Pelibatan Kaum Cina dalam Sektor Awam di Malaysia Oleh: Muhamad Ali bin Embi dan Abdul Hadi bin Rasimin ABSTRACT The Chinese involvement in Malaysia Public Sector is quite small compared to the Malays group. Like other Chinese in South-East Asia, Malaysian Chinese are more likely to get involved in business sector rather than in public sector. Although they are outnumbered by Malays in public sector but in some prestigious profession such as doctor, accountant and engineer the Chinese representation are much better than the Malays. Kata Kunci: Pelibatan, kaum cina, sektor awam, Dasar Ekonomi Baru I. PENGANTAR Perkembangan industri bijih timah di Tanah Melayu telah membawa kepada kemasukan beramai-ramai kaum Cina khususnya ke Negeri- negeri Melayu Bersekutu dan Negeri- negeri Selat. Pada tahun 1901, masyarakat Melayu menjadi golongan Negeri-negeri minoriti Bersekutu. Penduduk Cina di Tanah semakin bertambah dari Melayu 163,422 orang pada tahun 1891 menjadi 433,244 orang dalam tahun 19111. secara dalam Penglibatan kaum Cina dalam pentadbiran (administrasi) kerajaan telah ada semenjak pemerintahan British. Semasa pentadbiran British di Tanah Melayu, kaum Cina sering mendapat tempat untuk berkhidmat dengan kerajaan khususnya di Negeri- negeri Selat. Setelah negara Malaysia mencapai kemerdekaan, ramai di kalangan kaum Cina telah diserapkan ke dalam pentadbiran kerajaan kerana ijazah memiliki dibandingkan dengan kaum Melayu yang kurang berpendidikan khusus- nya dalam pendidikan Inggeris2. diploma dan 1 Esman dan Milton J. 1972. Administration and Development in Malaysia: Institution Building and Reform in a Plural Society. New York: Ithaca. 2 Tilman R. 1964. Bureaucratic Transition in Malaya. Durham: Duke University Press. Pelibatan Kaum Cina dalam Sektor Awam... 169
II. PELIBATAN KAUM CINA DALAM SEKTOR AWAM Semenjak pelaksanaan Dasar Ekonomi Baru (DEB), pengambilan kakitangan (pegawai) dalam sektor awam telah disusun semula dengan mengambilkira penyertaan semua kaum. Penyertaan kaum Cina sama ada dalam sektor akan ekonomi dan mempercepatkan proses perpaduan di kalangan masyarakat Malaysia kaum khususnya selepas peristiwa 13 Mei 1969. Hal dengan pernyataan Kok Wee Kiat3 seperti berikut: "Biarlah orang Malaysia menangani semula kehidup-an mereka berasaskan kesatuan, harmoni dan persahabatan yang kerananyalah kita telah berjaya mencapai kemerdekaan pada tahun 1957." kerajaan lagi berbilang yang ini selaras Pernyataan Wee Kiat (1988) yang mengharapkan perpaduan dan penyertaan semua kaum di kalangan dalam kaum-kaun pentadbiran negara turut disokong dengan pendapat Just Faaland, Jack Parkinson dan Rais Saniman4 yang menyatakan bahwa perpaduan Negara tidak dapat dicapai tanpa kewujudan persamaan dan imbangan yang lebih luas di kalangan kelompok-kelompok di Malaysia sosial dan kaum di Malaysia melalui penyertaan mereka dalam pemba- ngunan dan dalam perkongsian faedah daripada pemodenan dan pertum- buhan ekonomi. Perpaduan Negara tidak dapat dibentuk jika sebilangan besar penduduk kekal miskin dan tidak diwujudkan peluang pekerjaan produktif yang mencukupi bagi tenaga buruh yang berkembang. jelas menunjukkan bahawa penyertaan di kalangan semua kaum dalam negara amat penting dalam pembangunan sesebuah negara yang mempunyai masyarakat berbilang kaum, agama dan bahasa. Selain itu, penglibatan semua kaum dalam sektor awam sahaja dapat mewujudkan bukan suasana harmoni dalam pentadbiran negara, malah ia dapat memperbaiki dan mengeratkan tali perpaduan di kalangan semua pihak. Kenyataan di atas 3 Kok Wee Kiat. 1988. The Future of Malaysia Chinese. Kuala Lumpur: MCA. 4 Just Faaland, Jack Parkinson dan Rais Saniman. 1990. Growth and Ethnic Inequality: Malaysia's New Economic Policy. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 170 DEMOKRASI Vol. V No. 2 Th. 2006
Jadual 1: Jumlah Penglibatan Kaum Cina dalam Perkhidmatan Kerajaan Tahun 1967, 1968, 1980, 1985 dan 1990 Tahun 1967 1968 1980 1985 1990 Jumlah tenaga kerja (juta) 2,078 2,065 4,817 5,625 6,603 Perkhidmatan kerajaan (ribu) 267 267 693 819 850 Peglibatan kaum Cina (ribu) 40 96 196 202 214 Sumber: Rancangan Malaysia Keempat 1981-1985, Rancangan Malaysia Kelima 1986-1990, Rancangan Malaysia Keenam 1991-1995. negara mencapai 1957, pada kemerdekaan penglibatan kaum Cina dalam kerajaan atau sektor awam semakin meningkat dari tahun. Berdasarkan jadual 1 di atas, penyertaan kaum Cina dalam perkhidmatan kerajaan pada tahun 1967 adalah sebanyak 40,000 orang. Pada tahun 1968 pula, jumlah penglibatan dalam perkhidmatan awam di Malaysia terus meningkat kepada 96,000 orang. Selepas 10 tahun pelaksanaan Dasar Ekonomi Baru (DEB) yang bermula pada tahun 1970, penglibatan kaum Cina dalam sektor awam pada tahun 1980 adalah dianggarkan berjumlah kira-kira 196,000 orang5 (Malaysia, 1981; Malaysia, 1986; Malaysia, 1991). Selepas tahun tahun ke kaum Cina III. FAKTOR PENGLIBATAN KAUM CINA DALAM SEKTOR AWAM Semasa pendudukan British, masya- rakat di Tanah Melayu diatur berdasarkan dasar pecah dan perintah. British telah mewujudkan kelompok- kelompok etnik berdasarkan kegiatan ekonomi mereka. Justeru itu, pihak British telah menetapkan status dan peranan yang berbeza bagi setiap kaum seperti kaum Melayu kawasan dibiarkan kampung, kaum Cina digalakkan tinggal di bandar manakala kaum India diatur untuk tinggal di kawasan estet6 (Tilman R., 1964). Strategi ini dilakukan untuk menjaga kepentingan mereka daripada terjejas dengan cuba mengelakkan kewujudan perpaduan di antara kaum Melayu Cina dan India demi mengaut yang mungkin kekayaan semulajadi yang dimiliki oleh Malaysia. tinggal di sebanyak 5 Malaysia. 1981. Rancangan Malaysia Keempat 1981-1985. Kuala Lumpur: Jabatan Cetak Kerajaan; Malaysia. 1986. Rancangan Malaysia Kelima 1986-1990. Kuala Lumpur: Jabatan Percetakan Negara; Malaysia. 1991. Rancangan Malaysia Keenam 1991-1995. Kuala Lumpur: Jabatan Percetakan Negara. Dasar pecah dan perintah ini telah memberi kepada penyertaan semua masyarakat untuk berkhidmat dengan pihak British. Tambahan peluang-peluang untuk berkhidmat dalam pentadbiran kesan pula, 6 Tilman R. 1964. Opcit. Pelibatan Kaum Cina dalam Sektor Awam... 169
kerajaan hanya tertumpu di kawasan bandar yang majoritinya didiami oleh masyarakat Cina7. Secara tidak langsung, penglibatan kaum Cina adalah lebih tinggi berbanding dengan kaum-kaum lain yang hanya segelintir sahaja dalam pentadbiran kerajaan. Selain yang diserapkan itu, kemajuan dalam pendidikan di kalangan kaum Cina turut menyumbang kepada juga penyertaan mereka dalam sektor awam. Ramai di kalangan mereka yang berpendidikan tinggi berbanding lain di dengan kaum-kaum yang Malaysia. Ia adalah disebabkan oleh pendedahan, perkhidmatan-perkhid- matan dan kemudahan-kemudahan pendidikan yang mencukupi serta maju di kawasan bandar berbanding di luar bandar. Berdasarkan jadual 2 di bawah, sebanyak 209 orang yang mengikuti kursus sijil, 393 orang mengikuti kursus diploma dan 3,752 orang mengikuti ijazah sepanjang tahun 1970. Jumlah pelajar turut Cina di peringkat meningkat pada iaitu sebanyak 8,230 orang mengikuti kursus peringkat sijil, kira-kira 8,990 orang mengikuti kursus diploma dan 16,988 orang mengikuti kursus ijazah8. kursus tinggi tahun 1980 Jadual 2: Bilangan Pelajar di Peringkat Tinggi Berdasarkan Kaum pada Tahun 1970 dan 1980 Tahun & Peserta Jenis Kursus Bumi putera 1970 Cina India Bumi putera 1980 Cina India Sijil Diploma Ijazah 151 2,871 3,084 209 393 3,752 9 32 559 2,360 14,882 19,051 8,230 8,990 16,988 1,205 1,642 3,924 Jumlah 6,106 4,354 600 36,293 34,208 6,771 Sumber: Rancangan Malaysia Keempat 1981-1985. 7 Ibid. 8 Malaysia. 1981. Op cit. 170 DEMOKRASI Vol. V No. 2 Th. 2006
Walau bagaimanapun, pengli- batan kaum Cina dalam sektor awam sejak semakin membimbangkan khususnya dalam perhkidmatan-perkhidmatan tertentu seperti perkhidmatan tentera, polis dan bomba. Ia adalah disebabkan oleh terhadap minat perkhidmatan-perkhidmatan tersebut serta lebih cenderung berkhidmat dalam sektor swasta. Tambahan pula, sektor swasta menawarkan gaji yang lebih lumayan berbanding dengan gaji di sektor awam9. Sebagai contoh pada tahun 2006, daripada 10,633 orang anggota bomba di seluruh negara, hanya sebanyak 0.7 % atau 79 orang anggotanya daripada kaum Cina dan selebihnya dianggotai oleh kaum Melayu serta kaum-kaum lain10. akhir-akhir ini yang kurang Di samping itu, kekurangan pengambilan maklumat pekerja turut menjejaskan penglibatan kaum Cina dalam sebarang jawatan tentang dalam sektor awam. Ia selaras dengan kenyataan Pemuda MCA bahawa didapati ramai remaja Cina khusunya lepasan sekolah yang berminat untuk berkhidmat dalam Angkatan Tentera Malaysia (ATM), namun disebabkan kurangnya maklumat tersebut, mereka berasa tidak yakin dan samar-samar untuk menyertai ATM ini11. purata dalam penyertaan perkhidmatan awam adalah lebih rendah berbanding dengan kaum Melayu, namun mereka biasanya memegang jawatan-jawatan penting dan tinggi di dalam perkhidmatan awam. Dalam pada itu, penglibatan mereka lebih tertumpu kepada bidang profesional berbanding dengan kaum- kaum lain di negara ini seperti bidang jurutera, doktor arkitek, akauntan, veterinar, doktor, gigi, juruukur dan peguam. Walaupun secara kaum Cina doktor 9Utusan Malaysia. 2001. "Keseimbangan sektor awam mem- antara kaum di bimbangkan". (20 Mei). 10Utusan Malaysia. 2006. "Bomba Tambah Dua Helikopter dalam RMK-9". (03 Mei). 11 Utusan Malaysia. 2002. "Pemuda MCA akan kempen tarik belia Cina sertai ATM". (16 September). Pelibatan Kaum Cina dalam Sektor Awam... 169
Jadual 3: Ahli-ahli Profesional yang Terdaftar Berdasarkan Golongan Kaum pada Masa 1970, 1980 dan 1990 Tahun & Kumpulan Etnik 1970 1980 1990 Bumi putera Cina India Bumi putera Cina India Bumi putera Cina India Kegiatan Arkitek Akauntan Jurutera Doktor Gigi Doktor Veterinar Juruukur Peguam 12 40 66 20 79 8 - - 224 387 643 579 954 6 - - 4 47 122 33 857 3 - - 57 120 1.533 117 341 63 130 173 461 1,261 5.904 744 1.534 98 245 565 7 116 526 241 1.467 164 30 412 231 627 7.018 406 1.951 242 537 705 728 4,524 11.741 847 2.430 160 636 1.575 12 346 1.065 396 2.410 250 48 836 Jumlah 225 2.793 1.066 2.534 10.812 2.963 11.717 22.641 5.363 Sumber: Rancangan Malaysia Keempat dan Kelima. Berdasarkan kepada jadual 3, penglibatan kaum Cina dalam bidang seramai 2,793 profesional adalah orang orang 1,066 berbanding daripada kaum India dan 225 orang daripada kaum Bumiputera. Manakala pada tahun 1980, penyertaan semua kaum dalam bidang profesional adalah seramai semakin meningkat 10,812 orang daripada kaum Cina, 2,963 kaum India dan 2,534 kaum Bumiputera. Pada tahun 1990 pula, penyertaan kaum Cina dalam bidang ini turut melebihi kaum India dan Bumiputera seramai 22,641 orang berbanding seramai 5,363 kaum India dan 11,717 orang daripada kaum Bumiputera. Peningkatan bilangan dalam bidang profesional ini adalah didorong oleh kemajuan pembangunan iaitu iaitu peluang negara banyak lebih ini dan pekerjaan dalam bidang jumlah semakin yang graduan meningkat setiap tahun yang memiliki ijazah profesional. IV. KESIMPULAN Penglibatan kaum Cina dalam sektor semenjak awam bermulanya pemerintahan British sehingga kini. Selepas pelaksanaan Dasar (DEB), Ekonomi Baru penglibatan mereka dalam sektor awam semakin meningkat khususnya dalam dan bidang dalam jawatan-jawatan perkhidamatan awam. Bagaimanapun, dalam perkhidmatan-perkhidmatan yang lain seperti angkatan tentera, polis dan bomba, penglibatan mereka telah bermula profesional tinggi Pelibatan Kaum Cina dalam Sektor Awam... 169
pihak masih kerajaan menawarkan jumlah gaji yang lumayan dan pelbagai bonus dalam perkhidmatan tersebut. Dengan wujudnya penglibatan semua kaum dalam perkhidmatan awam, ia akan kurang walaupun melahirkan satu suasana perpaduan di kalangan rakyat seterusnya memberi komitmen yang penuh kepada setiap usaha untuk mencapai kemajuan dan pembangunan negara Malaysia. DAFTAR KEPUSTAKAAN Esman dan Milton J. (1972). Administration and Development in Malaysia: Institution Building and Reform in a Plural Society. New York: Ithaca. Just Faaland, Jack Parkinson dan Rais Saniman. (1990). Growth and Ethnic Inequality: Malaysia's New Economic Policy. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Kok Wee Kiat. (1988). The Future of Malaysia Chinese. Kuala Lumpur: MCA. Malaysia. (1981). Rancangan Malaysia Keempat 1981-1985. Kuala Lumpur: Jabatan Cetak Kerajaan. Malaysia. (1986). Rancangan Malaysia Kelima 1986-1990. Kuala Lumpur: Jabatan Percetakan Negara. Malaysia. (1991). Rancangan Malaysia Keenam 1991-1995. Kuala Lumpur: Jabatan Percetakan Negara. Tilman R. (1964). Bureaucratic Transition in Malaya. Durham: Duke University Press. Utusan Malaysia. (2001). "Keseimbangan antara kaum di sektor awam membimbangkan". (20 Mei). Utusan Malaysia. (2002). "Pemuda MCA akan kempen tarik belia Cina sertai ATM". (16 September). Utusan Malaysia. (2006). "Bomba Tambah Dua Helikopter dalam RMK-9". (03 Mei). 170 DEMOKRASI Vol. V No. 2 Th. 2006