Bil. 19 Khamis 16 Mac 2023 M A L A Y S I A PENYATA RASMI PARLIMEN Parliamentary Debates KAMAR KHAS Special Chamber PARLIMEN KELIMA BELAS PENGGAL KEDUA MESYUARAT PERTAMA
K A N D U N G A N UCAPAN DI BAWAH USUL BERKENAAN PERKARA TADBIR KERAJAAN [P.M. 17]: Perhatian Segera Terhadap Isu Jalan Raya yang Berlubang dan Rosak di Daerah Klang - YB Tuan Ganabatirau a/l Veraman (Klang) dan Penyelesaian (Halaman 1) Perhatian dan Penyelesaian Serta-Merta Terhadap Isu Unit Transformasi Masyarakat India Malaysia (MITRA) -YB Tuan Ganabatirau a/l Veraman (Klang) (Halaman 6) Kawalan Perbatasan Sempadan Malaysia- Thailand - YB Dato' Seri Dr. Shahidan bin Kassim (Arau) (Halaman 9) Kediaman Pertama untuk Rakyat Malaysia YB Tuan Tan Kar Hing (Gopeng) = (Halaman 11) Diterbitkan Oleh: SEKSYEN PENYATA RASMI PARLIMEN MALAYSIA 2023
KKDR 16.3.2023 MALAYSIA KAMAR KHAS PARLIMEN KELIMA BELAS PENGGAL KEDUA MESYUARAT PERTAMA Khamis, 16 Mac 2023 Mesyuarat dimulakan pada pukul 2.30 petang DOA [Dato' Mumtaz binti Md Nawi (Tumpat) mempengerusikan Mesyuarat] UCAPAN DI BAWAH USUL BERKENAAN PERKARA TADBIR KERAJAAN (P.M. 17) PERHATIAN DAN PENYELESAIAN SEGERA TERHADAP ISU JALAN RAYA YANG BERLUBANG DAN ROSAK DI DAERAH KLANG 2.34 ptg. Tuan Ganabatirau a/l Veraman [Klang]: Tuan Yang di-Pertua, sebanyak 3,302 kes kematian telah direkodkan di seluruh negara dari Januari hingga September tahun lalu. Angka kematian tersebut adalah sebahagian daripada 255,532 kemalangan yang dilaporkan pada tempoh yang sama dan angka itu membimbangkan sehingga Malaysia menduduki tangga kelapan dunia sebagai negara yang mempunyai jalan raya paling bahaya. Jika diamati statistik ini, salah satu punca kematian ialah jalan rosak dan berlubang. Keadaan ini sering terjadi di kawasan saya. Sebagai Ahli Parlimen kawasan, saya sendiri turun padang membuat tinjauan dan mendapati banyak jalan yang rosak serta berlubang dan ini amat membimbangkan keselamatan penduduk setempat. Maklumat terperinci punca jalan raya berlubang di daerah Klang adalah seperti berikut: (i) (ii) (iii) keadaan tanah semula jadi di negeri Selangor (marine clay) merupakan salah satu punca masalah jalan raya berlubang di negeri Selangor terutamanya di daerah Klang; faktor pertambahan bebanan trafik dan kenderaan berat lebih muatan yang melalui jalan tersebut juga menjadi salah satu punca kerosakan jalan dan ia turut memendekkan jangka hayat jalan berkenaan serta tiada penguatkuasaan yang berterusan; kerja-kerja mengorek jalan yang dilakukan oleh pihak utiliti turut menjadi punca jalan berlubang. Setelah kerja-kerja pemasangan kabel paip dilakukan, jalan berkenaan tidak 1
2 KKDR 16.3.2023 (iv) diturap dengan baik dan ia menyebabkan jalan menjadi lebih mudah rosak; dan seperti mana sedia maklum, daerah Klang mempunyai tiga buah pelabuhan utama yang menyebabkan kenderaan berat sentiasa bergerak di atas jalan bukan sahaja jalan utama tetapi di kawasan perniagaan mahupun kawasan perumahan. Oleh itu, jalan-jalan yang sedia ada tidak dapat lagi menampung kenderaan berat lalu menyebabkan jalan menjadi rosak. Maka, saya ingin meminta jasa baik kerajaan yakni Kementerian Kerja Raya untuk memberi jawapan kepada soalan-soalan berikut: (i) (ii) (iii) apakah kaedah yang boleh dilakukan oleh kerajaan secara berkesan dan perancangan masa depan dalam menangani masalah tersebut?; adakah pengguna boleh membuat tuntutan kepada agensi kerajaan sekiranya berlaku kemalangan disebabkan jalan rosak atau berlubang khususnya bagi jalan negeri dan Jalan Persekutuan?; dan daerah Klang mempunyai jumlah kenderaan berat paling banyak di Malaysia maka ia memerlukan kualiti jalan yang lebih baik dan dapat mampu bertahan terhadap kenderaan berat dan pergerakan trafik yang tinggi bukan hanya di jalan utama tetapi juga di kawasan perindustrian, perumahan dan perniagaan. Maka, apakah langkah-langkah kerajaan untuk memastikan kualiti jalan yang terjamin dan terpelihara. Sekian, terima kasih. 2.37 ptg. Timbalan Menteri Kerja Raya [Dato' Sri Haji Abdul Rahman bin Mohamad]: Tuan Yang di-Pertua, untuk makluman Ahli Yang Berhormat, bagi Parlimen Klang Jalan Persekutuan yang terlibat adalah sepanjang 89.05 kilometer melibatkan laluan seperti berikut; (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) FT Klang-Kuala Lumpur@Berkeley dan susur selari sepanjang 27.48 kilometer; FT 180 iaitu Jalan Pelabuhan Utara-Pelabuhan Barat sepanjang 4.40 kilometer; FT 103 iaitu jalan menuju ke Pelabuhan Barat sepanjang 4.43 kilometer; FT 181 iaitu Lebuh Raya Pulau Indah sepanjang 17.70 kilometer; FT347 iaitu Jalan Lingkaran Pulau Indah sepanjang 10.00 kilometer; FT 3220 iaitu Jalan Sultan Abdul Samad sepanjang 0.64 kilometer; 02 iaitu Jalan Pelabuhan
KKDR 16.3.2023 (vii) FT 3218 iaitu Jalan Perindustrian Pandamaran sepanjang 11.539 kilometer; dan (viii) FT 05 iaitu Jalan Klang-Sepang sepanjang 12.86 km yang disenggarakan oleh syarikat konsesi penyenggaraan Jalan Persekutuan. Dalam pada masa itu, terdapat juga jalan-jalan di bawah seliaan PBT dan selia Port Klang Free Zone (PKFZ). Berdasarkan rekod di kementerian ini, jumlah tampalan lubang jalan (potholes) di Jalan Persekutuan Parlimen Klang bagi tahun 2021 adalah sebanyak 906 bilangan, tahun 2022 sebanyak 1,169 bilangan, manakala sehingga Februari 2023 sebanyak 269 tampalan potholes telah dilaksanakan oleh pihak syarikat konsesi Jalan Persekutuan. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, Kementerian Kerja Raya bersama pihak Jabatan Kerja Raya (JKR) sentiasa memandang serius terhadap aduan- aduan berkaitan kerosakan jalan. Oleh yang demikian, jalan-jalan yang rosak akan dikenal pasti oleh pihak syarikat konsesi penyenggaraan Jalan Persekutuan yang dilantik dan pihak JKR akan menyediakan Anggaran Penyenggaraan Jalan (APJ) berdasarkan kerosakan jalan. Walau bagaimanapun, kelulusan kerja tertakluk kepada peruntukan yang diluluskan oleh Kementerian Kewangan serta senarai keutamaan kerja yang disediakan oleh Jabatan Kerja Raya berdasarkan penilaian tahap kritikal kerosakan jalan bagi keseluruhan jaringan Jalan Persekutuan di bawah seliaan kementerian ini. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat juga, pihak syarikat konsesi yang dilantik bertanggungjawab melaksanakan kerja penyenggaraan rutin iaitu skop kerja penyenggaraan pavemen, penyenggaraan bahu jalan, potong rumput, perabot jalan, mencuci jambatan dan pembetung, mencuci longkang serta pemeriksaan rutin. Syarikat konsesi juga bertanggungjawab melaksanakan kerja penyenggaraan berkala pavemen dan bukan pavemen yang dilaksanakan secara Arahan Kerja (AK) berdasarkan peruntukan yang diluluskan oleh Kementerian Kewangan. Pihak syarikat turut dipertanggungjawabkan untuk melaksanakan kerja kecemasan dengan membuat tindakan segera jika berlaku kejadian yang di luar jangka. Sebagai contoh, kerja membersihkan jalan setelah kejadian tanah runtuh, menyediakan pelan pengurusan trafik atau Traffic Management Plan (TMP) dan menyediakan laluan sementara bagi membolehkan jalan dilalui oleh kenderaan. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat,pada tahun 2022 kementerian ini telah memperuntukkan sebanyak RM13.67 juta di bawah Program Penyenggaraan Rutin, Penyengaraan Berkala Pavemen & Berkala Bukan Pavemen yang dilaksanakan oleh syarikat konsesi melalui Arahan Kerja (AK) di Jalan Persekutuan, Parlimen Klang. Kerja-kerja penyenggaraan tersebut melibatkan lapan bilangan kerja berkala pavemen dan empat bilangan kerja bukan pavemen dan semua kerja telah disiapkan sepenuhnya. telah memperuntukkan sebanyak RM6.86 juta di bawah Program Penyenggaraan Rutin, Penyenggaraan Berkala Pavemen & Berkala Bukan Pavemen. Kerja-kerja Pada tahun 2023, sehingga Mac 2023 kementerian 3
4 KKDR 16.3.2023 penyenggaraan tersebut melibatkan tiga bilangan kerja berkala pavemen dan empat bilangan kerja bukan pavemen dan kerja dijangka siap pada Oktober 2023. Kementerian juga telah mengenal pasti kerosakan-kerosakan di kawasan Parlimen Klang dan telah merancang 11 bilangan kerja berkala pavemen yang bernilai RM12.50 juta dan 28 bilangan kerja berkala bukan pavemen yang bernilai RM9.10 juta. Kerja-kerja ini akan dilaksanakan secara Arahan Kerja (AK) kepada syarikat konsesi namun tertakluk kepada peruntukan yang diluluskan oleh Kementerian Kewangan serta senarai keutamaan kerja yang disediakan oleh Jabatan Kerja Raya berdasarkan penilaian tahap kritikal kerosakan jalan bagi keseluruhan jaringan Jalan Persekutuan di bawah seliaan kementerian ini. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat juga, faktor pertambahan bebanan trafik dan kenderaan berat - Ini kita tahu sebenarnya. Ini Port Klang − yang melebihi muatan menjadi salah satu punca kerosakan jalan dan ia turut memendekkan jangka hayat jalan berkenaan. Bagi mengatasi masalah ini, pemilihan kaedah rawatan penyenggaraan yang tepat berdasarkan jenis kerosakan yang berlaku ditapak perlu dilaksanakan kaedah rawatan secara mill and pave dan overlay adalah sesuai bagi lokasi yang mengalami kerosakan fungsi. Manakala bagi lokasi yang mempunyai kerosakan struktur kaedah rawatan yang lebih besar seperti reconstruction atau partial reconstruction adalah lebih bersesuaian. Selain itu, bagi meningkatkan ketahanan dan jangka hayat jalan raya, penggunaan bahan turapan specialty mix juga turut diguna pakai dalam kerja- kerja penyenggaraan jalan. Jenis bahan specialty mix yang digunakan akan dipilih berdasarkan beberapa kriteria seperti kawasan sering dilalui oleh kenderaan berat terutamanya di laluan utama dan laluan perindustrian, laluan berselekoh, laluan mendaki, persimpangan dan jarak pembekalan asfalt ke lokasi pembaikan. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, di kawasan Pelabuhan Klang khususnya yang sering kali terlibat dengan penggunaan kenderaan berat dan jentera-jentera berat, kaedah penyenggaraan yang telah digunakan adalah kaedah Cold In-Place Recycling (CIPR) bagi jalan- jalan di atas tanah. Manakala jalan-jalan yang berada di atas struktur atau jambatan akan menggunakan kaedah mill and pave. Selain daripada itu, Kementerian juga telah menggunakan bahan turapan jenis specialty mix seperti Super Fibre Mix, Crumb Rubber Modified Asphalt dan Stone Mastic Asphalt sebagai bahan alternatif bahan turapan jalan bagi meningkatkan daya tahan permukaan jalan. Ini telah kita membuktikan bahawa sebahagiannya sangat berkesan. Di samping itu, bagi memastikan kualiti bahan turapan yang dibekalkan mematuhi spesifikasi pihak Jabatan Kerja Raya telah melaksanakan Auditan Loji Pengeluaran Asfalt di setiap loji yang ingin membekalkan bahan turapan bagi kerja-kerja penyenggaraan Jalan Persekutuan. Selain itu, Auditan Turapan Siap turut dilaksanakan setelah kerja-kerja penurapan siap dilaksanakan di tapak bagi memastikan kerja-kerja tersebut mematuhi spesifikasi yang ditetapkan. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, penyenggaraan jalan negeri adalah di bawah bidang kuasa dan tanggungjawab kerajaan negeri masing-
KKDR 16.3.2023 masing, manakala bagi Jalan Persekutuan tanggungjawab penyenggaraan adalah di bawah Kerajaan Persekutuan yang dilaksanakan melalui Kementerian Kerja Raya. Berhubung dengan isu sama ada pengguna boleh membuat tuntutan kepada agensi kerajaan sekiranya berlaku kemalangan disebabkan jalan rosak atau jalan berlubang yang melibatkan Jalan Persekutuan, memandangkan kerja- kerja penyenggaraan Jalan Persekutuan telah diberikan kepada syarikat konsesi penyenggaraan jalan untuk dilaksanakan melalui perjanjian konsesi yang ditandatangani antara kerajaan dan syarikat konsesi, pengguna yang terlibat boleh mengemukakan tuntutan ganti rugi dan memfailkan saman di mahkamah terhadap syarikat konsesi atau Kerajaan Malaysia. Di bawah perjanjian konsesi yang berkenaan, syarikat konsesi mempunyai obligasi untuk menanggungrugi (indemnify) kerajaan untuk apa-apa tuntutan akibat daripada kemalangan, kerosakan atau kecederaan yang dialami oleh pengguna disebabkan oleh kerja-kerja syarikat konsesi tersebut. Dalam hal ini, beban pembuktian adalah terletak pada pengguna dengan membuktikan, antara lain, bahawa kemalangan tersebut adalah berpunca daripada masalah kerosakan jalan raya dan bukannya akibat daripada kecuaian pemanduan oleh mangsa atau pengguna jalan raya yang lain. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, kementerian ini mencadangkan isu kerosakan jalan di Kawasan Parlimen Klang perlu ditangani bersama pihak lain. Usaha bersama pihak Kementerian Pengangkutan perlu diadakan bagi menangani permasalahan bebanan kenderaan berlebihan oleh kenderaan yang melalui jalan terutamanya di Kawasan Pelabuhan Klang. Kerjasama bersama pihak Kementerian Ekonomi dan Kementerian Kewangan juga bagi memastikan keperluan peruntukan yang disalurkan adalah bagi menyelesaikan isu kekurangan peruntukan terutamanya di jalan Kawasan Parlimen Klang. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, beberapa Jalan Persekutuan di Klang perlu dinaik taraf bagi menampung jumlah trafik yang tinggi dan menambah kekuatan kepada struktur jalan. Walau bagaimanapun ia tiada dalam senarai keutamaan negeri yang dikemukakan kepada kementerian ini melalui penyelarasan antara Bahagian atau Unit Perancang Ekonomi Negeri dan Jabatan Kerja Raya (JKR). itu, saya menyeru Ahli Yang Berhormat supaya mengemukakan cadangan projek ini kepada pihak Kerajaan Negeri Selangor supaya cadangan berkenaan dapat dipertimbangkan dalam senarai keutamaan negeri yang dikemukakan kepada kementerian ini. Sehubungan Kementerian Kerja Raya melalui Jabatan Kerja Raya komited dalam memastikan jalan sentiasa dalam keadaan yang selamat dan selesa dengan menjalankan kerja-kerja penyenggaraan rutin sepanjang tahun. Sekian, terima kasih Tuan Yang di-Pertua. Terima kasih Yang Berhormat Klang dan akan dapat membantu serba sedikit kepada Yang Berhormat Klang untuk apa yang kita jawab boleh dibawa ke peringkat negeri dan seterusnya kepada EPU. Terima kasih, Tuan Yang di-Pertua. 5
6 KKDR 16.3.2023 Tuan Ganabatirau a/l Veraman [Klang]: Tuan Yang di-Pertua? Boleh saya katakan 'terima kasih' sahaja? Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Terima kasih sahaja bolehlah. Tuan Ganabatirau a/l Veraman [Klang]: Saya hendak rekodkan terima kasih kepada Yang Berhormat Menteri kerana memberikan jawapan yang begitu banyak sekali, penuh - tolong, kita buat lawatan bersama nanti di kawasan Klang. Dato' Sri Haji Abdul Rahman bin Mohamad: Boleh insya-Allah Yang Berhormat Klang. Saya sudah rancang pun akan turun menengok bersama dengan Yang Berhormat. Timbalan Menteri Pembangunan Kerajaan Tempatan [Tuan Haji Akmal Nasrullah bin Mohd Nasir]: Ini bukan sesi soal jawab ya. [Ketawa] Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Berbalas pantun. PERHATIAN DAN PENYELESAIAN SERTA-MERTA TERHADAP ISU UNIT TRANSFORMASI MASYARAKAT INDIA MALAYSIA (MITRA) Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Silakan. 2.50 ptg. Tuan Ganabatirau a/l Veraman [Klang]: Tuan Yang di-Pertua, dimaklumkan bahawa Unit Transformasi Masyarakat India Malaysia (MITRA) yang diterajui oleh Jabatan Perdana Menteri (JPM) merupakan sebuah unit khas isu pembangunan sosioekonomi bertanggungjawab dalam menangani masyarakat India di Malaysia. Seterusnya pada tahun 2017, Pelan Tindakan Masyarakat India Malaysia (MIB) telah dilancarkan untuk mendokumentasikan cabaran dan isu yang dialami oleh masyarakat India berserta dengan cadangan penyelesaian. Pada September 2022, MITRA telah dipindahkan semula di bawah seliaan JPM. Salah satu fokus utama MITRA adalah ke arah penambahbaikan taraf kehidupan masyarakat India Malaysia sejajar dengan agenda pembangunan nasional. Inisiatif yang dirangka oleh MITRA akan membolehkan lebih ramai ahli masyarakat terlibat dalam bidang keusahawanan digital, menyesuaikan diri dengan persekitaran perniagaan yang terkini dan lebih bersedia untuk peluang pekerjaan baharu. Menurut Menteri Sumber Manusia, V. Sivakumar yang juga Ahli Parlimen Batu Gajah, ekuiti kaum India setakat ini hanyalah 1.15 peratus berbanding dengan sasaran tiga peratus. "Intervensi dan penglibatan Jabatan Perdana Menteri dan juga MITRA adalah perlu untuk merangka pelan-pelan strategik, melaksanakan pelan-pelan tersebut secara sistematik dan pemantauan yang rapi untuk memastikan kaum India tidak tercicir daripada kemajuan yang bakal dinikmati oleh 'Keluarga Malaysia", katanya dalam satu kenyataan.
KKDR 16.3.2023 lama mengkritik mengenai penyelewengan dan penyalahgunaan dana yang diperuntukkan kepada MITRA. Namun, perkara itu seolah-olah tidak diberi perhatian oleh pihak berwajib. Puluhan juta ringgit peruntukan agensi itu sepatutnya mencukupi untuk meningkatkan sosioekonomi masyarakat India dalam negara ini. Sayangnya, ia telah disalah guna dan tidak sampai kepada golongan sasaran. Namun, sebelum ini telah dinyatakan dengan jelas bahawa amalan tadbir urus dan pemantauan terhadap proses penilaian dan pelaksanaan program oleh MITRA adalah amat lemah. Usaha ini mesti ditambah baik dengan memastikan tiada ketirisan dan salah guna kuasa bagi memastikan perkongsian kemakmuran negara yang adil dan saksama menerusi konsep Malaysia Madani. Masyarakat India di negara ini telah Maka saya ingin meminta jasa baik kerajaan yakni Jabatan Perdana Menteri untuk memberi jawapan kepada soalan-soalan berikut: (i) (ii) (iii) (iv) (v) berapakah peruntukan yang telah disediakan untuk MITRA dan bagaimanakah agihan itu akan diselaraskan; apakah strategi menyeluruh untuk memastikan tidak akan berlaku ketirisan atau salah guna kuasa pada masa akan datang; apakah rancangan pembangunan masyarakat India jangka masa pendek dan jangka masa panjang; berapa ramai pegawai yang akan dilantik untuk mengurus tadbir dana ini; dan apakah impak hasil pelaksanaan pelan terhadap masyarakat India pada masa akan datang? tindakan ini Sekian, terima kasih. Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Minta Yang Berhormat Timbalan Menteri untuk menjawab. 2.54 ptg. Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Sabah, Sarawak dan Tugas-tugas Khas) [Datuk Ugak anak Kumbong]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua. Terima kasih Yang Berhormat Klang. Kerajaan telah memperuntukkan RM100 juta bagi tahun 2023 untuk Program Pembangunan Sosioekonomi Masyarakat India Malaysia (PPSMI) yang telah dilaksanakan melalui Unit Transformasi Masyarakat India Malaysia (MITRA). Peruntukan tersebut diagihkan berdasarkan tiga skop iaitu: (i) (ii) (iii) Pembangunan Modal Insan; Pembangunan Keusahawanan dan Kerjaya; Pembangunan Sosial dan Kebajikan, Kerohanian dan Kesejahteraan Masyarakat India. PPSMI ini adalah selaras dengan teras Malaysia Madani iaitu "Membina Semula Ekonomi dan Menjamin Kesejahteraan Semula Insan" yang akan dilaksanakan secara bersepadu berdasarkan Rancangan Malaysia Kedua Belas (RMK-12), Bab 5, Strategi B3 iaitu meningkatkan taraf hidup isi rumah India 7
8 KKDR 16.3.2023 berpendapatan rendah. MITRA menggunakan dua kaedah dalam melaksanakan PPSMI iaitu: (i) (ii) program inisiatif MITRA yang dirancang dan dilaksanakan dengan kerjasama agensi dan organisasi yang dikenal pasti; dan program permohonan geran yang dibuka kepada organisasi yang layak. Tuan Yang di-Pertua, MITRA telah mengambil tindakan penambahbaikan dalam memastikan tiada sebarang ketirisan atau salah guna kuasa. Antara tindakan yang telah diambil adalah seperti berikut: (i) (ii) (iii) MITRA telah melaksanakan pemurnian Garis Panduan Pengurusan Geran Kewangan MITRA berdasarkan khidmat nasihat SPRM; Permohonan geran hanya dibuka secara atas talian dan diterima dalam tempoh permohonan sahaja. Permohonan secara manual tidak akan diterima; pengisian lantikan jawatan oleh penjawat awam Suruhanjaya Perkhidmatan Awam (SPA) dan tiada lantikan politik; (iv) meningkatkan kekerapan pemantauan program di lokasi, memantapkan pendokumentasian dan semakan silang laporan program termasuk pengesahan kesahihan maklumat yang dikemukakan oleh organisasi; mewujudkan kriteria secara bertulis mengenai jumlah yang boleh dimohon oleh organisasi. Had siling yang ditetapkan untuk permohonan geran oleh organisasi pada tahun semasa adalah RM300 ribu sahaja; (v) (vi) Memasukkan klausa berkaitan seksyen 18 Akta SPRM 2009 dan hukuman di bawah seksyen 24 Akta SPRM 2009 dalam kontrak; (vii) MITRA juga menyediakan Garis Panduan Penyenaraian Hitam Organisasi (blacklisted) dan Individu yang gagal melaksanakan program yang telah diluluskan sebelum ini; dan (viii) Sesi libat urus dengan organisasi yang turut melibatkan SPRM. Untuk pengurusan MITRA waran perjawatan sedia ada adalah sebanyak 27 jawatan di mana 17 telah di isi manakala baki 10 jawatan dalam tindakan Jabatan Perdana Menteri (JPM). Selain itu, JPM telah meluluskan enam orang pegawai MySTEP untuk sokongan tadbir urus MITRA. Kerajaan berharap dengan pelaksanaan PPSMI yang berasaskan dua teras strategik iaitu "Membina Semula Ekonomi dan Menjamin Kesejahteraan Semula Insan" di bawah konsep Malaysia Madani, taraf sosioekonomi masyarakat India akan dapat ditingkatkan. Sekian, terima kasih Tuan Yang di-Pertua. Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Silakan.
KKDR 16.3.2023 KAWALAN PERBATASAN SEMPADAN MALAYSIA-THAILAND 2.59 ptg. Dato' Seri Dr. Shahidan bin Kassim [Arau]: Bismillahi Rahmani Rahim. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Tuan Yang di-Pertua, menjadi Tuan Yang di-Pertua pada petang ini. Kepada rakyat Malaysia dan orang muda apa khabar? Tuan Yang di-Pertua, Bola sepak, piala liga, Saya akan baca soalan nombor tiga Saya ingin menggesa supaya kerajaan memberi perhatian penuh terhadap kawasan perbatasan sempadan Malaysia-Thailand. Sempadan Malaysia-Thailand bermula dari Perlis hingga Kelantan. Ia dianggarkan sepanjang 656 kilometer namun hanya 111 kilometer sahaja yang berpagar. Sebahagian besar kawasan sempadan belum membangun serta berbukit-bakau dan hutan yang tebal tidak mempunyai pagar atau tembok sempadan yang jelas. Keadaan ini akan memberi ruang kepada aktiviti penyeludupan sama ada manusia, barangan, haiwan mahupun tumbuhan. Koordinasi rondaan penguat kuasa yang kurang dan lemah, pagar kawat duri yang sudah berkarat dan mudah dipotong serta ketiadaan kamera litar tertutup (CCTV) di sepanjang sempadan juga punca utama penyeludup berjaya juga menceroboh dengan mudah sempadan negara. Manakala sebahagian tembok sempadan antara Malaysia dan Thailand di sepanjang Laluan Keselamatan dan Pembangunan (KESBAN) dilihat sudah usang selain alat pengimbas yang tidak diselia dengan baik. terdapat Beberapa insiden pada masa lalu seperti insiden tembakan di sempadan Padang Besar, Perlis pada tahun 2020 hingga mengorbankan seorang anggota Pasukan Gerakan Am (PGA) ketika operasi rondaan dan risikan terhadap penyeludup ketum selain penemuan perkuburan besar di Wang Kelian pada tahun 2015 juga membuktikan keselamatan di perbatasan sempadan kita sangat lemah. Selepas insiden penemuan perkuburan besar di Wang Kelian ini, kerajaan sepatutnya sudah membina dan membaik pulih pagar, tembok sempadan, menambah CCTV dan juga beberapa aspek keselamatan lain namun masih belum menyeluruh. Dalam masa yang sama, lorong-lorong tikus yang digunakan oleh penyeludup-penyeludup di sempadan Malaysia-Thailand juga masih banyak. Oleh hal yang demikian, kajian semula status pembinaan tembok sempadan antara Malaysia-Thailand harus dilaksanakan segera agar tragedi berdarah seperti sebelum ini tidak berulang lagi. Kerajaan Malaysia sebelum ini telah memberikan komitmen untuk membina tembok sempadan tersebut tetapi sehingga kini masih tiada pelan pembangunan komprehensif dan terperinci yang diumumkan. Justeru itu, saya mohon pihak kerajaan memandang serius perkara ini dengan menyegerakan pembangunan tembok sempadan Malaysia-Thailand secara menyeluruh dan memastikan suatu pelan komprehensif merangkumi semua agensi kerajaan bagi 9
10 KKDR 16.3.2023 kawalan sempadan Malaysia-Thailand agar benar-benar berkesan menjamin keselamatan perbatasan dan kedaulatan negara. Terima kasih. Assalamualaikum. Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Minta Yang Berhormat Menteri untuk menjawab. 3.02 ptg. Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Sabah, Sarawak dan Tugas-tugas Khas) [Datuk Ugak anak Kumbong]: Terima kasih, Tuan Yang di-Pertua. Terima kasih sahabat saya, Yang Berhormat Arau. Terima kasih diucapkan kepada Yang Berhormat yang sentiasa prihatin berhubung dengan keselamatan sempadan negara dan tindakan yang telah dilaksanakan oleh kerajaan dalam memastikan keselamatan dan kedaulatan negara kita mesti terjamin, Yang Berhormat. Untuk makluman Yang Berhormat, kerajaan sentiasa proaktif dan bertanggungjawab untuk memastikan keselamatan dan kedaulatan negara sentiasa dilindungi dan dipelihara. Kerajaan memandang serius insiden-insiden yang berlaku di sempadan negara yang memerlukan tindakan segera pihak-pihak yang bertanggungjawab. Sehubungan itu, kerajaan kini sedang dalam tindakan melaksanakan pembangunan baharu dan menaik taraf tembok atau pagar keselamatan sedia ada di sepanjang sempadan Malaysia-Thailand di negeri Perlis, Kedah dan Perak melibatkan anggaran jarak sepanjang 110.7 km di kawasan yang dikenal pasti bersesuaian dari segi teknikal untuk pembinaan tembok atau pagar keselamatan. Sebagai mekanisme kawalan keselamatan di sempadan darat, Kerajaan akan meneruskan kerjasama dua hala bersama Kerajaan Thailand melalui Jawatankuasa Am Sempadan Malaysia-Thailand (General Border Committee) (GBC MALTHAI) yang dipengerusikan secara bersama oleh Menteri Pertahanan kedua-dua negara. Kerajaan pada masa yang sama juga akan meneruskan kerjasama kawalan keselamatan yang melibatkan pasukan keselamatan kedua-dua buah negara seperti kerjasama di antara Angkatan Tentera Malaysia (ATM) dan Royal Thai Army (RTA) di bawah program Combined Force Border Patrol (CFBP MALTHAI) dalam memainkan peranan untuk mengekalkan dan meningkatkan tahap keselamatan serta kesejahteraan hidup rakyat di kawasan sempadan kita. Terima kasih, Yang Berhormat. Dato' Seri Dr. Shahidan bin Kassim [Arau]: Yang Berhormat Tuan Yang di-Pertua? Apa boleh? Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Tidak ada. Kita tiada soalan tambahan. Dato' Seri Dr. Shahidan bin Kassim [Arau]: Sebab saya mahu tanya, adakah dia akan melaksanakan secara fast-track tender?
KKDR 16.3.2023 Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Peraturan Mesyuarat 4, tidak boleh sebarang pencelahan. Dato' Seri Dr. Shahidan bin Kassim [Arau]: Terima kasih. Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Silakan. KEDIAMAN PERTAMA UNTUK RAKYAT MALAYSIA 3.05 ptg. Dato' Seri Dr. Shahidan bin Kassim [Arau]: Tuan Yang di-Pertua, terima kasih. Rakyat Malaysia dan orang muda sekalian. Saya ingin membawa perhatian Kementerian Pembangunan Kerajaan Tempatan terhadap isu pemilikan rumah mampu milik. Saya berharap kerajaan dapat mengkaji dan merancang inisiatif khas bagi memastikan setiap rakyat terutamanya golongan B40 dan M40 mampu memiliki kediaman pertama dengan menyediakan rumah mampu milik berharga RM200,000 dan ke bawah baik di luar dan di dalam bandar. Ini khas untuk orang muda. Dasar Perumahan Negara (2018-2025) sendiri memperakui bahawa isu kemampuan memiliki rumah semakin ketara dalam kalangan rakyat dan impak kenaikan harga rumah yang mendadak turut dirasai golongan M40 selain B40, dengan izin. Inisiatif khas untuk menyediakan kemudahan rumah pertama pada harga di bawah RM200,000 dan ke bawah ini hendaklah dijadikan salah satu sasaran kajian semula Dasar Perumahan Negara dan memerlukan input daripada pelbagai kementerian serta pihak bukan kerajaan. Isu kemampuan memiliki rumah pertama jika tidak ditangani akan mewujudkan generasi rakyat terutamanya orang muda yang sentiasa menyewa tanpa mendapat peluang memiliki rumah sendiri. Golongan ini akan terus menjadi mangsa kepada harga hartanah yang melambung akibat spekulasi hartanah tanpa kawalan harga sehingga menjadikan harga di luar kemampuan sebenar golongan M40 dan B40, dengan izin. Model 'Council Home' atau 'Rumah Majlis' yang diperkenalkan oleh DBKL boleh dipraktikkan di luar Kuala Lumpur oleh kerajaan bagi membantu golongan yang tidak berkemampuan menyewa rumah dengan murah di kawasan bandar. Selain itu, kerajaan juga perlu menggalakkan pemaju membina rumah yang berkonsepkan 'Rent-to-Own', dengan izin yang berpotensi meningkatkan akses kepada perumahan bagi golongan B40 dan M40. Pada awal tahun ini, KPKT mengumumkan untuk membawa masuk Lembaga Perumahan dan Pembangunan (HDB) Singapura untuk mendapatkan perkongsian dan khidmat nasihat bagi menambah baik sistem perumahan negara. Apakah negara kita sudah ketandusan pakar dalam sektor perumahan? Pihak kerajaan diharapkan dapat menyatakan justifikasi yang jelas mengapakah HDB Singapura yang dipilih dan bukan agensi perumahan dari negara lain serta adakah ia ada melibatkan kos-kos tanggungan oleh pihak kerajaan? 11
12 KKDR 16.3.2023 Dalam masa yang sama, saya mohon kerajaan memberi perhatian kepada Perbadanan PR1MA Malaysia (PR1MA). Sejak tahun 2018, PR1MA telah mengalami kekangan kewangan yang serius disebabkan penyaluran dana kerajaan yang tidak konsisten sehinggakan perlu menerbitkan sukuk untuk menampung kos-kos projek pembinaan rumah mampu milik. Oleh hal yang demikian, PR1MA terpaksa menanggung kos tambahan yang tinggi serta membebankan. Di samping itu, PR1MA juga telah memberi diskaun kepada harga jualan untuk menepati kemampuan pembeli. Justeru itu, adakah hala tuju ini memadai untuk PR1MA menggalas mandat penyediaan rumah mampu milik masa kini? Berserta dengan itu juga, kerajaan sepatutnya memberi sokongan penuh kepada PR1MA dengan penyaluran dana pembangunan untuk penyediaan rumah mampu milik. Sekian, terima kasih. Assalamualaikum. Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Silakan Yang Berhormat Timbalan Menteri untuk menjawab. 3.09 ptg. Timbalan Menteri Pembangunan Kerajaan Tempatan [Tuan Haji Akmal Nasrullah bin Mohd Nasir]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua. mengambil kira Yang Berhormat Arau ini 'orang lama', mempunyai pengalaman, jadi saya cuba menjawab secara terperinci yang boleh. Jadi, mungkin mengambil sedikit masa. Untuk makluman Yang Berhormat, kerajaan sentiasa komited untuk menyediakan Rumah Mampu Milik (RMM) khususnya untuk golongan B40 dan M40. Program penyediaan RMM diteruskan dengan menyasarkan sebanyak 500,000 unit RMM yang akan disiapkan dalam tempoh Rancangan Malaysia Kedua Belas (RMKe-12). Program ini melibatkan kerjasama semua agensi penyedia perumahan di peringkat Persekutuan, kerajaan negeri dan sektor swasta. Dalam hal ini, Kementerian Pembangunan Kerajaan Tempatan (KPKT) telah dipertanggungjawabkan sebagai penyelaras bagi penyediaan dan pelaporan RMM yang akan dilaksanakan oleh agensi penyedia perumahan di peringkat Kerajaan Persekutuan, kerajaan negeri dan pemaju swasta. Antara projek-projek RMM di bawah KPKT ialah: (i) (ii) Program Perumahan Rakyat (PPR). Sehingga 31 Januari 2023, terdapat 159 projek merangkumi 99,296 unit rumah telah siap dibina. Sejumlah 24 projek sedang dalam pembinaan yang merangkumi 9,737 unit rumah manakala tiga projek melibatkan 2,300 unit rumah masih lagi di peringkat perancangan; Program Rumah Mesra Rakyat (RMR). Program ini dilaksanakan oleh Syarikat Perumahan Negara Berhad (SPNB) dan mampu memberi manfaat kepada golongan B40 yang mempunyai tanah sendiri atau tanah milik ahli
KKDR 16.3.2023 (iii) (iv) keluarga yang diberi kebenaran. Sehingga 31 Januari 2023, terdapat 55,055 unit RMR telah siap dibina, 4,181 unit dalam pembinaan dan 657 unit rumah dalam perancangan; Program Perumahan PR1MA. Program ini merupakan program RMM untuk golongan M40 yang dilaksanakan oleh PR1MA. Sehingga 31 Januari 2023, terdapat 24,977 unit telah siap dibina, 17,595 unit rumah dalam rumah pembinaan dan 7,783 unit rumah dalam perancangan; dan Kediaman SPNB. Program ini dilaksanakan SPNB dan merupakan program RMM untuk golongan M40. Sehingga 31 Januari 2023, terdapat 28,472 unit rumah telah siap dibina, 362 unit rumah dalam pembinaan manakala 1,492 unit rumah lagi di peringkat perancangan di seluruh negara; Mengambil kira keperluan rakyat serta kedudukan ekonomi semasa, KPKT akan terus giat memberi tumpuan kepada akses terhadap perumahan yang berkualiti dan mampu dimiliki untuk memenuhi keperluan rakyat. Di peringkat dasar, KPKT telah memperkenalkan Dasar Rumah Mampu Milik (DRMM). Melalui DRMM telah memperkenalkan dan menetapkan siling harga RMM pada RM300,000. Walau bagaimanapun, siling harga RMM ini turut tertakluk kepada dasar perumahan di peringkat negeri. ini, Kerajaan Selain itu, untuk makluman Yang Berhormat juga, KPKT sedang mengkaji semula Dasar Perumahan Negara (DRN) (2018 -2025). Kajian semula dasar perumahan ini adalah berdasarkan rangkuman inti sari membangun Malaysia Madani supaya hala tuju dasar ini dapat diterjemahkan dalam bentuk nilai kesejahteraan dan keseimbangan untuk semua golongan rakyat Malaysia. libat urus dengan pihak-pihak berkepentingan dan memanfaatkan pengalaman panel berkepakaran dalam usaha melaksanakan kajian semula DRN. Aspek perumahan yang menjadi fokus (affordability), ialah ketersediaan kemudahan pembiayaan (accessibility), kualiti (quality) dan kediaman berdaya huni (liveability), yang juga dikenali sebagai 5K. Kesemua aspek ini merangkumi seluruh ekosistem perumahan bermula daripada penyediaan kediaman yang mampu milik dan berkualiti sehingga aspek pemilikan atau sewaan di kawasan kejiranan yang berdaya huni. KPKT turut melaksanakan sesi (availability), kemampuan kewangan Peningkatan aksesibiliti perumahan turut menjadi fokus kementerian ini sebagai salah satu agenda dalam DRN bagi memenuhi keperluan rakyat. Untuk makluman Yang Berhormat, bagi membantu pembeli rumah pertama, KPKT dengan kerjasama Kementerian Kewangan Inisiatif Pembiayaan Perumahan Malaysia (i-Biaya). telah melancarkan Salah satu inisiatif di bawah i-Biaya ini adalah Skim Jaminan Kredit Perumahan (SJKP) iaitu pembiayaan perumahan tanpa perlu membayar wang pendahuluan yang ditawarkan kepada golongan yang tidak mempunyai pendapatan tetap atau kumpulan gig ekonomi. Seterusnya, di bawah Belanjawan Madani 2023, Kerajaan akan meneruskan pemberian insentif melalui inisiatif i- Miliki. Bagi tahun ini, ia melibatkan pengecualian sepenuhnya duti setem bagi 13
14 KKDR 16.3.2023 pemilikan rumah pertama bernilai RM500,000 ke bawah manakala pengecualian duti setem sebanyak 75 peratus bagi pemilikan rumah pertama bernilai RM500,000 ke RM1 juta. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, berdasarkan maklumat yang diperoleh dari Bank Negara Malaysia (BNM), bank-bank terus menyokong pemilikan rumah di Malaysia dengan lebih RM60 bilion telah disalurkan kepada pembeli rumah kali pertama pada tahun 2021. Daripada jumlah tersebut, dua pertiga daripada pinjaman baharu yang... Dato' Seri Dr. Shahidan bin Kassim [Arau]: Saya tak dengar tadi... Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Tiada pencelahan. Dato' Seri Dr. Shahidan bin Kassim [Arau]: Bilionkah atau milion? Tuan Haji Akmal Nasrullah bin Mohd Nasir: Billion. Minta maaf ya. Dengan lebih RM60 billion. Itu menunjukkan Yang Berhormat Arau mengikuti setiap butiran yang saya baca. Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Menghayatilah. Tuan Haji Akmal Nasrullah bin Mohd Nasir: Jadi daripada jumlah tersebut, dua pertiga daripada pinjaman baharu yang diluluskan adalah untuk segmen pasaran besar-besaran (mass-market segment) atau dengan kata lain, rumah berharga RM500,000 dan ke bawah. Pelbagai jenis skim pembiayaan disediakan dengan kerjasama kerajaan atau oleh institusi kewangan sendiri untuk membantu pembeli rumah yang layak, terutamanya pembeli rumah kali pertama, belia atau segmen berpendapatan rendah. Pihak institusi kewangan giat membangunkan inisiatif yang sesuai bagi memudahkan pemilikan rumah untuk kumpulan B40, seperti pinjaman untuk membina rumah di atas tanah sendiri, berkolaborasi dengan kerajaan negeri dan/ atau pemaju perumahan dalam menyediakan produk pembiayaan bersesuaian untuk golongan berpendapatan rendah, serta meneroka penggunaan dana sosial sebagai salah satu penyelesaian pembiayaan RMM. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat juga, KPKT telah memperkenalkan dua program perumahan sewa beli atau Skim Rent-to-Own (RTO) iaitu RTO PPR dan RTO Perbadanan PR1MA Malaysia. Pertama, RTO Program Perumahan Rakyat (PPR). Skim RTO PPR telah diperkenalkan pada tahun 2017 dan merupakan skim pembiayaan mudah khusus bagi membantu pemilikan rumah golongan berpendapatan B40 yang telah ditawarkan unit PPR tetapi gagal mendapatkan pembiayaan daripada mana-mana institusi kewangan. Skim RTO PPR telah dilaksanakan di 14 PPR di seluruh negara yang melibatkan 6,066 unit rumah. Sehingga 31 Disember 2022, sebanyak 4,690 keluarga telah ditawarkan skim RTO PPR di seluruh negara. RTO Perbadanan PR1MA Malaysia (PR1MA). Skim Pembiayaan RTO PR1MA telah diperkenalkan melalui pengumuman Belanjawan 2021 bagi meningkatkan pemilikan rumah dalam kalangan rakyat M40. Melalui skim ini, bakal pembeli yang menghadapi masalah pinjaman mempunyai pilihan untuk menyewa
KKDR 16.3.2023 selama lima tahun pertama dengan kadar sewa yang berpatutan sebelum membeli rumah tersebut dengan pembiayaan penuh. Skim RTO ini dibuka kepada semua bakal pembeli rumah PR1MA bagi projek yang terpilih iaitu yang telah siap dibina di seluruh negara. Setakat 31 Januari 2023, sebanyak 16 projek di bawah Skim RTO PR1MA sedang ditawarkan. KPKT juga sedang merancang pembinaan Rumah Belia Madani (RBM) di kawasan Lembah Klang. Inisiatif RBM adalah inisiatif Kerajaan dalam penyediaan perumahan secara transit untuk golongan belia yang berumur 35 tahun dan ke bawah untuk mendiami rumah tersebut bagi sesuatu tempoh yang dirasakan cukup sehingga mereka dapat mengukuhkan kedudukan kewangan dan seterusnya memiliki kediaman sendiri. RBM yang pertama akan dibangunkan di Mukim Batu, Sentul melibatkan pembangunan 1,048 unit rumah. Yang Berhormat juga telah memohon justifikasi mengapakah HDB Singapura yang dipilih dan bukan agensi perumahan dari negara lain untuk mendapatkan perkongsian dan khidmat nasihat. Untuk makluman Yang Berhormat, semasa tempoh pentadbiran Kerajaan terdahulu, KPKT juga telah melaksanakan beberapa sesi perkongsian pengetahuan dengan Ministry of Land, Infrastructure and Transport (MOLIT) dan Housing and Urban Guarantee Corporation (HUG), Korea Selatan, agensi-agensi berkaitan perumahan di Australia dalam aspek mekanisme dan polisi pemajuan perumahan swasta dan Akta Sewaan Kediaman serta dengan agensi perumahan Singapura, Lembaga Perumahan dan Pembangunan (HDB). Sesi libat urus bersama HDB itu telah dimulakan sejak tahun 2018 lagi melalui lawatan negara jiran itu untuk memahami perancangan dan penyediaan perumahan terutamanya dalam perumahan sosial. Untuk makluman Yang Berhormat jua, HDB telah menerima pelbagai anugerah dan pengiktirafan berkaitan sektor perumahan di peringkat antarabangsa. Antaranya: (i) (ii) (iii) (iv) (v) Anugerah Pengiktirafan Khas oleh juri antarabangsa di Munich, Germany (2016) kerana berjaya membangunkan model pembangunan berstrata yang berjaya; Anugerah Landskap daripada International Federation of Landscape Architects Africa, Asia Pacific & Middle East Awards (2022); Universal Design (UD) Excellence Award (2022); Bronze Award di 2021 (Architecture-Urban Design Category) (2022); dan pelbagai anugerah transformasi sektor awam di Singapura bagi digitalisasi, inovasi dan mesra pelanggan. International Design Awards Sesi perkongsian pengetahuan dan pengalaman sebegini memberi ruang kepada KPKT untuk mengkaji dan meneliti perspektif baharu selain mempelajari amalan terbaik (best practices) mengenai sektor perumahan di negara lain. Justeru, KPKT akan meneruskan kesinambungan sesi perkongsian pengalaman dan pengetahuan sebegini bagi memastikan polisi dan tindakan yang lebih komprehensif dan praktikal disediakan dalam konteks keperluan perumahan di Malaysia. Bagi isu tanggungan kos, untuk makluman Yang Berhormat, sesi 15
16 KKDR 16.3.2023 perkongsian yang akan diadakan ini tidak melibatkan pembayaran sebarang imbuhan kepada pihak HDB. Untuk makluman Yang Berhormat selanjutnya, kerajaan akan terus menyokong program perumahan PR1MA bagi memastikan penyediaan RMM yang mencukupi. Pada tahun 2019, PR1MA telah melaksanakan Pelan Transformasi yang holistik bertujuan untuk mempertingkatkan efisiensi dan keberkesanan perkhidmatan PR1MA dalam menyediakan perumahan berkualiti tinggi dan berpatutan kepada golongan pertengahan (M40). Melalui pelan transformasi ini, PR1MA telah mengukuhkan aliran tunai kewangan dan ia menepati menambah baik projek-projek sedia ada bagi memastikan permintaan pasaran khususnya golongan sasaran M40. Terkini, PR1MA telah membangunkan model perniagaan baharu yang inklusif dan mampan secara usaha sama (joint-venture) bersama kontraktor yang berpengalaman dan berwibawa. Antara model pembangunan terkini yang sedang dan akan dilaksanakan adalah seperti pembangunan Transit-Oriented Development (TOD), PR1MA Mini Township dan Retirement Village. Suntikan dana secara modal pusingan awalan (recoupable seed capital) daripada kerajaan akan dapat mengurangkan kebergantungan PR1MA kepada dana kerajaan dalam jangka masa panjang. Ini akan dapat membantu PR1MA meneruskan mandat dalam memenuhi agenda perumahan mampu milik negara bagi mencapai sasaran RMKe-12. Sekian, terima kasih Tuan Yang di-Pertua. Dato' Mumtaz binti Md Nawi [Tumpat]: Terima kasih Yang Berhormat Timbalan Menteri. Ahli-ahli Yang Berhormat, Mesyuarat Kamar Khas hari ini ditangguhkan sehingga Isnin, 20 Mac 2023, jam 2.30 petang. Terima kasih. Assalamualaikum. [Kamar Khas ditangguhkan pada pukul 3.25 petang]