PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYA DI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA. JABATAN PERHUTANAN SEMENANJUNG MALAYSIA 2012 i
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA ISI KANDUNGAN Tajuk PRAKATA Muka Surat iii 1.0 Pengenalan 1 2.0 Objektif 2 3.0 Skop 2 4.0 Faktor-Faktor Yang Menyebabkan Pokok Bahaya 2 5.0 Penubuhan Pasukan Pengurusan Pokok-Pokok Bahaya 3 6.0 Langkah-Langkah Penilaian Tahap Bahaya Pokok 7 7.0 Penutup 35 Bibiografi 36 Lampiran 1 : Borang Penilaian Pokok Bahaya 38 Lampiran 2 : Contoh Ringkasan Senarai Semak Setiap 44 Pokok Yang Di Nilai ii ii
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA PRAKATA Bismillah Ar-Rahman Ar-Rahim Salam Sejahtera, Salam 1 Malaysia dan Salam 1 JPSM Bersyukur ke hadrat Allah Subhanahu Wataala kerana dengan limpah dan keizinan-Nya, buku yang bertajuk Panduan Pengurusan Pokok Bahaya Di Hutan Lipur Dan Hutan Taman Negeri Semenanjung Malaysia telah berjaya diterbitkan. Buku ini memaparkan pelbagai aspek yang berkaitan dengan pengurusan pokok bahaya di kawasan hutan lipur dan hutan taman negeri sebagai langkah awal yang perlu diambil untuk menangani risiko pokok bahaya. Buku ini telah diolah dengan begitu komprehensif yang bermula daripada penubuhan pasukan pengurusan pokok bahaya di kawasan hutan lipur, langkah-langkah penilaian pokok bahaya, kaedah-kaedah yang terlibat di dalam rawatan pokok bahaya serta langkah kawalan terhadap pokok bahaya. Selain daripada itu, buku ini turut memuatkan Panduan Pengisian Borang Penilaian Pokok Bahaya termasuk juga penganalisaan dan penilaian data- data secara berkomputer. Adalah diharapkan dengan terbitnya buku Panduan Pengurusan Pokok Bahaya Di Hutan Lipur Dan Hutan Taman Negeri Semenanjung Malaysia ini akan dapat dijadikan bahan rujukan kepada pegawai dan kakitangan di kawasan hutan lipur dan hutan taman negeri. Harapan saya penerbitan buku panduan ini akan meningkatkan kesedaran dan pengetahuan mengenai kepentingan pengurusan pokok bahaya di kawasan hutan lipur dan hutan taman negeri bagi mewujudkan suasana yang lebih kondusif dan selamat kepada semua pengunjung. Akhir kata, saya ingin merakamkan ucapan tahniah dan syabas kepada semua ahli Jawatankuasa penyediaan buku Panduan Pengurusan Pokok Bahaya Di Hutan Lipur Dan Hutan Taman Negeri Semenanjung Malaysia serta semua pegawai yang terlibat secara langsung atau tidak langsung kerana berjaya menerbitkan buku panduan ini. Sekian, terima kasih. (DATO' PROF. DR. HAJI ABD.RAHMAN BIN HJ.ABD. RAHIM) Ketua Pengarah Perhutanan Semenanjung Malaysia. iii
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA iv
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 1.0 PENGENALAN 1.1 Keselamatan di kawasan hutan lipur dan hutan taman negeri merupakan salah satu aspek penting yang perlu diberi keutamaan. Ianya merangkumi keselamatan pengunjung, petugas, harta benda dan sumber ekopelancongan hutan di kawasan tersebut. Terdapat pelbagai ancaman keselamatan di kawasan ekopelancongan hutan antaranya ancaman keselamatan berpunca daripada pokok bahaya. Ancaman ini boleh mengakibatkan kerosakan harta benda dan kecederaan, malah boleh melibatkan kehilangan nyawa. Antara risiko yang boleh terjadi adalah berpunca daripada dahan mati, patah atau pokok tumbang yang menghempap bangunan dan manusia. Walaupun ancaman tersebut tidak dapat dielakkan sepenuhnya, tetapi ancaman tersebut boleh dielakkan dengan mengadakan pengurusan pokok bahaya secara sistematik. 1.2 Pokok merupakan penyumbang yang berharga untuk kesihatan dan kebajikan kepada manusia, tetapi pokok juga boleh menimbulkan liabiliti kepada manusia. Bagi mengurangkan liabiliti tersebut, satu tindakan yang betul perlu diambil bagi mengurangkan risiko kerosakan dan kecederaan yang berlaku. Penilaian pokok bahaya merupakan satu seni dan sains yang memerlukan seorang yang berpengalaman, berkelayakan, kompeten serta memahami biologi dan fisiologi pokok, struktur pokok dan proses pereputan pokok. 1.3 Sehingga kini masih belum terdapat panduan yang khusus dalam mengurus pokok bahaya di kawasan hutan lipur dan hutan taman negeri. Oleh itu panduan ini disediakan untuk memberi pendekatan yang teratur dan seragam berhubung dengan pengurusan pokok bahaya khususnya di kawasan hutan lipur dan hutan taman negeri yang sering menjadi tumpuan utama pengunjung. Panduan ini menerangkan langkah-langkah penilaian status pokok bahaya, pengumpulan maklumat asas, langkah- langkah kawalan, pemeriksaan dan penyelenggaraan. 1
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 2.0 OBJEKTIF 2.1 Panduan ini disediakan bagi mencapai objektif seperti mana berikut :- i. Untuk memberi pendekatan yang teratur dan seragam kepada semua pegawai dan kakitangan Jabatan Perhutanan Semenanjung Malaysia (JPSM) yang bertugas di hutan lipur dan hutan taman negeri semasa membuat penilaian terhadap tahap-tahap pokok bahaya; Untuk memberi panduan pengurusan pokok bahaya secara lebih teratur dan berkesan; dan Untuk memberi pengetahuan kepada pegawai dan kakitangan JPSM yang bertugas di hutan lipur dan hutan taman negeri semasa menangani risiko pokok bahaya. ii. iii. 3.0 SKOP 3.1 Skop panduan ini melibatkan penubuhan pasukan pengurusan pokok bahaya; langkah-langkah penilaian tahap pokok bahaya; kaedah rawatan dan kawalan pokok bahaya; dan panduan pengisian borang penilaian tahap pokok bahaya. 4.0 FAKTOR-FAKTOR YANG MENYEBABKAN POKOK BAHAYA 4.1 Pokok boleh menjadi bahaya disebabkan oleh faktor-faktor seperti penyakit, kerosakan akar dan batang akibat pereputan. Faktor-faktor tersebut boleh diringkaskan seperti mana berikut: i. ii. iii. Kerosakan fizikal; iv. v. Kedudukan; Kecondongan; Dahan-dahan mati; dan Pereputan dahan, batang atau sistem akar. 2
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 4.2 Pengurusan pokok bahaya melibatkan 3 komponen utama iaitu : i. ii. iii. Potensi pokok untuk gagal; Persekitaran yang menyumbang kepada kegagalan pokok; dan Potensi sasaran. 4.3 Perkara-perkara yang perlu diambil perhatian dalam menilai potensi sesuatu pokok menjadi bahaya ialah spesies pokok; saiz dan ketinggian; silara dan kedudukan dahan; kecacatan; keadaan akar; kecondongan; umur dan sejarah pokok itu sendiri. Faktor-faktor persekitaran yang menyumbang kepada pokok menjadi bahaya ialah ribut, hujan, petir, tanah, kedudukan kawasan dan topografi. Sejarah kawasan dan aktiviti yang sering dijalankan ke atas tanah di persekitaran pokok juga boleh menyumbang kepada ketidakstabilan dan kesuburan pokok. 5.0 PENUBUHAN PASUKAN PENGURUSAN POKOK-POKOK BAHAYA 5.1 Pasukan Pengurusan Pokok Bahaya yang terlatih perlu ditubuhkan sebagai pasukan bertindak bagi melaksanakan pengurusan pokok bahaya. Pasukan ini sebaik-baiknya hendaklah terdiri daripada empat (4) orang anggota terlatih iaitu seorang (1) ketua dan tiga (3) orang ahli. Pasukan ini bertanggungjawab memeriksa, menilai dan mengesyorkan tindakan yang perlu diambil terhadap pokok bahaya. Bagi memenuhi keperluan tugas dan tanggungjawab, pasukan ini perlu dilengkapkan dengan kemahiran dan peralatan. Pasukan ini juga perlu dilindungi insuran memandangkan tugas mereka yang terdedah kepada keadaan bahaya. 5.2 Setiap ahli pasukan tersebut perlu diberi latihan bagi meningkatkan kemahiran dan kepakaran semasa menjalankan pengurusan pokok bahaya yang melibatkan aspek dendrologi, inventori, patologi, fisiologi, entomologi, kemahiran memanjat, pertolongan cemas dan pengurusan risiko. 3
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 5.3 Semua ahli pasukan perlu dilengkapkan dengan Kelengkapan Pelindung Diri (KPD) bagi mengurangkan risiko kecederaan atau kemalangan semasa melaksanakan tugas. Antara KPD yang diperlukan adalah seperti mana berikut: i. Topi Keselamatan ii. Pelindung Mata iii. Walkie Talkie iv. Pakaian v. Tali dan Kabel Keselamatan vi. Kasut Keselamatan vii. Penutup Telinga viii. Sarung Tangan 4
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 5.4 Bagi melaksanakan penilaian pokok bahaya, pasukan ini perlu juga dilengkapi dengan peralatan kerja seperti mana berikut: i. Global Positioning System ii. Parang iii. Kapak iv. Cat @ Pita berwarna merah, kuning & hijau v. Pita Diameter vi. Pita Ukuran Jarak vii. Binokular viii. Gergaji Tangan ix. Gergaji Berantai 5
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA x. Peti Pertolongan Cemas xi. Tali Nylon xii. Laser Pengukur Jarak xiii. Klinometer xiv. Pahat xv. Beg Galas xvi. Papan Klip xvii. Penebuk 6
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 6.0 LANGKAH-LANGKAH PENILAIAN TAHAP BAHAYA POKOK. Penilaian tahap bahaya pokok dapat dijalankan mengikut langkah-langkah seperti mana berikut: 6.1 Langkah I : Penentuan Pokok Yang Berpotensi Bahaya Apabila penilaian pada sesuatu tempat akan dijalankan, pokok yang akan dibuat penilaian perlu dikenalpasti terlebih dahulu. Hanya pokok- pokok yang berpotensi bahaya sahaja yang akan dibuat penilaian. Untuk menentukan pokok yang dikategori sebagai Pokok Yang Berpotensi Bahaya adalah dengan merujuk Rajah 1. Rajah 1 : Kaedah Penentuan Pokok Yang Berpotensi Bahaya. Sekiranya sasaran berada di dalam 1.5 x tinggi pokok, pokok tersebut akan dipilih untuk penilaian. Sekiranya sasaran berada di luar 1.5 x tinggi pokok, pokok tersebut tidak akan dipilih untuk penilaian. 6.2 Langkah II : Menilai Tahap Kecacatan Pokok. Penilaian tahap kecacatan pokok melibatkan aspek penilaian keadaan silara, batang, dan akar. Seterusnya penentuan penilaian tahap bahaya pokok boleh dilakukan dengan melengkapkan Borang JH/PPB 2012 seperti mana di Lampiran 1. Penilaian penentuan tahap bahaya pokok adalah dihuraikan seperti mana berikut: 7
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA (a) Silara Silara adalah bahagian pokok yang meliputi dahan, ranting dan daun. Bentuk dan saiz silara pokok bergantung kepada spesies, umur, ruang pertumbuhan dan kesuburan. Ancaman silara pokok bergantung kepada keadaan fizikal seperti keseimbangan silara, daun mati, dahan mati, dahan mati tergantung dan cabang dahan lemah. Keseimbangan Silara Pokok yang mempunyai silara yang tidak seimbang seperti kepadatan dahan di sebelah sahaja adalah antara kriteria pokok bahaya. Panduan skala penentuan keseimbangan silara seperti mana di dalam Rajah 2. Rajah 2 : Panduan Skala Penentuan Keseimbangan Silara 8
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Penilaian potensi kegagalan silara menggunakan Petunjuk Skala Kegagalan Silara seperti mana dalam Jadual 1. Keseimbangan silara dan daun mati dinilai dalam peratus. Sekiranya penilaian kegagalan silara 0-25%, Skala 1 diberi dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Rendah. Bagi penilaian kegagalan silara 25- 50%, Skala 2 diberi dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Rendah. Jika penilaian kegagalan silara >50-75%, Skala 3 diberi dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Tinggi. Manakala penilaian kegagalan silara >75%, Skala 4 diberi dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Tinggi. Jadual 1: Petunjuk Skala Kegagalan Silara Skala Petunjuk 1 (Rendah) 2 (Sederhana Rendah) 3 (Sederhana Tinggi) 4 (Tinggi) Peratus ( % ) 0 - 25 >25 - 50 >50 - 75 >75 9
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Daun Mati Penilaian silara juga termasuk penilaian perubahan kepada sifat- sifat fizikal daun seperti perubahan warna, gugur berterusan dan layu. Daun berpenyakit bukanlah semestinya satu tanda bahawa sesuatu pokok itu dalam keadaan bahaya kepada orang awam. Walau bagaimanapun ianya akan menjadi salah satu tanda bahaya sekiranya keadaan ini berterusan untuk satu tempoh yang panjang. Ini berkemungkinan terdapat bahagian tertentu pokok telah mengalami kecacatan. Penilaian tahap bahaya pokok ini adalah berdasarkan kepada peratus bahagian silara yang mati pada penelitian visual atau mata kasar. Silara daun yang mati dikira dalam peratus. Penilaian daun mati antara 0-25% diberi Skala 1 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Rendah. Penilaian daun mati yang >25-50% diberi penilaian Skala 2 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Rendah. Penilaian daun mati yang >50-75% diberi penilaian Skala 3 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Tinggi. Manakala penilaian daun mati yang >75% diberi penilaian Skala 4 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Tinggi. Petunjuk Skala Daun Mati adalah seperti mana di Jadual 2. Jadual 2: Petunjuk Skala Daun Mati Skala Petunjuk Peratus ( % ) 1 (Rendah) 0 - 25 2 (Sederhana Rendah) >25 - 50 3 (Sederhana Tinggi) >50 - 75 4 (Tinggi) >75 Penilaian silara juga melibatkan penilaian kepada keadaan dahan pokok khususnya penilaian kepada dahan mati, dahan mati tergantung serta cabang dahan lemah. Keadaan dahan mati selalunya kering, reput dan tidak berdaun atau tinggal daun mati. Walau bagaimanapun, keadaan ini tidak boleh disamakan dengan jenis pokok daun luruh. 10
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Dahan Mati Dahan mati terutama bersaiz besar sangat bahaya dan perlu dibuang dengan segera. Proses pembuangan dahan mati perlu dibuat dengan teknik yang sesuai di lapangan. Silara yang tidak mempunyai dahan mati diberi penilaian 0 dengan Skala 1 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Rendah. Silara yang mempunyai dahan mati diberi bilangan 1 sehingga melebihi 5 dengan Skala 2, 3 dan 4 dan dikategorikan boleh mendatangkan ancaman. Petunjuk Skala Dahan Mati adalah seperti mana di Jadual 3. Jadual 3: Petunjuk Skala Dahan Mati Skala Petunjuk 1 (Rendah) 2 (Sederhana Rendah) 3 (Sederhana Tinggi) 4 (Tinggi) Bilangan 0 1-2 3-4 ≥5 Dahan Mati Tergantung Dahan mati tergantung adalah dahan mati yang telah jatuh tetapi tersangkut atau tergantung pada mana-mana bahagian pokok. Silara yang tidak mempunyai dahan mati tergantung diberi penilaian 0 dengan Skala 1 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Rendah. Silara yang mempunyai dahan mati tergantung dengan bilangan 1 sehingga melebihi 5 diberi Skala 2, 3 dan 4 dan dikategorikan boleh mendatangkan ancaman. Petunjuk Skala Dahan Mati Tergantung adalah seperti mana di Jadual 4. Jadual 4: Petunjuk Skala Dahan Mati Tergantung Skala Petunjuk 1 (Rendah) 2 (Sederhana Rendah) 3 (Sederhana Tinggi) 4 (Tinggi) Bilangan 0 1-2 3-4 ≥5 11
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Cabang Dahan Lemah Cabang dahan terbahagi kepada empat (4) jenis iaitu cabang dahan kukuh, cabang dahan sederhana kukuh, cabang dahan sederhana lemah dan cabang dahan lemah. Silara yang tidak mempunyai cabang lemah diberi penilaian 0 dengan Skala 1 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Rendah. Silara yang mempunyai cabang lemah diberi bilangan 1 sehingga melebihi 5 dengan Skala 2, 3 dan 4 dikategorikan boleh mendatangkan ancaman. Petunjuk Skala Cabang Dahan Lemah adalah seperti mana di Jadual 5 dan Rajah 3. Jadual 5: Petunjuk Skala Cabang Dahan Lemah Skala Petunjuk 1 (Kukuh) 2 (Sederhana Kukuh) 3 (Sederhana Lemah) 4 (Lemah) Bilangan 0 1-2 3-4 +5 Rajah 3: Jenis Cabang Dahan Lemah 1. Kukuh 2. Sederhana Kukuh 3. Sederhana Lemah 4. Lemah 12
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA POTENSI KEGAGALAN SILARA Penentuan potensi kegagalan silara pokok bahaya akan ditentukan dengan mengambil kira Keseimbangan Silara, Daun Mati, Dahan Mati, Dahan Mati Tergantung dan Cabang Dahan Lemah. Potensi kegagalan Silara akan di kira dengan menentukan terlebih dahulu Nilai Skala Fizikal Silara ditentukan seperti mana di Jadual 6. Jadual 6: Nilai Skala Fizikal Silara Bil. Keadaan Fizikal Silara Petunjuk 1 Skala 3 2 4 Nilai Skala 1 Keseimbangan Silara 2 Daun Mati 3 Dahan Mati 4 Dahan Mati Tergantung 5 Cabang Dahan Lemah % % Bilangan Bilangan Bilangan Jumlah Nilai Skala Formula Penentuan Potensi Kegagalan Silara : Potensi Kegagalan Silara (S) = ( Jumlah Nilai Skala Nilai Skala Keseluruhan [20] ) x Skala Maksimum [4] 13
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA (b) Batang Batang merupakan bahagian berkayu utama sesuatu pokok dan ditutupi oleh kulit dan ianya berfungsi sebagai penyokong utama kepada silara. Di dalam panduan ini bahagian batang pokok yang dimaksudkan adalah bermula dari bahagian banir hingga ke dahan pertama. Keadaan batang yang akan dibuat penilaian adalah tahap batang mati, batang rosak, batang berganda, batang condong dan batang berlubang. Batang Mati Batang mati biasanya kering, rapuh dan mudah tumbang akibat daripada faktor luaran seperti angin, petir, hujan dan sebagainya. Penilaian tahap kematian batang dinilai dengan memerhati peratus tahap kematian batang. Sekiranya tahap kematian antara 0-25% diberi Skala 1 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Rendah. Sekiranya tahap kematian >25-50% diberi Skala 2 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Rendah. Manakala tahap kematian batang >50-75% diberi Skala 3 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Tinggi manakala tahap kematian batang >75% diberi Skala 4 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Tinggi. Petunjuk Skala Batang Mati adalah seperti mana di Jadual 7. Jadual 7: Petunjuk Skala Batang Mati Petunjuk Skala 1 (Rendah) 2 (Sederhana Rendah) 3 (Sederhana Tinggi) 4 (Tinggi) Peratus Tahap Kematian ( % ) 0 - 25 % >25 - 50 % >50 - 75% >75% Kerosakan pada batang sesuatu pokok berlaku apabila terdapat petunjuk bahawa proses pereputan sedang berlaku. Tanda-tanda fizikal seperti batang berlubang, reput, cedera, bengkak cerana, merekah dan retak adalah tanda-tanda awal batang pokok sedang mengalami kerosakan. Selain itu batang pokok yang berlubang, kulit gugur, kehadiran serangga dan burung tertentu, serta kehadiran cendawan pada akar, batang dan cabang dahan juga adalah tanda- tanda awal batang pokok telah mengalami kerosakan. 14
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Batang Berlubang Batang berlubang adalah satu rongga yang terhasil oleh proses pereputan. Lubang yang terhasil pada sesuatu batang sama ada tertutup atau terbuka merupakan titik lemah pada sesuatu batang pokok. Lubang tertutup adalah rongga bahagian dalam batang pokok dan ditutupi oleh kulit dan bahagian gubal kayu. Ianya tidak dapat dilihat secara visual atau pandangan mata kasar. Manakala lubang terbuka dapat dilihat dengan jelas pada pandangan mata kasar. Kebiasaannya pokok mudah patah pada titik lemah ini dan boleh berlaku ancaman kepada manusia dan bangunan. Batang Mereput Batang mereput membawa kepada kecacatan dan kelemahan kepada sistem sokongan pokok. Jika reputan besar berlaku, ini menunjukkan bahagian berkayu keras semakin berkurangan dan sokongan batang ke atas pokok tersebut semakin lemah. Pereputan boleh terjadi pada pokok yang masih hidup. Jika terdapat pereputan pada batang hidup maka penilaian segera hendaklah dijalankan. Batang Cedera Kecederaan pada batang mungkin berlaku disebabkan dari aktiviti rawatan, gangguan dari binatang, serangan serangga dan gangguan mekanikal. Namun, pokok memiliki kemampuan untuk pulih secara semulajadi dari mana-mana kecederaan yang kecil. Kecederaan yang besar atau kekal akan menjadi punca kelemahan pada struktur batang. Penilaian tahap kecederaan adalah melalui pemeriksaan visual dan penilaian dibuat dalam peratus. Rawatan lanjut dapat ditentukan selepas pemeriksaan dijalankan. Bengkak Cerana Bengkak cerana merupakan pertumbuhan tisu yang tidak sempurna pada batang pokok. Ia juga boleh disebabkan oleh parasit, fungi, bakteria, serangga atau anai-anai. Bengkak Cerana jarang menyebabkan punca kerosakan dan bahaya pada pokok. Walau bagaimanapun ia mungkin akan melemahkan struktur pokok jika lebih separuh daripada bahagian tertentu dilingkari oleh Bengkak Cerana terutama pada bahagian pangkal pokok. Pangkal pokok adalah sangat penting kerana ia menjadi sokongan kepada berat keseluruhan pokok. 15
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Merekah Merekah adalah pecah melalui kulit dan bersambung ke dalam isi pokok. Rekahan berlaku apabila batang pokok tidak dapat menampung tumbesaran pokok. Pemeriksaan lanjut hendaklah dijalankan untuk menilai tahap rekahan berlaku. Penilaian tahap kerekahan adalah melalui pemeriksaan visual dan penilaian dibuat dalam peratus. Rawatan lanjut dapat ditentukan selepas pemeriksaan dijalankan. Retak Retak boleh menyebabkan luka dan berlubang pada pokok. Retak adalah sangat merbahaya kerana ia boleh menyebabkan pokok menjadi lemah dan mendatangkan bahaya. Pemeriksaan lanjut hendaklah dijalankan untuk menilai tahap keretakan berlaku. Penilaian tahap keretakan adalah melalui pemeriksaan visual dan penilaian dibuat dalam peratus. Rawatan lanjut dapat ditentukan selepas pemeriksaan dijalankan. Batang Berganda Batang berganda biasanya terjadi apabila batang induk sesuatu pokok telah mengalami kerosakan atau patah. Secara amnya, semua batang berganda mempunyai persamaan dari segi umur dan saiz. Perbezaan batang-batang ini adalah dari segi fizikal luarannya sahaja. Batang tersebut memiliki struktur yang agak lemah jika dahan lain tumbuh. Kesemua batang ini berkongsi sistem akar yang sama. Penilaian batang dibuat dalam bilangan. Sekiranya tiada batang berganda diberi Skala 1 iaitu Tahap Ancaman Rendah. Batang berganda yang mempunyai 2 batang dinilai dengan Skala 2 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Rendah, 3 batang berganda dinilai dengan Skala 3 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Tinggi manakala batang berganda melebihi atau sama dengan 4 batang dinilai dengan Skala 4 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Tinggi. Rujuk Jadual 8 dan Rajah 4. 16
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Jadual 8: Petunjuk Skala Batang Berganda Skala Petunjuk 1 (Rendah) 2 (Sederhana Rendah) 3 (Sederhana Tinggi) 4 (Tinggi) Bilangan Batang 1 2 3 ≥4 Rajah 4: Skala Bilangan Batang Berganda Skala 1 Skala 2 Skala 3 Skala 4 Batang Condong Batang Condong berpotensi untuk menjadikan pokok bahaya. Walau bagaimanapun pokok yang condong pada keadaan semulajadi tidak mengundang bahaya kecuali terdapat perubahan ketara pada sudut kecondongan batangnya. Begitu juga bagi pokok yang telah condong sejak beberapa tahun juga tidak mengundang bahaya kerana pokok tersebut telah mengalami proses penyesuaian dengan keadaan sekitar dan pertumbuhan akarnya sudah stabil. Sekiranya pokok yang asalnya tegak mula menunjukkan kecondongan, pokok tersebut hendaklah diberi perhatian dengan segera. Penilaian hendaklah dijalankan dengan segera berpandukan Skala Kecondongan Pokok dan Sifir Darjah Kecondongan Pokok seperti mana Rajah 5. 17
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Rajah 5 : Skala Kecondongan Pokok dan Sifir Darjah Kecondongan Pokok Keadaan pokok yang semakin condong akan mendatangkan bahaya yang semakin tinggi. Faktor-faktor kecacatan yang lain seperti batang rosak, keadaan tanah atau akar yang lemah juga menyumbang kepada kecondongan pokok. Kecondongan sesuatu batang dinilai dalam darjah. Skala 1 merujuk kepada kecondongan batang 0 - 150 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Rendah. Manakala Skala 2 merujuk kepada Tahap Ancaman Sederhana Rendah merujuk kepada kecondongan batang > 150 sehingga 300. Skala 3 pula, merujuk kepada darjah kecondongan batang > 300 sehingga 450 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Tinggi. Manakala Skala 4 merujuk kepada kecondongan > 450 dan dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Tinggi dan kebarangkalian untuk tumbang juga adalah tinggi. Banyak kaedah boleh dibuat bagi mengukur pokok condong. Salah satu kaedah yang mudah dan praktikal ialah dengan menggunakan satu jarak ukuran tetap iaitu satu (1) meter diletakkan secara mendatar di atas tanah. Bagi mengetahui darjah kecondongan pokok, satu jarak menegak diukur dari hujung ukuran tetap 1m ke bahagian tengah batang pokok. Jarak menegak akan menentukan darjah kecondongan pokok seperti mana di Jadual 9. 18
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Jadual 9 : Sifir Darjah Kecondongan Pokok Darjah (0) Jarak(m) 00-150 (Rendah) >150-300 (Sederhana Rendah) >300-450 (Sederhana Tinggi) >450 (Tinggi) 1.0 m > 3.73m (Tan -1 750) > 1.73 -3.73m (Tan -1 600) > 1.0 -1.73 m (Tan -1 450) 0 -1.0m Sekiranya jarak menegak berdasarkan kepada jarak mendatar 1m adalah 0 - 1.0 m, darjah kecondongan pokok adalah >450 ; panjang jarak menegak adalah >1.0 -1.73 m, darjah kecondongan pokok adalah >300-450; panjang jarak menegak >1.73 -3.73m, darjah kecondongan pokok adalah >150-300, panjang jarak menegak >3.73m, darjah kecondongan pokok adalah 00-150. Batang Bercabang Batang bercabang dinilai dari segi pembentukan fizikal sesuatu cabang itu. Penilaian dibuat dari segi status kekuatannya. Batang bercabang berstatus kukuh diberi Skala 1, Sederhana Kukuh diberi Skala 2, Sederhana Lemah diberi Skala 3, dan Lemah diberi Skala 4. Seperti mana Rajah 6. Rajah 6 : Skala Kekukuhan Batang Bercabang 1. Kukuh 2. Sederhana Kukuh 3. Sederhana Lemah 4. Lemah 19
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA POTENSI KEGAGALAN BATANG Penilaian tahap Potensi Kegagalan Batang menggunakan petunjuk skala dalam peratus, bilangan, darjah dan status. Sekiranya penilaian 0-25% diberi Skala 1 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Rendah. Bagi yang mendapat penilaian > 25-50% diberi Skala 2 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Rendah. Penilaian yang > 50-75% diberi Skala 3 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Tinggi manakala penilaian > 75% diberi Skala 4 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Tinggi. Seperti mana Jadual 10. Jadual 10: Petunjuk Skala Kegagalan Batang Skala Petunjuk 1 (Rendah) 2 (Sederhana Rendah) 3 (Sederhana Tinggi) 4 (Tinggi) Peratus ( % ) 0 - 25 >25 - 50 >50 - 75 >75 Bilangan Batang Bercabang 0 1 2 >3 Darjah ( 0 ) * 0 - 15 >15 - 30 >30 - 45 >45 Status Kukuh Sederhana Kukuh Sederhana Lemah Lemah Nilai skala bagi fizikal batang sesuatu pokok bergantung kepada keadaan fizikal seperti batang mati, batang melebihi satu, batang condong, batang rosak dan batang bercabang seperti mana dalam Jadual 11. 20
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Jadual 11: Nilai Skala Fizikal Batang Bil. 1 2 3 4 Fizikal batang Batang mati Batang rosak (berlubang, bengkak cerana, cedera, merekah, reput, retak) Batang melebihi satu Batang condong* Bacaan asal =___ (0) Bacaan terkini =__(0) Batang bercabang Petunjuk Skala % % Bilangan Darjah (0) 1 Skala 2 3 4 Nilai Skala 5 Status Jumlah Nilai Skala Sila rekod bacaan kecondongan batang Formula Penentuan Potensi Kegagalan Batang : Potensi Kegagalan Batang (B) = ( Jumlah Nilai Skala Nilai Skala Keseluruhan [20] ) x Skala Maksimum [4] (c) Akar Akar merupakan bahagian pokok yang tumbuh ke dalam tanah. Fungsi utamanya adalah sebagai penegap (anchorage) sesuatu batang pokok dengan tanah, menyerap air dan mineral nutrien. Penilaian akar dibuat dengan merujuk kepada kategori berikut: Akar Reput Pokok yang mengalami pereputan akar boleh diklasifikasikan sebagai pokok bahaya kerana ia boleh tumbang dengan mudah pada bila-bila masa. Agak sukar untuk mengesan pereputan akar namun petunjuk seperti akar putus atau kewujudan agen pereputan (fruiting bodies) merupakan tanda-tanda jelas berlakunya pereputan akar. Oleh itu, pemeriksaan teknikal dengan lebih lanjut perlu dilakukan dengan menggunakan peralatan tertentu untuk mengesan dan menganalisis pereputan akar pokok di bawah permukaan tanah. 21
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Akar Terdedah Akar terdedah disebabkan oleh keadaan tanah yang terlalu padat atau keras menyebabkan akar tumbuh ke permukaan tanah. Ia juga boleh disebabkan oleh larian air permukaan tanah yang tinggi disebabkan oleh hujan lebat. Pokok yang mempunyai akar di permukaan tanah yang timbul adalah berbahaya kerana pokok ini berupaya untuk tumbang. Akar dipermukaan tanah dan terdedah akan menyebabkan akar mudah rosak dan mungkin mewujudkan masalah seperti akar akan putus dan menjadi busuk. Akar Melingkar Akar melingkar merupakan satu lingkaran akar pada dasar pokok ataupun pada permukaan tanah. Ianya perlahan-lahan boleh melemahkan akar dan menyebabkan pokok mati. Ini berlaku apabila akar tumbuh dan membesar di sekeliling pangkal batang pokok ataupun mengelilingi akar-akar yang lain dan menyekat penyerapan air, nutrien dan sumber makanan ke bahagian batang pokok. Secara lazimnya ia menjalar di atas atau berdekatan dengan permukaan tanah. Akar Terpotong Kerja-kerja pemotongan tanah untuk pembangunan fizikal akan menyebabkan akar yang berhampiran akan turut terpotong sama atau mengalami kecederaan. Akar-akar yang terpotong atau cedera akan mengalami kerosakan. Kerosakan ini akan mengakibat pokok tidak stabil. Ruang Tebaran Akar Ruang Tebaran Akar ialah keluasan kawasan yang dipenuhi oleh akar. Ruang tebaran akar pokok yang tumbuh dalam kawasan terbuka biasanya dua atau tiga kali jejari silara. Panduan menentukan Skala Tebaran Akar adalah seperti mana di Rajah 7. 22
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Rajah 7 : Penentuan Skala Tebaran Akar SKALA 3 (>50-75%) SKALA 2 (>25-50%) SKALA 4 (>75-100%) SKALA 1 (0-25%) 23
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Penilaian potensi ancaman dari akar menggunakan petunjuk skala dalam peratus seperti mana dalam Jadual 12. Penilaian 0-25% diberi Skala 1 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Rendah. Penilaian >25-50% diberi Skala 2 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Rendah, penilaian >50% - 75% diberi Skala 3 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Sederhana Tinggi manakala penilaian >75% diberi Skala 4 iaitu dikategorikan sebagai Tahap Ancaman Tinggi. Jadual 12 : Petunjuk Skala Kegagalan Akar Skala Petunjuk 1 (Rendah) 2 (Sederhana Rendah) 3 (Sederhana Tinggi) 4 (Tinggi) Peratus ( % ) 0 - 25 >25 - 50 >50 - 75 >75 POTENSI KEGAGALAN AKAR Nilai skala bagi fizikal akar bergantung kepada keadaan fizikal seperti akar reput, akar terdedah, akar berputar, akar terpotong, dan ruang tebaran akar. Keadaan akar yang terdedah bukan disebabkan oleh sifat-sifat akar pokok itu tumbuh terdedah secara semulajadi. Akar yang terdedah disebabkan oleh faktor luar seperti pemotongan dan hakisan tanah. Akar reput, terdedah, berputar, terpotong dan ruang tebaran akar dinilai dalam peratus. Keadaan fizikal ini adalah seperti mana di Jadual 13. Jadual 13: Nilai Skala Fizikal Akar Bil. 1 Fizikal batang Akar Reput Petunjuk Skala % 1 Skala 3 2 4 Nilai Skala 2 Akar Terdedah % 3 Akar Berputar % 4 Akar Terpotong % 5 Ruang Tebaran Akar % Jumlah Nilai Skala 24
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Formula Penentuan Potensi Kegagalan Akar : Potensi Kegagalan Akar (A) = ( Jumlah Nilai Skala Nilai Skala Keseluruhan [20] ) x Skala Maksimum [4] POTENSI KEGAGALAN POKOK Potensi Kegagalan Pokok dinilai daripada skor berasaskan skor kegagalan silara, batang dan akar yang memperolehi skor tertinggi. Nilai-nilai tersebut diisi dalam jalur skor dan skor tertinggi ditanda dengan (√) seperti mana di Jadual 14 . Jadual 14 : Skor Potensi Kegagalan Pokok Potensi Kegagalan Skor Skor Tertinggi (√) Fizikal Silara Fizikal Batang Fizikal Akar Bahagian yang memperolehi skor tertinggi adalah bahagian yang berpotensi untuk gagal. Pemeriksaan teliti seterusnya dibuat ke atas bahagian tersebut (skor tertinggi) bagi memperolehi maklumat- maklumat yang diperlukan dalam Jadual 15. Jadual 15 : Skala Bahagian Pokok Berpotensi Gagal Skala Perkara 1 (Rendah) 2 (Sederhana) 3 (Tinggi) 4 (Parah) Dahan* Saiz (Perepang) 0-5cm >5-15cm >15-25cm >25cm Skala Batang Saiz (ppd) >15-20cm >20-25cm >25-30cm >30cm Skala Akar % (Terdedah) 0-25% >25-50% >50-75% >75% Skala Jika saiz bahagian dahan yang berpotensi gagal tidak dapat diukur, hendaklah dianggarkan secara visual. 25
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA PENGGUNAAN SASARAN Sasaran yang dimaksudkan adalah merujuk kepada manusia dan premis yang terdedah kepada ancaman pokok bahaya. Manusia mungkin akan mengalami kecederaan atau kehilangan nyawa manakala premis akan mengalami kerosakan jika ditimpa atau dihempap pokok tumbang. Premis yang kerap digunakan oleh manusia menjadi keutamaan untuk dinilai kemungkinan kegagalan pokok ke atas premis-premis tersebut. Premis-premis yang dinilai adalah seperti mana dalam Jadual 16. Jadual 16: Skala Kekerapan Penggunaan Sasaran Skala Kekerapan Penggunaan Bil Sasaran * 1 (Sekali- sekala) 2 (Kadang- kadang) 3 (Selalu) 4 (Sepanjang masa) Nilai Skala 1 Bangunan 2 Tempat letak kenderaan 3 Jalan raya 4 Tapak perkhemahan 5 Kawasan perkelahan 6 Kawasan mandi-manda 7 Laluan pejalan kaki 8 Landskap 9 Dataran/ Padang 10 Lain-lain Jumlah Nilai Skala Sekiranya terdapat premis yang mempunyai nilai tinggi seperti nilai estetika, arkeologi dan warisan, hendaklah diberi nilai skala yang bersesuaian. Penentuan nilai skala hendaklah berasaskan yang mana lebih tinggi. Formula Penentuan Potensi Kegagalan Terhadap Sasaran: Kegagalan Terhadap Sasaran (S) = Jumlah Nilai Skala x (Bilangan Sasaran berkaitan x 4) Skala Maksimum [4] 26
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 6.3 Langkah III : Tahap Bahaya (TB) Tahap bahaya pokok adalah jumlah keseluruhan nilai diperolehi dari Potensi Kegagalan Batang (B) (Jadual 11), Potensi Kegagalan Akar (A) (Jadual 13) dan Potensi Kegagalan Terhadap Sasaran (S) seperti mana (Jadual 16). Pengiraannya adalah seperti mana berikut : Tahap Bahaya (TB) = Potensi Kegagalan Batang (B) + Potensi Kegagalan Akar (A) + Potensi Kegagalan Terhadap Sasaran (S) TB = ( B ) + ( A ) + (S) 6.4 Langkah IV : Penetapan Status Bahaya Pokok Penggunaan kod warna adalah untuk menentukan pengelasan status Tahap Bahaya pokok. Pokok yang mendapat nilai 8 - 12 mempunyai TB tinggi dan akan diberikan kod warna merah. Pokok yang mendapat nilai 4 - 8 mempunyai TB sederhana dan akan diberikan kod warna kuning. Manakala pokok yang mendapat nilai 0 - 4 mempunyai TB rendah dan diberikan kod warna hijau. Penetapan kod warna TB pokok adalah seperti mana di Jadual 17. Jadual 17 : Kod Warna Tahap Bahaya Pokok (TB) Tahap Bahaya 8 - 12 (Tinggi) 4 - 8 (Sederhana) 0 - 4 (Rendah) Kod warna * Merah Kuning Hijau Pokok-pokok berkenaan hendaklah ditandakan di lapangan mengikut kod warna yang telah ditentukan. Penandaan boleh dibuat menggunakan tanda tag warna, riben, cat atau notis. Semua pokok bersaiz melebihi 15cm perepang dalam setiap zon hendaklah dijalankan penilaian. Inventori dan penilaian yang sama hendaklah dijalankan setiap lima (5) tahun. Pemantauan dan penilaian secara berjadual perlu dibuat ke atas pokok-pokok yang mendatangkan bahaya di zon-zon keselamatan berpandukan kod warna pokok adalah seperti mana di Jadual 18. Walau bagaimanapun pemeriksaan pada 27
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA pokok boleh dilakukan bila-bila masa jika ianya mengancam mana- mana sasaran. Oleh itu, pokok-pokok berada di kawasan yang menjadi tumpuan sasaran hendaklah sentiasa diperiksa terutama sekali selepas hujan, panahan petir atau ribut. Jadual 18: Kekerapan Penilaian Pokok Bahaya Kekerapan Penilaian Pokok Zon Merah Kuning Hijau Keselamatan 1 Dua (2) minggu sekali Sebulan (1) sekali Bergantung kepada keperluan Keselamatan 2 Sebulan (1) sekali Dua (2) bulan sekali Bergantung kepada keperluan Keselamatan 3 Dua (2) bulan sekali atau bergantung kepada keperluan Empat (4) bulan sekali Bergantung kepada keperluan Setiap kawasan yang terlibat dalam penilaian pokok bahaya perlu disediakan ringkasan senarai semak bagi setiap pokok yang dinilai. Contoh ringkasan senarai semak adalah seperti mana di Lampiran 2. 6.5 Langkah V : Penetapan Zon Keselamatan Dan Zon Kemalangan (a) Zon Keselamatan Penetapan zon keselamatan berdasarkan kepada kekerapan penggunaan oleh pengunjung sebagaimana dijelaskan dalam Jadual 19. Perkara ini amat penting bagi tujuan perancangan dan memudahkan pengurusan keselamatan di sesuatu kawasan berkenaan. Zon-zon keselamatan yang telah ditetapkan akan dibuat pemantauan bergantung kepada sasaran dan kekerapan penggunaan. 28
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Jadual 19: Penetapan Zon Keselamatan Zon Zon Keselamatan 1 Zon Keselamatan 2 Zon Keselamatan 3 Keterangan Bangunan atau kawasan yang menjadi tumpuan orang ramai secara berterusan pada masa- masa tertentu. Bangunan atau kawasan yang jarang digunakan atau sekali sekala digunakan. Laluan atau kawasan aktiviti lasak. Keutamaan Tinggi Sederhana Rendah Zon-zon keselamatan yang ditetapkan perlu ditunjukkan dalam pelan berskala 1:5000. Pelan ini hendaklah mengandungi maklumat seperti mana berikut : i. ii. iii. iv. v. vi. vii. Daerah Hutan dan Negeri; viii. Kemudahan sedia ada; ix. x. xi. Tajuk pelan; Arah utara; Skala pelan; Nama Hutan Lipur atau Hutan Taman Negeri; Hutan Simpan; Nombor kompartmen; Tempat tumpuan orang ramai; Kedudukan pokok-pokok bahaya; dan Nama dan jawatan pegawai menyediakan pelan. (b) Zon Kemalangan Zon Kemalangan dalam pengurusan pokok bahaya digunakan untuk tujuan kawalan. Ia meliputi kawasan sekitar pokok yang berisiko untuk menerima kesan yang boleh mendatangkan kemusnahan atau kemudaratan kepada sasaran. Secara umumnya, pokok-pokok tumbang atau dahan jatuh bergantung kepada kedudukan fizikal dan juga faktor-faktor lain di lapangan. Bagi pokok-pokok yang tumbang atau jatuh atas sebab fizikal tanpa dipengaruhi oleh faktor-faktor lain, zon impaknya adalah seperti mana yang ditunjukkan dalam Rajah 8 hingga Rajah 11. 29
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Bagi pokok yang tumbuh secara menegak di atas tanah rata dengan silara lengkap dan seimbang, ia berisiko untuk tumbang ke semua arah. Zon impaknya adalah merangkumi kawasan sehingga ke penghujung silara seperti mana di Rajah 8. Manakala bagi zon dahan jatuh kawasan impaknya adalah terletak di seluruh kawasan bawah silara seperti mana di Rajah 9. Selain daripada itu, batang pokok tanpa silara atau tunggul, ia juga berisiko untuk tumbang ke semua arah seperti mana pokok bersilara dan zon impaknya. Selain daripada itu, batang pokok tanpa silara atau tunggul, ia juga berisiko untuk tumbang ke semua arah seperti mana pokok bersilara dan zon impaknya adalah terletak pada penghujung tunggul seperti mana di Rajah 10. Manakala bagi pokok yang mempunyai silara yang berat sebelah iaitu bagi pokok yang mempunyai silara sebelah sahaja seperti di Rajah 11, zon impaknya adalah terletak di kawasan bawah silara dan arah sebelah silara yang lebih berat itu. Rajah 8 : Zon Impak Pokok Tumbang 30
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Rajah 9: Zon Impak Dahan Jatuh Rajah 10: Zon Impak Tunggul Tumbang 31
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Rajah 11: Zon Impak Pokok Berat Sebelah 6.6 Langkah VI : Rawatan Dan Kawalan Pokok yang telah dikategorikan sebagai bahaya perlu diurus dengan kadar segera supaya dapat mengurangkan risiko bahaya kepada sasaran. Tindakan awal yang sesuai perlu diambil seperti pengasingan, pagaran, hadangan, notis pemberitahuan atau tanda amaran. Seterusnya pokok tersebut perlu diambil tindakan rawatan yang bersesuaian atau pelupusan. Sekiranya melibatkan sasaran bukan kekal, sasaran tersebut boleh dialihkan. Pokok bahaya yang mempunyai nilai kepelbagaian hayat, warisan dan estetika hendaklah seboleh-bolehnya dikekalkan tetapi jika sebaliknya pokok tersebut boleh dilupuskan atau dialihkan sasarannya. Kaedah-kaedah rawatan pokok bahaya adalah seperti mana berikut: i Pemangkasan Bagi mana-mana bahagian dahan pokok yang boleh mendatangkan ancaman, rawatan pemangkasan boleh dilaksanakan pada kadar segera. Pemangkasan perlu dilaksanakan secara teratur dan cekap bagi mengelakkan kemalangan dan kecacatan pada pokok. 32
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA ii Pemasangan Kabel dan Sokongan Mekanikal Pemasangan kabel dan sokongan mekanikal adalah satu kaedah untuk mengekal dan menyelamatkan pokok atau mana-mana bahagian pokok daripada tumbang atau merekah khususnya bagi pokok-pokok yang mempunyai nilai pemeliharaan yang tinggi. Manakala pokok yang mempunyai nilai kepentingan yang rendah, tindakan memasang kabel dan tanda amaran boleh dilakukan sebelum pokok tersebut ditebang. Cara ini adalah tidak disarankan sebagai satu kaedah rawatan kepada pokok bahaya kecuali pokok tersebut mempunyai nilai estetika, sejarah atau landskap yang amat tinggi. iii Pemeriksaan Susulan Pemeriksaan susulan perlu dijalankan ke atas pokok-pokok yang menunjukkan kriteria pokok bahaya. Pemeriksaan khusus akan dijalankan ke atas bahagian-bahagian yang disarankan dalam laporan penilaian. iv Pengasingan Sasaran Sekiranya pokok bahaya tidak dapat ditebang atau digantikan atas sebab-sebab kepentingannya, maka sasaran perlu dialihkan dari zon bahaya ke kawasan zon selamat bagi membolehkan kerja-kerja rawatan pokok bahaya dijalankan. Untuk memastikan sasaran tidak terletak atau melintasi zon bahaya yang ditetapkan maka zon tersebut sebaik-baiknya dipagar, dihadang atau diletakkan tanda larangan. Manakala bagi pokok bahaya yang akan ditebang, zon bahaya perlu dikosongkan sehingga pokok tersebut dilupuskan. v Pelupusan Pokok Bahaya Pelupusan pokok bahaya adalah langkah terakhir dan perlu dirancang dan dilakukan dengan teliti. Salah satu kaedah pelupusan adalah secara penebangan. Penebangan pokok memerlukan perancangan yang teliti dan sistematik kerana memerlukan kemahiran dan juga melibatkan peralatan khusus. Antara teknik penebangan yang disyorkan ialah seperti mana berikut: i. Penebangan Berarah; ii. Penebangan Secara 'Topping'; dan iii. Penebangan Secara Berperingkat. 33
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Kaedah-kaedah lain pelupusan pokok bahaya yang boleh dipertimbangkan adalah kaedah secara menggali, mencabut dan menolak menggunakan jentera. 6.7 Langkah VII : Penyelenggaraan Penyelenggaraan pokok bahaya dalam zon keselamatan perlu dilaksanakan secara berjadual dan berterusan bagi memastikan ancaman keselamatan kepada sasaran dapat dikawal. Langkah-langkah yang disyorkan dalam panduan ini hendaklah dipertimbangkan dalam melaksanakan kerja- kerja penyelenggaraan. 6.8 Langkah VIII : Pencegahan Sebagai langkah awal mengelakkan kerosakan kepada pokok-pokok yang terdapat di sesuatu kawasan terutamanya pokok-pokok yang bernilai tinggi, tindakan melindungi pokok-pokok tersebut boleh diambil. Salah satu langkah yang boleh diambil adalah seperti pemasangan alat perlindungan petir pada pokok bagi mengelakkan petir yang akan mengundang risiko kepada sasaran yang berada di sekitar pokok. Pelantar laluan juga boleh dibina di sekitar pokok bagi mengelakkan kecederaan kerosakan kepada akar pokok. 6.9 Langkah IX: Dokumentasi Segala aktiviti yang berkaitan dengan pengurusan pokok bahaya hendaklah didokumenkan terutama sekali berkaitan dengan rekod inventori, penyelenggaraan pokok dan laporan kemalangan. Pengurusan pokok bahaya merupakan satu proses yang berterusan selagi sesuatu kawasan Hutan Lipur dan Hutan Taman Negeri wujud. Rekod-rekod ini amat penting dalam merancang kerja mengurus pokok-pokok bahaya dan tindakan awal dalam mencegah kemalangan atau sekurang-kurang meminimakan kemalangan. Selain dari itu, segala bentuk laporan dan rekod lain seperti maklumat peta, pelan kawasan, laporan-laporan semasa, laporan media, gambar- gambar juga perlu didokumentasikan serta disimpan dengan selamat. 34
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 7.0 PENUTUP Panduan Pengurusan Pokok Bahaya Di Hutan Lipur dan Hutan Taman Negeri Semenanjung Malaysia adalah merupakan satu dokumen yang menyediakan langkah keselamatan dan pencegahan bagi pengurusan pokok bahaya. Panduan ini akan dapat menyeragamkan tindakan dan akauntabiliti dalam menguruskan pokok bahaya di kawasan Hutan Lipur dan Hutan Taman Negeri oleh kakitangan dan pegawai Jabatan Perhutanan Semenanjung Malaysia. 35
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA BIBLIOGRAFI British Columbia. (2005). Wildlife/Danger Tree Assessor's Course Workbook. Forest Harvesting And Silviculture Course Module. An initiative of the: Wildlife Tree Committee of British Columbia in cooperation with: Work Safe. Ministry of Forests and Range. Coder, K. (1996). Tree Risk Management And Hazard Assessment: A General Review. The University Of Georgia. Ellison, M. What Is Tree Failure Risk Management?. 16 Pickwick Road Poynton Cheshire, SK12 1LD, United Kingdom. Ellison, M. J. Quantified Tree Risk Assessment Used In The Management Of Amenity Trees. Cheshire Woodlands. 16 Pickwick Road Poynton, Cheshire England, SK12 1LD. Environment Stewardship Division. Best Management Practices For Hazard Tree And Non Hazard Tree Limbing, Topping Or Removal. (2006). Environment Stewardship Division, Okanagan Region, 102 Industrial Place, Penticton BC V2A 7C8. Jabatan Keselamatan Dan Kesihatan Pekerjaan. (2008). Garis Panduan Bagi Pengenalpastian Hazard, Penaksiran Risiko Dan Kawalan Risiko (HIRARC). Jabatan Keselamatan Dan Kesihatan Pekerjaan. Kementerian Sumber Manusia. Aras 2,3 & 4, Blok D3, Kompleks D,. Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan. 62530 Putrajaya. Jalil, M. S., Suhaili, R.(1992). Pengurusan Pokok Bahaya di Hutan Rekreasi. Kertas kerja disediakan untuk Mesyuarat MAJURUS yang ke 21 pada 5-6hb. Mei 1992 di Langkawi Kedah. Lonsdale, D. Overview of Techniques And Procedures For Assessing The Probability Of Tree Failure. 33 Kings Road, Alton, Hampshire GU34 1PX, UK. 36
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA Majlis Keselamatan Negara. Arahan No. 20. Dasar Dan Mekanisma Pengurusan Dan Bantuan Bencana Negara. Majlis Keselamatan Negara. Bahagian Keselamatan Negara Jabatan Perdana Menteri. Malheur National Forest. Emigrant Creek Ranger District. (2008). Egley Fire Recovery Project. Public Scoping Package. Malheur National Forest. Emigrant Creek Ranger District. 265 Hwy 20 South Hines, Oregon 97738. Sharon, J. L. (2001). Arborists's Certification Study Guide. International Society of Arboriculture. Sreetheran, M. (2009). Hazardous Trees. Siri Alam & Rimba No. 12. Forest Research Institute Malaysia. Tankersley, L. How to Recognize and Prevent Tree Hazards. Forestry, Wildlife & Fisheries. The University of Tennessee. Task Group. (2008). Principles Of Hazard Tree Risk Management. Hazard Tree and Tree Felling (HTTF) Task Group. U.S. Roads. (1998). Road Management & Engineering Journal. TranSafety, Inc Vermont Department of Labor & Industry. Managing Hazardous Trees. Vermont Danger Tree Management Guidelines. Vermont Department of Labor & Industry. Waverley Borough Council. (2004). Tree Risk Management Guide. Annexe A. Waverley Borough Council Committee System-Committee Document. 37
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA LAMPIRAN 1 BORANG PENILAIAN POKOK BAHAYA Borang : JH/PPB 2012 Tahap Bahaya Pokok BORANG PENILAIAN POKOK BAHAYA Siri Penilaian Siri Tahun Penilai/Ketua Pasukan : ... Tarikh : ... Masa : ... Tarikh Penilaian Terakhir : (Jika ada nyatakan) ... Rekod Penyenglenggaraan : (Jika ada nyatakan) ... 1.0 MAKLUMAT POKOK 1.1 No. Rujukan Pokok : ID Pokok Kod HL/HTN Kod Negeri 1.2 Spesies :- Nama Tempatan : ... Nama Saintifik : ... 1.3 Nilai istimewa pokok (Jika ada) Endemik Warisan Estetika Lain-lain (Nyatakan): ... 1.4 Koordinat GPS : X Y 1.5 Ukurun Pokok : ppd (cm) Ketinggian (m) Perepang silara (m) 2.0 MAKLUMAT LOKASI 2.1 Lokasi (zon keselamatan) : Zon 1 Zon 2 Zon 3 Zon 4 2.2 Topografi tanah : Landai Lereng Puncak Lain-lain (nyatakan): ... 2.3 Jenis Tanah : Berpasir Berbatu Liat Gambut Lain-lain (nyatakan): ... 2.4 Gangguan Sekitar Ada Tiada Tandakan petak a-e di bawah : a) Tebangan pokok : b) Kerja tanah : c) Pembinaan : d) Laluan : e) Lain-lain (Nyatakan) : ... 38
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 3.0 PENILAIAN KEADAAN DAN POTENSI KEGAGALAN POKOK 3.1 SILARA Bil. Fizikal Silara Petunjuk 1 Skala 3 2 4 Nilai Skala 1 Keseimbangan silara 2 Daun mati 3 Dahan mati 4 Dahan mati tergantung Cabang dahan lemah 5 % % Bilangan Bilangan Bilangan Jumlah Potensi Kegagalan Silara (SL): x 4 = 20 3.2 BATANG Bil. Fizikal Batang Petunjuk 1 Skala 2 3 4 Nilai Skala 1 2 3 4 Batang mati Batang rosak (berlubang, reput, retak, cedera, bengkak cerana dan merekah) Batang melebihi satu Batang condong Bacaan asal =_____ ( 0 ) Bacaan terkini = _____( 0 ) Cabang batang % Bilangan Darjah ( 0 ) 5 Status Jumlah Potensi Kegagalan Batang (BT): x 4 = 20 39
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 3.3 AKAR Bil. Fizikal Akar Petunjuk 1 Skala 3 2 4 Nilai Skala 1 Akar reput 2 Akar terdedah 3 Akar berputar 4 Akar terpotong 5 Ruang tebaran akar % % % % % Jumlah Potensi Kegagalan Akar (A): x 4 = 20 4.0 POTENSI KEGAGALAN POKOK (G) Potensi Kegagalan Fizikal Silara (SL) Fizikal Batang (BT) Fizikal Akar (A) Skor 5.0 SAIZ BAHAGIAN POKOK (B) Skala Perkara Saiz bahagian pokok (ukur perepang )* Dahan (Silara) Batang Akar** 1 (Rendah) 0-5cm 2 (Sederhana) >5 -15cm 3 (Tinggi) >15-25cm 4 (Parah) >25cm Jika saiz bahagian pokok yang paling berpotensi gagal tidak dapat di ukur, hendaklah dianggarkan secara visual. ** Skala 1 : 0-25% , Skala 2 : >25-50%, Skala 3 : >50-75%, Skala 4 : >75% SKOR (B) = ______________________________ 40
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 6.0 PENGGUNAAN SASARAN (S) Skala Bil Sasaran 1 (Sekali- sekala) 2 (Kadang- kadang) 3 (Selalu) 4 (Sepanjang masa) Nilai Skala 1 Bangunan 2 Tempat letak kenderaan 3 4 Tapak perkhemahan 5 Tapak perkelahan 6 Kawasan mandi-manda Laluan pejalan kaki 7 8 Landskap 9 Dataran/Padang 10 Lain-lain Jalanraya Jumlah Bilangan Sasaran Kegagalan Terhadap Sasaran (S) : __________________________ x 4 = (Bilangan sasaran berkaitan x 4) SKOR (S) = 7.0 TAHAP BAHAYA (TB) SKOR TERTINGGI (G) + SKOR (B) + SKOR (S) = TAHAP BAHAYA (TB) ___________ + _____________ + _____________ + = _____________ 41
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 8.0 PENETAPAN KOD WARNA POKOK Tahap Bahaya Kod warna Status ( p ) 8 - 12 (Tinggi) 4 - 8 (Sederhana) 0 - 4 (Rendah) Merah Kuning Hijau 9.0 SYOR TINDAKAN MENGURANGKAN TAHAP BAHAYA POKOK 9.1 Pangkasan Buang bahagian rosak/ mati Pangkas hujung dahan Singkap silara Lain-lain (Nyatakan) : Pasang Kabel Penyokong Pemeriksaan Lanjut : (Nyatakan) ... Pemantauan Tebang Pokok Ya Ganti Pokok Ya Pindah Sasaran : (Nyatakan) ... Papan Tanda/Amaran Ya Sekatan Laluan/Pagar Ya Buang bahagian rosak/ mati Pangkas hujung dahan Singkap silara 9.2 Braces 9.3 9.4 9.5 9.6 9.7 9.8 9.9 Tidak Tidak Tidak Tidak 10.0 SENARAI AHLI PASUKAN 1... 2... 3... 11.0 ULASAN 1... 2... 3... Tandatangan Penilai ... 42
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA 12.0 PERAKUAN PENYELIA ... Nama : ... Jawatan : ... Tarikh : ... Tandatangan : ... 13.0 PENGESAHAN ... Nama : ... Jawatan : ... Tarikh : ... Tandatangan : ... 43
PANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIAPANDUAN PENGURUSAN POKOK BAHAYADI HUTAN LIPUR DAN HUTAN TAMAN NEGERI SEMENANJUNG MALAYSIA i a s e l e S n a k a d n T i a d n a T n a g n a t h k i r a T r o h o J s i n e J n a k a d n T i g n a b e T g n a b e T n a u a t n a m e P i a l i n i D g n a Y k o k o P p a i t e S k a m e S i a r a n e S n a s a k g n i R h o t n o C : i r e g e N n a t a l e S r o h o J : n a t u H h a r e a D d o K a n r a W r o k S p a h a T a y a h a B n a r a s a S n a a n u g g n e P h a l m u J r o k S 4 3 2 1 k o k o P n a i g a h a B z i a S h a l m u J r o k S g n a t a B n a h a D h a l m u J r o k S n a l a g a g e K r a k A i s n e t o P g n a t a B h a r e M 0 0 9 . 4 4 3 4 2 0 2 . 8 1 . 0 2 . h a r e M 7 8 8 . 4 4 3 4 2 9 1 . 0 2 . 8 1 . g n n u K i 0 2 7 . 4
5 1 . 2 1 7 1 . 0 2 . 6 1 . a r a l i 2 2 . 8 1 . 5 1 . : S 2 n a r i p m a L s i n e J n a t a c a c e K i s a k o L i p e T r a k A n a n u g n a b k a s o r u r a b M S P J i p e T r a k A n a n u g n a b k a s o r u r a b M S P J i p e T r a k A n a n u g n a b k a s o r u r a b M S P J i t n a P H B D ) m c ( 0 5 2 1 . 0 5 9 . 0 5 4 . : r u p L n a t u H i s e i s e p S d o K i r e g e N i a t a B W i a t a B W J S R M W . o N k o k o P 1 0 0 2 0 0 3 0 0 44