LAPORAN TAHUNAN 2016 IBU PEJABAT Tingkat 9, No 2, Menara 1, Jalan P5/6, Presint 5, 62200 Putrajaya, Malaysia Telefon: +603-8891 8000 E-mel: enquiries@tourism.gov.my Talian Info Pelancongan: 1-300-88-5050 (dalam Malaysia sahaja)
RASIONAL Reka bentuk muka depan Laporan Tahunan Tourism Malaysia 2016 memaparkan lukisan warna air Bangunan Sultan Abdul Samad yang cukup ikonik. Ia bukan sahaja menjadi tarikan utama pelancong dan bangunan warisan negara, malah menempatkan pejabat Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan. Lukisan "Landmarks of Malaysia" yang memaparkan mercu tanda menarik di 13 buah negeri dan tiga wilayah persekutuan Malaysia, dihasilkan dengan menggunakan pensel dan warna air oleh artis Malaysia Chin Yon Kit. ini merupakan sebahagian daripada Lukisan-lukisan ini telah dijadikan poster, kalendar, buku nota dan kolateral lain serta barang cenderamata, sebagai sebahagian daripada bahan pemasaran antarabangsa dan bahan promosi Tourism Malaysia untuk kempen Tahun Festival Malaysia 2015. Siri poster "Landmarks of Malaysia" oleh Tourism Malaysia telah merangkul Anugerah Emas PATA dalam kategori Anugerah Pemasaran Media. Anugerah telah disampaikan oleh Menteri Pelancongan dan Kebudayaan, Y.B. Dato' Seri Mohamed Nazri Abdul Aziz semasa PATA Travel Mart yang dilangsungkan pada 9 September 2016 di Jakarta, Indonesia. ini © Chin Kon Yit, 2013. Lukisan-lukisan dalam Laporan Tahunan Tourism Malaysia 2016 ini telah diterbitkan dalam buku Landmarks of Malaysia dan telah diterbitkan semula dengan ihsan penerbit Editions Didier Millet. siri KANDUNGAN 04 Perutusan Pengerusi 08 Lembaga Pengarah 10 Wawasan, Misi dan Dasar Kualiti 11 Fungsi Tourism Malaysia 12 Carta Organisasi 14 Tahun 2016 dalam Memori 16 Pencapaian Industri 22 Promosi Pelancongan Antarabangsa 30 Promosi Pelancongan Domestik 36 Promosi Pelancongan Minat Khas 44 Pengiklanan 56 Pembangunan Industri dan Penyelidikan 64 Publisiti dan Sokongan Promosi 74 Operasi dan Khidmat Pengurusan 80 Anugerah dan Pengiktirafan 84 Pejabat-Pejabat Tourism Malaysia 90 Penyata Kewangan
KANDUNGAN RASIONAL Reka bentuk muka depan Laporan Tahunan Tourism Malaysia 2016 memaparkan lukisan warna air Bangunan 04 Sultan Abdul Samad yang cukup ikonik. Ia bukan sahaja Perutusan Pengerusi menjadi tarikan utama pelancong dan bangunan warisan negara, malah menempatkan pejabat Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan. 08 Lembaga Pengarah Lukisan ini merupakan sebahagian daripada siri "Landmarks of Malaysia" yang memaparkan mercu tanda menarik di 13 buah negeri dan tiga wilayah persekutuan 10 Malaysia, dihasilkan dengan menggunakan pensel dan Wawasan, Misi dan Dasar Kualiti warna air oleh artis Malaysia Chin Yon Kit. Lukisan-lukisan ini telah dijadikan poster, kalendar, buku nota dan kolateral lain serta barang cenderamata, sebagai 11 Fungsi Tourism Malaysia sebahagian daripada bahan pemasaran antarabangsa dan bahan promosi Tourism Malaysia untuk kempen Tahun Festival Malaysia 2015. 12 Carta Organisasi Siri poster "Landmarks of Malaysia" oleh Tourism Malaysia telah merangkul Anugerah Emas PATA dalam kategori Anugerah Pemasaran Media. Anugerah ini telah disampaikan oleh Menteri Pelancongan dan Kebudayaan, 14 Y.B. Dato' Seri Mohamed Nazri Abdul Aziz semasa PATA Tahun 2016 dalam Memori Travel Mart yang dilangsungkan pada 9 September 2016 di Jakarta, Indonesia. 16 Pencapaian Industri © Chin Kon Yit, 2013. Lukisan-lukisan dalam Laporan Tahunan Tourism Malaysia 2016 ini telah diterbitkan dalam buku Landmarks of Malaysia dan telah diterbitkan semula dengan ihsan penerbit Editions Didier Millet. 22 Promosi Pelancongan Antarabangsa 30 Promosi Pelancongan Domestik 36 Promosi Pelancongan Minat Khas 44 Pengiklanan 56 Pembangunan Industri dan Penyelidikan 64 Publisiti dan Sokongan Promosi 74 Operasi dan Khidmat Pengurusan 80 Anugerah dan Pengiktirafan 84 Pejabat-Pejabat Tourism Malaysia 90 Penyata Kewangan Pasar Seni, Kuala Lumpur
4 PERUTUSAN PENGERUSI Saya dengan sukacitanya, membentangkan Laporan Tahunan Tourism Malaysia untuk tahun 2016. Tahun 2016 bermula dengan cabaran getir bagi Tourism Malaysia berikutan defisit bajet yang dibawa ke hadapan dari tahun sebelumnya. Tambahan pula, peruntukan bajet Tourism Malaysia untuk tahun 2016 juga telah dipotong sebanyak satu perlima. Bagi menangani kekurangan ini, Lembaga Pengarah telah melaksanakan kewangan yang lebih berjimat cermat, membuat penilaian rapi mengenai program promosi dan kajian semula bajet yang telah diperuntukkan. Beberapa siri pertemuan langkah-langkah LAPORAN TAHUNAN 2016 dengan Kementerian Kewangan telah dijalankan untuk mendapatkan peruntukan kewangan tambahan bagi tahun tersebut. Satu cadangan untuk levi pelancongan juga telah dibuat dan akan dilaksanakan tidak lama lagi. Hasil daripada langkah-langkah ini, defisit bagi tahun 2016 telah berjaya dikurangkan separuh berbanding tahun sebelumnya. Walaupun menghadapi cabaran-cabaran ini, sukacita dimaklumkan, prestasi pelancongan untuk tahun 2016 adalah positif dengan lebih ramai pelancong melawat Malaysia dan berbelanja lebih selepas kelembapan pada tahun 2015. LAPORAN TAHUNAN 2016 5
PERUTUSAN PENGERUSI Ketibaan pelancong meningkat sebanyak 4.0% kepada 26.8 juta pelancong pada tahun 2016, manakala perbelanjaan pelancong meningkat 18.8%, menyumbang sebanyak RM82.1 bilion kepada pendapatan negara. Peningkatan pendapatan pelancong ini terhasil disebabkan para pelancong tinggal lebih lama di Malaysia - bertambah 0.4 malam kepada 5.9 malam pada tahun 2016 - dan berbelanja lebih. Khususnya, perbelanjaan pelancong untuk aktiviti beli belah mencecah RM26 bilion pada tahun 2016, satu peningkatan sebanyak 20.3% berbanding tahun sebelumnya. Perkembangan ini ialah bukti jelas imej Malaysia sebagai destinasi beli belah, seperti yang diiktiraf banyak agensi penarafan yang bereputasi baik. Secara keseluruhan, prestasi kukuh pelancongan Malaysia adalah hasil inisiatif strategik yang dilaksanakan, khususnya kerjasama pintar dengan syarikat penerbangan untuk kesalinghubungan yang lebih baik dan perkembangan positif dalam formaliti perjalanan bersama China dan India, khususnya untuk khidmat visa. Kerjasama pintar dengan syarikat penerbangan seperti Singapore Airlines, Etihad dan Emirates membantu mengisi kekosongan selepas perasionalan laluan menyaksikan penerbangan ke beberapa pasaran utama ditarik balik. Pengembangan operasi antarabangsa Malindo Air dan AirAsia pada tahun 2016 juga memberi lebih pilihan kepada pelancong dan telah menjana semula tarikan untuk melancong ke Malaysia dari rantau ini. Kajian semula polisi visa dan pertambahan penerbangan berjadual mempengaruhi ketibaan pelancong dari China secara positif. Satu inisiatif khas telah diadakan untuk memperkukuh kesan promosi dalam talian di China melalui satu usahasama dengan portal runcit dalam talian popular, Ada banyak lagi perkara yang perlu diusahakan demi mencapai sasaran 36 juta ketibaan pelancong dengan tahun pendapatan pelancong RM168 bilion pada 2020. Dengan sumber kewangan yang mencukupi, kesalinghubungan yang lebih baik dari pasaran penting, sokongan padu daripada para penggiat industri dan usaha promosi berterusan serta pendedahan publisiti seluruh dunia, kita pastinya akan menyaksikan kembalinya lebih ramai pelancong ke Malaysia. Kami mengharapkan bahawa tahun 2017 akan memberikan hasil yang lebih baik dengan tahap pemasaran dan promosi dapat dilaksanakan dengan peruntukan kewangan yang lebih baik. . Dato' (Dr.) Siew Ka Wei Pengerusi, Tourism Malaysia 4 LAPORAN TAHUNAN 2016 5 LAPORAN TAHUNAN 2016
Menara KL, Kuala Lumpur LEMBAGA PENGARAH WAWASAN, MISI DAN DASAR KUALITI FUNGSI TOURISM MALAYSIA CARTA ORGANISASI TAHUN 2016 DALAM MEMORI
LEMBAGA PENGARAH WAWASAN, MISI DAN DASAR KUALITI FUNGSI TOURISM MALAYSIA CARTA ORGANISASI TAHUN 2016 DALAM MEMORI Menara KL, Kuala Lumpur
8 LEMBAGA PENGARAH 01 02 04 06 LAPORAN TAHUNAN 2016 03 05 07 01 DATO' (DR.) SIEW KA WEI Pengerusi, Tourism Malaysia 02 DATO' ZAINOL ABIDIN OMAR Timbalan Pengerusi, Tourism Malaysia 03 DATUK SERI MIRZA MOHAMMAD TAIYAB Ketua Pengarah, Tourism Malaysia 04 DATUK RASHIDI HASBULLAH Timbalan Ketua Setiausaha (Kebudayaan), Kementerian Pelancongan & Kebudayaan 05 TUAN SYED NASIR SYED AHMAD Timbalan Setiausaha Bahagian, Bahagian Pengurusan Strategik Badan Berkanun (SBM), Kementerian Kewangan 06 DATO' AZMI MURAD Pengurus Besar Kanan (Operasi), Malaysia Airports Holding Berhad (MAHB) 07 MS. AIREEN OMAR Ketua Pegawai Eksekutif, AirAsia Berhad 08 10 12 0 11 13 9 LEMBAGA PENGARAH 08 MR. CHEAH SWEE HEE Presiden, Persatuan Hotel Malaysia 09 DATO' SERI (DR.) TENGKU ZAINAL ADLIN TENGKU MAHAMOOD Pengerusi, Lembaga Pemegang Amanah Taman-Taman Sabah 10 DATUK SERI DALJIT SINGH A/L GURDEV SINGH Penasihat kepada Y.B. Menteri Pelancongan & Kebudayaan (Hal Ehwal Masyarakat India) 11 DATO' ABDUL AZIZ HJ SHEIKH FADZIR Ahli Parlimen, Kulim/Bandar Baharu 12 DATU IK PAHON ANAK JOYIK Setiausaha Tetap, Kementerian Pelancongan, Kesenian & Kebudayaan Sarawak 13 DATO' FAIZAL HJ ABDULLAH Setiausaha Politik, Kementerian Kesejahteraan Bandar, Perumahan dan Kerajaan Tempatan
LEMBAGA PENGARAH 01 08 MR. CHEAH SWEE HEE Presiden, Persatuan Hotel Malaysia 01 08 0 02 03 9 DATO' (DR.) SIEW KA WEI Pengerusi, Tourism Malaysia 09 DATO' SERI (DR.) TENGKU ZAINAL ADLIN TENGKU MAHAMOOD Pengerusi, Lembaga Pemegang Amanah Taman-Taman Sabah 02 DATO' ZAINOL ABIDIN OMAR Timbalan Pengerusi, Tourism Malaysia 03 DATUK SERI MIRZA MOHAMMAD TAIYAB 10 DATUK SERI DALJIT SINGH A/L GURDEV SINGH Penasihat kepada Y.B. Menteri Pelancongan & Kebudayaan (Hal Ehwal Masyarakat India) Ketua Pengarah, Tourism Malaysia 04 DATUK RASHIDI HASBULLAH Timbalan Ketua Setiausaha (Kebudayaan), 10 11 04 05 11 DATO' ABDUL AZIZ HJ SHEIKH FADZIR Ahli Parlimen, Kulim/Bandar Baharu Kementerian Pelancongan & Kebudayaan 05 TUAN SYED NASIR SYED AHMAD Timbalan Setiausaha Bahagian, 12 DATU IK PAHON ANAK JOYIK Setiausaha Tetap, Kementerian Pelancongan, Kesenian & Kebudayaan Sarawak Bahagian Pengurusan Strategik Badan Berkanun (SBM), Kementerian Kewangan 06 DATO' AZMI MURAD Pengurus Besar Kanan (Operasi), 13 DATO' FAIZAL HJ ABDULLAH Setiausaha Politik, Kementerian Kesejahteraan Bandar, Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia Airports Holding Berhad (MAHB) 07 MS. AIREEN OMAR Ketua Pegawai Eksekutif, 12 13 06 07 AirAsia Berhad LAPORAN TAHUNAN 2016 9
WAWASAN, MISI DAN DASAR KUALITI WAWASAN sebagai Menjadikan sumber pendapatan negara dan penyumbang utama kepada pembangunan sosio-ekonomi negara. industri pelancongan utama Jambatan Seri Gemilang, Putrajaya DASAR KUALITI Tourism Malaysia komited untuk menyebarkan maklumat pelancongan negara secara profesional, berkesan, memenuhi citarasa pelanggan dan dapat mendorong atau membantu mereka dalam melakukan lawatan ke Malaysia dengan jayanya. 10 10 LAPORAN TAHUNAN 2016 10 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 MISI Memasarkan Malaysia sebagai sebuah destinasi yang terunggul di rantau ini. OBJEKTIF KUALITI Mewujudkan tenaga kerja yang berketrampilan dan bermaklumat. Menyebarkan maklumat pelancongan dengan tepat, cekap, dan dengan perkhidmatan yang mesra pelanggan.
FUNGSI TOURISM MALAYSIA Berdasarkan Akta Lembaga Penggalakan Selaras dengan fungsi Tourism Malaysia Pelancongan Malaysia 1992, fungsi sebagai sebuah organisasi penggalakan, Lembaga (Tourism Malaysia) adalah seperti matlamat - matlamat yang berikut telah berikut: ditetapkan:
Menggiatkan dan menggalakkan
Meningkatkan ketibaan pelancong pelancongan ke dalam Malaysia. antarabangsa.
Merangsangkan, memajukan dan
Meningkatkan purata tempoh lawatan memasarkan Malaysia sebagai para pelancong untuk menambah hasil destinasi tumpuan pelancong di arena pendapatan daripada pelancongan. antarabangsa dan tempatan.
Merangsang pertumbuhan pelancongan
Menyelaraskan apa-apa aktiviti dalam negeri. pemasaran atau penggalakan yang berkaitan dengan pelancongan yang
Meningkatkan faedah/hasil yang boleh dijalankan oleh mana-mana organisasi, diperolehi daripada pasaran agensi kerajaan atau bukan kerajaan. Persidangan, Insentif dan Pameran (MICE).
Membuat syor kepada menteri berkaitan tindakan dan program menggiatkan kemajuan penggalakan industri pelancongan di Malaysia dan melaksanakan setelah dipersetujui. LAPORAN TAHUNAN 2016 11
FUNGSI TOURISM MALAYSIA WAWASAN MISI FUNGSI TOURISM MALAYSIA Menjadikan industri pelancongan sebagai Memasarkan Malaysia sebagai sebuah destinasi sumber pendapatan utama negara dan yang terunggul di rantau ini. penyumbang utama kepada pembangunan sosio-ekonomi negara. Selaras dengan fungsi Tourism Malaysia sebagai sebuah organisasi penggalakan, matlamat - matlamat yang berikut telah ditetapkan: Berdasarkan Akta Lembaga Penggalakan fungsi Pelancongan Malaysia Lembaga (Tourism Malaysia) adalah seperti berikut: 1992, Meningkatkan antarabangsa. ketibaan pelancong Menggiatkan pelancongan ke dalam Malaysia. dan menggalakkan
Meningkatkan purata tempoh lawatan para pelancong untuk menambah hasil pendapatan daripada pelancongan. Merangsangkan, memajukan memasarkan destinasi tumpuan pelancong di arena antarabangsa dan tempatan. dan sebagai
Malaysia Merangsang pertumbuhan pelancongan dalam negeri.
Menyelaraskan aktiviti pemasaran atau penggalakan yang berkaitan dengan pelancongan yang dijalankan oleh mana-mana organisasi, agensi kerajaan atau bukan kerajaan. apa-apa
Meningkatkan faedah/hasil yang boleh diperolehi pasaran Persidangan, Insentif dan Pameran (MICE).
daripada syor kepada menteri Membuat berkaitan tindakan dan program menggiatkan kemajuan penggalakan industri pelancongan di Malaysia dan melaksanakan setelah dipersetujui.
DASAR KUALITI Tourism Malaysia komited untuk menyebarkan OBJEKTIF KUALITI maklumat pelancongan negara secara profesional,
Mewujudkan tenaga kerja yang berketrampilan berkesan, memenuhi citarasa pelanggan dan dapat dan bermaklumat. mendorong atau membantu mereka dalam melakukan
Menyebarkan maklumat pelancongan dengan lawatan ke Malaysia dengan jayanya. tepat, cekap, dan dengan perkhidmatan yang mesra pelanggan. 10 LAPORAN TAHUNAN 2016 11 LAPORAN TAHUNAN 2016 11 11 LAPORAN TAHUNAN 2016
12 12 CARTA ORGANISASI TIMBALAN KETUA PENGARAH PROMOSI ANTARABANGSA Dato' Haji Azizan Noordin PENGARAH KANAN BAHAGIAN PROMOSI ANTARABANGSA ASIA/AFRIKA PENGARAH KANAN BAHAGIAN PROMOSI ANTARABANGSA AMERIKA/EROPAH/ OCEANIA Datuk Musa Yusof Dato' Mohmed Razip Hasan PENGARAH BAHAGIAN PROMOSI ANTARABANGSA ASIA TENGGARA Tuan Syed Yahya Syed Othman LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 TIMBALAN KETUA PENGARAH STRATEGIK & DOMESTIK Dato' Chong Yoke Har PENGARAH KANAN BAHAGIAN PERANCANGAN STRATEGIK Wan Zawawi Mohammed PENGARAH BAHAGIAN PROMOSI DOMESTIK Iskandar Mirza Mohd. Yusof KETUA SEKRETARIAT SHOPPING MALAYSIA PENGARAH 14 PEJABAT NEGERI TM DAN 21 PUSAT PENERANGAN PELANCONG PENGARAH BAHAGIAN KOMUNIKASI KORPORAT Manoharan Periasamy KETUA UNIT PERUNDANGAN KETUA UNIT AUDIT DALAMAN KETUA UNIT INTEGRITI KETUA PENGARAH Datuk Seri Mirza Mohammad Taiyab PENGARAH KANAN KHIDMAT PENGURUSAN Dato' Ammar Abd. Ghapar PENGARAH BAHAGIAN SUMBER MANUSIA Zulkafli Yahya PENGARAH BAHAGIAN KEWANGAN Azleen Mat Zip KETUA UNIT PENTADBIRAN KETUA UNIT PENGURUSAN KORPORAT TIMBALAN KETUA PENGARAH PENGIKLANAN & DIGITAL Dato' Sri Abdul Khani Daud PENGARAH BAHAGIAN PENGIKLANAN Zalizam Zakaria PENGARAH BAHAGIAN PRODUKSI Dato' Hj. Zainuddin Abdul Wahab PENGARAH BAHAGIAN PEMBANGUNAN PAKEJ Saidi Bundan PENGARAH BAHAGIAN PENGURUSAN TEKNOLOGI MAKLUMAT Zaleha Asmahan Hj Ismail LAPORAN TAHUNAN 2016 13
CARTA ORGANISASI CARTA ORGANISASI KETUA PENGARAH Datuk Seri Mirza Mohammad Taiyab TIMBALAN TIMBALAN TIMBALAN KETUA PENGARAH PENGIKLANAN & DIGITAL KETUA PENGARAH KETUA PENGARAH PROMOSI STRATEGIK ANTARABANGSA & DOMESTIK Dato' Haji Azizan Noordin Dato' Chong Yoke Har Dato' Sri Abdul Khani Daud PENGARAH KANAN PENGARAH KANAN PENGARAH KANAN PENGARAH KANAN KHIDMAT PENGURUSAN BAHAGIAN PROMOSI BAHAGIAN PROMOSI BAHAGIAN ANTARABANGSA ANTARABANGSA PERANCANGAN ASIA/AFRIKA AMERIKA/EROPAH/ STRATEGIK OCEANIA Dato' Ammar Abd. Ghapar Wan Zawawi Mohammed Dato' Mohmed Razip Hasan Datuk Musa Yusof PENGARAH PENGARAH BAHAGIAN PENGIKLANAN PENGARAH PENGARAH BAHAGIAN KOMUNIKASI KORPORAT PENGARAH BAHAGIAN SUMBER MANUSIA BAHAGIAN PROMOSI BAHAGIAN ANTARABANGSA PROMOSI ASIA TENGGARA DOMESTIK Iskandar Mirza Mohd. Yusof Tuan Syed Yahya Syed Othman Manoharan Periasamy Zalizam Zakaria Zulkafli Yahya PENGARAH BAHAGIAN KEWANGAN PENGARAH BAHAGIAN PRODUKSI KETUA UNIT PERUNDANGAN KETUA SEKRETARIAT SHOPPING MALAYSIA Azleen Mat Zip Dato' Hj. Zainuddin Abdul Wahab KETUA UNIT AUDIT DALAMAN PENGARAH 14 PEJABAT NEGERI TM PENGARAH BAHAGIAN PEMBANGUNAN PAKEJ DAN 21 PUSAT KETUA UNIT PENTADBIRAN PENERANGAN PELANCONG KETUA UNIT INTEGRITI Saidi Bundan KETUA UNIT PENGURUSAN KORPORAT PENGARAH BAHAGIAN PENGURUSAN TEKNOLOGI MAKLUMAT Zaleha Asmahan Hj Ismail 12 LAPORAN TAHUNAN 2016 13 LAPORAN TAHUNAN 2016 13 LAPORAN TAHUNAN 2016
TAHUN 2016 DALAM MEMORI 14 14 14 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 15
TAHUN 2016 DALAM MEMORI TAHUN 2016 DALAM MEMORI 14 LAPORAN TAHUNAN 2016 15 LAPORAN TAHUNAN 2016 15 LAPORAN TAHUNAN 2016 15 LAPORAN TAHUNAN 2016
PRESTASI INDUSTRI 16 16 LAPORAN TAHUNAN 2016 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 Cameron Highlands, Pahang LAPORAN TAHUNAN 2016 17
PRESTASI INDUSTRI Cameron Highlands, Pahang 16 2016 17 LAPORAN TAHUNAN 2016 17 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016
18 Lembaga Penggalakan Pelancongan Malaysia atau Tourism Malaysia ialah sebuah agensi di bawah naungan Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan Malaysia. Tourism Malaysia bertanggungjawab untuk mempromosikan Malaysia sebagai sebuah destinasi pelancongan yang unggul di serata dunia. Dengan jumlah ketibaan seramai 26.8 juta pelancong pada tahun 2016, Malaysia telah mencapai 87.9% daripada sasaran 30.5 juta orang pelancong antarabangsa pada tahun tersebut. Walaupun sedikit tersasar, prestasi pelancongan Malaysia pada tahun 2016 menunjukkan kenaikan 4.0% berbanding tahun sebelumnya yang menjanjikan peningkatan pada masa akan datang. LAPORAN TAHUNAN 2016 PRESTASI INDUSTRI LAPORAN TAHUNAN 2016 19
PRESTASI INDUSTRI KETIBAAN PELANCONG ANTARABANGSA Sementara itu, seramai 4.9 juta ketibaan pelancong ialah daripada pasaran jarak sederhana, mewakili 18.5% daripada jumlah keseluruhan ketibaan. Pasaran yang menunjukkan prestasi memberangsangkan ialah China (+26.7%), Arab Saudi (+24.2%), Iraq (+12.1%), Taiwan (+6.2%) dan Korea Selatan (+5.5%). Pada tahun 2016, Malaysia telah menerima ketibaan seramai 26.8 juta pelancong antarabangsa berbanding tahun 2015 yang merekodkan ketibaan seramai 25.7 juta pelancong antarabangsa. Dua buah pasaran, iaitu Asia Timur dan ASEAN telah mencatat prestasi positif dengan masing-masing mengalami kenaikan sebanyak 14.6% dan 5.9%. Pasaran yang menunjukkan penurunan pula ialah, Eropah (-8.6%), Asia Barat (-9.1%), Americas (-10.5%), Afrika (-14.1%), Asia Selatan (-17%), Oceania (-21.1%) dan Asia Tengah (-40.3%). Kajian semula polisi visa dan pertambahan penerbangan berjadual telah mempengaruhi ketibaan pelancong dari China secara positif, manakala ketibaan pelancong dari Korea Selatan bertambah dengan pelancaran penerbangan biasa dan sewa khas ke Sabah. Sejumlah 1.5 juta atau 5.5% ketibaan pelancong antarabangsa di Malaysia pada tahun 2016 datang daripada pasaran jarak jauh, berbanding 1.7 juta pada tahun 2015. Hanya Mesir yang menunjukkan pertumbuhan positif. Sepuluh pasaran tertinggi yang menjana pelancong ke Malaysia ialah Singapura (13.3 juta), Indonesia (3.1 juta), China (2.1 juta), Thailand (1.8 juta), Brunei (1.4 juta), India (0.64 juta), Korea Selatan (0.44 juta), Filipina (0.42 juta), Jepun (0.41 juta) dan United Kingdom (0.40 juta). Sementara itu, purata tempoh inap pula meningkat sebanyak 0.4 malam daripada 5.5 malam pada tahun 2015 kepada 5.9 malam pada tahun 2016. Secara keseluruhan, pasaran ASEAN kekal sebagai penyumbang terbesar ketibaan pelancong antarabangsa dengan mewakili 75.8% atau 20.3 juta ketibaan. Ini merupakan peningkatan 5.9% bagi tahun ke tahun. Purata tempoh inap lima teratas juga kekal tidak berubah dengan kedudukan seperti berikut, iaitu Arab Saudi (10.8 malam) (+0.1%), Belanda (9.4 malam) (+1.0), Perancis dan Oman (9.1 malam) serta Switzerland (8.9 malam) (+0.3). Ketibaan pelancong ASEAN dari negara-negara berikut telah menunjukkan peningkatan: Thailand (+32.5%), Laos (+27%), Brunei (+22.7%), Indonesia (+9.4%) dan Singapura (+2.6%). 18 LAPORAN TAHUNAN 2016 19 LAPORAN TAHUNAN 2016
20 PRESTASI INDUSTRI Jadual 1 Ketibaan pelancong ke Malaysia dari 10 pasaran utama 2015/2016 Kedudukan Warganegara 2015 2016 % Perubahan 1 Singapura 12,930,754 13,272,961 2.6 2 Indonesia 2,788,033 3,049,964 9.4 3 China 1,677,163 2,124,942 26.7 4 Thailand 1,343,569 1,780,800 32.5 5 Brunei 1,133,555 1,391,016 22.7 6 India 722,141 638,578 (11.6) 7 Korea Selatan 421,161 444,439 5.5 8 Filipina 554,917 417,446 (24.8) 9 Jepun 483,569 413,768 (14.4) 10 United Kingdom 401,019 400,269 (0.2) 11 Lain-lain 3,265,370 2,823,209 (13.5) Jumlah 25,721,251 26,757,392 4.0 PERBELANJAAN PELANCONG ANTARABANGSA Perbelanjaan pelancong antarabangsa untuk tahun 2016 telah meningkat sebanyak 18.8% kepada RM82.1 bilion berbanding RM69.1 bilion pada tahun 2015. Oleh yang demikian, purata perbelanjaan per kapita setiap pelancong antarabangsa meningkat kepada RM3,068 berbanding RM2,687 pada tahun 2015, menunjukkan peningkatan sebanyak 14.2%. Lima pasaran teratas untuk perbelanjaan pelancong adalah daripada lima ketibaan tertinggi ke Malaysia, iaitu Singapura (RM38,069.2 juta) (+29%), Indonesia (RM8,821.5 juta) (32.8%), China (RM7,927.9 juta) (38.2%), Brunei (RM3,707.0 juta) (29.6%) dan Thailand (RM3,557.6 juta) (40.9%). Sebahagian besar perbelanjaan pelancong antarabangsa ialah untuk beli-belah (31.7%), penginapan (24.9%) dan makanan & minuman (13.1%). Perbelanjaan beli-belah meningkat daripada 31.3% pada tahun 2015 kepada tahun 2016, mengatasi perbelanjaan 31.7% pada penginapan untuk tahun kedua berturut-turut. Perbelanjaan per kapita lima teratas masih didominasi pasaran Asia Barat dan tidak berubah berbanding tahun 2015: Arab Saudi (RM10,185.7) (+3.9%), Kuwait (RM8,534.1) (+0.9%), Oman (RM7,853.4) (-1.4%), UAE (RM7,689.0) (+0.7%) dan Iran (RM6,696.7) (+11.3%). Tiga tujuan utama melawat Malaysia ialah untuk percutian (52.8%), melawat sahabat handai dan saudara mara (VFR) (18.9%) dan untuk tujuan perniagaan (8.5%). Carta 1 Pecahan Perbelanjaan Pelancong Antarabangsa bagi Tahun 2016 0.3% 0.8% 2.2% 3.1% 3.6% 31.7% 3.9% Membeli-belah Hiburan 4.4% Penginapan Perubatan 5.4% Makanan & Minuman Penerbangan Domestik Pengangkutan Tempatan Minyak 6.6% 24.9% Pelancongan Terancang Sukan 13.1% Tambang Penerbangan Antarabangsa oleh Syarikat Penerbangan Tempatan Lain-lain LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 21
PRESTASI INDUSTRI PELANCONGAN DOMESTIK Seramai 189.3 juta orang pelawat domestik telah direkodkan pada tahun 2016 dengan pertumbuhan sebanyak 7.0% berbanding 176.9 juta orang pelawat domestik pada tahun 2015. Jumlah perbelanjaan pelawat domestik pula ialah sebanyak RM74.8 bilion iaitu pertumbuhan sebanyak 10.2% berbanding RM67.8 bilion pada tahun 2015. Jadual 2 Prestasi Pelancongan Domestik 2016/2015 2016 % Pertumbuhan 2015 Bilangan Pelawat 176.9 juta 189.3 juta 7.0 Jumlah Perbelanjaan RM67.8 bilion RM74.8 bilion 10.2 Purata Perbelanjaan per kapita RM383 RM395 3.1 Purata bilangan hari menginap (ALOS) 2.30 malam 2.31 malam 0.4 Sumber: Tourism Malaysia dengan kerjasama Jabatan Perangkaan Malaysia KEMUDAHSAMPAIAN negara tersebut ke Malaysia dan disokong dengan pengenalan destinasi-destinasi baru oleh syarikat penerbangan tambang murah. Malaysia merupakan sebuah negara yang menyediakan salah satu hub pengangkutan udara terbaik di rantau Asia Tenggara dengan penawaran penerbangan secara premium mahupun kos rendah kepada para pelancong. Pada tahun 2016, Malaysia telah merekodkan jumlah kekerapan penerbangan masuk ke Malaysia bagi sektor antarabangsa sebanyak 2,969 kali seminggu berbanding 2,874 kali seminggu pada tahun 2015. Kapasiti tempat duduk juga bertambah sebanyak 4.5%, iaitu dari 572,212 buah kapasiti tempat duduk pada tahun 2015 kepada 598,089 buah pada tahun 2016. lainnya berjaya menunjukkan Pasaran Asia yang peningkatan jumlah kekerapan penerbangan sebanyak 14% dari tahun 2015 ke 2016. Sebanyak 1,097 penerbangan seminggu di tawarkan pada tahun 2016 berbanding 963 seminggu pada tahun 2015. Kapasiti tempat duduk juga meningkat sebanyak 15.75% daripada 219,599 tempat duduk pada tahun 2015 kepada 254,202 tempat duduk pada tahun 2016. Peningkatan ini disumbangkan oleh pertambahan permintaan daripada pelancong China, Korea Selatan, Taiwan dan Arab Saudi. Penerbangan dari China meningkat sebanyak 29% iaitu 302 penerbangan seminggu dengan kapasti tempat duduk sebanyak 61,439 seminggu pada tahun 2016. Korea Selatan dan Taiwan juga menunjukkan peningkatan penawaran penerbangan masing-masing iaitu 22% dan 34%. Kemudahsampaian di Asia dipertingkatkan melalui laluan-laluan penerbangan baru seperti Guangzhou ke Langkawi dan Kunming ke Kuala Lumpur. Selain itu, terdapat juga kempen taktikal yang telah dijalankan di China yang berjaya mewujudkan perkhidmatan penerbangan sewa khas yang menghubungkan Chengdu, Kunming, Fuzhou dan Naning ke Sabah. Kempen taktikal penerbangan sewa khas juga meliputi penerbangan terus dari Busan dan Seoul ke Kota Kinabalu dan Johor pada tahun 2016. Bagi pasaran ASEAN, sebanyak 1,700 kali penerbangan ditawarkan setiap minggu dengan jumlah penawaran tempat duduk sebanyak 288,652 buah seminggu. Laos mencatatkan peningkatan penawaran penerbangan tahun 2015 dengan sebanyak 133% berbanding peningkatan daripada tiga kali penerbangan seminggu kepada tujuh kali penerbangan pada tahun 2016 dengan kapasiti tempat duduk sebanyak 1,260 daripada 540 buah pada tahun 2015. Bagi Indonesia pula, kekerapan penerbangan sebanyak 553 kali seminggu dengan penawaran kapasiti tempat duduk sebanyak 95,261 berjaya meningkatkan ketibaan pelancong daripada Pasaran Amerika, Eropah dan Oceania mencatatkan penurunan sebanyak -4.4% pada tahun 2016 dengan penawaran 172 penerbangan seminggu dan kapasiti tempat duduk sebanyak 55,235 buah. Ini disebabkan oleh rasionalisasi laluan oleh Malaysia Airlines dengan penarikan balik sektor Amsterdam - Kuala Lumpur sebanyak tujuh kali seminggu dan sektor Frankfurt - Kuala Lumpur oleh Lufthansa sebanyak lima kali seminggu pada tahun 2016. KLIA, Selangor 20 LAPORAN TAHUNAN 2016 21 LAPORAN TAHUNAN 2016
22 A Famosa, Melaka LAPORAN TAHUNAN 2016 PROMOSI PELANCONGAN ANTARABANGSA LAPORAN TAHUNAN 2016 23
PROMOSI PELANCONGAN ANTARABANGSA A Famosa, Melaka 22 LAPORAN TAHUNAN 2016 23 LAPORAN TAHUNAN 2016
24 PROMOSI PELANCONGAN ANTARABANGSA Pada tahun 2016, Tourism Malaysia telah menganjurkan dan menyertai lebih kurang 180 program promosi melalui semua 35 buah pejabat luar negara dan lapan buah pejabat pemasarannya. Program-program promosi pelancongan yang telah dilaksanakan di peringkat antarabangsa terdiri daripada misi jualan dan jerayawara, pameran dan ekspo pelancongan antarabangsa, seminar dan bengkel, kempen pengiklanan, program publisiti dan lawatan suai kenal mega serta promosi produk minat khas. LAPORAN TAHUNAN 2016 bertujuan Pelaksanaan memperkukuhkan hubungan dan kerjasama antara Tourism Malaysia dengan ejen-ejen pelancongan, syarikat- syarikat penerbangan dan pihak korporat. Program- program ini juga membantu mempromosi Malaysia dan produk pelancongannya, memperkasa pengetahuan produk untuk mereka yang berada di barisan hadapan serta memberi nilai tambah kepada pakej pelancongan yang dibangunkan oleh ejen-ejen pelancongan. program-program ini LAPORAN TAHUNAN 2016 25
PROMOSI PELANCONGAN ANTARABANGSA MISI JUALAN DAN JERAYAWARA Sejumlah 34 misi jualan dan jerayawara telah dianjurkan pada tahun 2016, dan salah satunya ialah misi jualan yang telah dijalankan di India dan Sri Lanka dari 24 Februari hingga 4 Mac. Delegasinya terdiri daripada 38 organisasi termasuklah hotel-hotel, agensi pelancongan, pihak berkuasa pelancongan negeri, pemilik produk dan syarikat-syarikat penerbangan. Tourism Malaysia juga telah menjalankan jerayawara di Hanoi, Vietnam pada 9 Mac untuk mempromosi Malaysia sebagai destinasi beli-belah. Rakan dagang telah diberikan penerangan tentang kempen jualan nasional; ikon beli- belah Miss Shophia, yang digunakan untuk pemasaran digital dan media sosial untuk kegiatan membeli-belah; skim bayaran balik cukai dan pengenalan kepada pusat beli-belah terbaik di Malaysia. Satu sesi travel mart juga telah diadakan untuk menemukan para penggiat industri dari Malaysia dengan ejen-ejen pelancongan di Hanoi. Buat pertama kalinya, Malaysia telah mengadakan misi jualan dan pameran di Myanmar dari 17 hingga 18 Jun. Ia merupakan satu usahasama antara Tourism Malaysia dengan Majlis Pelancongan Kesihatan Malaysia (MHTC) untuk mempromosi Malaysia sebagai destinasi pelancongan kesihatan. Usaha sulung ini telah menarik seramai 500 pengunjung yang berminat untuk mengetahui dengan lebih lanjut pakej pelancongan kesihatan Malaysia. Myanmar International Travel Mart 2016, Yangon, 17-18 September Seminar Beli-belah dan Jerayawara ke Hanoi dan Ho Chi Minh City, Vietnam, 23-27 Mac 24 LAPORAN TAHUNAN 2016 25 LAPORAN TAHUNAN 2016
26 PROMOSI PELANCONGAN ANTARABANGSA PAMERAN DAN EKSPO PELANCONGAN ANTARABANGSA World Travel Market, London, United Kingdom, 7-9 November Tourism Malaysia turut mengambil bahagian dalam 74 pameran dan ekspo pelancongan antarabangsa untuk menjana publisiti positif tentang Malaysia. ekopelancongan, pelancongan sukan, beli-belah, acara antarabangsa, pulau-pulau dan pantai-pantai serta taman-taman negara kepada pasaran Finland. Antara acara utama ialah ASEAN Tourism Forum di Filipina (Januari), South Asia Travel & Tourism Exchange di India (Januari), Internationale Tourismus Bourse di Jerman (Mac), Arabian Travel Market di Emiriah Arab Bersatu (April), PATA Travel Mart di Indonesia (September), dan World Travel Market di United Kingdom (November). Bersempena dengan penerbangan sulung Malindo Air ke Lahore, Pakistan, Tourism Malaysia telah menganjurkan satu sesi travel mart dengan Lembaga Pelancongan Sabah di Lahore pada bulan Mac. Sejumlah 271 pengusaha pelancongan dan ejen pelancongan dari Lahore telah menghadiri acara ini untuk berjumpa dan membina hubungan dengan rakan sejawat dalam perdagangan pelancongan Malaysia. Selain pameran-pameran antarabangsa utama ini, Tourism Malaysia juga telah menyertai pelbagai pameran perdagangan dan pengguna yang berjaya menarik perhatian khalayak tertentu. Pada MATKA Nordic Travel Fair yang diadakan pada bulan Januari, Tourism Malaysia dan delegasinya yang terdiri daripada Lembaga Pembangunan Langkawi (LADA) dan Lembaga Pelancongan Sabah telah mempromosikan Pada bulan April, Tourism Malaysia telah menyertai Travel Malaysia Fair yang menyasarkan penduduk Singapura yang menginginkan percutian singkat semasa cuti sekolah pada bulan Jun dan Disember. Ini merupakan langkah terbaik untuk mempromosi pakej inap desa dan percutian kereta api Malaysia. Arabian Travel Mart, Emiriah Arab Bersatu, 25-28 April LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 27
Travel Malaysia Fair 2016, Singapore Expo, 22-24 April Tourism Malaysia juga telah mempromosikan Program Homestay Malaysia di Korea World Travel Fair (KOTFA) pada bulan Jun, iaitu sebuah pameran perdagangan dan pengguna terbesar di Korea yang menarik hampir 100,000 pengunjung. Sejajar dengan pertumbuhan Pelancongan Halal, Tourism Malaysia telah menyertai World Halal Fest di Bangkok, Thailand dari 29-31 Julai untuk mempromosi Malaysia sebagai destinasi percutian mesra-Muslim. Dianjurkan oleh Thai Muslim Trade Association, acara tiga hari ini bertujuan berkongsi ilmu dan menggalakkan pemahaman dunia Islam melalui pelancongan, makanan, budaya dan cara hidup. Acara ini menarik 100,000 pengunjung setiap tahun. Dengan kemunculan Myanmar yang berpotensi sebagai sumber pasaran pelancong, Tourism Malaysia dengan kerjasama Malaysia Airlines telah menyertai Myanmar International Travel Mart yang pertama pada bulan September. Acara ini dianjurkan oleh Myanmar Travel Association dan telah menarik penyertaan agensi pelancongan, syarikat penerbangan, hotel, hospital swasta dan syarikat berkaitan pelancongan yang memenuhi 60 reruai. Acara ini telah menarik seramai 5,000 pengunjung sepanjang dua hari tersebut. World Travel Market 31st Korea World Travel Fair (KOTFA) 2016, Seoul, Korea, 9-12 Jun 26 LAPORAN TAHUNAN 2016 27 LAPORAN TAHUNAN 2016
28 PROMOSI PELANCONGAN ANTARABANGSA SEMINAR DAN PENDIDIKAN Demi melatih dan memberi maklumat yang terkini kepada rakan kongsi Tourism Malaysia di luar negara, pengemaskinian produk dan sesi latihan kerap dijalankan. Sejumlah 52 seminar, bengkel serta program publisiti telah dianjurkan sepanjang tahun 2016. Tourism Malaysia dan Malaysia Airlines telah berkerjasama untuk menganjurkan seminar di Bangkok, Thailand pada 22 April untuk manfaat ejen-ejen Malaysia Airlines di Thailand dan memberitahu mereka mengenai harga percutian istimewa yang ditawarkan sempena musim puncak pada bulan April, November dan Disember. Satu seminar telah dikendalikan pada bulan Januari di Sweden untuk 90 tetamu yang merupakan ahli- ahli perdagangan pelancongan dan media Sweden. Seminar ini turut berkongsi maklumat mengenai tarikan pelancongan di Sabah, video "Malaysia Truly Asia" Tourism Malaysia yang pernah mendapat penganugerahan dan persembahan kebudayaan. Satu pembentangan juga telah diadakan untuk pelajar- pelajar Martin Learning Centre di Yangon, Myanmar pada 20 Jun untuk mempromosi Malaysia sebagai destinasi percutian pilihan dalam kalangan pelajar Myanmar. Sesi Dialog Perdagangan Pelancongan Tourism Malaysia, Sydney, Australia, 5 Disember PROGRAM KHAS Tourism Malaysia juga telah menganjurkan dan menyertai beberapa program khas untuk melengkapkan aktiviti promosi yang sedia ada termasuklah program berikut: PASARAN ASEAN Demi memperkukuhkan jumlah ketibaan pelancong ASEAN ke Malaysia, beberapa usahasama telah dibuat dengan syarikat-syarikat penerbangan Malaysia. Sebagai contoh, Tourism Malaysia mengambil kesempatan ke atas penerbangan sulung AirAsia dari Ho Chi Minh City ke Pulau Pinang untuk menganjurkan lawatan suai kenal dari 25 hingga 29 Januari untuk kumpulan media dari Vietnam. seramai 83 peserta yang terdiri daripada selebriti dan wakil media dari Asia Tenggara. Publisiti untuk Malaysia dijana daripada 4,967 gambar dan video yang dimuat naik ke Instagram oleh para peserta yang berjaya meraih 4 juta likes dan 20 juta tontonan. Nilai keseluruhan media dan publisiti ini melebihi RM33 juta. Sempena penerbangan sulung VietJet dari Ho Chi Minh City ke Kuala Lumpur pada 1 Jun, Tourism Malaysia telah menganjurkan lawatan suai kenal tiga hari dua malam meliputi Kuala Lumpur dan Putrajaya untuk 13 pengamal media Vietnam. Untuk meraikan penerbangan sulung AirAsia yang menghubungkan Luang Prabang dan Kuala Lumpur pada 21 November, Tourism Malaysia menyediakan satu persembahan kebudayaan untuk tarian menyambut ketibaan penumpang. Program ASEAN Celebrity Explore Quest Malaysia 2016 telah dianjurkan untuk kali keempat dari 6 hingga 13 Oktober meliputi pelbagai destinasi di Sabah dan Kuala Lumpur. Program ini menyaksikan penyertaan Tourism Malaysia juga telah bekerjasama dengan Malindo Air dan LADA untuk menganjurkan lawatan suai kenal dari 24 hingga 29 November untuk sekumpulan ejen pelancongan dan media dari Vietnam untuk memperkenalkan pelbagai tarikan yang terdapat di Langkawi. LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 29
PROMOSI PELANCONGAN ANTARABANGSA PASARAN ASIA UTARA Satu Memorandum Inisiatif Bersama telah dimeterai antara Tourism Malaysia dengan Japan Association of Travel Agents untuk mempromosikan Malaysia sebagai destinasi pelancongan di Jepun dan membawa 1 juta pelancong Jepun ke Malaysia. Usahasama ini juga bertujuan mempromosikan Malaysia sebagai destinasi Halal, destinasi pelancongan perubatan, serta hab MICE dan kewangan Islam di pasaran Jepun. PASARAN ASIA TIMUR Beberapa usaha telah dilaksanakan untuk mempromosi Labuan sebagai destinasi percutian di pasaran China. Antaranya ialah kerjasama dengan ejen-ejen pelancongan China untuk menjual pakej-pakej Labuan yang telah direka khas bermula dari bulan Julai ke bulan Oktober dan dari bulan November 2016 hingga Februari 2017. Usaha ini telah berjaya menghasilkan sebanyak 18 penerbangan sewa-khas yang membawa 2,556 penumpang ke Labuan. Dalam satu kerjasama pintar antara Tourism Malaysia dengan Spring Tour dari China, Sabah telah dipromosikan menerusi penggambaran video promosi dan siaran langsung melalui internet yang memaparkan dua selebriti Internet dari China. Semasa siaran langsung tersebut, penonton boleh membeli pakej percutian ke Sabah secara terus. PASARAN ASIA BARAT Tourism Malaysia juga telah bekerjasama dengan Etihad Airways untuk mempromosikan Malaysia di Timur Tengah dan Eropah, terutamanya di negara-negara GCC, Itali, Perancis, Jerman dan United Kingdom. Promosi ini dilaksanakan melalui pengiklanan, media sosial, pakej pelancongan dan seminar. ASEAN Celebrity Explore Quest Malaysia (ACEQM) 2016, Kuala Lumpur dan Sabah, 6-13 Oktober PASARAN OCEANIA Malaysia Village Multicultural Festival Canberra telah dianjurkan dari 12 hingga 14 Februari di Sydney, Australia bagi mempromosikan Malaysia sebagai destinasi percutian terpilih untuk warga Australia. Penyertaan Malaysia merupakan hasil kerjasama antara Tourism Malaysia, Suruhanjaya Tinggi Malaysia, Perwakilan, MATRADE, JAKIM serta Kementerian Pertanian dan telah mengetengahkan makanan jalanan, demonstrasi membuat batik, persembahan kebudayaan dan muzik Malaysia. 8th Annual ANZ Buyers Meet Sellers Conference telah dianjurkan dari 10 hingga 13 Mei di Kuala Lumpur sebagai salah satu cara pemilik hotel, ejen- lembaga ejen pelancongan, pemilik produk dan pelancongan negeri untuk berjumpa pemborong utama dari Australia dan New Zealand. Sejumlah 20 pengurus produk telah menyertai acara ini termasuk Flight Centre, Helloworld dan Asia Escape Holidays. Acara ini adalah hasil kerjasama Tourism Malaysia, Malaysia Airlines dan Starwood Malaysia. JATA Tourism Expo Japan, 22-25 September 28 LAPORAN TAHUNAN 2016 29 LAPORAN TAHUNAN 2016
30 Gunung Kinabalu, Sabah LAPORAN TAHUNAN 2016 PROMOSI PELANCONGAN DOMESTIK LAPORAN TAHUNAN 2016 31
PROMOSI PELANCONGAN DOMESTIK Gunung Kinabalu, Sabah 30 LAPORAN TAHUNAN 2016 31 LAPORAN TAHUNAN 2016
32 PROMOSI PELANCONGAN DOMESTIK Pada tahun 2016, Tourism Malaysia terus menggalakkan pelancongan domestik menerusi kempen Cuti-Cuti 1Malaysia Dekat Je yang pertama kali dilaksanakan pada bulan Jun 2015. Kempen ini bertujuan menggalakkan warga Malaysia bercuti di lokasi tempatan bersama keluarga dan rakan taulan, meneroka pelbagai tarikan pelancong dalam negara dan menikmati pelbagai acara pelancongan sepanjang tahun, sekali gus mengurangkan aliran keluar mata wang. LAPORAN TAHUNAN 2016 Daripada penyertaan dan penganjuran pelbagai program promosi domestik yang diadakan sepanjang tahun, Tourism Malaysia berjaya mencatat 47,070 pakej percutian domestik yang dijual terus kepada pengguna dengan jumlah nilai jualan RM13.4 juta, mencatatkan perkembangan 4.7% dan 18.7% setiap satu berbanding dengan prestasi pada 2015. LAPORAN TAHUNAN 2016 33
PROMOSI PELANCONGAN DOMESTIK Pelancaran MATTA Fair di PWTC, 2-4 September Pavilion Tourism Malaysia di MATTA Fair PAMERAN Tourism Malaysia telah menyertai pelbagai pameran dan ekspo pelancongan dengan jayanya di dalam negara untuk merangsang minat penduduk tempatan dalam percutian domestik. Antara acara utama termasuklah Pameran Pelancongan Persatuan Pelancongan Domestik Malaysia (MITA), Pasaran Pelancongan Antarabangsa Malaysia (MITM), Pameran Persatuan Ejen-Ejen Pelancongan dan Pengembaraan Malaysia (MATTA Fair) dan Pameran Pertanian, Hortikultur dan Agro Pelancongan Malaysia (MAHA). pelancongan yang baru dan sedia ada. Pelbagai produk pelancongan minat khas turut dipamerkan, iaitu daripada tarikan alam semulajadi, pelancongan kembara hinggalah kepada pulau-pulau dan pantai-pantai serta tapak-tapak warisan. Sepanjang acara tiga hari itu, sebanyak 23,973 pakej pelancongan domestik telah terjual, menjana nilai jualan sebanyak RM6.56 juta. Bilangan pakej terjual telah meningkat sebanyak 48.02% dan nilai jualan juga meningkat 40.6% berbanding MATTA Fair pada bulan Mac 2015. Sejumlah 107 persatuan yang terdiri daripada 52 ejen pelancongan, 37 pengendali hotel/pusat peranginan dan 18 pemilik produk pelancongan telah menyertai MATTA Fair di bawah pavilion Tourism Malaysia di Pusat Dagangan Dunia Putra, Kuala Lumpur dari 11 hingga 13 Mac. Sementara itu, penyertaan Tourism Malaysia dalam MATTA Fair dari 2 hingga 4 September di PWTC, Kuala Lumpur, telah mencatat jualan sebanyak 20,454 pakej pelancongan domestik bernilai RM5.78 juta. Walaupun bilangan pakej pelancongan terjual menurun - 6.1%, nilai jualan meningkat sebanyak 4.7% jika dibandingkan dengan hasil penyertaan dalam MATTA Fair pada bulan September 2015. Pelbagai pakej dan tawaran pelancongan yang menarik telah ditawarkan oleh ejen-ejen pelancongan, pemilik hotel dan pemilik produk yang telah membantu meningkatkan kesedaran mengenai destinasi/produk Pelancaran MITA Tourism Fair di Pusat Konvensyen Kuala Lumpur, 29-31 Januari Pavilion Tourism Malaysia di MITA Tourism Fair 32 LAPORAN TAHUNAN 2016 33 LAPORAN TAHUNAN 2016
34 34 PROMOSI PELANCONGAN DOMESTIK Pakej-pakej percutian yang mendapat permintaan paling tinggi adalah pakej yang dijual oleh negeri Kedah dengan nilai jualan RM1.8 juta, diikuti Pahang (RM877,659) dan Johor (RM663,800). Pakej percutian paling popular ialah percutian yang bertemakan alam semulajadi, taman- taman negara, pulau-pulau dan pantai-pantai. Tourism Malaysia turut menganjurkan Cuti-Cuti 1Malaysia Dekat Je Travel Fair yang diadakan di Johor Bahru, Johor dari 26 hingga 28 Februari. Pameran pelancongan ini Cuti-Cuti 1Malaysia Dekat Je Travel Fair, Johor Bahru, 26-28 Februari PROMOSI Walaupun berdepan dengan tahun yang mencabar, sejumlah 486 program promosi telah dijalankan oleh Tourism Malaysia di seluruh negara untuk memperhebat promosi perjalanan domestik antara negeri. Program-program promosi ini ialah hasil usahasama antara pelbagai rakan kongsi dengan para penggiat industri termasuklah kerajaan-kerajaan negeri, organisasi swasta dan juga media. ialah Antara program yang menarik perhatian Perlis Nature: A Sneak Preview Fam Trip, Indahnya Tecoma @ Kedah, Tourism Photo Hunt 2016, Larian Sugar Rush, Jejak Perwira 2016 Seminar, #AboutKL: Bloggers Engagement Programme, Tioman Trails Discovery, Pahang Eco & Heritage Exploration, Jejak Warisan: Pelancongan Islam Terengganu, Johor Media Race dan Eksplorasi Gunung Stong 2016 - Dekat Je. LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 dianjurkan demi memperkukuhkan promosi pelancongan domestik untuk rantau selatan dan untuk mengambil peluang pasaran pelancong Singapura. Sejumlah 29 ejen pelancongan, 12 pengendali hotel/ pusat peranginan dan 13 pemilik produk pelancongan telah mengambil bahagian, yang menyaksikan sebanyak 1,784 pakej pelancongan domestik telah terjual dengan nilai jualan sebanyak RM587,780. Eksplorasi Gunung Stong 2016 Dekat Je programme, Kelantan, 24-27 March Perlis Nature: A Sneak Preview Fam Trip, 26-29 September LAPORAN TAHUNAN 2016 35 LAPORAN TAHUNAN 2016 35
PROMOSI PELANCONGAN DOMESTIK Tourism Malaysia juga telah mengambil inisiatif untuk mempromosikan produk pelancongan dan acara anjuran Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan serta agensi- agensi di bawahnya seperti Program Malaysia Rumah Kedua (MM2H), Program Inap Desa Malaysia, Program Pelancongan Pelajar (3P) dan acara-acara Rumah Terbuka Malaysia. Sokongan padu juga diberikan kepada negeri-negeri yang menjalankan kempen Tahun Melawat Negeri pada 2016, iaitu Kedah, Kelantan dan Pulau Pinang. Pelancaran #AboutKL 2.0: Bloggers Engagement Programme, Pusat Pelancongan Malaysia, Jalan Ampang, KL, 28 Disember KERJASAMA PINTAR DAN PROJEK KHAS telah memperkukuhkan promosi Tourism Malaysia pelancongan domestiknya dengan membangunkan kerjasama pintar dengan pelbagai organisasi pada tahun 2016. langsung untuk mempelajari tentang acara-cara yang berunsurkan kreativiti dan bertemakan penggalakan ini. Tourism Malaysia juga bekerjasama dengan rangkaian televisyen ASTRO dalam dua rancangannya, iaitu "Jom Kurus" dan "Taste Selebriti" yang disiarkan menerusi rangkaian ASTRO Bella. telah Usahasama dengan KidZania Kuala Lumpur menyaksikan penubuhan Pusat Penerangan Pelancong mini pada tahun 2015 di taman tema tertutup yang popular itu. Kerjasama ini telah diperbaharui pada tahun 2016 atas keberkesanan platform tersebut untuk mewujudkan kesedaran kepada generasi muda tentang kepentingan budaya percutian terancang. Di samping itu, ia juga membantu memupuk minat untuk menceburi kerjaya dalam industri pelancongan pada masa depan. "Taste Selebriti" ialah travelog 13 episod yang dihoskan oleh selebriti-selebriti popular dan menampilkan restoran terpilih serta hidangan kegemaran daripada setiap negeri di Malaysia. Rancangan ini telah menarik seramai 1.8 juta penonton dan berjaya mempromosikan destinasi tempatan melalui eksplorasi makanan. Salah satu episod yang menampilkan selebriti Neelofa mempromosi negeri Kelantan dan masakannya telah menggondol Anugerah Meletop daripada ASTRO. Tourism Malaysia juga telah diberi peluang untuk menyertai program "Back-to-Kidz" yang dianjurkan KidZania Kuala Lumpur, iaitu satu pengalaman secara Pusat Penerangan Pelancong Mini Tourism Malaysia di KidZania Kuala Lumpur Program travelog "Taste Selebriti" menampilkan restoran-restoran dari setiap negeri di Malaysia bertujuan mempromosi negara sebagai sebuah destinasi kulinari 34 34 LAPORAN TAHUNAN 2016 35 LAPORAN TAHUNAN 2016 35 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016
36 PROMOSI PELANCONGAN MINAT KHAS Bukit Bintang, Kuala Lumpur LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 37
PROMOSI PELANCONGAN MINAT KHAS Bukit Bintang, Kuala Lumpur 36 LAPORAN TAHUNAN 2016 37 LAPORAN TAHUNAN 2016
38 Tourism Malaysia memberi tumpuan khusus kepada promosi pelancongan produk minat khas di pasaran luar negara melalui kerjasama dengan para penggiat industri pelancongan Malaysia serta badan kerajaan dan bukan kerajaan demi memudahkan usaha dalam bidang ini. LAPORAN TAHUNAN 2016 PROMOSI PELANCONGAN MINAT KHAS LAPORAN TAHUNAN 2016 39
PROMOSI PELANCONGAN MINAT KHAS Pelancaran besar-besaran Kempen Jualan Nasional Malaysia 2016 di Nu Sentral, Kuala Lumpur, 1 Mac BELI-BELAH Sekretariat Shopping Malaysia telah ditubuhkan oleh Tourism Malaysia pada tahun 2002 dengan misi untuk mempromosikan Malaysia sebagai destinasi beli-belah bertaraf dunia dan membantu membangunkan aktiviti ini sebagai sektor utama ekonomi pelancongan Malaysia. Pada tahun 2016, pihak Sekretariat telah menjalin kerjasama erat dengan Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan untuk memperhebatkan lagi promosi aktiviti beli-belah. Hasilnya, Jualan Grand Prix 1Malaysia, salah satu daripada tiga karnival jualan utama di Malaysia telah dinamakan semula sebagai Jualan Super 1Malaysia dan menggunakan logo baru yang mencerminkan skopnya dengan lebih baik. Sementara itu, tarikh-tarikh spesifik telah ditetapkan untuk ketiga-tiga karnival jualan tahunan ini bagi memastikan penjenamaan imej, pemasaran dan perancangan promosi dapat dilaksanakan dengan lebih baik. Tarikh kempen jualan nasional bagi tahun 2016 dan 2017 telah ditetapkan seperti berikut: Jualan Super 1Malaysia (1 - 31 Mac) • Karnival Jualan Mega 1Malaysia (15 Jun - 31 Ogos) • Jualan Akhir Tahun 1Malaysia (1 November - 31 Disember) Dalam usaha untuk mengukuhkan kehadiran dalam talian bagi mempromosi aktiviti beli-belah di Malaysia, satu ikon media sosial yang dinamakan "Miss SHOPhia" telah dilancarkan pada tahun 2016. Ia dipromosikan sebagai teman beli-belah utama yang membantu pembeli dalam aliran arah fesyen terbaru, informasi terkini tentang bila dan di mana untuk membeli-belah, apa yang menarik dan bagaimana untuk mendapatkan yang terbaik semasa membeli-belah di Malaysia. Bahan kreatif yang menampilkan Miss SHOPhia sebagai teman membeli-belah Malaysia 38 LAPORAN TAHUNAN 2016 39 LAPORAN TAHUNAN 2016
40 PROMOSI PELANCONGAN MINAT KHAS Miss SHOPhia telah dijenamakan melalui pelbagai platform media sosial seperti Facebook, Instagram dan laman web Tourism Malaysia. Watak ini juga ditonjolkan di dalam bahan-bahan publisiti seperti gegantung di jalanan, risalah, kemeja t, beg, tag bagasi dan buku nota. Kehadirannya juga diperakui di peringkat antarabangsa apabila Majalah U Turn di Hong Kong mengiktiraf Miss SHOPhia sebagai strategi promosi yang paling mereka gemari. Publisiti terus diperolehi melalui Malaysia Shopping Hunt yang dianjurkan untuk lebih 150 peserta yang terdiri daripada pengamal media tempatan, pengamal media antarabangsa dan penggiat industri. Pihak Sekreteriat juga telah melaksanakan kempen- kempen taktikal di pasaran terpilih seperti Hong Kong, Indonesia, Brunei, Vietnam, India, Emiriah Arab Bersatu, Iran dan Filipina. Mereka bekerjasama dengan agensi pelancongan, agensi pelancongan dalam talian dan syarikat penerbangan untuk membangun dan menjual pakej-pakej beli-belah. Kempen ini berjaya merekodkan jualan sebanyak 19,372 pakej dengan nilai terkumpul sebanyak RM82,799,863, sementara sebanyak 121,054 tempat duduk pula berjaya dijual hasil kerjasama yang dijalankan dengan syarikat penerbangan. Nilai media dan publisiti yang dijana melalui kempen ini mencecah RM3,694,638. Pihak Sekretariat juga telah menganjurkan jerayawara dan seminar di Vietnam, Brunei, India, Bangladesh dan Hong Kong, bersama dengan kompleks beli-belah dan persatuan-persatuan termasuklah Pavilion tempatan Kuala Lumpur, Suria KLCC, Starhill Gallery, Mitsui Outlet Park, Persatuan Pengurusan Kompleks Malaysia (PPK) and Persatuan Peruncit Batu Road (BARRA). Platform ini membantu dalam membina hubungan perniagaan secara terus dengan pengusaha pelancongan antarabangsa, syarikat penerbangan, bank, syarikat kad kredit, media, penulis blog dan persatuan, selain menyebarkan informasi terkini mengenai industri beli- belah di Malaysia. Di peringkat telah menganjurkan seminar di Johor Bahru dan sesi niaga ke niaga bersama pengusaha pelancongan tempatan dan kompleks beli-belah di Hotel Pullman, Putrajaya. tempatan, pihak Sekretariat Majlis pelancaran Tourism Malaysia Shopping Hunt 2016 di Pusat Pelancongan Malaysia (MATIC), Jalan Ampang, KL, 1 Mac LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 41
PROMOSI PELANCONGAN MINAT KHAS Fraser's Hill International Bird Race ialah salah satu acara memerhati burung popular yang dipromosikan oleh Tourism Malaysia EKOPELANCONGAN kumpulan peserta telah memerhati lebih daripada 128 spesies burung dan didedahkan kepada pelbagai tarikan ekopelancongan, edupelancongan dan pelancongan sukarelawan yang terdapat di destinasi-destinasi yang dilawati. Aktiviti memerhati burung merupakan salah satu aktiviti ekopelancongan penting yang dipromosikan di Malaysia. Tourism Malaysia telah mempromosikan tarikan-tarikan memerhati burung pada tahun 2016 melalui penyertaan di dalam British Birdwatching Fair, Rutland, United Kingdom; Taman Negara Bird Count; Raptor Watch, Tanjung Tuan; Persidangan Ekopelancongan Dunia ke-6 & Sidang Kemuncak Ekopelancongan Malaysia yang Pertama dan Eko-Ekspedisi & Burung Malaysia 2016. Sementara itu, penyertaan Tourism Malaysia di dalam British Birdwatching Fair di Rutland juga adalah penting disebabkan oleh kedudukan acara ini sebagai pameran aktiviti memerhati burung dan ekopelancongan yang terbesar di dunia yang dilawati lebih daripada 23,000 pelawat setiap tahun. Malaysia telah dipromosikan sebagai destinasi memerhati burung yang utama di rantau ini melalui pameran, seminar dan ceramah yang diadakan. Program Eko-Ekspedisi & Burung Malaysia 2016 telah diadakan dari 11 hingga 18 Mac di Negeri Sembilan, Perak dan Pahang. Para peserta adalah terdiri daripada penulis serta penulis blog tempatan dan antarabangsa yang memfokuskan kepada aktiviti memerhati burung dan ekopelancongan. Semasa ekspedisi lapan hari ini, Usaha Tourism Malaysia di luar negeri untuk mempromosi Malaysia sebagai destinasi memerhati burung 40 LAPORAN TAHUNAN 2016 41 LAPORAN TAHUNAN 2016
42 PROMOSI PELANCONGAN MINAT KHAS GAYA HIDUP Usaha-usaha promosi kepada mempromosikan pelancongan gaya hidup seperti pelancongan pelayaran ke Malaysia. Pada tahun 2016, Malaysia telah menerima sebanyak 682,063 penumpang kapal persiaran dan 435 kapal persiaran. turut dicurahkan Tourism Malaysia telah menyertai Seatrade Cruise Global 2016 di Florida, Amerika Syarikat, dari 14 hingga 17 Mac bersama-sama Penang Global Tourism, Penang Port Sdn. Bhd., Suria Capital Holdings Berhad, Boustead Cruise Centre Sdn. Bhd. dan Asian Overland Services Sdn. Bhd. Pameran ini adalah platform untuk menjalin dan mengukuhkan hubungan dengan agensi pelancongan SHOREX, penggiat industri persiaran dan pengusaha pelancongan pelayaran di Amerika, dengan menggalakkan mereka untuk memilih Malaysia sebagai destinasi kapal persiaran mereka di masa hadapan. Majlis sambutan untuk kapal persiaran Ovation of the Seas, 7 Jun LAPORAN TAHUNAN 2016 Tourism Malaysia juga telah menyertai Seatrade Cruise Global Asia 2016 di Busan, Korea Selatan, dari 12 hingga 14 Mei bersama dengan Penang Port Sdn. Bhd. Tourism Malaysia meneruskan tradisi untuk menyambut kapal-kapal persiaran yang membuat pelayaran sulung ke Malaysia. Pada tahun 2016, majlis sambutan bagi kapal persiaran Ovation of the Season dan 4,097 penumpangnya telah dianjurkan bersama dengan Kerajaan Negeri Pulau Pinang dan Penang Global Tourism pada 7 Jun di Terminal Kapal Persiaran Antarabangsa Jeti Swettenham, Pulau Pinang. LAPORAN TAHUNAN 2016 43
NICHE TOURISM PROMOTIONS Tourism Malaysia mempromosi pelancongan golf melalui acara tahunan World Amateur Inter-Team Golf Championship (WAITGC) PELANCONGAN SUKAN Tourism Malaysia aktif menganjurkan program promosi untuk memperkenalkan Malaysia sebagai destinasi pilihan pelancongan sukan di rantau ini. Dalam menyediakan sokongan dan bantuan kepada acara sukan bertaraf dunia, Tourism Malaysia juga menyertai pameran, seminar dan bengkel pelancongan yang berkaitan sukan di luar negara bersama dengan pengusaha pelancongan, badan korporat, organisasi dan pemilik produk. WAITGC ialah inisiatif tahunan Tourism Malaysia untuk mempromosikan negara ini sebagai destinasi pilihan utama golf di rantau ini dalam kalangan pemain golf amatur antarabangsa. Sejak penganjuran pertamanya pada tahun 1994, WAITGC telah muncul sebagai kejohanan golf yang dipandang tinggi dan ia adalah salah satu acara golf yang sangat dinanti-nantikan di rantau ini. WAITGC diuruskan oleh Persatuan Pengurus Kelab Golf Malaysia (GCMAM) dan diperakui oleh Persatuan Golf Malaysia (MGA). Dengan pendapatan pelancongan golf berjumlah RM335 juta pada tahun 2016, ia telah dikenal pasti sebagai sektor yang berpotensi untuk membangun dan menyumbang dengan baik kepada ekonomi negara. Kejohanan WAITGC yang ke-23 pada tahun 2016 telah menarik seramai 464 pemain yang membentuk 116 pasukan dari Australia, Brunei, Indonesia, Jepun, Malaysia, Singapura dan Emiriah Arab Bersatu. Kejohanan- kejohanan ini telah diadakan di kelab-kelab golf di Johor, Sabah, Pulau Pinang, Kuala Lumpur dan Sarawak. Bagi mempromosikan lagi pelancongan golf, Tourism Malaysia telah menganjurkan enam pusingan Kejohanan Golf Berkumpulan Amatur Dunia (WAITGC) pada tahun 2016. Program suai kenal bagi jurulatih selam PADI antarabangsa yang menghadiri Kursus Latihan Pengarah, Pulau Redang, 24-28 Mac Royal Pahang Billfish Challenge 2016, Rompin, Pahang, 24-25 September PELANCONGAN MARIN Tourism Malaysia telah menyertai dan menganjurkan beberapa aktiviti promosi pelancongan marin dengan pengusaha pelancongan tempatan dan antarabangsa. Antaranya ialah Ekspo Menyelam Antarabangsa Malaysia (MIDE); Australia International Dive Expo (AIDE); Pameran Diving Equipment & Marketing Association (DEMA) di Las Vegas; Royal Pahang Billfish International Challenge di Rompin; Angling and Outdoor Recreational Fair, Shah Alam; dan Hutchwilco Boat Show di New Zealand. 42 LAPORAN TAHUNAN 2016 43 LAPORAN TAHUNAN 2016
44 PENGIKLANAN LAPORAN TAHUNAN 2016 Dewan Bandaraya, Pulau Pinang LAPORAN TAHUNAN 2016 45
PENGIKLANAN Dewan Bandaraya, Pulau Pinang 44 LAPORAN TAHUNAN 2016 45 LAPORAN TAHUNAN 2016
46 LAPORAN TAHUNAN 2016 PENGIKLANAN Bermula kempen tahun pengiklanan untuk jenama Malaysia Truly Asia telah diperkasa dengan tema baru untuk setiap pasaran utama dan dilaksanakan di media tradisional dan digital. Tema baru ini akan digunapakai sehingga tahun 2018. pada 2016, LAPORAN TAHUNAN 2016 47
PENGIKLANAN PASARAN ASEAN Untuk pasaran ASEAN, Malaysia dipromosikan melalui tema "Your Gracious Host". Sebanyak enam bahan kreatif pengiklanan baru telah diilhamkan menggunakan konsep 'swafoto' yang terkenal buat masa ini dan telah dipaparkan di 16 papan iklan, 14 badan bas dan dalam 239 sisipan majalah serta suratkhabar di negara-negara ASEAN. Sementara itu, untuk pasaran Singapura, satu siri travelog tiga minit telah diterbit dan disiarkan melaui saluran Channel U Singapore dan Channel 8 yang telah ditonton oleh 2.9 juta orang sehari. Bahan kreatif pengiklanan untuk pasaran ASEAN 46 LAPORAN TAHUNAN 2016 47 LAPORAN TAHUNAN 2016
48 PENGIKLANAN Bahan kreatif pengiklanan untuk pasaran Asia Selatan PASARAN ASIA BARAT DAN ASIA SELATAN Tourism Malaysia telah melancarkan kempen iklan baru yang bertemakan "Malaysian Moments" di Timur Tengah, Iran dan Afrika. Sejumlah 12 bahan kreatif telah diterbitkan dan diiklankan dalam lebih 45 sisipan majalah, 25 suratkhabar dan tiga papan iklan. Sebuah iklan televisyen baru bertajuk "The Land of Memories (The Collector)" yang berdurasi 30 saat dan 60 saat juga telah dibuat. Semua ini disiarkan dalam Bahasa Inggeris, Bahasa Arab dan Bahasa Parsi di dalam lapan rangkaian televisyen di Timur Tengah dan telah ditonton oleh seramai 40 juta orang. Sementara itu, sebanyak sembilan bahan kreatif baru dengan tema "One Destination, A Million Milestones" telah diterbitkan untuk India, Bangladesh, Sri Lanka, Pakistan dan Nepal. Semua ini diiklankan di dalam 17 majalah dan 101 suratkhabar. Selain itu, video "Go Girls" telah disiarkan di 533 slot televisyen di rangkaian seperti HBO NDTV, Zee dan STAR VIJAY, dan telah mencecah 80 juta penonton. Bahan kreatif pengiklanan untuk pasaran Asia Selatan Satu babak daripada iklan TV "Malaysia, Land of Memories (The Collector)" yang telah memenangi anugerah dua bintang di The Golden City Gate Award 2016 di ITB, Berlin LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 49
PENGIKLANAN PASARAN ASIA UTARA DAN ASIA TIMUR Di Rusia Timur, kempen pengiklanan dipaparkan pada 21 buah papan iklan gergasi manakala di Hong Kong, dua papan iklan gergasi digunapakai untuk pengiklanan selama setahun. Untuk pasaran Asia Utara, sebanyak tujuh bahan iklan telah diterbitkan dengan tema "Every Small Thing Makes It Big and Different." Sementara itu, 12 bahan kreatif baru dengan tema "Your Story to Share Our Promise to Delight" telah diterbitkan untuk pasaran Asia Timur. Kempen pengiklanan ini dipaparkan di dalam 71 majalah, 81 suratkhabar dan 4,293 slot televisyen di dalam pelbagai rangkaian termasuklah Changsha, ETTV Group, TVBS, GTV dan HD Jade. Secara keseluruhan, kempen pengiklanan yang dijalankan di rantau ini telah mencapai 1,256,650,000 penonton. Selain itu, Tourism Malaysia juga telah bekerja secara langsung dengan pemilik media untuk melaksanakan pelbagai aktiviti pengiklanan di pasaran terpilih termasuklah China, Hong Kong, Jepun, Korea, Taiwan dan Rusia Timur. Di China, kempen pengiklanan telah dipamerkan pada sembilan unit paparan LED, 35 unit light box dan tiga pelekat rak bagasi selama enam bulan. Bagi pasaran Taiwan, kempen pengiklanan telah dipaparkan pada empat unit light box, lapan papan iklan di perhentian bas serta satu papan iklan gergasi. Di Jepun, kempen pengiklanan telah dijalankan melalui media seperti pemasangan iklan pada badan teksi yang melibatkan 820 buah teksi setahun. Iklan TV Tourism Malaysia juga disiarkan menerusi BS Asahi TV untuk tempoh tujuh bulan. Bagi pasaran Korea, kempen pengiklanan dipamerkan pada sembilan unit paparan LED, 52 unit papan iklan gergasi dan 100 slot di pelbagai rangkaian televisyen. Bahan kreatif pengiklanan untuk pasaran Asia Utara dan Asia Timur 48 LAPORAN TAHUNAN 2016 49 LAPORAN TAHUNAN 2016
50 PENGIKLANAN Bahan kreatif pengiklanan untuk pasaran Amerika dan Eropah LAPORAN TAHUNAN 2016 PASARAN AMERIKA DAN EROPAH Untuk pasaran jarak jauh, termasuk Amerika Syarikat dan Eropah, sebanyak 19 bahan kreatif telah diterbitkan dengan tema "Come Discover More" yang mengetengahkan kepelbagaian aktiviti, pengalaman dan nikmat melancong di Malaysia. Kempen ini telah diiklankan di dalam 66 majalah dan suratkhabar, 56 slot radio, 968 papan iklan di stesen kereta api, tujuh skrin LED, 200 badan teksi, tiga badan trem, 96 panel pengiklanan di stesen kereta api dan 14 panel di lapangan terbang antarabangsa. Secara keseluruhan, kempen ini mencapai 377,286,110 orang. LAPORAN TAHUNAN 2016 51
PENGIKLANAN PASARAN OCEANIA Untuk pasaran Australia dan New Zealand, Tourism Malaysia telah menerbitkan tujuh bahan kreatif baru dengan tema "More Malaysia". Kempen pengiklanan ini disiarkan di media terpilih seperti 26 majalah, sembilan akhbar utama, 204 slot radio, sembilan papan iklan LED dan lapan badan bas, mencapai 26 juta orang. Bahan kreatif pengiklanan untuk pasaran Oceania PENGIKLANAN DIGITAL memasuki pasaran pelancong outbound China yang lumayan secara terus. Menyedari impak media sosial dan pengiklanan dalam talian, Tourism Malaysia turut mengukuhkan kehadiran dalam talian melalui beberapa platform seperti Facebook, Twitter, YouTube, Instagram, blog dan lain-lain, dengan jayanya. Selain mempromosikan industri pelancongan dan produk-produk pelancongan Malaysia, ia juga bertujuan meningkatkan ketibaan pelancong dan perbelanjaan pelancong dari China di Malaysia. Projek ini telah dilancarkan oleh Perdana Menteri Malaysia pada 4 November di Beijing. jumlah Tourism Malaysia dan Kumpulan Alibaba telah menubuhkan Malaysia Tourism Pavilion - sebuah platform industri pelancongan di Malaysia e-dagang untuk Upacara rasmi pelancaran Alitrip Malaysia Tourism Pavilion oleh Perdana Menteri Malaysia, Y.A.B. Dato' Seri Mohd Najib Tun Razak, Beijing, China, 4 November 50 LAPORAN TAHUNAN 2016 51 LAPORAN TAHUNAN 2016
52 52 PENGIKLANAN Pelancaran rasmi fungsi baru aplikasi Smart-I, iaitu i-Fly, platform tempahan tiket penerbangan pertama sepertinya yang membolehkan pelancong mencari, menempah dahulu dan membayar kemudian semasa ITB Berlin, Jerman, 9-13 Mac Tourism Malaysia juga telah bekerjasama dengan Smart-i Travel Malaysia untuk membangunkan satu aplikasi mudah alih untuk mempromosi Malaysia sebagai destinasi percutian. Pada bulan Mac, Smart-I Travel Malaysia telah dilancarkan semula dengan fungsi baru yang digelar "i-Fly" - platform tempahan tiket penerbangan pertama yang membenarkan pelancong untuk mencari dan menempah dahulu tetapi bayar kemudian. Setelah dilancarkan pada bulan Februari 2015, aplikasi ini memberi pelbagai maklumat tentang Malaysia untuk kemudahan pelancong asing dan juga warga Malaysia. Maklumat yang ada di aplikasi ini termasuk sejarah Malaysia, warisan, tempat-tempat menarik, pusat-pusat beli-belah dan pakej-pakej pelancongan. Ia boleh dimuat turun dalam enam bahasa iaitu Bahasa Inggeris, Mandarin, Arab, Rusia, Jepun dan Perancis. Aplikasi mudah alih ini mencatat jumlah muat turun sebanyak 1,797,606 sehingga bulan Disember. Ia juga telah merangkul anugerah ASEAN Outstanding Business Award 2016. LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 53
PENGIKLANAN KEMPEN GLOBAL Selain tumpuan kempen pengiklanan di rantau ini, satu kempen pengiklanan global yang lebih besar juga dilaksanakan untuk memperkasa penjenamaan umum Malaysia di serata dunia. Kempen ini telah dilaksanakan melalui 14 saluran utama televisyen satelit, iaitu National Geographic Channel, Sky News, STAR Channel, FOX Sport, BBC Channel, Discovery Networks Asia, Phoenix Infonews Channel, History Channel, MTV Asia, AXN Asia, TV5 Monde, CCTV 4, Russia TV (RBC TV) dan Deutsche Welle, yang berjaya mencecah 2.8 bilion penonton. Kerjasama pengiklanan antara Tourism Malaysia dengan Singapore Airlines di Jerman yang dilancarkan semasa ITB Berlin, 9-13 Mac 52 LAPORAN TAHUNAN 2016 53 LAPORAN TAHUNAN 2016
54 PENGIKLANAN Kerjasama antara Tourism Malaysia dengan AirAsia mencipta peluang untuk menampilkan Malaysia dalam drama bersiri Korea, "On the Way to the Airport" Tourism Malaysia juga telah bekerjasama dengan Singapore Airlines untuk menjalankan kempen "Malaysia, Come Discover More with Singapore Airlines." Satu usahasama juga telah dimeterai dengan AirAsia untuk menerbitkan satu siri drama KBS Korea bertajuk "On the Way to the Airport." Beberapa iklan baru televisyen juga telah diterbitkan untuk kegunaan tempatan dan global yang memaparkan budaya Malaysia, pantai-pantai, percutian berbasikal, lasak dan tarikan ekopelancongan. sukan kembara Iklan-iklan ini disiarkan menerusi saluran antarabangsa termasuk AXN, MTV Discovery, CNN dan TV5 Monde. Selain itu, Tourism Malaysia juga telah bekerjasama dengan Association of Spanish Football League (La Liga) untuk menjadi "Destination Partner for Asia" liga tersebut dengan hak untuk pendedahan jenama di lebih 40 negara dengan lebih kurang 186 juta penonton. Tourism Malaysia bekerjasama dengan Persatuan Liga Bolasepak Sepanyol (La Liga) untuk menjadi "Official Tourism Destination Partner in Asia" LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 55
PENGIKLANAN PENGIKLANAN DOMESTIK Pada tahun 2016, kempen pengiklanan domestik Cuti- Cuti 1Malaysia "Dekat Je" diteruskan pelaksanaannya menerusi semua media tempatan termasuk televisyen, radio, papan iklan dan majalah. Satu usahasama khas dengan stesen radio HotFM di bawah Media Prima Radio telah dijalankan untuk mempromosi kempen "Dekat Je". Kempen ini melibatkan para pendengar stesen radio HotFM yang memuat naik gambar-gambar destinasi di Malaysia ke Instagram dengan tag #hotfmdekatjetour. Para pemenang turut sama menaiki bas Hop On Hop Off dengan DJ HotFM dan selebriti tempatan untuk jelajah promosi kempen di beberapa negeri termasuk Kedah, Penang, Terengganu, Pahang, Johor, Melaka dan Sarawak. Antara selebriti yang terlibat ialah Tomok, Adeline Tsen, Maya Karin, Ronnie Hussin, Hyper Act, Bunkface, Misha Omar, Siti Nordiana, Dayang Nurfaizah dan Janna Nick. Antara aktiviti jelajah kempen ini termasuklah melawat tempat tarikan pelancong bersama DJ radio HotFM, selebriti dan pemenang mingguan; aktiviti tanggungjawab sosial korporat dan konsert mini di pusat beli-belah terpilih. Usahasama dengan HotFm, stesen radio milik Media Prima, untuk mempromosi kempen pelancongan tempatan "Dekat Je" oleh Tourism Malaysia 54 LAPORAN TAHUNAN 2016 55 LAPORAN TAHUNAN 2016
56 PEMBANGUNAN INDUSTRI DAN PENYELIDIKAN LAPORAN TAHUNAN 2016 Gua Niah, Sarawak LAPORAN TAHUNAN 2016 57
PEMBANGUNAN INDUSTRI DAN PENYELIDIKAN Gua Niah, Sarawak 56 LAPORAN TAHUNAN 2016 57 LAPORAN TAHUNAN 2016
58 PEMBANGUNAN INDUSTRI DAN PENYELIDIKAN LAPORAN TAHUNAN 2016 Bagi membantu perkembangan industri pelancongan, Tourism Malaysia telah memberikan sokongan kepada para penggiat industri tempatan melalui pelbagai cara. Pelbagai kepakaran dan koleksi data telah dikongsi dengan para penggiat industri melalui sesi jaringan industri; seminar-seminar dan taklimat-taklimat serta hasil kajian dan rujukan yang diterbitkan. LAPORAN TAHUNAN 2016 59
PEMBANGUNAN INDUSTRI DAN PENYELIDIKAN PEMBANGUNAN INDUSTRI Program pembangunan industri merupakan satu cara bagi menyokong penggiat industri pelancongan tempatan untuk berkembang serta mampu memenuhi permintaan pelancong. Program-program ini termasuklah seminar dan taklimat, Tourism Malaysia Networking Day, pembangunan pakej dan Anugerah Pelancongan Malaysia. SEMINAR DAN TAKLIMAT Sebanyak 23 pembentangan telah diadakan untuk Travel and Tours Management Course (TTMC) dan juga Travel and Tours Enhancement Course (TTEC) sepanjang tahun. Kursus-kursus yang dianjurkan oleh Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan ini telah dihadiri oleh individu-individu dan persatuan-persatuan yang ingin lesen pemandu mendapatkan atau memperbaharui pelancong mereka. Topik yang dibincangkan ialah sejarah pelancongan, prestasi, arah aliran, pemasaran dan promosi serta pembangunan masa hadapan. Seminar pelancongan selalu diadakan untuk penggiat industri dan institusi pengajian tinggi TOURISM MALAYSIA NETWORKING DAY Tourism Malaysia Networking Day telah diadakan bagi menyediakan platform interaktif untuk para penggiat industri pelancongan bertemu dan menjalinkan rangkaian hubungan dengan para pegawai dan kakitangan Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan Malaysia. Ia adalah satu peluang bagi pengusaha hotel, pengusaha pelancongan, pengusaha produk pelancongan dan syarikat perkhidmatan penerbangan untuk memberikan maklumat terkini mengenai perkembangan, berita dan produk terbaru mereka. Di samping itu, platform ini juga menyediakan peluang yang baik untuk bertukar-tukar pandangan, memberi maklum balas yang membina dan menjana idea untuk pemasaran dan promosi untuk masa depan bersama. Pada 2 Jun, Legoland Malaysia Resort telah dipelawa untuk menjadi tuan rumah bagi Tourism Malaysia Networking Day. Platform ini telah digunakan untuk memberikan paparan serta mempromosikan Ninjago The Ride yang baru di Legoland Malaysia Resort. Sebagai tuan rumah bagi sesi tersebut, Legoland telah mengubah Dewan Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan menjadi mini-Legoland yang lengkap dengan replika- replika ciptaan Lego yang popular daripada Star Wars, sudut permainan, kiosk interaktif dan lain-lain. Taklimat produk dan penjualan baucar penginapan pada harga yang istimewa juga turut diadakan. Tourism Malaysia Networking Day bersama Legoland, 2 Jun Tourism Malaysia Networking Day yang kedua dianjurkan oleh Lexis Hotel Group pada 13 Oktober. Kumpulan ini telah memperkenalkan barisan hotel mereka, memberikan maklumat terkini mengenai pembukaan hotel yang akan datang dan membuat jualan khas untuk kakitangan Tourism Malaysia. Mereka juga telah membawa kumpulan rekreasi mereka bersama untuk memberi peluang kepada penonton merasai sendiri sebahagian daripada pelbagai aktiviti yang ditawarkan kepada tetamu hotel. 58 LAPORAN TAHUNAN 2016 59 LAPORAN TAHUNAN 2016
60 PEMBANGUNAN INDUSTRI DAN PENYELIDIKAN Tourism Malaysia Networking Day bersama Lexis Hotel Group, 13 Oktober PEMBANGUNAN PAKEJ Tourism Malaysia mengenal pasti produk-produk pelancongan yang berpotensi untuk pembangunan dan saling bekerjasama dengan penggiat industri pelancongan dalam mewujudkan pakej-pakej yang sesuai untuk dipasar dan dipromosikan kepada pelancong domestik dan antarabangsa. Antara pakej yang dibangunkan ialah: CC1M 1001 PACKAGES Cuti-Cuti 1Malaysia 1001 Packages telah diterbitkan buat kali pertama pada tahun 2014 untuk membantu agensi pelancongan tempatan dalam memasar dan mempromosikan percutian mereka. Berikutan kejayaan ini, pakej edisi 2016/2017 telah diterbitkan, dengan menyenaraikan 914 pakej percutian yang dibahagikan kepada 41 kategori daripada 204 buah agensi pelancongan. Jumlah jualan bagi tahun 2016 telah mencatatkan sebanyak RM12,457,050.15. pakej-pakej LAPORAN TAHUNAN 2016 Pakej yang menjadi pilihan orang ramai ialah pakej yang bertemakan pengembaraan dengan alam semula jadi, pelancongan sukarelawan, kerja berkumpulan, taman tema dan lawatan di sekitar bandar. PAKEJ PENGALAMAN BERBASIKAL Tourism Malaysia telah bekerjasama dengan majalah Cycling Malaysia yang diterbitkan dua bulan sekali oleh Green Warriors Publication Sdn. Bhd. untuk menampilkan laluan berbasikal baru dan sedia ada yang terdapat di seluruh Malaysia yang dibangunkan oleh ejen-ejen pelancongan Malaysia. Pada tahun 2016, beberapa laluan baru telah dibina di beberapa buah negeri seperti Negeri Sembilan, Perak, Sabah dan Sarawak. Hasilnya, sejumlah 2,387 pakej telah terjual, dengan jumlah jualan sebanyak RM525,961. Tourism Malaysia telah bekerjasama dengan majalah Cycling Malaysia untuk mempromosi pelancongan berbasikal LAPORAN TAHUNAN 2016 61
PEMBANGUNAN INDUSTRI DAN PENYELIDIKAN EDUPELANCONGAN PELANCONGAN KESIHATAN Risalah 101 Edutourism Packages, telah dilancarkan buat kali pertama pada bulan Ogos 2015, dan merupakan hasil kerjasama antara Tourism Malaysia dengan Kementerian Pengajian Tinggi. Ia turut memaparkan sebanyak 149 pakej yang telah dibangunkan oleh sembilan buah universiti dan 20 agensi pelancongan yang terlibat dalam inisiatif ini. Bagi menggalakkan lagi potensi pelancongan kesihatan di Malaysia, Tourism Malaysia bekerjasama rapat dengan Majlis Pelancongan Kesihatan Malaysia (MHTC) serta ejen pelancongan untuk membangunkan pakej pelancongan kesihatan yang menarik dan berpatutan. Salah satu program yang diadakan pada tahun 2016 ialah sebuah seminar pada bulan Oktober yang bertajuk "Health Tourism Care and the Future of Health Tourism" yang dianjurkan oleh Tourism Malaysia dengan kerjasama MHTC. Seminar ini telah diadakan untuk seramai 15 ejen pelancongan bagi menyediakan mereka dengan maklumat yang diperlukan dan galakan untuk membangunkan lebih banyak pakej pelancongan kesihatan. Pakej edupelancongan tambahan telah pun dibangunkan pada tahun 2016 oleh lapan buah agensi pelancongan yang turut menampilkan Universiti Sains Malaysia di Pulau Pinang, Universti Pendidikan Sultan Idris, Perak dan Universiti Malaysia Terengganu. INAP DESA PAKEJ ACARA Program Pengalaman Homestay Malaysia merupakan inisiatif pihak kerajaan yang menggalakkan pembangunan pelancongan lestari dalam kalangan masyarakat luar bandar di Malaysia dan pernah memenangi anugerah. Pada tahun 2012, program ini telah menerima Anugerah UNWTO Ulysses bagi Inovasi pada Dasar Awam dan Urus Tadbir. turut bekerjasama dengan ejen Tourism Malaysia pelancongan untuk membangunkan pakej percutian khas bagi acara tertentu. Sebanyak sembilan ejen pelancongan telah membangunkan pakej-pakej percutian sempena Royal FLORIA Putrajaya dan Magic of Night yang diadakan dari 27 Mei hingga 4 Jun, dengan jumlah penjualan sebanyak RM85,052. Pada tahun 2016, terdapat sejumlah 193 inap desa yang aktif di Malaysia dengan seramai 3,800 pengusaha inap desa yang menawarkan sebanyak 5,354 buah unit bilik, dengan pertumbuhan sebanyak 4.87% berbanding tahun sebelumnya. Terdapat juga pakej-pakej yang telah dibangunkan untuk menarik pelancong yang bercuti datang ke Malaysia untuk acara A Journey Through Time X yang diadakan dari 4 hingga 13 November, dengan jualannya yang mencecah RM19 juta. Sehingga bulan Ogos 2016, sejumlah 250,161 pelancong tempatan dan antarabangsa yang telah mengambil bahagian dalam program ini dengan pendapatan inap desa mencecah RM17 juta dalam tempoh tersebut, dengan peningkatan sebanyak 9.5% berbanding dengan tahun 2015. Di samping itu, Persidangan Penjagaan Kesihatan Antarabangsa dan Pameran APHM 2016 telah diadakan dari 1 hingga 3 Jun di Pusat Konvensyen Kuala Lumpur yang menyaksikan pakej-pakej bernilai RM80,000 telah terjual. Tourism Malaysia menawarkan perundingan dan nasihat kepada pengusaha inap desa dalam bidang pembangunan produk, pemasaran, promosi dan penyampaian perkhidmatan untuk memastikan kemampanan program tersebut. Sementara itu, Tourism Malaysia juga telah bekerjasama dengan bas Hop On Hop Off bagi menyediakan pakej pelancongan bandar untuk perwakilan CAPAM Biennial Conference dari 18 hingga 20 Ogos. PELANCONGAN KESIHATAN Aktiviti pelancong bersama penduduk tempatan di Homestay Kampung Temenim, Johor 60 LAPORAN TAHUNAN 2016 61 LAPORAN TAHUNAN 2016
62 62 PEMBANGUNAN INDUSTRI DAN PENYELIDIKAN ANUGERAH PELANCONGAN MALAYSIA 2014 / 2015 Anugerah Pelancongan Malaysia dianjurkan sekali setiap dua tahun. Ia adalah sebuah pengiktirafan dan penghormatan yang diberikan kepada individu dan organisasi tempatan serta antarabangsa yang telah menyumbang kepada industri pelancongan negara. Anugerah Pelancongan Malaysia edisi ke-19 untuk tahun 2015 telah dibuka pencalonannya pada 31 Mac 2015, manakala majlis anugerah telah diadakan di Pusat Dagangan Dunia Putra, Kuala Lumpur, pada 17 Februari, dengan Timbalan Perdana Menteri Malaysia sebagai tetamu kehormat . Anugerah-anugerah tersebut telah disampaikan kepada 65 orang penerima dari 14 kategori dan 50 subkategori, termasuklah dua penerima Anugerah Khas Menteri dan dua lagi penerima Anugerah Khas Perdana Menteri. Anugerah Pelancongan Malaysia 2014/2015 telah diadakan di Pusat Dagangan Dunia Putra, KL, 17 Februari PENYELIDIKAN Tourism Malaysia telah menjalankan banyak kaji selidik untuk mengumpul data-data dan maklumat penting yang boleh digunakan untuk memacu industri berkenaan dengan lebih jauh. Kaji selidik tersebut juga menyediakan perspektif semasa tentang pertumbuhan dan arah aliran dalam industri. disambung di Melaka pada 19 hingga 21 Februari. ini melibatkan pertemuan pengarah- Perbincangan luar negara, pengarah-pengarah negeri, pengarah pegawai-pegawai pemasaran luar negara Tourism Malaysia dan agensi perhubungan awam. Ia bertujuan menggerakkan dan menyelaras usaha pemasaran dalam mempromosi negara pada tahun 2016 dan mencapai sasaran 30.5 juta ketibaan pelancong dan pendapatan RM103 bilion. SESI KUMPULAN PEMIKIR Pada tahun 2016, Tourism Malaysia telah memulakan Sesi Kumpulan Pemikir dalaman untuk membangunkan Pelan Promosi Bersepadu Pelancongan Malaysia sehingga tahun 2020. Ahli-ahli bagi sesi tersebut mengambil situasi keadaan semasa industri pelancongan negara, kedudukan kewangan dan arah aliran pelancongan semasa. Perkara- perkara yang berkaitan dengan keselamatan pelancongan serta persaingan dari destinasi lain di rantau ini juga telah dibangkitkan. Ia adalah satu sesi yang tepat pada masanya untuk mengurus sumber dan pengetahuan semasa dalam mencapai sasaran utama iaitu menerima 36 juta pelancong dan RM168 bilion pendapatan pelancongan menjelang tahun 2020. TOURISM MALAYSIA DIRECTORS RETREAT 2016 Program-program semasa mesyuarat khas ini termasuk sesi proaktif dan perjumpaan dengan Menteri Pelancongan dan Kebudayaan, Ketua Setiausaha Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan, dan Ketua Pengarah Tourism Malaysia. Mesyuarat ini juga telah memberi pencerahan tentang laporan terkini mengenai pembangunan pelancongan Malaysia, prestasi, usaha promosi yang dijalankan, strategi pemasaran dan juga aktiviti yang akan dijalankan pada skala global. Y.B. Menteri telah menyeru pejabat-pejabat luar negara untuk mencari penyelesaian kreatif untuk usahasama atau memeterai kerjasama pintar dengan para penggiat industri pelancongan dan bekerja lebih rapat dengan pihak media demi merangsang ketibaan pelacong di Malaysia. Satu mesyuarat khas telah dimulakan pada 16 Februari di Pusat Dagangan Dunia Putra selama tiga hari dan LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 63 LAPORAN TAHUNAN 2016 63
INDUSTRY DEVELOPMENT AND RESEARCH Tourism Malaysia Directors Retreat 2016, Pusat Dagangan Dunia Putra, KL, 19-21 Februari KAJI SELIDIK Pelbagai kaji selidik telah dijalankan bagi membantu memudahkan pembangunan kempen promosi dan strategi pemasaran yang lebih berkesan. Dijalankan pada setiap dua tahun, Kaji Selidik Kemudahan Hotel mengumpul maklumat mengenai bilangan hotel, bilangan bilik, kadar harga bilik dan kemudahan terkini yang ditawarkan oleh hotel-hotel. Maklumat yang dikumpulkan akan diterbitkan dalam Direktori Penginapan Malaysia. Kajian Pemergian Pelawat Asing dikumpulkan bagi memperoleh maklumat mengenai demografi pengunjung, corak perbelanjaan dan perjalanan, serta profil pelancong. Pegawai penyelidik telah ditempatkan di tujuh buah lokasi untuk menjalankan kaji selidik sepanjang tahun di lapangan terbang antarabangsa dan laluan keluar masuk darat dan laut yang utama di Malaysia. Tinjauan tambahan turut dijalankan di lima buah lokasi lain pada setiap suku tahun di terminal feri, pintu masuk sempadan dan kawasan Rehat & Rawat di sepanjang Lebuh Raya Utara Selatan. BAHAN-BAHAN RUJUKAN Data yang diperolehi hasil daripada kaji selidik kemudiannya diterbitkan oleh Tourism Malaysia sebagai bahan rujukan seperti: • • • Malaysia Tourists Profile by Selected Markets Malaysia Tourism Key Performance Indicators Malaysia Tourism Statistics in Brief Malaysia Domestic Tourism Statistics in Brief Seramai 50,000 responden ditemu bual pada setiap tahun dan maklumat yang diperolehi daripada kaji selidik berkenaan disiarkan dalam buku Malaysia Tourist Profile by Selected Markets. Di samping itu, Pusat Sumber Pelancongan Malaysia mempunyai sejumlah 18,741 monograf dan jurnal yang dikatalogkan, - 70% adalah dalam bidang pelancongan. Ini menunjukkan peningkatan sebanyak 607 unit berbanding tahun sebelumnya. Ia juga mempunyai sejumlah 117,140 bahan rujukan seperti artikel berita, laporan aktiviti promosi, laporan tahunan dan laporan statistik pelancongan yang boleh didapati dalam bentuk digital. Bahan-bahan tersebut dikatalogkan di WebOpac dan digitalkan di dalam WebInfoline di dalam Sistem Utiliti Pengurusan Perpustakaan Bersepadu (ILMU). Di samping itu, Kajian Warganegara Malaysia ke Luar Negara mengumpulkan data mengenai profil dan pola perbelanjaan rakyat Malaysia yang melancong ke luar negara. Kaji selidik tersebut dijalankan di lapangan terbang antarabangsa utama, termasuklah KLIA, KLIA2, Kuching, Kota Kinabalu dan Bayan Lepas. Seramai 6,000 responden ditemu bual pada setiap tahun. Sementara itu, Kajian Penginapan Berbayar, dijalankan pada sejumlah 920 penginapan berbayar telah terpilih sebagai sampel kajian, yang mewakili 19.2% daripada jumlah bilangan hotel. Purata Kadar Penginapan Hotel dan Laporan Tetamu Hotel (domestik dan antarabangsa) bagi setiap negeri di Malaysia dikumpulkan daripada maklumat yang diperolehi melalui kajian ini. setiap suku tahun dengan Pusat Sumber juga telah menerima sebanyak 306 terbitan bersiri pada tahun 2016 dan meneruskan langganannya untuk beberapa pangkalan data pelancongan dalam talian termasuk PASSPORT: Travel & Tourism, Pemantau Perniagaan Dalam Talian, Lawnet dan Pusat Penerbangan Asia Pasifik (CAPA). Pusat Sumber Tourism Malaysia 62 62 LAPORAN TAHUNAN 2016 63 LAPORAN TAHUNAN 2016 63 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016
64 PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI LAPORAN TAHUNAN 2016 Jambatan Pulau Pinang, Pulau Pinang LAPORAN TAHUNAN 2016 65
PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI Jambatan Pulau Pinang, Pulau Pinang 64 LAPORAN TAHUNAN 2016 65 LAPORAN TAHUNAN 2016
66 PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI LAPORAN TAHUNAN 2016 dan Tourism Malaysia merancang, menyelaras melaksanakan aktiviti perhubungan awam yang menyokong visi dan misinya dalam mempromosikan Malaysia sebagai salah satu destinasi pelancongan utama dalam dan luar negara. komunikasi, publisiti dan Di samping itu, Tourism Malaysia juga menyokong usaha mempromosikan domestik lain dengan dan antarabangsa dan aktiviti-aktiviti menghasilkan pelbagai bahan promosi dan kolateral termasuk risalah, poster dan video. pelancongan LAPORAN TAHUNAN 2016 67
PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI PUBLISITI ANTARABANGSA Program Mega Familiarisation (Mega Fam) ialah salah satu program istimewa Tourism Malaysia untuk membantu dalam promosi dan penjenamaan Malaysia sebagai destinasi pelancongan pilihan di dunia. Seramai 299 orang tetamu dari 27 buah negara telah mengambil bahagian dalam lapan acara Mega Fam pada tahun 2016. Daripada jumlah ini, seramai 144 tetamu adalah wakil agensi pelancongan, 132 adalah wakil media manakala 23 lagi adalah terdiri daripada tetamu korporat, pegawai pengiring dan wakil-wakil dari pejabat Tourism Malaysia di luar negara, yang telah diundang khas bagi menghadiri acara-acara pelancongan yang diadakan di Malaysia. Nilai yang dihasilkan oleh program Mega Fam pada tahun 2016 ialah sebanyak RM34,404,471.03 melalui 37 buah rencana yang diterbitkan dalam penerbitan antarabangsa, 30 buah dokumentari dan siaran media dalam talian. komersial publisiti Program Suai Kenal Mega Ekopelancongan Tourism Malaysia, KL dan Pahang, 24-30 April 66 LAPORAN TAHUNAN 2016 67 LAPORAN TAHUNAN 2016
68 PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI Y.B. Menteri Pelancongan dan Kebudayaan Bersama Duta-duta Pelancongan Datuk Lee, Kabir Khan dan Shantini Theva semasa majlis penyerahan sijil Promosi dan penjenamaan Malaysia di luar negara juga telah dipertingkatkan melalui pelantikan empat personaliti popular sebagai duta Tourism Malaysia. Pelantikan ini disampaikan kepada penyanyi antarabangsa Nur Shahila Amir Hamzah yang lebih dikenali sebagai Shila Amzah untuk pasaran China/Hong Kong; pelakon dan model popular di Kollywood, Shantini Theva untuk pasaran India Selatan; penyanyi malar hijau Johnny Chiang untuk pasaran China/Hong Kong/Taiwan/Jepun dan pasaran Korea Selatan; dan ahli silap mata serta mentalist Kabir Khan Mohamad Reaz untuk pasaran United Kingdom dan Amerika Syarikat. Sementara itu, tahun 2016 menyaksikan pembaharuan pelantikan lima Duta Pelancongan untuk dua tahun lagi, iaitu Prof. Datuk Dr. Jimmy Choo OBE, Datuk Jeffery Sandragesan, Tan Sri Syed Mohd Yusof Tun Syed Nasir, Datuk Lee Jin Bok dan Yunalis Mat Zara'ai ( Yuna). Tourism Malaysia juga menyelaras dan memantau prestasi 13 buah agensi perhubungan awam yang dilantik untuk mempromosikan Malaysia di pasaran terpilih iaitu UK/Ireland, Benelux, Australia, Amerika Syarikat/ Kanada, Nordic/Baltic, Jerman/Austria, Taiwan, Thailand/ Myanmar, India, Perancis/Sepanyol/Portugal, Rusia, New Zealand dan Korea Selatan. Tourism Malaysia menganjurkan program lawatan suai kenal untuk agensi perhubungan awamnya bagi memahami daya tarikan pelancongan Malaysia LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 69
PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI PUBLISITI DOMESTIK Pada tahun 2016, Tourism Malaysia telah melaksanakan tempatan pelbagai aktiviti perhubungan media termasuklah jalinan hubungan bersama media dan sidang akhbar, dan menyelaraskan liputan media cetak, media elektronik dan media sosial mengenai usaha mempromosikan pelancongan Malaysia. lawatan suai kenal, acara-acara Wawancara bersama dengan stesen televisyen tempatan, media cetak tempatan dan antarabangsa serta stesen radio telah dianjurkan untuk memberi liputan yang lebih meluas kepada acara Tourism Malaysia. Antaranya ialah Selamat Pagi Malaysia, New Straits Times, Malay Mail dan The Star. Liputan media itu juga turut terjamin melalui pengiklanan di dalam majalah seperti majalah Global Business Services. Tourism Malaysia juga telah menyediakan pelbagai bahan bertulis untuk publisiti dan promosi di dalam buku cenderamata, direktori pelancongan, media cetak, media elektronik dan berita dalam talian. Kira-kira 100 buah siaran media telah diuar-uarkan kepada ahli-ahli media sepanjang tahun. Program pendekatan awam juga telah dianjurkan melalui 13 buah taklimat pelancongan yang disampaikan kepada pelajar universiti, persatuan-persatuan dan badan-badan bukan Kerajaan (NGO), pegawai kerajaan, sektor swasta dan pegawai pelawat asing pada tahun 2016. Selain itu, Tourism Malaysia juga telah menganjurkan 33 buah lawatan suai kenal untuk agensi pelancongan dan media tempatan bagi memperkenalkan mereka kepada pembangunan pelancongan baru di seluruh negara dan juga bagi memaklumkan kepada mereka mengenai penambahbaikan kepada tarikan sedia ada. Antaranya ialah lawatan suai kenal ke Ba'Kelalan dan Merarap di Sarawak; Tanjung Bidara, Melaka; Gunung Stong, Kelantan; dan Lahad Datu, Sabah. Lawatan-lawatan suai kenal juga dijalankan bagi media tempatan dan personaliti berpengaruh media sosial untuk mempromosi pelancongan tempatan Sesi temuramah media sedang dijalankan 68 LAPORAN TAHUNAN 2016 69 LAPORAN TAHUNAN 2016
70 PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI LAMAN WEB TOURISM MALAYSIA Pada bulan Januari 2016, Tourism Malaysia telah melancarkan laman web pengguna dan korporatnya yang baru untuk lebih memenuhi keperluan pengguna dan pelancong serta selari dengan perkembangan teknologi maklumat dan media sosial. Penjenamaan semula tersebut memperlihatkan Tourism Malaysia maju ke hadapan dengan mempunyai laman web pengguna dengan URL yang baru yang membezakannya dengan laman web korporatnya Laman web korporat yang baru ini juga mudah untuk digunakan, dan mempunyai rekaan yang moden, elegan, dan responsif. Ia juga boleh diakses dari peranti mudah alih. Tourism Malaysia telah membangunkan aplikasi mobil eBrochure (atas) yang juga boleh dicapai melalui laman web pengguna (kiri) Laman web korporat yang baru ini juga mudah untuk digunakan, dan mempunyai rekaan yang moden, elegan, dan responsif. Ia juga boleh diakses dari peranti mudah alih. Di samping itu, ia mempunyai kemudahan pendaftaran dalam talian untuk syarikat pelancongan mendaftarkan bidang yang mereka minat untuk ketahui dalam mana-mana acara promosi dan pemasaran Tourism Malaysia. Fungsi ini telah dicipta bertujuan untuk mengukuhkan hubungan dan kerjasama antara sektor awam dan swasta dalam mempromosikan pelancongan di negara ini. Laman web ini juga telah dipertingkatkan dengan platform e-brochure. malaysia.travel - laman untuk mencapai dan memuat turun risalah mengenai Malaysia dengan mudah. Untuk meningkatkan kemudahan ini, pada tahun 2016, Tourism Malaysia telah membangunkan aplikasi mudah alih eBrochures. Dengan aplikasi ini, pengguna boleh mendapat akses kepada pelbagai maklumat daripada telefon bimbit mereka, iaitu pakej percutian, peta, maklumat destinasi, panduan umum ke Malaysia, panduan serantau, maklumat mengenai acara pelancongan dan aktiviti-aktiviti minat khas. Kemudahan ini membolehkan pengguna untuk membuat perancangan dengan lebih baik dan menyelaraskan jadual perjalanan percutian mereka. Aplikasi ini boleh didapati di App Store dan Google Play. Majlis pelancaran laman web pengguna dan korporat Tourism Malaysia oleh Y.B. Menteri Pelancongan dan Kebudayaan, Pusat Dagangan Dunia Putra, KL, 18 Februari Sementara itu, laman web pengguna telah mendapat anugerah gangsa untuk Pembangunan Jenama dan/atau kategori Kempen Kesedaran Terbaik untuk kempen yang telah diadakan pada tahun sebelumnya, iaitu Pertandingan Foto Dalam Talian #beautifulMalaysia. LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 71
PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI Pusat Penerangan Pelancong Tourism Malaysia PENYEBARAN MAKLUMAT PELANCONGAN pintar mudah alih. Salah satu fungsi teras promosi Tourism Malaysia adalah untuk menyebarkan maklumat pelancongan kepada pelancong, tempatan mahupun antarabangsa. Aplikasi ini meningkatkan komunikasi antara ejen dan pengguna TMCC Tourism Malaysia, yang membolehkan mereka untuk berkongsi lokasi pelancongan, imej dan teks dengan mudah. Aplikasi ini menyokong komunikasi verbal antara ejen TMCC dengan pengguna serta mengurangkan sebarang potensi salah faham yang boleh berlaku. Terdapatnya 18 Pusat Penerangan Pelancong (TIC) dan 14 kaunter penerangan di dalam pejabat-pejabat negeri Tourism Malaysia di seluruh negara telah membantu dalam menyebarkan maklumat terkini dan yang telah dikemas kini untuk pelancong serta menjawab segala pertanyaan, seterusnya, memudahkan urusan perjalanan mereka. SOKONGAN PROMOSI Aktiviti-aktiviti promosi Tourism Malaysia juga disokong oleh pelbagai risalah yang dihasilkan dan dicetak dalam pelbagai tajuk dan bahasa. Pada tahun 2016, TIC telah menerima kehadiran sebanyak 816,974 pelancong yang datang terus ke kaunter pertanyaan, iaitu mencatatkan pertumbuhan sebanyak 38.4% berbanding dengan tahun sebelumnya. TIC yang menerima paling ramai kedatangan pelancong ialah TIC KLIA 2 (386,580 pelancong), MaTIC (116,607 pelancong), TIC Jalan Kota, Melaka (55,872 pelancong), TIC Lapangan Terbang Antarabangsa Kota Kinabalu, Sabah (41,977 pelancong) dan TIC Lapangan Terbang Antarabangsa Langkawi, Kedah (39,483 pelancong). Pada tahun 2016, dianggarkan sebanyak 1.9 juta risalah telah dihasilkan termasuk buku panduan pelancongan, buku acara program pelancongan, panduan direktori ekspo dan pameran, serta kalendar acara dan festival. Antara tajuk yang dihasilkan ialah "Malaysia, A Preferred Cruise Destination," "Exotic Ethnic Heritage," dan "Malaysia Events and Festivals 2016," serta kalendar meja dan dinding untuk tahun 2016. Sementara itu, Tourism Malaysia juga mengendalikan Tourism Malaysia Contact Centre (TMCC), iaitu pusat sehenti untuk menjawab sebarang panggilan yang dibuat kepada Talian Info Pelancongan (1300-88-5050) atau pertanyaan yang dihantar melalui emel kepada enquiries@tourism.gov.my. Dengan kerjasama pejabat-pejabat luar negara, Tourism Malaysia juga telah mengemas kini dan menerbitkan risalah yang telah diterjemahkan ke dalam pelbagai bahasa termasuk Bahasa Arab, Parsi, Bahasa Melayu, Bahasa Indonesia, Itali, Jerman, Perancis, Sepanyol, Turki, Jepun, Korea, Vietnam, Rusia, Cina (Simplified) dan Cina (Tradisional). Pada tahun 2016, TMCC telah dipertingkatkan dengan antara muka pengguna tambahan, iaitu aplikasi yang boleh dimuat turun dan boleh didapati pada platform Android dan IOS yang boleh dipasang pada telefon 70 LAPORAN TAHUNAN 2016 71 LAPORAN TAHUNAN 2016
72 72 PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI Risalah dan bahan terbitan Tourism Malaysia Selain itu, Tourism Malaysia juga menguruskan bank yang menyimpan 170,000 keping imej pelancongan menggunakan perisian Fotoware 8.0, dan koleksi imej-imej ini boleh didapati oleh media tempatan dan antarabangsa, penggiat industri pelancongan dan orang ramai untuk menyokong publisiti dan usaha mempromosikan pelancongan mereka. Imej-imej ini, yang mana sebahagiannya telah tersedia untuk dimuat turun di Galeri Imej laman web (imagegallery.tourism. gov.my), ialah koleksi gambar destinasi pelancongan dan acara-acara di Malaysia dengan resolusi tinggi. Imej-imej ini juga digunakan untuk penghasilan risalah Tourism Malaysia, kolateral dan produksi kempen pengiklanan di seluruh dunia. Pada tahun 2016, galeri imej laman web telah merakamkan sebanyak 145,672 pelawat, 9.5 juta lawatan dan 68,600 kali muat turun. Tourism Malaysia juga telah menghasilkan sebuah DVD yang bertajuk "Malaysia Truly Asia Showcase" untuk dikongsi dan digunakan oleh media dan juga para penggiat industri pelancongan. Ia adalah himpunan beberapa buah video iaitu "Timeless Langkawi," " Malaysia Your Diving Paradise," "Spa Getaway Malaysia," "Malaysia Culinary Diaspora," "Golf Destination Malaysia" dan " Malaysia Your Angling Paradise." Di samping itu, sebanyak 735,833 kolateral, bahan- bahan pameran dan cenderamata telah dihasilkan untuk kempen Malaysia Truly Asia pada tahun 2016. Antara 35 jenis barangan yang dihasilkan adalah tali lanyards, pembersih skrin, pemacu USB untuk ahli-ahli perdagangan, poskad dan buku-buku meja kopi. LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 Cenderahati dan bahan kolateral Tourism Malaysia LAPORAN TAHUNAN 2016 73 LAPORAN TAHUNAN 2016 73
PUBLISITI DAN SOKONGAN PROMOSI Pusat Pengagihan Tourism Malaysia, Bangi Pusat Pengagihan Tourism Malaysia di Bangi menyediakan kemudahan pengagihan dan penghantaran bahan-bahan promosi dengan efisyen. Pada tahun 2016, Tourism Malaysia telah menyelaraskan penerimaan, penyimpanan dan pengagihan lebih 3.3 juta unit risalah dan 2.1 juta unit kolateral dan barangan cenderahati. Sebagai tambahan, sebanyak 69 penghantaran telah dilakukan melalui jalan darat ke pejabat negeri Tourism Malaysia, Pusat Informasi Pelancong dan pejabat negeri Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan. Tourism Malaysia juga menyediakan pelbagai risalah, bahan kolateral dan cenderahati untuk pihak-pihak yang terlibat secara tidak langsung dalam mempromosi pelancongan seperti agensi kerajaan, hotel, sekolah dan universiti termasuk juga sektor swasta. Sebanyak 99 penghantaran telah dibuat melalui jalan laut bagi memastikan bahan-bahan promosi Tourism Malaysia sampai ke pejabat luar negara Tourism Malaysia dan acara pelancongan antarabangsa yang disertai seperti ITB Berlin, Arabian Travel Market dan World Travel Market. Pusat Pengagihan Tourism Malaysia, Bangi 72 72 LAPORAN TAHUNAN 2016 73 LAPORAN TAHUNAN 2016 73 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016
74 OPERASI DAN KHIDMAT PENGURUSAN LAPORAN TAHUNAN 2016 Perdana Putra, Putrajaya LAPORAN TAHUNAN 2016 75
OPERASI DAN KHIDMAT PENGURUSAN Perdana Putra, Putrajaya 74 LAPORAN TAHUNAN 2016 75 LAPORAN TAHUNAN 2016
76 OPERASI DAN KHIDMAT PENGURUSAN LAPORAN TAHUNAN 2016 Pada tahun 2016, Tourism Malaysia telah menjalani beberapa penambahbaikan pentadbiran untuk memantapkan operasi serta pengurusan sumber manusia dan perancangan kewangan yang lebih baik. LAPORAN TAHUNAN 2016 77
OPERASI DAN KHIDMAT PENGURUSAN PENGURUSAN SUMBER MANUSIA Jumlah pegawai dan kakitangan Tourism Malaysia pada 31 Disember 2016 ialah sebanyak 1,061 perjawatan pelbagai gred, yang terdiri daripada 829 perjawatan tetap, 95 perjawatan kontrak dan 146 perjawatan Kakitangan Ambilan Tempatan (KAT) di pejabat-pejabat Tourism Malaysia di luar negara. Kementerian Kewangan bertarikh 14 Julai 2015. Pada tahun pertama, pelaksanaan ini telah dinilai semula berdasarkan pada perkembangan dalaman terkini dan kekangan yang telah dikenal pasti. Berikutan perubahan-perubahan signifikan ini dan keperluan untuk memperkukuhkan organisasi, struktur dalaman telah dikaji semula. Daripada jumlah perjawatan tetap, 1% merupakan pengurusan tertinggi, 30% ialah kumpulan pengurusan dan profesional sementara 69% ialah kumpulan pelaksana. Perundingan dengan Bahagian Pembangunan Organisasi, (JPA) dan Bahagian Jabatan Perkhidmatan Awam Pengurusan Sumber Manusia Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan bermula pada bulan Oktober 2016. Sebanyak 183 amalan penggiliran kerja yang melibatkan 183 pegawai dan pekerja dilaksanakan di ibu pejabat, pejabat-pejabat negeri dan pejabat-pejabat luar negara, Berikutan pengurangan belanjawan tahunan, Jabatan Perkhidmatan Awam telah menarik balik keperluan minimum tujuh hari program latihan bagi kesemua kementerian dan agensi kerajaan yang mula dilaksanakan pada tahun 2006. Walau bagaimanapun, Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan menggalakkan pegawai dan kakitangannya untuk menghadiri sekurang-kurangnya TIGA hari program latihan pada tahun 2016. Pada tahun 2016, Tourism Malaysia telah menjalankan dua pelaksanaan urusan kenaikan pangkat membabitkan 54 pegawai dan kakitangan daripada pelbagai gred perjawatan. Selain itu, tujuh sesi temuduga untuk melantik 63 pegawai dan kakitangan baru juga telah diadakan. Seramai 72 pegawai dan kakitangan Tourism Malaysia dari telah dianugerahkan Anugerah Khidmat Cemerlang semasa Majlis Anugerah Khidmat Cemerlang Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan yang diadakan pada 11 April 2016. Anugerah tersebut merupakan satu pengiktirafan oleh kerajaan Malaysia kepada kakitangan perkhidmatan awam yang telah melaksanakan perkhidmatan dengan cemerlang. ibu pejabat Sebanyak 96.1% pegawai dan kakitangan Tourism Malaysia telah menghadiri sekurang-kurangnya 1 hari program latihan pada tahun 2016. Sementara itu, 84.5% menghadiri kursus latihan lebih dari tiga hari. Sebanyak 58 program latihan dalaman telah dijalankan oleh Tourism Malaysia pada tahun 2016. Sebagai tambahan, pegawai dan kakitangan Tourism Malaysia juga telah menghadiri sebanyak 56 kursus yang dianjurkan oleh Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan, 21 kursus anjuran INTAN dan lapan kursus anjuran Institut Diplomasi dan Hubungan Luar Negeri (IDFR). Pegawai dan kakitangan Tourism Malaysia juga telah dihantar untuk 103 buah program latihan yang dianjurkan oleh pelbagai agensi kerajaan dan 28 buah program latihan yang dikendalikan oleh organisasi swasta. Kemudahan perubatan untuk pegawai dan kakitangan Tourism Malaysia dipertingkatkan apabila Managed Care Organisation (MCO), PM Care Sdn Bhd, telah dilantik untuk menguruskan perkara berkaitan khidmat perubatan dan klinik panel. itu, pelaksanaan penstrukturan semula Sementara yang terakhir adalah berdasarkan pada kelulusan Surat Kelulusan Perjawatan (SKP) Bil. E30/2015 oleh Sejumlah 72 kakitangan Tourism Malaysia telah menerima Anugerah Khidmat Cemerlang, 11 April Sambutan bagi meraikan pesara Tourism Malaysia semasa Majlis "Jasamu Dikenang", 12 April 76 LAPORAN TAHUNAN 2016 77 LAPORAN TAHUNAN 2016
78 78 OPERASI DAN KHIDMAT PENGURUSAN Kakitangan Tourism Malaysia telah menyertai sejumlah 274 kursus latihan yang sama ada dikendalikan Tourism Malaysia atau organisasi awam/swasta yang lain PENTADBIRAN Tourism Malaysia telah menerima dua kunjungan daripada Jabatan Keselamatan dan Kesihatan pada bulan Jun dan November 2016. Matlamat kunjungan tersebut adalah untuk meningkatkan kesedaran terhadap aspek kualiti, keselamatan, kesihatan dan kondusif tempat kerja. memenuhi keperluan audit dan mematuhi undang- undang serta memudahkan sebarang penyiasatan. Sistem ini juga dapat membantu untuk menambah baik penyampaian perkhidmatan dengan mempermudahkan dan mempercepatkan carian rekod melalui pejabat- pejabat negeri Tourism Malaysia. Lanjutan kepada pengiktirafan yang diterima daripada Arkib Negara Malaysia bagi sistem klasifikasi fail baru di ibu pejabat Tourism Malaysia, keputusan telah dibuat untuk melaksanakan sistem yang sama di pejabat-pejabat negeri Tourism Malaysia pada tahun 2016. Ini dilaksanakan bagi memastikan sistem pemfailan diseragamkan dan pengurusan rekod sistematik yang Bengkel pengenalan dan pembangunan sistem klasifikasi fail baru telah diadakan dari 22 hingga 26 Februari dan disertai oleh 26 perwakilan yang dilantik daripada pejabat- pejabat negeri Tourism Malaysia. Sistem klasifikasi fail baru tersebut telah berjaya dilaksanakan di kesemua 14 pejabat negeri Tourism Malaysia pada 1 April. Bengkel tentang sistem klasifikasi fail baru bagi wakil-wakil pejabat-pejabat negeri Tourism Malaysia, 22-26 Februari LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 79 LAPORAN TAHUNAN 2016 79
OPERASI DAN KHIDMAT PENGURUSAN Mesyuarat Jawatankuasa Petugas SAGA Sistem Myfis, 17 November PENGURUSAN KEWANGAN Pengurusan Kewangan Tourism Malaysia meliputi empat bahagian utama iaitu Pembayaran dan Belanjawan, Perolehan, Perakaunan dan Operasi Cawangan. dalam Arahan Kewangan dan Perwakilan Kuasa Tourism Malaysia. Penyata kewangan, rekod dan daftar disediakan dan diselenggarakan dengan betul dan tepat mematuhi Garis Panduan bagi Penyediaan dan Pembentangan Laporan Tahunan dan Penyata Kewangan Badan Berkanun Persekutuan, mencerminkan ketelusan dan keadilan situasi urusan Tourism Malaysia. Peruntukan belanjawan yang diterima dibahagikan kepada 13 bahagian untuk melaksanakan program- program dan aktiviti-aktiviti yang telah diluluskan selaras dengan peraturan-peraturan yang berkaitan. Kementerian Kewangan telah mengurangkan peruntukan waran dan Kebudayaan. Ini mengakibatkan pengurangan peruntukan kepada Tourism Malaysia daripada RM263,839,600 kepada RM253,839,600. Peruntukan untuk pengiklanan di bawah Bahagian Polisi Pelancongan dan Bahagian Hubungan Antarabangsa (Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan) juga dikurangkan daripada RM180.5 juta kepada RM125 juta. kepada Kementerian Pelancongan Tourism Malaysia juga memantau, merakam dan mengira kesemua perbelanjaan yang dibuat oleh pejabat-pejabat Tourism Malaysia di peringkat negeri dan luar negara. Amalan ini termasuklah memastikan semua transaksi bagi pengurusan, kewangan dan operasi perolehan dilakukan mengikut peraturan. Sebagai tambahan, Tourism Malaysia juga menawarkan nasihat berkenaan pengurusan operasi dan kewangan serta menjalankan audit dari masa ke masa. Pada tahun 2016, Tourism Malaysia terus berusaha memastikan proses perolehan dilaksanakan menurut amalan tadbir urus yang baik, mematuhi prinsip-prinsip perolehan akauntabiliti awam, ketelusan, nilai terbaik, kesaksamaan dan keterangkuman serta adil dan saksama. Tourism Malaysia juga telah memilih sistem informasi kewangan baru yang digelar MyFis bagi menggantikan sistem lama, Sistem Pengurusan Maklumat Kewangan (SPMK). Sistem ini ialah aplikasi berasaskan web yang dilaksanakan di dalam persekitaran intranet dan internet. Ia mempunyai dua komponen utama, iaitu Sistem Informasi Kewangan dan Portal Kewangan. Sistem ini memfokuskan kepada operasi dalam talian dan automatik berbanding penyerahan secara manual, tanpa menjejaskan pematuhan undang-undang dan peraturan yang telah ditetapkan. Sistem ini dijangka akan mula digunakan pada bulan Januari 2017. Perolehan dibuat melalui pembelian terus, rundingan terus, lantikan terus, tempahan terus, sebut harga, tender, kontrak pusat, pembelian tiket penerbangan dan pengangkutan barangan. Pesanan perolehan, surat persetujuan dan kontrak rasmi juga dibuat selaras dengan undang-undang dan peraturan yang berkuat kuasa dan seperti yang ditetapkan 78 78 LAPORAN TAHUNAN 2016 79 LAPORAN TAHUNAN 2016 79 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016
80 ANUGERAH DAN PENGIKTIRAFAN LAPORAN TAHUNAN 2016 Taman Negara Mulu, Sarawak LAPORAN TAHUNAN 2016 81
ANUGERAH DAN PENGIKTIRAFAN Taman Negara Mulu, Sarawak 80 LAPORAN TAHUNAN 2016 81 LAPORAN TAHUNAN 2016
82 82 ANUGERAH DAN PENGIKTIRAFAN LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 ANUGERAH GOLDEN CITY GATE untuk hasil kreatif Tourism Malaysia bertajuk "Wau" ANUGERAH GOLDEN CITY GATE untuk hasil kreatif Tourism Malaysia bertajuk "Malaysia: Land of Memories" ANUGERAH TRAVVY merupakan pengiktirafan kepada Malaysia sebagai "Best City Destination in Asia" ANUGERAH TRAVVY merupakan pengiktirafan kepada Malaysia sebagai "Best Culinary Destination in Asia" WORLD TRAVEL AWARD merupakan pengiktirafan kepada Malaysia sebagai "Asia's Leading Destination" WORLD TRAVEL AWARD merupakan pengiktirafan kepada Malaysia sebagai "Asia's Leading Tourist Board" PATA GOLD AWARD (Anugerah Media Pemasaran - Poster Pelancongan) untuk poster Tourism Malaysia "Landmarks of Malaysia" ANUGERAH MAJALAH U TRAVEL merupakan pengiktirafan kepada Kempen Beli-Belah Miss SHOPhia sebagai "Most Favourite Promotion Strategy" LAPORAN TAHUNAN 2016 83
ANUGERAH DAN ANUGERAH GOLDEN CITY GATE untuk hasil kreatif Tourism Malaysia bertajuk "Wau" PENGIKTIRAFAN ANUGERAH GOLDEN CITY GATE untuk hasil kreatif Tourism Malaysia bertajuk "Malaysia: Land of Memories" ANUGERAH TRAVVY merupakan pengiktirafan kepada Malaysia sebagai "Best City Destination in Asia" ANUGERAH TRAVVY merupakan pengiktirafan kepada Malaysia sebagai "Best Culinary Destination in Asia" WORLD TRAVEL AWARD merupakan pengiktirafan kepada Malaysia sebagai "Asia's Leading Destination" WORLD TRAVEL AWARD merupakan pengiktirafan kepada Malaysia sebagai "Asia's Leading Tourist Board" PATA GOLD AWARD (Anugerah Media Pemasaran - Poster Pelancongan) untuk poster Tourism Malaysia "Landmarks of Malaysia" ANUGERAH MAJALAH U TRAVEL merupakan pengiktirafan kepada Kempen Beli-Belah Miss SHOPhia sebagai "Most Favourite Promotion Strategy" 82 LAPORAN TAHUNAN 2016 83 LAPORAN TAHUNAN 2016 83 LAPORAN TAHUNAN 2016
84 Bangunan Lama Kompleks Mahkamah Kuala Lumpur, Kuala Lumpur LAPORAN TAHUNAN 2016 PEJABAT-PEJABAT TOURISM MALAYSIA LAPORAN TAHUNAN 2016 85
PEJABAT-PEJABAT TOURISM MALAYSIA Bangunan Lama Kompleks Mahkamah Kuala Lumpur, Kuala Lumpur 84 LAPORAN TAHUNAN 2016 85 LAPORAN TAHUNAN 2016
86 86 PEJABAT-PEJABAT TOURISM MALAYSIA IBU PEJABAT LEMBAGA PENGGALAKAN PELANCONGAN MALAYSIA (KEMENTERIAN PELANCONGAN DAN KEBUDAYAAN, MALAYSIA) Tingkat 9, No. 2, Menara 1, Jalan P5/6, Presint 5, 62200 Putrajaya, Malaysia Tel: 603 8891 8000 • Talian Info Pelancongan: 1 300 88 5050 (dalam Malaysia sahaja) • Faks: 603 8891 8999 E-mel: enquiries@tourism.gov.my • Laman Web: PEJABAT-PEJABAT WILAYAH WILAYAH TENGAH (Kuala Lumpur, Selangor, Putrajaya, Negeri Sembilan) WILAYAH PANTAI TIMUR (Pahang, Terengganu, Kelantan) Kuala Lumpur Level 2, MATIC New Building 109, Jalan Ampang 50450 Kuala Lumpur T: 603 2161 0166 / 0312 / 0328 / 0348 F: 603 2161 0049 E: mtpbkl@tourism.gov.my Pahang Lot 7 & 9, Tingkat Bawah, ICT Hub, Putra Square Jalan Putra Square 4, 25200 Kuantan, Pahang T: 609 567 7112 / 7115 / 7116 F: 609 566 7114 E: mtpb.pahang@tourism.gov.my WILAYAH SELATAN (Melaka, Johor) PUSAT PENERANGAN PELANCONG Johor No 50C, 1st & 2nd Floor, Bangunan KPMNJ Jalan Segget, 80000 Johor Bahru, Johor T: 607 222 3590 / 3591 F: 607 223 5502 E: mtpbjhb@tourism.gov.my Sabah Lapangan Terbang Antarabangsa Kota Kinabalu (Terminal 1) Level 1, Kota Kinabalu International Airport 88740 Kota Kinabalu, Sabah T: 6088 413 359 F: 6088 413 360 WILAYAH UTARA (Perak, Penang, Kedah, Perlis) Penang No. 11, Lebuh Pantai 10300 George Town, Penang T: 604 261 0058 / 263 4941 F: 604 262 3688 E: mtpbpen@tourism.gov.my Sarawak Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching Lot L1A Level 1 Kuching International Airport P.O Box 1070, 93722 Kuching, Sarawak T: 6082 627 741 / 742 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 87
PEJABAT-PEJABAT LUAR NEGARA INDIA Chennai 4th Floor, Vijaya Towers No. 4, Kodambakkam High Road Chennai 600034, Republic of India T: 00 91 44 4506 8080 / 8181 / 8282 F: 00 91 44 4506 8383 E: mtpb.chennai@tourism.gov.my W: Shanghai Consulate General of Malaysia (Tourism Section) Unit 1109, Level 11, CITIC Square 1168 Nanjing Road West, Jing An District Shanghai 200041, People's Republic of China T: 00 86 21 5292 5252 F: 00 86 21 5292 5948 E: mtpb.shanghai@tourism.gov.my W: AUSTRALIA Sydney Suite 6.01, Level 6, 151 Castlereagh Street Sydney, NSW 2000, Australia T: 00 61 2 9286 3055 F: 00 61 2 9283 8311 E: W: Mumbai The Capital, A- 410, Bandra Kurla Complex Bandra (E), Mumbai 400051 Republic of India T: 00 91 22 6741 1120 / 21 / 22 F: 00 91 22 6741 1119 E: mtpb.mumbai@tourism.gov.my W: BRUNEI Unit No 1.14 - 1.15, First Floor The Rizqun International Hotel, Gadong BE3519 Negara Brunei Darussalam T: 00 673 238 1575 / 1576 F: 00 673 238 1584 E: mtpb.brunei@tourism.gov.my FRANCE Paris 29 rue des Pyramides, 75001 Paris, France T: 00 33 1 429 741 71 F: 00 33 1 429 741 69 E: mtpb.paris@tourism.gov.my CHINA Beijing Tourism Section, Embassy of Malaysia Room 506 - 507, Air China Plaza No. 36, Xiaoyun Road, Chaoyang District Beijing 100027, People's Republic of China T: 00 86 10 8447 5056 F: 00 86 10 8447 5798 E: mtpb.beijing@tourism.gov.my W: New Delhi C 3/13, Vasant Vihar New Delhi 110057, Republic of India T: 00 91 11 4601 1677 (DL) / 1674 (GL) F: 00 91 11 4601 1676 E: mtpb.newdelhi@tourism.gov.my W: GERMANY Frankfurt Weissfrauenstrasse 12 - 16 D-60311, Frankfurt am Main, Germany T: 00 49 69 460 923 420 F: 00 49 69 460 923 499 E: mtpbfrankfurt@tourism.gov.my W: INDONESIA Jakarta c/o Consulate General of Malaysia Jalan H.R Rasuna Said, Kav.x/6 No. 1-3, Kuningan, Jakarta Selatan, 12950 Republic of Indonesia T: 00 62 21 522 0765 / 4947 F: 00 62 21 522 0766 E: mtpb.jakarta@tourism.gov.my HONG KONG Ground Floor, Malaysia Building 47-50 Gloucester Road, Hong Kong T: 00 85 2 2528 5810 / 5811 F: 00 85 2 2865 4610 E: mtpb.hongkong@tourism.gov.my W: Guangzhou Consulate General of Malaysia (Tourism Section) Unit 3216, 32nd Floor, CITIC Plaza Office Tower No. 233, Tianhe Bei Road, Guangzhou 510610 People's Republic of China T: 00 86 20 3877 3691 F: 00 86 20 3877 3692 E: mtpb.guangzhou@tourism.gov.my W: 86 LAPORAN TAHUNAN 2016 87 LAPORAN TAHUNAN 2016 87 LAPORAN TAHUNAN 2016
88 88 Medan c/o Consulate General of Malaysia 43, Jalan Diponegoro, 20152 Medan Sumatera Utara, Republic of Indonesia T: 00 62 61 452 3192 F: 00 62 61 452 3179 E: mtpb.medan@tourism.gov.my JAPAN Osaka 10th Floor, Cotton Nissay Building 1-8-2 Otsubo-Honmachi, Nishi-ku Osaka 550-0004, Japan T: 00 81 66 444 1220 F: 00 81 66 444 1380 E: mtpb.osaka@tourism.gov.my W: Tokyo 5F Chiyoda Building, 1-6-4 Yurakucho Chiyoda-ku, Tokyo 100-0006, Japan T: 00 81 33 501 8691 F: 00 81 33 501 8692 E: mtpbtokyo@tourism.gov.my W: KAZAKHSTAN Almaty Embassy of Malaysia, Tourism Section 1st. Floor, Prime Business Park 100/2 Furmanov Street, Medeuskiy District 050000 Almaty, Kazakhstan T: 00 7 727 2321 430 / 431 / 439 KOREA Seoul (2nd Hansan Bldg., Seosomun-dong) 115, Seosomun-Ro, Chung-Gu Seoul 100-813, Republic of Korea T: 00 82 2779 4422 / 4251 F: 00 82 2779 4254 E: mtpb.seoul@tourism.gov.my W: NETHERLANDS The Hague c/o Embassy of Malaysia Rustenburgweg 2 2517 KE The Hague, Netherlands T: 00 31 70 350 6506 F: 00 31 70 350 6536 Visiting Office: Zeestraat 52, 2518 AB The Hague, Netherlands T: 00 31 70 762 2200 E: mail@tourism-malaysia.nl LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 NEW ZEALAND Auckland Level 10, DLA Piper Tower 205-209, Queen Street Auckland 1010, New Zealand T: 00 64 9 309 6290 F: 00 64 9 309 6292 PHILIPPINES Manila Embassy of Malaysia Tourism Office (Tourism Malaysia) 16th Floor, Picadilly Star Building 4th Avenue, Corner 27th Street Bonifacio Global City (BGC) 1634 Taguig City, Philippines T: 00 63 2 846 2697 F: 00 63 2 846 1213 E: mtpb.manila@tourism.gov.my RUSSIA Moscow c/o Embassy of Malaysia Mosfilmovskaya Ulitsa 50 Moscow 117192, Russian Federation T: 00 7 495 933 5748 / 5747 F: 00 7 495 933 5749 E: mtpb.moscow@tourism.gov.my W: SAUDI ARABIA Jeddah 2nd Floor (Upper Parking) Mega Business Centre Serafi Mega Mall, Tahlia Street c/o Consulate General of Malaysia (Tourism Section) P. O. Box 593, 21421 Jeddah Kingdom of Saudi Arabia T: 00 966 12 286 7333 F: 00 966 12 286 7444 E: mtpb.jeddah@tourism.gov.my SINGAPORE #01-01B/C/D, No. 80, Robinson Road Singapore 068898 T: 00 69 6532 6321 / 6351 F: 00 69 6535 6650 E: mtpb.singapore@tourism.gov.my TAIWAN Taipei Suite C, 8th Floor, Hung Tai Centre 170 Tun Hwa North Road, Taipei, Taiwan T: 00 88 62 2514 9704 / 9734 F: 00 88 62 2514 9973 E: mtpb.taipei@tourism.gov.my W: THAILAND Bangkok Unit 1, 3rd Floor, Zuellig House 1-7, Silom Road, Bangrak Bangkok 10500, Thailand T: 00 662 636 3380 - 3 F: 00 662 636 3384 E: mtpb.bangkok@tourism.gov.my W: TURKEY Istanbul Harman Sokak Hamanci Giz Plaza, No.5, Floor:20 34394 Esentepe, Sisli, Istanbul, Turkey T: 00 902 12 284 4436 F: 00 902 12 284 4437 UNITED ARAB EMIRATES Dubai Lot 3, Ground Floor (facing Zabeel Road) Al Safeena Building, Oud Mehta Near Lamcy Plaza P.O Box 124096, Dubai, United Arab Emirates T: 00 971 4337 7578 / 7579 F: 00 971 4335 3318 E: mtpb.dubai@tourism.gov.my UNITED KINGDOM London 57 Trafalgar Square, London WC2N 5DU United Kingdom T: 00 44 2 079 307 932 F: 00 44 2 079 309 015 E: info@tourism-malaysia.co.uk UNITED STATES OF AMERICA Los Angeles 818 West 7th Street, Suite 970 Los Angeles, CA 90017 United States of America T: 00 1 213 689 9702 F: 00 1 213 689 1530 E: mtpb.la@tourism.gov.my W: VIETNAM Ho Chi Minh City Unit 1208, 12th Floor, Me Linh Point Tower No. 2 Ngo Duc Ke Street District 1, Ho Chi Minh City, Vietnam T: 00 84 8 3825 8036 / 3825 8011 F: 00 84 8 3825 8037 E: mtpb.hochiminh@tourism.gov.my LAPORAN TAHUNAN 2016 89
WAKIL-WAKIL PEMASARAN IRELAND Dublin Level 3A Shelbourne House Shelbourne Road Ballsbridge Dublin 4, Republic of Ireland T: 00 353 1 237 6242 / 6243 E: CHINA Chengdu Level 18, The Office Tower Shangri-La Centre 9 Bingjiang Road (East), Chengdu 610021 People's Republic of China T: 00 8628 6606 5230 F: 00 8628 6606 5231 BANGLADESH Dhaka d/a Malaysian High Commission in Bangladesh House No. 19, Road No. 6 Baridhara, Dhaka 1212, Bangladesh T: 00 880 2882 7759 / 7760 00 880 2885 8394 F: 00 880 2882 7761 / 3115 LAOS Vientiane (c/o Embassy of Malaysia) Nongbone Rd, Phonxai Village Saisettha Dist, Vientiane, Laos T: 00 856 21 414205-6 00 856 21 262373 (DL) F: 00 856 21 414201 / 262339 E: mtpb.laos@tourism.gov.my / IRAN Tehran Malaysia Embassy in Tehran No. 25, The 2nd St., Northern Zarafshan St Eyvanak Blvd, Phase No. 04 Shahrak Gharb,Tehran T: 00 98 21 8808 4361 / 00 98 21 8807 2444 F: 00 98 21 8808 4361 CAMBODIA Phnom Penh c/o Embassy of Malaysia 220-222, Preah Norodom Boulevard Sangkat Tonle Bassac Khan Chamkarmorn Phnom Penh, Cambodia T: 00 855 2322 1593 F: 00 855 2322 1594 E: CANADA Vancouver 1806 - 1111 West Georgia St. Vancouver, B.C., Canada V6E 4M3 T: 00 1 604 689 8899 F: 00 1 604 689 8804 E: mtpb.vancouver@tourism.gov.my / info@tourismmalaysia.ca W: 88 LAPORAN TAHUNAN 2016 89 LAPORAN TAHUNAN 2016 89 LAPORAN TAHUNAN 2016
90 Pulau Redang, Terengganu LAPORAN TAHUNAN 2016 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 91
PENYATA KEWANGAN Pulau Redang, Terengganu 90 LAPORAN TAHUNAN 2016 91 LAPORAN TAHUNAN 2016
92 92 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 93
PENYATA KEWANGAN 92 LAPORAN TAHUNAN 2016 93 LAPORAN TAHUNAN 2016 93 LAPORAN TAHUNAN 2016
94 94 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 LAPORAN TAHUNAN 2016 95
PENYATA KEWANGAN 94 LAPORAN TAHUNAN 2016 95 LAPORAN TAHUNAN 2016 95 LAPORAN TAHUNAN 2016
96 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 97
98 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 99
100 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 101
102 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 103
104 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 105
106 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 107
108 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 109
110 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 111
112 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 113
114 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 115
116 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 117
118 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016 119
120 PENYATA KEWANGAN LAPORAN TAHUNAN 2016
IBU PEJABAT Tingkat 9, No 2, Menara 1, Jalan P5/6, Presint 5, 62200 Putrajaya, Malaysia Telefon: +603-8891 8000 E-mel: enquiries@tourism.gov.my Talian Info Pelancongan: 1-300-88-5050 (dalam Malaysia sahaja) LAPORAN TAHUNAN 2016