JABATAN LANDSKAP NEGARA KEMENTERIAN PERUMAHAN DAN KERAJAAN TEMPATAN MANUAL ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 2022
JABATAN LANDSKAP NEGARA KEMENTERIAN PERUMAHAN DAN KERAJAAN TEMPATAN ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM TAMAN PERSEKUTUAN BUKIT KIARA, KUALA LUMPUR
MANUAL ANUGERAH ROSA-SINENSIS - PENARAFAN TAMAN AWAM Cetakan Pertama 2022 Jabatan Landskap Negara Aras 7,8,9 & 10, Blok F10 Kompleks Bangunan Kerajaan Parcel F Jalan Perdana Timur A, Presint 1 Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan 62000 Putrajaya Tel : +603-80910500 Laman Web : Dicetak di Malaysia Perpustakaan Negara Malaysia Manual Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam ISBN 978-629-96919-0-7 Data Pengkatalogan dalam penerbitan @ Hakcipta Terpelihara Bahagian Penyelidikan Dan Pemuliharaan Jabatan Landskap Negara Tiada mana-mana bahagian dokumen kompilasi ini boleh diubah, disalin, diedar, dihantar semula, disiarkan, dipamerkan, diterbitkan, dijual atau diuruskan bagi sekalipun tanpa tujuan komersil dalam apa bentuk mendapatkan kebenaran secara bertulis yang jelas terlebih dahulu daripada Jabatan Landskap Negara.
EDITORIAL ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM PENASIHAT Rotina binti Mohd. Daik Ketua Pengarah Jabatan Landskap Negara KETUA EDITOR Meor Saadon Sofian bin Mior Razali Timbalan Ketua Pengarah (Dasar) Jabatan Landskap Negara EDITOR Mansor bin Mohamad Pengarah Bahagian Penyelidikan dan Pemuliharaan SIDANG PENGARANG Noor Fadilah binti Yusop @ Othman Irdazulfa binti Ithnin Hasri bin Hj. Saide Latifah binti Naam SEKRETARIAT Bahagian Penyelidikan dan Pemuliharaan Jabatan Landskap Negara HAKCIPTA GAMBAR Hasri bin Hj. Saide Jabatan Landskap Negara KONSEP REKABENTUK Shuriani binti Shaari TERBITAN 2022 JABATAN LANDSKAP NEGARA
ISI KANDUNGAN PERUTUSAN KETUA PENGARAH JLN 01 PENGENALAN 1 Anugerah Rosa-sinensis Penarafan Taman Awam Objektif Pelaksanaan Anugerah Manual Pelaksanaan Anugerah Konsep Pelaksanaan Anugerah Keperluan Pelaksanaan Anugerah 2 2 3 3 4 02 MEKANISMA PELAKSANAAN ANUGERAH 6 A. Kelayakan B. Permohonan C. Pengauditan D. Penarafan E. Pengiktirafan F. Audit Semula G. Auditor H. Organisasi Pentadbir Anugerah 7 8 8 12 13 14 14 15 03 SKOP AUDIT 18 SKOP AUDIT DOKUMEN Seksyen 1: Maklumat Taman Seksyen 2: Organisasi dan Komunikasi Seksyen 3: Perancangan dan Pengurusan Taman Seksyen 4: Komuniti, Pendidikan dan Outreach SKOP AUDIT FIZIKAL Seksyen 1: Kemudahsampaian Seksyen 2: Kemudahan Rekreasi dan Aktiviti Seksyen 3: Fasiliti dan Kualiti Taman Seksyen 4: Penyelenggaraan dan Kebersihan Taman Seksyen 5: Keselamatan Pengguna Seksyen 6: Kelestarian Alam Sekitar Seksyen 7: Pemuliharaan Landskap, Biodiversiti dan Pendidikan Seksyen 8: Outcome 04 LAMPIRAN Carta Alir Pelaksanaan Anugerah Borang 1: Borang Permohonan Penyertaan Borang 2: Borang Senarai Semak Permohonan Borang 3: Borang Jadual Audit 19 21 21 22 24 25 27 29 33 37 41 42 43 44 45 46 48 52 55
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM UJANA MUALLIM, TANJONG MALIM, PERAK
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM PERUTUSAN KETUA PENGARAH JABATAN LANDSKAP NEGARA BISMILLAHIRRAHMANIRRAHIM ASSALAMUALAIKUM W.B.T DAN SALAM SEJAHTERA Alhamdulillah, syukur ke hadrat Allah S.W.T kerana dengan limpah rahmat dan Izin-Nya, Jabatan Landskap Negara telah berjaya menerbitkan Manual Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam, iaitu panduan serta mekanisma pelaksanaan Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam. ANUGERAH ROSA-SINENSIS - Penarafan Taman Awam adalah satu inisiatif penarafan kepada taman awam dan kawasan hijau yang dirancang, dibangun dan diurus secara komprehensif yang memenuhi fungsi pembangunannya. Anugerah ini diberikan kepada Pihak Berkuasa Tempatan (PBT), jabatan/agensi kerajaan dan pemaju yang telah menunjukkan komitmen berterusan untuk memastikan taman awam dan kawasan hijau yang dibangunkan memberi impak yang positif kepada komuniti, alam sekitar perbandaran dan biodiversiti bandar. Anugerah ini telah dilancarkan oleh Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan pada 16 Disember 2021 semasa Majlis Penyerahan Taman Awam Tanjung Agas, Tangkak, Johor. JABATAN LANDSKAP NEGARA sentiasa menyokong dan memberikan komitmen penuh bagi menjayakan agenda dan fokus Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan iaitu "Liveable Malaysia" atau Malaysia Berdaya Huni melalui pembangunan landskap dan taman awam yang memberi keselesaan dan kesejahteraan kepada rakyat Malaysia. Justeru, pelaksanaan anugerah adalah sebagai usaha untuk menggalakkan semua pihak yang berkepentingan iaitu PBT, pemaju, pertubuhan bukan kerajaan dan komuniti bekerjasama bagi mencapai matlamat penyediaan taman awam dan kawasan hijau yang berkualiti. Akhir kata, saya berharap manual ini dapat menjadi panduan dan bahan rujukan kepada semua pihak berkepentingan yang terlibat dalam menjayakan anugerah bagi memastikan objektif pelaksanaan anugerah dapat dicapai dan memastikan hasrat pembangunan landskap yang terancang dan berkualiti bagi menjadikan Malaysia Negara Taman Terindah. Sekian, terima kasih. ROTINA BINTI MOHD DAIK KETUA PENGARAH JABATAN LANDSKAP NEGARA
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM TAMAN AWAM TASIK TEMOH, PERAK
01 01PENGENALAN Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam adalah satu inisiatif penarafan kepada taman awam dan kawasan hijau yang dirancang, dibangun dan diurus secara komprehensif yang memenuhi fungsi pembangunannya. ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM TAMAN AWAM BANDAR PUTERI JAYA, SUNGAI PETANI, KEDAH JABATAN LANDSKAP NEGARA
PENGENALAN ANUGERAH ROSA-SINENSIS - Penarafan Taman Awam adalah satu inisiatif penarafan kepada taman awam dan kawasan hijau dirancang, dibangun dan diurus secara yang fungsi komprehensif pembangunannya. yang memenuhi Anugerah ini diberikan kepada Pihak Berkuasa Tempatan (PBT), jabatan/agensi kerajaan dan pemaju yang telah menunjukkan komitmen berterusan untuk memastikan taman awam dan kawasan hijau yang dibangunkan memberi impak yang positif kepada komuniti, alam sekitar perbandaran dan biodiversiti bandar. ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM OBJEKTIF PERLAKSANAAN ANUGERAH Pelaksanaan untuk memastikan rakyat mendapat kemudahan rekreasi awam yang berkualiti. Objektif pelaksanaan anugerah adalah untuk: anugerah bermatlamat ❖ Memastikan setiap individu mendapat akses yang saksama kepada kemudahan rekreasi awam. ❖ Memastikan taman awam dan kawasan hijau psikologi, berfungsi interaksi kelestarian alam keindahan, sekitar, pendidikan dan ekonomi serta menyokong kepada ekosistem perbandaran yang menyeluruh. dalam aspek rekreasi, sosial, ❖ Memastikan taman awam dan kawasan hijau selamat digunakan. ❖ Memastikan taman awam dan kawasan hijau terpelihara, tahan lama dan mampan dengan melibatkan komuniti dalam pengurusan dan penyelenggaraan kawasan. ❖ Memastikan taman awam dan kawasan hijau dibangun dan diurus dengan amalan terbaik bagi mengurangkan impak kepada pengguna dan alam sekitar perbandaran. 02
03 1.0 PENGENALAN MANUAL PELAKSANAAN ANUGERAH Manual Pelaksanaan Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam ini disediakan sebagai panduan dan bahan rujukan kepada peserta, auditor, Jawatankuasa Teknikal dan Jawatankuasa Penarafan dan berkepentingan, mengenai mekanisma pelaksanaan anugerah yang terdiri daripada kelayakan penyertaan, skop audit dan bentuk pengiktirafan serta organisasi pentadbir anugerah. semua pihak Penyediaan manual ini bertujuan bagi memastikan objektif pelaksanaan anugerah dapat dicapai dan memastikan hasrat pembangunan landskap yang terancang dan berkualiti dapat dipenuhi. KONSEP PELAKSANAAN ANUGERAH Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam adalah penarafan kepada taman awam dan kawasan hijau yang inklusif dan berkualiti yang memenuhi fungsi penyediaannya, kecekapan pengurusan dan kelestarian alam sekitar. Taman awam dan kawasan hijau berkualiti bila mana ianya memberi manfaat dan impak positif kepada keindahan, rekreasi, sosial, kelestarian serta menyumbang kepada pembentukan identiti setempat dan kesejahteraan hidup masyarakat. psikologi, budaya, alam sekitar dan ekonomi JABATAN LANDSKAP NEGARA Dari segi fizikal, taman awam dan kawasan hijau yang inklusif dan berkualiti mempunyai ciri-ciri berikut : ❖ Mempunyai akses yang saksama, selesa dan mudah bagi semua golongan pengguna. ❖ Pengguna berasa selamat dan selesa berada dalam taman. ❖ Fasiliti, utiliti dan kemudahan yang disediakan menyokong keperluan rekreasi aktif dan pasif secara optimum. ❖ Aktif digunakan untuk aktiviti rekreasi, interaksi sosial dan kebudayaan setempat. ❖ Karakter dan kualiti visual yang menarik, indah dan menenangkan. ❖ Menyokong ekosistem bandar yang lebih luas dari aspek kelestarian alam sekitar dan mewujudkan habitat kepelbagaian biologi perbandaran. ❖ Meneroka penggunaan sumber diperbaharui dalam pembinaan dan pengurusan taman. dan memaksimakan ❖ Impak negatif yang minima kepada alam sekitar. ❖ Ruang untuk pengguna dan orang awam terlibat dalam pengurusan dan penyelenggaraan taman dan kawasan hijau. ❖ Menggalakkan penerokaan, pembelajaran dan pengalaman berkaitan alam sekitar (nature). ❖ Menyokong perlaksanaan polisi kerajaan dan protokol antarabangsa seperti bandar berdaya tahan (resilent city) terhadap perubahan iklim dan pencapaian Sustainable Development Goal's (SDG's).
jabatan/agensi Anugerah diberikan kepada PBT, telah merancang, kerajaan membangun dan mengurus taman awam dan kawasan hijau secara komprehensif dan memberi impak positif kepada komuniti setempat. dan pemaju yang Penarafan dilaksanakan melalui proses auditan di lapangan. TRIVIA Rosa-sinensis diambil bersempena dengan nama botani Bunga Raya iaitu Hibiscus rosa-sinensis ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM KEPERLUAN PELAKSANAAN ANUGERAH Malaysia yang sedang pesat mengalami proses pembangunan dan urbanisasi sebagai sebuah negara menyediakan maju, persekitaran untuk kesejahteraan hidup rakyat. Salah satu aspek penting dalam pembentukan sebuah bandar yang berdaya huni adalah penyediaan kawasan hijau dan ruang luar (outdoor living spaces) yang selesa, selamat dan indah yang dapat memberikan ketenangan dan kerehatan minda kepada penghuni bandar. juga tidak ketinggalan yang kehidupan vibrant Sehubungan dengan itu, Jabatan Landskap Negara, Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan yang telah dipertanggungjawabkan (JLN, KPKT) dalam kawal landskap pembangunan bertanggungjawab untuk memastikan kecemerlangan dalam perancangan, pembangunan dan pengurusan landskap untuk mencapai persekitaran kehidupan yang berkualiti, mampan, berdaya tahan (resilient) dan beridentitikan Malaysia. selia penyediaan Matlamat kawasan hijau yang terdiri daripada taman-taman awam, taman poket dan menambahbaik kemudahan landskap di kawasan turut penempatan. dilaksanakan oleh Pihak Berkuasa Negeri, PBT dan pemaju. ini diterjemahkan melalui landskap perbandaran, Tindakan yang serupa Sebuah taman awam dan kawasan hijau yang berkualiti dan mencapai kemampanan akan memberi manfaat dan impak positif dalam aspek rekreasi, psikologi, interaksi sosial, keindahan, kelestarian alam sekitar, pendidikan dan ekonomi serta menyokong kepada ekosistem perbandaran yang menyeluruh bagi kesejahteraan rakyat. 04
05 1.0 PENGENALAN Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam ini akan memberi penarafan kepada taman awam dan kawasan hijau yang dirancang, dibangun dan diurus secara fungsi penyediaannya dalam aspek rekreasi, alam sekitar, budaya, sosial dan ekonomi serta menyumbang dan kepada setempat taman kesejahteraan hidup masyarakat. Di mana, awam dan kawasan akan hijau yang inklusif memastikan komuniti mendapat kemudahan rekreasi awam yang berkualiti dan menyumbang kepada kesejahteraan hidup rakyat. komprehensif yang memenuhi pembentukan identiti JABATAN LANDSKAP NEGARA Perlaksanaan anugerah ini akan menggalakkan semua pihak yang berkepentingan iaitu PBT, pemaju, pertubuhan bukan kerajaan dan komuniti bekerjasama bagi mencapai matlamat penyediaan taman awam dan kawasan hijau yang berkualiti. Selain itu, pelaksanaan anugerah ini akan memperkukuhkan peranan dan fungsi JLN dan KPKT selaras dengan misi untuk memastikan pembangunan landskap yang terancang dan berkualiti bagi pembentukan sebuah bandar yang berdaya huni selari dengan aspirasi negara dan protokol antarabangsa.
02 MEKANISMA PELAKSANAAN ANUGERAH ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM TAMAN BUKIT KEMUNING, SHAH ALAM, SELANGOR 06
07 2.0 MEKANISMA PELAKSANAAN ANUGERAH MEKANISMA PERLAKSANAAN ANUGERAH A. KELAYAKAN PBT, jabatan/agensi kerajaan dan pemaju yang membangun dan/atau menguruskan taman awam dan kawasan hijau. Taman awam dan kawasan hijau daripada kategori Taman Kejiranan yang mempunyai keluasan melebihi 2.0 hektar (ha) hingga ke kategori Taman Persekutuan /Taman Wilayah/Taman Negeri berdasarkan Garis Panduan Perancangan Kawasan Lapang seperti di Jadual 1 adalah layak untuk menyertai. Jadual 1: Hierarki Kawasan Lapang Hierarki 1 Taman Nasional/Negara 2 Taman Persekutuan/Taman Wilayah/Taman Negeri 3 Taman Bandaran/Taman Tempatan 4 Taman Kejiranan 5 Taman Permainan/Laman Permainan Sumber: Garis Panduan Perancangan Kawasan Lapang, PLANMalaysia (2021) Hierarki Taman yang layak menyertai anugerah Hierarki Taman yang tidak layak menyertai anugerah JABATAN LANDSKAP NEGARA Keluasan Tiada had/Mengikut Keperluan Minimum 10.0 hektar Minimum 5.0 hektar Minimum 1.0 hektar Minimum 0.1 hektar
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM B. PERMOHONAN PBT/Jabatan/Agensi dan Pemaju yang berminat untuk menyertai Anugerah Rosa-sinesis - Penarafan Taman Awam perlu menyempurnakan tindakan-tindakan berikut: ❖ Pemohon mengisi borang permohonan yang dimuat turun daripada laman web JLN. ❖ Borang permohonan berserta dokumen sokongan dikemukakan kepada Ketua Pengarah Jabatan Landskap Negara untuk pendaftaran. ❖ Bagi pemaju perumahan, permohonan dimohon dan dikemukakan secara terus kepada JLN tanpa perlu melalui PBT. ❖ Permohonan dibuka sepanjang tahun, namun auditan hanya akan dilaksanakan satu (1) kali setahun. ❖ Pencalonan yang memenuhi kriteria yang ditetapkan akan dihubungi untuk proses auditan. C. PENGAUDITAN Auditan akan dilaksanakan di tapak melibatkan dua (2) peringkat auditan. PERINGKAT 1 AUDIT DOKUMEN ❖ Audit Dokumen akan menilai keberkesanan pentadbiran dan pengurusan taman meliputi aspek personel, komunikasi penglibatan komuniti serta aktiviti pendidikan dan outreach merangkumi 4 Seksyen seperti di Jadual 2: Skop Audit Dokumen. ❖ Markah bagi Audit Dokumen adalah sebanyak 15%. ❖ Perincian Skop Audit Dokumen seperti di BAHAGIAN 3: SKOP AUDIT DOKUMEN. PERINGKAT 2 AUDIT FIZIKAL ❖ Audit Fizikal akan menilai keseluruhan aspek fizikal dalaman dan luaran taman dan kawasan hijau merangkumi 8 Seksyen seperti di Jadual 3: Skop Audit Fizikal. ❖ Markah bagi Audit Fizikal adalah sebanyak 85%. FIZIKAL ❖ Perincian Skop Audit Fizikal seperti di BAHAGIAN 3: SKOP AUDIT FIZIKAL. 08
09 2.0 MEKANISMA PELAKSANAAN ANUGERAH Jadual 2 : Skop Audit Dokumen Seksyen 1: Maklumat Taman ❖ Maklumat am taman dan kawasan landskap. Seksyen 2: Organisasi dan Komunikasi ❖ Menilai struktur organisasi pengurusan dan bagaimana pihak pengurusan mempromosikan taman. Seksyen 3: Perancangan dan Pengurusan Taman ❖ Menilai perancangan tapak dan reka bentuk yang menitikberatkan aspek karakter landskap dan kepelbagaian biologi, penyediaan ruang untuk pelbagai aktiviti rekreasi, riadah dan interaksi sosial, reka bentuk sejagat dan Crime Prevention Through Enviromental Design (CPTED). ❖ Menilai dokumen Pelan Pengurusan Taman meliputi pengurusan keselamatan, pengguna taman, aktiviti rekreasi, pengurusan aset dan penjanaan pendapatan. ❖ Menilai dokumen penyelenggaraan taman meliputi aspek: ❖ Penyelenggaraan kebersihan ❖ Penyelenggaraan hortikultur ❖ Penyelenggaraan arborikultur ❖ Penyelenggaraan kemudahan rekreasi ❖ Penyelenggaraan infrastruktur dan utiliti ❖ Lain-lain penyelenggaraan ❖ Menilai inovasi dan inisiatif hijau dalam reka bentuk, pembangunan dan pengurusan taman, pembuatan kompos dari sisa taman, penuaian dan penggunaan air hujan. Seksyen 4: Komuniti, Pendidikan dan Outreach ❖ Menilai penglibatan komuniti pada peringkat perancangan, operasi dan pengurusan taman. ❖ Menilai elemen pendidikan dan pembelajaran yang diterapkan dalam reka bentuk dan aktiviti taman. ❖ Menilai inisiatif kerjasama, Corporat Social Responsible (CSR) dan aktiviti outreach yang dilaksanakan. JABATAN LANDSKAP NEGARA
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM Jadual 3: Skop Audit Fizikal Seksyen 1: Kemudahsampaian ❖ Menilai aspek kemudahsampaian pengguna ke taman, akses yang baik dan selamat serta suasana mengalu- alukan (sense of welcoming). Seksyen 2: Kemudahan Rekreasi dan Aktiviti ❖ Menilai kebolehgunaan dan kualiti ruang dan kemudahan rekreasi yang disediakan seperti peralatan permainan kanak-kanak, padang berumput, dataran kejat dan laluan pejalan kaki memenuhi keperluan rekreasi pengguna. Seksyen 3: Fasiliti dan Kualiti Taman ❖ Menilai kebolehgunaan dan kualiti fasiliti taman seperti tandas, kerusi, pencahayaan dan tempat letak kereta. Seksyen 4: Penyelenggaraan dan Kebersihan Taman ❖ Menilai outcome daripada aktiviti penyelenggaraan yang dilaksanakan meliputi penyelenggaraan hortikultur hiasan, arborikultur (pokok teduhan dan palma), penyelenggaraan kawasan dan pengurusan sisa. Seksyen 5: Keselamatan Pengguna ❖ Menilai aspek keselamatan yang telah diambil oleh pihak pengurusan untuk menjamin keselamatan pengguna. Seksyen 6: Kelestarian Alam Sekitar ❖ Menilai tindakan-tindakan pengurusan dan penyelenggaraan landskap yang dilaksanakan bagi menjamin kelestarian kawasan taman sebagai sebahagian daripada ekosistem dan habitat perbandaran yang menyeluruh. 10
11 2.0 MEKANISMA PELAKSANAAN ANUGERAH Jadual 3: Skop Audit Fizikal Seksyen 7: Pemuliharaan Landskap, Biodiversiti dan Pendidikan ❖ Menilai tindakan-tindakan pada peringkat reka bentuk, pembangunan dan pengurusan taman bagi menjamin: ❖ Pemuliharaan aset dan karakter landskap semulajadi tapak. ❖ Kepelbagaian spesies tumbuhan landskap dengan memberi keutamaan kepada tumbuhan asal tapak (native plant). ❖ Taman dan kawasan hijau membentuk jaringan koridor habitat flora dan fauna. ❖ Elemen pendidikan diterap dan dilaksanakan. Seksyen 8: Outcome ❖ Menilai keseluruhan outcome penyediaan taman awam dan kawasan hijau bagi memenuhi keperluan rekreasi awam, kelestarian alam sekitar dan pemuliharaan karakter landskap. ❖ Mendapatkan pandangan awam dan pengguna berkaitan penyediaan taman dan kawasan hijau adakah memenuhi fungsi penyediaan dari aspek rekreasi, alam sekitar, budaya, sosial dan ekonomi serta menyumbang kepada pembentukan identiti setempat dan kesejahteraan hidup masyarakat. JABATAN LANDSKAP NEGARA
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM D . PENARAFAN Markah keseluruhan audit adalah 100%. Markah diterjemahkan dalam penarafan (rating) bilangan Bunga Raya mengikut penanda aras (band scores) yang dinamakan Amalan Terbaik Anugerah Rosa-sinensis (ATAR) seperti di Jadual 4. Jadual 4: Penanda Aras dan Penarafan Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam PENANDA ARAS PENARAFAN ATAR1 60 - 70 ATAR2 71 - 75 ATAR3 76 - 80 ATAR4 81 - 85 ATAR5 >85 12
13 2.0 MEKANISMA PELAKSANAAN ANUGERAH E . PENGIKTIRAFAN Taman dan kawasan landskap yang mendapat penanda aras ATAR1 hingga ATAR5 akan diberikan pengiktirafan seperti dalam Jadual 5. Jadual 5: Pengiktirafan Anugerah Rosa - sinensis - Penarafan Taman Awam PENARAFAN PENGIKTIRAFAN Surat Penghargaan Surat Penghargaan Sijil Pengiktirafan Sijil Pengiktirafan Sijil Pengiktirafan dan Piala JABATAN LANDSKAP NEGARA
F . AUDIT SEMULA ❖ Taman yang telah diaudit pada tahun semasa boleh memohon untuk auditan semula pada tahun berikutnya bagi tujuan menaikkan penanda aras. ❖ Taman yang mendapat ATAR5, auditan semula akan dilakukan pada tahun berikutnya bagi memastikan kualiti taman dikekalkan. ❖ Taman yang mendapat ATAR5, jika selepas auditan semula didapati penanda aras menurun, pihak pengurusan taman diberi tempoh 3 bulan untuk meningkatkan kualiti ke tahap yang sepatutnya. ❖ Kegagalan meningkatkan kualiti selepas tempoh diberikan, Jabatan akan mengeluarkan surat pelucutan pemberitahuan dan melalui laman web dan media sosial Jabatan akan dilakukan. pengiktirafan ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM G . AUDITOR Auditor terdiri daripada kakitangan Jabatan Landskap Negara dan jabatan/agensi di bawah Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan yang diberikan latihan untuk melaksanakan kerja-kerja auditan. Peranan auditor: ❖ Melaksanakan auditan. ❖ Menyediakan laporan audit. ❖ Membentang dapatan audit kepada Jawatankuasa Teknikal. ❖ Mengesyorkan cadangan penambahbaikan kepada skop audit. 14
15 2.0 MEKANISMA PELAKSANAAN ANUGERAH H . ORGANISASI PENTADBIR ANUGERAH Perlaksanaan anugerah ditadbir oleh jawatankuasa yang dibentuk pada peringkat Jabatan dan melibatkan jabatan dan agensi teknikal yang berkaitan. Organisasi pentadbir anugerah terdiri daripada Sekretariat, Jawatankuasa Teknikal dan Jawatankuasa Penarafan. 1 SEKRETARIAT 3 ANUGERAH ROSA-SINENSIS JAWATAKUASA PENARAFAN PENARAFAN TAMAN AWAM 2 JAWATAKUASA TEKNIKAL 1 SEKRETARIAT Bahagian Penyelidikan dan Pemuliharaan, Jabatan Landskap Negara Peranan Skop Tugas Butiran Tugas Sebaran dan Promosi ❖ Melaksanakan aktiviti pemakluman, sebaran, hebahan dan promosi kepada pihak- pihak yang berkepentingan melalui surat, laman web dan media sosial jabatan. Pra-Audit ❖ Mengurus permohonan dan pemakluman kepada pemohon. ❖ Mengurus jadual audit dan auditor. Semasa Audit ❖ Memantau perlaksanaan auditan. ❖ Penghubung antara auditor dan pihak yang diaudit. Pasca-Audit ❖ Menyelaras pembentangan auditor ke Jawatankuasa Teknikal. ❖ Menyelaras markah auditan. ❖ Membentang keputusan audit ke Jawatankuasa Penarafan. ❖ Memaklumkan keputusan audit kepada pemohon. ❖ Mengurus pengiktirafan anugerah kepada pemohon. ❖ Mengurus proses auditan semula. JABATAN LANDSKAP NEGARA
2 JAWATANKUASA TEKNIKAL Peranan ❖ Menilai keputusan audit yang dilaksana oleh auditor. ❖ Mengesyorkan pengiktirafan kepada Jawatankuasa Penarafan. ❖ Mengesyorkan cadangan penambahbaikan kepada skop audit. Keanggotaan Portfolio Ahli Jawatankuasa Pengerusi Timbalan Ketua Pengarah (Dasar) Jabatan Landskap Negara Setiausaha Pengarah, Bahagian Penyelidikan dan Pemuliharaan Jabatan Landskap Negara Ahli Pengarah, Bahagian Taman Awam, JLN Pengarah, Bahagian Pembangunan Landskap, JLN Pengarah, Bahagian Khidmat Teknikal, JLN Pengarah, Bahagian Pengurusan Landskap, JLN Pengarah, Bahagian Teknologi Maklumat, JLN Pegawai Perancang Bandar dan Desa, JLN Jurutera Awam, Bahagian Khidmat Teknikal, JLN Pegawai Pertanian, Bahagian Taman Persekutuan, JLN PLANMalaysia Jabatan Kerajaan Tempatan ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 16
17 2.0 MEKANISMA PELAKSANAAN ANUGERAH 3 JAWATANKUASA PENARAFAN Peranan ❖ Meluluskan pengiktirafan anugerah yang disyorkan oleh Jawatankuasa Teknikal. ❖ Melucutkan pengiktirafan anugerah kepada taman, PBT dan pemaju yang gagal mengekalkan penarafan. ❖ Mengesyorkan cadangan penambahbaikan kepada skop audit. Keanggotaan Portfolio Ahli Jawatankuasa Pengerusi Ketua Pengarah Jabatan Landskap Negara Setiausaha Pengarah, Bahagian Penyelidikan dan Pemuliharaan Jabatan Landskap Negara Ahli Timbalan Ketua Pengarah (Pembangunan), JLN Setiausaha Bahagian Kemampanan Bandar dan Persekitaran Hijau, KPKT Setiausaha Bahagian Kesejahteraan Komuniti, KPKT Jabatan Kerajaan Tempatan Jabatan Alam Sekitar Jabatan Perhutanan Semenanjung Malaysia Universiti Putra Malaysia (UPM) Universiti Teknologi Malaysia (UTM) Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) Universiti Teknologi MARA (UiTM) Universiti Sains Malaysia (USM) Institut Landskap Arkitek Malaysia (ILAM) Persatuan Arborist Malaysia (PArM) Playground Safety Association of Malaysia (PSAM) Keanggotaan Ahli Jawatankuasa Penarafan akan ditambah mengikut keperluan. JABATAN LANDSKAP NEGARA
03 SKOP AUDIT ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM GAMUDA COVE 18
19 ANUGERAH SKOP AUDIT DOKUMEN ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM JABATAN LANDSKAP NEGARA
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM SKOP AUDIT DOKUMEN Audit Dokumen Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam dilaksanakan bertujuan untuk menilai keberkesanan pentadbiran dan pengurusan taman meliputi aspek personel, komunikasi penglibatan komuniti serta aktiviti pendidikan dan outreach. Skop Audit Dokumen terdiri daripada 4 Seksyen utama iaitu: ❖ Seksyen 1: Maklumat Taman ❖ Seksyen 2: Organisasi dan Komunikasi Audit Dokumen juga akan menilai pelan-pelan perancangan dan reka bentuk serta dokumen pengurusan taman yang perlu disediakan sebelum dilaksana secara fizikal di tapak. Pihak pengurusan dokumen-dokumen taman berkaitan untuk semakan auditor dan membuat pembentangan untuk menjelaskan perancangan, reka bentuk dan pengurusan taman awam yang diaudit. perlu menyediakan ❖ Seksyen 3: Perancangan dan Pengurusan ❖ Seksyen 4: Komuniti dan Outreach PROSES AUDIT DOKUMEN N E M U K O D T D U A I PENYEDIAAN DOKUMEN UNTUK SEMAKAN AUDITOR ➢Pelan perancangan dan reka bentuk ➢Dokumen pengurusan taman dll N SESI E M U K O D T D U A PEMBENTANGAN KEPADA AUDITOR ➢ Slaid pembentangan ➢ Tempoh pembentangan I : 30-45 minit 20
21 3.0 SKOP AUDIT - DOKUMEN SEKSYEN 1 MAKLUMAT TAMAN Seksyen ini mengenal pasti maklumat am taman nama Pihak Berkuasa seperti Tempatan (PBT) / Jabatan / Agensi / pemaju yang mengurus taman, keluasan dan kategori taman mengikut hierarki kawasan lapang. nama, alamat, JABATAN LANDSKAP NEGARA SEKSYEN 2 ORGANISASI DAN KOMUNIKASI Seksyen ini menilai organisasi pengurusan dan pengurusan mempromosikan bagaimana taman. Bagi setiap taman, pemohon akan membuat pembentangan yang bertujuan menjelaskan perkara- perkara berkaitan :- pihak 1. Organisasi Pengurusan Dinilai dalam tiga (3) aspek iaitu:- ❖ Organisasi pengurusan taman dan kawasan hijau. ❖ Organisasi penyelenggaraan taman dan kawasan hijau sama ada secara in-house atau outsource. ❖ Kelayakan dan pengalaman personel yang taman mengurus dan menyelenggara dan kawasan hijau. 2. Komunikasi dan Promosi Bagi komunikasi dan promosi, penilaian dari segi: ❖ Keberkesanan dilaksanakan. kaedah promosi yang ❖ Liputan media yang positif. ❖ Tahap boleh akses orang awam kepada kalendar program, aktiviti, perhubungan dan mendapatkan maklumat daripada pengurus taman. Antara kaedah sesebuah organisasi berupaya untuk mempunyai komunikasi dan promosi yang baik adalah dengan cara memahami sepenuhnya konteks taman dan mengenengahkan potensi taman melalui pengenalpastian kumpulan sasar pengguna, kaedah atau platform terbaik dalam mendapatkan komunikasi taman - pengguna. dua hala antara organisasi Perkara-perkara ini sebaiknya menjadi asas kepada hala tuju dalam operasi semasa dan perancangan taman pada masa hadapan.
SEKSYEN 3 PERANCANGAN DAN PENGURUSAN TAMAN Taman yang berkualiti perlu mempunyai perancangan dan pengurusan yang sistematik dan strategik bagi membolehkan matlamat dan objektif pembinaan taman dalam peringkat Penelitian perancangan dan pengurusan taman membolehkan taman berfungsi mengikut tujuan pembinaannya dan mapan. tercapai. Seksyen ini mengukur keberkesanan perancangan pengurusan taman yang dilaksanakan. Taman awam kebiasaannya menjadi satu portfolio yang signifikan bagi mewakili satu-satu organisasi, maka seharusnya diurus secara profesional. Oleh itu Anugerah Rosa- sinensis - Penarafan Taman Awam menilai pelan pengurusan taman yang komprehensif berdasarkan kepada yang mendalam terhadap komuniti, penyampaian perkhidmatan kepada orang awam dan keperluan peruntukan bagi menyelenggara taman untuk keperluan semasa dan masa hadapan. pemahaman ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM Empat (4) aspek akan dinilai iaitu:- 1. Perancangan dan Reka bentuk Taman ❖ Kedudukan, lokasi dan kemudahsampaian (accessibility) dalam taman kawasan tadahan pengguna yang akan mempengaruhi bilangan pengunjung ke taman. terletak ❖ Menilai aspek perancangan tapak dan reka bentuk aspek dan pengekalan kepelbagaian biologi, penyediaan ruang untuk pelbagai aktiviti rekreasi, riadah dan interaksi sosial. yang menitikberatkan karakter landskap ❖ Pembangunan taman menerapkan reka bentuk sejagat dan Crime Prevention Through Enviromental Design (CPTED). 22
23 3.0 SKOP AUDIT - DOKUMEN 2. Pelan Pengurusan Taman ❖ Menilai dokumen Pelan Pengurusan Taman yang meliputi pengurusan keselamatan seperti perkhidmatan dan tindakan keselamatan semasa kecemasan/ bencana. kawalan keselamatan ❖ Menilai aspek pengurusan pengguna seperti permohonan penggunaan taman dan aduan. Mewujudkan SOP yang jelas dan piagam pelanggan sesebuah dapat membantu organisasi mencapai sistem penyampaian yang berkesan dan perkhidmatan yang memuaskan hati semua pihak. ❖ Menilai aspek pengurusan aktiviti rekreasi, dan outreach, pendidikan, sebagainya. penyelidikan ❖ Menilai pengurusan aset dan sumber seperti inventori aset, penggantian, penyelenggaraan aset dan lain-lain. ❖ Menilai aspek pengurusan ekonomi seperti penjanaan pendapatan untuk taman serta mencapai perancangan self-sustained. ke arah JABATAN LANDSKAP NEGARA 3. Penyelenggaraan Taman meliputi Penyelenggaraan hortikultur, penyelenggaraan arborikultur, kemudahan rekreasi, infrastruktur dan utiliti serta lain-lain penyelenggaraan yang berkaitan. Penilaian memfokuskan kepada aspek :- taman kebersihan, ❖ Kerja penyelenggaraan didokumenkan dalam bentuk spesifikasi dan arahan kerja. ❖ Pemantauan kerja penyelenggaraan didokumenkan bagi tujuan memudahkan operasi dan penambahbaikan terhadap kerja dan sistem. prestasi ❖ Kaedah penyelenggaraan semasa. berpandukan terbaik Contohnya merujuk kepada piawaian dan manual Jabatan diterbitkan Landskap Negara dan teknik amalan yang oleh 4. Inovasi dan Inisiatif Hijau ❖ Menilai aspek inovasi dan inisiatif hijau dalam reka bentuk, pembangunan dan pengurusan contoh, pembuatan kompos daripada sisa taman, penggunaan bahan kitar semula dalam pembinaan, sistem penuaian air hujan (SPAH), pembinaan yang menggurangkan kesan urban heat island (UHI), penanaman spesies pokok yang tinggi daya serapan aplikasi karbon menggunakan dan sebagainya. taman. Sebagai dioksida (CO²), peranti/mobile
SEKSYEN 4 KOMUNITI, PENDIDIKAN DAN OUTREACH Taman awam menyediakan ruang untuk masyarakat berhubung dan berinteraksi dalam persekitaran yang kondusif. platform penglibatan komuniti yang positif melalui kerjasama belakang daripada masyarakat ke arah mencapai matlamat yang sama. Penglibatan proses komuniti merupakan melaksanakan aktiviti sukarelawan secara kolaboratif dan spesifik. Seksyen ini menilai dua (2) aspek iaitu:- Taman turut menyediakan pelbagai profil dan latar satu 1. Penglibatan Komuniti ❖ Komuniti peringkat pada perancangan, reka bentuk dan pengurusan taman melalui mesyuarat, engagement, focus group discussion (FGD) dan sebagainya. dilibatkan ❖ Komuniti terlibat dalam program dan aktiviti pembersihan, dan gotong-royong penyelenggaraan, sebagainya. penanaman pokok ❖ Komuniti mengerak, mengurus dan melaksana pelbagai aktiviti rekreasi, kebun komuniti dan sebagainya. ❖ Komuniti menubuhkan Community-based Organisation (CBO) dan berdaftar dengan PBT seperti Rakan Taman untuk bersama-sama mengambil tanggungjawab mengurus dan menyelenggara taman. ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 2. Jaringan Kerjasama dan Outreach ❖ Inisiatif organisasi mengadakan jaringan kerjasama pihak berkepentingan untuk menjadikan taman dan kawasan hijau sebagai tempat pembelajaran, pendidikan, penyelidikan dan sebagainya. dengan pelbagai ❖ Sumbangan Corporate Social Responsibility kemudahan untuk meningkatkan fasiliti, aktiviti dan keselamatan (CSR) rekreasi, taman. ❖ Inisiatif menjadikan taman dan kawasan hijau tempat (venue) program dan aktiviti sebagai outreach. 24
25 ANUGERAH SKOP AUDIT FIZIKAL ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM JABATAN LANDSKAP NEGARA
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM SKOP AUDIT FIZIKAL Audit Fizikal Anugerah Rosa-sinensis - Penarafan Taman Awam dilaksanakan bertujuan untuk menilai keseluruhan aspek fizikal dalaman dan luaran taman dan kawasan hijau. Auditor akan membuat auditan di kaedah pemerhatian, pengujian dan sesi pertanyaan kepada pihak pengurusan taman, pengguna dan orang awam. tapak melalui Skop Audit Fizikal terdiri daripada 8 Seksyen utama iaitu: ❖ Seksyen 1: Kemudahsampaian ❖ Seksyen 2: Kemudahan Rekreasi dan Aktiviti ❖ Seksyen 3: Fasiliti dan Kualiti Taman Auditan akan diadakan pada waktu berbeza iaitu pagi dan petang di mana tahap penggunaan taman adalah tinggi selain pada waktu malam bagi menilai aspek keselamatan dan pencahayaan. ❖ Seksyen 4: Penyelenggaraan dan Kebersihan Taman ❖ Seksyen 5: Keselamatan Pengguna ❖ Seksyen 6: Kelestarian Alam Sekitar Penilaian amalan yang penyelenggaraan merujuk kepada Pelan Pengurusan Taman dan spesifikasi penyelenggaraan taman yang disediakan. juga akan meliputi dan kebersihan taman ❖ Seksyen 7: Pemuliharaan Landskap, Biodiversiti dan Pendidikan ❖ Seksyen 8: Outcome PROSES AUDIT FIZIKAL KAEDAH SESI LAWATAN TAPAK L A K Z F T D U A I I I ➢Pemerhatian ➢Pengujian ➢Sesi pertanyaan kepada pihak pengurusan taman, pengguna dan orang awam L A K Z F T D U A I I I ➢ Pagi/petang - Tahap penggunaan taman/penyelenggaraan dan kebersihan taman ➢ Malam - Aspek keselamatan dan pencahayaan 26
27 3.0 SKOP AUDIT - FIZIKAL SEKSYEN 1 KEMUDAHSAMPAIAN Visual taman yang menarik, mempunyai pelbagai kemudahan, pengurusan dan penyelenggaraan yang teratur serta penyediaan kemudahan akses yang baik memberi gambaran sebuah taman yang dirancang diurus dengan baik. Pengguna taman yang dan taman menunjukkan sentiasa kembali mengunjungi taman tersebut berjaya menyediakan ruang rekreasi yang dan memberi keseronokan kepada mereka. Terdapat tiga (3) aspek utama yang dinilai iaitu: berfungsi, keselesaan 1. Kemudahsampaian 2. Akses yang baik dan selamat 3. Suasana mengalu-alukan (sense of welcoming) 1. Kemudahsampaian Sebuah taman yang kerap dikunjungi wajar lokasi yang mudah dicari melalui terletak di medium perhubungan dan senang diakses melalui semua medium pengangkutan sama ada kereta, basikal, pengangkutan awam atau berjalan kaki. Penilaian kemudahsampaian aspek pengguna akan mengambilkira perkara berikut : terhadap ❖ Penyediaan peta lokasi taman boleh diperolehi di mana-mana saluran/media seperti google maps dan lain-lain. ❖ Taman mudah dicari di lokasi yang dinyatakan. ❖ Kedudukan taman dalam linkungan berjalan kaki dari penempatan terdekat. ❖ Taman mudah diakses iaitu terdapat pintu-pintu masuk yang mencukupi. JABATAN LANDSKAP NEGARA 2. Akses Yang Baik dan Selamat Taman yang selesa dikunjungi perlu mempunyai laluan masuk yang mudah diakses oleh semua golongan pengguna selain berupaya bergerak termasuk dengan lancar di dalam taman. penyediaan laluan pejalan kaki, laluan basikal, papan tanda keselamatan, hentian pengangkutan awam yang berdekatan selain penyediaan reka bentuk mengikut prinsip reka bentuk sejagat (universal design) dan Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED). Penyediaan akses yang baik dan selamat di taman awam merujuk kepada perkara berikut: Ini ❖ Laluan pejalan kaki yang menghubungkan kawasan sekitar dengan taman - boleh selesa, mempunyai digunakan kelebaran mengikut piawaian, disediakan ramp serta direka bentuk mengikut prinsip reka bentuk sejagat dan CPTED. dengan ❖ Laluan basikal yang menuju ke taman - boleh digunakan selamat, mempunyai kelebaran mengikut piawaian serta direka bentuk mengikut prinsip reka bentuk sejagat dan CPTED. dengan ❖ Papan tanda trafik seperti lintasan pejalan kaki (zebra crossing), orang berjalan kaki dan laluan basikal sebagai pemberitahuan kepada orang berkenderaan untuk berhati-hati bagi menjamin keselamatan pengguna taman. ❖ Hentian awam pengangkutan (bas/komuter/LRT) dalam jarak berjalan kaki dari mana-mana bahagian dalam taman. ❖ Kemudahan untuk OKU seperti laluan pejalan kaki mengikut piawaian dan prinsip reka bentuk sejagat dan CPTED.
3. Suasana Mengalu-alukan (sense welcoming) taman, sudah Apabila pengunjung mengunjungi pasti mereka mengharapkan yang menarik, terdapat perbezaan konsep reka bentuk daripada taman yang lain, berupaya menonjolkan unsur-unsur segi pemilihan tanaman mahupun reka bentuk taman yang semua dan mempunyai diperlukan pengunjung. Pengunjung juga akan berasa selesa jika taman tersebut bersih, indah dan terjaga. Suasana mengalu-alukan (sense of welcoming) ini dapat diterjemahkan melalui aspek berikut: suasana tersendiri keunikan dari kemudahan ❖ Pintu-pintu masuk mempunyai karakter dan kualiti visual yang menarik. of ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM ❖ Pintu-pintu masuk mempunyai entrance statement/signature yang mewujudkan suasa mengalu-alukan (sense of welcoming) sama ada dari segi reka bentuk, pencahayaan dan lain-lain. ❖ Papan tanda taman yang informatif meliputi elemen nama taman, waktu operasi, peta lokasi, peraturan taman, personel/organisasi pengurusan untuk dihubungi dan infomasi hebahan. ❖ Reka bentuk dan pembinaan pintu-pintu masuk berdasarkan reka bentuk sejagat dan CPTED. ❖ Kemudahan interaktif seperti kiosk maklumat, smart park system dan lain-lain disediakan. 28
29 3.0 SKOP AUDIT - FIZIKAL SEKSYEN 2 KEMUDAHAN AKTIVITI REKREASI DAN taman Antara tujuan utama pengguna mengunjungi awam pastinya untuk melakukan aktiviti rekreasi. Seksyen ini melihat bagaimana sesebuah taman awam memenuhi sebagai keperluan riadah dan platform dalam menjalankan aktiviti rekreasi. yang disediakan memberi keseronokan kepada pengguna dalam menjalani gaya hidup sihat, berasa selamat dan terjamin untuk digunakan dan berfungsi dengan baik. Seksyen ini memfokuskan kebolehgunaan dan kualiti ruang dan kemudahan rekreasi yang disediakan bagi memenuhi keperluan rekreasi pengguna. Terdapat tujuh (7) aspek utama yang dinilai iaitu: pengguna Adakah kemudahan rekreasi 1. Alat Permainan Playground - CPG) Kanak-Kanak (Children 2. Alat Senam Riang (Fitness Station - FS) 3. Laluan Pejalan Kaki/Denai 4. Dataran Kejat 5. Badan Air (Kolam/Tasik) 6. Gelanggang Sukan 7. Kemudahan Rekreasi Mencukupi dan Berkualiti JABATAN LANDSKAP NEGARA 1. Alat Permainan Kanak-Kanak (Children Playground - CPG) Semua kemudahan yang disediakan hendaklah menarik serta dengan memenuhi keperluan pengguna. Salah satu kemudahan rekreasi yang sentiasa disediakan di taman awam untuk menarik minat kanak-kanak adalah alat permainan kanak-kanak. Kemudahan ini kerap digunakan dan akan menyebabkan akan komponennya cepat mendatangkan ancaman keselamatan kepada kemudahan ini harus Justeru, kanak-kanak. memenuhi piawaian yang ditetapkan seperti berikut: dan berfungsi baik rosak, sekaligus ❖ Reka CPG memenuhi MS966:2017, MS2665-1:2017 & MS2665-2:2017. bentuk dan pemasangan ❖ Reka bentuk CPG yang menarik dan unik. ❖ Boleh digunakan dengan selesa dan selamat. ❖ Reka bentuk, pemilihan tapak, pengurusan dan menitikberatkan penyelenggaraan keselamatan pengguna.
2. Alat Senam Riang (Fitness Station - FS) Analisis pengguna dalam menggunakan taman awam dan kawasan hijau harus ditekankan bagi memastikan penyediaan kemudahan rekreasi terutama alat senam riang mengikut keperluan kapasiti pengguna taman dan diletakkan di kawasan yang strategik. Ini bagi memastikan ianya dapat digunakan dengan selesa dan selamat. Penyediaan alat senam riang di taman awam perlu mengambil kira perkara berikut: ❖ Reka bentuk yang menarik dan unik. ❖ Boleh digunakan dengan selesa dan selamat. ❖ Pemilihan dan penyelenggaraan menitikberatkan keselamatan pengguna. tapak, pengurusan ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 3. Laluan Pejalan Kaki/Denai Penyediaan laluan pejalan kaki/denai amat penting sebagai jaringan akses pengguna ke setiap kawasan dalam taman awam. Reka bentuk kemudahan ini perlu mengikut piawaian dan prinsip reka bentuk sejagat bagi memastikan ianya digunakan secara optimum. Kemudahan ini juga harus memenuhi keperluan semua golongan pengguna sama ada sebagai laluan pejalan kaki, laluan berbasikal mahu pun penggunaan kerusi roda. Antara aspek yang perlu diambilkira dalam penyediaan laluan pejalan kaki/denai adalah seperti berikut: ❖ Boleh digunakan dengan selesa dan selamat. ❖ Pembinaan mengikut piawaian, prinsip reka bentuk sejagat dan CPTED. ❖ Reka bentuk yang menarik dan unik. ❖ Disediakan/ada pemisah dengan laluan basikal. ❖ Bersambung antara kawasan-kawasan aktiviti dalam taman. ❖ Disediakan kerusi sepanjang laluan pejalan kaki pada jarak yang munasabah. ❖ Terdapat pencahayaan yang mencukupi. ❖ Pengurusan dan penyelenggaraan yang menitikberatkan keselamatan pengguna. 30
31 3.0 SKOP AUDIT - FIZIKAL 4. Dataran Kejat Dataran kejat adalah kawasan berturap seperti jalan, kawasan tempat letak kenderaan, plaza, dataran dan lain-lain. Dari segi skop kemudahan rekreasi dan aktiviti, dataran kejat adalah kawasan plaza, dataran, platform atau lain-lain kawasan berturap yang boleh digunakan bagi tujuan aktiviti rekreasi. perlu mengambilkira aspek berikut: Pembinaan dataran kejat ❖ Boleh digunakan dengan selesa dan selamat. ❖ Reka bentuk menarik dan unik. ❖ Pembinaan mengikut piawaian, prinsip reka bentuk sejagat dan CPTED. JABATAN LANDSKAP NEGARA 5. Badan Air (Kolam/Tasik) Lazimnya taman awam dan kawasan hijau mempunyai badan air seperti kolam dan tasik. Badan air yang wujud sama ada secara semula jadi atau buatan manusia perlu diselenggara dengan baik supaya ianya dapat digunakan sepenuhnya mengikut fungsi penyediaan sama ada bagi tujuan menjalankan aktiviti rekreasi air, tenang, menyejukkan menonjolkan persekitaran menghasilkan pemandangan menarik (air terjun/air pancut) atau lain-lain. Penggunaan badan air bagi tujuan aktiviti ciri-ciri rekreasi keselamatan terhadap pengguna. Selain itu juga, terdapat aspek lain yang perlu diambilkira seperti berikut: suasana kawasan dan air perlu menekankan ❖ Mempunyai karakter dan visual yang menarik. ❖ Tiada bau yang tidak menyenangkan. ❖ Bersih - tiada dedaun yang ketara, kelodak, sampah. ❖ Terdapat papan tanda peraturan dan/atau amaran. ❖ Secara fizikal, ianya selamat untuk melaksanakan aktiviti air. JABATAN LANDSKAP NEGARA
6. Gelanggang Sukan Secara amnya, komponen kemudahan rekreasi dan aktiviti di taman awam dan kawasan hijau turut melibatkan penyediaan gelanggang sukan seperti gelanggang badminton, bola keranjang, sepak takraw atau gelanggang serba guna (multi- purpose court). Berikut adalah aspek yang perlu ditekankan bagi memastikan gelanggang sukan berkualiti dan berfungsi: ❖ Boleh digunakan dengan selesa dan selamat. ❖ reka bentuk yang menarik dan unik. ❖ Pembinaan mengikut piawaian, prinsip reka bentuk sejagat dan CPTED. ❖ Bersih dan rapi. ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 7. Kemudahan Rekreasi Mencukupi dan Berkualiti Penyediaan kemudahan rekreasi yang mencukupi dan berkualiti adalah penting dalam membantu pengguna taman menjalani gaya hidup sihat secara optimum. Namun, terdapat beberapa aspek yang perlu diambilkira dalam memastikan reka bentuk dan bilangan kemudahan rekreasi yang disediakan memenuhi keperluan rekreasi pengguna: ❖ Penilaian keseluruhan sama ada kemudahan mencukupi bilangan rekreasi berbanding pengguna. yang disediakan taman saiz dan ❖ Penilaian keseluruhan sama ada kemudahan rekreasi yang disediakan berkualiti. ❖ Penilaian keseluruhan sama ada kemudahan rekreasi diselenggara disedia mengikut perancangan yang telah dinyatakan dalam Pelan Taman/polisi organisasi. yang dan Pengurusan 32
33 3.0 SKOP AUDIT - FIZIKAL SEKSYEN 3 FASILITI DAN KUALITI TAMAN Seksyen ini menilai kualiti dan kebolehgunaan fasiliti taman asas yang terdapat di yang dinilai adalah seperti berikut: taman awam. Fasiliti 1. Tandas 2. Tempat Letak Kenderaan 3. Meja dan Kerusi Taman 4. Wakaf dan Struktur Berbumbung 5. Pencahayaan (Lampu Taman, High mast dan lain- lain) 6. Tong Sampah 7. Lain-Lain Fasiliti 8. Fasiliti Taman Mencukupi dan Berkualiti JABATAN LANDSKAP NEGARA 1. Tandas Tandas akan dinilai melibatkan aspek berikut: ❖ Boleh digunakan dengan selesa dan selamat. ❖ Kebersihan tandas. ❖ Lokasi yang strategik dan selamat. ❖ Reka bentuk dan pembinaan tandas selaras dengan reka bentuk sejagat dan CPTED. 2. Tempat Letak Kenderaan Tempat aspek berikut: letak kenderaan akan dinilai melibatkan ❖ Dirancang dengan baik dalam reka bentuk taman. ❖ Selesa digunakan. ❖ Lokasi yang strategik dan selamat. ❖ Reka bentuk dan pembinaan adalah selaras dengan reka bentuk sejagat dan CPTED.
3. Meja dan Kerusi Taman Meja dan kerusi taman adalah salah satu fasiliti yang cepat kotor atau mudah rosak kerana kebiasaannya terletak di ruang terbuka atau kawasan lapang. Justeru, penyediaan meja dan kerusi taman yang berkualiti adalah penting bagi memastikan ianya dapat digunakan dengan selesa oleh pengguna taman. Aspek yang diambil ini kira dalam memastikan kebolehgunaan fasiliti adalah seperti berikut: ❖ Boleh digunakan dengan selesa dan selamat. ❖ Reka bentuk yang menarik dan unik. ❖ Pembinaan piawaian mengikut prinsip reka bentuk sejagat. memenuhi serta ❖ Bersih dan rapi - tidak kotor, pecah, patah, tajam berkarat dan tidak mempunyai sudut yang boleh merbahayakan pengguna taman. 4. Wakaf dan Struktur Berbumbung Wakaf (termasuk gazebo, astaka, tensile membrane dan lain-lain) kebiasaannya digunakan sebagai tempat teduhan, ruang aktiviti dan kawasan rehat. Aspek yang akan dinilai terhadap komponen ini adalah seperti berikut: dan struktur berbumbung ❖ Boleh digunakan dengan selesa dan selamat. ❖ Reka bentuk yang menarik dan unik. ❖ Pembinaan piawaian mengikut prinsip reka bentuk sejagat. memenuhi serta ❖ Bersih dan rapi - tidak kotor, pecah, patah, tajam berkarat dan tidak mempunyai sudut yang boleh merbahayakan pengguna taman. ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 34
35 3.0 SKOP AUDIT - FIZIKAL 5. Pencahayaan (Lampu Taman, High mast dan lain-lain) Pencahayaan penting bagi tujuan keselamatan pengguna dan menghasilkan visual taman yang menarik pada waktu malam. Sistem pencahayaan taman adalah termasuk lampu taman, lampu limpah (high mast) dan lain-lain. Penggunaan jenis lampu yang betul dan penyelenggaraan yang reka bentuk berkesan akan menjamin fungsi tercapai. Pemasangan dalam kawasan taman juga perlu dipastikan mengikut piawaian yang ditetapkan, kukuh dan tidak mudah dirosakkan. Aspek yang perlu diambilkira dalam skop ini adalah seperti berikut: tiang lampu ❖ Berfungsi. ❖ Mencahayakan kawasan taman dengan baik terutama letak pintu masuk, kenderaan, kawasan aktiviti, kawasan berisiko bencana/kemalangan seperti tepi badan air dan lain-lain. di tempat ❖ Selamat - di mana tiada bahagian sistem pencahayaan yang berisiko mendatangkan ancaman bencana/kemalangan. JABATAN LANDSKAP NEGARA 6. Tong Sampah Salah satu fasiliti yang sering dikaitkan dengan isu kebersihan taman adalah tong sampah. Taman awam dan kawasan hijau yang bersih dan indah, kerja-kerja sudah penyelenggaraan yang terurus dan sistematik. Justeru, aspek yang perlu diambilkira dalam penyediaan tong sampah dalam kawasan taman awam adalah seperti berikut: pastinya menitikberatkan ❖ Boleh digunakan/berfungsi. ❖ Tiada bau yang tidak menyenangkan. ❖ Perletakan tong sampah dalam kawasan tumpuan pengguna taman. ❖ Bersih dan rapi - tidak kotor, pecah, patah, tajam berkarat dan tidak mempunyai sudut yang boleh merbahayakan pengguna taman. ❖ Sampah tidak melimpah keluar (overflow) - diurus dan diselenggara dengan baik.
7. Lain-Lain Fasiliti Terdapat lain yang turut dibina di dalam taman awam dan kawasan hijau seperti pentas terbuka/berbumbung, pagar keselamatan, pondok pengawal, surau, kiosk makanan, nurseri dan lain- lain fasiliti. Penyediaan fasiliti ini akan dinilai dari aspek berikut: fasiliti ❖ Berfungsi dan selamat digunakan. ❖ Reka bentuk dan pembinaan selaras dengan reka bentuk sejagat dan CPTED. ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 8. Fasiliti Taman Mencukupi dan Berkualiti Secara keseluruhannya, penyediaan fasiliti perlu mengambilkira aspek berikut: ❖ Penilaian keseluruhan sama ada fasiliti yang disediakan mencukupi berbanding saiz taman dan bilangan pengguna. ❖ Penilaian keseluruhan sama ada fasiliti yang disediakan berkualiti. ❖ Penilaian keseluruhan sama ada fasiliti taman yang disediakan dan diselenggara mengikut perancangan yang telah dinyatakan dalam Pelan Pengurusan Taman/polisi organisasi. 36
37 3.0 SKOP AUDIT - FIZIKAL SEKSYEN 4 PENYELENGGARAAN DAN KEBERSIHAN TAMAN Seksyen ini akan menilai outcome daripada aktiviti dilaksanakan meliputi penyelenggaraan penyelenggaraan arborikultur, penyelenggaraan kawasan dan pengurusan sisa. lapan (8) aspek yang ditekankan dalam Terdapat skop auditan fizikal bagi seksyen ini seperti berikut: yang hortikultur, 1. Penyelenggaraan Hortikultur Hiasan 2. Penyelenggaraan Arborikultur (Pokok Teduhan dan Palma) 3. Penyelenggaraan Kawasan 4. Kawasan Berumput/Padang 5. Bangunan (Pentadbiran, Nurseri, Pondok Pengawal dan lain-lain) 6. Pengurusan Sisa 7. Bebas Vandalisme 8. Tahap Kebersihan dan Penyelenggaraan Taman JABATAN LANDSKAP NEGARA 1. Penyelenggaraan Hortikultur Hiasan Hortikultur ialah salah satu cabang ilmu pertanian dengan tumpuan kepada penanaman tumbuhan makanan, perubatan dan estetik iaitu tanaman landskap dan hiasan. Penyelenggaraan holtikultur hiasan bertujuan untuk menyelenggara tanaman kerja-kerja merumpai, landskap merangkumi menggembur, mencantas, menyiram, memangkas, membaja, membersihkan kawasan, melupus pokok teduhan/tunggul pokok dan lain- lain. Perkara yang akan dinilai melalui aspek ini adalah seperti berikut: ❖ Pokok dan tumbuhan landskap sihat, segar dan mempamerkan karakter bagi spesies berkenaan. ❖ Batas, pasu dan kotak tanaman diselenggara dengan baik (bebas rumpai, digembur dan lain- lain). ❖ Pokok renek, topiari dan pagaran dipangkas dengan rapi. ❖ Secara visual landskap lembut adalah cantik, rapi dan menenangkan. JABATAN LANDSKAP NEGARA
2. Penyelenggaraan Arborikultur (Pokok Teduhan dan Palma) Aspek arborikultur memfokuskan kepada penyelenggaran pokok teduhan dan palma. Kerja-kerja penyelenggaran arborikultur adalah penting bagi memastikan pokok dan palma tidak mendatangkan ancaman bahaya kepada keselamatan pengguna dan fasiliti taman. Perkara yang akan dinilai bagi aspek ini adalah seperti berikut: penyelenggaraan ❖ Pokok ditanam dan diselenggara dengan amalan terbaik. ❖ Tiada dahan pokok teduhan yang mati, patah dan sekah tergantung atas pokok. ❖ Tiada pelepah dan seludang palma yang kering dan rosak tergantung atas pokok. ❖ Pokok dipangkas dengan teknik yang betul. ❖ Tiada pokok yang condong, senget dan lain- boleh lain mendatang risiko bencana. keadaan merbahaya yang ❖ Tiada pokok secara fizikalnya rosak, cedera, berlubang, terdapat kehadiran perosak seperti anai-anai dan fungi body/fungi conk. ❖ Bagi pokok yang berisiko, ada tindakan tebatan dan pemberitahuan awam (public notice) dibuat. ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 3. Penyelenggaraan Kawasan Pembangunan taman awam dan kawasan hijau yang berjaya memerlukan Pelan Pengurusan Taman manual penyelenggaran secara spesifik serta jadual pemeriksaan secara berkala. Ini bagi memastikan kerja-kerja penyelenggaraan dapat dilaksanakan dengan Kerja dan penyelenggaraan kawasan merangkumi kerja- kerja kebersihan kawasan taman termasuk landskap kejur dan landskap lembut. Aspek penyelenggaraan kawasan yang akan dinilai adalah seperti berikut: yang menyediakan efisien efektif. ❖ Tiada sampah yang ketara jumlahnya dalam keseluruhan kawasan taman. ❖ Tiada permukaan berturap yang licin, berlumut dan berminyak yang boleh menyebabkan pengguna tergelincir. ❖ Tiada permukaan berturap, kemudahan dan fasiliti taman yang pecah, patah, berkarat dan tajam dan yang mencederakan pengguna. boleh melukakan ❖ Longkang, parit atau laluan air tidak dipenuhi sampah, tiada mendapan (sediment) dan tidak tersumbat. ❖ Kawasan khas seperti elemen air (water toe wall dan taman bertema features), (thematic garden) bersih, kemas dan rapi. ❖ Keseluruhan taman bersih, kemas dan rapi. 38
39 3.0 SKOP AUDIT - FIZIKAL 4. Kawasan Berumput/Padang Kawasan berumput/padang menyediakan ruang riadah, sukan dan bagi melaksanakan aktiviti rekreasi. yang berkualiti dan baik membolehkan aktiviti rekreasi dijalankan dengan selesa dan selamat. Selain itu, faktor pengurusan serta penyelenggaraan yang cekap turut mempengaruhi keadaan kawasan akan berumput/padang. dilaksanakan terhadap kawasan berumput/padang adalah seperti berikut: Kawasan berumput/padang Penilaian yang ❖ Kualiti rumput yang baik - secara visual rumput kelihatan menghijau, segar dan tidak gondol. ❖ Boleh digunakan dengan selesa - permukaan yang rata (pertumbuhan rumput yang sekata), tidak bertakung air dan tiada halangan. ❖ Rapi - potongan rumput adalah sekata, tiada sampah/dedaun yang ketara. 5. Bangunan (Pentadbiran, Nurseri, Pondok Pengawal dan lain-lain) Sesetengah taman awam yang ditadbir oleh dan pengurusan mempunyai sumber pengurusan taman yang tambahan lengkap selalunya mempunyai fasiliti tanaman, seperti bangunan pentadbiran, nurseri Justeru, dan pondok kemudahan ini harus memenuhi standard audit yang ditetapkan seperti berikut: taman yang terancang pengawal lain-lain. ❖ Boleh digunakan dengan selesa dan selamat. ❖ Reka bentuk menarik dan unik. ❖ Pembinaan piawaian mengikut prinsip reka bentuk sejagat. memenuhi serta ❖ Bersih dan rapi. JABATAN LANDSKAP NEGARA 6. Pengurusan Sisa Pengurusan kaedah menguruskan sisa taman seperti sampah dan sisa tumbuh-tumbuhan (rumput yang dipotong, daun gugur, pokok tumbang dan lain-lain) dengan betul. Bahan sisa yang bersifat organik seperti bahan sisa tumbuh-tumbuhan dapat dikitar semula dengan menggunakan proses pengomposan, dihasilkan seterusnya kemudian dikitar semula menjadi sungkupan atau kompos tanaman. Manakala kitar semula (3R - reuse, reduce, recycle) merupakan satu kaedah dalam pengurusan sisa untuk mengurangkan penghasilan sisa pepejal. Penerapan amalan 3R dapat memupuk budaya mencintai alam sekitar, membantu mengurangkan pencemaran alam dan memelihara sumber alam semula jadi. Perkara yang akan dinilai untuk aspek ini adalah seperti berikut: sisa merujuk kepada bahan organik yang ❖ Tiada sampah ditinggalkan dalam taman melebihi tempoh 1 hari. ❖ Pokok tumbang dibersihkan dalam tempoh tidak melebihi 1 hari. ❖ Terdapat inisiatif membuat kompos dari bahan sisa. ❖ Terdapat kebok kitar semula (3R) disediakan. ❖ Terdapat inisiatif dalam mengurangkan sisa seperti kempen kesedaran dan gotong royong.
7. Bebas Vandalisme pengunjung melakukan Terdapat vandalisme seperti taman menconteng serta merosakkan kemudahan dan fasiliti taman. Perbuatan tidak bertanggungjawab sesetengah individu yang merosakkan aset/harta benda taman ini boleh mendatangkan bahaya kepada pengunjung yang lain. Justeru, pihak pengurusan taman perlu sentiasa memantau keselamatan aset/harta benda taman selain memastikan ianya berada dalam keadaaan baik dan selamat untuk digunakan. Perkara yang akan dinilai bagi aspek ini adalah seperti berikut: segelintir dalam kawasan ❖ Tiada kerosakan kepada kemudahan rekreasi dan fasiliti taman kerana vandalisme. ❖ Tiada graffiti pada kemudahan rekreasi dan fasiliti taman. ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 8. Tahap Kebersihan dan Penyelenggaraan Taman Taman awam dan kawasan hijau yang bersih, indah dan selesa menunjukkan komitmen pihak pengurusan taman yang cekap dan sistematik dalam menjaga kualiti taman. Terdapat dua (2) aspek yang dinilai bagi memastikan tahap kebersihan dan penyelenggaraan taman yang baik: ❖ Penilaian dan penyelenggaraan taman berdasar spesifikasi dan standard yang telah ditetapkan. keseluruhan kebersihan ❖ Penilaian dan penyelenggaraan berdasar perancangan yang telah dinyatakan dalam Pelan Pengurusan Taman/polisi organisasi. keseluruhan kebersihan taman 40
41 3.0 SKOP AUDIT - FIZIKAL SEKSYEN 5 KESELAMATAN PENGGUNA Seksyen ini memfokuskan aspek keselamatan yang telah diambil tindakan oleh pihak pengurusan untuk menjamin keselamatan pengguna. Penilaian skop audit fizikal akan merangkumi dua (2) aspek utama iaitu: 1. Kawalan Keselamatan 2. Tiada Ancaman Keselamatan Pengguna 1. Kawalan Keselamatan Kawalan keselamatan taman boleh dilaksanakan melalui penyediaan pengawal keselamatan bagi menjaga keselamatan/lalu lintas kawasan taman, taman bagi memantau/bantuan kawalan renjer keselamatan, pemandu arah taman sama ada kerja-kerja pengawasan mahupun membantu dalam aktiviti rekreasi/eksplorasi/program taman atau penguatkuasa Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) yang boleh mengambil tindakan terhadap perlanggaran undang-undang taman. Kawalan keselamatan lawatan juga rondaan pihak polis dan penyediaan peralatan keselamatan seperti kamera litar tertutup (CCTV). taman termasuk Penyediaan kawalan keselamatan taman dapat mempertingkatkan dan tahap keyakinan orang ramai yang beriadah selain mengurangkan risiko pengunjung menjadi mangsa kegiatan kegiatan vandalisme. keselamatan jenayah dan mengekang JABATAN LANDSKAP NEGARA Aspek ini akan dinilai melalui perkara berikut: ❖ Terdapat pengawal keselamatan, renjer taman atau penguatkuasa PBT. ❖ Rondaan dan dilaksanakan secara berjadual. pengawasan taman ❖ Tedapat Kamera Litar Tertutup (CCTV) bagi mengawasi kawasan taman. ❖ Lawatan/rondaan kereta peronda polis secara berkala. 2. Tiada Ancaman Keselamatan Pengguna Selain penyediaan kawalan keselamatan bagi mengawasi pihak dan pengurusan taman juga perlu berjaga-jaga (alert) dan prihatin terhadap sebarang ancaman tingkah laku pengguna dan persekitaran yang boleh mendatangkan bahaya kepada pengguna taman yang lain. Penilaian terhadap aspek ini melibatkan pekara berikut: taman pengguna, ❖ Tiada bukti tingkah laku dan kehadiran orang seperti yang penagih dadah dan pemabuk. boleh membawa ancaman ❖ Tiada tempat yang boleh mendatangkan ancaman bahaya seperti kemudahan rekreasi tidak dan fasiliti semak- diselenggara, samun, lubang dan tanah jerlus. yang bangunan rosak, pokok tinggal, ❖ Tiada bukti kehadiran hidupan liar, berbisa dan merbahaya seperti anjing liar, ular dan tebuan. ❖ Terdapat pemberitahuan (notification) untuk memaklumkan akan kepada akibat sebarang bencana atau kerja-kerja penyelenggaraan yang sedang dilaksanakan. pengguna keselamatan ancaman
SEKSYEN 6 KELESTARIAN ALAM SEKITAR Penekanan dan penyelenggaraan landskap yang mampan adalah penting bagi menjamin kelestarian kawasan taman sebagai sebahagian daripada ekosistem dan habitat perbandaran ini yang menyeluruh. menggariskan dua (2) tindakan yang akan dinilai bagi menyokong kelestarian alam sekitar iaitu: terhadap sistem pengurusan Seksyen 1. Penggunaan Bahan Kimia dan Bahan Bakar Yang Minimum 2. Penggunaan Sumber Secara Efisien ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 1. Penggunaan Bahan Kimia dan Bahan Bakar Yang Minimum Penggunaan bahan kimia dan bahan bakar yang minimum dimaksudkan melalui aspek berikut: Nota: Nilai kaedah dan penyimpanan bahan kimia dalam pengurusan dan penyelenggaraan taman. ❖ Penggunaan baja sebatian organik dan baja sebatian organik, kimia/sintetik. berbanding baja ❖ Kawalan rumpai secara mekanikal seperti berbanding mencabut penggunaan racun herba. dan memotong ❖ Kawalan musuh perosak tanaman secara bio-pesticide mekanikal, biologi berbanding penggunaan racun kimia. dan ❖ Penggunaan bahan cuci (tandas, karat dan lain-lain) yang mesra alam berbanding bahan cuci sintetik. ❖ Pembersihan secara manual berbanding penggunaan mesin dan peralatan yang menggunakan bahan bakar. kawasan 2. Penggunaan Sumber Secara Efisien Selain mengamalkan penggunaan bahan kimia pihak dan pengurusan taman juga digalakkan menggunakan sumber secara efisien. Aspek yang akan dinilai adalah seperti berikut: bahan bakar yang minimum, ❖ Penggunaan meluas. tenaga/lampu solar secara ❖ Penggunaan air hujan dan kolam/tasik untuk penyelenggaraan taman. ❖ Inisiatif penjimatan sumber seperti menetapkan 'timer' pada lampu taman. 42
43 3.0 SKOP AUDIT - FIZIKAL SEKSYEN 7 PEMULIHARAAN BIODIVERSITI DAN PENDIDIKAN LANDSKAP, tindakan-tindakan yang Seksyen ini akan menilai reka bentuk, dilaksanakan pembangunan taman. Aspek pemuliharaan landskap, biodiversiti dan pendidikan penting bagi menjamin pemuliharaan aset dan karakter tapak, mengekalkan kepelbagaian spesies tumbuhan landskap dengan memberi keutamaan kepada tumbuhan asal tapak (native plant), keupayaan taman dan kawasan hijau membentuk jaringan koridor habitat flora dan fauna serta menekankan penerapan dan pelaksanaan elemen pendidikan dalam penyediaan sesebuah taman. Terdapat 3 aspek yang dinilai bagi tujuan ini, iaitu: pada dan peringkat pengurusan landskap semulajadi 1. Pemuliharaan Landskap 2. Pemuliharaan Biodiversiti 3. Elemen Pendidikan 1. Pemuliharaan Landskap Aspek ini ditekankan kerana ia melibatkan aset sejarah, landskap mencerminkan serta mempunyai karakter dan budaya setempat. Genius loci bermaksud reka bentuk landskap harus sentiasa disesuaikan dengan konteks di mana ia berada, iaitu konteks setempat. Penilaian terhadap pemuliharaan landskap merangkumi perkara berikut: semulajadi asal yang usul bernilai setempat ❖ Pemulihara aset landskap seperti sungai, mata air, batuan dan struktur yang punya nilai sejarah, membentuk karakter dan genius loci setempat. ❖ Penanaman dan pemuliharaan pokok asal (native plant), bernilai sejarah, hampir pupus dan lain-lain. JABATAN LANDSKAP NEGARA 2. Pemuliharaan Biodiversiti Pemilihan jenis tanaman adalah penting dalam membantu pemuliharaan biodiversiti kerana taman awam dan kawasan hijau berfungsi sebagai habitat flora dan fauna. Penilaian terhadap pemuliharaan biodiversiti merangkumi perkara berikut: ❖ Taman hijau merupakan sebahagian daripada jaringan koridor habitat flora dan fauna. awam/kawasan ❖ Penanaman yang menggalakkan kehadiran fauna seperti burung, pepatung, rama-rama dan mamalia kecil. pokok 3. Elemen Pendidikan Penerapan elemen pendidikan dalam sesebuah taman awam dan kawasan hijau amat digalakkan kerana ianya memberi pengalaman ruang luar yang kondusif, berlatarbelakang alam semulajadi dan persekitaran landskap. Penilaian terhadap elemen pendidikan merangkumi perkara berikut: ❖ Elemen pengalaman landskap/alam semulajadi dalam taman seperti pusat intepretif, papan tanda, penyediaan renjer taman dan lain-lain. pendidikan dan ❖ Perlaksanaan dan pengalaman landskap/alam semulajadi oleh pihak pengurusan taman. aktiviti pendidikan
SEKSYEN 8 OUTCOME Seksyen ini menilai keseluruhan outcome penyediaan taman awam dan kawasan hijau bagi memenuhi keperluan rekreasi awam, kelestarian alam sekitar dan pemuliharaan karakter landskap. Selain itu, seksyen ini juga menilai pandangan awam dan pengguna berkaitan penyediaan taman dan kawasan hijau, sama ada memenuhi fungsi penyediaan dari aspek rekreasi, alam sekitar, budaya, sosial dan ekonomi serta menyumbang kepada pembentukan hidup identiti masyarakat. Terdapat 4 aspek utama yang dinilai bagi tujuan auditan iaitu: setempat dan kesejahteraan 1. Rekreasi Awam 2. Kelestarian Alam Sekitar 3. Pemuliharaan Karakter Landskap 4. Kepuasan Pengguna ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 1. Rekreasi Awam Menilai sama ada taman awam dan kawasan hijau memenuhi keperluan riadah dan rekreasi awam. 2. Kelestarian Alam Sekitar Adakah hijau awam dan menyumbang kepada kelestarian alam sekitar bagi keseluruhan kawasan kejiranan. taman kawasan 3. Pemuliharaan Karakter Landskap hijau Adakah menyumbang dan pemuliharaan karakter landskap serta kualiti visual setempat. taman awam dan kepada kawasan pengekalan 4. Kepuasan Pengguna Melihat kepada kepuasan hati pengguna terhadap penyediaan taman awam dan kawasan hijau sama ada memenuhi fungsi penyediaannya. 44
45 04 LAMPIRAN JABATAN LANDSKAP NEGARA ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM DRAGONFLY PARK
ANUGERAH CARTA ALIR PELAKSANAAN ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM 46
47 CARTA ALIR PELAKSANAAN ANUGERAH ROSA-SINENSIS - PENARAFAN TAMAN AWAM MULA Permohonan Penyertaan Terima dan Daftar Permohonan Semak Kriteria Penyertaan TIDAK LAYAK DIAUDIT LAYAK DIAUDIT Pemakluman Tarikh Audit Melaksanakan Audit Ditapak Penyediaan Laporan Audit Pembentangan JK Teknikal DISYORKAN Penyedian Laporan Pengesyoran Penarafan Pembentangan JK Penarafan DILULUSKAN Penyedian Laporan Kelulusan Penarafan Keputusan dan Pemakluman Penganugerahan TAMAT JABATAN LANDSKAP NEGARA
ANUGERAH BORANG 1 PENYERTAAN ROSA-SINENSIS BORANG PERMOHONAN PENARAFAN TAMAN AWAM 48
49 JABATAN LANDSKAP NEGARA
51 JABATAN LANDSKAP NEGARA
ANUGERAH BORANG 2 PERMOHONAN ROSA-SINENSIS BORANG SENARAI SEMAK PENARAFAN TAMAN AWAM 52
53 JABATAN LANDSKAP NEGARA Salinan Sekretariat/Pemohon
Salinan Sekretariat/Pemohon 54
55 ANUGERAH BORANG 3 BORANG JADUAL AUDIT ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM JABATAN LANDSKAP NEGARA
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM TAMAN METROPOLITAN KEPONG, KUALA LUMPUR
ANUGERAH ROSA-SINENSIS PENARAFAN TAMAN AWAM JABATAN LANDSKAP NEGARA KEMENTERIAN PERUMAHAN DAN KERAJAAN TEMPATAN ARAS 10, BLOK F10, KOMPLEKS BANGUNAN KERAJAAN PARCEL F PRESINT 1, PUSAT PENTADBIRAN KERAJAAN PERSEKUTUAN, 62000 PUTRAJAYA TEL.: (603) 8091 0500 | FAKS.: (603) 8091 0670 2022