LAMPIRAN B KEMENTERIAN PERTANIAN DAN KETERJAMINAN MAKANAN LAPORAN KEBERHASILAN LAWATAN KE LUAR NEGARA ATAS URUSAN RASMI NAMA PENYEDIA : DAUD BIN AWANG MUHAMMAD IRFAN BIN DR. AHMAD HANIZAR JAWATAN/GRED : PEGAWAI PENYELIDIK Q54 PEGAWAI PERIKANAN G41 NO. TEL./E-MEL : 016-8843705 / daudawang@dof.gov.my 013-5268796 / irfanhanizar@dof.gov.my JABATAN : JABATAN PERIKANAN MALAYSIA NAMA PROGRAM : III LEARNING EXCHANGE WORKSHOP FOR CTI - CFF BETWEEN MPA MANAGERS FROM SOUTHEAST ASIA AND THE ATLANTIC TEMPAT/NEGARA : BALI, INDONESIA TEMPOH LAWATAN : 3 - 5 JULAI 2023
LAMPIRAN B Nota: (i) (ii) Laporan ini disediakan oleh Jabatan Penyelaras sekiranya melibatkan dua (2) atau lebih Jabatan/Agensi bagi program lawatan yang sama. Jabatan Penyelaras - Jabatan/Agensi utama yang berkepentingan keberhasilan lawatan. terhadap 1. RINGKASAN EKSEKUTIF (Sila lengkapkan butiran-butiran berhubung lawatan seperti di bawah) 1.1 Tujuan Tujuan bengkel ini adalah untuk: Berkongsi pengalaman, pembelajaran dan amalan terbaik mengenai pemulihan terumbu karang di MPA untuk mengukuhkan kapasiti pengurus MPA di kawasan segitiga karang; Pertukaran maklumat dan menyumbang kepada draf garis panduan kebangsaan mengenai pemulihan terumbu karang di MPA Malaysia Memulakan rangkaian pengurus MPA di kawasan segitiga karang (CTI) 1.2 Latar Belakang 1.2.1 Senarai Peserta/Organisasi i. Pengerusi atau pengerusi bersama Kumpulan Kerja CTI-CFF MPA ii. MPA TWG titik fokus daripada negara ahli CT6 iii. Sekretariat Wilayah CTI-CFF iv. Penyelaras Perkongsian Universiti CTI-CFF v. Pengurus MPA dari negara ahli CT 6 (Indonesia, Malaysia, Papua New Guinea,Filipina, Pulau Solomon, Timor Leste) 1.2.2 Jadual Program dan Perincian Aktiviti Jadual Program 2
LAMPIRAN B Perincian aktiviti Terdapat 4 komponen yang dibincangkan di dalam program ini: Komponen 1 - Meningkatkan pengetahuan dan amalan melindungi dan memulihkan marin dan ekosistem pantai di tiga kawasan terpilih Kawasan Perlindungan Marin di Selatan rantau Asia Timur Komponen 1 adalah tunjang asas dalam pertukaran pengetahuan dan pengalaman di Wilayah Segitiga Karang tentang pemulihan ekosistem marin . Komponen ini sedang dilaksanakan di Taman Laut Malaysia (Semenanjung dan WP Labuan), Taman Negara Tun-Mustapha, Sabah dan MPA Kepulauan Derawan di Indonesia untuk pemulihan terumbu karang; dan di Balabak, manakala Filipina pula, untuk pemulihan kawasan bakau. Komponen 2 - Menambah baik pengurusan Kawasan Perlindungan Marin (MPA) di sekitar Lautan Atlantik menggunakan konsep perlindungan alam sekitar bersama. 3
LAMPIRAN B Perkongsian pengalaman pemulihan ekosistem terutamanya di kawasan MPA, yang dilaksanakan bersama dengan masyarakat tempatan, dan penduduk asal , adalah topik utama perkara ini pertukaran pembelajaran ketiga untuk pengurus MPA bagi negara- negara di dalam kawasan Coral Triangle. Komponen 3 - Memperkukuhkan pertukaran pengetahuan antara Atlantik dan kawasan marin dan pantai di Asia Tenggara. Komponen ini menawarkan rangka kerja untuk penganjuran pertukaran secara rasmi antara pengurus MPA dengan pengurus lain yang berkaitan dari Atlantik dan Asia Tenggara. Melalui Komponen 3, Tadbir Urus Lautan EU telah menjemput ke Learning Exchange rakan kongsinya. Pertukaran antara platform ini merupakan satu kepentingan bagi ahli negara CTI-CFF. Pada Oktober 2022, hasil dari pertukaran pembelajaran kedua yang telah diadakan di Kota Kinabalu pada Oktober 2022 yang lalu, Mesyuarat Pegawai Kanan ke-17 CTI-CFF telah diminta secara rasmi pada November 2022 dalam kerangka EU Ocean bagi memberi bantuan projek tadbir urus kepada Kumpulan Kerja MPA dalam menganjurkan satu lagi pertukaran pembelajaran pada tahun 2023. Komponen 4- Pembinaan platform asas yang lebih baik untuk dialog di kalangan pihak berkepentingan marin dan pantai di rantau Asia Tenggara Komponen 4 di dalam Tadbir Urus Lautan EU membolehkan pertukaran rentas sempadan kawasan Coral Triangle dengan, mensasarkan tahap kerjasama yang berbeza: iaitu daripada peringkat pengurusan MPA itu sendiri, mengenai topik- topik tertentu seperti pemulihan dan perlindungan terumbu karang, atau perlindungan penyu laut; kepada perbincangan yang lebih strategik yang boleh membawa ke arah inisiatif untuk mewujudkan perlindungan rentas sempadan yang besar di dalam kawasan lanskap laut Coral Triangle. Tambahan, (Ocean Governance) OG boleh memberikan pengalaman yang berbeza daripada Rakan kongsi Atlantik atau kawasan lautan lain, mengenai hubungan kerjasama rentas sempadan marin ini yang boleh menjadi contoh inspirasi untuk mengenal pasti inisiatif baharu pemulihan terumbu karang dan perlindungan di Segitiga Karang. 1.3 Ulasan/Cadangan Program ini memberi impak positif kepada pengurus MPA di Malaysia dan berikut merupakan factor - factor yang boleh ditambah baik bagi meingkatkan mutu dan kualiti pengurusan MPA di Malaysia: I. Metodologi yang selaras untuk pemulihan terumbu karang II. Teknologi baharu untuk pemulihan III. Pemantauan & Penilaian usaha pemulihan 4
LAMPIRAN B IV. Penglibatan pihak berkepentingan dan komuniti serta proses penyertaan V. Pemulihan terumbu karang dan pengurusan MPA VI. Pemulihan terumbu karang dan daya tahan pantai VII. Usaha kebangsaan dan antarabangsa untuk pemulihan terumbu karang VIII. Dasar dan perancangan untuk pemulihan pada skala nasional dan serantau IX. Rangkaian untuk menyokong pemulihan terumbu karang di Segitiga Karang 1.4 Perancangan Masa Hadapan Mengukuhkan hubungan di antara negara - negara jiran terutamanya di dalam kawasan Coral Triangle Melakukan lawatan tapak dan pertukaran pegawai antara negara jiran di CTI bagi membolehkan pegawai tersebut mempelajari tadbir urus dan kaedah pengezonan MPA di dalam CTI Memupuk hubungan kesaudaraan antara negara jiran selaras dengan Konsep Malaysia Madani Berkongsi kepakaran teknologi serta metodologi dalam restorasi karang dan rehabilitasi biodiversiti marin Memberi bantuan kepakaran dan teknikal kepada negara - negara jiran yang masih ketinggalan dari segi pengurusan MPA seperti, Papua New Guinea, Timor -Leste dan Solomon Island. Mewujudkan pengezonan di dalam kawasan MPA Penambahbaikkan Akta Perikanan 1985 berkaitan aktiviti - aktiviti konservasi 5
LAMPIRAN B 2. KEPENTINGAN PROGRAM KEPADA PEMBANGUNAN ORGANISASI (Sila senaraikan kepentingan program/lawatan kepada pembangunan organisasi) Program ini amat penting kepada pembangunan organisasi kerana: 1. Peningkatan kemahiran: Program ini menyediakan peluang kepada kakitangan untuk meningkatkan kemahiran dan pengetahuan mereka, seterusnya meningkatkan prestasi mereka dalam peranan masing-masing. Ini bukan sahaja memberi manfaat kepada individu tetapi juga menyumbang kepada pertumbuhan dan pembangunan keseluruhan organisasi. 2. Penglibatan pekerja: Dengan menyertai dalam program yang menyokong pembangunan pekerja, organisasi menunjukkan komitmen terhadap pertumbuhan dan kesejahteraan pekerja mereka. Ini, seterusnya, membawa kepada tahap penglibatan dan pengekalan pekerja yang lebih tinggi. Pekerja yang terlibat lebih cenderung untuk menyumbangkan usaha terbaik mereka kepada kejayaan organisasi. 3. Kebolehsuaian: Dalam persekitaran perniagaan yang berubah dengan pantas hari ini, organisasi mesti boleh menyesuaikan diri untuk berkembang maju. Program yang direka dengan baik boleh melengkapkan pekerja dengan kemahiran yang diperlukan untuk menyesuaikan diri dengan teknologi baharu, trend industri dan permintaan pasaran. Ini membantu organisasi kekal berdaya saing dan relevan. 4. Perancangan penggantian: Program pembangunan yang berkesan boleh mengenal pasti dan memupuk pekerja berpotensi tinggi untuk peranan kepimpinan masa depan dalam organisasi. Ini memastikan peralihan yang lancar apabila jawatan utama menjadi kosong dan mengurangkan keperluan untuk merekrut secara luaran. 5. Budaya organisasi: Tumpuan yang kuat pada pembangunan pekerja memupuk budaya organisasi yang positif yang menghargai pembelajaran, pertumbuhan dan peningkatan berterusan. Organisasi yang melabur dalam pembangunan pekerjanya menghantar mesej bahawa ia mengambil berat tentang kesejahteraan mereka dan mahu melihat mereka berjaya. Secara keseluruhannya, program ini memainkan peranan penting dalam pembangunan organisasi dengan meningkatkan kemahiran pekerja, menggalakkan penglibatan, membolehkan kebolehsuaian, menyokong perancangan penggantian, dan memupuk budaya organisasi yang positif. 6
LAMPIRAN B Dengan mengutamakan pembangunan pekerja, organisasi menetapkan dirinya untuk kejayaan dan pertumbuhan jangka panjang. 3. KEPENTINGAN PROGRAM KEPADA PEMBANGUNAN INDIVIDU (Sila senaraikan kepentingan/kebaikan program kepada kompetensi pegawai) Program ini memainkan peranan penting dalam pembangunan individu kerana ia menyediakan banyak faedah dan peluang untuk pertumbuhan. Berikut adalah beberapa sebab mengapa program ini penting: 1. Pembangunan Kemahiran: Program membolehkan individu membangunkan pelbagai kemahiran yang penting untuk pertumbuhan peribadi dan profesional. Sama ada program latihan, kursus pendidikan atau inisiatif pembangunan, individu boleh memperoleh pengetahuan baharu dan meningkatkan kemahiran sedia ada, seperti komunikasi, penyelesaian masalah, kepimpinan dan pemikiran kritis. 2. Pertumbuhan Peribadi: Program menawarkan jalan untuk pertumbuhan peribadi dan peningkatan diri. Mereka memberi peluang kepada individu untuk meneroka minat, minat dan bakat mereka, membolehkan mereka memperoleh pemahaman yang lebih mendalam tentang diri mereka sendiri. Kesedaran diri ini boleh membawa kepada peningkatan keyakinan diri, peningkatan harga diri dan jati diri yang lebih kuat. 3. Rangkaian dan Kerjasama: Mengambil bahagian dalam program membolehkan individu berhubung dengan orang yang berfikiran sama, mengembangkan rangkaian mereka dan bekerjasama dalam projek. Hubungan ini boleh membawa kepada peluang baharu, seperti mencari mentor, mengakses peluang pekerjaan, atau membentuk perkongsian. Membina rangkaian yang kukuh melalui program boleh menjadi berharga untuk pertumbuhan peribadi dan profesional. 4. Pendedahan kepada Idea dan Perspektif Baharu: Program mendedahkan individu kepada pelbagai perspektif, budaya dan idea. Pendedahan ini meluaskan ufuk mereka, merangsang kreativiti mereka, dan meningkatkan keupayaan mereka untuk berfikir secara kritis. Melibatkan diri dengan sudut 7
LAMPIRAN B pandangan yang berbeza juga boleh memupuk empati, toleransi dan berfikiran terbuka, yang membawa kepada individu yang lebih inklusif dan menyeluruh. 5. Sokongan dan Bimbingan Peribadi: Banyak program memberikan bimbingan dan bimbingan kepada peserta. Mentor ini boleh menawarkan nasihat, berkongsi pengalaman mereka dan memberikan sokongan sepanjang perjalanan. Mempunyai mentor yang menyokong boleh meningkatkan keyakinan individu, membantu mengatasi cabaran dan mempercepatkan perkembangan mereka. 6. Penetapan Matlamat dan Pencapaian: Program selalunya melibatkan penetapan matlamat dan berusaha ke arah mencapainya. Proses ini membantu individu membangunkan kemahiran penetapan matlamat yang berkesan, belajar untuk mengutamakan tugas, dan kekal fokus pada objektif mereka. Mencapai matlamat dalam program boleh menanamkan rasa pencapaian dan mendorong individu untuk terus berkembang dan menetapkan aspirasi baharu. ringkasnya, program ini memainkan peranan penting dalam Secara pembangunan kemahiran, pertumbuhan peribadi, peluang rangkaian, pendedahan kepada idea baharu, dan menyediakan sokongan dan bimbingan. Melibatkan diri dalam program ini membolehkan individu mengembangkan pengetahuan mereka, menemui potensi mereka, dan akhirnya mencapai matlamat mereka. 6. Penetapan Matlamat dan Pencapaian: Program selalunya melibatkan penetapan matlamat dan berusaha ke arah mencapainya. Proses ini membantu individu membangunkan kemahiran penetapan matlamat yang berkesan, belajar untuk mengutamakan tugas, dan kekal fokus pada objektif mereka. Mencapai matlamat dalam program boleh menanamkan rasa pencapaian dan mendorong individu untuk terus berkembang dan menetapkan aspirasi baharu. ringkasnya, program ini memainkan peranan penting dalam Secara pembangunan kemahiran, pertumbuhan peribadi, peluang rangkaian, pendedahan kepada idea baharu, dan menyediakan sokongan dan bimbingan. Melibatkan diri dalam program ini membolehkan individu mengembangkan pengetahuan mereka, menemui potensi mereka, dan akhirnya mencapai matlamat mereka. 8
LAMPIRAN B Gambar 1. Star Reef yang akan dilabuhkan di kawasan MPA Nusa Penida oleh kakitangan Kementerian Kepelautan dan Perikanan Indonesia bersama dengan komuniti setempat. Gambar 2. Kawasan akuakultur atau 'budidaya' rumpai laut di Nusa Penida 9
LAMPIRAN B Gambar 3.Kawasan bakau semasa surut Gambar 4. Kawasan bakau di MPA Nusa Penida. Masyarakat setempat telah mengambil inisiatif dengan mengembangkan kawasan bakau di kampung mereka sebagai salah satu produk perlancongan. 10
LAMPIRAN B Gambar 5. Pembentangan wakil kakitangan Jabatan Perikanan Malaysia (Pengurusan) mengenai status MPA di Malaysia Gambar 6.Pembentangan daripada wakil Jabatan Perikanan Malaysia (Penyelidikan) mengenai Garis panduan Restorasi karang 11
LAMPIRAN B Gambar 7.Perbincangan antara Pengurus MPA yang terdiri daripada wakil Jabatan Perikanan Malaysia, Taman - Taman Sabah, Universiti Malaysia Terengganu , WWF dan lain - lain. Gambar 8.Kawasan bakau di sekitar Nusa Penida MPA 12
Gamabar 9. Aktiviti lepas tuai rumpai laut Gambar 10. Rumpai laut yang telah dikeringkan 13 LAMPIRAN B
Gambar 11. Hasil sisa laut yang telah diolah menjadi hiasan Gambar 12. Replika restorasi karang 14 LAMPIRAN B
Gambar 13. Zon - zon di dalam kawasan MPA Nusa Penida . 15 LAMPIRAN B