LHDN.AG.600-1/7/3 GARIS PANDUAN LAYANAN CUKAI KE ATAS TRANSAKSI MATA WANG DIGITAL 1. PENGENALAN 1.1. Lembaga Hasil Dalam Negeri Malaysia (LHDNM) telah mengeluarkan Garis Panduan Percukaian Transaksi Perdagangan Elektronik (e-dagang) dikemas kini yang diterbitkan pada 13 Mei 2019. 1.2. Garis Panduan di atas memberikan panduan mengenai layanan cukai pendapatan berkenaan dengan transaksi e-dagang termasuk layanan cukai secara am bagi mata wang digital atau token digital. 1.3. LHDNM mengakui keperluan untuk menerangkan layanan cukai ke atas mata wang digital atau token digital dengan lebih terperinci. Oleh itu, Garis Panduan ini menyediakan panduan lanjut mengenai layanan cukai di bawah Akta Cukai Pendapatan 1967 (ACP 1967) untuk transaksi yang melibatkan perkara di atas. 1.4. Layanan cukai yang dijelaskan dalam Garis Panduan ini adalah berdasarkan peruntukan cukai pendapatan yang sedia ada dan dalam kes di mana Malaysia mempunyai Perjanjian Pengelakan Percukaian Dua Kali (PPPDK) dengan negara rakan kongsi, PPPDK akan terpakai. 1.5. Garis Panduan ini terpakai kepada mana-mana orang yang memperoleh atau melupuskan mata wang digital serta terlibat dalam perniagaan mata wang digital seperti perdagangan, perlombongan dan pertukaran mata wang digital. 1
1.6. Bagi tujuan Garis Panduan ini, mata wang digital dan token digital merujuk kepada aset kewangan digital yang berdasarkan teknologi lejar teragih (TLT) dan nilai representasi digital bersekuriti kriptografi atau hak kontrak yang boleh dipindahkan, disimpan atau didagangkan secara elektronik. 1.7. Penggunaan istilah mata wang digital dan token digital juga merujuk kepada mata wang digital seperti Bitcoin, Ethereum (Ether) atau mana-mana mata wang digital lain yang mempunyai ciri-ciri yang serupa seperti di atas. Istilah mata wang digital dan token digital digunakan secara silih berganti dalam Garis Panduan ini. 1.8. Bagi senarai bursa mata wang digital yang diluluskan, LHDNM merujuk kepada Senarai Bursa Aset Digital Berdaftar terkini yang dikeluarkan oleh Suruhanjaya Sekuriti Malaysia. 2. TAFSIRAN Bagi tujuan Garis Panduan, LHDNM merujuk kepada takrifan oleh Suruhanjaya Sekuriti Malaysia - "Mata wang digital" ertinya representasi nilai yang direkodkan di atas satu lejar digital teragih sama ada bersekuriti kriptografi atau selainnya, yang berfungsi sebagai suatu perantara pertukaran dan boleh ditukar dengan apa-apa wang termasuk melalui pengkreditan atau pendebitan sesuatu akaun. "Token digital" ertinya sesuatu representasi yang direkodkan di atas suatu lejar digital teragih sama ada bersekuriti kriptografi atau selainnya. 2
3. LAYANAN CUKAI PENDAPATAN 3.1 Layanan cukai am ke atas pemerolehan dan pelupusan mata wang digital Secara amnya, kebolehcukaian (taxability) ke atas urus niaga mata wang digital di Malaysia adalah berdasarkan Seksyen 3 ACP 1967 di mana pendapatan mana-mana orang yang terakru di dalam atau diperolehi dari Malaysia atau diterima di Malaysia dari luar Malaysia adalah dikenakan cukai. LHDNM menganggap urus niaga yang melibatkan mata wang digital akan dikenakan cukai Malaysia jika aktiviti utama dan operasi perniagaan dilakukan di Malaysia atau jika perniagaan itu berada di Malaysia. Namun begitu, semua fakta dan keadaan perlu dipertimbangkan dalam menentukan sama ada punca pendapatan itu boleh dikenakan cukai di Malaysia. Memandangkan Malaysia tidak mengenakan cukai keuntungan modal, hanya keuntungan hasil daripada pelupusan mata wang digital akan dikenakan cukai. Seseorang yang berdagang mata wang digital secara aktif boleh dilihat sebagai menjana hasil daripada aktiviti tersebut oleh itu keuntungan daripada perdagangan mata wang digital ini boleh dikenakan cukai. Sebaliknya, keuntungan yang diperolehi oleh individu yang berdagang sekali-sekala boleh dilihat sebagai keuntungan modal dan tidak dikenakan cukai di Malaysia. Keuntungan / kerugian daripada pelupusan mata wang digital atau token digital yang dinilai sebagai bersifat perdagangan akan dikenakan cukai / boleh dibenarkan sebagai potongan. Sebaliknya, keuntungan / kerugian pelupusan mata wang digital atau token digital yang bersifat modal tidak dikenakan cukai / dibenarkan potongan. 3
Penerangan tentang cara LHDNM menentukan keuntungan mata wang digital ialah modal atau keuntungan hasil adalah seperti di Lampiran A. 3.2 Berikut adalah layanan cukai berkenaan dengan transaksi khusus tertentu yang melibatkan mata wang digital: 3.2.1 Menjalankan perniagaan mata wang digital atau menggunakan mata wang digital dalam perniagaan 3.2.1.1 Perdagangan mata wang digital Perniagaan yang membeli dan menjual mata wang digital dalam perjalanan biasa perniagaan mereka akan dikenakan cukai ke atas keuntungan yang diperoleh daripada perdagangan dalam mata wang digital sama seperti stok dagangan. Sebarang perbelanjaan yang dilakukan dalam menghasilkan pendapatan bercukai atau kerugian yang ditanggung daripada aktiviti perdagangan mata wang digital boleh dibenarkan potongan cukai. Contoh 1 Esbisee Sdn Bhd menjalankan perniagaan membeli dan menjual mata wang digital. Pada 12 Januari 2021 syarikat membeli 100 unit Syiling Y dengan harga RM1,000,000 dan menjual 50 unit Syiling Z pada harga RM1,700,000. Memandangkan Esbisee Sdn Bhd menjalankan perniagaan perdagangan mata wang digital, penjualan Coin Z sebanyak RM1,700,000 harus dilaporkan sebagai jualan dan kos pembelian Coin Y boleh dibenarkan potongan. Jika syarikat mengalami kerugian, kerugian tersebut boleh dibenarkan potongan cukai. 4
3.2.1.2 Perlombongan mata wang digital Mana-mana orang yang menjalankan perniagaan perlombongan atau menjalankan aktiviti perlombongan dengan motif mencari keuntungan adalah tertakluk kepada cukai mengikut peruntukan cukai pendapatan sedia ada. Perbelanjaan yang berkaitan dengan perniagaan boleh dibenarkan potongan cukai dan kerugian yang ditanggung akan dibenarkan. Kebolehcukaian terhadap keuntungan pelombong daripada pelupusan token pembayaran akan bergantung kepada sama ada keuntungan itu adalah bersifat modal atau hasil dan adalah berdasarkan petunjuk perdagangan (badges of trade). Faktor yang perlu dipertimbangkan dalam menentukan sama ada keuntungan adalah modal atau hasil diterangkan dalam Lampiran A. Seorang pelombong juga boleh diupah untuk melombong token pembayaran bagi pihak orang lain (pelanggan). Daripada menyimpan token pembayaran yang diterima daripada sistem bagi perlombongan yang berjaya, pelombong itu memberikannya kepada pelanggan. Pelombong akan menerima bayaran untuk perkhidmatan perlombongan. Yuran yang diterima oleh pelombong untuk menyediakan perkhidmatan itu adalah dikenakan cukai. 3.2.1.3 Menerima dan membayar untuk transaksi perniagaan dalam mata wang digital Jika pembayar cukai menjalankan aktiviti perniagaan dan menggunakan mata wang digital dalam perniagaannya 5
sebagai cara pembayaran, urus niaga yang melibatkan mata wang digital hendaklah dikira sama seperti perniagaan biasa seperti merekodkan mata wang digital yang diterima untuk pembayaran barangan atau perkhidmatan yang disediakan sebagai jualan kepada perniagaan. Secara umumnya, perniagaan yang menerima mata wang digital sebagai pembayaran untuk barangan perkhidmatan hendaklah merekodkan jualan berdasarkan nilai pasaran terbuka barangan atau perkhidmatan dalam Ringgit Malaysia (RM). Perkara yang sama adalah terpakai untuk pembayaran perbelanjaan dan pembelian aset oleh perniagaan. Contoh 2 Event League Company Sdn Bhd ialah penganjur perlawanan bola sepak antarabangsa di Stadium Bukit Jalil. Tiket yang dijual boleh dibayar menggunakan mata wang digital. Mata wang digital yang diterima untuk harga tiket (dalam RM) diiktiraf sebagai jualan Event League Company Sdn Bhd. Dalam situasi di mana urus niaga dipersetujui berdasarkan bilangan mata wang digital, nilai barang yang dijual atau dibeli, atau kontrak perkhidmatan adalah ditentukan berdasarkan nilai mata wang digital pada titik urus niaga. Contoh 3 Ain Enterprise membeli peralatan terpakai daripada Cafe Alif Sdn Bhd untuk 1 unit mata wang digital B. Pada titik urus niaga, 1 unit mata wang digital B adalah bersamaan dengan RM15,000. 6 atau
Nilai mata wang digital yang diterima untuk peralatan tersebut (RM15,000) diiktiraf sebagai jualan peralatan oleh Cafe Alif Sdn Bhd. Ain Enterprise akan mengiktiraf peralatan terpakai sebagai aset untuk perniagaan pada nilai RM15,000. Contoh 4 Encik Rajesh menyediakan perkhidmatan perundingan IT kepada Envisage Sdn Bhd dan menerima 10 Ether sebagai bayaran untuk perkhidmatannya. Nilai 1 Ether pada masa ia dibayar ialah RM18,970. Jumlah yang bersamaan RM189,700 untuk 10 Ether adalah pendapatan Encik Rajesh pada masa ia diperoleh. Potongan bagi sebarang perbelanjaan yang ditanggung menggunakan mata wang digital dalam menghasilkan pendapatan bercukai akan dibenarkan sebagai potongan cukai, tertakluk kepada subseksyen 33(1) ACP 1967. 3.2.1.4 Membayar gaji dan upah kepada pekerja dalam mata wang digital Apabila gaji dan upah dibayar menggunakan mata wang digital, bayaran tersebut boleh dibenarkan potongan kepada perniagaan sebagai perbelanjaan. Di pihak pekerja, gaji dan upah yang diterima boleh dikenakan cukai. Nilai gaji dan upah adalah berdasarkan kontrak pekerjaan dan nilai perkhidmatan pekerjaan yang dilaksanakan. Contoh 5 Patrick Wong bekerja di Capital Blockchain Sdn Bhd. Kontrak pekerjaan yang telah ditandatanganinya memerlukan gajinya dibayar dalam mata wang digital bersamaan RM10,000 sebulan. 7
Pendapatan penggajian Patrick Wong adalah dikenakan cukai dan Capital Blockchain Sdn Bhd berhak menuntut potongan cukai ke atas bayaran gaji sebanyak RM10,000 sebulan masing- masing. Nota: Tanggungjawab majikan di bawah Peraturan Potongan Cukai Bulanan (PCB) yang sedia ada adalah terpakai. 3.2.2 Pelaburan dalam mata wang digital dan urus niaga lain yang melibatkan mata wang digital 3.2.2.1 Pelaburan Pelaburan seseorang dalam mata wang digital dan token digital dianggap sebagai aktiviti perniagaan orang itu, jika aktiviti pelaburan itu berterusan, sistematik, aktif, membawa risiko kewangan dan bertujuan untuk mengaut keuntungan. Perniagaan yang membeli mata wang digital untuk tujuan pelaburan jangka panjang mungkin menikmati keuntungan modal daripada pelupusan mata wang digital ini. Walau bagaimanapun, oleh kerana tiada cukai keuntungan modal di Malaysia, keuntungan tersebut tidak tertakluk kepada cukai. Kebolehcukaian ke atas keuntungan daripada pelaburan akan bergantung pada sama ada keuntungan itu adalah modal atau bersifat hasil dan berdasarkan petunjuk perdagangan. Faktor yang perlu dipertimbangkan dalam menentukan sama ada keuntungan adalah modal atau hasil diterangkan dalam Lampiran A. 8
Keuntungan atau kerugian ialah perbezaan antara amaun yang diterima sebagai pertukaran mata wang digital dan asas larasan dalam mata wang digital. Asas larasan ialah jumlah yang dibelanjakan untuk memperoleh mata wang digital, termasuk yuran, komisen dan kos pemerolehan lain. Contoh 6 Merujuk kepada Contoh 3, selepas 3 tahun nilai mata wang digital B meningkat daripada RM15,000 kepada RM30,000. Mata wang digital B telah dilupuskan oleh Cafe Alif Sdn Bhd dan keuntungan daripada pelupusan mata wang digital B berjumlah RM15,000. Jika Cafe Alif memegang mata wang digital B yang memenuhi kriteria keuntungan modal, pelupusan itu tidak tertakluk kepada ACP 1967. Contoh 7 Encik Effendi telah membeli 2 unit mata wang digital bernilai RM64,000 pada 30 Jun 2019 untuk tujuan pelaburan. Pada 31 Disember 2019, beliau telah melupuskan 2 unit mata wang digital pada harga RM80,000. Ini adalah satu-satunya transaksi yang dibuat oleh Encik Effendi dalam tempoh 3 tahun yang lalu. Keuntungan RM16,000 tidak dikenakan cukai kerana ia bersifat modal. Pelupusan semata-mata bagi mata wang digital yang dipegang sebagai pelaburan dianggap sebagai realisasi pelaburan, oleh itu pendapatan yang diterima tidak dikenakan cukai. Sebarang 9
perbelanjaan berhubung dengan pendapatan itu tidak akan dibenarkan sebagai potongan. 3.2.2.2 Pemerolehan semata-mata dan pelupusan mata wang digital Apabila seseorang membeli mata wang digital seperti Bitcoin dan Ether hanya semata-mata sebagai sebahagian atau pembayaran penuh bagi mana-mana barangan dan perkhidmatan, keadaan itu tidak menimbulkan percukaian. Contoh 8 Fakhri ingin menghadiri persembahan di Istana Budaya. Penganjur menawarkan diskaun sebanyak 20% daripada harga tiket jika pembayaran dibuat menggunakan mata wang digital. Fakhri membeli mata wang digital A bersamaan dengan harga tiket diskaun RM250 dan membayarnya kepada penganjur. Walau bagaimanapun, sebarang pelupusan token pembayaran mungkin masih tertakluk kepada cukai jika pihak LHDNM mendapati bahawa niat pembelian adalah berkaitan dengan perdagangan atau sebarang tujuan menghasilkan pendapatan lain. 3.2.2.3 Menerima mata wang digital hasil daripada agihan atau pecahan percuma Seseorang boleh menerima mata wang digital secara percuma sebagai alat promosi atau pemasaran atau pecahan mata wang digital sedia ada seperti 'airdrop' dan 'hardfork'. 10
Token ini bukan pendapatan kepada penerima, oleh itu cukai tidak dikenakan pada masa penerimaan. Walau bagaimanapun, perkara di atas mungkin tertakluk kepada cukai pendapatan jika token diberikan sebagai pertukaran barangan perkhidmatan tertentu. Keuntungan daripada pelupusan token ini pada masa hadapan akan dikenakan cukai jika keuntungan itu bersifat hasil. 3.2.2.4 Pertukaran mata wang digital Kebolehcukaian ke atas keuntungan atau kerugian daripada penukaran satu mata wang digital kepada mata wang digital yang lain akan bergantung pada sama ada mata wang digital itu adalah modal atau aset hasil, dan seterusnya sama ada keuntungan atau kerugian yang timbul daripada penukaran itu adalah bersifat modal atau hasil. 4. Kos pemerolehan mata wang digital Untuk tujuan percukaian, kos pemerolehan mata wang digital mesti ditentukan dalam Ringgit Malaysia (RM). Oleh kerana mata wang digital dianggap sebagai aset tidak ketara untuk tujuan percukaian, mana-mana mata wang digital dalam milikan syarikat itu perlulah dinilai dalam Ringgit Malaysia (RM). Kos pemerolehan mata wang digital ditentukan berdasarkan prinsip Masuk Dahulu, Keluar Dahulu (FIFO), melainkan pembayar cukai dapat membuktikan sebaliknya. Jika kos pemerolehan aset semasa tidak dapat ditentukan, mata wang digital akan dinilai menggunakan nilai saksama, iaitu pada kadar yang berkuat kuasa pada hari transaksi dan berdasarkan pertukaran mata wang digital yang boleh diterima dan boleh disahkan. 11 atau
Contoh 9 Sebuah syarikat yang membeli dan menjual mata wang digital sebagai sebahagian daripada perniagaannya membeli mata wang digital A pada 2020 seperti berikut: Tarikh Belian Jumlah Unit RM seunit Jumlah (RM) yang dibeli 1 Sept 2020 500 unit 10,000 5,000,000 1 Okt 2020 300 unit 15,000 4,500,000 1 Nov 2020 700 unit 5,000 3,500,000 Jumlah 1,500 unit 13,000,000 Syarikat itu kemudiannya menukar 600 unit mata wang digital kepada Ringgit Malaysia (RM) apabila mata wang digital itu bernilai RM20,000 seunit pada Januari 2021. Sekiranya tiada bukti lain, kos pemerolehan ditentukan berdasarkan prinsip FIFO. Oleh itu syarikat memperoleh keuntungan sebanyak RM5,500,000 [600 x RM20,000 - (500 x RM10,000 + 100 x RM15,000)]. Sekiranya syarikat dapat membuktikan bahawa unit yang dijual adalah antara yang dibeli pada 1 November 2020, kos pemerolehan unit tersebut ialah RM5,000 setiap satu dan syarikat disifatkan telah memperoleh keuntungan sebanyak RM9,000,000 [600 x RM20, 000 - (600 x RM5,000)]. 12
5. Mata wang digital tanpa nilai yang diterbitkan Jika mata wang digital diterima sebagai pertukaran untuk harta atau perkhidmatan dan mata wang digital itu tidak didagangkan pada mana-mana pertukaran mata wang digital dan tidak mempunyai nilai yang diterbitkan, maka nilai saksama mata wang digital yang diterima adalah sama dengan nilai saksama harta atau perkhidmatan yang ditukar dengan mata wang digital apabila transaksi berlaku. 6. Penyimpanan rekod Rekod yang perlu disimpan berkaitan dengan mata wang digital termasuk:
rekod untuk menentukan jenis transaksi - termasuk kertas putih (whitepaper)
rekod untuk menentukan nilai mata wang digital berdasarkan pertukaran dalam talian
tarikh transaksi
nama pihak lain iaitu alamat mata wang digital
resit pembelian/ pemindahan mata wang digital
rekod pertukaran
rekod lain seperti rekod ejen, kunci dompet (wallet keys), perisian
penyata bank
resit/invois perbelanjaan perniagaan 13
7. Pertanyaan Semua pertanyaan berkaitan garis panduan ini boleh dikemukakan kepada: Jabatan Dasar Percukaian Lembaga Hasil Dalam Negeri Malaysia Aras 17, Menara Hasil Persiaran Rimba Permai Cyber 8, Cyberjaya 63000 Selangor, Malaysia No. Tel. 03-83138888 Tarikh: 26 Ogos 2022 s.k : LHDN.01/35/(S)/42/51/66 14
LAMPIRAN A Menentukan kewujudan perdagangan Layanan cukai umum untuk keuntungan / kerugian urus niaga daripada pelupusan mata wang digital adalah berdasarkan sama ada ia bersifat modal atau hasil. Petunjuk perdagangan seperti motif mencari keuntungan, sifat aset dan perubahan pada aset adalah dipertimbangkan semasa menentukan sama ada keuntungan tersebut boleh dikenakan cukai. Berikut adalah pertimbangan dalam menentukan sama ada wujud unsur perdagangan bagi urus niaga yang melibatkan mata wang digital: PETUNJUK PENJELASAN PERDAGANGAN 1. Sifat subjek Ini merujuk kepada sifat mata wang digital yang sedang dibeli dan dijual. Mata wang digital boleh dianggap sebagai subjek perdagangan apabila ia dibeli dalam kuantiti yang banyak. 2. Tempoh Ini merujuk kepada tempoh pegangan mata wang digital. pemilikan Lebih pendek tempoh pegangan, lebih besar kemungkinan ia akan dianggap sebagai dipegang untuk perdagangan. 3. Kekerapan Kekerapan yang tinggi bagi urus niaga mata wang digital transaksi yang serupa adalah lebih menunjukkan sifat perdagangan berbanding transaksi terpencil. 4. Kerja Ini merujuk kepada kerja tambahan yang dilakukan pada tambahan mata wang digital untuk menjadikannya lebih boleh dipasarkan atau usaha tambahan dilakukan untuk mencari atau menarik pembeli. Jika ini dilakukan, kemungkinan 15
besar pelupusan berikutnya akan dianggap sebagai perdagangan. 5. Keadaan- Sesetengah keadaan kurang berkemungkinan keadaan menunjukkan perdagangan (cth. syarikat terpaksa menjual realisasi mata wang digital disebabkan pemerolehan wajib, keperluan wang tunai yang mendesak secara tiba-tiba atau ancaman perampasan oleh pemiutang). 6. Motif Ini merujuk kepada sama ada terdapat niat untuk berdagang pada masa pemerolehan mata wang digital. Jika seseorang melakukan aktiviti dengan cara perniagaan seperti membangunkan rancangan perniagaan, menyediakan rekod perakaunan dan mengiklankan perniagaan mata wang digital, niat pastinya adalah untuk menjalankan perniagaan mata wang digital. 7. Cara Ini merujuk kepada cara pembelian mata wang digital itu pembiayaan dibiayai. Pembiayaan jangka pendek lebih menunjukkan perdagangan daripada pembiayaan jangka panjang. Kedudukan kewangan syarikat dan keupayaan untuk memegang mata wang digital juga akan diambil kira. 8. Faktor-faktor Faktor lain termasuk sama ada terdapat sebarang kajian lain kebolehlaksanaan yang dijalankan, ketersediaan dokumentasi atau bukti lain yang ada dengan syarikat untuk menunjukkan hasratnya berkenaan dengan mata wang digital. Tiada petunjuk (badge) tunggal yang menjadi penunjuk penentuan kepada kewujudan perdagangan. Ia harus dipertimbangkan dengan kesemua faktor-faktor yang berkaitan. 16