mohd. Yusof, Menteri Kesihatan menandatangani MoU bagi pihak Kerajaan Kebawah Duli Yang Maha Mulia bersama Menteri Kesihatan Republik Indonesia, Puan Yang Terutama Ibu Nila Djuwita Anfasa Moelek. (Foto: Jabatan Penerangan) PENYERAHAN BAJU PASUKAN REGATA KEMENTERIAN KESIHATAN 28 Februari 2015 6
Aktiviti bulan Februari 2015 BERITA MAJLIS SAMBUTAN TAHUN BARU CINA 2015 ANJURAN HOSPITAL SURI SERI BEGAWAN KUALA BELAIT 28 Februari 2015 7
BERITA PROGRAM CARA HIDUP SIHAT BAGI WARGA EMAS (DAERAH BELAIT) Hospital Suri Seri Begawan Kuala Belait dan Pusat Promosi Kesihatan dengan Kumpulan Sokongan Promosi Kesihatan Warga Emas (PENYULUH) mengadakan Majlis Pelancaran Program Cara Hidup Sihat Bagi Warga Emas Peringkat Daerah Belait pada 24 Februari 2015 bertempat di Pusat Pembelajaran & Perkembangan Kesihatan, Hospital Suri Seri Begawan Kuala Belait. seperti masalah pendengaran, penglihatan, kesihatan mulut, kegiatan fizikal, permakanan sihat dan penggunaan ubat-ubatan secara betul dan juga aktiviti-aktiviti kesihatan yang lain. Hadir selaku Tetamu Kehormat ialah Yang Mulia Dr Hajah Rahmah Binti Haji Mohd Said, Timbalan Setiausaha Tetap (Profesional & Teknikal) Kementerian Kesihatan. Program Cara Hidup Sihat Bagi Warga Emas Peringkat Daerah Belait ini bertujuan untuk mempromosikan serta menerapkan amalan cara hidup sihat di kalangan warga emas. Program ini akan bermula pada 3 Mac 2015 dan diadakan selama tiga (3) bulan. Ianya meliputi sesi ceramah Program ini juga diharap akan dapat meningkatkan lagi tahap kesedaran, pengetahuan dan kefahaman warga emas, terutama sekali mengenai '4 gergasi geriatriks' iaitu masalah jatuh, inkontinen, kemurungan dan demensia. Program ini juga berhasrat akan dapat memperkasakan golongan warga emas ke arah peningkatan usia yang aktif dan sihat atau 'active ageing' bagi meningkatkan kualiti kehidupan mereka di usia lanjut. Tetamu kehormat bergambar ramai dengan ahli-ahli Kumpulan Sokongan Promosi Kesihatan Warga Emas (PENYULUH) MAJLIS FORUM SEMPENA KEMPEN KEBANGSAAN MEMBANTERAS PENYAKIT-PENYAKIT TIDAK BERJANGKIT BAGI DAERAH TEMBURONG Majlis Forum Sempena Kempen Kebangsaan Membanteras Penyakit-Penyakit Tidak Berjangkit bagi Daerah Temburong diadakan pada 3 Februari 2015 bertempat di Dewan Kemasyarakatan, Temburong. Hadir selaku Tetamu Kehormat ialah Yang Mulia Dato Seri Setia Haji Awang Yusoff bin Haji Ismail, Timbalan Menteri Pendidikan. Majlis dimulakan dengan bacaan Surah Al-Fatihah dan Doa Selamat oleh Ustaz Abd Salim bin Haji Tuah dan seterusnya ucapan alu-aluan daripada Pengerusi Bersama Majlis, Yang Mulia Dr Haji Norzaidi bin Haji Md Saini, Pegawai Perubatan Bahagian Kesihatan, Pejabat Perkhidmatan Kesihatan, Temburong. Kemudiannya, acara diteruskan dengan Forum yang bertemakan: 'Kesihatan Tanggungjawab Kitani. Bertindak Sekarang'. Forum ini dipengerusikan (Moderator) oleh Yang Mulia Dr Hajah Wadi Hana binti Haji Sudin, Penguasa Perubatan, Hospital Pengiran Isteri Hajah Mariam, Temburong dengan Ahli-Ahli Panel Forum terdiri daripada: Mahkota Pg Muda Haji Al-Muhtadee Billah Daerah Tutong dengan topik 'Budayakan Kegiatan Fizikal Dalam Kehidupan'; dan Panel 4 - Yang Mulia Datin Dr Hajah Noraslinah binti Haji Ramlee, Pegawai Perubatan Kanan Bahagian Kesihatan, Pejabat Jabatan Perkhidmatan Kesihatan Tutong dengan topik 'Kenali Ubat dan Kawal Penyakit Awda'. Panel 1 - Yang Mulia Dr Ernina Nidzarinah binti Haji Abd Rani, Pegawai Perubatan Kanan & Ketua Unit Cara Hidup Sihat, Pusat Promosi Kesihatan dengan topik 'Hargai Persekitaran Bebas Tembakau'; Penyampaian Cenderahati kepada Moderator dan Ahli-Ahli Panel Forum disampaikan oleh Tetamu Kehormat Majlis yang kemudiannya dijemput untuk menyaksikan pameran pada majlis tersebut. Panel 2 - Yang Mulia Awang Norsal bin Haji Salleh, Pegawai Penjaga Zat Makanan Kanan, Jabatan Perkhidmatan Kesihatan dengan topik 'Baca Label Makanan, Buat Pilihan Bijak'; Panel 3 - Yang Mulia Hajah Saimah binti haji Md Said, Ketua Unit Jurupulih Anggota, Hospital Pg Muda Turut hadir pada Majlis tersebut ialah Yang Mulia Pegawai Tugas-Tugas Khas Kanan, Kementerian Kesihatan, Timbalan Setiausaha Tetap, Kementerian Kesihatan, Ketua-Ketua Pengarah, Pegawai-Pegawai Kanan dan Kakitangan Kementerian Kesihatan dan Kementerian Pendidikan. 8
BERITA LATIHAN ASAS KEPAKARAN PERUBATAN DALAMAN Jabatan Perubatan Dalaman, Hospital Raja Isteri Pengiran Anak Saleha telah menjalankan Latihan Asas Kepakaran Perubatan Dalaman (Basic Specialty Training-BST) bagi pakar- pakar perubatan di bawah Kementerian Kesihatan pada 4 Februari 2015 yang telah dirasmikan oleh Yang Berhormat Pehin Orang Kaya Johan Pahlawan Dato Seri Setia Awang Haji Adanan bin Begawan Pehin Siraja Khatib Dato Seri Setia Awang Haji Mohd Yusof, Menteri Kesihatan, yang hadir selaku Tetamu Kehormat. Jabatan Perubatan Dalaman, Hospital Raja Isteri Pengiran Anak Saleha adalah salah satu jabatan klinikal terbesar di Kementerian Kesihatan dari segi tenaga kerja dan penyampaian perkhidmatan di mana sehingga Disember 2014, Kepakaran Perubatan Dalaman yang sedia ada adalah Endokrinologi, Kardiologi, Perubatan Respiratori, Perubatan Paliatif + Onkologi, Geriatrik, Perubatan Pemulihan, Neurologi, Nefrologi, Gastroenterologi, Dermatologi, Hematologi, Reumatologi, Penyakit Berjangkit dan Unit Perubatan Akut (AMU). Program BST ini telah dikendalikan oleh Jawatankuasa Latihan Asas Kepakaran Perubatan Dalaman dengan sokongan Penasihat Siswazah dan Latihan Lembaga (PGATB), Kementerian Kesihatan, Negara Brunei Darussalam yang menyediakan prinsip pendidikan bagi pendidikan perubatan yang dinyatakan dalam program latihan perubatan di negara- negara lain termasuk Australia, United Kingdom dan Amerika Syarikat. Dengan adanya program BST ini diharap akan dapat menangani isu-isu seperti keperluan untuk latihan yang teratur; keperluan untuk bimbingan kerjaya/mentor; perkembangan kerjaya dan sebagainya. Latihan Perubatan Dalaman BST adalah salah satu cara untuk meningkatkan lagi perkhidmatan yang disediakan oleh Jabatan berkenaan di dalam perbagai bidang seperti kualiti / isu piawaian, keperluan pelatih, penjajaran dengan keperluan rakan kongsi latihan di luar negara dan perancangan tenaga kerja. Juga hadir ialah Setiausaha Tetap Kementerian Kesihatan, Datin Paduka Dr. Hajah Norlila binti Dato Paduka Haji Abdul Jalil; Pegawai Tugas-Tugas Khas Kanan, Kementerian Kesihatan, Awang Haji Mahrub bin Haji Morni; Timbalan- Timbalan Setiausaha Tetap serta pegawai-pegawai kanan Kementerian Kesihatan. Menurut dapatan daripada Pendaftaran Kanser di Hospital Raja Isteri Pengiran Anak Saleha (RIPAS) dari tahun 2007 ke 2012, jumlah kes Kanser Prostat setahun di Negara Brunei Darussalam ialah antara 21 ke 46 kes setahun, dan Kanser Prostat adalah kanser yang ke-11 kedudukannya di antara kanser-kanser yang lain. Ø Dari muka surat 1 untuk memberi kesedaran kepada warga lelaki terutama sekali mereka yang berumur 50 tahun ke atas mengenai simptom-simptom perkencingan disebabkan pembesaran kelenjar prostat ini (terutama sekali yang disebabkan oleh Kanser Prostat). Kebanyakan pesakit-pesakit yang menghidap masalah Kanser Prostat serta dirujuk ke Unit Urologi adalah di dalam peringkat 3 atau 4 atau sudah merebak ke organ-organ lain (Peringkat akhir). Oleh yang demikian, tindakan pihak Kementerian Kesihatan melalui Unit Urologi adalah wajar sebagaimana yang dilaksanakan oleh negara-negara lain Adalah diharapkan oleh pihak Unit Urologi, Kementerian Kesihatan supaya Kempen yang pertama sekali dibuat ini akan dapat memberikan kesedaran kepada orang ramai untuk berjumpa kepada doktor-doktor di Pusat-Pusat Kesihatan terlebih awal jika mempunyai masalah perkencingan yang disebabkan Pembesaran Kelenjar Prostat. 9
INFO KESIHATAN KANSER PROSTAT Oleh Unit Urologi, Hospital Raja Isteri Pengiran Anak Saleha Sistem Reproduktif Lelaki Kelenjar Prostat Menghasilkan cecair untuk air mani yang membawa sel-sel sperma. Mengesan Kanser Prostat 1. Prostate specific antigen (PSA): Protin yang dihasilkan oleh kelenjar prostat. - Paras tinggi dalam darah menolong dalam proses pengesanan kanser tidak tersebut mengesahkan yang kenaikan paras tersebut adalah kerana adanya kanser prostat. tetapi ianya 2. Pemeriksaan prostat melalui lubang dubur: Saiz dan bentuknya adalah seperti walnut. Alat kelamin lelaki Dubur Pemeriksaan fizikal kelenjar prostat menggunakan sarung tangan dengan cecair pelincir menerusi lubang belakang (rektum). Kanser Prostat 3. Biopsi: Terjadi apabila satu sel dalam prostat mula membiak di luar kawalan. Sesetengah sel mungkin menyusup keluar dan menjejaskan bahagian tubuh yang lain. Pengambilan contoh tisu yang kecil dari kelenjar prostat melalui lubang dubur untuk dikaji di bawah mikroskop bagi mengesan tanda-tanda kanser. Sakit tulang merupakan symptom yang lazim bagi pesakit kanser prostat apabila ianya telah merebak ke tulang. Bagi kebanyakan lelaki, kanser prostat merebak secara perlahan dan mungkin tidak mendatangkan sebarang masalah. Tetapi bagi sesetengah lelaki, kanser ini mungkin merebak dengan cepat. Kanser prostat sering berlaku dikalangan lelaki yang berumur 50 tahun ke atas. Rawatan Selepas diagnosis, pemeriksaan lanjut boleh dilakukan untuk menentukan tersebut dan tahap perkembangan kanser membantu menentukan rawatan yang bersesuaian, seperti: 1. Scan tulang 2. "Computerised tomography (CT) scan" 3. "Magnetic resonance imaging (MRI)" 80% daripada kaum lelaki akan menghidap kanser prostat tahun. Tetapi apabila umur mereka menjangkau 80 k e b a n y a k a n kanser prostat membiak secara p e r l a h a n - lahan dan tidak m e n y e b a b k a n kematian. Faktor-faktor Risiko Ada beberapa perkara yang boleh meningkatkan menghidap kanser prostat: 1. Risiko meningkat dengan umur. 2. Risiko mungkin meningkat jika ada sejarah kanser prostat dalam keluarga. 3. Bangsa: lelaki keturunan Afrika mempunyai risiko tinggi menghidap kanser prostat berbanding bangsa-bangsa lain. 4. Perokok dan perokok pasif. 5. Permakanan yang tidak sihat dan tinggi lemak boleh meningkatkan risiko. 6. Lelaki yang obes serta telah dikesan menghidap kanser prostat adalah lebih. berkemungkinan menghidap penyakit lebih serius dan yang sukar untuk dirawat. risiko Pemeriksaan dan rawatan yang berpatutan bergantung kepada kes-kes individu dan keputusannya tertakluk pada perundingan yang tepat dengan doktor yang terlibat. Peringkat perkembangan kanser prostat terdiri dari Tahap I (di mana kanser tersebut terhad kepada kawasan kecil di dalam kelenjar prostat) ke tahap IV (di mana kanser tersebut telah menyerang organ-organ berhampiran atau merebak ke kawasan yang lebih jauh di dalam badan). Pilihan rawatan bergantung kepada peringkat kanser serta kelangsangan barah dan juga dipengaruhi oleh kesihatan pesakit berkenaan secara keseluruhan dan potensi kesan- kesan berkenaan secara keseluruhan dan potensi kesan-kesan sampingan rawatan. Ianya termasuk: 1. Pemerhatian yang dijaga - di mana kanser prostat akan membesar dengan perlahan dan besar kemungkinan tidak akan menimbulkan masalah dalam kehidupan pesakit tersebut. Rawatan ini adalah sesuai untuk pesakit yang sudah berusia lanjut dan mempunyai banyak masalah kesihatan. 2. Pengawasan aktif - untuk mengelakkan atau melambatkan rawatan yang tidak diperlukan bagi lelaki yang mengalami kanser yang kurang agresif. 3. Pembedahan - mengeluarkan keseluruhan kelenjar prostat 4. Radioterapi 5. Terapi hormone 6. Kemoterapi 7. Kombinasi rawatan-rawatan di atas Tanda-tanda penyakit 1. Sering membuang air kecil terutama pada waktu malam. 2. Kesukaran/ketidakupayaan untuk membuang air kecil. 3. Aliran air kencing yang perlahan atau terputus-putus. 4. Sakit atau rasa pedih semasa membuang air kecil. 5. Masalah ereksi. 6. Sakit semasa keluar air mani. 7. Terdapat darah dalam air kencing atau air mani. 8. Sering merasa sakit di bahagian pelvis, saraf tunjang, pinggang dan tulang dada. Pencegahan 1. Pilihkan makanan yang sihat dan seimbang dengan sekurang-kurang 5 sajian buah-buahan dan sayur-sayuran sehari 2. Bersenam sekurang- kurangnya 30 minit sehari 5 kali seminggu 3. Berat badan yang normal (BMI di bawah 25) 4. Menjauhi asap tembakau 5. Berjumpa dengan doktor mengenai risiko menghidap kanser prostat PADA PERINGKAT AWAL, KANSER PROSTAT MUNGKIN TIDAK MENUNJUKKAN SEBARANG TANDA-TANDA! Pemeriksaan Rektal Jika awda berusia 50 tahun ke atas, mempunyai keluarga atau berisiko tinggi kanser prostat, hubungi pusat kesihatan atau klinik berhampiran untuk berjumpa doktor dan mendapatkan penilaian kesihatan percuma. sejarah Maklumat Lanjut: Hubungi Talian 145 10
DARI MEJA PENTADBIRAN pegawaI-pegawaI yang MenghadIrI kUrSUS / perSIdangan / MeSyUarat / SeMInar Nama & Jawatan Kursus / Mesyuarat / Bengkel / Seminar Dr. Hj Ahmad Yazid bin Hj Abd Wahab "The NUS Initiative To Improve Health in Asia (NIHA) Leadership Development Program (LDP)", Singapura (2-14 Februari 2015) Ak Zul Azri Ziqry bin Pg Matassim "Dry Needling Introductory / Refresher Course", Australia (4-Februari 2015) Dr. Hj Satry bin Hj Sani "Advanced Trauma Life Support (ATLS)", Singapura (5-6 Februari 2015) Dr. Nayan Dhoj Joshi "The Inaugural Asia-Australia Congress on Controversies in Ophthalmology", Vietnam (5-8 Februari 2015) Dr. Md Fathi bin Dato Paduka Hj Alikhan Abd Al Bari bin Hj Muhammad Kasim "ASEAN Young Professionals Volunteer Programme (AYPVC)", Myanmar (7-20 Februari 2015) Hjh Siti Nadzrinah binti Hj Abd Ahmit "Managing Working Relations Network", Institut Perkhidmatan Awam, Negara Brunei Darussalam (9-11 Februari 2015) pegawaI dan kakItangan yang barU berkhIdMat Nama & Jawatan Tarikh Melapur Bertugas Hasunah binti Hj Hassan Ahli Kimia Ubat 2 Februari 2015 Norhakimah binti Awang Pegawai Saintifik (Kawalan Mutu) 2 Februari 2015 Siti Nursaleha binti Hj Jabair Juruteknik X-Ray Kanan 3 Februari 2015 Dr Siti Nor Asmah binti Md Haider Ali Pegawai Perubatan Gred 2 3 Februari 2015 Dr Norizzati Azureen binti Hj Md Taib Pegawai Perubatan Pelatih (Pergigian) 9 Februari 2015 pegawaI dan kakItangan berSara Nama & Jawatan Tarikh Bersara Pg Hjh Afsah binti Pg Hj Omar Pembantu Jururawat Kanan 2 Februari 2015 Abu Bakar bin Abd Ghani Pembantu Jururawat Kanan 3 Februari 2015 Hjh Siti Kache @ Hjh Kasemah binti Hj Mandor Pegawai Jururawat (Pergigian) 10 Februari 2015 Abd Latif bin Hj Matasan Penyelenggara Stor Tkt Khas 13 Februari 2015 Hjh Rajamah binti Hj Md Jair Tukang Jahit Kanan 22 Februari 2015 Pg Hjh Noraini binti Pg Seri Wijaya Pg Hj Ahmad Penyelia Pejabat 26 Februari 2015 Diucapkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima kasih di atas khidmat bakti yang telah diberikan 11
AKTIVITI KESIHATAN PROJEK PROGRAM AKTIF DAN RIADAH UNTUK KESIHATAN (P.A.R.K) KEDUA DI TAMAN JUBLI PERAK Kementerian Kesihatan melalui Pusat Promosi Kesihatan pada tahun ini telah melancarkan Projek Program Aktif dan Riadah untuk Kesihatan atau secara ringkasnya Projek PARK yang pertama pada 11 Januari 2015 di Taman Tasik Sarubing, Kampong Belimbing bagi Majlis Perundingan Mukim Kota Batu. Dengan tema 'Maritah Beriadah Di Taman', Projek PARK ini bertujuan bagi menggalakkan rakyat dan penduduk di Negara ini untuk aktif melakukan kegiatan fizikal secara berterusan dengan menggunakan sepenuhnya infrastruktur yang sedia ada untuk melakukan kegiatan fizikal seperti taman riadah. Projek PARK ini juga adalah selaras dengan objektif Pelan Tindakan Kebangsaan Pelbagai Sektor Bagi Mencegah dan Mengawal Penyakit- Penyakit Tidak Berjangkit (BruMAP-NCD) 2013-2018 yang telah dirasmikan oleh Yang Teramat Mulia Paduka Seri Pengiran Muda 'Abdul Malik ibni Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzadin Waddaulah pada bulan September 2013. Mengikut Kajiselidik Kebangsaan Status Kesihatan dan Permakanan (NHANSS) 2009-2011, kadar jumlah peratus bagi mereka yang melakukan kegiatan fizikal di kalangan orang dewasa ialah 45.3% dan 28.3% terdiri daripada kanak-kanak. Garispandu Kegiatan Fizikal Negara Brunei Darussalam, Kementerian Kesihatan telah mengesyorkan bagi orang dewasa dan warga emas (18 tahun ke atas) untuk melakukan kegiatan fizikal selama 150 minit seminggu atau 30 minit sehari dengan intensiti yang sederhana seperti berjalan cepat, bermain basikal, berkebun dan lain-lain. Manakala bagi kanak-kanak yang berumur 5 hingga 17 tahun perlu melakukan aktiviti aerobik yang berintensiti sederhana sebanyak 60 minit sehari setiap hari. Projek Tetamu PARK. Kehormat telah merasmikan Papan Maklumat mengenai 'Pemanasan Badan Sebelum Senaman' Taman tersebut. di Teta mu Keho r m at j uga menyampaikan cenderahati dan sijil kepada Warga Emas Sihat bagi Mukim Kianggeh :- 1) Pengiran Haji Othman bin Pengiran Anak Hashim daripada Kampong Tumasek; 2) Awang Cheong Tit Lee @ Cheong Teck Lee dari Kampong Pusar Ulak; 3) Awang Haji Muhdammad bin POKILBMDSU Hj Ismail dari Kampong Kianggeh; 4) Awang Wee Liang Too dari Kampong Berangan; 5) Dayang Hjh Siti Nor'ani binti Haji Abd Rahman dari Jalan Kebangsaan; 6) Dayang Hajah Julia binti Abdullah dari Kampong Kumbang Pasang; dan 7) Dayang Hjh Jasmine binti Abdullah dari Kampong Mabohai. Tetamu Kehormat turut menyampaikan cenderahati dan sijil kepada Sekolah-Sekolah kawasan Mukim Kianggeh serta menyampaikan Surat Lantikan Ahli Jawatankuasa Cara Hidup Sihat Mukim Kota Batu kepada Ahli-Ahli Jawatankuasa Majlis Perundingan Mukim Kota Batu. Majlis Pelancaran ramai bersenamrobik BOKWA beramai-beramai dan diikuti dengan walkaton dan aktiviti sukan ria. telah menyaksikan orang Hadir selaku Tetamu Kehormat Ke Majlis Pelancaran Projek PARK yang kedua, Yang Behormat Pehin Orang Kaya Johan Pahlawan Dato Seri Setia Awang Haji Adanan bin Begawan Pehin Siraja Khatib Dato Seri Setia Awang Haji Mohd Yusof, Menteri Kesihatan, pada 15 Februari 2015 di Taman Jubli Perak Sultan Haji Hassanal Bolkiah, Jalan Kumbang Pasang bagi Mukim Kianggeh. Projek PARK yang kedua ini adalah kerjasama antara Pusat Promosi Kesihatan,Kementerian Kesihatan; Jabatan Bandaran, Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri; Majlis Perundingan Mukim Kianggeh; Sekolah- Sekolah dan Institusi di bawah tadahan Mukim Kianggeh, Persatuan KACA dan Persatuan KESAN. Dengan adanya Projek PARK ini orang ramai lebih tahu bahawa mengamalkan aktiviti kegiatan fizikal bukanlah satu perkara yang meletihkan atau merumitkan tetapi sesuatu yang seronok yang boleh dilakukan bersama-sama keluarga untuk kekal aktif. Kementerian Kesihatan juga berharap agar rakyat dan penduduk Negara Brunei Darussalam sama-sama menyahut visi dan misi Kementerian Kesihatan "Ke arah Warga Sihat" dengan memberi sokongan dalam meningkatkan tahap kegiatan fizikal seharian untuk meningkatkan kualiti kesihatan rakyat dan penduduk di Negara ini. Majlis Pelancaran dimulai dengan bacaan Surah Al-Fatihah dan seterusnya ucapan alu-aluan oleh Doktor Ernina Nisdzarinah binti Haji Abdul Rani, Pegawai Perubatan Kanan, Pusat Promosi Kesihatan selaku Pengerusi Bersama Dengan adanya projek ini juga, ianya satu salah inisiatif untuk memupuk budaya mengamalkan cara hidup sihat bermula dari generasi muda hinggalah ke peringkat warga emas untuk melakukan kegiatan fizikal yang mencukupi, disamping pengambilan permakanan yang seimbang. 12