Pusat Kesedaran Wanita Buku Panduan Pencegahan Penderaan Seksual Kanak-Kanak Mengajar Kanak-Kanak Langkah Keselamatan
Diterbit oleh Women's Centre for Change 241 Jalan Burma, 10350 Pulau Pinang 04-228 0342 wcc@wccpenang.org WCC Penang hak cipta terpelihara Bahagian dalam manual ini boleh dibuat salinan, dihasilkan semula atau diubahsuaikan untuk memenuhi keperluan individu atau kumpulan dengan pengiktirafan Women's Centre for Change, Penang. Hakcipta © 2015, Women's Centre for Change, Penang ISBN 983-40052-1-0 Edisi Pertama 2000 Cetakan Semula 2003 Cetakan Kedua dan Dikemaskini 2010 Cetakan Ketiga dan Dikemaskini 2015 Cetakan Keempat 2017 Cetakan Kelima 2019 Dicetak oleh Phoenix Printers Sdn Bhd SuSun atur Dan Seni reka oleh C - Square Sdn. Bhd. Pulau Pinang Ditaja oleh Embassy of the Federal Republic of Germany, Malaysia
Kandungan Penghargaan Pengenalan Bahagian I - Masalah Apakah itu penderaan seksual kanak-kanak? Mitos dan realiti tentang penderaan seksual kanak-kanak Mengenalpasti kanak-kanak yang didera secara seksual Pendedahan: Isyarat daripada kanak-kanak yang didera secara seksual Selepas pendedahan: Bagaimana membantu kanak-kanak tersebut? Cara melapor keganasan seksual kanak-kanak Bahagian II - Pencegahan Apa yang harus diberitahu kepada kanak-kanak? Mengajar kanak-kanak kemahiran menjaga keselamatan diri 30 Cara berbincang dengan kanak-kanak tentang kemahiran keselamatan diri Cara menerapkan kemahiran keselamatan diri ke dalam mata pelajaran sekolah rendah Bahagian III - Permainan & Aktiviti Permainan dam ular Permainan boneka Situasi lakon-peranan Aktiviti yang menyeronokkan Muzik, nyanyian dan pergerakan Bercerita Lampiran Undang-undang yang berkaitan dengan penderaan seksual kanak-kanak Agensi yang boleh dihubungi Muka surat 1 6 8 12 14 18 22 28 33 35 50 52 56 60 62 64 70 84
"Kanak-kanak seumpama sehelai kertas, siapa saja yang melintasinya akan meninggalkan bekas". Peribahasa purba
6 Penghargaan Penulis utama manual ini ialah Brittocia Mary Jaya Arulanthu dan dibantu oleh Ambiga Devi. Dalam penerbitan ini, ramai yang tampil untuk menghulurkan bantuan membaikinya. Kami mengucapkan terima kasih kepada: Lois	J.	Engelbrecht	di	atas	penggunaan	bahannya	berkaitan	penderaan seksual kanak-kanak. Semua	guru	sekolah	rendah	yang	meluangkan	masa	menghadiri	satu	siri perjumpaan untuk berkongsi idea dan memberi cadangan yang tidak ternilai. Jabatan	Kebajikan	Masyarakat,	Pulau	Pinang	atas	sumbangan	mereka yang amat berharga. Kakitangan	Pusat	Krisis	Bersepadu	dan	Jabatan	Pediatrik	di	Hospital	Pulau Pinang atas sokongan dan kerjasama mereka. Ramai	rakan	dan	rakan	sejawat	WCC	yang	telah	memberi	sokongan	dalam pelbagai bentuk. Kami tidak dapat menyenaraikan semua nama mereka,	tetapi	penghargaan	kepada	Chin	Khuan	Sui,	Chong	Eng,	Loh	Cheng Kooi, Michael Chai, Deborah Chan, Nirmala Devi, Zahara Ghafur, Badariyah Salleh, Prema Devaraj, Shakila Abdul Manan, Muniroh Mohd Yusoff dan Tasha Merican. Turut	menyumbang	Lim	Kah	Cheng,	Lynn	Oh,	Karen	Lai	dan	Melissa	Mohd	Akhir	atas	sumbangan	mereka	menyiapkan	Lampiran	A	-	Undang- Undang Berhubung Dengan Penderaan Seksual Kanak-Kanak. WCC berterima kasih di atas bahan dari Committee for Children, Seattle, Washington dan Sexual Assault Unit, Child Protective Services, Seattle, Washington.
Pengenalan Pusat Kesedaran Wanita (WCC), ditubuhkan pada tahun 1985, untuk membantu wanita dan kanak-kanak yang menghadapi krisis. Dalam proses memberi pertolongan kepada wanita dan kanak-kanak yang menjadi mangsa keganasan, WCC bertambah prihatin tentang kes sumbang mahram dan rogol yang melibatkan kanak-kanak. Pengalaman kami dan juga penyelidikan lain menunjukkan bahawa sejumlah besar kes penderaan seksual kanak- kanak	ini	tidak	dilaporkan.	Oleh	sebab	itu,	ramai	mangsa	penderaan	seksual	kanak-kanak tidak menerima bantuan yang sepatutnya. WCC percaya pihak sekolah dan ibu bapa boleh menolong kanak-kanak ini menjaga diri mereka. Mereka mesti bersikap pro-aktif dan mengajar kanak- kanak supaya sentiasa peka tentang keselamatan diri, mengatakan "Jangan" kepada penderaan seksual dan tahu yang mereka boleh mendapatkan bantuan. Adalah juga penting kanak-kanak diajar menghormati orang lain supaya mereka sendiri tidak menjadi pendera. Guru sekolah memainkan peranan penting dalam menyampaikan latihan menjaga diri dari penderaan seksual kanak-kanak. Peranan Guru Guru mempunyai kedudukan terbaik dalam mengenalpasti dan bertindak balas berhubung dengan kanak-kanak yang didera. Apabila di luar rumah tiada siapa yang kerap berinteraksi dengan kanak-kanak selain daripada guru. Guru merupakan sumber yang terbaik untuk mengenalpasti dan membantu kanak-kanak yang memerlukan bantuan. Tiga langkah ke arah keselamatan kanak-kanak: Mengenalpasti •	Menyiasat •	Mencegah Guru boleh membantu mengenalpasti kes penderaan seksual kanak-kanak. Mereka tidak diminta untuk menyiasat atau campur tangan, tetapi mereka boleh mencetuskan penyiasatan. Sebenarnya gurulah benteng utama dalam membenteras penderaan kanak-kanak. Pendidik boleh menjadikan diri mereka perihatin terhadap petanda penderaan dan prosedur membuat laporan. Mereka juga boleh menggunakan bahan yang mengajar keselamatan semasa mengajar kurikulum sekolah. 1
2 Buku panduan ini untuk siapa? Buku panduan ini ditujukan khas kepada guru sekolah rendah untuk meningkatkan dan kesedaran penderaan seksual kanak-kanak dan juga menggalakkan mereka memainkan peranan penting dalam mengajar kanak- kanak menjaga keselamatan diri. Ianya juga memberi maklumat mengenai agensi yang mengendalikan kes penderaan seksual kanak-kanak di Pulau Pinang. kefahaman tentang Faedah buku panduan Buku panduan maklumat serta melatih guru bagaimana mengajar kanak-kanak keselamatan diri. Mereka akan jadi lebih sedar terhadap mangsa penderaan seksual kanak-kanak. Guru akan mempelajari pelbagai strategi membantu kanak-kanak supaya lebih bersifat tegas dan pandai menjaga keselamatan diri. Guru juga akan belajar mendengar apa yang diperkatakan oleh kanak-kanak dan tahu bagaimana untuk mendapatkan pertolongan jika diperlukan. ini bertujuan memberi Cara menggunakan buku panduan ini Buku panduan ini dibahagikan kepada 3 bahagian utama: 1. Masalah 2. Pencegahan 3. Permainan & Aktiviti 1. Masalah Bahagian ini memberi pandangan yang mendalam mengenai masalah penderaan seksual kanak-kanak. Ia memberi maklumat asas mengenai penderaan kanak-kanak supaya guru boleh mengenalpasti mangsa penderaan. Topik dalam bahagian ini termasuklah: Apa	itu	penderaan	seksual	kanak-kanak? •	Mitos	dan	realiti	tentang	penderaan	seksual	kanak-kanak •	Mengenalpasti	kanak-kanak	yang	didera	secara	seksual •	Pendedahan •	Selepas	pendedahan
2. Pencegahan Bahagian ini memberi panduan asas keselamatan diri dan mencadangkan cara yang lebih sensitif tetapi menyeronokkan ketika bercakap dengan kanak-kanak. Perkara penting ialah bahagian yang menunjukkan cara guru boleh menerapkan pelajaran keselamatan peribadi ke dalam kurikulum sekolah rendah sekarang. Topik yang dibincangkan adalah: Kemahiran	keselamatan	diri	untuk	diajar	kepada	kanak-kanak. •	Bagaimana	berbincang	dengan	kanak-kanak	mengenai	keselamatan. •	Tip	mengajar	kemahiran	keselamatan	diri. •	Cadangan	untuk	menerapkan	kemahiran	keselamatan	diri	ke	dalam kurikulum sekolah rendah kini. 3. Dinamik Kumpulan Bahagian ini memperkenalkan guru kepada permainan dan aktiviti yang menyeronokkan yang boleh digunakan untuk mengajar kanak-kanak tentang keselamatan diri. Tujuan bahagian ini ialah untuk menggalakkan guru mengubah dari suasana bilik darjah yang formal kepada pendekatan tidak formal yang kreatif terhadap isu ini. Selain daripada cadangan yang diberikan di bawah ini, guru juga boleh mencipta permainan dan aktiviti mereka sendiri untuk mengajar keselamatan diri. Antara aktiviti dan permainan yang dicadangkan adalah: Permainan	papan	-	dam	ular •	Skrip	lakonan	boneka •	Situasi	lakonan	peranan •	Aktiviti	pendidikan •	Muzik,	nyanyian	dan	pergerakan •	Bercerita Guru yang menggunakan buku panduan ini digalakkan membaca Bahagian I untuk mendapatkan pengetahuan asas mengenai penderaan seksual kanak- kanak sebelum meneruskan kepada Bahagian 2 dan Bahagian 3. Setelah mahir pengetahuan asas ini, guru akan lebih berkeyakinan untuk mengajar kanak-kanak langkah keselamatan diri. Mereka akan dapat mengenalpasti tanda penderaan seksual, tahu apa yang harus dibuat dan di mana mendapatkan bantuan. ini bukan bertujuan mengkaji dengan Manual mendalam tentang penderaan seksual kanak-kanak. Ianya merupakan pendekatan yang praktikal untuk membantu pelajar di sekolah kita. 3
Bahagian I Masalah Apakah itu penderaan seksual kanak-kanak? Mitos dan realiti tentang penderaan seksual kanak-kanak Mengenalpasti kanak-kanak yang didera secara seksual Pendedahan: Isyarat daripada kanak-kanak yang didera secara seksual Selepas pendedahan: Bagaimana membantu kanak-kanak tersebut? Cara melapor keganasan seksual kanak-kanak 6 8 12 14 18 22
6 apakah itu penderaan seksual kanak-kanak? Penderaan seksual kanak-kanak ialah tindakan mengeksploitasi kanak-kanak untuk kepuasan seksual seorang dewasa atau seseorang yang umurnya lebih tua daripada kanak-kanak tersebut. Jika persetubuhan seks berlaku di antara ahli keluarga, orang yang tidak boleh berkahwin mengikut undang-undang (bapa, datuk, bapa saudara, sepupu dan adik beradik) ianya dipanggil sumbang mahram. Bilakah sesuatu tindakan itu tidak dianggap sebagai penderaan seksual? Kita tidak seharusnya terkeliru penderaan seksual kanak-kanak dengan belaian mesra di antara seorang dewasa dengan seorang kanak-kanak. Seorang dewasa yang bertanggungjawab akan menghadkan belaian dan sentuhannya terhadap kanak-kanak, menghormati kanak-kanak tersebut di samping mengekalkan hubungan yang sihat dan mesra. Siapakah yang boleh didera? Penderaan seksual boleh berlaku kepada kanak-kanak perempuan atau lelaki, yang miskin atau yang kaya, tanpa mengira bangsa dan agama. Pada asasnya, ia boleh berlaku kepada sesiapa sahaja.
Siapakah yang mendera kanak-kanak? Imej yang kita biasa gambarkan dan kaitkan dengan pendera seksual kanak- kanak iaitu orang tua gatal atau orang yang mengambil kesempatan adalah kurang tepat. Dalam kebanyakan kes yang telah dilaporkan, si pendera adalah lelaki. Pendera mungkin seorang yang berjaya dalam kerjayanya dan terkenal dalam masyarakat ataupun seorang yang berpendapatan atau berpendidikan rendah. Pendera akan kelihatan seperti orang biasa kepada mereka yang mengenalinya. Kerap kali pendera ialah salah seorang daripada anggota keluarga contohnya: bapa •	bapa	tiri •	abang •	bapa	saudara •	sepupu •	datuk Bagaimana ia dilakukan? Berikut adalah beberapa cara penderaan seksual kanak-kanak boleh berlaku: Bukan fizikal: •	Stimulasi	lisan •	Panggilan	telefon	lucah •	Mendedahkan	anggota	bahagian	sulit •	Voyerisme	(mengintai) •	Menunjuk	gambar	atau	filem	lucah	(pornografi) secara fizikal •	Meraba	bahagian	sulit	kanak-kanak •	Mengadakan	hubungan	seks	di	luar	tabii	atau	cuba	mengadakan	seks	di luar tabii Persetubuhan	melalui persetubuhan Persetubuhan	melalui persetubuhan Mengeksploitasi	kanak-kanak	melalui	pelacuran	dan/atau	pornografi kanak-kanak 7
8 Mengenai penderaan seksual kanak-kanak Kita selalu mendengar cerita mengenai penderaan seksual kanak-kanak dan berpendapat ianya hanya berlaku kepada anak orang lain dan di sekolah lain. Terdapat juga pelbagai gambaran tentang pendera, iaitu hodoh, kotor dan amat kejam. Dalam bab ini, kita akan cuba mengenalpasti mitos dan memberikan anda penerangan mengenai penderaan seksual kanak-kanak. Mitos Realiti Ianya hanya berlaku kepada anak orang lain. Mangsa boleh terdiri dari sesiapa sahaja tidak kira kelas sosio ekonomi, jantina, agama dan tempat. Menurut satu kajian yang telah dijalankan pada tahun 1996 oleh Dr. Abdul Hadi Zakaria, seorang pensyarah bidang Antropologi dan Sosiologi dari Universiti Malaya, mangsa sumbang mahram yang paling tua berumur 28 tahun manakala yang paling muda berumur 8 bulan. Hasil kajian Dr. Abdul Hadi juga menunjukkan bahawa 62 daripada 82 kes sumbang mahram yang telah dilaporkan pada tahun 1996 berlaku di kawasan perkampungan, 16 di kawasan skim perumahan Felda dan 6 di kawasan perumahan kos rendah. Satu hasil penemuan yang memeranjatkan ialah kebanyakan kes berlaku semasa terdapat orang lain di dalam rumah.
Pendera biasanya nampak bahaya, aneh, jahat dan tidak dikenali oleh mangsa. Pendera lazimnya dikenali oleh mangsa (contohnya saudara, jiran dan lain-lain). Hasil kajian Dr. Abdul Hadi Zakaria menunjukkan bahawa daripada 82 kes sumbang mahram yang telah dilaporkan pada tahun 1996, 40 dilakukan oleh bapa kandung, 20 oleh bapa tiri, lapan oleh bapa saudara, tujuh oleh abang ipar, satu oleh abang kandung dan tiga oleh saudara lain. Statistik polis (2013) menunjukkan bahawa kumpulan terbesar melakukan sumbang mahram ialah bapa kandung, diikuti oleh bapa tiri. Biasanya pendera ialah lelaki dan mangsa ialah kanak-kanak perempuan. Penderaan seksual kanak- kanak biasanya melibatkan keganasan. Keganasan tidak semestinya berlaku dalam penderaan seksual kanak-kanak. Pendera biasanya membina hubungan baik dan mendapat kepercayaan daripada kanak-kanak sebelum mengambil kesempatan terhadap mereka. Pendera juga boleh memperdayakan kanak-kanak itu supaya menerima apa yang berlaku ke atasnya. Kanak- kanak akan berbohong tentang penderaan seksual atau hanya membayangkan ia berlaku. Kanak-kanak jarang sekali akan berbohong tentang perkara sebegini. Kanak-kanak mungkin menarik balik atau mengurangkan maklumat setelah pendedahan dibuat kerana merasa tidak selesa atau mendapat tekanan daripada keluarga. Kanak-kanak yang mempunyai pengetahuan seksual yang tidak bersesuaian dengan umurnya sudah pasti memperolehi pengetahuan itu dari tempat lain dan besar kemungkinan melalui pengalaman yang dialami. 9
10 Pendera jenis ini biasanya adalah homoseksual. hanya peratusan kecil pendera terdiri daripada golongan homoseksual. Majoriti pendera adalah heteroseksual dan kemungkinan terlibat dalam perhubungan seksual dengan seorang yang dewasa. Jika tidak berlaku penembusan, maka penderaan seksual tidak berlaku. Trauma yang dialami semasa serangan seksual yang tidak lengkap (tiada penembusan) adalah sama seperti serangan seksual berlaku. Mangsa akan berasa tidak berkuasa ke atas dirinya, terhina, marah, serba salah, malu dan keliru. Kita boleh mempercayai pendera jika mereka berjanji tidak akan mengulangi perkara tersebut. Pendera tidak akan berhenti tanpa bantuan. Teori terdahulu menyatakan bahawa pendera yang terlibat dengan sumbang mahram menghadkan penderaan kepada ahli keluarga sendiri. Kajian terkini menunjukkan pendera sebegini akan juga mendekati mangsa yang bukan	ahli	keluarga	mereka.	Oleh	itu,	mereka	ini	harus digalakkan untuk mendapatkan bantuan profesional. Selalunya ibu mangsa akan tahu jika "perkara seperti ini" berlaku. Ramai ibu tidak tahu langsung mengenai perkara ini tetapi kerap kali akan menyalahkan diri mereka setelah pendedahan dibuat. Kadang kala wanita yang pernah didera akan menerima sahaja penderaan yang berlaku ke atas anak mereka ini sebagai takdir.
Mereka yang melakukan perbuatan ini adalah jahat dan tidak berhati perut. Pendera kerapkali kelihatan baik. Ketrampilan diri ini membantu mereka meneruskan aktiviti penderaan ini. Menurut Dr. Abdul Hadi Zakaria, pendera biasanya tidak mempunyai latar belakang kriminal atau ganas. Sebaliknya mereka ini biasanya patuh pada undang-undang dan rajin bekerja. Kanak- kanak akan memberitahu seseorang jika didera secara seksual. Kebanyakan kanak-kanak akan merahsiakan apa yang berlaku kepadanya. Kebanyakan pendera akan memberi hadiah dan mengugut untuk memaksa atau meyakinkan kanak-kanak yang orang lain tidak akan mempercayainya jika dia memberitahu seseorang. Biasanya kanak-kanak diajar menghormati orang yang lebih tua daripadanya tanpa menyoal, justeru mereka mudah menjadi mangsa penderaan seksual. 11
12 Mengenalpasti kanak-kanak yang didera secara seksual Seorang kanak-kanak yang telah didera secara seksual akan menunjukkan tanda atau indikator penderaan tersebut. Ia mungkin ditunjukkan secara terbuka atau tersirat. Berikut ialah senarai tanda fizikal, psikologi dan tingkah laku yang menunjukkan kanak-kanak mungkin didera secara seksual: Tanda fizikal Bahagian	kemaluan	atau	dubur	menjadi	merah atau berasa gatal •	Rasa	sakit	atau	terdapat	luka	di	bahagian sulit atau dubur Rasa	sakit	semasa	membuang	air kecil/kencing Lelehan	daripada	faraj	atau	zakar •	Rasa	sakit	di	bahagian	abdomen •	Penyakit	kelamin •	Rasa	sakit	di	bahagian	abdomen, sakit kerongkong, simptom psikosomatik yang lain •	Mengandung Tanda psikologi Kemurungan yang dizahirkan melalui aduan seperti: •	Sakit	kepala •	Sakit	perut •	Sakit	dada •	Rasa	penat •	Insomnia •	Rasa	pening •	Sering	menangis •	Histeria •	Takut	yang	tidak	menentu •	Kurang	tumpuan •	Hilang	selera	makan •	Rasa	rendah	diri Sesetengah daripada petanda ini secara tersendiri mungkin tidak menunjukkan yang wujudnya penderaan seksual kanak-kanak. Bagaimanapun contoh atau petanda yang bercampur-campur seharusnya menimbulkan keraguan pada kita dan sebab untuk bertanya sama ada wujudnya penderaan atau tidak.
Tanda tingkah laku Suka	berpaut,	takut	balik	ke	rumah	atau	takut pada orang yang tertentu Kerap	berkhayal •	Berperangai	kebudak-budakan •	Menghisap	ibu	jari •	Terbuang	air	kecil	(kencing)	di	tempat	tidur tidak bersesuaian dengan umur Prestasi	di	sekolah	menurun •	Melarikan	diri •	Menyalahgunakan	arak	dan	dadah •	Cuba	membunuh	diri •	Kemurungan •	Tidak	dapat	bergaul	mesra	dengan	rakan	sebaya •	Bermimpi	ngeri,	takut	untuk	tidur,	berjalan	sambil	tidur,	memerlukan lampu dipasang semasa tidur •	Kerap	meraba	bahagian	sulit	mereka	atau	bahagian	sulit	orang	lain •	Pengetahuan	dan	aktiviti	seksual	yang	tidak	sesuai	dengan	umur •	Tidak	mahu	menukar	pakaian	semasa	Pendidikan	Jasmani	(P.J.)	atau mengambil bahagian dalam P.J. •	Meragam,	marah	dan	mengamuk •	Tidak	mempercayai	orang	yang	baik	terhadap	mereka •	Takut	pada	sentuhan	dan	mengelak	kasih	sayang •	Perubahan	dalam	kebersihan	peribadi	(kurang	atau	kerap	mandi) Ciri keluarga yang berkemungkinan seorang kanak- kanak didera secara seksual Kerapkali, sejarah ataupun perlakuan dalam sebuah keluarga boleh menunjukkan sama ada keluarga ini bermasalah ataupun tidak. Ini termasuklah: Penderaan	seksual	pernah	berlaku •	Keganasan	lain	yang	berlaku	di	rumah •	Keluarga	yang	dikawal	oleh	struktur	yang	ketat	(bapa	yang	suka menguasai keluarga, ibu yang telah didera atau pasif) Amat	berminat	terhadap	aktiviti	anak	perempuan	dengan	teman	lelaki, atau perhubungannya dengan rakannya yang lain Terlalu	mengongkong •	Ketidakhadiran	ibu	atau	bapa	(kerana	sakit	tenat,	kemurungan,	cerai, tinggal berasingan, penyakit dan sebagainya) Ibu	bapa	mempunyai	harapan	yang	tidak	realistik	atau	tidak	sesuai	untuk	anak mereka •	Ketagihan	arak
14 Pendedahan: Isyarat daripada kanak-kanak yang didera secara seksual Terdapat pelbagai cara kanak-kanak mendedahkan bahawa dia telah didera. Mereka akan menemui anda secara peribadi atau memberitahu anda secara terus terang dan terperinci mengenai perkara yang berlaku. Malangnya, cara ini jarang sekali digunakan oleh kanak-kanak semasa pendedahan. Cara yang biasa digunakan termasuklah: Memberitahu secara tidak langsung "Abang Joe tak bagi saya tidur semalam." "Seluar dalam pakcik kelakarlah." Kanak-kanak akan memberitahu anda menggunakan cara seperti di atas kerana mereka belum lagi mempelajari perbendaharaan kata yang spesifik untuk menerangkan apa yang berlaku, berasa terlalu malu atau segan untuk memberitahu secara berterus terang, telah berjanji merahsiakan perkara ini ataupun gabungan daripada beberapa sebab yang tersebut. Secara lembut, cuba galakkan kanak-kanak tersebut memberitahu secara spesifik dengan menggunakan perbendaharaan kata yang difahami olehnya. Pendedahan secara tersembunyi "Saya kenal seseorang yang disentuh secara tak baik." "Apakah akan berlaku kepada seorang budak jika dia memberitahu emaknya yang dia telah dirogol tetapi emaknya tidak mempercayainya?" Cuba galakkan kanak-kanak tersebut memberitahu anda maklumat yang diketahuinya tentang "budak itu". Besar kemungkinan, lambat laun kanak- kanak tersebut akan memberitahu anda siapakah "budak itu".
Pendedahan dengan syarat "Saya ada masalah tapi jika saya beritahu awak, awak harus berjanji tak akan beritahu orang lain". Kanak-kanak sedar yang jika dia memecahkan rahsia mengenai penderaan tersebut, sesuatu yang buruk akan berlaku. Kerap kali pendera mengugut kanak-kanak untuk menyimpan rahsia penderaan ini. Beritahu kanak-kanak tersebut yang anda ingin membantunya dan mengikut undang-undang, anda mesti membuat laporan tentang pendedahan tersebut. Yakinkan kanak-kanak tersebut yang anda akan menghormati keperluannya untuk merahsiakan perkara ini. Namun anda perlu berbincang tentang penderaan ini dengan pihak yang boleh mengambil tindakan yang sepatutnya. Ingat! Peranan anda bukan untuk menyiasat situasi itu. Adalah tanggungjawab anda untuk melaporkan penderaan, mulakan proses untuk mendapatkan bantuan dan beri sokongan pada kanak-kanak itu. 15
16 Tindakan yang boleh diambil apabila pendedahan berlaku: Cari	tempat	yang	sesuai	untuk	berbincang	dengan	kanak-kanak	tersebut. Bertenang	dan	yakin	diri.	Jangan	cemas	atau	menunjukkan	yang	anda terkejut. Jangan	jadi	penyelamat. Jangan	buat	andaian	mengenai	perasaan	kanak-kanak	tersebut. Terus	kepada	perkara	yang	dibincangkan.	Anda	haruslah	bersikap	terbuka dan jujur. Anda	harus	menjelaskan	dengan	terperinci	dan	membuat	kenyataan yang positif. Yakinkan	kanak-kanak	tersebut	yang	anda	mempercayainya. Gunakan	perbendaharan	kata	kanak-kanak	itu. Berikan	sokongan	kepada	kanak-kanak	itu,	cuba	menyenangkannya	dan dengar secara aktif. Yakinkan	kanak-kanak	tersebut	yang	tindakannya	memberitahu	anda	itu adalah betul dan harus dipuji. Yakinkan	kanak-kanak	tersebut	yang	dia	tidak	bersalah,	dan	dia	bukanlah seorang budak yang jahat. Pastikan	keselamatan	kanak-kanak	tersebut. Jangan	berjanji	untuk	merahsiakan	perkara	ini. Beritahu	kanak-kanak	tersebut	apa	yang	akan	berlaku	seterusnya;	berterus-teranglah dengan kanak-kanak jika anda tidak pasti. Beritahu kanak-kanak yang dia boleh mengharapkan sokongan dan bantuan daripada anda. Jangan	berurusan	dengan	pendera	sendiri. Jangan	ambil	alih	peranan	ibu	bapa,	sebaliknya	libatkan	mereka	dalam proses membantu kanak-kanak tersebut. Berikan	sokongan	kepada	ibu	bapa	kanak-kanak	tersebut	dan	galakkan mereka memberi sokongan kepada kanak-kanak itu.
Galakkan	kanak-kanak	tersebut	menjalani	hidup	normal	semula	sementara	memberi peluang kepada kanak-kanak tersebut membincangkan tentang penderaan tersebut pada bila-bila masa sahaja yang dia mahu. Laporkan	kepada	pihak	berkuasa. terima Jika kanak-kanak pendedahan tersebut dan teruskan kelas anda. Di akhir kelas, cari tempat yang sesuai untuk anda berbincang dengan kanak-kanak tersebut. itu membuat pendedahan semasa belajar, Kes penderaan seksual kanak-kanak perlu dikendali secara sulit. Identiti kanak-kanak tersebut juga perlu dilindungi supaya tidak diganggu secara emosi dan fizikal. Hanya guru yang terlibat sahaja boleh diberitahu tentang perkara ini. 17
18 selepas pendedahan: Bagaimana saya dapat membantu kanak-kanak tersebut? Hidup selepas pendedahan mungkin sukar untuk kanak-kanak tersebut. Dia akan melalui pelbagai sistem baru yang asing, seperti pihak polis, peguam dan kaunselor. Selepas pendedahan, kanak-kanak akan berhadapan dengan pelbagai situasi yang baru seperti berjumpa dengan orang dewasa yang tidak dikenali, bermain dengan permainan baru, bercakap dengan orang yang tidak dikenali dan ditegah daripada berjumpa dengan orang yang disayangi dan dirindui. Kanak-kanak itu akan merasa hidupnya telah hancur atau dicemari oleh pendera dan berpendapat yang keadaan itu boleh dilihat oleh orang lain. Kanak-kanak yang mengalami penderaan seksual kerap kali berasa dirinya berbeza daripada kanak-kanak lain. Dia akan mengalami pelbagai emosi yang berbeza. Ini termasuklah: Takut terhadap	pendera •	menimbulkan	masalah •	kehilangan	orang	dewasa	yang	mereka	anggap penting dalam hidup mereka dibawa	keluar	dari	rumah •	dirinya	berbeza Marah •	orang	dewasa	lain	di	sekelilingnya	yang tidak melindunginya terhadap	pendera diri	mereka	(berasa	mereka	telah menimbulkan masalah)
Terasing kerana	berasa	sesuatu	yang	tidak	kena dengan diri mereka kerana	berasa	yang	mereka	terpaksa	menghadapi masalah ini sendirian •	kerana	mereka	berasa	sukar	untuk	menceritakan hal penderaan itu Sedih sesuatu	telah	diambil	daripada	mereka •	hilang	sebahagian	daripada	diri	mereka •	•	ditipu	oleh	orang	yang	mereka	percayai terlalu	cepat	membesar Rasa bersalah kerana	tidak	menghentikan	penderaan	tersebut •	percaya	yang	mereka	telah	memberi	"persetujuan"	dalam	penderaan	itu •	menyimpan	rahsia	penderaan Malu kerana	terlibat	dalam	pengalaman	ini •	kerana	gerakbalas	tubuh	mereka	terhadap penderaan tersebut Keliru mereka	masih	menyayangi	pendera	tersebut •	perasaan	mereka	kerapkali	berubah-ubah Orang dewasa kerapkali memburukkan lagi keadaan ini dengan memberikan layanan yang berbeza kepada kanak-kanak tersebut selepas pendedahan. 19
20 Kerapkali perasaan "berbeza" itu ditunjukkan melalui perubahan dalam tingkah laku kanak-kanak tersebut. Kanak-kanak yang menunjukkan tingkah laku yang berikut memerlukan bantuan untuk memulihkan perasaan kekurangan dan tanggungjawab terhadap perkara yang berlaku: Berkhayal:	mempercayai	secara	luaran	mereka	telah	berubah,	contohnya mereka fikir yang mereka telah mengandung. Melukis	diri	mereka	tanpa	bahagian	yang telah dicabuli. Memperlihatkan	imej	diri	yang	kurang	sihat. Bimbang	dia	tidak	akan	menjadi	seorang dewasa yang "normal". Mempercayai	yang	hidupnya	tidak sebaik sebelum penderaan tersebut berlaku. Melihat	diri	mereka	sebagai	hodoh. Menunjukkan	rasa	bersalah	selepas pendedahan, merasakan mereka yang bersalah. Membantu kanak-kanak selepas pendedahan Berikut ialah beberapa cadangan untuk membantu kanak-kanak yang telah didera secara seksual: Layan	kanak-kanak	tersebut	seperti	seorang	kanak-kanak. Jangan	harapkan	kanak-kanak	itu	akan	berubah.	Masalah	yang	wujud sebelum pendedahan kerap kali akan berlanjutan. Kanak-kanak	ini	harus	berdamping	dengan	kanak-kanak	yang	lain.	Galakkannya bermain bersama kanak-kanak lain. Penglibatan dalam kumpulan adalah penting. Beritahu	kanak-kanak	tersebut	bahawa	dia	tidak	bersalah	atas	perkara	yang berlaku. Ini akan membantu kanak-kanak tersebut membina keyakinan diri. Dengan	memberitahu	kanak-kanak	yang	dia	"tidak	harus	berasa	bersalah"	mungkin akan menambahkan lagi rasa tidak upaya kanak-kanak tersebut dan menghalang kanak-kanak tersebut daripada memberitahu tentang perasaan dan fikirannya. Ini dipanggil "Absolve-Complex". Terima perasaan serba salah kanak-kanak tersebut. Ingatkan kanak-kanak tersebut yang dia tidak bersalah atas perkara yang berlaku.
Ini adalah proses untuk membina semula keyakinan diri kanak-kanak tersebut. Dalam proses ini orang yang dapat membantu seorang kanak-kanak akan membolehkan kanak-kanak itu memberi tumpuan dan mengubah perasaan serba salahnya. Sekolah	memainkan	peranan	yang	penting	dalam	proses	pemulihan.	Jangan marah kanak-kanak tersebut kerana tingkah lakunya. Kanak-kanak tersebut mungkin menghadapi kesukaran untuk beramah mesra dengan kanak-kanak lain atau orang dewasa. Daya tumpuan mereka rendah dan keupayaan menyiapkan sesuatu tugas lambat. Ia akan mengambil masa yang panjang untuk memulihkan sindrom mangsa. Bantu	tingkatkan	harga	diri	kanak-kanak	tersebut	dengan	aktiviti	praktikal, yang membawa kepada kejayaan dengan mudah. Perbincangan itu	inginkannya. Yakinkan kanak-kanak tersebut yang dia boleh berbincang dengan anda tentang apa sahaja yang merunsingkan hatinya, pada bila- bila masa. lanjut	hanya	dijalankan	apabila	kanak-kanak Beritahu	kanak-kanak	tersebut	apa	yang	perlu	dilakukan	jika	penderaan seksual berulang lagi. 21
22 Cara melaporkan keganasan seksual kanak-kanak Jika seorang kanak-kanak disyaki menjadi mangsa penderaan seksual, dia haruslah dibawa ke salah satu agensi yang berikut: Hospital	Kerajaan •	Jabatan	Kebajikan	Masyarakat •	Polis Bab ini akan cuba memberikan gambaran tentang prosedur yang akan dilalui oleh seorang kanak- kanak yang telah didera secara seksual apabila dia dibawa ke agensi yang berikut: hospital Kerajaan Setiap hospital kerajaan mempunyai pasukan SCAN (Suspected Child Abuse and Neglect) yang mengendalikan kes penderaan seksual kanak-kanak. Ia terdiri dari pakar pediatrik, pakar ginekologi, pegawai perubatan sosial, pakar	psikiatri,	doktor	dan	jururawat	Pusat	Khidmat	Sepadu	(One	Stop	Crisis	Centre	-	OSCC). 1.	Kanak-kanak	didaftar	di	OSCC	di	Jabatan	Kecemasan	dan	Trauma	di Hospital Kerajaan. 2.	Di	OSCC,	kanak-kanak	diberi	rawatan	untuk	kelukaan	yang	dialami. 3.	Pakar	ginekologi	akan	ke	OSCC	dan	menjalankan	pemeriksaan	ke	atas	kanak-kanak tersebut untuk pengesahan penderaan seksual kanak- kanak. Pakar ginekologi ini akan menjalankan pemeriksaan perubatan yang berikut: Pakar	doktor	akan	membuat	catatan	tentang	keadaan	mental	kanak- kanak tersebut, sama ada terkejut, bimbang, sedih. Pembentukan	fizikal	dibandingkan	dengan	umur. Pemeriksaan	badan	dengan	teliti	untuk	kesan	luka,	terutama	di bahagian buah dada dan belakang.
Pemeriksaan	di	bahagian	paha	dan	bahagian	sulit	terutama	untuk	kesan darah, air mani dan bahan asing. Sampel kuku jari diambil untuk mencari kesan darah, rambut atau tisu di bawah kuku. Jika	kanak-kanak	berpakaian	baju	asal	yang	dipakai	semasa	peristiwa	itu, maka baju tersebut akan diperiksa secara teliti dan dihantar untuk pemeriksaan ahli kimia polis. Pemeriksaan	pada	bahagian	sulit	untuk	mengenalpasti	sama	ada bahagian himen mengalami kelukaan. Pemeriksaan	untuk	mengenalpasti	sama	ada	terdapat	sebarang	lelehan dan juga jangkitan telah berlaku semasa persetubuhan. Jika	kanak-kanak	itu	disyaki	hamil	maka	pemeriksaan	kehamilan	akan dijalankan. 4. Selepas pemeriksaan, jika penderaan seksual disyaki atau disahkan, kanak-kanak tersebut akan dihantar ke wad pediatrik jika dia berumur di bawah 12 tahun. Jika berumur lebih daripada 12 tahun, dia akan dihantar ke wad ginekologi (jika perempuan) atau wad surgeri (jika lelaki). 5. Apabila kanak-kanak dimasukkan ke wad, pekerja sosial perubatan akan memberitahu Pegawai Kebajikan Masyarakat daerah bagi memulakan siasatan dengan menemuramah kanak-kanak, doktor pediatrik, doktor ginekologi	dan	ibu	bapa/penjaga	kanak-kanak	tersebut. 6. Semasa di hospital, kanak-kanak tersebut akan diberikan rawatan perubatan dan kaunseling. Apabila sudah beransur pulih dan boleh pulang ke rumah, pekerja sosial perubatan dengan Pegawai Kebajikan Masyarakat daerah bertanggungjawab untuk mencari tempat yang selamat untuk kanak-kanak tersebut. 23
24 Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM) 1. Peranan Pegawai Pelindung Kanak-kanak (Child Protector) di Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM) adalah untuk menentukan keselamatan dan kesejahteraan kanak-kanak tersebut. 2. Apabila JKM menerima laporan kes penderaan seksual kanak-kanak dari pihak hospital, Pegawai Pelindung Kanak-kanak akan pergi ke hospital dan melawat kanak-kanak tersebut. Jika aduan kes penderaan seksual kanak-kanak dibuat di JKM, Pegawai Pelindung Kanak-kanak akan membawa kanak-kanak tersebut ke hospital dengan segera atau mengarahkan ibu bapa berbuat demikian. 3. Di hospital, pemeriksaan dijalankan untuk mengesahkan penderaan seksual telah berlaku. 4. Jika laporan perubatan mengesahkan yang kanak-kanak tersebut telah didera secara seksual, satu laporan polis akan dibuat oleh Pegawai Kebajikan Kanak-kanak, ibu bapa atau pihak hospital. 5. Pegawai Pelindung Kanak-kanak akan menjalankan penyiasatan ke atas kes tersebut. Dia akan menemuramah kanak-kanak tersebut, ibu bapa, saudara mara, guru (jika kanak-kanak tersebut bersekolah) dan sesiapa sahaja yang terlibat dengan situasi tersebut. 6. Jika didapati situasi di rumah tidak selamat bagi kanak-kanak tersebut, seperti pendera adalah ahli keluarganya, Pegawai Pelindung Kanak- kanak akan membawa laporannya ke Majistret di Mahkamah Kanak- kanak. Mahkamah akan mengarahkan Pegawai Pelindung Kanak-kanak menempatkan kanak-kanak tersebut di tempat selamat iaitu di rumah saudara mara atau di rumah kebajikan buat sementara sebagai jaminan keselamatan. 7. Mengikut perintah dari Mahkamah, Pegawai Pelindung Kanak-kanak akan melawat kanak-kanak tersebut (di rumah sendiri atau di tempat selamat) untuk memastikan kesihatan dan kesejahteraan kanak-kanak tersebut. Jika perlu, Pegawai Pelindung Kanak-kanak akan merujuk kanak-kanak dan keluarga berjumpa dengan kaunselor di Pejabat Jabatan Kebajikan Masyarakat daerah.
Jabatan Polis 1. Peranan pihak polis adalah untuk menyiasat aduan dan mengutip bukti untuk mendakwa saspek. 2.	Kanak-kanak	yang	didera	atau	disyaki	didera	akan	dibawa	oleh	ibu/ bapa/penjaga	atau	orang	dewasa	yang	boleh	dipercayai	(saudara,	guru) ke balai polis untuk membuat laporan. 3. Penyiasatan lanjut akan dijalankan oleh seorang Pegawai Penyiasat (IO	-	Investigating	Officer)	yang	akan	mengambil	kenyataan	daripada	si pengadu dan juga membawa kanak-kanak tersebut ke hospital untuk rawatan perubatan. 4. Semasa	kanak-kanak	tersebut	berada	di	hospital,	IO	akan	teruskan	penyiasatannya dengan mengambil kenyataan daripada semua orang yang terlibat termasuk saspek. 5. Adakalanya saspek dimasukkan ke dalam lokap semasa penyiasatan dijalankan. 6. Selepas	penyiasatan,	IO	akan	menghantar	laporannya	ke	pihak	pendakwaraya untuk dipertimbangkan sama ada kes boleh dibawa ke mahkamah atau sebaliknya. 7. Jika ada cukup bukti, saspek akan didakwa di mahkamah. Jika tidak, saspek akan dilepaskan. MAKLuMAT unTuK MeMBuAT LAPoRAn PoLIS aPa BIla MaNa sIaPa BaGaIMaNa KEsaN Apakah yang berlaku? Bilakah ia berlaku? Di manakah perkara ini berlaku - lokasi, nama bandar, kampung, jalan, nombor rumah. Siapa yang terlibat, identiti orang yang disyaki atau saksi. Bagaimana perkara ini berlaku? Kelukaan, perasaan dan emosi yang dialami. Laporan polis boleh dibuat di mana-mana balai polis walaupun tempat kejadian itu tidak berada dalam kawasan balai polis itu. 25
Bahagian II PENCEGahaN Apa yang harus diberitahu kepada kanak-kanak Mengajar kanak-kanak kemahiran menjaga keselamatan diri Cara berbincang dengan kanak-kanak tentang kemahiran keselamatan diri Cara menerapkan kemahiran keselamatan diri ke dalam mata pelajaran sekolah rendah 28 30 33 35
28 apa yang harus diberitahu kepada kanak-kanak Kanak-kanak	boleh	diajar	menyayangi	dan	menghormati	diri/tubuh	badan	mereka sendiri. Mereka perlu diberitahu tentang peraturan mengenai cara orang dewasa boleh menyentuh mereka. Ajar mereka cara mengenali sentuhan yang sesuai dan sentuhan yang tidak sesuai. Kanak-kanak biasanya dapat menilai sama ada sesuatu itu betul atau salah, dengan menggunakan perasaan dan mendengar suara naluri mereka. Berikut adalah beberapa perkara asas yang boleh diajar kepada kanak-kanak: 1. Tubuh badan seorang kanak-kanak adalah istimewa dan adalah hak milik dirinya. 2. Kanak-kanak berhak menentukan siapa yang boleh menyentuh mereka dan cara mereka disentuh. Tiada siapa yang berhak menyentuh bahagian sulit kanak-kanak tanpa kebenarannya. Hanya seorang doktor dan jururawat boleh menyentuh bahagian sulit kanak-kanak untuk tujuan perubatan atau kesihatan. 3. Percayailah rasa hati mereka sendiri tentang seseorang atau sesuatu sentuhan. Dengarlah suara hati mereka. 4. Kanak-kanak berhak berkata "Jangan" kepada sesiapa sahaja yang menyakiti, menakuti atau mengelirukan mereka, walaupun orang dewasa itu ialah seorang yang mereka hormat dan percaya. Ajarlah kanak-kanak berkata "Jangan" dengan bersungguh-sungguh.
5. Kanak-kanak berhak bertanya soalan mengenai tingkah laku orang dewasa yang mengelirukan mereka dan soalan mereka tidak seharusnya diketawakan. 6. Kanak-kanak harus memberitahu sebarang rahsia yang membuatkan mereka berasa tidak selesa, takut atau keliru. Jika seseorang meminta kanak-kanak menyimpan rahsia yang membuat mereka berasa tidak selesa, kanak-kanak harus memberitahu seseorang dewasa dengan segera. 7. Jika orang yang diberitahu itu tidak mempercayai mereka, beritahu orang lain. Teruslah memberitahu sehingga kanak-kanak itu mendapat bantuan. 8. Jika terdapat seseorang yang membuat sesuatu yang menyebabkan kanak-kanak berasa tidak selesa, atau berkata sesuatu yang membuatkan mereka berasa tidak senang atau takut, atau mahu menunjukkan sesuatu kepada kanak-kanak itu atau memaksanya membuat sesuatu yang mereka tidak mahu, ingatkan kanak-kanak itu bahawa mereka tidak bersalah.	Lari	dari	tempat	itu	secepat	mungkin	dan	terus	memberitahu	seseorang dewasa. 29
30 Mengajar kanak-kanak kemahiran menjaga keselamatan diri Pelajaran kemahiran menjaga keselamatan akan lebih berkesan jika guru membuat persediaan terlebih dahulu. Yang berikut ini adalah beberapa panduan untuk persediaan sebelum mengendalikan pelajaran kemahiran keselamatan diri. Anda lebih mengenali pelajar anda Guna	cara	mengajar	yang	berkesan	untuk	kelas	anda,	contohnya, bercerita atau bermain. Pilih masa yang sesuai Elakkan	daripada	mengajar	pelajaran	ini	sebelum	hujung	minggu,	cuti, ataupun cuti panjang. Jadualkan	pelajaran	ini	sebelum	waktu	rehat	sekolah	supaya	pelajar	berpeluang berbincang dengan anda secara peribadi jika mereka menghadapi masalah atau ingin bertanyakan soalan. Suasana mengajar Wujudkan	suasana	yang	sesuai	untuk	berkongsi	pendapat	dan	mendengar. Ini boleh dilakukan dengan menyuruh pelajar duduk dalam satu bulatan atas lantai atau meletakkan kerusi dalam satu bulatan. Mungkin terdapat	pelajar	yang	tidak akan berasa segan atau selesa perbincangan. semasa Cuba yakinkan mereka dengan memberitahu bahawa "ramai orang yang akan berasa segan berbincang tentang ini sesuatu yang biasa. Namun satu- satunya cara untuk menghalang penderaan seksual adalah dengan berbincang tentangnya". isu seks. Perasaan
Kanak-kanak	mungkin	akan	bertanyakan	soalan	yang	anda	tidak	dapat	menjawab. Jangan rasa malu untuk menjawab "Saya tidak tahu", "Apa pendapat anda?", "Saya akan mencari jawapannya untuk anda". Kesemua ini adalah gerakbalas yang sesuai. Perhatikan reaksi pelajar anda Semasa	mengajar	kemahiran	keselamatan	diri,	tumpukan	perhatian	anda kepada pelajar yang membuat hal dalam kelas, mengelak daripada bertentang mata, jatuh sakit semasa pelajaran dijalankan, tidak memberi perhatian, atau bertanya soalan atau memberi jawapan yang spesifik, yang menunjukkan dia lebih berpengetahuan dalam topik ini dari pelajar yang lain. Anda mungkin mahu berbincang dengan pelajar tersebut secara peribadi. Sebaliknya,	mungkin	terdapat	sebab	lain	mereka	berkelakuan	sedemikian, selain daripada penderaan. Jelaskan	istilah	yang	tidak	difahami	oleh	kanak-kanak. Jangan berikan jawapan kepada kanak-kanak tetapi sebaliknya beri masa untuk mereka berfikir dan menjawab dan juga untuk bertanya soalan. Tip mengajar kemahiran keselamatan diri Membina kemahiran asertif Ajar kanak-kanak kemahiran bersifat tegas dan juga kemahiran menyelesaikan masalah. Beri peluang kepada pelajar untuk berlatih berkata "TIDAK" secara tegas, dengan cara satu lawan satu dan juga dalam kumpulan. Menyuarakan "JANGAN" dengan kuat adalah amat berkesan dan memperkasakan. Memberi penekanan kepada perkara yang positif Bina keyakinan diri kanak-kanak dengan memberikan pujian yang spesifik. Bantu kanak-kanak agar yakin pada kebolehan mereka sendiri dan mempercayai rasa hati mereka. Kanak-kanak yang yakin pada diri sendiri lebih berupaya mengelak daripada penderaan. 31
32 Elak daripada mengaitkan perkataan "tidak baik" dengan sentuhan, kerana dalam bidang kaunseling, telah didapati bahawa kanak-kanak akan mengenalpasti	sentuhan	seksual	sebagai	"tidak	baik".	Oleh	itu	adalah	lebih	elok	jika	ianya	disebut	sebagai	sentuhan	yang	"OK"	dan	"Tak	OK",	"Selamat",	"Tidak selamat", "Tidak Selesa", "Mengelirukan". Untuk	mengimbangi	perbincangan	tentang	sentuhan	yang	OK	dan	Tak	OK,	akhiri	perbincangan	anda	dengan	memberikan	contoh	sentuhan	yang	OK,	iaitu sentuhan yang menunjukkan kasih sayang. Gunakan cara penyampaian yang kreatif dan yang menyeronokkan semasa mengajar pelajaran kemahiran keselamatan diri. suara hati Kanak-kanak perlu diajar untuk mengenalpasti suara hati mereka dan juga menerangkan kepada mereka bahawa dengan mendengar rasa hati, mereka akan dapat merasakan sesuatu yang tidak betul. Di sini diberikan satu cara untuk memulakan perbincangan bagi topik ini. Perbincangan Suara hati memberikan tanda amaran kepada seseorang tentang sesuatu yang selesa atau yang tidak selesa. Kita harus belajar untuk yakin pada tanda amaran ini (suara hati kita). Takut, gelisah dan bimbang ialah tanda amaran yang memberitahu kita ada sesuatu yang tidak selesa. Contoh: Bila	kita	melihat	ular	di	atas	jalan,	kita	merasa	takut.	Ini	tanda	amaran yang memberitahu ada sesuatu yang tidak selesa. Perasaan seronok dan selesa menandakan semuanya dalam keadaan baik. Contoh: Apabila	ibu	memeluk	dan	mengucap	selamat	malam,	anda	merasa gembira dan selesa. Adalah penting memberitahu kanak-kanak yang apabila suara hati mereka memberitahu ada sesuatu yang tidak selesa, mereka harus memberitahu orang dewasa yang mereka percayai dengan segera.
Cara berbicara dengan kanak-kanak tentang kemahiran keselamatan diri Ibu-bapa, guru dan orang dewasa yang prihatin akan mengajar kanak-kanak tentang keselamatan semasa menunggang basikal, di dalam air, dan juga di jalan raya. Dengan ini kanak-kanak tidak akan berasa takut untuk berbasikal, bermain di kolam renang, atau semasa melintas jalan. Kemahiran menjaga keselamatan diri dapat diajar dengan cara yang sama, iaitu secara berterus terang. Berikut adalah beberapa cadangan cara untuk berbincang dengan kanak-kanak mengenai kemahiran keselamatan diri: Turut membincangkan garis panduan cara menjaga keselamatan diri semasa anda bercakap tentang keselamatan yang lain. "Jika adik berasa tidak selesa apabila disentuh oleh seseorang yang lebih tua daripada anda, adik mesti beritahu saya atau seorang yang adik percaya tentang sentuhan itu. Kami akan mempercayai adik dan akan membantu adik menghentikan sentuhan itu". ulangi garis panduan untuk menjaga keselamatan diri: "Jangan simpan rahsia mengenai sentuhan". "Orang dewasa biasanya tidak perlu menyentuh bahagian sulit kanak-kanak kecuali untuk tujuan kesihatan atau kebersihan". "Jangan sekali-kali pergi ke sesuatu tempat atau menaiki kereta dengan orang dewasa yang adik tidak kenal, biar apapun yang mereka beritahu adik". "Jika anda rasa ada sesuatu yang tidak selesa, yakinlah pada suara hati dan pertimbangan anda". 33
34 Lakonkan "Apa kata jika" untuk berlatih membuat keputusan: "Apa kata jika semasa adik sedang bermain, seorang lelaki atau seorang perempuan cuba mengajak adik menaiki keretanya?" "Apa kata jika saya dan adik berpisah semasa di pusat membeli belah?" "Apa kata jika seorang yang adik kenal menyentuh adik dengan cara yang mengelirukan dan menyuruh adik merahsiakannya?" "Apa kata jika seorang yang lebih tua memberi adik wang (atau sesuatu yang anda benar-benar mahu). Adakah adik akan melupakan garis panduan keselamatan diri?" Membantu kanak-kanak membina sikap tegas. Berlatih menjawab secara lisan: "JANGAN!" "Saya tak suka itu!" "Jangan ganggu saya!" "Saya tak dibenarkan buat begitu". "Saya tak mahu". Berlatih bertindak balas secara bukan lisan: Menolak tangan mereka, melarikan diri, beredar dari tempat itu, berdiri tegak, menegakkan bahu, memandang tepat matanya, menggelengkan kepala, dan lain-lain.
Cara menerapkan kemahiran keselamatan diri ke dalam mata pelajaran sekolah rendah Bab ini akan memberikan beberapa cadangan cara menerapkan pelajaran menjaga keselamatan diri ke dalam kurikulum sekolah rendah. Contoh yang diberikan ialah untuk Darjah Satu, Dua, dan Tiga sahaja. Guru	yang	mengajar	Darjah	Empat,	Lima	dan	Enam	boleh	menggunakan	maklumat yang diberikan ini sebagai garis panduan untuk mencipta cara mereka sendiri mengajar kemahiran menjaga keselamatan diri. Empat mata pelajaran utama telah dikenalpasti: 1. Pendidikan Jasmani dan Kesihatan 2. Pelajaran Bahasa (Bahasa Malaysia dan Inggeris) 3. Moral 4. Seni Guru boleh mengajar kanak-kanak kemahiran keselamatan diri dengan cara yang kreatif dengan menggunakan permainan dan aktiviti yang menyeronokkan. Bab III buku panduan ini memberikan beberapa contoh aktiviti dan permainan yang boleh digunakan oleh guru semasa mengajar pelajaran ini. Guru digalakkan menggunakan aktiviti yang diberikan atau mencipta sendiri permainan yang menyeronokkan. 35
36 Mata pelajaran: Pendidikan Jasmani dan Kesihatan Pelajaran kemahiran menjaga keselamatan diri boleh diserapkan ke dalam mata pelajaran ini menggunakan unit yang berikut: 1. Pergerakan dan Reaksi 2. Keselamatan Diri 3. Keselamatan di Rumah 4. Keselamatan di Sekolah 5. Badan dan Naluri atau Menyayangi Jasad Saya 1. Pergerakan dan Reaksi Semasa mengajar unit ini guru boleh mengambil peluang menerapkan pelajaran kemahiran keselamatan diri dalam pelajaran dengan membincangkan cara kanak-kanak boleh bergerak menggunakan tubuh badan dan juga suara mereka untuk menyelamatkan diri jika mereka disentuh secara tidak senonoh, mengelirukan atau ada orang yang ingin mengambil kesempatan ke atas mereka. Berikut adalah contoh cara guru dapat menerapkan kemahiran keselamatan diri ke dalam pelajaran: Tunjukkan kepada pelajar gambar yang menunjukkan aktiviti sentuhan (yang	OK	dan	Tak	OK)	atau	minta	kanak-kanak	lakonkan	adegan	yang	melibatkan sentuhan. Contoh: Ibu	memeluk	anda	(sentuhan	OK) •	Abang	anda	cuba	memasukkan	tangannya ke dalam seluar anda (sentuhan	Tak	OK) Bincang dengan kanak-kanak tentang perasaan mereka jika disentuh seperti	dalam	kedua-dua	contoh.	Bincangkan	juga	reaksi/tindakan	mereka.
Di akhir aktiviti, rumuskan perbincangan dengan mengulangi langkah keselamatan yang telah dibincangkan. Selangi contoh sentuhan yang OK	dengan	sentuhan	yang	Tak	OK. Aktiviti seperti ini akan menolong kanak-kanak mengenalpasti sentuhan yang	OK	dan	Tak	OK	dan	juga	memberi	peluang	kepada	mereka	menerokai langkah yang boleh diambil untuk mengelak diri daripada situasi yang berisiko berbahaya. Ia juga akan menolong membina keyakinan diri kanak-kanak dalam menangani situasi yang berbahaya. Sila	lihat	Bahagian	III	-	Permainan	dan	Aktiviti. 2. Keselamatan Diri Kemahiran menjaga keselamatan diri boleh diajar melalui unit ini dengan berbincang dengan kanak-kanak situasi yang boleh membawa kepada penderaan seksual dan juga cara bertindak bijak mengelak situasi yang bahaya. Aktiviti seperti ini dapat meningkatkan keprihatinan kanak- kanak tentang keselamatan diri. Berikut diberikan contoh cara menjalankan perbincangan tentang keselamatan bersama kanak-kanak. Perbincangan boleh dijalankan dengan mengemukakan langkah keselamatan yang boleh diambil. situasi membahayakan dan situasi yang boleh membahayakan langkah keselamatan Bercakap dengan orang yang tidak dikenali dan memberikan butir peribadi seperti nama anda, alamat, tempat ibu bapa bekerja, nombor telefon rumah dan sebagainya. Jangan	bercakap	dengan	orang	yang tidak dikenali. Beritahu	orang	itu	dengan	sopan	yang anda tidak dibenarkan bercakap dengan orang yang tidak dikenali dan terus berjalan. Segera	beritahu	seorang	dewasa	yang dipercayai tentang perkara ini. Seseorang yang tidak dikenali boleh memanipulasikan butir peribadi yang diberikan untuk mendapat kepercayaan kanak-kanak dan kemudiannya mengambil kesempatan untuk mengeksploitasi kanak- kanak itu. 37
38 Bersendirian di tempat yang gelap dan sunyi. Contohnya: berjalan seorang diri di lorong gelap. Selalu	berjalan	dalam	kumpulan. •	Elakkan	tempat	yang	gelap	dan	sunyi. •	Beritahu	orang	dewasa	yang	anda percayai sebelum ke mana-mana dan jalan mana yang akan diambil. Cuba	berjalan	di	belakang	orang	lain. Seseorang menyentuh anda di bahagian badan anda dan anda merasa tidak selesa. Katakan	"JANGAN,	saya	tidak	mahu disentuh! " dengan kuat dan tegas. •	Jika	ini	tidak	berjaya,	beritahu	orang dewasa yang dipercayai dan minta pertolongannya untuk menghentikan sentuhan begitu. Lihat	Bahagian	III	-	Permainan	dan	Aktiviti. Jika	orang	yang	anda	beritahu	tidak	percaya pada anda, jangan kecewa. Minta bantuan pada orang lain. Beritahu seberapa ramai orang yang boleh sehingga ada orang yang dapat membantu anda menghentikan perbuatan itu. 3. Keselamatan di Rumah Guru boleh berbincang dengan kanak-kanak tentang kepentingan menjaga keselamatan diri semasa di rumah di samping memupuk kesedaran tentang situasi di rumah yang boleh membawa kepada penderaan seksual. Ini boleh dilakukan dengan mengajar kanak-kanak mengenalpasti situasi yang berbahaya dan cara menjauhkan diri daripada keadaan yang tidak selamat. Berikut adalah contoh aktiviti yang boleh dijalankan bersama kanak- kanak. Selain daripada contoh yang diberikan di bawah ini, terdapat aktiviti lain yang boleh digunakan semasa pengajaran kemahiran menjaga keselamatan diri, di bahagian III Permainan dan Aktiviti.
Keadaan yang membawa kepada penderaan seksual langkah mengelak Membenarkan orang yang tidak dikenali masuk ke dalam rumah semasa ibu bapa kamu tiada di rumah. Memberi maklumat peribadi kepada orang yang tidak dikenali yang menelefon. Jangan	benarkan	orang	yang	tidak dikenali masuk ke rumah jika ibu bapa anda tiada. Minta	mereka	datang	semula	semasa ibu bapa kamu ada di rumah. Jangan	beri	maklumat	peribadi	kepada orang yang tidak dikenali. •	Jangan	beritahu	yang	anda	berseorangan di rumah. Jangan	beri	maklumat	peribadi	kepada orang yang tidak dikenali. •	Jangan	beritahu	yang	anda	berseorangan di rumah. Beritahu	pemanggil	yang	ibu	bapa	anda	sibuk dan minta pemanggil telefon sekali lagi. Pandang	matanya	dan	katakan "JANGAN!" dengan tegas dan kuat. Beritahu	orang	dewasa	tentang	kejadian ini. Jika orang yang anda beritahu tidak mempercayai anda, jangan kecewa. Minta bantuan orang lain. Beritahu seramai orang yang boleh sehingga ada orang yang boleh membantu menghentikan perbuatan itu. 4. Keselamatan di sekolah Guru boleh menggunakan unit ini untuk membincangkan tentang garis panduan keselamatan yang sedia ada di sekolah. Tanamkan kesedaran di kalangan kanak-kanak mengenai isu keselamatan semasa di sekolah dan ajar mereka cara bertindak bijak menjaga keselamatan diri. Berikut adalah beberapa garis panduan keselamatan semasa di sekolah yang boleh dibincangkan bersama kanak-kanak: Galakkan	pelajar	berjalan	dalam	kumpulan	ketika	berada	di	dalam	perkarangan sekolah, terutama sekali semasa hendak ke tandas. 39
40 Galakkan	pelajar	memberitahu	guru	dengan	segera	jika	mereka	nampak orang yang tidak dikenali berada di perkarangan sekolah. •	Berbincang	dengan	pelajar	tentang	tempat	yang	selamat	dan	yang tidak selamat di kawasan sekolah. Galakkan	pelajar	memberitahu	orang	dewasa	yang	dipercayai dengan segera jika mereka menghadapi "masalah sentuhan". 5. Tubuh dan Naluri saya dan Menjaga Tubuh saya Salah satu aspek penting pelajaran kemahiran keselamatan diri adalah mengajar kanak-kanak tentang tubuh badan mereka dan juga membantu kanak-kanak memahami dan menghormati tubuh mereka dan tubuh orang lain. Ini boleh dilakukan melalui kedua-dua unit Jasad dan Naluri dan unit Menjaga Tubuh Saya. Guru boleh mengajar kanak-kanak mengenalpasti dan menggunakan perkataan yang betul untuk bahagian tubuh terutamanya bahagian sulit. Ini amat penting kerana pengetahuan dan keupayaan untuk mengenalpasti bahagian tubuh akan membolehkan kanak-kanak menggunakan perbendaharaan kata yang tepat jika penderaan seksual berlaku. Ajarlah kanak-kanak menggunakan istilah yang betul. Elak daripada menggunakan bahasa slanga atau nama gelaran. Contohnya: bahagian	sulit	lelaki	(zakar)	bukannya	cuckoo	bird/burung •	faraj	bukannya	pok-pok •	punggung	bukannya	bawah •	buah	dada	bukannya	tetek •	buah	zakar	bukannya	bola
Kanak-kanak perlu sedar yang tubuh mereka adalah hak mereka dan tiada siapapun yang berhak menyentuh mereka kecuali jika mereka mahu disentuh. Terangkan kepada kanak-kanak bahawa terdapatnya bahagian tertentu badan iaitu buah dada, faraj, dan zakar yang dianggap istimewa dan harus	dijaga	dengan	baik.	Orang	lain	hanya	dibenarkan	menyentuh	bahagian ini untuk tujuan kesihatan dan kebersihan sahaja contoh: Doktor	menyentuh	anda	untuk	mencuci	luka	-	atas	sebab	kesihatan. • Ibu	menyalin	lampin	bayi	-	atas	sebab	kebersihan. Ingatkan pelajar yang mereka mempunyai hak ke atas tubuh mereka. Jika ada orang menyentuh mereka dengan cara yang tidak disenangi, mereka mesti berkata "JANGAN". Galakkan kanak-kanak memberitahu orang dewasa yang mereka percayai atau kawan yang dapat membantu mereka, jika berasa tidak senang atau keliru tentang sesuatu sentuhan. Kami mencadangkan supaya guru menggunakan anak patung atau lukisan tubuh manusia untuk pelajaran ini. Guru juga boleh menggunakan contoh yang terdapat dalam bahagian Gerak Kerja Dinamik seperti muzik, nyanyian dan pergerakan atau aktiviti yang menyeronokkan supaya pelajaran lebih menarik. Sila	lihat	Bahagian	III	-	Permainan	dan	Aktiviti. Mata pelajaran: Bahasa Inggeris/Bahasa Malaysia Pelajaran kemahiran menjaga keselamatan diri boleh diserapkan ke dalam mata	pelajaran	Bahasa	Inggeris/Bahasa	Malaysia	menggunakan	unit	yang	berikut: Ucap	Selamat •	Butir	Peribadi •	Ahli	Keluarga •	Tubuh	Saya •	Memberi	Arahan 41
42 1. Ucap selamat Di samping mengajar tentang cara memberi salam, kami menggalakkan guru berbincang dengan kanak-kanak tentang bahaya bercakap dengan orang yang tidak dikenali dan juga tindakan yang perlu diambil jika seorang yang tidak dikenali oleh kanak-kanak menegur mereka: Contoh: Galakkan kanak-kanak berbincang dan berlatih tentang reaksi mereka untuk setiap situasi yang diberikan. situasi Reaksi Jika orang yang anda tidak kenal mengajak anda menaiki keretanya. Katakan	"TIDAK	MAHU"	dan	terus beredar. Segera	beritahu	orang	dewasa	yang dipercayai. Jika orang yang anda tidak kenal mengajak anda ke suatu tempat. Beredar	dari	tempat	itu	dengan	segera. •	Beritahu	orang	itu	anda	tidak dibenarkan mengikut orang yang tidak dikenali. Beritahu	orang	dewasa	yang	dipercayai dengan segera. Jika orang yang tidak dikenali bertanyakan nama, alamat dan nombor telefon anda. Jangan	jawab. •	Beredar	dengan	segera	dan	beritahu	orang dewasa yang anda percayai dengan segera. Guru boleh menggunakan pendekatan yang lebih menarik iaitu lakonan, permainan anak patung dan bercerita. Sila	lihat	Bahagian	III	-	Permainan	dan	Aktiviti.
2. Butir Peribadi Gunakan unit ini untuk menerangkan kepada pelajar tentang bahaya memberikan butir peribadi kepada orang yang tidak dikenali. Contoh: •	Jangan	sekali-kali	memberitahu	orang	yang	anda	tidak	kenali	nama	anda, nombor telefon rumah, bilangan orang yang tinggal di rumah, pukul berapa ibu bapa pergi dan pulang kerja. Jika	ada	panggilan	telefon	semasa	anda	berseorangan	di	rumah,	jangan sekali-kali memberitahu pemanggil yang tiada sesiapa di rumah. Jangan	benarkan	sesiapa	masuk	ke	rumah	jika	anda	berseorangan. Minta orang itu datang kemudian. Di akhir perbincangan, guru diminta membuat rumusan perbincangan. Kami menggalakkan guru menggunakan cara persembahan yang lebih menarik seperti bercerita dan permainan papan. 3. ahli Keluarga Unit ini boleh digunakan untuk mengajar tanggungjawab setiap ahli keluarga dan untuk mengenalpasti orang dewasa yang mereka percayai dalam keluarga yang dapat membantu mereka jika mereka menghadapi "masalah sentuhan". Guru boleh juga menggunakan unit ini untuk berbincang dengan cara yang sensitif tentang sumbang mahram. Jadikan pelajaran ini menarik dengan menggunakan aktiviti yang menyeronokkan. Sila	lihat	Bahagian	III	-	Permainan	dan	Aktiviti. 4. Tubuh saya Untuk mendapatkan penerangan bagaimana guru boleh menerapkan kemahiran keselamatan, sila rujuk kepada mata pelajaran Pendidikan Jasmani	dan	Kesihatan,	No	5:	Tubuh	dan	Naluri	Kita/Menjaga	Tubuh	Kita (muka surat 40-41). 43
44 5. Memberi arahan Kes penderaan seksual kanak-kanak mesti dilaporkan. Seorang kanak- kanak yang mengalami penderaan akan menghadapi masalah: Menerima	kenyataan	tentang	apa	yang	telah	terjadi. •	Memahami	apa	yang	telah	terjadi. •	Memberitahu	perkara	yang	telah	terjadi. Amat penting guru memberitahu kanak-kanak yang mereka perlu memberitahu seorang dewasa yang mereka percaya jika mereka didera secara seksual. Ini akan melatih kanak-kanak cara: Untuk	melaporkan	kepada	guru. •	Untuk	melaporkan	kepada	guru	besar. •	Untuk	melaporkan	kepada	polis. Pelajaran ini boleh disampaikan dengan cara berlakon, permainan anak patung, atau bercerita. Mata pelajaran: Seni Lukis Pelajaran	Seni	Lukis	merupakan	satu	cara	yang	menarik	dan	kreatif	untuk	meningkatkan kesedaran kanak-kanak tentang penderaan seksual. Dengan	menggunakan	Seni	Lukis	sebagai	perantaraan,	pelajar	diberi	peluang untuk berfikir secara kritikal tentang isu ini dan juga meluahkan perasaan dengan cara yang kreatif. Mulakan pelajaran dengan berbincang dengan pelajar tentang isu ini terlebih dahulu, kemudian minta pelajar membuat: Poster	mengenai	penderaan keselamatan. Poster	mengenai	penderaan keselamatan. seksual	kanak-kanak	dan Risalah	mengenai	penderaan	seksual	kanak-kanak	dan langkah keselamatan. Permainan	untuk	mengajar	kanak-kanak	dan	ibu	bapa	tentang	penderaan seksual kanak-kanak. Seni	Lukis	juga	boleh	digunakan	untuk	membantu	kanak-kanak	meneroka	perasaan mereka tentang sesuatu isu. Selepas berbincang tentang sesuatu topik, minta mereka melukis atau membuat kolaj.
Contoh: Apa yang akan terjadi jika: Menaiki	kereta	orang	yang	tidak dikenali. Mengambil	gula-gula	dan	minuman dari orang yang tak dikenali. •	Membenarkan	orang	yang	tidak dikenali masuk ke rumah. Guru juga boleh memikirkan topik yang lain juga. Perbincangan dengan pelajar tentang hasil kerja mereka selepas setiap sesi adalah penting. Ini memberikan ruang untuk guru berbincang dengan kanak-kanak tentang idea dan elemen penting mengenai isu keselamatan. Mata pelajaran: Pendidikan Moral Guru mempunyai peluang yang luas untuk menerapkan pelajaran kemahiran keselamatan peribadi dalam pendidikan Moral. Berikut adalah unit yang telah dikenalpasti: Rasa	hormat •	Kasih	sayang •	Keberanian •	Hidup	berkomuniti/bermasyarakat 1. Rasa hormat Guru boleh menggunakan unit ini untuk mengajar pelajar tentang kepentingan menghormati tubuh badan masing-masing. Bincang juga dengan kanak-kanak tentang hak mereka ke atas tubuh badan sendiri. Ajar pelajar berkata "JANGAN" jika seseorang mencabuli badan mereka dan untuk memberitahu orang dewasa yang mereka percayai dengan segera. Guru boleh menggunakan aktiviti yang menyeronokkan atau nyanyian dan pergerakan yang terdapat dalam Bahagian III manual ini semasa mengendalikan pelajaran ini. 45
46 2. Kasih sayang Guru boleh menggunakan topik ini untuk mewujudkan kesedaran mengenai sumbang mahram. Ini boleh dilakukan dengan menerangkan peranan setiap ahli keluarga dan berbincang tentang hubungan keluarga yang sihat. Beritahu kanak-kanak yang jika terdapat ahli keluarga membuat sesuatu yang menyebabkan mereka rasa tidak selesa, mereka mesti memberitahu dengan segera kepada orang dewasa yang mereka percayai. Berikut diberikan contoh yang boleh digunakan oleh guru semasa perbincangan: Seorang	ahli	keluarga	yang	dewasa	memaksa	anda	menyimpan rahsia yang membuat anda berasa tidak selesa. Seorang	ahli	keluarga	yang	dewasa	menyentuh	bahagian	sulit	anda. Bincang dengan kanak-kanak tindakan yang boleh diambil oleh mereka jika situasi seperti di atas berlaku kepada mereka. Di akhir pelajaran buat ulasan cadangan yang telah diberikan oleh kanak-kanak. Guru boleh menggunakan permainan peranan, bercerita dan permainan boneka untuk menjadikan kelas lebih menarik. 3. Keberanian Guru boleh menggunakan unit ini untuk membina sikap keberanian supaya mereka tidak berasa takut untuk meminta pertolongan daripada ibu bapa, guru, pegawai polis atau kawan jika mereka menghadapi masalah. Beritahu	kanak-kanak	bahawa	apabila	seseorang	mencabul	mereka	secara seksual, mereka tidak bersalah. Si pencabul yang bersalah. •	Galakkan	pelajar	memberitahu	seberapa	ramai	orang	yang	boleh sehingga ada orang yang membantu mereka.
4. hidup Berkomuniti/Bermasyarakat Guru boleh menggunakan unit ini untuk mewujudkan kesedaran tentang isu sosial dalam masyarakat. Ini boleh dilakukan dengan memilih satu topik yang anda rasa ada kaitan dan berbincang isu tersebut dengan kanak-kanak, contohnya: Penderaan	seksual	kanak-kanak •	Kanak-kanak	yang	hilang •	Lari	dari	rumah •	Tidak	balik	rumah	hingga	jauh	malam Beri peluang kepada kanak-kanak untuk meluahkan perasaan mereka tentang isu ini. Jangan berikan jawapan kepada mereka sebaliknya galakkan mereka berbincang sesama mereka. Bincang juga mengenai tindakan yang akan diambil jika mereka berada di dalam situasi yang dibincangkan. Untuk menjadikan pelajaran itu lebih menarik, minta kanak-kanak melakonkan reaksi mereka. 47
Bahagian III PERMaINaN & aKTIvITI Permainan dam ular Permainan boneka Situasi lakon peranan Aktiviti yang menyeronokkan Muzik, nyanyian dan pergerakan Bercerita 50 52 56 60 62 64
50 Permainan papan (dam ular) Permainan papan merupakan salah satu cara yang menarik untuk kanak- kanak mempelajari pelajaran keselamatan diri. Cara ini juga memberi peluang kepada guru beralih dari cara pengajaran yang formal. Garis Panduan 1. Bahagikan kanak-kanak kepada 6 orang dalam setiap kumpulan. 2. Tempatkan setiap kumpulan dalam satu bulatan. 3. Baca panduan permainan kepada kanak-kanak dan pastikan mereka memahami cara bermain permainan ini. 4. Selepas permainan, beri masa yang cukup untuk berbincang dengan kanak-kanak mengenai apa yang telah mereka pelajari tentang kemahiran keselamatan diri. Ajak mereka berkongsi dengan rakan mereka yang lain tentang kemahiran keselamatan lain yang mereka tahu. Cara bermain Untuk bermain dam ular, anda memerlukan: Butang	yang	berlainan	warna •	Dadu •	5	-	6	orang	untuk	bermain 1. Setiap pemain akan diberikan satu butang yang akan diletakkan dalam kotak permulaan papan dam. 2. Pemain pertama akan melempar dadu dan menggerakkan butangnya di atas papan dam mengikut angka yang ditunjukkan oleh dadu, contohnya: Jika	dadu	menunjukkan	6,	gerakkan	butang	6	kotak	ke	hadapan. •	Jika	dadu	menunjukkan	3,	gerakkan	butang	3	kotak	ke	hadapan. 3. Jika pemain sampai ke kotak yang mempunyai kaki tangga, markah bonus akan diberikan. Baca mesej dalam kotak, yang menerangkan sebab markah bonus diberi dan gerakkan butang ke kotak yang mempunyai kepala tangga.
4. Jika butang berhenti di kotak yang mempunyai ekor ular pemain akan kehilangan mata. Baca mesej dalam kotak itu untuk mengetahui kenapa pemain kehilangan mata dan turunkan butang mengikut badan ular ke kotak yang mempunyai kepala ular. 5. Pemain pertama yang berjaya menyempurnakan permainan ini, dia adalah pemenang. Dam ular 37 38 39 Anda berjalan bersendirian di tempat gelap 40 41 Tahniah! Anda telah berjaya menamatkan Pelajaran Keselamatan Diri 36 35 34 33 32 31 25 Jangan beritahu alamat rumah kepada orang yang tidak dikenali 26 27 28 Beritahu "TIDAK" kepada orang yang menyentuh bahagian sulit anda 29 30 24 23 22 21 Anda membenarkan orang yang tidak dikenali masuk ke dalam rumah 20 Anda bercakap dengan orang yang tidak dikenali 19 Anda memberitahu alamat rumah kepada orang yang tidak dikenali 13 14 15 Berjalan dalam kumpulan, bukan berseorangan 16 17 18 Anda menaiki kereta orang yang tidak dikenali 12 11 10 9 8 7 1 MULA 2 3 Anda mengetahui nombor telefon balai polis yang terdekat 4 5 6 51
52 Permainan boneka Permainan boneka merupakan satu cara yang kreatif untuk mengajar kanak- kanak kemahiran keselamatan diri. Untuk menjalankan lakonan boneka, guru memerlukan boneka. Jika tiada boneka, guru boleh membuat boneka sendiri menggunakan stokin dan dua butang (untuk mata). Garis panduan 1. Minta pelajar duduk dalam bulatan, lebih sesuai jika mereka duduk di atas lantai. 2. Guru perlu duduk di tengah bulatan. Pastikan semua kanak-kanak dapat melihat guru. 3. Minta dua orang kanak-kanak untuk membantu: Seorang	tukang	cerita •	Seorang	dalang	boneka 4. Lakonkan	skrip	dan	kemudian	berbincang	dengan	kanak-kanak	isu	dan	tindakan yang mungkin diambil dalam situasi ini. Berikut diberikan contoh skrip lakonan boneka untuk guru: SKrIP LAKOnAn BOneKA I Menjauhkan Diri Tukang cerita : Terdapat berbagai-bagai cara untuk menjauhkan diri. Kadangkala, seseorang yang kita kenal dan suka, menyentuh kita dengan cara yang kita tidak disenangi. Maka, kita perlu menjauhkan diri daripadanya. Guru : Hi, (nama boneka). Adik kelihatan cantik hari ini. Saya mahu peluk adik! (memeluk boneka). Boneka : Tidak mahu! Hentikan (menjauhkan diri sedikit). Guru : (Melepaskan pelukan) Adik tak mahu dipeluk hari ini? Boneka : Tidak mahu! Saya tidak mahu dipeluk hari ini. Saya tidak suka.
Guru : Baiklah, tidak mengapa. Saya tidak akan memeluk adik kecuali adik memberitahu saya yang adik mahu dipeluk. Lagipun	tubuh	adik	adalah	hak	adik,	dan	bukan	hak	orang lain. Tukang cerita : Kadang-kadang kita perlu mengelakkan diri daripada orang yang menghampiri kita supaya orang itu tidak dapat menyentuh kita. Contohnya apabila seorang yang tidak dikenali berhenti untuk bertanya soalan lalu menyentuh kita. Kita boleh mengelakkan diri dengan segera beredar supaya orang itu tidak dapat mendekati dan menyentuh kita. Guru : Hi, si adik comel, mari ke sini sekejap. Boneka : (Beredar supaya tidak dapat didekati). Guru : Marilah! Saya cuma hendak bertanya sesuatu. Boneka : (Beredar lebih jauh). Tukang cerita : Inilah masanya untuk (nama boneka) beredar lebih jauh lagi. Kita boleh menjawab pertanyaannya dari jauh supaya orang itu tidak dapat menyentuh kita. Tukang cerita : Kadang-kadang kita mesti beredar jauh dari pandangan. Kita mungkin mahu menjauhkan diri daripada seseorang yang memukul, mencubit, menendang, cuba menolak kita hingga jatuh, atau menakutkan kita. Jika boleh, kita mahu menjauhkan diri bila seseorang mahu menyentuh bahagian sulit kita atau menyuruh kita menyentuh bahagian sulitnya. Kita cuba menjauhkan diri apabila orang yang tidak dikenali mengikut kita, menghampiri kita atau menyuruh kita memasuki keretanya. Pelajar : (Minta seorang pelajar berlakon sebagai orang yang tidak dikenali oleh boneka). Hi, si adik yang comel, mari ikut saya. Saya belanja adik aiskrim (merapati boneka). Boneka : TIDAK MAHU! JANGAN! (terus berlari). Pelajar : Tunggu! Saya cuma belanja awak aiskrim (bergerak ke arah boneka). Boneka (Terus berlari) TIDAK MAHU! 53
54 SKrIP LAKOnAn BOneKA 2 Memberitahu Seseorang Tukang cerita : Apabila kita tidak suka, berasa tidak senang atau berasa keliru dengan cara seseorang menyentuh kita, kita perlu berkata "JANGAN", "HENTIKAN", terus beredar dari tempat itu dan segera beritahu seseorang. Adalah amat penting kita memberitahu seseorang jika kita perlukan pertolongan untuk menghentikan sentuhan yang kita tidak suka, cara seseorang menyentuh kita atau jika orang yang menyentuh kita meminta kita merahsiakan perkara ini. Kadang-kadang kita boleh menghalang sentuhan yang kita tidak suka tanpa pertolongan. Kita boleh selalu sendiri. Kita menghentikannya memberitahu seseorang dengan serta merta. Kita mungkin mahu menunggu untuk memberitahu seseorang kemudian nanti. tidak perlu Boneka : (Dengan gembira) Saya rasa puas hati kerana apabila Fatimah menarik rambut saya, saya berkata terus beredar. Saya "JANGAN! HENTIKAN!", dan berjaya menghentikan sentuhan yang saya tidak suka tanpa bantuan. Mungkin saya akan memberitahu ibu kemudian. Tukang cerita : Kadang-kadang kita perlu memberitahu seseorang mengenai sentuhan yang kita tidak suka jika kita sendiri tidak dapat menghentikannya. Kita memberitahu seseorang supaya ada orang yang tahu tentangnya. Boneka :	Pak	Cik	Din!/Mak	Cik	Esah! Guru : Ada apa (nama boneka)? Boneka : Semasa bermain tadi Joe pukul saya. Saya tak suka. Saya hentikan perbuatannya dengan berkata "JANGAN! HENTIKAN!" dan terus beredar.
Guru :	Terima	kasih	kerana	memberitahu	makcik/pakcik,	(nama	boneka).	Makcik/Pakcik	gembira	adik	berjaya	menghentikan sentuhan yang adik tidak suka. Tukang cerita : Ada satu lagi cara untuk memberitahu, iaitu semasa kita benar-benar perlukan pertolongan untuk menghentikan sentuhan yang kita tidak suka. Apabila seseorang menyentuh bahagian sulit kita atau menyuruh kita menyentuh bahagian sulitnya, kita perlu memberitahu tentang perkara ini kepada orang yang kita percayai, kerana kita memerlukan pertolongan untuk menghentikan sentuhan itu. Apabila seseorang menyakiti kita, kita perlu memberitahu seseorang kerana kita memerlukan bantuan untuk menghentikannya. kita merahsiakan tentang sentuhan yang kita tidak suka, kita mesti memberitahu seseorang yang kita percaya. Adalah amat penting kita memberitahu seseorang tentang rahsia kita berasa tidak selesa. Jika seseorang meminta Guru : Ada apa (nama boneka)? Adik nak beritahu saya sesuatu? Boneka : Ada seorang menyentuh bahagian sulit saya. Saya tidak suka. Saya perlukan bantuan untuk menghentikannya. Guru : Saya gembira adik memberitahu saya. 55
56 situasi lakon peranan ia	dapat	Lakon	peranan	memerlukan	penglibatan	pelajar	kerana	menggalakkan mereka untuk berfikir dan melakonkan situasi. Berikut adalah beberapa contoh situasi lakon peranan yang boleh digunakan semasa guru menjalankan pelajaran kemahiran keselamatan diri: Garis panduan cara menjalankan lakon peranan 1. Minta beberapa pelajar sukarela untuk melakonkan situasi yang diberikan. 2. Selepas setiap lakonan peranan, galakkan pelajar berbincang dan memberi cadangan cara mengelakkan diri daripada situasi yang berbahaya. 3. Minta pelajar melakonkan cadangan mereka. LAKOn PerAnAn 1 Seseorang yang anda tidak kenal, menegur anda semasa dalam perjalanan pulang ke rumah dari sekolah. Orang yang tidak dikenali : Hai, cik adik! Baru balik dari sekolah? Pelajar : (Tidak menjawab dan terus beredar). Orang yang tidak dikenali : Nampaknya adik kena berjalan jauh. Nak tumpang? Saya tinggal dekat rumah adik. Pelajar : Tidak mahu, terima kasih. (Terus beredar dan beritahu seseorang).
LAKOn PerAnAn 2 Seseorang yang anda tidak kenal menghampiri anda. Orang yang tak dikenali : Ibu adik suruh saya menjemput adik. Pelajar : (Tidak menjawab dan beredar). Orang yang tidak dikenali : Ibu adik mahu adik balik sekarang juga. Katanya ada hal penting, adik mesti ikut saya sekarang juga. Kereta saya di sana. Mari! Pelajar : TIDAK MAHU! Saya tidak dibenarkan menaiki kereta orang yang saya tidak kenal. (Beredar. Beritahu seseorang). LAKOn PerAnAn 3 Seseorang yang anda tidak kenal merapati keretanya dan berhenti dekat dengan anda, menjenguk keluar dari tingkap kereta sambil menegur anda. Orang yang tidak dikenali : Saya telah sesat. Boleh tak adik tunjuk di mana kedai runcit yang terdekat. Pelajar : (Beredar). Orang yang tidak dikenali : Boleh ikut saya dan tunjukkan tempatnya? Pelajar : Tidak mahu, saya tidak dibenarkan ikut orang yang saya tidak kenal. (Beredar dari situ. Beritahu seseorang). 57
58 LAKOn PerAnAn 4 Seseorang yang anda tidak kenal menegur anda semasa sedang berjalan di kawasan dekat rumah anda. Orang yang tidak dikenali : Duit saya hilang dalam semak ini. Boleh tolong saya mencarinya? Pelajar : TIDAK MAHU! (Terus beredar). Orang yang tidak dikenali : Tolonglah, sekejap sahaja. Jika adik seorang yang baik, adik tentu akan tolong. Pelajar : Tidak boleh, saya perlu pulang ke rumah. (Beredar. Beritahu seseorang). LAKOn PerAnAn 5 Seseorang yang anda kenal, memeluk anda dengan erat, mendakap, dan mencium anda tetapi anda tidak suka perbuatannya. Orang itu : (Memeluk dan mendakap dengan erat). Comelnya adik ini. Saya suka cubit pipi ini. Pelajar : JANGAN, HENTIKAN! (Mengelak). Orang itu : Adik tidak suka dipeluk? Pelajar : Tidak, saya tidak suka. Saya mahu awak hentikannya. LAKOn PerAnAn 6 Seseorang yang anda kenal dan sangat baik dengan anda menyuruh anda menyentuhnya dengan cara yang anda tidak suka. Orang itu : Permainan ini sangat istimewa, hanya untuk orang yang istimewa dan adiklah orang yang istimewa itu. Adik boleh main permainan ini dengan saya. Tetapi ini rahsia kita berdua sahaja. Pelajar : TIDAK MAHU! JANGAN! (Terus beredar). Orang itu : Janganlah begitu, adik tentu suka. Adik tidak perlu takut. Adik tak akan rasa sakit. Pelajar : TIDAK MAHU! JANGAN! (Beredar dan beritahu seseorang).
LAKOn PerAnAn 7 Seseorang yang anda kenal menggeletek anda sehingga anda tidak boleh bernafas. Orang itu : Saya dah dapat adik sekarang. Geletek, geletek, geletek. Pelajar : JANGAN! HENTIKAN! (Beredar). Orang itu : Saya nak geletek adik lagi! Pelajar : JANGAN! HENTIKAN! (Menjauhkan diri). Orang itu : Adik tidak suka digeletek? Pelajar : Tidak! Saya tidak suka bila saya tidak boleh bernafas. Saya tidak mahu anda melakukannya. LAKOn PerAnAn 8 Seorang yang anda kenal menyentuh anda di bahagian sulit anda. (Bahagian yang ditutup dengan seluar dalam ataupun baju mandi). Orang : Saya lakukan ini kerana adik akan sukakannya. Ia baik untuk adik. Adik sangat istimewa. Pelajar : TIDAK MAHU! HENTIKAN! (Terus beredar). Orang itu : Marilah, ia baik untuk adik. Adik mesti benarkan saya melakukannya. Ibu adik pun mahu saya buat begini. Pelajar : TIDAK MAHU! HENTIKAN! (Beredar dan beritahu seseorang). J A N G A N ! 59
60 aktiviti yang menyeronokkan Kita boleh mengajar kanak-kanak isu serius seperti penderaan seksual, secara tidak formal. Penglibatan kanak-kanak adalah penting untuk menjayakan aktiviti yang menyeronokkan. Aktiviti seumpama ini juga akan membuka peluang kepada kanak-kanak bertukar idea sesama sendiri. Garis panduan 1. Suasana yang selesa amat penting semasa menjalankan aktiviti ini. Guru boleh menjalankan aktiviti ini sama ada dalam atau luar bilik darjah. 2. Guru digalakkan membuat kelainan dari suasana yang lazim dalam bilik darjah. Contohnya dengan menyuruh kanak-kanak duduk dalam satu bulatan atau duduk di luar bilik darjah dalam satu bulatan. 3. Sebelum memulakan aktiviti, guru perlu menerangkan kepada kanak- kanak tujuan pelajaran kemahiran keselamatan diri. 4. Di akhir aktiviti, ulangi tip keselamatan yang telah dipelajari. Berikut diberikan beberapa aktiviti pendidikan yang boleh dijalankan oleh guru. 1. Permainan Pura-pura Objektif: Membina keyakinan kanak-kanak menangani situasi yang baru, yakin pada rasa hati mereka dan bertindak bijak menjaga keselamatan diri. Reka	situasi	baru	berhubung	dengan	topik	keselamatan. Suruh	kanak-kanak	melakonkan	tindakan	mereka	terhadap	setiap	situasi. Contohnya, berlatih menjawab semasa membuka pintu atau menjawab	telefon;	apa	yang	harus	dilakukan	jika	perlukan	bantuan	untuk	pulang	ke	rumah	dari	sekolah;	apa	yang	harus	dilakukan	jika	disentuh oleh ahli keluarga atau seorang guru atau jiran dengan cara yang dia tidak suka. Selang-selikan	contoh	anda	dengan	situasi	yang	berbahaya	dan yang tidak berbahaya.
2. Tubuh anda Objektif: Mengajar kanak-kanak mengetahui bahagian tubuh mereka dan fungsinya dan juga memahami yang mereka mempunyai hak ke atas tubuh mereka sendiri. Dengan	menggunakan	anak	patung	atau	gambar,	ajar	nama	yang	betul untuk bahagian tubuh seperti buah dada, bahagian sulit lelaki, buah zakar, faraj, atau punggung. Beritahu	pelajar	jika	ada	sesiapa	yang	menyentuhnya	di	sesuatu	bahagian tertentu tubuhnya, walaupun dia sukakan perasaan itu, dia mesti memberitahu anda. Elakkan	daripada	bahasa	slanga	atau	perkataan	yang	berselindung. Beritahu	kanak-kanak	yang	tubuh	mereka	adalah	hak	mereka	dan	tiada sesiapa berhak menyentuh mereka tanpa kemahuan mereka. 3. Perasaan/suara hati Objektif: Mengajar kanak-kanak mengenalpasti suara hati mereka dan juga menggalakkan mereka mempercayai suara hati mereka, terutama sekali bila ada sesuatu yang tidak kena. Bahagikan	sekeping	kertas	kepada	lima	bahagian. Di	bahagian	atas	setiap	petak	tuliskan	lima	deria:	hidu,	rasa,	lihat, dengar dan sentuh. Di	sebelah	kiri,	tuliskan	"OK"	dan	di	bahagian	bawahnya	pula	"Tak OK". Suruh	pelajar	membuat	senarai	dalam	setiap	petak	perkara	yang	mereka	suka	(OK)	dan	perkara	yang	mereka	tidak	suka	(Tak	OK). Contohnya,	saya	sukakan	gula-gula,	saya	tidak	sukakan	cili. Apabila	pelajar	mulakan	di	petak	sentuhan,	bincangkan	bagaimana	mengenali	sentuhan	yang	OK	(kebahagiaan,	kasih	sayang,	perasaan	mesra	antara	dua	pihak)	dan	sentuhan	yang	Tak	OK	(sakit,	tapak	tangan berpeluh, kejangan perut, keliru, takut) Bincangkan	bagaimana	perasaan	ini	membolehkan	kita	membuat keputusan. 61
62 Muzik, nyanyian dan pergerakan Nyanyian dan pergerakan merupakan satu cara yang menyeronokkan untuk mengajar keselamatan diri. Ia juga menggalakkan pelajar meluahkan perasaan mereka. Garis panduan Kita	menggalakkan	guru	untuk	beralih	daripada	suasana	dalam	bilik	darjah yang lazim. Guru boleh menyuruh pelajar duduk dalam satu bulatan atau duduk di luar bilik darjah dalam satu bulatan. Sebelum	memulakan	pelajaran,	guru	mesti	menerangkan	kepada	pelajar tujuan pelajaran keselamatan diri diadakan. Untuk	menyeronokkan	lagi,	bersama	pelajar	anda	boleh	lahirkan	aksi dan nyanyian anda sendiri.
objektif Guru boleh menggunakan lagu berikut untuk mengajar pelajar: Mengenali	bahagian	tubuh	mereka. Beritahu	mereka	yang	tubuh	mereka	amat	istimewa	dan	mereka	adalah pemilik tubuh mereka sendiri. Mereka	boleh	berkata	"TIDAK	MAHU"	kepada	sesiapa	saja	yang	mahu menyentuh tubuh mereka. Jika anda Gembira Jika anda gembira, tepuk tangan! Jika anda gembira, tepuk tangan! Jika anda gembira, Wajah anda pun ceria, Jika anda gembira, tepuk tangan Jika anda tak gembira, hentak kaki! Jika anda tak gembira, hentak kaki! Jika anda tak gembira, Wajah anda pun tak ceria, Jika anda tak gembira, hentak kaki! Ulang * Tepuk kepala Gosok perut Gelek punggung dsb. 63
64 Bercerita Bercerita ialah satu cara yang popular di kalangan pelajar. Tiada cara yang lebih baik mengajar kemahiran keselamatan daripada mengadunkannya dalam satu bentuk cerita yang menarik. Pelajar akan lebih mengingati cerita dan kemahiran yang diajar jika diberi peluang untuk bersama terbabit dalam bercerita. Galakkan supaya pelajar mengambil bahagian, beri masa untuk berbincang. Galakkan pelajar untuk bertanya. Garis panduan untuk bercerita 1. Cuba beralih daripada suasana bilik darjah. Suruh pelajar duduk dalam satu bulatan. 2. Duduk bersama pelajar, tetapi tentukan kedudukan supaya semua dapat melihat anda. 3. Sebelum memulakan cerita, beritahu pelajar yang anda akan mengendalikan pelajaran keselamatan diri. 4. Galakkan pelajar mengambil bahagian dalam proses bercerita dengan menyuruh mereka mengemukakan soalan. 5. Pada penghujung sesi buat rumusan mengenai kemahiran keselamatan yang telah dipelajari oleh pelajar, semasa proses bercerita. Di sini terdapat beberapa contoh yang boleh digunakan untuk mengajar pelajaran keselamatan. Orang Tak Dikenali Minta Tunjukkan Jalan Konsep: Seorang	dewasa	yang	meminta	pertolongan	mungkin menyebabkan bahaya kepada kanak-kanak. Bukan	satu	sifat	yang	biadap	jika	anda	enggan	menolong orang yang tidak dikenali. Objektif: Pelajar akan berupaya: •	Mengenalpasti	situasi	yang	mungkin	membahayakan. •	Cadangkan	tindakan	alternatif	dalam	mengendali	situasi yang berbeza. Kenalpasti	tindakan	yang	selamat	dalam	situasi	yang mungkin menyebabkan bahaya.
Situasi yang dipaparkan ini ialah situasi keselamatan secara am. Garis panduan keselamatan digunakan dalam pelbagai situasi, sama ada orang yang tidak dikenali ataupun yang dikenali. Pemikiran yang matang dan panduan keselamatan boleh menolong pelajar membuat keputusan berhubung keselamatan diri. Beri pengenalan mengenai konsep mempercayai suara hati dan naluri sendiri. Cerita Suatu hari Joe sedang berjalan pulang ke rumah dari sekolah. Seorang perempuan menegurnya dan meminta ditunjukkan arah ke kedai runcit yang terdekat. Perbincangan Adakah anda fikir Joe akan menolong? Apakah garis panduan keselamatan yang harus Joe ingati? Jangan	terlalu	merapati	kereta	orang	yang	tidak	kita	kenali. Jangan	menaiki	kereta	orang	yang	tidak	dikenali. Tidak	mengapa	jika	tidak	menjawab	permintaan	orang	yang	tidak	dikenali;	orang	itu	boleh	mendapatkan	bantuan	daripada	orang	yang	lebih dewasa jika ia benar-benar memerlukan bantuan. Apa yang Joe boleh lakukan jika dia berasa ada sesuatu yang tidak kena mengenai orang itu? Jauhkan	diri	dari	kereta	itu	dan	jangan	menjawab pertanyaannya. Beritahu	yang	dia	tidak	boleh	bercakap	dengan	orang yang tidak dikenali. Pernahkah anda merasa tidak sedap hati sebelum ini? Bincangkan tentang mempercayai rasa tidak sedap hati atau gerak naluri itu. 65
66 Membuka Pintu Konsep: Jika	anda	berseorangan	di	rumah,	ikutilah	panduan keselamatan keluarga tentang membuka pintu. Jika	tidak	ada	panduan	keselamatan	keluarga,	jangan buka pintu jika anda tinggal seorang diri di rumah. Objektif: Mengenalpasti	situasi	yang	mungkin	membahayakan. •	Cadangkan	tindakan	alternatif	dalam	menangani	situasi yang berbeza. Mengenalpasti	tindakan	keselamatan	dalam	menangani situasi yang membahayakan. Cerita Sarah tinggal di rumah keseorangan. Ibunya hanya akan pulang dalam masa sejam	lagi.	Sarah	sedang	menonton	TV	di	bilik	tamu	bila	dia	terdengar	ada	orang mengetuk pintu. Pada pendapat anda, apa yang akan Sarah lakukan? Pergi	melihat	sama	ada	orang	itu	kenalan	ibu	bapanya. •	Jangan	buka	pintu. Apa tindakan lain yang boleh diambil oleh Sarah? Jauhkan	diri	dari	pintu	apabila	ada orang mengetuk. Beritahu	ibu	sedang	sibuk.
Bagaimana Sarah boleh tahu siapa yang mengetuk pintu? Apa yang boleh dia lakukan? Dia	boleh	melihat	melalui	tingkap. •	Dia	boleh	bertanya. Apa	kata	jika	orang	itu	jiran	anda?	Orang	yang	datang	untuk	membaiki	kerosakan di rumah? Bagaimana anda boleh mengetahui orang itu datang untuk membaiki kerosakan? Dalam	kebanyakan	kes,	pelajar	akan	berkata	"YA"	untuk	membuka	pintu kepada	jiran;	semak	panduan	keluarga	tentang	ini. Beri	penekanan	bahawa	amat	susah	untuk	memastikan	sama	ada	orang	itu benar-benar datang untuk membaiki kerosakan, jadi jangan buka pintu untuk orang itu. Apa kata jika ada seorang perempuan tidak dikenali datang untuk menggunakan telefon kerana keretanya rosak? Beri	penekanan	yang	jika	tiada	orang	dewasa	di	rumah,	kanak-kanak tidak harus membuka pintu kepada orang yang tidak dikenali. Jika Sarah tidak membuka pintu, adakah dia biadap? Tidak, dia mengamalkan panduan keselamatan. Minta pelajar memberitahu panduan keselamatan rumah mereka mengenai membuka pintu apabila mereka tinggal sendiri di rumah. Bagi pelajar yang tidak pasti, minta mereka bertanyakan pada ibu bapa apabila mereka pulang nanti. Minta pelajar memberitahu anda apa yang akan mereka lakukan jika mereka itu Sarah. Ini akan memberi peluang pada pelajar untuk melakonkan peranan yang betul menangani keadaan. 67
laMPIRaN Undang-undang berkaitan dengan penderaan seksual kanak-kanak Agensi yang boleh dihubungi 70 84
70 Undang-undang berkaitan dengan penderaan seksual kanak-kanak 1.1 Pengenalan Penderaan seksual kanak-kanak adalah satu jenayah. Sesiapa yang melakukan jenayah ini boleh didakwa dan, jika didapati bersalah, boleh dihukum	penjara	dan/atau	dirotan	dan/atau	didenda.	Pendakwaan	akan dilakukan oleh Timbalan Pendakwa Raya demi memastikan kepentingan awam dapat dipelihara. Tertuduh akan diwakili oleh peguamnya. Mangsa adalah pengadu dan dikehendaki memberi bukti dalam mahkamah sebagai saksi. Untuk meringankan dan mengurangkan trauma yang dihadapi oleh mangsa, mangsa perlu diberikan taklimat mengenai proses undang- undang dan menerima atau diberikan sokongan kaunseling sebelum dan semasa perbicaraan dijalankan. Mangsa boleh mendapatkan khidmat seorang peguam untuk bertindak bagi pihak mangsa semasa perbicaraan untuk melindungi kepentingannya (melalui peguam pemerhati semasa perbicaraan). Ini boleh dilakukan dengan meminta pertolongan daripada Jabatan Pusat Bantuan Guaman, Pusat Bantuan Guaman dan	Badan	Bukan	Kerajaan	(NGO)	di	mana	mereka	ini	menyediakan	perkhidmatan yang demikian. 1.2 Perbuatan Jenayah Tujuan undang-undang jenayah adalah untuk menghukum dan memulihkan pendera supaya mereka tidak mengulangi lagi perbuatan jenayah itu lagi. Walaupun mangsa mungkin tidak akan mendapat pampasan kewangan daripada proses pendakwaan, namun ianya mungkin dapat menghentikan penderaan selanjutnya terhadap mangsa dan menghalang pelaku daripada mendera kanak-kanak yang lain. Selepas hukuman dijatuhkan, mangsa boleh meminta wang pampasan di atas apa yang berlaku dan dideritai. Selain itu, mangsa (melalui orang dewasa) boleh memulakan saman sivil terhadap pendera. Mangsa boleh membuat tuntutan di atas kos yang ditanggung (contohnya: rawatan di hospital, penempatan
alternative,	perjalanan,	dll),	susah	payah/kesukaran	yang	dihadapi	dan penderitaan yang ditanggung. Pihak sekolah atau institusi juga harus tahu bahawa mereka juga berkemungkinan disaman untuk gantirugi sekiranya terbukti cuai dalam langkah keselamatan dan menyebabkan penderaan seksual kanak-kanak berlaku di sekolah atau institusi. Di bawah Akta Kanak-Kanak 2001, Pegawai Pelindung Kanak-kanak daripada Jabatan Kebajikan Masyarakat, boleh memindahkan seorang kanak-kanak yang didera atau yang dalam keadaan yang membahayakan dengan menempatkan kanak-kanak itu di bawah penjagaan lain-lain ahli keluarga, keluarga angkat atau rumah kebajikan. Pelaku boleh didakwa dengan kesalahan yang diperuntukkan dalam Akta tersebut. Bergantung kepada fakta atau bukti, sekiranya seseorang yang melakukan penderaan seksual ke atas kanak-kanak, dia boleh didakwa di bawah mana-mana satu atau lebih melalui kesalahan jenayah yang seperti berikut: 1.3 Kanun Keseksaan - Kesalahan jenayah seksual terhadap kanak-kanak 1.3.1 Offences under the Penal Code Seksyen Kesalahan Hukuman 354 Mencabul kehormatan: Menyerang atau menggunakan kekerasan jenayah ke atas seseorang dengan niat untuk mencabul kehormatannya. Penjara maksimum 10 tahun atau denda atau sebat atau mana-mana dua daripada hukuman itu. 355 Menyerang atau menggunakan kekerasan jenayah ke atas seseorang dengan niat untuk menjatuhkan kehormatannya kecuali didesak dengan bangkitan-marah yang serius. Penjara maksimum 2 tahun atau denda atau kedua-duanya. 71
72 372 Memperdagangkan seseorang untuk pelacuran. Penjara maksimum 15 tahun, sebat dan boleh juga didenda. 375 (a, g) & 376 Rogol adalah perhubungan seksual dengan seorang perempuan yang bukan isterinya dan tanpa kerelaanya. rogol bawah umur adalah perhubungan seksual dengan seorang perempuan berumur bawah 16 tahun dengan atau tanpa kerelaanya. Penjara maksimum 20 tahun dan sebat. 375B Rogol berkumpulan. Penjara minimum 10 tahun, maksimum 30 tahun. 376 (2) (d,e) Rogol bawah umur tanpa kerelaannya (bawah umur 16 tahun) dan perhubungan seksual dengan perempuan bawah umur 12 tahun dengan dan tanpa kebenarannya boleh dikenakan hukuman berat. Penjara minimum 10 tahun, maksimum 30 tahun dan sebatan. 376 (4) Menyebabkan kematian seorang perempuan semasa melakukan atau mencuba untuk melakukan rogol. Dihukum mati atau penjara minimum 15 tahun penjara, maksimum 30 tahun dan minimum 10 sebatan. 376A & 376B Sumbang mahram adalah hubungan seksual dengan orang yang dilarang dikahwini samada dibawah undang- undang, agama, atau adat. Penjara minimum 10 tahun, maksimum 30 tahun dan sebat.
377A & 377B Persetubuhan yang bertentangan dengan aturan tabii. Melakukan hubungan seksual dengan memasukkan zakar ke dalam dubur (liwat) atau mulut seseorang lain. Penjara maksimum 20 tahun dan sebat. 377C Melakukan persetubuhan bertentangan tabii tanpa kerelaan. Penjara minimum 5 tahun, maksimum 20 tahun dan sebat. 377CA Hubungan seks menggunakan objek, dsb. Penjara minimum 5 tahun, maksimum 30 tahun dan sebat. 377D Melakukan atau bersuhabat, mendapatkan atau cuba mendapatkan supaya seseorang melakukan perbuatan kelucahan melampau di tempat awam atau persendirian. Penjara maksimum 2 tahun. 377E Merangsang kanak-kanak (bawah 14 tahun) untuk melakukan kelucahan terlampau dengannya atau orang lain. Penjara minimum 3 tahun, maksimum 15 tahun dan sebat. 509 Perkataan atau isyarat dengan niat mengaibkan kehormatan seseorang. Penjara maksimum 5 tahun atau denda atau kedua-duanya. 1.3.2 Percubaan Di bawah seksyen 511, sesiapa yang membuat percubaan atau semasa percubaan itu telah melakukan kesalahan itu, akan dihukum dengan hukuman yang diperuntukkan di mana hukuman penjara akan dikenakan tidak melebihi separuh masa hukuman maksima seperti yang diperuntukkan dengan kesalahan itu. 73
74 1.4 Akta Kanak-Kanak 2001 Dan Akta Kanak-Kanak (Pindaan) 2016 Akta Kanak-Kanak 2001 telah mula berkuatkuasa pada tahun 2001 dan ia menyatukan undang-undang yang berhubung dengan pemeliharaan, perlindungan dan pemulihan kanak-kanak. Akta ini bertujuan untuk menjaga kepentingan kanak-kanak yang menghadapi pelbagai risiko. Akta ini menggantikan Akta Mahkamah Juvana 1947, Akta Perlindungan Wanita dan Gadis 1973 dan Akta Perlindungan Kanak Kanak 1991, yang kini telah dimansuhkan. Akta ini memperuntukkan supaya Pasukan Perlindungan Kanak- Kanak ditubuhkan di seluruh negara untuk menyelaraskan perkhidmatan kepada keluarga dan kanak-kanak yang memerlukan atau yang mungkin memerlukan perlindungan. Setiap pasukan terdiri daripada seorang pegawai perubatan dan seorang pegawai kanan polis, kedua-duanya di ketuai seorang "Pelindung" (seorang Pegawai Kebajikan Masyarakat yang dilantik khas). Akta ini juga merangkumi penubuhan dan bidang kuasa Mahkamah Kanak-Kanak di mana Majistret, yang dibantu oleh 2 orang penasihat, di mana salah seorang daripada penasihat tersebut mestilah seorang wanita, akan mendengar kes-kes yang membabitkan kanak-kanak. Dalam membuat keputusan untuk menentukan jenis perintah yang perlu dibuat berkenaan dengan kanak-kanak terbabit, Mahkamah haruslah memberi penekanan utama kepada kepentingan kanak- kanak tersebut. Pada 2016, Akta ini telah dipinda untuk memperbaiki perlindungan terhadap kanak-kanak menerusi penubuhan Majlis Kebangsaan bagi Kanak-Kanak (menggantikan Majlis Penyelaras bagi Perlindungan tempatan. Kanak-Kanak) dan Pasukan Kebajikan Kanak-Kanak Tambahan pula, mahkamah kini boleh mengenakan perintah khidmat komuniti untuk pemulihan terhadap pelaku, dan juga penalti telah dinaikkan di bawah Akta ini. Pada 2017, suatu Daftar Kanak-Kanak (DKK) telah ditubuhkan oleh Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Komuniti untuk membantu majikan menyemak latar belakang bakal pekerja. Pangkalan data ini diperbaiki dan senarai pesalah di dalam DKK adalah sulit dan hanya boleh didapati atas permintaan kepada Ketua Pengarah di Jabatan Kebajikan Masyarakat.
1.4.1 Definisi kanak-kanak (seksyen 2) Di bawah Akta ini, "kanak-kanak" ertinya seseorang yang di bawah umur 18 tahun, kecuali dalam prosiding jenayah, di mana ia merujuk kepada seseorang yang di bawah umur 10 tahun, atau seseorang di antara umur 10 hingga 12 tahun yang tidak memahami sifat dan kesan perbuatan yang dilakukannya. 1.4.2 sekatan ke atas laporan dan penyiaran Media (seksyen 15) a. Apa-apa laporan di media massa mengenai: i. sebarang langkah yang diambil ke atas kanak-kanak yang terlibat atau berupa sebagai terlibat dalam perbuatan	jenayah; ii. kanak-kanak yang memerlukan dan yang telahpun diberikan	pemeliharaan	dan	perlindungan; iii.	kanak-kanak	yang	tidak	terkawal	yang	ditahan;	atau iv. mana-mana mangsa kanak-kanak atau mangsa kanak-kanak	yang	disyaki; v. apa-apa prosiding yang membabitkan kanak-kanak yang memerlukan perlindungan dan pemulihan, tidak boleh mendedahkan nama, alamat atau institusi pendidikan, atau memasukkan apa-apa butir yang membolehkan dikenalpasti kanak-kanak itu. b. Gambar kanak-kanak atau gambar orang, tempat atau benda lain yang mungkin membolehkan kanak-kanak itu dikenalpasti, tidak boleh disiarkan dalam apa-apa akhbar atau majalah atau disampaikan melalui apa-apa perantara elektronik. c. Sesiapa yang melanggar peruntukan ini boleh didenda sehingga RM10,000 atau dipenjarakan selama tempoh tidak melebihi 5 tahun atau kedua-duanya sekali. 75
76 1.4.3 Penderaan seksual (seksyen 17) Seorang kanak-kanak dikatakan didera secara seksual jika kanak-kanak itu mengambil bahagian atau menjadi pemerhati dalam aktiviti yang berunsur seksual seperti bahan-bahan yang berunsur pornografi, lucah atau tidak sopan, rakaman filem atau perbuatan, atau diperdagangkan untuk memenuhi kepuasan seksual orang lain. 1.4.4 Kanak-kanak yang memerlukan penjagaan dan perlindungan (seksyen 17) Seorang kanak-kanak dikatakan memerlukan penjagaan dan perlindungan sekiranya: a. kanak-kanak itu telah atau berkemungkinan dicederakan secara fizikal atau emosi, atau didera secara seksual oleh ibubapa	atau	penjaga	atau	ahli	keluarganya; b. kanak-kanak itu telah atau berkemungkinan dicederakan secara fizikal atau emosi, atau didera secara seksual dan ibubapa atau penjaga atau ahli keluarganya tahu tentang kecederaan itu, tidak atau mungkin tidak melindungi kanak-kanak	itu	daripada	kecederaan	itu; c. kanak-kanak telah atau mungkin menjadi mangsa kepada jenayah di bawah Jadual Pertama Akta ini (termasuk culik, rogol, sumbang mahram, liwat atau menyebabkan cedera) yang telah atau disyaki dilakukan oleh ibubapa atau penjaganya, tidak atau mungkin tidak melindungi kanak-kanak	itu	daripada	kesalahan	tersebut;	atau d. kanak-kanak itu tinggal serumah sebagai mangsa atau pelaku di (c) di atas dan mungkin dimangsakan dan ibubapa atau penjaganya telah atau mungkin melakukan kesalahan tersebut atau mungkin tidak melindunginya. 1.4.5 Penjagaan sementara (seksyen 18) Mana-mana Pelindung atau Pembantu Pelindung atau pegawai polis yang berpuas hati atas alasan-alasan yang munasabah bahawa seorang kanak-kanak memerlukan perlindungan atau pemulihan boleh demi kepentingan kanak-kanak itu memindahkannya dari rumahnya dan meletakkan kanak-kanak itu di bawah penjagaan sementara.
1.4.6 Pengemukaan di hadapan Mahkamah bagi Kanak- Kanak (seksyen 19) Setiap kanak-kanak yang diambil ke dalam jagaan sementara oleh Pelindung atau Pembantu Pelindung atau pegawai polis hendaklah dibawa ke hadapan Mahkamah Bagi Kanak-Kanak dalam masa 24 jam dan Mahkamah boleh memerintahkan supaya kanak-kanak itu dipindahkan ke suatu tempat perlindungan sementara atau di bawah jagaan orang yang layak dan sesuai. 1.4.7 Pemeriksaan atau rawatan perubatan (seksyen 20, 21, 22) Mana-mana Pelindung atau Pembantu Pelindung atau pegawai polis yang berpendapat bahawa kanak-kanak itu memerlukan pemeriksaan atau rawatan perubatan, boleh membawa kanak-kanak itu terus ke hospital atau menyuruh penjaga kanak-kanak itu untuk membawanya mendapatkan pemeriksaan atau rawatan. Pelindung atau pegawai polis boleh membenarkan kanak-kanak itu dimasukkan ke hospital, dibedah atau diberi rawatan mental yang diperlukan sekiranya terdapat risiko kepada kesihatan kanak-kanak itu. 1.4.8 Kewajipan Pegawai Perubatan, anggota Keluarga dan Pengasuh Kanak-Kanak (seksyen 27, 28, 29) a. Jika: i. seseorang pegawai perubatan atau pengamal perubatan	berdaftar	memeriksa	dan	merawat;	atau ii. jika	ahli	keluarga	kanak-kanak	itu;	atau iii. pengasuh kanak-kanak mempercayai atas alasan yang munasabah bahawa kanak-kanak itu telah dicederakan dari segi fizikal atau emosi akibat teraniaya, terabai, terbuang atau terdedah, atau teraniaya dari segi seks, mereka hendaklah dengan serta-merta memberitahu Pegawai Kebajikan Masyarakat. b. Mana-mana pegawai perubatan, pengamal perubatan berdaftar atau penjaga kanak-kanak yang gagal mematuhi peruntukan ini boleh didenda maksimum RM5,000 atau dipenjarakan selama tempoh maksimum 2 tahun atau kedua- duanya sekali. 77
78 c. Mana-mana anggota keluarga yang gagal mematuhi peruntukan ini dan apabila disabitkan boleh didenda maksimum RM5,000 atau dipenjarakan selama tempoh maksimum 2 tahun atau kedua-duanya sekali. 1.4.9 Kewajipan untuk memaklumkan tentang kanak-kanak yang memerlukan penjagaan dan perlindungan (seksyen 29a) Mana-mana orang selain orang yang disebut di seksyen 27, 28 dan 29, yang mempunyai sebab untuk mempercayai bahawa kanak-kanak itu telah dicederakan dari segi fizikal dan emosi akibat teraniaya, terabai, terbuang atau terdedah atau didera secara seksual, boleh memberi maklumat kepada Pegawai Kebajikan Masyarakat. 1.4.10 Kuasa Mahkamah Bagi Kanak-Kanak (seksyen 30) Jika Mahkamah Bagi Kanak-Kanak berpuas hati bahawa kanak-kanak yang dibawa ke hadapannya adalah seorang kanak-kanak yang memerlukan penjagaan dan perlindungan, Mahkamah boleh: a. memperintahkan ibubapa atau penjaga menyempurnakan bon untuk menjalankan penjagaan sepatutnya; supaya b. meletakkan kanak-kanak itu dalam jagaan seorang yang layak	dan	sesuai; c. bagi kanak-kanak yang tiada ibubapa atau penjaga, diletakkan di bawah penjagaan dan pengawasan keluarga	angkat	yang	sepatutnya; d. memperintahkan kanak-kanak itu diletakkan di rumah perlindungan. 1.4.11 Penganiayaan, pengabaian, pembuangan atau pendedahan kanak-kanak (seksyen 31) Mana-mana orang yang menjaga kanak-kanak dan: a. Menganiaya, mengabaikan, membuang atau mendedahkan kanak-kanak yang dipelihara atau bertindak secara cuai dengan cara yang mungkin menyebabkan kecederaan fizikal atau emosi ke atas kanak-kanak	itu;	atau
b. Menganiaya atau menyebabkan/	membenarkannya	dianiayai	sedemikian	boleh didenda maksimum RM50,000 atau penjara maksimum 20 tahun atau kedua-duanya, dan mungkin diperintahkan untuk menyempurnakan suatu bon untuk berkelakuan baik selama tempoh yang difikirkan patut oleh Mahkamah dan melaksanakan khidmat masyarakat. kanak-kanak secara seksual 1.4.12 Kesalahan kerana membiarkan kanak-kanak tinggal tanpa pengawasan yang berpatutan (seksyen 33) Mana-mana orang yang merupakan ibubapa atau penjaga kanak-kanak tanpa pengawasan yang berpatutan, boleh didenda maksimum RM20,000 atau penjara maksimum 5 tahun atau kedua- duanya. Sebagai tambahan, mungkin diperintahkan untuk melaksanakan khidmat masyarakat. itu yang membiarkannya tinggal 1.4.13 Kanak-kanak yang memerlukan perlindungan dan pemulihan (seksyen 38) Seseorang kanak-kanak dianggap memerlukan perlindungan dan pemulihan jika kanak-kanak itu sedang didorong untuk melakukan apa-apa perbuatan seksual atau berada dalam apa-apa suasana fizikal atau sosial yang boleh membawa kepada pelakuan perbuatan itu. 1.4.14 Memindahkan kanak-kanak ke tempat perlindungan (seksyen 39) Mana-mana Pelindung atau Pembantu Pelindung atau pegawai polis berpuas hati atas alasan-alasan yang munasabah bahawa seorang kanak-kanak memerlukan perlindungan dan pemulihan boleh memerintahkan supaya kanak-kanak itu dipindahkan ke suatu tempat perlindungan. 1.4.15 Kanak-kanak yang memerlukan perlindungan dengan segera (seksyen 41) a. Seseorang kanak-kanak yang memerlukan perlindungan dengan segera boleh memohon kepada Pelindung untuk diletakkan di tempat perlindungan. Pelindung mesti berpuas hati bahawa ada sebab yang munasabah untuk mempercayai, antara lain, bahawa kanak-kanak itu sedang diancam atau ditakut-takutkan bagi apa-apa maksud	lucah	(termasuk	pelacuran	atau	persetubuhan); 79
80 atau jika kanak-kanak itu seorang perempuan, bahawa dia sedang hamil anak luar nikah. b. Seseorang kanak-kanak yang memerlukan perlindungan dengan segera boleh juga memohon kepada orang yang menjaga mana-mana tempat perlindungan, yang boleh menerima kanak-kanak itu masuk ke tempat perlindungan tersebut. 1.4.16 Kesalahan lain (seksyen 43) Mana-mana orang yang membeli, menjual, menyewa atau memperdagangkan seorang kanak-kanak bagi tujuan pelacuran atau tidak bermoral boleh didenda maksimum RM50,000 atau penjara maksimum 15 tahun atau kedua- duanya. 1.5 Akta Kesalahan Kesalahan Seksual Terhadap Kanak-Kanak 2017 (SoAC) Akta ini telah mula dikuatkuasa pada Julai 2017 dan diperuntukkan untuk sesetengah kesalahan seksual terhadap kanak-kanak yang tidak diperuntukkan secara menyeluruh di bawah Kanun Keseksaan atau Akta Kanak-Kanak. Contohnya, penggunaan media sosial untuk mengantun (grooming) dan mencari mangsa kanak-kanak dan melakukan jenayah seksual terhadap mereka. Di kalangan kes-kes seperti di atas, yang paling menonjol adalah kes pedofilia British, Richard Huckle yang menyamar sebagai guru sukarela di Malaysia selama 9 tahun. Terbukti beliau telah mengantun dan menyerang secara seksual lebih kurang 191 orang kanak-kanak termasuk kanak- kanak dari Malaysia dan telah berkongsi imej-imej kanak-kanak yang didera secara seksual di laman web gelap (dark web). Antara kesalahan-kesalahan baru yang diperuntukkan di bawah Akta ini adalah berkaitan pornografi, pengantunan kanak-kanak (child grooming), amang seksual fizikal atau bukan fizikal (physical and non-physical sexual assault) terhadap kanak-kanak, dan hukuman terhadap kesalahan-kesalahan ini telah bertambah.
1.5.1 Kesalahan berkaitan pornografi kanak-kanak (seksyen 4-10) a. Seksyen 4-10 melarang pembuatan, penghasilan dan penontonan pornografi Pengertian pornografi kanak-kanak merangkumi semua bentuk visual, audio atau bertulis. Mana-mana orang yang membuat, menghasilkan, mengarahkan pembuatan atau penghasilan atau melibatkan diri dalam pornografi kanak-kanak dikatakan melakukan kesalahan tersebut. Jika disabitkan akan dihukum penjara maksimum 30 tahun dan minimum 6 sebatan. kanak-kanak. b. Walaupun seseorang itu membuat persediaan untuk menghasilkan pornografi kanak-kanak, dia juga boleh dihukum. c. Seksyen 8 melarang bertukar-tukar, menerbitkan, mencetak, menjual, memancar, dsb, pornografi kanak- kanak dan seksyen 9 melarang penjualan, pengurusan, pengedaran dan pengiklanan pornografi kanak-kanak. d. Adalah menjadi kesalahan bagi mana-mana orang yang mengakses atau mempunyai pornografi kanak-kanak di dalam simpanannya. 1.5.2 Kesalahan berkaitan pengantunan kanak-kanak (child grooming) (seksyen 11-13) a. Seksyen 11 melarang apa sahaja bentuk komunikasi secara seksual dengan kanak-kanak. Sekiranya didapati bersalah, boleh dihukum penjara maksimum 3 tahun. b. Seksyen 12 melarang pengantunan kanak-kanak seperti menggunakan media sosial untuk menjalinkan hubungan cinta dengan kanak-kanak itu dan dengan niat untuk menggunakan kanak-kanak itu untuk tujuan pornografi kanak-kanak. Perbuatan tersebut adalah salah dan walaupun mereka tidak pernah berjumpa, ianya tetap menjadi kesalahan dan boleh dihukum penjara maksimum 5 tahun dan sebatan. c. Seksyen 13 memperuntukkan hukuman lebih berat jika ada perjumpaan selepas pengantunan kanak-kanak. 81
82 1.5.3 larangan melakukan amang seksual (sexual assault) fizikal ke atas kanak-kanak (seksyen 14) Seksyen 14 menerangkan maksud amang seksual ialah sentuhan secara seksual di mana-mana bahagian badan seorang kanak-kanak atau menyuruh kanak-kanak itu menyentuh diri sendiri atau orang lain untuk tujuan seksual. Sekiranya didapati bersalah, pelaku boleh dikenakan penjara maksimum 20 tahun dan sebatan. 1.5.4 larangan melakukan amang seksual bukan fizikal ke atas kanak-kanak (seksyen 15) Seksyen 15 menerangkan tentang amang seksual bukan fizikal ke atas seorang kanak-kanak yang merangkumi tujuan seksual. Perbuatan pelbagai perbuatan untuk contohnya seperti pelaku menunjukkan badannya kepada kanak-kanak itu, membuatkan kanak-kanak itu menunjukkan badannya supaya dilihat oleh pelaku atau mana-mana orang lain, berulang kali mengikuti atau menghubungi kanak-kanak itu, mengugut untuk menggunakan apa-apa gambaran mengenai badan kanak-kanak itu, menyebabkan kanak- kanak itu melihat mana-mana orang dalam aktiviti bersifat seksual atau menyebabkan kanak-kanak itu melakukan aktiviti yang bersifat seksual. Sekiranya didapati bersalah, pelaku boieh dikenakan penjara maksimum 10 tahun atau didenda tidak melebihi RM20,000 atau kedua-duanya 1.5.5 hukuman jika pelaku mempunyai hubungan amanah dengan kanak-kanak (seksyen 16) tambahan a. Seksyen 16(1) memperuntukkan hukuman yang lebih berat jika pelaku yang melakukan kesalahan di bawah Akta ini mempunyai hubungan amanah dengan kanak- kanak itu. Pelaku hendaklah sebagai tambahan kepada hukuman yang dikenakan, dihukum penjara maksimum 5 tahun dan maksimum 2 sebatan.
b. Seksyen 16(2) menyatakan bahawa seseorang yang mempunyai hubungan amanah dengan kanak-kanak apabila kanak-kanak itu berada di bawah pemeliharaan, pengawasan atau kuasanya, termasuk tetapi tidak terhad kepada: ibubapa, penjaga atau saudara, pengasuh, guru, pensyarah atau warden suatu tadika, sekolah, institusi pengajian tinggi awam atau institute pengajian tinggi swasta, penyedia perkhidmatan jagaan kesihatan, jurulatih dan penjawat awam. 1.5.6 Kegagalan memberi maklumat (seksyen 19) Seksyen 19 memperuntukkan hukuman kepada mana- mana orang yang tidak memberikan maklumat mengenai pelakuan atau niat mana-mana orang lain untuk melakukan kesalahan di bawah Akta ini. Mana-mana orang yang mempunyai maklumat sedemikian, mestilah melaporkannya di balai polis berdekatan. Jika disabitkan kesalahan, boleh didenda maksimum RM5,000. 1.5.7 sebat, Kaunseling Pemulihan, Pengawasan Polis (seksyen 25, 26, 27) a. Seksyen 25 memperuntukkan bahawa jika seseorang disabitkan dengan mana-mana kesalahan di bawah Akta ini adalah lelaki dan berumur lebih daripada 50 tahun, orang itu masih boleh dihukum sebat. b. Seksyen 26 memperuntukkan bahawa mahkamah boleh, sebagai tambahan kepada apa-apa hukuman yang dikenakan, memerintahkan tempoh kaunseling pemulihan terhadap orang yang disabitkan atas kesalahan itu dalam tempoh penahanannya. suatu c. Seksyen 27 memperuntukkan, apabila seseorang disabitkan atas mana-mana kesalahan di bawah Akta ini, mahkamah hendaklah mengarahkan supaya dia diletakkan di bawah pengawasan polis bagi suatu tempoh minimum 1 tahun, maksimum 3 tahun sebaik selepas habis tempoh hukuman dijatuhkan terhadapnya. 83
84 agensi yang boleh dihubungi Polis (Ibu Pejabat Kontijen) Bukit	Aman,	Kuala	Lumpur 03-2266	2222 Johor 07-225 4422 Kedah 04-774 1222 Kelantan 09-745 5622 Kuala	Lumpur 03-2146	0522 Labuan 087-412	222 Melaka 06-285 4222 Negeri Sembilan 06-768 2222 Pahang 09-505 2222 Perak 05-245 1222 Perlis 04-908 2222 Pulau Pinang 04-222 1522 Sabah 088-450	222/	454	700 Sarawak 082-245 522 Selangor 03-5514 5222 Terengganu 09-635 4722 Jabatan Kebajikan Masyarakat Johor 07-228	2971/	228	2972 Kedah 04-700	1700/	1710/	1712 Kelantan 09-741 6900 Kuala	Lumpur 03-4044	1188 Labuan 087-424	961 Melaka 06-232	4720/	3072/	3074 Negeri Sembilan 06-765 9555 Pahang 09-565 0222 Perak 05-254	5505/	242	2505 Perlis 04-973 1957 Pulau	Pinang 04-650	5259/	5278 Sabah 088-255	134/	132 Sarawak 082-449 577 Selangor 03-5519	2876/	5510	1400 Terengganu 09-627	4251/	622	2444
Hospital Besar (Buka 24 jam) Johor Johor Baru 07-225 7000 Kelantan Kota Baru 09-745 2000 Kedah Alor Setar 04-740 6233 Kuala	Lumpur Wilayah	Persekutuan 03-2615	5555 Melaka Bandar Melaka 06-289 2349 Negeri Sembilan Seremban 06-768 4000 Pahang Kuantan 09-513	3333/	557	2222 Pulau Pinang George Town 04-222 5333 Perak Ipoh 05-208 5000 Perlis Kangar 04-973 8000 Sabah Kota	Kinabalu 088-218	166/	517	555 Labuan 087-423	919/	596	888 Sarawak Kuching 082-276 666 Selangor Klang 03-3375 7000 Terengganu Kuala Terengganu 09-621 2121 Jabatan Bantuan Guaman Perak Ipoh 05-254	4027/	255	2240 Johor Johor Baru 07-223 7073 Muar 06-952	2410/	953	7487 Kedah Alor	Setar 04-700	1550/	2 Kelantan Kota	Baru 09-748	2548/	744	5075 Kuala	Lumpur Wilayah	Persekutuan 03-2694	2700 Melaka Bandar	Melaka 06-234	5277/	5288 Negeri	Sembilan Seremban 06-763	0457/	7230 Pahang Kuantan 09-516	1135/	2639 Raub 09-355 3677 Pulau	Pinang George	Town 04-210	9100/	9107 Perlis Kangar 04-976 7739 Sabah Kota Kinabalu 088-488 434 Sarawak Kuching 082-258	699/	416 Miri 085-423 606 Selangor Shah	Alam 03-5510	6192/	6298 Terengganu Kuala	Terengganu 09-622	1722/	620	3240 85
86 Pusat Bantuan Guaman Johor Johor Baru 07-223 5698 Kedah/Perlis Alor	Setar 04-733	3467/	730	8305 Kelantan Kota Baru 09-744 8660 Kuala	Lumpur Wilayah	Persekutuan 03-2693	2072/	2691	3005 Melaka Bandar	Melaka 06-284	5519/	286	4514 Negeri	Sembilan Seremban 06-601	3844/	3 Pahang Temerloh 09-296 9410 Kuantan 09-515 9244 Perak Ipoh 05-255 0523 Pulau Pinang George Town 04-261 7451 Selangor Klang 03-5510	7007/	8 Terengganu Kuala Terengganu 09-622 0249 Badan Bukan Kerajaan (nGos) untuk Kanak-Kanak Women's Centre for Change (WCC) 241, Jalan Burma, 10350 Pulau Pinang Tel: 04-228 0342 Emel: wcc@wccpenang.org Pusat Perkhidmatan Wanita (PPW) 67A, Tingkat 1, Jalan Perai Jaya 4, Bandar Perai Jaya, 13600 Perai Tel:	04-398	8340/	398	8341	Emel:	ppw@wccpenang.org Children Protection society (CPs) 118A, Jalan Scotland, 10450 Pulau Pinang Tel: 04-829 4046 Emel: Malaysian Child Resource Institute (MCRI) Peti	Surat	1148,	Jalan	Pantai	Baru,	59700	Kuala	Lumpur Tel: 03-9132 1748 Emel: Ps The Children No	5,	Jalan	7/14,	Section	7,	46050	Petaling	Jaya,	Selangor	Tel:	03-7957	4344/	7956	4355	Emel:	protect@psthechildren.org.my
Childline Malaysia Lot	2,	Jalan	Pemberita	U1/49,	Temasya	Industrial	Park,	Glenmarie,	40150 Shah Alam, Selangor Tel: 03-5569 2755 Emel: childline@mctf.org.my National Early Childhood Intervention Council 26	Lorong	Canning,	Canning	Garden,	Ipoh,	31400	Perak Emel: voice of the Children 29C,	Jalan	52/1,	46200	Petaling	Jaya,	Selangor Tel: 03-7960 4776 Emel: info@voc.org.my Malaysian Care 15,	Jalan	3/146,	Metro	Centre,	Bandar	Tasik	Selatan,	57000	Kuala	Lumpur Tel: 03-9058 2102 Emel: mail@malaysiancare.org Yayasan Chow Kit 346	Jalan	Tuanku	Abdul	Rahman,	50100	Kuala	Lumpur Tel: 03-2697 0136 Emel: admin@yck.org.my Talian Nur (Buka 24 jam) Tel: 15999 87
Pusat Kesedaran Wanita Pusat Kesedaran Wanita (WCC) ialah sebuah pertubuhan yang memberi kesedaran dan membantu wanita dan kanak-kanak yang dianiayai. WCC menyediakan perkhidmatan percuma seperti kaunseling, sokongan emosi, nasihat guaman dan tempat perlindungan bagi wanita yang didera. WCC menjalankan program seranta (outreach) tentang keselamatan diri untuk mencegah penderaan seksual kepada kanak-kanak dan remaja. WCC juga memberi kesedaran tentang keganasan terhadap wanita dan gender kepada orang awam. WCC aktif melaksanakan kempen untuk penggubalan undang- undang yang berkaitan dengan wanita dan kanak-kanak. Untuk maklumat lanjut, sila hubungi: WCC Penang 241 Jalan Burma, 10350 Pulau Pinang 04-228 0342 wcc@wccpenang.org WCC Seberang 13,	Lorong	Sutera	6,	Taman	Sutera,	13700, Seberang Jaya, Pulau Pinang 04-398 8340 wccseberang@wccpenang.org WCC Penang