2023-2024 TAIWAN Sepintas Lalu Diterbitkan oleh Kementerian Luar Negeri, Republik China (Taiwan)
Halaman ini boleh digunakan sebagai penanda buku 2 0 2 3 - 2 0 2 4 TAIWAN Sepintas Lalu Diterbitkan oleh Kementerian Luar Negeri, Republik China (Taiwan)
Matsu Kepulauan Diaoyutai Taipei Taipei Baharu Taoyuan Kinmen Taichung Penghu Tainan Pulau Hijau Kaohsiung Pulau Orkid China 2023-2024 TAIWAN Sepintas Lalu Selat Taiwan Lautan Pasifik Taiwan Diterbitkan oleh Kementerian Luar Negeri, Republik China (Taiwan) No. 2, Ketagalan Blvd., Taipei 10048, Taiwan, ROC m 3000 2000 1000 500 250 50 0 Dicetak oleh Choice Development, Inc. 9F, 288, Sec. 6, Civic Blvd., Taipei 11087, Taiwan, ROC Filipina Penyunting: Cynthia Hung, Torie Gervais, Clare Lear, Jim Hwang Foto muka depan: Yeh Ming-yuan Pereka Grafik dan Reka Bentuk: Lin Hsin-chieh Vietnam Taiwan Pengedar: Taiwan Panorama Magazine No. 2 Aiguo West Road Taipei 100209, Taiwan, ROC Tel: (+886)-2-2397-0633 Kepulauan Dongsha (Pratas) Kepulauan Xisha (Paracel) No. Kad Katalog: MOFA-MA-BL-112-059-I-1 GPN: 1011201703 ISBN: 978-986-5447-71-7 Edisi kedua, Mei 2024 Dicetak di Taiwan Harga: NT$70 US$2 Kepulauan Zhongsha (Tebing Macclesfield) Laut China Selatan Kepulauan Nansha (Spratly) Hak cipta terpelihara. Tidak dibenarkan mencetak semula mana-mana bahagian atau keseluruhan buku ini tanpa keizinan bertulis daripada pemegang hak cipta. Agensi untuk dihubungi: Kementerian Luar Negeri, Republik China (Taiwan) Tel: (+886)-2-3343-2712 Malaysia
Fakta Ringkas Mengenai Taiwan Nama Rasmi Republik China (Taiwan) Bendera Kebangsaan Bunga Kebangsaan Bunga Plum Kawasan (Taiwan dan pulau-pulau di sekitarnya) 36,197 kilometer persegi Jumlah penduduk 23.3 juta (Jun 2023) Etnik Lebih 95 peratus ialah bangsa Han (termasuk Holo, Hakka dan bangsa- bangsa lain yang berasal dari tanah besar China), 2.5 peratus kaum Peribumi Melayu-Polinesia, 2.5 peratus pendatang baharu, terutamanya dari China dan Asia Tenggara (Kent Chuang) Kerajaan Presiden Ibu Negara Kawasan perbandaran khas Mata wang Bahasa Agama utama Demokrasi pelbagai parti Tsai Ing-wen (sehingga 20 Mei, 2024) Lai Ching-te (sejak 20 Mei, 2024) Bandar Raya Taipei Taipei, Taipei Baharu, Taoyuan, Taichung, Tainan, Kaohsiung Dolar Taiwan Baharu (NT$ atau TWD) Mandarin (Cina), Holo (Taiwan), Hakka, bahasa Austronesia Agama Buddha, Taoisme, I-Kuan Tao, agama masyarakat Cina, Kristian, Islam
Kandungan 8 Muka Bumi dan Iklim 14 Penduduk 18 Sejarah 30 Sistem Politik 38 Hal Ehwal Luar Negeri 50 Hubungan Rentas Selat 58 68 76 80 84 88 Ekonomi Sains dan Teknologi Pendidikan Kebudayaan Media Massa Melawat Taiwan
8 Pembentukan geologi oleh alam semula jadi di Yehliu Geopark di Bandar Taipei Baharu, bahagian utara Taiwan (Chin Hung-hao) Muka Bumi dan Iklim Fakta Penting Gunung Jade di Taiwan merupakan gunung tertinggi di Asia Timur. Kira-kira 20 peratus daripada tanah negara ini diwartakan sebagai kawasan terlindung. Republik China (Taiwan) terletak di rantau Pasifik Barat, di antara Jepun dengan Filipina. Jajahannya yang luas menjangkau Kepulauan Penghu, Kinmen dan Matsu, serta ratusan pulau kecil yang lain. Keluasan pulau utama Taiwan dan pulau-pulau di sekitarnya adalah kira-kira 36,197 kilometer persegi. Dengan saiz sebesar Belanda tetapi bilangan penduduk kira-kira 23 juta, Taiwan mempunyai 9
Tanah pertanian : 7,900 kilometer persegiPuncak tertinggi : Gunung Jade (3,952 meter) Muka Bumi dan Iklim Suhu purata lembangan. Kepulauan Diaoyutai yang terletak di timur laut Taiwan dan beberapa pulau di Laut China Selatan, termasuk Kepulauan Dongsha (Pratas), Nansha (Spratly), Xisha (Paracel) dan Zhongsha (Tebing Macclesfield), juga merupakan sebahagian daripada wilayah Taiwan. Fakta Ringkas Keluasan tanah : 36,197 kilometer persegi Dengan kedudukannya di laluan arus lautan panas di pantai timur benua Asia, pulau utama Taiwan mempunyai beraneka zon iklim, daripada zon tropika hingga zon iklim sederhana. Kepelbagaian iklim berserta tanah yang subur dan taburan hujan yang tinggi menjadikan Taiwan syurga pertanian kerana hampir semua jenis buah-buahan dan Kepanjangan Taiwan: 394 kilometer Kelebaran Taiwan: 144 kilometer Seekor kuang bayas Mikado sedang mencari makan dalam semak di Kawasan Pemandangan Alishan, Wilayah Chiayi, bahagian selatan Taiwan. (Lin Min-hsuan) 18°C 29°C 22°C Januari Julai lebih ramai penduduk berbanding tiga perempat negara di dunia. Pulau utama Taiwan mempunyai keindahan semula jadi yang sungguh mempesona. Kebanyakan puncak gunungnya melebihi 3,000 meter - termasuk gunung tertinggi di Asia Timur, Gunung Jade (Yushan) - manakala kaki gunung yang diliputi hutan pula meliputi lebih daripada separuh kawasannya. Pulau ini juga mempunyai gunung berapi, dataran tinggi, dataran pinggir laut dan 10 10 11 11
Laut Penghu Selatan Kinmen Atol Dongsha Muka Bumi dan Iklim sayuran boleh ditanam di sini. Hal ini juga menjadikan pulau ini taman rekreasi yang mengasyikkan. Pada musim sejuk, pengunjung berpeluang menyaksikan pemandangan hujan salji yang indah di lereng Gunung Hehuan di Wilayah Nantou sebelum meneruskan perjalanan hanya 200 kilometer jauhnya ke Wilayah Pingtung yang nyaman untuk menyelam skuba di terumbu karang sepanjang hujung bahagian selatan pulau ini. Ikan salmon darat Formosan (Oncorhynchus masou formosanus) adalah salah satu spesies fauna yang paling terkenal di Taiwan. Ikan ini dipercayai terperangkap di dalam air gunung yang dingin di kawasan tengah Taiwan semasa zaman ais terakhir apabila paras laut turun secara mendadak, menyebabkan salmon ini tidak dapat lagi berulang-alik di antara air tawar dengan air masin. Untuk melindungi spesies ikan terancam ini, Pusat Perlindungan Ikan Salmon Darat Formosan telah ditubuhkan di hulu Sungai Dajia, Taman Negara Shei-Pa. Yangmingshan Sementara itu, pulau-pulau yang lebih kecil pula mempunyai ciri semula jadi yang unik, seperti tiang basalt di Kepulauan Penghu dan kolam air panas laut di sepanjang pantai Pulau Hijau dan Pulau Guishan. Taman-Taman Negara Shei-Pa Taroko Flora dan Fauna Zon iklim Taiwan yang berspektrum luas daripada zon tropika hingga zon iklim sederhana dan kepelbagaian topografinya menyumbang kepada kekayaan flora dan fauna yang beraneka jenis di pulau ini. Lebih kurang 121 spesies mamalia, 702 spesies burung, 118 spesies reptilia, 43 spesies amfibia, 401 spesies rama-rama dan 2,956 spesies ikan dikenal pasti mendiami Taiwan. Tumbuh-tumbuhan di pulau ini pula terdiri daripada 791 spesies paku-pakis, 5,645 spesies angiosperma dan 107 spesies gimnosperma. Bagi melindungi ekosistem yang menampung habitat tumbuhan dan haiwan ini, pihak kerajaan telah mewartakan lebih kurang 20 peratus daripada keluasan negara sebagai kawasan terlindung, termasuk sembilan taman negara dan satu taman alam negara, 22 rizab semula jadi untuk ekosistem khas, enam kawasan hutan simpan, 21 kawasan perlindungan hidupan liar dan 39 habitat utama hidupan liar. Yushan Kenting Taijiang 12 12 13 13
14 Suku kaum Peribumi Taiwan mempersembahkan tarian Amis di hadapan Pejabat Presiden sempena menyambut Hari Kebangsaan. (Ihsan Pejabat Presiden) Penduduk Fakta Penting Terdapat 16 suku kaum Peribumi yang diiktiraf secara rasmi di Taiwan. Negara ini juga didiami oleh lebih 580,000 pendatang baharu, kebanyakannya berasal dari China dan Asia Tenggara. Taiwan sering digambarkan sebagai sebuah negara yang didominasi oleh masyarakat Cina Han kerana lebih 95 peratus penduduknya mendakwa mereka berasal daripada bangsa Han. Namun hakikatnya, salasilah keturunan penduduk Taiwan ternyata lebih kompleks. Kemasukan pendatang Cina secara besar-besaran bermula pada kurun ke-17 dan membawa masuk pelbagai kaum etnik 15
23,373,283 (Jun 2023) Jumlah Penduduk: Struktur populasi : 0-17 tahun: 15.41% 65 tahun ke atas: 17.92% 18-64 tahun: 66.67% Penduduk Cina Han: 95% Pendatang baharu: 2.5% Kaum Peribumi: 2.5% Etnik : dengan bahasa dan budaya yang berbeza. Sejajar dengan peredaran masa, perbezaan antara kaum-kaum tersebut kian kabur dalam generasi masa kini disebabkan perkahwinan campur dan penggunaan bahasa Mandarin secara meluas. Masyarakat Taiwan yang berbilang budaya terdiri daripada pelbagai suku kaum Han, orang-orang Melayu-Polinesia dan juga pendatang dari seluruh pelosok dunia. Sebagai contoh, tahun-tahun kebelakangan ini menyaksikan ketibaan ramai pendatang baharu dari China dan Asia Tenggara, kebanyakannya melalui perkahwinan. Menurut statistik terkini, bilangan pendatang baharu di Taiwan telah mencecah 580,000 orang. Fakta Ringkas Kadar kelahiran kasar (2022): 5.96 (setiap 1,000 orang)Kadar kematian kasar (2022): 8.89 (setiap 1,000 orang)Jangka hayat (2022): 79.84 tahun Kebelakangan ini, terdapat kesedaran yang lebih tinggi di Taiwan untuk mengetengahkan warisan budaya 16 etnik berbahasa Austronesia yang diiktiraf secara rasmi. Kumpulan minoriti ini merangkumi hampir 2.5 peratus jumlah penduduk. Organisasi awam dan swasta giat menganjurkan pelbagai inisiatif untuk menghidupkan semula bahasa dan budaya mereka, hal ini boleh dilihat melalui pelancaran Rangkaian Televisyen Peribumi Taiwan dan kelulusan Akta Asas Kaum Peribumi. Lelaki: Perempuan: Penyepaduan dan diversiti etnik di Taiwan telah membentuk sebuah masyarakat yang lebih terbuka dan memandang ke hadapan, dengan menggabungkan pelbagai unsur tamadun dari seluruh dunia melalui cara yang tersendiri dan penuh harmoni. 83.28 tahun 76.63 tahun 16 16 17 17
18 Kuil Confucius Tainan di selatan bandar Taiwan yang dibina pada tahun 1665. (Pang Chia-shan) Sejarah Fakta Penting Orang Belanda dan Sepanyol telah membina petempatan di Taiwan pada awal kurun ke-17. Kira-kira 1.2 juta orang telah berpindah dari China ke Taiwan bersama dengan kerajaan Republik China (Taiwan) pada lewat tahun 1940-an hingga awal tahun 1950-an. Republik China diasaskan di negara China pada tahun 1912. Ketika itu, Taiwan berada di bawah pemerintahan penjajah Jepun susulan Perjanjian Shimonoseki 1895 yang menyaksikan penyerahan Taiwan kepada Jepun oleh kerajaan Qing. Kerajaan Republik China mula mentadbir Taiwan pada tahun 1945 selepas Jepun menyerah kalah apabila Perang Dunia Kedua berakhir. 19
Kerajaan Republik China berpindah ke Taiwan pada tahun 1949 semasa Perang Saudara dengan Parti Komunis China. Sejak dari itu, Republik China terus mengekalkan kedaulatan pentadbirannya ke atas pulau utama Taiwan dan beberapa pulau di sekitarnya. Peristiwa ini telah mengasingkan Taiwan dan China di bawah dua pemerintahan yang berbeza. Pihak berkuasa Beijing tidak pernah melaksanakan bidang kuasanya ke atas Taiwan atau pulau-pulau lain yang ditadbir oleh Republik China. 1662 Pengikut setia Ming di bawah pimpinan Zheng Cheng-gong, atau Koxinga, yang melarikan diri daripada penaklukan dinasti Ming (1368-1644) oleh Manchuria telah menghalau orang Belanda dari Taiwan dan mengambil alih kuasa pemerintahan di pulau tersebut. 1683 Tentera dinasti Qing (1644-1912) menguasai kawasan pantai barat dan pantai utara Taiwan. Garis Masa Sejarah Garis masa berikut terfokus pada sejarah Taiwan yang direkodkan kira-kira 400 tahun lalu, walaupun negara ini telah didiami oleh kaum Melayu-Polinesia selama beribu- ribu tahun lamanya. 1885 Taiwan diisytiharkan sebagai wilayah Empayar Qing. 1895 Berikutan kekalahan dalam Perang Sino- Jepun Pertama (1894-1895), kerajaan Qing menandatangani Perjanjian Shimonoseki dan menyerahkan pemerintahan Taiwan kepada Jepun yang terus berkuasa sehingga tahun 1945. 1500- an Pelayar-pelayar Eropah yang melalui Taiwan dipercayai telah merekodkan nama pulau ini sebagai Ilha Formosa, yang bermaksud pulau indah. 1911- 1912 Tentera revolusi China menggulingkan Empayar Qing dan menubuhkan Republik China. Taiwan terus dikunjungi oleh kumpulan kecil pedagang Cina, nelayan dan lanun. 1624 Syarikat Hindia Timur Belanda menubuhkan pangkalan di barat daya Taiwan, seterusnya membawa pembaharuan dalam amalan pertanian masyarakat Peribumi dan mengupah buruh Cina untuk bekerja di sawah padi dan ladang tebu. 1943 Semasa Perang Dunia Kedua, pemimpin Republik China, Chiang Kai-shek telah bermesyuarat dengan Presiden Amerika Syarikat, Franklin Roosevelt dan Perdana Menteri Britain, Winston Churchill di Kaherah. Hasilnya, Perisytiharan Kaherah telah diluluskan dengan menyatakan bahawa "...Formosa [Taiwan] dan Pescadores [Kepulauan Penghu] hendaklah dipulangkan kepada Republik China..." 1626 Pengembara Sepanyol menubuhkan pangkalan di utara Taiwan, tetapi diusir oleh orang Belanda pada tahun 1642. 1945 Republik China, United Kingdom dan Amerika Syarikat sepakat mengeluarkan Perisytiharan Potsdam yang menggesa Jepun menyerah kalah tanpa syarat dan menegaskan bahawa kandungan Perisytiharan Kaherah mesti dilaksanakan. 20 20 21 21
Selepas Perang Dunia Kedua, wakil kerajaan Republik China menerima penyerahan kalah tentera Jepun di Taiwan. Chen Yi selaku Ketua Eksekutif Wilayah Taiwan menghantar satu memorandum kepada gabenor jeneral Jepun di Taiwan. Antara lainnya, memorandum itu menyatakan bahawa "Sebagai Ketua Eksekutif Wilayah Taiwan Republik China, ...saya mengambil alih semua kemudahan dan aset sah yang berkaitan dengan wilayah, rakyat, pentadbiran, politik, ekonomi dan kebudayaan Taiwan (termasuk Kepulauan Penghu)." 1947 Perlembagaan Republik China diisytiharkan pada 1 Januari dan dijadualkan berkuat kuasa pada 25 Disember. Pada bulan Mac dan bulan- bulan berikutnya, tentera Republik China yang dihantar dari China telah berjaya menewaskan pemberontakan besar-besaran penduduk Taiwan yang berlaku susulan Peristiwa 228 (28 Februari). Pada 25 Oktober, Pertempuran Kuningtou meletus di Kinmen, dengan angkatan tentera Republik China berjaya menewaskan Parti Komunis China di pantai barat laut pulau tersebut. Undang-undang tentera diisytiharkan di Taiwan dan terus berkuat kuasa sehingga tahun 1987. 1952 Selepas Perjanjian Keamanan San Francisco 1951 dengan Jepun ditandatangani oleh 48 negara bersekutu bagi pihak Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), Perjanjian Keamanan ditandatangani antara Republik China dengan Jepun di Taipei Guest House, dengan ini menamatkan perang antara kedua-dua pihak tersebut secara rasmi. Menurut Fasal 2 dalam Perjanjian San Francisco, Jepun telah melepaskan semua hak, pemilikan dan tuntutannya terhadap Taiwan (Formosa), Kepulauan Penghu (the Pescadores), Kepulauan Spratly dan Kepulauan Paracel. Semua perjanjian, perisytiharan dan persetujuan sebelum 9 Disember 1941 antara China dengan Jepun menjadi tidak sah dan terbatal. 1948 Apabila perang saudara besar-besaran berlaku di China antara kerajaan Republik China pimpinan Kuomintang dengan Parti Komunis China, Peruntukan Sementara Dalam Tempoh Mobilisasi Negara Bagi Menewaskan Pemberontakan Komunis telah digubal. Peruntukan ini mengatasi Perlembagaan Republik China dan melebarkan kuasa presiden dengan lebih meluas. Dengan itu bermulanya era Keganasan Putih (White Terror) yang berlanjutan sehingga tahun 1991 apabila Peruntukan Sementara tersebut ditarik balik. 1954 Perjanjian Pertahanan Bersama Republik China- Amerika Syarikat ditandatangani di Washington. 1958 23 Ogos menandakan bermulanya pertempuran rejimen meriam antara garison Republik China di Pulau Kinmen dengan tentera China yang berterusan selama lebih 40 hari. 1949 Kerajaan Republik China berpindah ke Taiwan, diikuti dengan perpindahan 1.2 juta rakyat China ke Taiwan. 1966 Zon Pemprosesan Eksport yang pertama dibina di Bandar Kaohsiung, bahagian selatan Taiwan. 22 22 23 23
Pembinaan zon tersebut menggerakkan Taiwan ke arah status negara maju, seterusnya menetapkan paradigma untuk diikuti oleh negara-negara lain. 1968 Sistem pendidikan wajib selama sembilan tahun dilancarkan sementara kurang daripada sembilan negara di seluruh dunia mempunyai sistem pendidikan wajib yang sama atau lebih panjang daripada tempoh ini. Pilihan raya yang menyeluruh untuk semua wakil Kongres, termasuk ahli Dewan Perundangan dan Perhimpunan Kebangsaan, diadakan semula dari tahun 1991 hingga 1992, memberikan rakyat Taiwan perwakilan penuh. Bermula dari tahun 1991 sehingga 2005, Perlembagaan Republik China telah dipinda sebanyak tujuh kali. Taiwan menjadi ahli Kerjasama Ekonomi Asia Pasifik. 1971 Pada 25 Oktober, Perhimpunan Agung Bangsa- Bangsa Bersatu meluluskan Resolusi Bangsa-Bangsa Bersatu 2758 yang mengiktiraf Republik Rakyat China (PRC) sebagai satu-satunya wakil China yang sah kepada badan global. Republik China menarik diri daripada Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB). 1992 Wakil-wakil kerajaan dari seberang Selat Taiwan mengadakan perjumpaan buat pertama kali di Hong Kong dan berjaya mencapai persetujuan serta persefahaman dalam pelbagai isu selepas beberapa sesi komunikasi dan rundingan. 1995 Program Insurans Kesihatan Kebangsaan bermula. 1979 Para aktivis demokrasi yang mengadakan demonstrasi di bandar Kaohsiung diberkas dan dipenjarakan berikutan peristiwa yang dikenali sebagai Insiden Kaohsiung, yang akhirnya membawa kepada penubuhan dan pembentukan Parti Progresif Demokratik (DPP) pada tahun 1986. Akta Pelupusan dan Pampasan Peristiwa 228 mula berkuat kuasa. 1996 Republik China mengadakan pilihan raya presiden yang pertama, diakhiri dengan Lee Teng-hui daripada parti KMT dan calon timbalannya Lien Chan menang dengan majoriti undi 54 peratus. 1987 Undang-undang tentera, yang berkuat kuasa sejak 1949 ditamatkan. Larangan pembentukan parti politik baharu dan penerbitan berita telah dimansuhkan. Proses demokrasi giat diteruskan. Pergerakan penduduk merentasi selat kini bermula. 1991 Peruntukan Sementara Dalam Tempoh Mobilisasi Negara Bagi Menewaskan Pemberontakan Komunis dihapuskan. 2000 Chen Shui-bian dan Annette Lu Hsiu-lien daripada DPP dipilih sebagai presiden dan naib presiden, dengan ini mengambil alih tampuk kepimpinan negara daripada parti KMT yang telah memerintah selama lebih 50 tahun. Peristiwa ini juga menandakan pemindahan kuasa eksekutif kerajaan Republik China di Taiwan buat pertama kali antara parti-parti politik. 24 24 25 25
2002 Taiwan menjadi ahli Pertubuhan Perdagangan Dunia (WTO). yang pertama kali dalam aktiviti Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) sejak ia menarik diri pada tahun 1971. Dua undang-undang pertahanan negara berdasarkan prinsip penyatuan penggubalan dasar dan perintah ketenteraan dikuatkuasakan secara rasmi pada 1 Mac. Jawatankuasa rendah baharu Kementerian Pertahanan Negara ditubuhkan dan diatur dengan peraturan-peraturan untuk menjalankan tugas "nasionalisasi angkatan tentera." 2003 Dewan Perundangan meluluskan Akta Referendum Presiden Ma menandatangani surat pengesahan Perjanjian Antarabangsa Hak-hak Sivil dan Politik serta Perjanjian Antarabangsa Hak-hak Ekonomi, Sosial dan Budaya. 2010 Republik China menandatangani Perjanjian Rangka Kerja Mengenai Kerjasama Ekonomi Rentas Selat dengan China untuk menyelaraskan hubungan ekonomi dan perdagangan merentasi Selat Taiwan. yang memberikan hak di sisi undang-undang kepada rakyat untuk mengundi secara langsung dalam isu-isu yang melibatkan kepentingan setempat atau negara. 2011 Ulang tahun Republik China ke-100 disambut di Taiwan. 2012 Penyandang presiden Ma Ying-jeou dan calon 2004 Referendum negara yang pertama diadakan sempena pilihan raya presiden ketiga, diakhiri dengan Chen dan Lu dipilih semula. timbalannya yang baharu Wu Den-yih daripada parti KMT memenangi pilihan raya pemilihan presiden dan naib presiden. 2005 Dewan Perundangan meluluskan pakej pindaan perlembagaan dengan mengurangkan separuh kerusi dewan daripada 225 kepada 113 kerusi dan memperkenalkan sistem "satu daerah, dua undi" untuk pilihan raya perundangan. 2013 Taiwan menandatangani perjanjian kerjasama ekonomi dengan New Zealand dan perjanjian perkongsian ekonomi dengan Singapura. Taiwan menghadiri perhimpunan ke-38 Persatuan Penerbangan Awam Antarabangsa sebagai tetamu kepada presiden majlis. 2008 Ma Ying-jeou dan Vincent C. Siew daripada parti KMT dipilih sebagai presiden dan naib presiden Republik China, menandakan pemindahan kuasa eksekutif kerajaan Republik China di Taiwan buat kedua kalinya antara parti-parti politik. 2009 Taiwan menghadiri Perhimpunan Kesihatan Sedunia sebagai pemerhati. Penyertaan ini adalah penyertaannya 2014 Menteri Majlis Hal Ehwal Tanah Besar China, Wang Yu- chi, mengadakan pertemuan rasmi dengan Pengarah Pejabat Hal Ehwal Taiwan China, Zhang Zhijun, pada bulan Februari di Nanjing. Peristiwa ini menandakan hubungan rasmi yang pertama antara kedua-dua ketua agensi kerajaan yang bertanggungjawab menguruskan hubungan rentas selat. 26 26 27 27
Penunjuk perasaan Pergerakan Sunflower menduduki Dewan Perundangan untuk menentang dan menghalang kelulusan Perjanjian Perdagangan Perkhidmatan Rentas-Selat. Seramai 11,130 calon dipilih di seluruh negara dalam sembilan kategori wakil kerajaan tempatan melalui pilihan raya tempatan "sembilan-dalam-satu". 2018 Suruhanjaya Keadilan Peralihan Taiwan dirasmikan pada 31 Mei. Presiden Tsai memohon maaf kepada mangsa penganiayaan politik semasa era Keganasan Putih (White Terror) di Taiwan yang bermula dari tahun 1949 hingga 1991 berikutan keputusan Suruhanjaya untuk memadamkan rekod jenayah mereka. 2015 Presiden Ma dan pemimpin China, Xi Jinping, bertemu 2019 Undang-undang khas yang membenarkan di Singapura pada bulan November. Peristiwa ini menandakan pertemuan pemimpin peringkat atasan yang pertama antara kedua-dua pihak dalam tempoh 66 tahun. perkahwinan sejenis di sisi undang-undang telah diluluskan, menjadikan Taiwan negara pertama di Asia yang membenarkan Kesatuan LGBT (Lesbian, Gay, Biseksual, dan Transgender). Taiwan menandatangani Perjanjian Fasilitasi Perdagangan WTO dan menghantar instrumen penerimaannya kepada organisasi tersebut. 2020 Tsai Ing-wen dan calon timbalannya Lai Ching-te daripada parti DPP memenangi pilihan raya presiden 2020. DPP mengekalkan majoriti dalam Parlimen. 2016 Pengerusi DPP Tsai Ing-wen dan calon akademik Chen Chien- jen dipilih sebagai presiden dan naib presiden Republik China. 2022 MND menubuhkan Agensi Mobilisasi Pertahanan DPP menguasai majoriti dalam Parlimen buat pertama kali setelah berjaya memenangi 68 daripada 113 kerusi. Menyeluruh pada 1 Januari bagi tujuan menggunakan rizab tentera dan memberikan bantuan untuk semua aktiviti dan hal ehwal yang berkaitan. Presiden Tsai Ing-wen memohon maaf secara rasmi bagi pihak kerajaan kepada masyarakat Peribumi Taiwan atas kesengsaraan dan ketidakadilan yang mereka lalui sejak berkurun-kurun dahulu. Kementerian Hal Ehwal Digital ditubuhkan pada 27 Ogos untuk memudahkan pembangunan industri berkaitan serta menyelaras perancangan tadbir urus digital dan infrastruktur secara menyeluruh. 2017 Akta Pembangunan Bahasa Peribumi digubal untuk memulihara dan mempromosikan bahasa ibunda 16 kaum Peribumi yang diiktiraf secara rasmi di Taiwan. Taiwan menjadi tuan rumah bagi Universiade Musim Panas Taipei 2017. FORMOSAT-5, satelit pemerhatian Bumi resolusi ultra tinggi pertama buatan negara ini, telah dilancarkan. 2024 Lai Ching-te dan Hsiao Bi-khim dari DPP telah dipilih sebagai presiden dan naib presiden Republik China (Taiwan). Ini merupakan kali pertama sebuah parti memegang jawatan presiden dan naib presiden selama tiga penggal berturut-turut sejak Taiwan memulakan pilihan raya presiden secara langsung pada 1996. 28 28 29 29
30 Bangunan Pejabat Presiden yang bersejarah di Bandar Raya Taipei (Pang Chia-shan) Sistem Politik Fakta Penting Presiden dan naib presiden Republik China (Taiwan) dipilih secara langsung setiap empat tahun. Dalam pilihan raya perundangan Taiwan, setiap pengundi membuang satu undi untuk daerah mereka dan satu lagi untuk kerusi umum. Perlembagaan Republik China, yang berkuat kuasa pada 1 Januari 1947, tidak menyempurnakan peranannya sebagai asas pemerintahan demokratik dan kedaulatan undang-undang sehingga tahun 1987 apabila undang-undang tentera dimansuhkan di Taiwan. Sejak itu, perlembagaan telah dipinda sebanyak tujuh kali pada tahun 1991, 1992, 1994, 31
Lima Cabang Kerajaan Pusat 1997, 1999, 2000 dan 2005 supaya ia lebih relevan dengan situasi kontemporari negara. Dewan Eksekutif Merangka dan melaksanakan dasar Salah satu impak utama daripada pindaan ini ialah sejak tahun 1991, pihak kerajaan telah mengiktiraf bahawa bidang kuasanya hanya meliputi kawasan di bawah kawalannya. Oleh itu, presiden dan ahli dewan undangan akan dipilih oleh dan bertanggungjawab terhadap penduduk di kawasan terbabit sahaja. Dewan Perundangan Mengkaji semula dan menggubal undang-undang, mengadakan sidang untuk membahaskan usul dasar, menyemak anggaran belanjawan dan operasi kerajaan Dewan Penilaian Menguruskan sistem perkhidmatan awam Dewan Kehakiman Menyelia sistem mahkamah negara Selaras dengan pindaan perlembagaan yang diisytiharkan pada bulan Jun 2005, bilangan kerusi di Dewan Perundangan telah dikurangkan menjadi separuh, iaitu daripada 225 kepada 113, manakala tempoh jawatan ahli dewan undangan telah ditambah daripada tiga tahun kepada empat tahun. Menurut sistem pilihan raya ahli dewan undangan yang baharu, setiap daerah pilihan raya boleh memilih hanya satu kerusi. Setiap pengundi membuang dua undi - satu untuk daerah dan satu lagi untuk kerusi umum. Kuasa untuk meratifikasi pindaan perlembagaan kini dilaksanakan oleh rakyat melalui referendum. Dewan Kawal Selia Mendakwa dan menghukum pegawai kerajaan, mengaudit agensi-agensi kerajaan Peringkat Kerajaan Kerajaan pusat terdiri daripada presiden dan lima cabang utama, atau Dewan (yuan). Pada masa ini, kerajaan tempatan merangkumi enam perbandaran khas, 13 wilayah, dan tiga perbandaran berautonomi dengan status hierarki yang sama dengan wilayah. Sejak tahun 2014, semua ketua dan wakil kerajaan tempatan dipilih secara serentak di bandar dan wilayah di seluruh Taiwan setiap empat tahun. 32 32 33 33
Bandar Raya Taipei (ibu negara) Bandar Keelung Bandar Taipei Baharu Bandar Taoyuan Bandar Hsinchu Wilayah Yilan Wilayah Hsinchu Wilayah Miaoli Bandar Taichung Wilayah Hualien Wilayah Changhua Wilayah Nantou Wilayah Yunlin Wilayah Penghu Bandar Chiayi Wilayah Chiayi Bandar Tainan Wilayah Taitung Bandar Kaohsiung Sistem Politik Wilayah Pingtung Kawasan Pentadbiran Tempatan Wilayah Lienchiang Wilayah Kinmen 6 Perbandaran khas 13 Wilayah 3 Perbandaran berautonomi Selain itu, terdapat 198 pekan dan bandar yang ditadbir oleh wilayah, serta 170 daerah - termasuk enam daerah pergunungan yang didiami oleh penduduk Peribumi - di perbandaran berautonomi dan khas. Perbandaran khas ialah entiti pentadbiran peringkat atasan yang berada di bawah bidang kuasa langsung kerajaan pusat. Ia memainkan peranan penting dalam menerajui pembangunan serantau. Status ini memberikannya akses kepada pembiayaan yang lebih besar, peluang penubuhan agensi tambahan 34 34 35 35
dan pengambilan lebih ramai penjawat awam. Enam perbandaran khas tersebut, yang disusun mengikut bilangan penduduk, ialah Bandar Taipei Baharu, Taichung, Kaohsiung, Taipei, Taoyuan dan Tainan. Pelantikan ahli Dewan Kawal Selia dan Dewan Penilaian, serta hakim bagi Dewan Kehakiman oleh Presiden, mesti disahkan oleh Dewan Perundangan. Ahli Dewan Perundangan akan melantik Ketua Dewan, atau speaker, dalam kalangan mereka sendiri. Presiden dan Perdana Menteri Presiden dan naib presiden dipilih secara langsung, berkhidmat selama satu penggal (empat tahun) dan boleh dipilih semula untuk satu penggal lagi. Presiden ialah ketua negara dan pemerintah tertinggi angkatan bersenjata, mewakili negara dalam hubungan luar negeri dan diberi kuasa untuk melantik ketua bagi empat cabang kerajaan, termasuk Perdana Menteri yang berperanan mengetuai Dewan Eksekutif (Kabinet) dan bertanggungjawab menghantar laporan secara tetap kepada Dewan Perundangan (Badan Perundangan). Ketua-ketua kementerian, suruhanjaya dan agensi di bawah Dewan Eksekutif dilantik oleh Perdana Menteri dan membentuk Majlis Dewan Eksekutif. Untuk meningkatkan keberkesanan pentadbiran, Dewan Eksekutif telah disusun semula bagi mengurangkan bilangan organisasi Kabinet daripada 37 kepada 30. Parti Politik Presiden memainkan peranan utama dalam operasi keseluruhan kerajaan Republik China. Istilah "parti pemerintah" pula merujuk kepada parti politik yang menduduki Pejabat Presiden. Wakil Parti Kuomintang (KMT) memegang jawatan presiden di Taiwan selama lebih lima dekad sebelum Parti Progresif Demokratik (DPP) memenangi pilihan raya presiden pada tahun 2000 dan 2004. KMT berjaya merebut kembali tampuk pemerintahan pada tahun 2008 dan 2012. DPP memenangi pilihan raya presiden tahun 2016, 2020 dan 2024, inilah kali pertama sesebuah parti kekal berkuasa selama tiga penggal berturut-turut sejak demokrasi dilaksanakan di negara ini. Selepas penyusunan semula yang bermula pada awal tahun 2012, Dewan Eksekutif merangkumi 14 kementerian, sembilan majlis, tiga agensi bebas dan empat organisasi lain. Di bawah Perlembagaan Republik China, pelantikan Perdana Menteri oleh Presiden mahupun pelantikan menteri-menteri utama oleh Perdana Menteri tidak memerlukan pengesahan dewan perundangan. Dalam pilihan raya parlimen pada Januari 2024, KMT memenangi 52 daripada 113 kerusi, manakala DPP memenangi 51 kerusi, Parti Rakyat Taiwan (TPP) memperoleh 8 kerusi dan calon bebas pula memperoleh 2 kerusi. 36 36 37 37
38 Presiden Tsai Ing-wen menyambut Raja Mswati III dari Kerajaan Eswatini dengan karpet merah di Pejabat Presiden. (Ihsan Pejabat Presiden) Hal Ehwal Luar Negeri Fakta Penting Sejumlah 172 negara dan wilayah memberikan kemudahan tanpa visa, visa pendaratan atau e-visa kepada pemegang pasport Republik China (Taiwan). Taiwan satu-satunya negara dalam Program Pengecualian Visa A.S. yang tidak mempunyai hubungan diplomatik rasmi dengan Amerika Syarikat. Republik China sebuah negara berdaulat dan merdeka yang memiliki angkatan pertahanan negara sendiri dan mengendalikan hal ehwal luarnya sendiri. Sebagaimana termaktub dalam Perlembagaan, Republik China berhasrat untuk "memupuk hubungan kejiranan yang baik dengan negara- negara lain, menghormati perjanjian dan Piagam Bangsa- Bangsa Bersatu ... menggalakkan kerjasama antarabangsa, 39
meningkatkan keadilan antarabangsa dan menjaga keamanan dunia." Objektif utama dasar luar negerinya adalah untuk mengekalkan persekitaran yang memberangsangkan demi pemuliharaan negara dan pembangunan jangka panjang. Dasar Baharu Pandang ke Selatan Kerajaan komited melaksanakan pendekatan diplomasi yang kukuh bagi mempertingkatkan sokongan kerjasama demi kepentingan bersama. Dasar ini juga ditakrifkan sebagai satu matlamat teguh yang bertujuan untuk membina hubungan mantap dengan sekutu diplomatik dan negara-negara yang berkongsi nilai-nilai kebebasan dan demokrasi yang sama. Melalui pendekatan ini, tumpuan kerja diplomatik negara beralih daripada penyediaan bantuan sehala kepada dialog dua hala, dengan projek-projek kerjasama dua hala yang menyasarkan pembangunan industri dan pasaran. Hubungan antara wilayah Perkembangan bakat Kerjasama ekonomi dan perdagangan Perkongsian sumber dan Palau, Nauru, Kepulauan Marshall, Haiti, St. Christopher dan Nevis, St. Vincent dan Grenadines dan St. Lucia pada tahun 2019. Melalui Dasar Baharu Pandang ke Selatan yang diperkenalkan oleh Presiden Tsai Ing-wen, Taiwan berusaha memperluas pertukaran dengan 10 negara ASEAN, 6 negara Asia Selatan, Australia dan New Zealand dalam hal kerjasama ekonomi dan perdagangan, perkembangan bakat, perkongsian sumber dan hubungan antara wilayah. Matlamat jangka panjang adalah untuk membina kerjasama baharu yang berteraskan kepentingan bersama. Republik China (Taiwan) mempunyai hubungan rasmi dengan sekutu diplomatik dan hubungan rapat dengan banyak negara seperti Australia, Kanada, negara-negara Kesatuan Eropah, Jepun, New Zealand, United Kingdom dan Amerika Syarikat. Presiden Tsai mengadakan lawatan diplomatik ke Paraguay dan Panama pada tahun 2016; Honduras, Nicaragua, Guatemala, El Salvador, Kepulauan Marshall, Kepulauan Solomon dan Tuvalu pada tahun 2017; Kerajaan Eswatini, Paraguay dan Belize pada tahun 2018; Pada bulan September dan Disember 2021, Presiden Tsai menyampaikan mesej-mesej video khas yang masing-masing memperingati kemerdekaan Amerika Tengah yang ke-200 dan ulang tahun ke-30 Sistem Integrasi Amerika Tengah. Dari 29 Mac - 7 April 2023, Presiden Tsai melawat sekutu Guatemala dan Belize di bawah tema Bertemu Rakan Demokratik, Memupuk Kemakmuran Bersama. Lawatan tersebut menunjukkan keazaman Taiwan untuk mengembangkan pertukaran dan kerjasama dengan sekutunya. Dari 5-8 September tahun yang sama, Presiden Tsai melawat Kerajaan Eswatini dalam lawatan Meraikan Persahabatan Berkekalan, Memajukan Lawatan Kerjasama Lestari. Lawatan ini diadakan sempena sambutan hari kemerdekaan yang ke-55 bagi negara Afrika, ulang tahun hari keputeraan H.M. Raja Mswati Ill yang ke-55 dan hubungan dua hala selama 55 tahun. 40 40 41 41
Penyertaan Antarabangsa Taiwan menjadi ahli tetap dalam 45 organisasi antara kerajaan (IGO) dan badan-badan subsidiarinya, termasuk Pertubuhan Perdagangan Dunia (WTO), Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik (APEC), Pertubuhan Kesihatan Haiwan Sedunia dan Bank Pusat Amerika untuk Integrasi Ekonomi (CABEI). Taiwan juga mempunyai status pemerhati atau selainnya dalam 28 IGO dan badan-badan subsidiarinya, termasuk Bank Eropah untuk Pembinaan Semula dan Pembangunan (EBRD) serta jawatankuasa untuk kedua-dua Organisasi Kerjasama dan Pembangunan Ekonomi (OECD) dan Sistem Integrasi Amerika Tengah. Lantaran pasaran modal Taiwan yang kukuh dan kedudukannya yang penting di Asia, Bank Pusat Amerika untuk Integrasi Ekonomi (CABEI) membuka sebuah pejabat di Taiwan pada 6 Julai 2021, menjadikannya cawangan baharu pertama yang dibuka di luar Amerika Tengah dan memperdalam penyertaan Taiwan dalam integrasi serantau di luar Indo-Pasifik. Sementara mempertahankan kedaulatan dan maruah negara serta mempertingkatkan kebajikan rakyatnya, Taiwan juga akan melibatkan diri dan menyumbang dalam komuniti antarabangsa secara pragmatik dan profesional. Demi tujuan ini, Taiwan bergiat dalam organisasi antara kerajaan dan mekanisme yang bermakna seperti Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa (ICAO), Persidangan Rangka Kerja PBB Tentang Perubahan Iklim dan Pertubuhan Polis Jenayah Antarabangsa (Interpol) untuk melindungi dan menyumbang kepada kemanusiaan dan kebajikan semua insan. Pendekatan terbuka Taiwan ini telah mendapat sokongan padu daripada sekutu diplomatik dan negara-negara lain yang berpandangan serupa. Hubungan Mantap Sehingga 31 Mei 2023, 172 negara dan wilayah telah memberikan kemudahan tanpa visa, visa pendaratan atau e-visa kepada pemegang pasport Republik China (Taiwan). Taiwan juga telah menandatangani perjanjian visa melancong sambil bekerja dengan 17 negara. Antara 40 negara dalam Program Pengecualian Visa A.S., Taiwan satu-satunya negara yang tidak mempunyai hubungan diplomatik rasmi dengan Amerika Syarikat. Hal ini menunjukkan hubungan kepercayaan yang rapat antara kedua-dua pihak. Akta Perhubungan Taiwan yang diluluskan oleh Kongres A.S. pada 1979 terus memberikan asas kukuh terhadap kerjasama Taiwan-A.S. tanpa hubungan diplomatik rasmi. Pihak A.S. telah berulang kali membaharui komitmen keselamatannya dengan Taiwan di bawah TRA dan Six Assurances. Pada 2018, Akta Perjalanan Taiwan diluluskan sebulat suara oleh Kongres A.S. dan dimeterai oleh Presiden A.S. pada masa itu, Donald J. Trump. Undang-undang ini menggalakkan lawatan pegawai-pegawai semua peringkat dari kedua-dua pihak, menandakan sokongan yang kuat untuk Taiwan daripada institusi eksekutif dan perundangan kerajaan A.S. Pada 2020, Akta Inisiatif Perlindungan dan Peningkatan Antarabangsa Sekutu Taiwan (Taiwan Allies International Protection and Enhancement Initiative Act atau TAIPEI Act) diluluskan oleh Kongres A.S. dan ditandatangani, sekali gus menzahirkan sokongan Amerika Syarikat terhadap perikatan diplomatik Taiwan di seluruh dunia dan penyertaan Taiwan dalam organisasi antarabangsa. Dalam tahun 2021, pentadbiran Biden mengulangi komitmen A.S. kepada Taiwan, mengeluarkan garis panduan baharu untuk interaksi kerajaan A.S. dengan kaunterpart 42 42 43 43
Taiwan bagi menggalakkan penglibatan yang lebih besar. Selepas itu, Dewan Perwakilan A.S. menandatangani Akta Kebenaran Pertahanan Negara 2023 untuk dikuatkuasakan dan meluluskan NDAA bagi 2024. Akta ini menggabungkan dasar dan inisiatif untuk membantu Taiwan dalam meningkatkan keupayaan pertahanan diri dan memainkan peranan penting dalam mengekalkan keselamatan serantau. Seiring dengan kerjasama yang lebih meluas antara Taiwan dengan A.S., hubungan dua hala kedua-dua negara ini telah berkembang menjadi usaha sama global yang erat. digital dan penstrukturan semula rantaian bekalan. Taiwan dan EU juga terus mengembangkan kerjasama dalam bidang hak asasi manusia. Melalui Rundingan Hak Asasi Manusia Taiwan-EU yang diadakan setiap tahun, kedua-dua pihak giat membincangkan isu-isu kepentingan bersama termasuk kesamaan jantina, hak LGBTI dan hak pekerja migran. Pada Oktober 2021, Parlimen Eropah menerima pakai laporan mengenai hubungan politik dan kerjasama EU-Taiwan buat kali pertama, diikuti dengan resolusi mengenai situasi di Selat Taiwan pada September 2022. Republik China (Taiwan) dan Holy See menjalin hubungan diplomatik jangka panjang, menandakan ulang tahun ke-81 pada tahun 2023, dan mempunyai komitmen yang sama terhadap kebebasan beragama dan bantuan kemanusiaan. Selaras dengan seruan Pope Francis untuk menamatkan peperangan dan menggalakkan keamanan yang berkekalan, Taiwan telah bekerjasama dengan Holy See untuk memberikan bantuan kepada kawasan-kawasan yang terjejas oleh pencerobohan Rusia ke atas Ukraine dan menyediakan barangan keperluan kepada rakyat Ukraine yang terpengaruh. Taiwan akan terus menjadi rakan kongsi yang amat penting kepada Holy See dan negara-negara yang berpandangan serupa dalam usaha memupuk cinta, amal dan keamanan dunia. Begitu juga, Taiwan dan Kesatuan Eropah (EU), bersama negara- negara Eropah yang lain telah membangunkan kerjasama erat dan pertukaran dalam pelbagai bidang. Taiwan dan EU telah mengukuhkan hubungan ekonomi dan perdagangan yang teguh dan memberangsangkan antara satu sama lain. Kerjasama kedua- dua pihak ini kian meningkat dalam sektor-sektor berpotensi besar seperti tenaga hijau, teknologi baharu, transformasi Taiwan dan Jepun terus menikmati hubungan yang kukuh, seperti yang ditunjukkan oleh penamaan semula pejabat perwakilan masing-masing untuk menggabungkan "Taiwan" pada tahun 2017. Oleh itu, Persatuan Hubungan Asia Timur Taiwan menjadi Persatuan Hubungan Taiwan-Jepun, dan Persatuan Pertukaran Jepun menjadi Persatuan Pertukaran Jepun-Taiwan. Dalam Buku Biru Diplomatik Jepun 2020, Taiwan diklasifikasikan sebagai rakan kongsi yang sangat penting, manakala Jepun adalah penyokong yang tidak berbelah bahagi untuk penyertaan Taiwan di arena antarabangsa serta pihak yang giat menggalakkan keamanan dan kestabilan di Selat Taiwan. Dengan sokongan bersama semasa pandemik, kedua-dua negara mengatasi cabaran dan mencipta kitaran yang mulia. Pada tahun 2021, sumbangan lebih 4.2 juta dos vaksin COVID-19 dari Jepun telah banyak menyumbang kepada peningkatan liputan vaksinasi secara keseluruhan di Taiwan. Sebagai balasan, Taiwan menyumbangkan pelitup muka, oksimeter, penjana oksigen perubatan dan peralatan perubatan lain kepada Jepun. Hubungan perdagangan Taiwan dengan Jepun yang kukuh terbukti dalam persidangan ekonomi dan perdagangan 44 44 45 45
tahunan serta jawatankuasa perkongsian ekonomi dua tahunan, yang kedua-duanya beroperasi semula pada 2022 selepas terhenti. Kedua-dua negara juga mengadakan mesyuarat tahunan mereka mengenai hal ehwal maritim pada Mei 2023 dan meneroka peluang kerjasama yang lebih lanjut dalam penyelidikan saintifik dan keselamatan maritim. Pada November 2015, Taiwan dan Filipina menandatangani Perjanjian Mengenai Fasilitasi Kerjasama Penguatkuasaan Undang-Undang Perikanan untuk melindungi keselamatan nelayan kedua-dua pihak. Pada 19 Julai 2016, Presiden Tsai mengemukakan empat prinsip dan lima tindakan berkaitan dengan isu-isu Laut China Selatan. Empat prinsip: Pertama, pertikaian di Laut China Selatan harus diselesaikan dengan aman mengikut undang-undang antarabangsa dan undang-undang laut, termasuk Konvensyen PBB mengenai Hukum Laut. Kedua, Taiwan harus terlibat dalam mekanisme pelbagai hala yang bertujuan untuk menyelesaikan pertikaian. Ketiga, negara-negara terbabit berkewajipan untuk melindungi kebebasan navigasi dan laluan udara di rantau ini. Akhir sekali, pertikaian perlu diselesaikan dengan mengetepikan perbezaan dan menggalakkan pembangunan bersama. Melalui rundingan yang dijalankan berdasarkan prinsip kesaksamaan, Taiwan bersedia untuk bekerjasama dengan semua negara terbabit bagi meningkatkan keamanan dan kestabilan di Laut China Selatan, dan bersama-sama memulihara dan membangunkan sumber-sumber di rantau ini. Lima tindakan yang dikemukakan: melindungi hak penangkapan ikan nelayan tempatan, mengambil bahagian dalam rundingan pelbagai hala, menggalakkan kerjasama saintifik, mengendalikan bantuan kemanusiaan dan operasi menyelamat dan melahirkan pakar dalam undang-undang laut. Kerajaan sedang berusaha mengubah Pulau Taiping di Kepulauan Nansha (Spratly) menjadi pangkalan bantuan kemanusiaan dan bekalan di Laut China Selatan. Sejak mengambil alih tanggungjawab pada 2000 untuk mengekalkan kehadiran kerajaan di Pulau Taiping serta Kepulauan Dongsha (Pratas), Pentadbiran Pengawal Pantai (CGA) di bawah Majlis Hal Ehwal Lautan Peringkat Kabinet terus menjalankan misi bantuan bencana dan kemanusiaan serta membantu orang dari dalam dan luar negara. CGA komited menguatkan kerjasama dengan kaunterpartnya di negara-negara jiran, sejajar dengan dasar kerajaan untuk bekerjasama dengan semua pihak berkaitan demi meningkatkan keamanan dan kestabilan di Laut China Selatan. Dengan keluasan 0.51 kilometer persegi, Pulau Taiping mempunyai kapasiti penuh untuk mengekalkan penempatan manusia dan pembangunan ekonominya sendiri. Ia memenuhi kriteria pulau yang ditakrifkan dalam Perkara 121 UNCLOS, yang memberi Republik China hak penuh berkaitan dengan perairan wilayah, zon bersebelahan, zon ekonomi eksklusif 200 batu nautika dan pelantar benua di bawah UNCLOS. Kerjasama Menang-Menang Sebagai warga model masyarakat global, Taiwan akan terus mempromosikan bantuan kemanusiaan dan langkah kawalan penyakit sementara menyumbang secara aktif dalam inisiatif antarabangsa untuk menangani perubahan iklim, keganasan dan jenayah transnasional. Pada masa 46 46 47 47
hadapan, Taiwan akan menjalin kerjasama yang berkekalan dengan negara sekutu dan negara-negara berpandangan serupa bagi menggalakkan interaksi kerajaan, pelaburan perniagaan dan pertukaran penduduk, serta bekerjasama dengan rakan-rakannya di seluruh dunia bagi menegakkan dan menggalakkan nilai-nilai sejagat seperti keamanan, kebebasan, demokrasi dan hak asasi manusia. keberkesanan Model Taiwan diuji oleh pandemik koronavirus domestik terbesar. Tindak balas pantas daripada semua segmen masyarakat - disokong oleh pusingan berbudi derma vaksin dari dalam dan luar negara - telah menyaksikan Taiwan berjaya melawan COVID-19. Dengan sokongan ini, Taiwan akan terus meningkatkan kerjasama dengan negara-negara yang berpandangan serupa mengenai kesihatan awam untuk membendung pandemik ini dan melindungi Kesihatan Semua Insan. Rangka Kerja Kerjasama dan Latihan Global yang diwujudkan pada tahun 2015 berfungsi sebagai platform penting bagi Taiwan, A.S., Jepun, Australia dan negara peserta lain yang berpandangan serupa untuk bersama-sama menganjurkan program latihan yang dihadiri oleh pegawai dan pakar dari seluruh dunia. Selama bertahun-tahun, inisiatif ini telah membantu banyak negara membina kapasiti dalam hampir 20 bidang terkemuka, termasuk kesihatan awam, penguatkuasaan undang-undang, keselamatan siber, keselamatan tenaga, literasi media, pemerkasaan wanita, bantuan kemanusiaan dan bantuan bencana. GCTF terus berkembang dari segi negara peserta dan pelbagai isu yang ditangani. Reaksi Taiwan terhadap pandemik koronavirus dengan melakukan pengesanan kontak berteknologi tinggi dan perkongsian maklumat yang telus, kini dikenali di seluruh dunia sebagai Model Taiwan. Kejayaan ini, serta sumbangan pelitup muka dan bekalan perubatan lain kepada lebih 80 negara, telah membuka peluang kepada Taiwan untuk bekerjasama rapat dengan sekutunya dalam pembangunan dan kajian vaksin koronavirus. Perubahan dalam masyarakat, liberalisasi ekonomi dan transformasi demokratik di Taiwan telah mewujudkan persekitaran yang ideal untuk sektor swasta, manakala pertubuhan bukan kerajaan (NGO) juga telah mula berkembang pesat. Masyarakat sivil kini memainkan peranan utama dalam memastikan tadbir urus yang baik dan membolehkan Taiwan melebarkan pengaruhnya di komuniti antarabangsa. NGO juga telah meningkatkan reputasi Taiwan melalui penglibatan dalam pelbagai projek kerjasama antarabangsa yang sejajar dengan Matlamat Pembangunan Mampan PBB. Untuk menghubungkan NGO Taiwan dengan lebih baik ke dunia, kerajaan menumpukan usaha untuk membantu mereka mengambil bahagian dalam persidangan dan acara antarabangsa sementara membina kapasiti keseluruhan mereka. Kerajaan juga komited untuk memudahkan usaha NGO antarabangsa (INGO) dalam mewujudkan kehadiran di Taiwan, menyediakan persekitaran yang mesra untuk menggalakkan lagi demokrasi, keselamatan dan kemakmuran. Dipuji secara meluas dalam menyelamatkan nyawa dan mengukuhkan tindak balas global terhadap COVID-19, 48 48 49 49
50 Yayasan Pertukaran Selat yang berpangkalan di Bandar Raya Taipei menangani isu teknikal dan perniagaan rentas selat. (Chin Hung-hao) Hubungan Rentas Selat Fakta Penting Empat komitmen Presiden Tsai Ing-wen: - Komitmen untuk mewujudkan sistem perlembagaan yang bebas dan demokratik; - Komitmen bahawa Republik China (Taiwan) dan PRC bukan subordinat antara satu sama lain; - Komitmen untuk menentang pengilhakan atau pencerobohan terhadap kedaulatan Taiwan; - Komitmen bahawa masa depan Republik China (Taiwan) mesti diputuskan mengikut kehendak rakyat Taiwan. Sejak pemindahan kerajaan pada 1949, Taiwan telah menjalankan kuasa pentadbirannya ke atas pulau utama Taiwan, Kepulauan Penghu, Kepulauan Kinmen, Kepulauan Matsu dan beberapa pulau yang lebih kecil, manakala China terus berada di bawah kawalan pihak berkuasa di Beijing. Sejajar dengan perkembangan proses demokrasi yang pesat di Taiwan pada akhir tahun 1980-an, banyak 51
sekatan berkaitan pertukaran sivil dengan China telah ditarik balik. Kini Taiwan merupakan salah satu pelabur terbesar di China. Antara tahun 1991 hingga akhir bulan Disember 2022, sebanyak 45,195 pelaburan yang kesemuanya berjumlah AS$203.33 bilion telah diluluskan di China. Pada 2022, nilai perdagangan dua hala rentas selat merekodkan jumlah AS$205.11 bilion. Perdagangan Rentas Selat Jumlah AS$205.11 bilion Pada Jun 2008, rundingan antara Yayasan Pertukaran Selat (institusi separa rasmi) dari Taiwan dengan Persatuan Hubungan Rentas Selat Taiwan dari China telah berlangsung selepas tertangguh selama 10 tahun. Menjelang Ogos 2015, 11 sesi rundingan telah diadakan secara bergilir-gilir di kedua-dua negara selat, yang menghasilkan 23 perjanjian rasmi, antaranya 21 perjanjian telah berkuat kuasa, dan dua konsensus dicapai. Antara perjanjian paling penting ialah Perjanjian Rangka Kerja Kerjasama Ekonomi Rentas Selat (ECFA) yang dimeterai pada Jun 2010, yang bertujuan untuk menyelaraskan hubungan perdagangan dan ekonomi antara Taiwan dengan China. AS$124.02 bilion AS$18.73 bilion Import Eksport Keamanan dan Kestabilan Bagi merangsang pembaharuan domestik yang menyeluruh, Taiwan memerlukan persekitaran luar yang aman dan stabil, terutamanya dari aspek hubungannya dengan China. Sejak memegang tampuk pemerintahan negara pada 20 Mei 2016 dan berikutan pemilihan semula beliau pada 2020, Presiden Tsai Ing-wen telah berusaha untuk membina hubungan rentas selat yang konsisten, dapat diramal dan mampan berlandaskan situasi semasa dan asas politik sedia ada. 2002 2012 2022 Sumber: Pentadbiran Kastam, Kementerian Kewangan Kerajaan Taiwan mempunyai pendirian yang kukuh dalam mempertahankan status quo rentas selat. Ini adalah janji Taiwan terhadap rantau ini dan juga seluruh dunia. Keamanan, kemakmuran dan pembangunan di Asia adalah tanggungjawab bersama setiap negara dalam rantau ini. Oleh itu, isu rentas selat berkait secara langsung dengan keamanan serantau. Taiwan akan menunaikan 52 52 53 53
tanggungjawabnya untuk menjaga keselamatan serantau dengan memperluas muhibah dan mengekalkan hubungan rentas selat yang stabil, konsisten dan boleh diramal. Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, China telah mengambil beberapa tindakan termasuk menetapkan prasyarat politik untuk pertukaran rentas selat, menggantung interaksi rasmi secara unilateral, dan terus mengenakan penindasan politik dan ugutan ketenteraan terhadap Taiwan. Pada 2 Januari 2019, China mengesyorkan model "satu negara, dua sistem" untuk Taiwan yang secara tidak langsung boleh menjejaskan keamanan dan kestabilan serantau. Dalam menghadapi agenda politik China yang kian agresif, Presiden Tsai telah mengemukakan garis panduan 11 Mac 2019 yang bertujuan mengukuhkan langkah keselamatan negara, melindungi kedaulatan negara dan memastikan agar generasi masa kini dan akan datang berhak menentukan masa depan Taiwan. Dewan Perundangan juga telah meluluskan Akta Anti-Penyusupan yang berkuat kuasa pada 15 Januari 2020. Pada tahun 2022, Nancy Pelosi, speaker Dewan Perwakilan A.S. pada masa itu, melawat Taiwan, dan pada tahun berikutnya Presiden Tsai bertemu dengan speaker Dewan Perwakilan berikutnya, Kevin McCarthy. Berikutan kedua-dua peristiwa itu, pihak berkuasa China meningkatkan tekanan terhadap Taiwan melalui campur tangan politik dan ancaman ketenteraan yang semakin meningkat bersama-sama dengan paksaan ekonomi dan taktik zon kelabu yang lain. Taiwan dan Tanah Besar China. Pindaan yang diluluskan setakat ini telah mewujudkan mekanisme pengawasan untuk perjanjian politik rentas selat dan denda yang diselaraskan untuk pelaburan China yang tidak dibenarkan. Artikel juga dipinda untuk mengetatkan sekatan perjalanan ke China oleh sesiapa sahaja yang memiliki atau mempunyai akses kepada teknologi berkaitan keselamatan negara utama dan telah ditugaskan oleh atau menerima bantuan penyelidikan daripada kerajaan, serta untuk mengukuhkan peraturan yang menghalang perusahaan China daripada menjalankan aktiviti perniagaan yang tidak dibenarkan di Taiwan melalui pelaburan pihak ketiga. Sebagai sebahagian daripada tindak balas Taiwan terhadap pandemik COVID-19, kerajaan melaksanakan sekatan sempadan terhadap warga China yang memasuki Taiwan. Langkah-langkah ini telah dilonggarkan untuk menangani kebimbangan kemanusiaan, keperluan perindustrian dan hak pendidikan, yang membolehkan warga China datang ke Taiwan untuk melawat ahli keluarga, untuk mematuhi obligasi perniagaan kontrak sebagai sebahagian daripada pemindahan kakitangan dalaman dalam perusahaan multinasional, dan menghadiri pertukaran akademik atau program ijazah di Taiwan. Pada masa hadapan, kerajaan akan terus mengkaji dan menyesuaikan dasar-dasarnya mengikut perkembangan terkini, serantau dan rentas selat. Memandangkan ketegangan geopolitik, kerajaan telah mengemas kini Akta yang Mentadbir Hubungan Rakyat Kerajaan akan mempertimbangkan perkembangan situasi rentas selat mengikut prinsip dan hala tuju dasar rentas selat Presiden Tsai. Kerajaan akan mendengar pendapat daripada semua sektor masyarakat, mengukuhkan 54 54 55 55
mekanisme pengurusan untuk pertukaran rentas selat, meningkatkan mekanisme demokrasi dan pertahanan keselamatan dan bekerjasama dengan pihak berkuasa yang berkaitan untuk menjalankan pindaan undang- undang dan peraturan apabila perlu. Hal ini bertujuan untuk menggalakkan interaksi rentas selat yang positif dan mengekalkan pertukaran yang normal dan teratur antara kedua-dua pihak. Dalam ucapan Hari Kebangsaan beliau pada 10 Oktober 2022, Presiden Tsai menekankan keperluan untuk meningkatkan daya tahan Taiwan dalam empat bidang utama ekonomi dan industri, jaringan keselamatan sosial, tadbir urus bebas dan demokratik, dan pertahanan negara untuk mengukuhkan keupayaan negara dalam melindungi kebebasan dan demokrasi di dalam dan luar negara. Pendekatan Konsisten Kerajaan akan terus mengendalikan hubungan rentas selat berdasarkan Perlembagaan Republik China, Akta yang Mentadbir Hubungan Rakyat Taiwan dan Tanah Besar China, dan hasrat rakyat Taiwan sendiri. Kerajaan juga menyeru pihak berkuasa di China untuk menerima hakikat tentang kewujudan Republik China (Taiwan) dan bahawa penduduk Taiwan mempunyai kepercayaan kukuh terhadap sistem demokrasi. Presiden Tsai menyampaikan "empat komitmen" dalam ucapan beliau pada Hari Kebangsaan 2021, iaitu komitmen untuk mewujudkan sistem perlembagaan yang bebas dan demokratik, komitmen bahawa Republik China (Taiwan) dan PRC bukan subordinat antara satu sama lain, komitmen untuk menentang pengilhakan atau pencerobohan terhadap kedaulatan Taiwan, dan komitmen bahawa masa depan Republik China (Taiwan) mesti diputuskan mengikut kehendak rakyat Taiwan. Komitmen ini disokong oleh pendapat umum aliran utama di Taiwan dan mewakili faktor penting yang kami bertekad untuk melindungi. China digalakkan supaya menyahut seruan Presiden Tsai terhadap "keamanan, kesamaan, demokrasi dan dialog" bagi menjalin interaksi positif yang dapat memanfaatkan rakyat di kedua-dua belah Selat Taiwan. Selagi pihak berkuasa Beijing bersedia menyelesaikan antagonisme rentas selat dan memperbaiki hubungan rentas selat, Taiwan bersedia untuk bersama-sama menggalakkan dialog yang bermakna berdasarkan kesamaan dan maruah. Taiwan juga berharap pertukaran yang normal dan teratur akan bermula semula secara beransur-ansur antara rakyat di kedua-dua belah Selat Taiwan apabila pandemik ini terkawal. Akhir sekali, Kerajaan Taiwan akan terus mempergiat kerjasama dengan A.S., Jepun dan negara- negara lain yang berpandangan serupa bagi menentang ancaman China terhadap Taiwan, mengekalkan keamanan, kestabilan dan kemakmuran serantau, serta melindungi kepentingan negara. 56 56 57 57
58 Taiwan mempunyai kepadatan pusat pembuatan kepersisan yang tertinggi di dunia yang membentuk rantaian bekalan perindustrian yang lengkap. (Chin Hung-hao) Ekonomi Fakta Penting Taiwan ialah pengeksport barang dagangan ke-17 terbesar di dunia pada tahun 2022. Di bawah Dasar Baharu Pandang ke Selatan, Taiwan mengeratkan hubungan dengan 10 anggota Persatuan Negara-negara Asia Tenggara, 6 negara Asia Selatan, Australia dan New Zealand. Taiwan memainkan peranan penting dalam ekonomi global. Ia merupakan pemain utama dalam industri teknologi maklumat dan komunikasi dunia, selain dikenali sebagai pembekal utama barangan merentasi seluruh spektrum perindustrian. Menurut Pertubuhan Perdagangan Dunia, Taiwan ialah pengeksport dan pengimport ke-17 terbesar bagi barang 59
dagangan pada 2022. Ia juga salah satu pemegang terbesar rizab pertukaran asing pada Disember 2022. Menurut Tabung Kewangan Antarabangsa, Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) per kapita Taiwan mencatatkan AS$32,756 pada 2022. KDNK nominal Taiwan pula hampir menyamai Poland dan Switzerland, manakala KDNK per kapita Taiwan yang diungkapkan sebagai pariti kuasa beli adalah sama dengan KDNK per kapita Bahamas dan Korea Selatan. Pada Julai 2013, Taiwan menandatangani perjanjian kerjasama ekonomi dengan New Zealand, iaitu perjanjian pertama Taiwan dengan negara anggota Organisasi Kerjasama dan Pembangunan Ekonomi (OECD). Pada November tahun yang sama, perjanjian ekonomi turut Fakta Ringkas KDNK (2022) Pertumbuhan Perdagangan Pada tahun 2021, ketika pandemik COVID-19 mulai reda, aktiviti ekonomi global kembali ke tahap pra- pandemik secara beransur-ansur. Pada tahun 2022, ekonomi global mendapat manfaat daripada peluang perniagaan transformasi teknologi dan digital yang baru muncul. Walaupun separuh kedua tahun ini terjejas oleh kelembapan ekonomi global, angka import dan eksport tahunan Taiwan masih mencecah rekod tertinggi, dengan nilai keseluruhan AS$907.4 bilion, peningkatan sebanyak 9.6 peratus. Secara khususnya, eksport dan import Taiwan masing-masing meningkat 7.4 peratus dan 12.1 peratus. Per kapita (nominal) Nominal AS$653 bilion PPP per kapita (oleh IMF) AS$32,756 AS$69,150 Kaji selidik tahunan ekonomi dunia, termasuk yang dijalankan oleh Institut Kebangsaan untuk Pembangunan Pengurusan dan Perisikan Risiko Persekitaran Perniagaan telah meletakkan Taiwan dalam kalangan negara terbaik tahun demi tahun dari aspek pertumbuhan jangka panjang dan pembangunan teknologi. Keputusan kaji selidik 2023 juga memberikan hasil yang serupa (rujuk jadual "Senarai Kedudukan mengikut Kaji Selidik Global", halaman 66-67). Industri 37.74% KDNK Pertanian 1.41% Perkhidmatan 60.85% 60 60 61 61
Kadar Pertumbuhan Ekonomi 6.57% pada Jun 2023. Taiwan juga menandatangani perjanjian kerjasama ekonomi dengan Paraguay, Kerajaan Eswatini dan Belize masing-masing pada 2017, 2018 dan 2020. Perjanjian-perjanjian ini bertujuan untuk mengukuhkan hubungan ekonomi, pelaburan, teknologi dan perdagangan di samping meningkatkan persahabatan dengan ketiga-tiga negara ini. 2.17% 2016 3.31% 2017 2.79% 2018 3.06% 2019 3.36% 2020 2021 2.45% 2022 Pendekatan Pembangunan Pada tahun 2016, kerajaan Taiwan melancarkan dasar pembangunan perindustrian baharu untuk mempercepatkan transformasi dan peningkatan. Dasar ini merupakan Pelan Inovasi Industri Lima Tambah Dua dan menjadi faktor utama dalam memacu pertumbuhan industri dalam jentera pintar generasi akan datang, Lembah Silikon Asia, bioteknologi & farmaseutikal, tenaga hijau, pertahanan negara, pertanian baharu dan ekonomi kitaran. Sumber: Direktorat-Jeneral Belanjawan, Perakaunan dan Statistik ditandatangani dengan Singapura, iaitu perjanjian pertama Taiwan dengan rakan perdagangannya di Asia Tenggara. Kedua-dua perjanjian tersebut melangkaui komitmen Pertubuhan Perdagangan Dunia (WTO). Perkembangan sedemikian dijangka memudahkan penyertaan Taiwan dalam blok integrasi ekonomi serantau seperti Perjanjian Komprehensif dan Progresif bagi Perkongsian Trans-Pasifik (CPTPP) dan Perkongsian Ekonomi Komprehensif Serantau (RCEP). Pada tahun 2020, berdasarkan dasar-dasar sebelumnya, enam industri strategik teras telah dikenal pasti untuk menghubungkan Pelaburan dalam Tiga Pelan Utama Taiwan 2019. Ini termasuk maklumat dan digital, keselamatan siber, kesihatan kepersisan, pertahanan dan strategi negara, tenaga hijau yang boleh diperbaharui, dan industri simpanan stok strategik. Ini akan meningkatkan pembangunan perindustrian keseluruhan di Taiwan dan mewujudkan persekitaran pelaburan yang lebih baik untuk transformasi dan peningkatan sektor. Taiwan dan A.S. mengadakan Dialog Perkongsian Kemakmuran Ekonomi Taiwan-A.S. yang ketiga pada November 2022 dan menandatangani perjanjian pertama di bawah Inisiatif Perdagangan Abad ke-21 Taiwan-A.S. Bagi memenuhi keperluan infrastruktur negara dalam tempoh 30 tahun akan datang, kerajaan juga mempromosikan Program Pembangunan Infrastruktur Pandang ke Hadapan. 62 62 63 63
Profil Perdagangan dan Pelaburan (2022) Jumlah perdagangan: AS$907.4 bilion Pelaburan keluar berdaftar: AS$9.96 bilion Eksport: AS$479.4 bilion Lima destinasi utama Import: AS$428 bilion Singapura AS$3.36 bilion Imbangan perdagangan: lebihan AS$51.4 bilion Amerika Syarikat AS$1.09 bilion Destinasi eksport utama: Wilayah British di Kepulauan Caribbean China (termasuk Hong Kong): 40.7% Jepun: 15.1% ASEAN: 14.8% A.S.: 14.3% EU: 9.8% Vietnam Bermuda AS$947 juta AS$549 juta AS$467 juta Pelaburan masuk berdaftar: AS$13.3 bilion Lima sumber utama Denmark Sumber import utama: AS$3.58 bilion China (termasuk Hong Kong): 23.6% A.S.: 15.7% ASEAN: 14.2% Jepun: 9.7% EU: 9.3% Wilayah British di Kepulauan Caribbean Jepun Australia AS$2.5 bilion AS$1.7 bilion AS$1.14 bilion Rizab pertukaran asing: AS$554.9 bilion Belanda AS$902 juta (Sehingga Disember 2022) 64 64 65 65
Senarai Kedudukan Mengikut Kaji Selidik Global Tajuk Kaji Selidik (Tarikh Penerbitan) Kedudukan Bilangan Negara yang Terlibat Institusi yang Menjalankan Kaji Selidik Buku Tahunan Daya Saing Global (Jun 2023) 6 64 Institut untuk Pembangunan Pengurusan (International Institute for Management Development) Cadangan Peluang Keuntungan (Januari 2023) 14 50 Perisikan Risiko Persekitaran Perniagaan (Business Environment Risk Intelligence) Indeks Kebebasan Ekonomi (Februari 2023) 4 184 Yayasan Warisan (The Heritage Foundation) Program ini merangkumi lapan elemen utama: pembangunan landasan kereta api, infrastruktur digital, persekitaran akuatik, keselamatan makanan, tenaga hijau, pembangunan bandar-desa, meningkatkan kadar kelahiran dan kemudahan penjagaan kanak-kanak, memupuk bakat dan meningkatkan peluang pekerjaan. Bagi menyahut cabaran ekonomi global pasca pandemik pada 2023, kerajaan meluluskan "Akta Khas Meningkatkan Ketahanan Ekonomi dan Sosial Pasca Pandemik dan Pencapaian Ekonomi Perkongsian Nasional" dengan bajet sebanyak AS$125 bilion, yang akan membantu mengurangkan beban kewangan, menstabilkan harga pengguna, menyusun semula sektor perindustrian dan mengekalkan momentum ekonomi. Dalam usaha memajukan industri inovatif, kerajaan juga komited dengan inisiatif melindungi alam sekitar. Berlandaskan objektif ini, model ekonomi baharu berusaha untuk menyepadukan sepenuhnya penstrukturan semula industri, rancangan penggunaan tanah negara dan strategi pertumbuhan wilayah bagi memupuk pembangunan mampan di samping menggalakkan penggunaan sumber tenaga hijau. Melalui pendekatan ini, kerajaan menyasarkan untuk menaikkan kadar gaji serta meningkatkan pembangunan wilayah sementara mengurangkan impak ekonomi berikutan pandemik COVID-19 dan perang perdagangan A.S.-China yang berpanjangan. Langkah-langkah yang diambil diharap dapat meningkatkan daya saing industri dan seterusnya meningkatkan ekonomi Taiwan. 66 66 67 67
68 Pengunjung menikmati pameran yang mengasyikkan di Future Vision Lab di Taman Industri Kebudayaan dan Kreatif Hualien, bahagian timur Taiwan. (Chen Mei-ling) Sains dan Teknologi Fakta Penting Taiwan salah sebuah negara pengeluar produk teknologi maklumat dan komunikasi yang terkemuka di dunia. Institut Antarabangsa untuk Pembangunan Pengurusan meletakkan Taiwan pada tangga ke-6 daripada 64 negara dalam Buku Tahunan Daya Saing Global yang diumumkan pada Jun 2023. Untuk merealisasikan visi kerajaan "Smart Taiwan 2030" yang bertujuan untuk "Menjadikan Taiwan Inovatif, Inklusif dan Mampan," Majlis Sains dan Teknologi Negara (NSTC) kini mengukuhkan kerjasama dengan kementerian lain dalam usahanya untuk lebih memahami keperluan penduduk negara yang berlainan, mengintegrasikan teknologi inovatif ke dalam kehidupan seharian dan membuka peluang kepada 69
industri baharu yang mesra alam. Dengan sains dan teknologi yang berfungsi sebagai pemacu utama dalam pertumbuhan ekonomi dan kemajuan negara, NSTC berusaha untuk memajukan pembangunan yang berkaitan dengan membantu perkembangan syarikat permulaan, mempromosikan tiga taman sains negara dan menyokong penyelidikan akademik. Ia juga melaksanakan pelbagai langkah dan program untuk memupuk kreativiti dan memastikan penyelidikan memberi tumpuan kepada keperluan industri. Corporation (UMC), yang terkenal sebagai pembuat cip litar bersepadu tersuai yang terkemuka di seluruh dunia. Menempatkan tujuh pusat penyelidikan negara yang merangkumi empat bidang utama, iaitu teknologi persekitaran, teknologi maklumat dan komunikasi, teknologi bioperubatan dan dasar-dasar S&T, Makmal Penyelidikan Gunaan Negara (NARLabs) cuba membina platform penyelidikan & pembangunan, menyokong penyelidikan akademik, menggalakkan sains dan teknologi sempadan Kejayaan syarikat-syarikat berteknologi tinggi di Taiwan sebahagian besarnya didorong oleh peruntukan dana kerajaan yang besar bagi pembangunan industri sains gunaan. Berbekalkan sokongan pihak kerajaan, Institut Penyelidikan Teknologi Industri (ITRI), Makmal Penyelidikan Gunaan Negara dan juga Institut Industri Maklumat memainkan peranan penting dalam melonjakkan reputasi negara sebagai penjana teknologi dengan menggiatkan penyelidikan, menyokong aktiviti penyelidikan & pembangunan sektor swasta serta meneroka teknologi baharu. Perolehan syarikat di tiga taman sains utama Taiwan (2022) Taman Sains Hsinchu AS$52.5 bilion Sokongan Inovasi Kepakaran ITRI dalam inovasi teknologi digambarkan dengan pencapaian anugerah yang luar biasa. Sepanjang 15 tahun yang lalu, institut ini telah memenangi 50 Anugerah R&D 100 yang dihormati, bersama-sama dengan 12 Anugerah Edison sejak 2017 dan tujuh pengiktirafan Clarivate Top 100 Global Innovator sejak 2015. Institut ini juga telah memainkan peranan penting dalam memupuk syarikat-syarikat yang telah mencapai kejayaan besar dalam pasaran global. Antaranya ialah Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) dan United Microelectronics Taman Sains Taiwan Tengah AS$38.1 bilion 27.4% Taman Sains Taiwan Selatan AS$48.3 bilion 37.8% 34.8% Sumber: Majlis Sains dan Teknologi Negara 70 70 71 71
dan melatih tenaga kerja teknologi tinggi. Superkomputer Taiwan daripada NARLabs memacu penyelidikan saintifik negara dan berhubung dengan industri. lebih daripada 900 dokumen akademik dalam bidang fizik, kimia, matematik, sains atmosfera, kejuruteraan, dan sains hayat, seterusnya membantu mencapai banyak kejayaan. Pada tahun 2022, Taiwan memberikan perkhidmatan kepada lebih 6,000 pengguna, mencatat lebih daripada 18 juta jam masa perkhidmatan wajaran, dan menyokong lebih daripada 1,800 projek penyelidikan. Penggunanya telah menerbitkan Objektif Institut Industri Maklumat adalah meningkatkan daya saing global Taiwan dengan menyediakan platform bagi transformasi digital. Institut ini menjalankan aktiviti penyelidikan & pembangunan berkaitan produk dan Enam Industri Strategik Utama Industri Keselamatan Siber Industri Maklumat dan Digital Industri Pertahanan dan Strategik Negara Industri Kesihatan Kepersisan Industri Tenaga Hijau dan Tenaga Boleh Diperbaharui Industri Simpanan Stok Strategik 72 72 73 73
Senarai Kedudukan Mengikut Kaji Selidik Global Tajuk Kaji Selidik (Tarikh Penerbitan) Kedudukan (kategori) Bilangan Negara yang Terlibat Institusi yang Menjalankan Kaji Selidik Laporan Daya Saing Global 2019 (Oktober 2019) 4 (keupayaan inovasi) 141 Forum Ekonomi Dunia (World Economic Forum) Buku Tahunan Daya Saing Global 2023 (Jun 2023) 8 (infrastruktur teknologi) 5 (infrastruktur saintifik) 64 Institut untuk Pembangunan Pengurusan (Institute for Management Development) aplikasi teknologi maklumat dan komunikasi (ICT) yang inovatif. Ia juga memainkan peranan penting dalam pembangunan ICT sektor awam dan swasta dengan menggalas tanggungjawab sebagai badan pemikir dalam penggubalan dasar dan menyokong pembangunan bakat. Sepanjang empat dekad yang lalu, lebih 500,000 orang pakar telah menerima latihan melalui institut ini. permulaan yang menarik minat usahawan muda dari seluruh dunia. Dengan menggandingkan program pemecut, syarikat modal teroka dan perusahaan, Arena Teknologi Taiwan mempunyai pangkalan di Bandar Taipei dan Tainan, dari sana ia berusaha untuk membina ekosistem syarikat permulaan antarabangsa yang bertenaga. Arena Teknologi Taiwan mewakili suara syarikat permulaan teknologi di Taiwan, serta pad pelancaran untuk perusahaan teknologi global. Ekosistem teknologi Taiwan menyediakan persekitaran yang ideal untuk pelabur global yang ingin membina reputasi di Asia. Taiwan memiliki syarikat modal teroka tempatan, pembekal perkhidmatan kejuruteraan dan pemaju teknologi dengan pengalaman kerjasama yang luas dalam aktiviti penyelidikan & pembangunan yang canggih. Kesemuanya tertumpu di Arena Teknologi Taiwan, sebuah pusat baharu untuk pembangunan inovasi dan pembukaan syarikat Komitmen sektor awam dan swasta selama bertahun-tahun lamanya dalam membangunkan kepakaran teknologi kini membuahkan hasil apabila taman sains Taiwan menjadi tumpuan syarikat yang ingin memburu kecemerlangan dalam bidang bioteknologi, pengkomputeran peribadi dan periferal, litar bersepadu, nanoteknologi, optoelektronik, jentera kepersisan dan telekomunikasi. 74 74 75 75
76 Aktiviti luar kurikulum memainkan peranan yang semakin penting dalam sistem pendidikan Taiwan. (Pang Chia-shan) Pendidikan Fakta Penting Taiwan telah melaksanakan sistem pendidikan asas selama 12 tahun sejak 2014. Terdapat 148 buah universiti, kolej dan maktab rendah di Taiwan. Pendidikan ialah komponen penting dalam penggubalan dasar kerajaan dan melibatkan sebahagian besar peruntukan belanjawan negara. Dengan penekanan yang lebih tinggi dalam pendidikan tinggi, graduan kolej teknik atau universiti merangkumi 48.8 peratus daripada penduduk Taiwan berumur 15 tahun ke atas, iaitu 8.1 peratus lebih tinggi berbanding dekad lalu. 77
Bagi menawarkan peluang yang lebih meluas kepada pelajar, Kementerian Pendidikan telah memperkenalkan pendidikan asas 12 tahun untuk dilaksanakan dalam sistem pendidikan wajib 9 tahun sejak 2014. Setiap tahun, dalam pertandingan seperti Olimpiad Sains Antarabangsa, pelajar muda dari Taiwan meraih kemenangan cemerlang dalam mata pelajaran biologi, kimia, sains bumi, matematik, sains maklumat dan fizik. Kepakaran tenaga kerja di Taiwan telah banyak membantu meningkatkan kemakmuran ekonomi dan kualiti kehidupan. Menyedari Taiwan sebuah negara berbilang budaya, kerajaan Taiwan telah memasukkan kursus mandatori bahasa Hakka, Holo, bahasa 16 suku Peribumi Taiwan dan bahasa pendatang baharu dalam sistem pendidikan asas selama 12 tahun untuk mendorong penyebaran, kebangkitan dan pembangunan bahasa-bahasa tersebut. Tambahan pula, untuk meningkatkan daya saing bakat dan industri Taiwan di arena antarabangsa, kerajaan menerima pakai dasar Dwibahasa 2030 pada tahun 2021. memperkenalkan Biasiswa Pengayaan Huayu. Selain membolehkan pelajar asing menghadiri kursus bahasa Mandarin di 64 pusat pembelajaran Mandarin gabungan universiti dalam negara, program ini juga mampu meningkatkan kesedaran dan pemahaman mengenai budaya dan masyarakat Taiwan di peringkat antarabangsa. Senarai pusat latihan bahasa Mandarin dan maklumat tentang pembelajaran bahasa ini di Taiwan boleh didapati di laman web Kementerian Pendidikan, Study in Taiwan dan Pusat Sumber Pendidikan Mandarin Taiwan Fakta Ringkas Kadar celik huruf (15 tahun ke atas): 99.2% (2022) Peruntukan untuk pendidikan, sains dan kebudayaan: 18.1% daripada belanjawan kerajaan pusat (2023) Program Biasiswa Biasiswa daripada kerajaan dan universiti disediakan untuk pelajar antarabangsa. Sebagai contoh, program Biasiswa Taiwan menawarkan dana kepada pelajar yang ingin meneruskan pengajian peringkat ijazah sarjana muda atau ijazah dalam pelbagai bidang. Pemohon yang berminat boleh menghubungi kedutaan dan pejabat perwakilan negara masing-masing atau melayari laman web Kementerian Pendidikan di: Bagi menggalakkan pelajar antarabangsa mempelajari bahasa Mandarin di Taiwan, Kementerian Pendidikan telah Institusi pengajian tinggi: 148 (136 universiti dan kolej, 12 maktab rendah) Jumlah pelajar yang berdaftar di institusi pengajian tinggi: Jumlah: 1.14 juta Program Sarjana: 174,926 Program Doktor Falsafah (PhD): 28,672 (2022) 78 78 79 79
80 Tanglung memainkan peranan penting dalam tradisi keagamaan dan percutian Taiwan. (Chin Hung-hao) Kebudayaan Fakta Penting Taiwan ialah pusat industri muzik pop Mandarin. Muzium Istana Negara di Bandar Raya Taipei menyimpan salah satu koleksi artifak Cina purba yang terbesar di dunia. Taiwan terkenal dengan penyepaduan budaya tradisional dan moden yang mempesonakan. Dalam usaha memperkenalkan sejarah negara dan kepelbagaian budaya, beberapa muzium telah dibina di seluruh Taiwan, termasuk Muzium Istana Negara, Muzium Negara Taiwan, Muzium Sejarah, Muzium Prasejarah, Muzium Kesusasteraan dan Muzium Seni Halus Taiwan. Terdapat juga pentas persembahan seni di seluruh Taiwan, termasuk 81
Panggung Negara dan Dewan Konsert, Teater Kebangsaan Taichung, Pusat Kesenian Negara Kaohsiung (Weiwuying) dan Pusat Teater Tradisional Taiwan. Kemudahan berkualiti tinggi seperti ini menjadikan Taiwan sebagai pusat tumpuan seni di Asia yang menganjurkan pelbagai acara seperti Festival Seni Antarabangsa Taiwan dan Festival Seni Taipei. Seni bina tradisionalnya adalah satu lagi tarikan yang bukan sahaja boleh dilihat di beberapa monumen indah seperti tokong dan kediaman rasmi, tetapi juga pada kebanyakan struktur lama yang telah dipulihkan dan digunakan sebagai pusat komuniti, kafe, kedai dan tempat awam lain. Malah, banyak aspek seni, kraf dan budaya tradisional Cina dipelihara dengan lebih baik di Taiwan berbanding tempat lain di dunia. Sebagai contoh, Taiwan adalah salah satu negara yang masih menggunakan tulisan tradisional Cina, sementara pertandingan kaligrafi merupakan acara yang sentiasa mendapat sambutan hangat. Mandarin yang tersohor di dunia. Baru-baru ini dibuka, Pusat Muzik Taipei dan Pusat Muzik Kaohsiung kedua-duanya telah menjadi tempat persembahan utama. Sektor televisyen dan filem tempatan mula bangkit semula sejak beberapa tahun kebelakangan ini, manakala ledakan industri kebudayaan dan kreatif dalam negara dapat disaksikan melalui perkembangan kedai pereka fesyen, pasar raya dan pameran yang kian meningkat setiap tahun. Daripada seni kesusasteraan hingga perayaan rakyat dan suasana meriah di pasar malam, tradisi Taiwan berkait rapat dengan kehidupan seharian, seterusnya melahirkan budaya unik yang menggandingkan keunikan masa lampau dengan kemodenan era masa kini. Taiwan berdedikasi untuk memelihara seni boneka bayang- bayang yang bersejarah berabad-abad lamanya. (Chin Hung-hao) Amalan tradisi agama Buddha, Konfusianisme dan Taoisme terus dipraktikkan dalam segenap aspek kebudayaan Taiwan, termasuk perayaan keagamaan, kesusasteraan, seni visual dan seni pentas. Di samping itu, pengunjung juga berpeluang mempelajari warisan etnik Hakka, Holo dan masyarakat Peribumi yang bermastautin di negara ini. Taiwan berkongsi kekayaan budayanya dengan seluruh dunia melalui program tertentu seperti pusat sumber Akademi Taiwan. Seiring dengan peredaran masa, bandar-bandar besar di Taiwan telah berkembang sebagai metropolis yang maju dengan aneka pilihan hiburan dari siang hingga malam. Pelbagai kumpulan tarian yang dipandang tinggi dan arena muzik yang meriah bukanlah sesuatu yang janggal kerana Taiwan merupakan pusat Mandopop, atau muzik pop 82 82 83 83
84 Lebih daripada 56,000 judul buku baharu melanda rak di Taiwan pada tahun 2022. (Chin Hung-hao) Media Massa Fakta Penting Taiwan menduduki tempat pertama di Asia dalam Indeks Kebebasan Akhbar Dunia 2023 yang dikeluarkan oleh Reporters Without Borders. Kepelbagaian media Taiwan boleh dilihat dalam aneka penerbitan dan persaingan sengit dalam industri. Akhbar negara Taiwan beroperasi dalam salah satu persekitaran media yang paling bebas di Asia. Taiwan menduduki tangga ke-35 di dunia dan tangga pertama di Asia dalam Indeks Kebebasan Akhbar Dunia 2023 yang 85
Fakta Ringkas Stesen radio: 186 Stesen televisyen pancaran darat: 5 Dengan memanfaatkan kelebihan Taiwan dalam teknologi maklumat dan komunikasi, bidang e-penerbitan kian berkembang pesat dan menyuntik nafas baharu dalam industri penerbitan buku tempatan, yang mengeluarkan 56,121 judul buku baharu pada 2022. Pembekal penyiaran satelit: 90 (218 saluran) Pengendali televisyen kabel: 64 (Statistik 2023) Peralihan televisyen kabel kepada bentuk digital bukan sahaja menambah pengalaman visual penonton dengan ketara, tetapi juga membuka peluang kepada pelbagai perkhidmatan jalur lebar yang lebih inovatif dan bervariasi. Dengan peralihan digital yang hampir sempurna, televisyen kabel kian menjadi platform penting untuk pelbagai aplikasi multimedia. Sumber: Suruhanjaya Komunikasi Negara diumumkan pada 3 Mei oleh organisasi Reporters Without Borders (RSF) yang berpangkalan di Perancis. Dalam kaji selidik yang melibatkan 180 buah negara dan wilayah, Taiwan mendahului Korea Selatan yang berada di kedudukan ke-47; Jepun yang berada di kedudukan ke-68; Hong Kong yang ke-140; dan China yang ke-175. Norway, Ireland dan Denmark menerajui indeks tersebut pada tangga pertama, kedua dan ketiga. Sehingga Ogos 2023, seramai 151 wartawan daripada 82 organisasi media di 22 negara ditempatkan di Taiwan. 2023 Kadar Penggunaan Televisyen Digital di Rumah Kediaman 100% Kebanyakan jenis media terlibat dalam peralihan industri kepada dunia penyebaran maklumat digital. Percetakan majalah dan akhbar, termasuk tiga akhbar utama, semakin ketinggalan berbanding pesaing internet. 21.03% 2012 Sumber: Suruhanjaya Komunikasi Negara 86 86 87 87
88 Padang Garam Berjubin Jingzaijiao di Bandar Tainan di selatan Taiwan kini menjadi destinasi pelancongan yang popular. (Pang Chia-shan) Melawat Taiwan Fakta Penting Warganegara dari lebih 66 buah negara dan wilayah boleh memasuki Taiwan tanpa visa selama 30 atau 90 hari. Taiwan menyediakan talian maklumat pelancongan pelbagai bahasa yang beroperasi 24 jam (0800-011-765). Dengan gabungan budaya yang unik, pemandangan menakjubkan, aneka jenis masakan, kehidupan bandar yang menyeronokkan dan industri perhotelan yang pesat berkembang, Taiwan menjadi destinasi impian pelbagai kategori pengunjung. Warga dari lebih 66 buah negara dan wilayah boleh memasuki Taiwan tanpa visa selama 30 atau 90 hari. 89
Selain landasan kereta api konvensional sepanjang 1,100 kilometer, Taiwan juga mempunyai sistem rel berkelajuan tinggi sepanjang 350 km di sepanjang pantai baratnya. Kereta api berkelajuan tinggi ini membolehkan perjalanan antara Taipei dengan Kaohsiung dalam masa 94 minit. Kedua-dua bandar ini serta metropolis Taoyuan dan Taichung yang masing-masing di bahagian utara dan tengah Taiwan juga dilengkapi sistem transit laju massa (MRT) yang canggih. Pameran Perdagangan Antarabangsa Sepanjang tahun ini, Majlis Pembangunan Perdagangan Luar Taiwan (TAITRA) telah menganjurkan pameran perdagangan yang merangkumi seluruh spektrum industri. Lokasi utamanya termasuk Dewan Pameran di Pusat Perdagangan Dunia Taipei, Dewan Pameran Nangang dan Pusat Pameran Kaohsiung di bahagian selatan Taiwan. Untuk butiran lanjut, sila layari Daripada snek tempatan sehingga masakan berbintang Michelin, Taiwan mampu memuaskan selera semua orang. (Lin Min-hsuan) Maklumat Am untuk Pengunjung Kerajaan menyediakan pelbagai laman web dan talian khas untuk memberikan maklumat tentang perjalanan, kehidupan dan kerjaya di Taiwan kepada warga asing. Laman web/Talian khas Bahasa Biro Pelancongan Taiwan Inggeris, Perancis, Jerman, Indonesia, Jepun, Korea, Malaysia, Sepanyol, Thai, Rusia, Vietnam Talian Khas Maklumat Perjalanan 0800-011-765 (24 jam) Inggeris, Jepun, Korea, Mandarin Agensi Imigresen Negara Inggeris, Indonesia, Khmer, Mandarin, Thai, Vietnam 24 jam: Inggeris, Jepun, Mandarin Talian Khas Maklumat untuk Warga Asing 0800-024-111 9:00-17:00 pada hari bekerja: Vietnam 13:00-17:00 pada hari bekerja: Indonesia, Khmer, Thai 90 90 91 91
Tarikan Pelancongan Utama Bahagian Timur Taiwan Taman Negara Taroko: Bahagian Utara Taiwan Muzium Istana Negara: Taipei 101: Kawasan Rekreasi Hutan Taiwan: recreation.forest.gov.tw Muzium Seramik Yingge, Bandar Taipei Baharu: Kawasan Pemandangan Pantai Timur: Dewan Peringatan Chiang Kai-shek: Tokong Lungshan: Taman Negara Shei-Pa: Kawasan Pemandangan Lurah Gelinciran Timur: Taman Negara Yangmingshan: Kawasan Pemandangan Timur Laut dan Pantai Yilan: Bahagian Selatan Taiwan Taman Negara Taijiang: Kawasan Pemandangan Pantai Utara dan Guanyinshan: Taman Negara Kenting: Kawasan Pemandangan Alishan: Kawasan Pemandangan Siraya: Bahagian Tengah Taiwan Kawasan Pemandangan Teluk Dapeng: Kawasan Pemandangan Tasik Sun Moon: Kawasan Pemandangan Maolin: Kawasan Pemandangan Pantai Barat Daya: Kampung Kebudayaan Orang Asli Formosan: swcoast-nsa.travel Kawasan Pemandangan Tri-Mountain: Pulau-pulau Sekitar Institut Penyelidikan dan Pembangunan Barangan Kraf Taiwan: Taman Negara Kinmen: Taman Negara Marin Penghu Selatan: Perbandaran Lukang: Muzium Negara Sains Semula Jadi: Taman Negara Yushan (Gunung Jade): Kawasan Pemandangan Matsu: Pulau Hijau dan Pulau Orkid: 92 92 93 93
Perayaan Utama & Acara Bulan Perayaan / Acara* Jan. Sambutan Tahun Baharu Feb. Pesta Tanglung Taiwan** Mac Pameran Orkid Antarabangsa Taiwan Apr. Perayaan Keagamaan Antarabangsa Mazu Taichung (ziarah keagamaan) Pesta Marin Teluk Dapeng Mei Pesta Bunga Api Antarabangsa Penghu Jun Pesta Seni Pantai Timur Taiwan dan Konsert Cahaya Bulan Tepi Laut Jul. Pesta Belon Antarabangsa Taiwan Ogos Pameran Masakan Taiwan Sep. Karnival Renang Antarabangsa Tasik Sun Moon Okt. Pesta Berbasikal Taiwan - Cabaran KOM Taiwan Nov. Maraton Rentas Laut Penghu Dis. Christmasland di Bandar Taipei Baharu Untuk maklumat lanjut, sila layari laman web Biro Pelancongan di eng.taiwan.net.tw **Pesta Tanglung Taiwan diadakan di bandar atau wilayah yang berlainan setiap tahun. Pada tahun 2024, pesta ini akan diadakan di Bandar Tainan.
Mata Wang Dolar Taiwan Baharu (NT$ atau TWD) Kadar pertukaran: NT$31.4 bagi setiap AS$1 (Jun 2023) Zon Waktu Semua wilayah berada dalam zon waktu yang sama, UTC +8 jam (tiada pelarasan bermusim) Kad Kredit dan Cek Kembara Kad kredit utama diterima secara meluas. Cek kembara boleh ditunaikan di kaunter pertukaran asing bank, hotel dan kedai yang berorientasikan pelancongan. Pemberian Tip Pemberian tip bukan budaya di Taiwan. Caj perkhidmatan sebanyak 10 peratus biasanya dikenakan ke atas harga bilik serta makanan di hotel dan restoran. Elektrik AC 110 V / 60 Hz Maklumat Visa Biro Hal Ehwal Konsul, Kementerian Luar Negeri Telefon: (+886)-2-2343-2888 Laman Web: Peraturan Kastam Pentadbiran Kastam, Kementerian Kewangan Telefon: (+886)-2-2550-5500 sambungan 2116 Laman Web: web.customs.gov.tw 9696