KANDUNGAN KANDUNGAN GLOSARI BAB 1 PENGENALAN BAB 2 FALSAFAH DAN PRINSIP BAB 3 OBJEKTIF DAN STRATEGI BAB 4 PERANAN DAN TANGGUNGJAWAB BAB 5 PROGRAM, PROSEDUR, RANGKA KERJA DAN UNDANG-UNDANG YANG MENYOKONG AGENSI BAB 6 PROSES KERJA BAB 7 CARTA ALIR BAB 8 PENUTUP BAB 9 LAMPIRAN i i ii 1 5 7 9 17 27 43 57 59
GLOSARI AKRT AWAM FIR I-KeuNita I-KIT IPO JAIN JAKIM JKM JPW KKM KPT KTJ KWSP LPPKN MBKPI NCWO NGO OSCC PDRM PERWANI PKKSK PKMD / J PO PYB SeDiA WAO WCC Akta Keganasan Rumah Tangga All Women Action Society Malaysia First Information Report Inkubator Keusahawanan Wanita Inkubator Kemahiran Ibu Tunggal Interim Protection Order - Perintah Perlindungan Interim Jabatan Agama Islam Negeri Jabatan Kemajuan Agama Islam Malaysia Jabatan Kebajikan Masyarakat Jabatan Pembangunan Wanita Kementerian Kesihatan Malaysia Kementerian Pendidikan Tinggi Kanun Tatacara Jenayah Kumpulan Wang Simpanan Pekerja Lembaga Penduduk dan Pembangunan Keluarga Negara Modul Bersepadu Kursus Praperkahwinan Islam Majlis Kebangsaan Pertubuhan-Pertubuhan Wanita Malaysia Organisasi Bukan Kerajaan One Stop Crisis Centre Polis Diraja Malaysia Perkumpulan Wanita Pusat Khidmat Keluarga Sosial dan Komuniti Pejabat Kebajikan Masyarakat Daerah / Jajahan Protection Order - Perintah Perlindungan Pegawai Yang Bertanggungjawab Bengkel Selamatkan Diri Anda Women's Aid Organisation - Organisasi Bantuan Wanita Women Centre for Change ii
BAB 1: PENGENALAN
BAB 1: PENGENALAN TUJUAN GARIS PANDUAN 1.1 Garis panduan ini disediakan bagi menerangkan peranan agensi-agensi utama dalam pengendalian kes keganasan rumah tangga. Agensi teknikal yang terlibat dalam penyediaan garis panduan ini ialah: a. Jabatan Peguam Negara; b. Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM); c. Polis Diraja Malaysia (PDRM); d. Pejabat Ketua Pendaftar Mahkamah Persekutuan (Mahkamah); e. Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dan Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN); f. Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM); g. Kementerian Pendidikan Tinggi (KPT); h. Jabatan Pembangunan Wanita (JPW); dan i. Lembaga Penduduk dan Pembangunan Keluarga Negara (LPPKN). LATAR BELAKANG 1.2 Isu keganasan rumah tangga telah dikesan sejak tahun 1960-an lagi. Walau bagaimanapun, kebanyakan insiden jarang dilaporkan kerana isu keganasan rumah tangga dianggap sebagai masalah peribadi dan wajar diselesaikan dalam konteks keluarga itu sendiri. 1.3 Kini masalah ini merupakan satu masalah sosial pada semua peringkat masyarakat tanpa mengira bangsa, kelas dan status ekonomi. Statistik peringkat global dan nasional jelas menunjukkan golongan wanita merupakan golongan yang paling berisiko menjadi mangsa keganasan rumah tangga. 1.4 Kerajaan telah mengambil langkah proaktif untuk menggubal Akta Keganasan Rumah Tangga 1994, [Akta 521] dengan mengambil kira pandangan daripada agensi berkaitan serta pertubuhan bukan kerajaan (NGO). Akta yang berkuat kuasa pada 1 Jun 1996 ini bertujuan memberikan perlindungan undang-undang dalam situasi keganasan rumah tangga dan perkara yang bersampingan dengannya. Perlindungan ini termasuklah perlindungan yang diberi kepada mangsa daripada berterusan menerima ancaman penderaan. 1.5 Akta ini seterusnya telah dipinda melalui Akta Keganasan Rumah Tangga (Pindaan) 2012 [Akta A414] dan berkuat kuasa pada 20 Februari 2012. Antara pindaan utama adalah takrifan keganasan rumah tangga telah diperluaskan daripada penderaan bersifat fizikal kepada penderaan bersifat psikologi dan penggunaan bahan yang memabukkan atau apa-apa bahan lain yang menyebabkan delusi kepada mangsa. 2
1.6 1.7 1.8 Oleh yang demikian, berdasarkan kepada Akta 521, keganasan rumah tangga ditakrifkan sebagai satu perbuatan atau lebih seperti berikut: a. secara bersengaja atau dengan disedari meletakkan, atau cuba meletakkan, mangsa itu dalam keadaan ketakutan kecederaan fizikal; b. menyebabkan kecederaan fizikal kepada mangsa itu dengan sesuatu perbuatan yang diketahui atau yang sepatutnya diketahui akan mengakibatkan kecederaan fizikal; c. memaksa mangsa itu dengan paksaan atau ancaman untuk melakukan apa-apa kelakuan atau perbuatan, berbentuk seksual ataupun selainnya, yang mangsa itu berhak tidak melakukan; d. mengurung atau menahan mangsa tanpa kerelaan mangsa; e. melakukan khianat atau kemusnahan atau kerosakan kepada harta dengan niat untuk menyebabkan atau dengan disedari bahawa ia berkemungkinan menyebabkan kesedihan atau kegusaran kepada mangsa itu; f. menyebabkan penderaan psikologi yang termasuklah kecederaan emosi kepada mangsa; g. menyebabkan mangsa mengalami delusi dengan menggunakan apa-apa bahan yang memabukkan atau apa-apa bahan lain tanpa kerelaan mangsa atau jika kerelaan diberikan, kerelaan itu diperoleh dengan cara yang menyalahi undang-undang; atau h. dalam hal jika mangsa adalah seorang kanak-kanak, menyebabkan mangsa mengalami delusi dengan menggunakan apa-apa bahan yang memabukkan atau apa-apa bahan lain. Perbuatan tersebut dilakukan oleh seseorang sama ada dengan sendiri atau pihak ketiga terhadap; a. isteri atau suaminya; b. bekas isteri atau suaminya; c. kanak-kanak; d. orang dewasa tidak berkeupayaan; atau e. mana-mana anggota keluarga yang lain. Pindaan Akta 521 turut memperuntukkan supaya: a. mangsa boleh mendapat perlindungan tambahan bagi melarang pelaku keganasan rumah tangga menghampiri mangsa pada jarak sekurang-kurangnya 50 meter atau pada apa-apa jarak yang difikirkan munasabah oleh mahkamah; b. urusan mendapatkan perintah perlindungan, sama ada Perintah Perlindungan Interim (IPO) atau Perintah Perlindungan (PO) dipermudahkan. Dalam hal ini, permohonan IPO / PO boleh difailkan di Mahkamah di daerah di mana: i. pengadu itu tinggal; ii. orang yang terhadapnya perlindungan yang diminta itu tinggal; iii. keganasan yang dikatakan itu berlaku; atau iv. pengadu itu ditempatkan buat sementara. 3
1.9 4 c. IPO boleh dibuat melalui permohonan secara ex-parte sama ada oleh pemohon, peguam pemohon atau seorang Pegawai Kebajikan Masyarakat bagi pihak pemohon; d. penyampaian IPO dan PO boleh dibuat melalui penyampaian ganti dengan kebenaran mahkamah sekiranya pegawai polis daerah atau mana-mana polis di bawah perintahnya yang diberikan salinan IPO / PO oleh mahkamah tidak dapat menyampaikan salinan perintah tersebut kepada pelaku keganasan rumah tangga yang terhadapnya perintah tersebut dibuat selepas tiga kali cubaan. Penyampaian ganti tersebut boleh dibuat dengan: i. meninggalkan satu salinan perintah di alamat terakhir yang diketahui; ii. menampalkan satu salinan perintah di papan notis mahkamah ; atau iii. apa-apa cara lain yang diarahkan oleh mahkamah e. kesalahan keganasan rumah tangga merupakan satu kesalahan boleh tangkap (seizable offence). Semua lapisan masyarakat bertanggungjawab untuk menangani kes keganasan rumah tangga daripada terus berlaku. Walaupun terdapat kekangan daripada sudut pelaksanaan Akta dan perkhidmatan sokongan / bantuan, kerjasama semua pihak membantu pihak berkuasa menangai kes dengan lebih cekap dan berkesan.
BAB 2: FALSAFAH DAN PRINSIP
BAB 2: FALSAFAH DAN PRINSIP FALSAFAH 2.1 Garis panduan ini merupakan satu bentuk persefahaman antara agensi terlibat untuk memahami tanggungjawab setiap agensi dalam pengurusan kes keganasan rumah tangga. PRINSIP 2.2 Prinsip persefahaman yang diguna pakai dalam menggubal garis panduan ini adalah seperti berikut: a. mengutamakan kebajikan mangsa termasuk keselamatan dan keselesaan dalam memberi bantuan atau perkhidmatan; b. memahami dengan jelas peranan, tanggungjawab dan kekangan sumber setiap agensi serta aspek-aspek yang wajar diperbaiki dari semasa ke semasa; c. memahami perbezaan peranan yang wujud antara agensi; d. mengukuhkan kerjasama dan perkongsian tanggungjawab antara agensi; e. menggalakkan perkongsian maklumat terhadap perkhidmatan yang diberikan; f. meningkatkan interaksi dan komitmen antara agensi; dan g. menghargai dan mengiktiraf perkhidmatan yang diberikan oleh agensi lain. 6
BAB 3: OBJEKTIF DAN STRATEGI
BAB 3: OBJEKTIF DAN STRATEGI OBJEKTIF 3.1 Objektif persefahaman ini diwujudkan adalah untuk: a. membolehkan semua maklumat mengenai peranan dan tanggungjawab serta prosedur yang diguna pakai oleh agensi terlibat didokumenkan sebagai sumber rujukan; b. memperluaskan pengetahuan dan pemahaman kepada semua kakitangan terlibat mengenai peranan, tanggungjawab dan prosedur yang diguna pakai oleh agensi berkaitan; c. memahami dan mengenal pasti prosedur dan proses kerja agensi lain; dan d. mengelakkan pertindihan tugas dan fungsi antara satu agensi dengan agensi lain yang terlibat dalam pengendalian kes keganasan rumah tangga. STRATEGI 3.2 Bagi menjayakan kerjasama yang dibentuk ini, beberapa strategi perlu dilakukan oleh setiap agensi yang terlibat dalam pengurusan kes keganasan rumah tangga, antaranya: a. mengadakan perbincangan secara berkala antara agensi kerajaan dan NGO; b. mengadakan latihan yang berterusan termasuk latihan kepekaan gender; c. merancang dan melaksanakan program advokasi dan pencegahan; dan d. mewujudkan pangkalan data dan perkongsian maklumat bagi membolehkan maklumat diperolehi dengan lebih mudah dan cepat. 3.3 Perancangan rapi dan kerjasama menyeluruh perlu dibentuk bagi menjayakan kerjasama antara agensi yang terlibat dalam membantu mengendalikan kes keganasan rumah tangga ini. Kerjasama antara agensi tidak akan tercapai sekiranya komitmen yang diberikan adalah tidak secara berterusan dan wujud anggapan bahawa peranan agensi lain tidak penting dan tidak dapat memberi manfaat. 3.4 Penggemblengan idea amat penting dalam mewujudkan teras kerjasama ini agar kaedah dapat dicapai bagi mengurangkan kes keganasan rumah tangga termasuk kes-kes berulang. Antara sebab wujudnya kes-kes berulang ialah kerana mangsa keganasan rumah tangga terutamanya dalam kalangan isteri masih dibelenggu kebimbangan bahawa punca pendapatan akan terjejas dan anak-anak akan terbiar jika kejadian dilaporkan dan suami yang merupakan pendera dikenakan tindakan undang-undang. 3.5 Oleh itu, mangsa perlu dibantu untuk berani menghadapi cabaran dan mampu untuk berdikari dalam menghadapi situasi ketiadaan pendera yang menjadi tempatnya bergantung hidup. 8
BAB 4: PERANAN DAN TANGGUNGJAWAB AGENSI
BAB 4: PERANAN DAN TANGGUNGJAWAB AGENSI Bab ini merumuskan peranan dan tanggungjawab Jabatan Peguam Negara, Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM), Polis Diraja Malaysia (PDRM), Mahkamah, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dan Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN), Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), Kementerian Pendidikan Tinggi (KPT), Jabatan Pembangunan Wanita (JPW) dan Lembaga Penduduk dan Pembangunan Keluarga Negara (LPPKN). JAWATAN PEGUAM NEGARA 4.1 Secara umumnya, Jabatan Peguam Negara berfungsi sebagai: a. memberikan khidmat nasihat, termasuk memberi khidmat nasihat dalam bidang undang- undang antarabangsa dan syariah kepada kerajaan persekutuan dan kerajaan negeri; b. menjadi sumber rujukan kepada kerajaan persekutuan dan kerajaan negeri mengenai apa-apa masalah perundangan yang timbul; c. menggubal semua perundangan untuk kerajaan persekutuan; d. memberikan arahan pendakwaan bagi kes-kes jenayah; e. mewakili kerajaan dalam semua kes-kes sivilnya; dan f. menguruskan penyemakan dan pencetakan semula undang-undang dan membuat kajian pembaharuan undang-undang. 4.2 Fungsi spesifik berhubung pengendalian kes keganasan rumah tangga: a. Meneliti kertas siasatan dan memberi nasihat berhubung penyiasatan dan pertuduhan kes-kes keganasan rumah tangga; b. Mengendalikan pendakwaan kes-kes keganasan rumah tangga di mahkamah; dan c. Membantu mangsa mendapatkan PO menurut seksyen 13 AKRT ketika pertuduhan dibuat atau apabila kes dikompaun. JABATAN KEBAJIKAN MASYARAKAT (JKM) 4.3 Sebagai jabatan yang bertanggungjawab terhadap perkhidmatan kebajikan, JKM memainkan peranan penting dalam membantu mangsa keganasan rumah tangga. Seksyen 2 Akta 521, mentafsirkan Pegawai Penguatkuasa sebagai Pegawai Polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat di Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat dan di Jabatan Kebajikan Masyarakat yang termasuklah penolong Pegawai Kebajikan Masyarakat. 4.4 Subseksyen 19 bertanggungjawab untuk, antaranya; (1) Akta 521 memperuntukkan bahawa Pegawai Penguatkuasa 10
4.5 4.6 4.7 4.8 a. membantu mangsa keganasan rumah tangga untuk memfailkan suatu permohonan bagi IPO di mahkamah (Seksyen 12 Akta 521 dengan jelas memberikan kuasa kepada Pegawai Kebajikan Masyarakat untuk memfailkan permohonan IPO secara ex-parte bagi pihak mangsa.) b. mengadakan atau mengaturkan pengangkutan bagi mangsa itu ke kediaman alternatif / tempat selamat / tempat berlindung, jika perlu; c. mengadakan atau mengatur pengangkutan bagi mangsa itu ke hospital / tempat kemudahan perubatan yang terdekat bagi rawatan kecederaan jika perlu; d. menjelaskan kepada mangsa tentang hak untuk mendapatkan perlindungan terhadap keganasan rumah tangga; dan e. menemankan mangsa ke kediaman mangsa itu atau kediaman sebelumnya untuk mengambil barang-barang kepunyaannya. Seksyen 15 AKTA 521 memberikan kuasa kepada Pegawai Kebajikan Masyarakat sebagai Pegawai Penguatkuasa untuk memfailkan suatu permohonan IPO atau PO bagi pihak kanak- kanak atau orang dewasa yang tidak berupaya memfailkan permohonan IPO atau PO. Seksyen 12A(c) Akta 521 memberi kuasa kepada Pegawai Kebajikan Masyarakat untuk memfailkan permohonan perlindungan interim secara ex-parte bagi pihak pemohon. Seksyen 11 (3) turut memperuntukkan Pegawai Kebajikan Masyarakat boleh dipanggil oleh mahkamah untuk memberikan nasihat bagi membantu mahkamah berhubungan dengan: a. membuat suatu perintah oleh mahkamah untuk merujukkan pihak-pihak yang berkenaan kepada suatu badan pendamai di bawah subseksyen 11(1); atau b. membuat suatu perintah oleh mahkamah supaya satu pihak atau lebih dirujukkan kepada terapi pemulihan, psikoterapi atau apa-apa kaunseling pendamaian yang mahkamah fikirkan sesuai di bawah subseksyen 11(1B). Peranan-peranan lain Pegawai Kebajikan Masyarakat adalah: a. merujuk mangsa kanak-kanak kepada Pelindung di bawah Akta Kanak-Kanak 2001 [Akta 611] bagi kes kanak-kanak yang memerlukan perlindungan; b. mempertimbangkan bantuan kewangan jika perlu; c. menyediakan perkhidmatan kaunseling, mediasi dan sebagainya; d. menyediakan tempat selamat kepada mangsa jika perlu; e. merujuk mangsa (sekiranya perlu) kepada agensi lain yang berkaitan (contohnya: JAIN, Jabatan Bantuan Guaman, Jabatan Tenaga Kerja, JPW, LPPKN, pusat zakat, Baitulmal, Pihak Berkuasa Tempatan, Jabatan Imigresen serta NGO yang berkaitan);dan f. merekodkan data-data kes keganasan rumah tangga bagi tujuan pelaksanaan kajian pada masa akan datang oleh pihak berkepentingan. 11
POLIS DIRAJA MALAYSIA (PDRM) 4.9 Seksyen 2 AKRT, tafsiran Pegawai Penguatkuasa turut merangkumi seorang pegawai polis. 4.10 Seksyen 19 (1) AKRT memperuntukkan seorang pegawai polis bertanggungjawab untuk: a. membantu mangsa keganasan rumah tangga untuk memfailkan suatu permohonan bagi IPO berkenaan keganasan rumah tangga itu kepada mahkamah; b. mengadakan atau mengaturkan pengangkutan bagi mangsa itu ke kediaman alternatif / tempat selamat / tempat berlindung, jika perlu; c. mengadakan atau mengatur pengangkutan bagi mangsa itu ke hospital / tempat kemudahan perubatan yang terdekat bagi rawatan kecederaan, jika perlu; d. menjelaskan kepada mangsa itu hak untuk mendapatkan perlindungan terhadap keganasan rumah tangga termasuk IPO, PO dan perlindungan sementara; dan e. menemankan mangsa ke kediaman mangsa itu atau kediaman sebelumnya untuk mengambil barang-barang kepunyaannya. 4.11 Seksyen 15 Akta 521 memperuntukkan seorang pegawai polis boleh memfailkan suatu permohonan PO atau IPO bagi pihak kanak-kanak atau orang dewasa yang tidak berupaya memfailkan permohonan IPO atau PO. 4.12 Seksyen 17 Akta 521, pegawai yang bertanggungjawab bagi daerah polis di mana pesalah tinggal atau mana-mana polis di bawah perintahnya akan menerima satu salinan IPO atau PO daripada Mahkamah dalam tempoh 24 jam daripada pengeluaran IPO atau PO. Sehubungan itu, pegawai polis berkaitan hendaklah menyampaikan IPO atau PO kepada pesalah dan memfailkan bukti penyampaian dengan Mahkamah dalam tempoh tujuh hari selepas penyampaian. 4.13 Sekiranya pegawai polis tersebut tidak dapat menyampaikan salinan IPO atau PO kepada pesalah itu sendiri selepas tiga kali cubaan, pegawai berkenaan hendaklah dengan serta- merta membuat permohonan bertulis kepada mahkamah bagi suatu perintah penyampaian ganti IPO atau PO itu. 4.14 Di samping itu, tugas tambahan pegawai polis di bawah Seksyen 19 (2) Akta 521 adalah: a. menjalankan kuasa penangkapan di bawah AKRT atau mana-mana undang-undang bertulis yang lain; dan b. mengeluarkan atau mengawasi pengeluaran seseorang yang dikeluarkan daripada kediaman bersama jika mahkamah telah mengeluarkan perintah pemberian hak penghunian eksklusif kepada orang yang dilindungi di kediaman bersama atau bahagian tertentu kediaman bersama tersebut. 4.15 Seksyen 7(1) Akta 521 memperuntukkan, jika suatu kuasa menangkap disertakan kepada IPO atau PO, seseorang pegawai polis hendaklah menangkap tanpa waran orang yang terhadapnya IPO atau PO tersebut dibuat apabila berlaku satu keadaan atau lebih yang berikut: a. apabila terdapat suatu laporan keganasan rumah tangga dibuat oleh orang dilindungi di bawah IPO atau PO kepada mana-mana pegawai polis; 12
b. apabila pegawai polis itu mempunyai sebab yang munasabah untuk mempercayai bahawa orang yang terhadapnya perintah itu dibuat telah melanggar perintah IPO atau PO tersebut atau suatu perintah dalam IPO atau PO tersebut1 ; atau c. apabila orang yang terhadapnya perintah itu dibuat memasuki mana-mana tempat yang dilarang di bawah perintah itu. 4.16 Selepas ditangkap, orang tersebut hendaklah dibawa ke hadapan seorang hakim dalam tempoh dua puluh empat jam dari masa dia ditangkap dan dia tidak boleh dibebaskan dalam tempoh itu kecuali atas arahan hakim. 4.17 Peranan-peranan lain pegawai polis adalah: a. menyampaikan maklumat status siasatan kepada mangsa; b. bagi membantu memfailkan aduan ke mahkamah, pihak polis boleh merujuk kes kepada Pegawai Kebajikan Masyarakat memandangkan terdapat perkhidmatan-perkhidmatan lain yang boleh diberikan oleh Pegawai Kebajikan Masyarakat kepada mangsa sekiranya mangsa memerlukan perkhidmatan tersebut; dan c. menerima laporan berkaitan keganasan rumah tangga daripada mangsa di pondok polis, hospital dan Pusat Khidmat Bersepadu atau One Stop Crisis Centre (OSCC) di bawah seliaan Kementerian Kesihatan Malaysia. MAHKAMAH 4.18 Mahkamah memainkan peranan penting dalam menggunakan budi bicara bagi kes-kes keganasan rumah tangga iaitu: a. mengeluarkan IPO; b. mengeluarkan PO2; c. menyertakan suatu kuasa menangkap kepada IPO atau PO sekiranya pendera berkemungkinan akan menyebabkan kecederaan fizikal kepada mana-mana orang yang dilindungi3; d. memperbaharui perintah-perintah apabila PO dilanggar4; 1 Pelanggaran perintah IPO/PO yang boleh tangkap tanpa waran hanya merujuk kepada pelanggaran perintah IPO/PO subseksyen 4(1) atau 5(1) atau perintah tambahan yang dibuat di bawah seksyen 6(1)(a) atau (b). Pelanggaran suatu perintah tambahan lain selain 6(1)(a) atau (b) memerlukan waran dipohon. 2 Pengeluaran IPO dan PO adalah diperuntukkan di bawah Seksyen 4 dan Seksyen 5 Akta Keganasan Rumah Tangga 1994 (AKRT ) bagi kes-kes dibawah Kanun Keseksaan di mana kesalahan yang dilakukan termasuk dalam takrif 'kes keganasan rumah tangga'. IPO boleh dipohon sementara menunggu penyiasatan oleh pihak polis manakala PO boleh diminta dalam mana-mana prosiding jenayah. Mahkamah boleh membuat peruntukan bagi mana-mana satu atau lebih perintah apabila mengeluarkan PO diantaranya perintah pemberian hak penghuni eksklusif, perintah menyekat daripada memasuki tempat kediaman, perintah membenarkan orang yang dilindungi masuk ke tempat kediaman untuk bersama pegawai penguatkuasa untuk mengambil barang keperluan dan beberapa perintah lagi yang diperuntukkan oleh AKRT. 3 Seksyen 7 AKRT memperuntukkan kuasa menangkap tanpa waran kepada pihak polis sekiranya orang yang terhadapnya perintah dibuat berkemungkinan mendatangkan kecederaan fizikal kepada orang yang dilindungi. Selain itu, tindakan memasukkan kuasa menangkap haruslah diletakkan di bawah bidang kuasa budi bicara Majistret yang akan mengkaji hal dan keadaan kes sebelum membuat perintah yang bersesuaian. 4 Seksyen 9 AKRT memperuntukkan bahawa Mahkamah boleh memperbaharui PO sekiranya PO dilanggar. 13
e. mengawardkan apa-apa pampasan selaras dengan Seksyen 10 Akta 521 kepada mangsa yang membuat tuntutan di Mahkamah akibat daripada keganasan rumah tangga dengan mengambil kira antaranya perkara-perkara berikut: i. kesakitan dan penderitaan mangsa itu, dan jenis dan takat kecederaan fizikal atau penderaan psikologi yang termasuklah kecederaan emosi yang dialami; ii. kerosakan harta; atau / dan iii. kerugian kewangan. f. memerintahkan supaya mangsa dan / atau pesalah dirujuk kepada suatu badan pendamai. Berdasarkan laporan dan syor badan pendamai tersebut, Mahkamah boleh memerintahkan supaya mangsa dan / atau pesalah dirujukkan kepada terapi pemulihan, psikoterapi atau apa-apa kaunseling pendamaian yang sesuai5. JABATAN KEMAJUAN ISLAM MALAYSIA (JAKIM) / JABATAN AGAMA ISLAM NEGERI (JAIN) 4.19 Subseksyen 11(1) Akta Keganasan Rumah Tangga 1994 [Akta 521] memperuntukkan bahawa dalam apa-apa permohonan untuk mendapatkan PO, Mahkamah boleh membuat suatu perintah untuk merujukkan pihak-pihak yang berkenaan kepada satu badan pendamai sebagai ganti atau sebagai tambahan kepada PO tersebut. 4.20 Manakala, subseksyen 11(4) Akta 521 pula mentafsirkan "badan pendamai" sebagai meliputi badan yang mengadakan perkhidmatan kaunseling yang ditubuhkan di bawah Jabatan Kebajikan Masyarakat dan, dalam hal di mana pihak itu, adalah orang islam meliputi juga badan yang ditubuhkan di bawah Jabatan Hal Ehwal Agama Islam yang berkenaan. 4.21 Berdasarkan kepada subseksyen 11(4) tersebut, Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN) juga turut memainkan peranan penting dalam mencegah keganasan rumah tangga yang berlaku di kalangan orang islam dengan berperanan sebagai badan pendamai melalui Unit Runding Cara atau Khidmat Nasihat Kekeluargaan di Jabatan Agama Islam negeri-negeri. 4.22 Antara fungsi Unit Runding Cara atau Khidmat Nasihat Kekeluargaan yang bertindak sebagai badan pendamai tersebut adalah: a. Menerima aduan dan memberi perkhidmatan runding cara dan bimbingan khidmat nasihat dalam menyelesaikan masalah kehidupan individu / kelompok; b. Menyediakan laporan kes runding cara untuk dikemukakan kepada Mahkamah Syariah / pihak berkenaan; c. Mengendalikan Jawatankuasa Pendamai; d. Membuat pemantauan dan mengadakan latihan kepada pegawai runding cara dan staf di daerah; e. Melaksanakan program runding cara dan kekeluargaan di peringkat negeri dan daerah; dan f. Menyelaras dan menganalisa statistik aduan runding cara di seluruh negeri. 5 Seksyen 11 AKRT membenarkan Mahkamah membuat satu perintah untuk merujuk mangsa dan orang yang terhadapnya perintah dibuat kepada satu Badan Pendamai, sebagai ganti atau tambahan kepada PO. 14
4.23 Selain itu, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dengan kerjasama JAIN juga telah merangka dan melaksanakan beberapa pogram bagi menangani isu-isu keganasan rumah tangga. Senarai pogram seperti di lampiran 1. KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA (KKM) DAN KEMENTERIAN PENDIDIKAN TINGGI (KPT) 4.24 KKM dan KPT melalui klinik kesihatan dan hospital memainkan peranan penting bagi membantu mangsa keganasan rumah tangga. 4.25 Antara peranan yang dimainkan oleh klinik kesihatan ialah: a. menjalankan aktiviti kesedaran mengenai keganasan rumah tangga kepada pesakit dan kaum keluarga yang menerima perkhidmatan di klinik-klinik kesihatan KKM; dan b. membuat pengesanan, memberi intervensi awal serta merujuk segera kes-kes keganasan rumah tangga ke hospital. 4.26 Peranan hospital di bawah KKM: a. menyediakan perkhidmatan OSCC di semua jabatan kecemasan di hospital KKM bagi tujuan pemeriksaan, rawatan dan pengesahan kes-kes keganasan rumah tangga serta menguruskan supaya laporan kepada polis boleh dijalankan di pusat ini; b. merujuk kes kepada Pegawai Kerja Sosial Perubatan atau agensi yang berkaitan (contohnya JKM, JPW, Jabatan Imigresen dan NGO mengikut keperluan); c. memberikan rawatan perubatan susulan kepada mangsa, sekiranya diperlukan; d. mengeluarkan laporan perubatan terhadap sesuatu kes; dan e. memastikan pegawai perubatan yang bertanggungjawab menjadi saksi perbicaraan di mahkamah jika diperlukan. 4.27 KKM turut melaksanakan program kesedaran kesihatan yang bertujuan: a. bagi mempromosi pembangunan institusi keluarga yang sihat dan berkualiti dengan mendidik masyarakat mengamalkan gaya hidup sihat ke arah keluarga sihat sejahtera serta menikmati kehidupan yang berkualiti sepanjang hayat; b. memupuk kesihatan mental yang baik dan mengenal pasti faktor-faktor risiko yang berkaitan; c. memperkukuhkan aktiviti-aktiviti kesihatan reproduktif yang berkaitan dengan keganasan terhadap wanita; d. program kesedaran oleh KKM akan memberi tumpuan kepada promosi kesihatan mental yang baik seperti pengurusan stress, menangani kemarahan dan penyelesaian masalah. KKM juga akan mempromosikan cara hidup sihat yang boleh dilaksanakan bersama keluarga seperti berjalan, berbasikal, makan secara sihat dan pelbagai aktiviti kesihatan yang boleh mengeratkan tali kekeluargaan. Selain itu, kempen "Sihat Tanpa Alkohol" yang juga merupakan komponen utama cara hidup sihat adalah amat relevan kerana mabuk adalah antara penyebab utama keganasan rumah tangga; dan 15
e. program kesedaran ini turut memupuk kerjasama dan penyertaan pelbagai sektor sama ada agensi kerajaan, NGO, pihak swasta atau badan sukarela dalam pelaksanaan aktiviti kesihatan keluarga. JABATAN PEMBANGUNAN WANITA (JPW) 4.28 JPW berperanan untuk melaksanakan program pembangunan kapasiti wanita seperti program 1Malaysia Komuniti Perwani, program pembangunan keusahawanan dan program kesedaran umum. Senarai program seperti di lampiran 2. LEMBAGA PENDUDUK DAN PEMBANGUNAN KELUARGA NEGARA (LPPKN) 4.29 LPPKN turut memainkan peranan penting dalam menangani isu-isu kekeluargaan melalui pelaksanaan program yang berbentuk support system dan program pembangunan keluarga. Senarai program seperti di lampiran 3. 16
BAB 5: PROGRAM, PROSEDUR, RANGKA KERJA DAN UNDANG-UNDANG YANG MENYOKONG AGENSI
BAB 5: PROGRAM, PROSEDUR, RANGKA KERJA DAN UNDANG-UNDANG YANG MENYOKONG AGENSI Bab ini memberi maklumat berkaitan peranan agensi dari aspek prosedur teknikal dalam pelaksanaan Akta 521. BANTUAN PERUBATAN 5.1 Pemeriksaan Segera a. Pemeriksaan segera kepada mangsa keganasan rumah tangga yang mengalami kecederaan boleh didapati di Pusat Khidmat Bersepadu yang disediakan di semua jabatan kecemasan hospital Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM). Selain dari rawatan kecemasan ke atas kecederaan seperti berikut yang dialami, kaunseling awal kepada trauma dan tekanan yang dialami oleh mangsa akan diberikan, sekiranya perlu. 5.2 Rawatan Perubatan Lanjutan a. Rawatan perubatan lanjutan diberikan kepada mangsa yang mengalami kecederaan atau permasalahan yang serius. Rawatan perubatan lanjutan bergantung kepada jenis kecederaan dan keadaan yang dialami seperti berikut: i. rawatan perubatan lanjutan ortopedik ii. rawatan perubatan lanjutan psikiatri; dan iii. rawatan perubatan lanjutan sakit puan. 5.3 Rujukan dan Penyampaian Maklumat Kepada Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM) dan Agensi Berkaitan a. Pihak hospital melalui Pegawai Kerja Sosial Perubatan akan merujuk mangsa kepada Pejabat Kebajikan Masyarakat Daerah atau agensi lain yang berkaitan sekiranya mangsa memerlukan perkhidmatan lain. Bagi hospital yang tiada Pegawai Kerja Sosial Perubatan, rujukan akan terus dibuat oleh Pegawai Perubatan. Selain itu, peranan lain Pegawai Kerja Sosial Perubatan adalah seperti berikut: i. memberi khidmat nasihat kepada mangsa keganasan rumah tangga terutamanya dari aspek perlindungan dan rawatan lanjut yang diperlukan; ii. memberi khidmat nasihat berkaitan perkahwinan / perceraian / tuntutan nafkah / hak penjagaan anak jika diperlukan; iii. memberi khidmat nasihat bantuan kewangan; iv. merujuk kanak-kanak kepada Pegawai Pelindung JKM; 18
v. pengurusan waris / ibu bapa angkat bagi kes mengandung luar nikah; dan vi. memberi maklumat dan penjelasan kepada mangsa mengenai Akta 521. 5.4 Laporan Perubatan a. Mana-mana individu, agensi kerajaan dan pihak swasta boleh membuat permohonan bagi mendapatkan laporan perubatan dari hospital: i. bagi permohonan oleh agensi kerajaan, bayaran tidak dikenakan ke atas permohonan laporan perubatan tersebut kecuali ia adalah untuk tuntutan insuran dan pengeluaran Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP); dan ii. bagi permohonan yang dibuat oleh individu atau agensi swasta akan dikenakan bayaran mengikut Bahagian 4 (Pendapat atau Laporan Perubatan Bertulis), Jadual H (Caj Pelbagai) kepada Perintah Fi (Perubatan) 1982 [P.U. (A) 359/1982] muka surat 1117 Bhg.3. PUSAT KHIDMAT BERSEPADU (ONE STOP CRISIS CENTRE [OSCC]) 5.5 OSCC merupakan perkhidmatan yang dijalankan oleh Jabatan Kecemasan dan Trauma Hospital di Kementerian Kesihatan Malaysia yang beroperasi 24 jam. Perkhidmatan yang disediakan termasuk penilaian awal serta rawatan terhadap mangsa keganasan rumahtangga. OSCC juga digunakan untuk pengendalian kes keganasan seksual seperti rogol dan liwat untuk pemeriksaan dan rawatan kecemasan yang diperlukan oleh mangsa. 5.6 OSCC juga melibatkan kerjasama berpasukan dan jaringan semua agensi dalam mengendalikan kes secara menyeluruh. Pusat ini digunakan untuk pemeriksaan dan rawatan kecemasan yang diperlukan oleh mangsa. 5.7 Pegawai Perubatan yang bertanggungjawab semasa memberi rawatan kepada mangsa keganasan rumah tangga ini akan membuat rujukan kepada jabatan atau agensi lain jika diperlukan. MEMBANTU MANGSA MENDAPATKAN PERINTAH PERLINDUNGAN INTERIM (IPO) DAN PERINTAH PERLINDUNGAN (PO) 5.8 Pemeriksaan Perubatan a. Apabila Pegawai Kebajikan Masyarakat / Pegawai Polis menerima aduan keganasan rumah tangga daripada mangsa, Pegawai Kebajikan Masyarakat atau pegawai polis boleh menasihatkan pengadu membuat pemeriksaan perubatan terlebih dahulu selepas menerima aduan (sekiranya perlu). b. Pegawai Kebajikan Masyarakat atau pegawai polis bertanggungjawab mengadakan atau mengaturkan pengangkutan bagi mangsa ke hospital atau tempat kemudahan perubatan yang terdekat bagi rawatan kecederaan sekiranya rawatan itu diperlukan. 19
5.9 Laporan Polis a. Mangsa yang mengalami keganasan rumah tangga perlu dinasihatkan untuk membuat laporan polis di mana-mana balai polis yang berdekatan. b. Pegawai polis berkewajipan menerima semua aduan daripada mangsa atau mana-mana orang yang mengetahui mengenai kejadian tidak kira ia berkaitan jenayah atau tidak. c. Pegawai polis perlu menerangkan kepada mangsa bahawa laporan polis tersebut perlu menyatakan dengan jelas keganasan yang berlaku, tarikh, masa, apa-apa kecederaan yang dialami (jika ada), senjata yang digunakan (jika ada) serta tujuan laporan polis itu dibuat. d. Pegawai polis akan mengklasifikasikan laporan polis yang dibuat mengikut jenis kesalahan jenayah. Temu bual dengan pengadu dan mangsa perlu dilakukan dengan serta-merta dan percakapan temu bual tersebut dirakam. e. Pegawai polis berkewajipan memaklumkan kepada mangsa mengenai proses keadilan jenayah (criminal justice procedure) dan hak mangsa untuk mendapatkan IPO dan PO di bawah Akta 521. 5.10 PDRM Merujuk mangsa kepada Pegawai Kebajikan Masyarakat untuk Dapatkan IPO a. Pegawai polis (pegawai penyiasat) boleh merujuk mangsa kepada pegawai JKM bagi mangsa yang ingin mendapatkan IPO dengan menyertakan dokumen seperti berikut: i. salinan laporan polis pengadu / mangsa; ii. surat pengesahan kes dalam siasatan polis kepada Mahkamah; dan iii. laporan pegawai perubatan (jika ada). 5.11 Mendapatkan IPO a. Pegawai Polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat berkewajipan menjelaskan kepada mangsa tentang haknya di bawah Seksyen 12 Akta 521 yang memperuntukkan bahawa IPO boleh diminta sementara menunggu penyiasatan oleh pihak polis berikutan keganasan rumah tangga yang dilaporkan6. 5.12 Permohonan IPO secara Ex-parte a. IPO yang dipohon di bawah Seksyen 12 Akta 521 hendaklah dibuat secara ex-parte oleh: i. pemohon; ii. peguam pemohon itu; atau iii. seorang Pegawai Kebajikan Masyarakat bagi pihak pemohon itu. b. Bagi permohonan IPO yang dibuat oleh Pegawai Kebajikan Masyarakat bagi pihak pemohon, dokumen yang perlu dikemukakan kepada mahkamah ialah: i. surat iringan pihak JKM memohon IPO beserta dengan permohonan kuasa penangkapan oleh polis di bawah seksyen 7 kepada mahkamah; 6 Seksyen 12A memperuntukkan permohonan IPO boleh dibuat melalui permohonan ex-parte oleh pemohon, peguam pemohon atau oleh Pegawai Kebajikan bagi pihak pemohon. 20
ii. salinan laporan polis oleh mangsa; iii. surat pengesahan daripada pihak polis kepada mahkamah yang menyatakan kes dalam siasatan polis; iv. salinan laporan pegawai perubatan (jika ada) v. salinan kad pengenalan mangsa; vi. alinan surat beranak / kad pengenalan bagi kanak-kanak yang menjadi mangsa sekiranya berkaitan;dan vii. Dokumen-dokumen lain yang berkaitan. c. Untuk mendapatkan IPO melalui permohonan secara langsung oleh mangsa kepada mahkamah, mangsa boleh membuat permohonan IPO terus kepada Mahkamah tanpa kehadiran Pegawai Kebajikan Masyarakat. Mahkamah boleh menggunakan budibicaranya untuk memberi apa-apa arahan lain yang difikirkan sesuai dalam mengendalikan permohonan sebegini. d. seorang kanak-kanak atau orang dewasa yang tidak berkeupayaan untuk memfailkan suatu permohonan IPO, Pegawai Polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat sebagai Pegawai Penguatkuasa boleh menasihatkan mangsa-mangsa tersebut supaya permohonan itu difailkan: i. oleh penjaga atau saudara atau orang yang bertanggungjawab bagi menjaga kanak- kanak atau orang dewasa tidak berkeupayaan itu; atau ii. oleh Pegawai Penguatkuasa sendiri. c. Mangsa wajar dimaklumkan bahawa sesuatu IPO akan terhenti berkuat kuasa: i. setelah penyiasatan selesai; atau ii. apabila prosiding jenayah yang berhubungan dengan perlakuan sesuatu kesalahan yang melibatkan keganasan rumah tangga dimulakan terhadap pelaku yang terhadapnya perintah itu dibuat. f. Mangsa juga wajar dimaklumkan bahawa pelaku yang terhadapnya IPO itu dibuat boleh memohon untuk mengenepikan perintah itu dalam masa 14 hari dari tarikh IPO disampaikan kepada pelaku. 5.13 Permohonan PO a. Pegawai polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat menjelaskan kepada mangsa bahawa mangsa boleh memohon PO di bawah Seksyen 13 dalam mana-mana prosiding jenayah di bawah Kanun Keseksaan apabila tertuduh itu dipertuduh dengan suatu kesalahan keganasan rumah tangga: i. sebagai suatu syarat untuk membebaskan tertuduh dengan jaminan atau pada mana-mana peringkat lain prosiding itu; atau ii. semasa mengkompaun kesalahan itu di bawah Seksyen 260 Kanun Tatacara Jenayah [Akta 503]. 21
b. Apabila mangsa diberitahu tentang hak perlindungan di bawah Akta 521, mangsa sama ada dengan sendiri, atau dengan bantuan Pegawai Kebajikan Masyarakat, atau pegawai polis boleh memohon daripada mahkamah untuk mendapatkan PO sesegera yang mungkin apabila pertuduhan dibacakan di mahkamah. c. Pihak polis perlu memaklumkan kepada mahkamah kesalahan yang dilakukan oleh pelaku merupakan kesalahan yang termasuk dalam takrifan "keganasan rumah tangga". d. Bagi mendapatkan PO melalui permohonan secara langsung oleh mangsa kepada mahkamah, mangsa boleh membuat permohonan PO terus kepada Mahkamah tanpa kehadiran Pegawai Kebajikan Masyarakat. Mahkamah boleh menggunakan budibicaranya untuk memberi apa-apa arahan lain yang difikirkan sesuai dalam mengendalikan permohonan sebegini. e. Pihak polis juga perlu memaklumkan tentang status pematuhan IPO (jika ada). 5.14 Pengeluaran IPO / PO a. Mahkamah akan menerima dan mendaftarkan permohonan untuk mendapatkan IPO / PO. b. Permohonan IPO / PO ini akan didengar oleh Mahkamah dengan dibantu oleh Pegawai Penguatkuasa. c. Mahkamah akan menyediakan Borang Perintah IPO / PO berserta kuasa menangkap dalam empat salinan. d. Mahkamah boleh mengeluarkan PO dalam: i. sesuatu permohonan yang melibatkan suatu aduan keganasan rumah tangga, ii. dalam mana-mana prosiding jenayah termasuklah: a. sebagai suatu syarat untuk membebaskan tertuduh dengan jaminan atau pada mana-mana peringkat lain prosiding itu; atau b. semasa mengkompaun kesalahan itu di bawah Seksyen 260 Kanun Tatacara Jenayah [Akta 593]. c. Mahkamah boleh mengeluarkan IPO / PO secepat yang dapat dilaksanakan setelah permohonan dibuat. d. Mahkamah hendaklah menyertakan kuasa menangkap kepada IPO / PO yang dikeluarkan jika Mahkamah berpuas hati bahawa orang yang dikenakan perintah IPO / PO berkemungkinan akan menyebabkan kecederaan fizikal sebenar kepada mana-mana orang yang dilindungi. 5.15 Pengeluaran IPO / PO a. Mahkamah hendaklah mengemukakan satu salinan IPO / PO itu kepada: i. Ketua Polis Daerah di mana pesalah tinggal; atau ii. mana-mana pegawai polis di bawah perintahnya dalam tempoh dua puluh empat jam dari IPO / PO dikeluarkan 22
b. Ketua Polis Daerah atau mana-mana pegawai polis di bawah perintah Ketua Polis Daerah tersebut hendaklah memfailkan bukti penyampaian IPO / IPO kepada Pendaftar (mahkamah) dalam tempoh tujuh hari selepas penyampaian7. 5.16 Penyampaian Ganti a. Sekiranya pihak Ketua Polis Daerah atau mana-mana pegawai polis di bawah perintahnya tidak dapat menyampaikan salinan IPO / PO kepada pesalah selepas tiga kali cubaan, pegawai berkenaan hendaklah dengan serta-merta memohon secara bertulis kepada mahkamah bagi suatu perintah penyampaian ganti IPO / PO. b. Selepas permohonan penyampaian ganti dibuat, mahkamah hendaklah membuat perintah bagi penyampaian ganti IPO / PO dengan cara: i. meninggalkan suatu salinan perintah itu di alamat pesalah itu yang terakhir diketahui; ii. meninggalkan suatu salinan perintah di papan notis mahkamah; atau iii. dengan apa-apa cara lain yang diarahkan oleh mahkamah. c. Penyampaian ganti salinan perintah tersebut hendaklah disifatkan sebagai penyampaian perintah yang baik dan mencukupi kepada pesalah. 5.17 Mengetepikan Perintah Perlindungan Interim (IPO) a. Seksyen 12B memperuntukkan bahawa pihak yang mana satu PO telah dibuat terhadapnya boleh memohon untuk mengenepikan perintah tersebut dalam masa 14 hari daripada tarikh perintah disampaikan. b. Permohonan untuk mengetepikan perintah hendaklah dibuat secara inter-parte dengan memfailkan Notis Permohonan di Mahkamah bersama-sama dengan affidavit. c. Mahkamah akan menerima dan mendaftarkan Notis Permohonan untuk mengetepikan IPO. d. Permohonan untuk mengetepikan perintah ini akan didengar di dalam Mahkamah Terbuka e. Sekiranya permohonan dibenarkan, perintah IPO dibatalkan. f. sekiranya permohonan ditolak, IPO dikekalkan. Rayuan terhadap keputusan boleh dibuat dengan memfailkan Notis Rayuan di Mahkamah Tinggi g. Mahkamah akan menerima dan mendaftarkan Notis Rayuan h. Rayuan ini akan didengar oleh Hakim / Timbalan Pendaftar dalam Mahkamah Tinggi i. Sekiranya rayuan dibenarkan, IPO dibatalkan. j. Sekiranya rayuan ditolak, IPO dikekalkan. 7 Seterusnya subsekyen 17(2) AKRT memperuntukkan bahawa Pihak Ketua Polis Daerah atau mana-mana pegawai polis dibawah perintahnya hendaklah memfailkan bukti penyampaian kepada Pendaftar dalam tempoh tujuh (7) hari selepas penyampaian 23
5.18 Membawa Mangsa ke Kediaman Alternatif atau Tempat Selamat atau Tempat Berlindung a. Pegawai polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat bertanggungjawab mengadakan atau mengaturkan pengangkutan bagi mangsa itu ke kediaman alternatif atau tempat selamat atau tempat berlindung sekiranya pengangkutan sedemikian diperlukan. b. Mangsa yang memerlukan perlindungan boleh memohon kepada Pejabat Kebajikan Masyarakat Daerah untuk penempatan sementara di tempat selamat yang diluluskan oleh YB Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat. Tempat selamat ini diuruskan oleh JKM dan terdapat juga yang diuruskan oleh NGO. 5.19 Bantuan kepada Mangsa untuk Mengambil Barang Kepunyaannya a. Pegawai polis dan / atau Pegawai Kebajikan Masyarakat akan mengiringi mangsa ke kediaman atau kediaman sebelumnya untuk mengambil barang-barang peribadi kepunyaan mangsa. Sebelum mangsa diiringi ke kediaman, mangsa perlu menyenaraikan barang-barang yang akan diambil dalam satu laporan polis dan satu laporan polis juga dibuat setelah selesai mengambil barang-barang tersebut. 5.20 Kuasa Penangkapan a. Apabila pegawai polis menerima aduan, pihak polis akan menyemak sama ada IPO / PO yang telah dikeluarkan tersebut masih sah dan telah disampaikan kepada orang yang dikenakan perintah. b. Pihak polis juga akan menyemak sama ada IPO / PO yang dikeluarkan oleh Mahkamah telah disertakan dengan kuasa menangkap. Jika kuasa menangkap disertakan, pihak polis boleh menangkap tanpa waran orang yang dikenakan perintah apabila berlaku satu keadaan atau lebih yang berikut: i. apabila terdapat suatu laporan keganasan rumah tangga dibuat oleh orang dilindungi di bawah IPO atau PO kepada mana-mana pegawai polis; ii. apabila pegawai polis mempunyai sebab yang munasabah untuk mempercayai bahawa orang yang dikenakan perintah telah melanggar perintah yang dibuat oleh mahkamah; iii. orang yang dikenakan perintah memasuki mana-mana tempat yang dilarang di bawah perintah itu c. Jika kuasa menangkap tidak disertakan, pihak polis boleh menangkap tanpa waran; [berdasarkan seksyen 18A AKRT] jika berlaku pelanggaran IPO/PO yang menerbitkan satu kesalahan keganasan rumah tangga yang baru. d. Jika kuasa menangkap tidak disertakan, pihak polis hendaklah memohon waran tangkap daripada Mahkamah bagi situasi pelanggaran perintah PO yang tidak diperuntukkan di bawah seksyen 7(2) AKRT. Ketua Polis Daerah akan memastikan waran tangkap tersebut disempurnakan oleh anggota balai polis berhampiran dengan tempat kediaman orang yang dikenakan perintah. Setelah waran tangkap disempurnakan, laporan polis hendaklah dibuat dan orang yang dikenakan perintah dibawa ke Mahkamah dalam tempoh dua puluh empat jam. 24
e. Jika orang yang dikenakan perintah disabitkan dengan kesalahan melanggar IPO / PO, mahkamah yang mendengar kes tersebut boleh menjatuhkan hukuman ke atas orang yang dikenakan perintah mengikut seksyen yang berkaitan dengan pelanggaran tersebut8. 5.21 Perlindungan Dan Pemulihan a. Badan Pendamai i. Mahkamah boleh memerintahkan supaya mangsa dan / atau pelaku dirujuk kepada suatu badan pendamai mengikut Seksyen 11 Akta 521. ii. Mangsa dan / atau pelaku keganasan rumah tangga perlu menghadiri Badan Pendamai sama ada di bawah JKM atau bagi yang beragama Islam, badan yang ditubuhkan di bawah Jabatan Agama Islam sekiranya diarahkan oleh Mahkamah. iii. Di bawah seksyen 11 (1B), berdasarkan laporan dan syor badan pendamai, Mahkamah boleh memerintahkan supaya mangsa dan / atau pelaku dirujukkan kepada terapi pemulihan, psikoterapi atau apa-apa kaunseling pendamaian yang sesuai. iv. badan pendamai menyediakan syor / laporan berkenaan keganasan rumah tangga kepada mahkamah sekiranya diarahkan. b. Khidmat Nasihat i. Mangsa keganasan rumah tangga juga boleh mendapatkan nasihat berkenaan Akta 521 daripada JKM, Jabatan Bantuan Guaman, JPW, Jabatan Agama Islam Negeri, LPPKN dan agensi-agensi lain yang berkaitan. Khidmat nasihat boleh diperolehi melalui telefon atau datang sendiri ke mana-mana pejabat berkenaan atau menghubungi Talian NUR 15999. c. Rujukan ke Mahkamah Syariah i. Mangsa yang memerlukan perkhidmatan lain seperti perceraian, perebutan hak penjagaan anak (hadhanah), tuntutan nafkah dan harta sepencarian dan lain-lain perkhidmatan akan dirujuk kepada Mahkamah Syariah. Bagi kes-kes perceraian yang ingkar untuk membayar nafkah ia akan dirujuk ke Bahagian Sokongan Keluarga, Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia. d. Rujukan ke Tribunal Perkahwinan i. Bagi kes yang melibatkan pasangan bukan Islam dan perkahwinan secara sivil, pasangan boleh dirujuk kepada tribunal perkahwinan dan Jabatan Pendaftaran Negara, sekiranya perlu. e. Rujukan ke Mahkamah Adat bagi Bumiputera Sarawak dan Sabah i. Bagi kaum Bumiputera Sarawak dan Sabah yang berkahwin secara adat, pasangan boleh dirujuk ke Mahkamah Adat, sekiranya perlu. 8 Penalti bagi pelanggaran IPO/PO diperuntukkan dalam s. 8 AKRT. Jika sabit kesalahan, pesalah boleh didenda tidak lebih RM2,000 atau dipenjara tidak lebih dari 6 bulan, atau kedua-duanya sekali. Sekiranya pelanggaran IPO/PO ada melibatkan keganasan, pesalah boleh didenda tidak lebih RM4,000 atau dipenjara tidak melebihi satu tahun atau kedua-duanya sekali. 25
KHIDMAT BANTUAN LAIN 5.22 Mangsa keganasan rumah tangga juga boleh mendapatkan nasihat berkenaan Akta 521 daripada JKM, Jabatan Bantuan Guaman, JPW, JAIN, LPPKN dan agensi-agensi lain yang berkaitan. Khidmat nasihat boleh diperolehi melalui telefon atau datang sendiri ke mana- mana pejabat berkenaan atau menghubungi Talian NUR 15999. 5.23 Mangsa yang mengalami keganasan rumah tangga secara psikologi, emosi atau mental boleh membuat laporan polis di mana-mana balai polis. Laporan polis tersebut perlu menyatakan dengan jelas keganasan yang berlaku, tarikh, masa, apa-apa kecederaan yang dialami (jika ada), senjata yang digunakan (jika ada) serta tujuan laporan polis itu dibuat. 5.24 Pihak polis akan menerima semua aduan daripada mangsa atau mana-mana orang yang mengetahui mengenai kejadian dan merujuk mangsa kepada mana-mana kaunselor berdaftar atau pakar psikiatri yang bertauliah. Kaunselor berdaftar dan pakar psikiatri akan mengeluarkan satu laporan kepada mangsa dan pihak polis. 5.25 Sebagaimana kes-kes keganasan rumah tangga yang lain rawatan susulan akan diberikan mengikut keadaan dan keperluan. 5.26 Pihak polis akan mengklasifikasikan laporan polis yang dibuat mengikut jenis kesalahan jenayah. Temu bual dengan pengadu dan mangsa dilakukan dengan serta-merta dan akan dirakam percakapan temu bual tersebut. Di dalam kes trauma yang serius terutamanya mangsa kanak-kanak, proses temu bual wajar diadakan atas nasihat pakar yang merawat dan dengan kehadiran ahli keluarga / JKM bagi mengurangkan trauma berulang. 26
BAB 6: PROSES KERJA
BAB 6: Proses kerja MEMOHON PERINTAH PERILINDUNGAN INTERIM (IPO) DI BAWAH SEKSYEN 4 AKTA 521 BIL. PROSES KERJA PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB SUMBER KUASA / RUJUKAN 1.
Beri maklumat kepada seseorang Pegawai Penguatkuasa (pegawai Polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat)
Buat laporan polis Nota: Mangsa yang dirujuk oleh polis untuk mendapatkan rawatan perubatan di hospital boleh mendapatkan laporan pemeriksaan perubatan tanpa dikenakan apa-apa bayaran Mangsa / wakil / penjaga mangsa / sesiapa saja yang mempunyai sebab untuk mempercayai suatu kesalahan yang melibatkan keganasan rumah tangga sedang atau telah dilakukan Seksyen 18 Akta 521 2. Terima aduan dari mangsa atau mana-mana orang yang mengetahui mengenai kejadian tidak kira sama ada berkaitan dengan perbuatan jenayah atau tidak Polis - anggota Pejabat Pertanyaan Seksyen 107 KTJ First Information Report (FIR) dan Seksyen 18 Akta 521 3. Klasifikasikan kesalahan-kesalahan jenayah laporan polis mengikut jenis Polis - pegawai penyiasat Jadual Pertama Kanun Tatacara Jenayah (KTJ) 4.
Temu bual pengadu / mangsa dengan serta- merta dan rakam percakapan pengadu Polis - pegawai penyiasat Seksyen 112 KTJ Mangsa keganasan rumah tangga mesti dimaklumkan mengenai proses keadilan jenayah - criminal justice procedures Polis - pegawai penyiasat
Hak mangsa untuk mendapatkan Interim Protection Order (IPO) ataupun Protection Order (PO) di bawah Akta 521 dan proses IPO dan PO perlu untuk mendapatkan djelaskan kepada mangsa Pegawai Penguatkuasa (pegawai polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat) Seksyen 19 (d) Akta 521 5. Klasifikasikan kes dalam tempoh 24 jam • Kesalahan keganasan rumah tangga adalah tidak kesalahan boleh diperlukan) tangkap (waran Polis - pegawai penyiasat Seksyen 18A Akta 521 6. Buka kertas siasatan jika ada unsur kesalahan jenayah di bawah Kanun Keseksaan atau mana- mana undang-undang bertulis yang lain Polis - pegawai penyiasat Seksyen 108 KTJ 7. Hantar mangsa yang mengalami kecederaan ke pusat perubatan kerajaan untuk pemeriksaan dan rawatan dengan kadar segera, jika perlu. Bagi kes-kes yang mengalami kecederaan serius yang mengancam nyawa, mangsa perlu dibawa ke mana-mana pusat rawatan perubatan berdekatan dengan kadar segera Pegawai Penguatkuasa (pegawai polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat) Isi Pol 59 Seksyen 19(1)(c) Akta 521 28
BIL. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. PROSES KERJA Rujuk mangsa yang disyaki mengalami penderaan psikologi dan emosi ke hospital atau tempat kemudahan perubatan terdekat yang mempunyai kaunselor berdaftar atau pakar psikiatri yang bertauliah. Kaunselor berdaftar dan pakar psikiatri akan mengeluarkan satu laporan kepada mangsa dan pihak polis Temani mangsa mengambil barang di kediaman mangsa atau kediaman sebelumnya untuk mengambil kepunyaannya, sekiranya perlu barang-barang Bagi mangsa yang perlukan IPO dan perkhidmatan lain di Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM), rujuk mangsa kepada pegawai JKM dengan menyertakan dokumen-dokumen seperti yang berikut :
salinan laporan polis pengadu / mangsa;
surat pengesahan kes dalam siasatan polis; dan
laporan pegawai perubatan (jika ada) Kemukakan laporan polis, surat pengesahan kes dalam siasatan polis dan kad pengenalan kepada Pegawai Penguatkuasa (Pegawai Polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat) Bantu mangsa menyediakan dokumen untuk memfailkan permohonan bagi IPO mengikut Seksyen 14 Akta 521 dengan mengisi Borang Memfailkan Aduan Bantu mangsa ke mahkamah untuk mendapatkan IPO di bawah Seksyen 4 dan kuasa menangkap di bawah Seksyen 7(1) Akta 521 dengan membawa bersama: • Surat kepada Majistret Laporan polis Surat pengesahan oleh pihak polis kes dalam siasatan Salinan kad pengenalan mangsa Salinan surat beranak / kad pengenalan bagi kanak-kanak yang memerlukan perlindungan iringan pihak JKM memohon • • IPO Pengeluaran IPO Terima dan daftarkan permohonan IPO
Dengar permohonan dalam Mahkamah terbuka dengan dibantu oleh Pegawai Penguatkuasa. Walau bagaimanapun, prosiding boleh dilakukan di dalam camera) atas Mahkamah Tertutup permohonan pihak-pihak jika perlu. (in
Pastikan diperlukan dalam IPO syarat-syarat sekatan yang PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Polis - pegawai penyiasat Pegawai Penguatkuasa (Pegawai Polis dan / atau Pegawai Kebajikan Masyarakat) Polis - pegawai penyiasat Mangsa Pegawai Penguatkuasa (Pegawai Polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat) Pegawai Penguatkuasa (Pegawai Polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat) Mahkamah (Pembantu Tadbir Undang-Undang) Mahkamah Pegawai Penguatkuasa (Pegawai Polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat) SUMBER KUASA / RUJUKAN Seksyen 19(1) (c) Akta 521 Perenggan 19(1) (e) Akta 521 Seksyen 19 (1) (a) Akta 521 Seksyen 19 (1) (a) Akta 521 Seksyen 19 (1) (a) Akta 521 29
30 BIL. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. PROSES KERJA Sediakan tangkap untuk ditandatangani oleh Majistret. IPO dan lampirkan bersama waran Serahkan sesalinan IPO bersama waran tangkap kepada pegawai yang bertanggungjawab bagi daerah polis di mana pesalah itu tinggal atau mana- mana pegawai polis di bawah perintahnya dalam tempoh 24 jam selepas perintah dikeluarkan Pastikan mangsa mendapat IPO daripada mahkamah dan dapatkan satu salinan untuk simpanan fail Rekodkan keputusan mahkamah dalam fail dan Buku Daftar Kes Penyampaian IPO kepada Suspek Serahkan sesalinan IPO kepada suspek Penyampaian Ganti Mohon perintah penyampaian ganti bagi IPO dengan secara bertulis dengan serta-merta kepada mahkamah sekiranya pegawai yang bertanggungjawab bagi daerah polis atau mana- mana pegawai polis lain di bawah perintahnya yang disebut dalam Seksyen 17 Akta 521 tidak dapat menyampaikan salinan IPO kepada pesalah selepas tiga kali cubaan Penyampaian Ganti Keluarkan suatu perintah bagi penyampaian ganti apabila menerima permohonan untuk penyampaian ganti bagi IPO dan maklumkan penyampaian ganti tersebut dengan secepat mungkin Pelanggaran IPO • Semak sama ada IPO masih sah dan telah disempurnakan yang kepada dikenakan perintah pelaku PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Mahkamah (Pembantu Tadbir Undang-Undang) Mahkamah (Pembantu Tadbir Undang-Undang) Pegawai Penguatkuasa (Pegawai Polis dan Pegawai Kebajikan Masyarakat) Pegawai Penguatkuasa (Pegawai Polis dan Pegawai Kebajikan Masyarakat) Ketua Polis Daerah Pegawai Polis Mahkamah Polis SUMBER KUASA / RUJUKAN Seksyen 17 Akta 521 Seksyen 17A Akta 521 Seksyen 17A Akta 521
BIL.
24.
25.
26.
27.
PROSES KERJA
Semak IPO yang dikeluarkan oleh mahkamah, sama ada kuasa menangkap suspek tanpa waran disertakan sepertimana Subseksyen 7 (1) Akta 521
Jika kuasa menangkap disertakan, pegawai polis boleh menangkap suspek tanpa waran
Jika kuasa menangkap tidak disertakan, pihak polis boleh menangkap tanpa waran; [berdasarkan seksyen 18A AKRT] jika berlaku pelanggaran IPO / PO yang menerbitkan satu kesalahan keganasan rumah tangga yang baru.
Jika kuasa menangkap tidak disertakan, pihak polis hendaklah memohon waran tangkap daripada Mahkamah bagi situasi pelanggaran PO yang tidak diperuntukkan perintah di bawah seksyen 7(2) AKRT. Ketua Polis Daerah akan memastikan waran tangkap tersebut disempurnakan oleh anggota balai polis berhampiran dengan tempat kediaman orang yang dikenakan perintah. Setelah waran tangkap disempurnakan, laporan polis hendaklah dibuat dan orang yang dikenakan perintah dibawa ke Mahkamah dalam tempoh dua puluh empat jam.
Kertas siasatan berasingan dibuka ke atas kesalahan pelanggaran IPO di bawah Seksyen 8 Akta 521 Pertuduhan Pelanggaran IPO • Jika terdapat pelanggaran IPO, Timbalan Pendakwa Raya perlu dirujuk untuk arahan mengemukaan tertuduh ke mahkamah
Sebelum setiap prosiding jatuh hukum, Timbalan Pendakwa Raya akan memastikan kenyataan impak mangsa disediakan. Membuat dan / atau membuat semula perintah apabila IPO dilanggar Perbaharui IPO jika perintah terdahulu dilanggar sebagai yang diperuntukkan oleh Seksyen 8 Akta 521 tambahan kepada penalti Penyimpanan rekod Senggarakan rekod mengenai segala aduan yang difailkan dan segala perintah yang dikeluarkan di bawah Akta 521 PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Polis Mahkamah / Timbalan Pendakwa Raya / Polis Mahkamah / Timbalan Pendakwa Raya / Polis Mahkamah Mahkamah (Pejabat Pendaftaran) SUMBER KUASA / RUJUKAN Seksyen 7 (2) AKRT Seksyen 8 Akta 521 Seksyen 9 Akta 521 Seksyen 16 Akta 521 31
PERMOHONAN PERINTAH PERLINDUNGAN (PO) DI BAWAH SEKSYEN 5 AKTA 521 OLEH PEGAWAI KEBAJIKAN MASYARAKAT BAGI PIHAK MANGSA BIL. PROSES KERJA PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB SUMBER KUASA / RUJUKAN 1. Maklumkan kepada Pegawai Kebajikan Masyarakat daerah / mangsa tentang tarikh pelaku akan dituduh di Mahkamah dengan menyertakan surat pengesahan kes dalam prosiding Mahkamah Polis 2. Terima maklumat bahawa pelaku telah dipertuduh PKMD / mangsa 3. Bantu mangsa ke mahkamah untuk mendapatkan PO di bawah Seksyen 5 dengan membawa bersama: Pegawai Kebajikan Masyarakat Seksyen 19 (1) (a) Akta 521 Surat iringan pihak JKM memohon PO kepada Majistret
Surat pengesahan oleh pihak polis kes dalam prosiding mahkamah
Salinan kad pengenalan mangsa
Salinan surat beranak / kad pengenalan bagi kanak-kanak yang memerlukan perlindungan 4. Pengeluaran PO • Terima permohonan dan daftarkan Mahkamah (Pembantu Tadbir Undang-Undang) 5. Mangsa dan Pegawai Kebajikan Masyarakat (jika perlu) hadir semasa pendengaran permohonan oleh mahkamah. Mahkamah Seksyen 5 Akta 521
Pastikan syarat-syarat sekatan yang perlu dalam PO Pegawai Penguatkuasa (Pegawai Polis atau Pegawai Kebajikan Masyarakat) 6. Sediakan PO dan dilampirkan bersama waran tangkap untuk ditandatangani oleh Majistret Mahkamah (Pembantu Tadbir Undang-Undang) 7. Membuat bantahan kepada Mahkamah supaya pelaku tidak dilepaskan dengan jaminan bagi "non-bailable kesalahan offences" atau kesalahan tidak dikompaun sekiranya PO tidak diberikan kepada mangsa. tidak boleh jamin Timbalan Pendakwa Raya / Pegawai Pendakwa 8. Sekiranya Mahkamah melepaskan tertuduh dengan jaminan bagi kesalahan boleh jamin atau kesalahan tidak boleh jamin mengendalikan permohonan yang dikemukakan mangsa kepada Mahkamah untuk PO dikeluarkan kepada mangsa sebagai syarat tertuduh dilepaskan dengan jamin atau dalam keadaan kesalahan dikompaun. Pegawai Penguatkuasa / Pegawai Pendakwa / Timbalan Pendakwa Raya 32
BIL. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. PROSES KERJA Serahkan sesalinan perintah bersama waran tangkap kepada pegawai yang bertanggungjawab bagi daerah polis di mana pesalah itu tinggal atau mana-mana pegawai polis di bawah perintahnya dalam selepas perintah dikeluarkan. tempoh 24 jam Pastikan mangsa mendapat PO daripada Mahkamah dan dapatkan satu salinan untuk simpanan fail Rekodkan keputusan mahkamah dalam fail dan Buku Daftar Kes Penyampaian PO kepada Suspek Serahkan sesalinan PO kepada pelaku. Pegawai Penyiasat perlu memaklumkan serahan kepada mangsa Penyampaian Ganti Mohon perintah penyampaian ganti bagi PO dengan secara bertulis dengan serta-merta kepada Mahkamah sekiranya pegawai yang bertanggungjawab bagi daerah polis atau mana- mana pegawai polis lain di bawah perintahnya yang disebut dalam Seksyen 17 Akta 521 tidak dapat menyampaikan salinan PO kepada pesalah selepas tiga kali cubaan Penyampaian Ganti Keluarkan suatu perintah bagi penyampaian ganti apabila menerima permohonan untuk penyampaian ganti bagi PO Pelanggaran PO Semak sama ada PO masih sah dan telah diserahkan kepada pelaku
Semak PO yang dikeluarkan oleh mahkamah, sama ada kuasa menangkap suspek tanpa waran disertakan sepertimana Subseksyen 7 (1) Akta 521
Jika kuasa menangkap disertakan, Pegawai Polis boleh menangkap suspek tanpa waran
Jika kuasa menangkap tidak disertakan, pihak polis boleh menangkap tanpa waran; [berdasarkan seksyen 18A AKRT] jika berlaku pelanggaran PO yang menerbitkan satu kesalahan keganasan rumah tangga yang baru
Jika kuasa menangkap tidak disertakan, pihak polis hendaklah memohon waran tangkap daripada Mahkamah bagi situasi pelanggaran perintah PO yang tidak diperuntukkan di bawah seksyen 7(2) AKRT PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Mahkamah (Pembantu Tadbir Undang-Undang) Pegawai Penguatkuasa Pegawai Penguatkuasa Ketua Polis Daerah Pegawai Polis Polis SUMBER KUASA / RUJUKAN Seksyen 17 Akta 521 Seksyen 17A Akta 521 33
BIL. PROSES KERJA Ketua Polis Daerah akan memastikan waran tersebut disempurnakan oleh anggota balai polis berhampiran dengan tempat kediaman orang yang dikenakan perintah. Setelah waran tangkap disempurnakan, laporan polis hendaklah dibuat dan orang yang dikenakan perintah dibawa ke Mahkamah dalam tempoh dua puluh empat jam. tangkap
Kertas siasatan berasingan dibuka ke atas kesalahan pelanggaran PO di bawah Seksyen 8 Akta 521 17. Pertuduhan pelanggaran PO • Jika terdapat pelanggaran PO, Timbalan Pendakwa Raya perlu dirujuk untuk arahan pengemukaan tertuduh ke mahkamah
Sebelum setiap prosiding jatuh hukum, Timbalan Pendakwa Raya akan memastikan kenyataan impak mangsa disediakan 18. Membuat dan / atau membuat semula perintah apabila PO dilanggar Perbaharui PO jika perintah terdahulu dilanggar sebagai yang diperuntukkan oleh Seksyen 8 Akta 521 tambahan kepada penalti 19. Penyimpanan rekod Senggarakan suatu rekod mengenai segala aduan yang difailkan dan segala perintah yang dikeluarkan di bawah Akta 521 GANTI RUGI BIL. PROSES KERJA 1. Tuntutan Gantirugi Maklumkan kepada mangsa tuntutan gantirugi boleh dibuat di bawah Seksyen 10 Akta 521 melalui peguam cara yang dilantik sendiri atau sekiranya tidak berkemampuan, melalui Jabatan Bantuan Guaman di bawah tuntutan sivil sekiranya tiada tuntutan dibuat di bawah seksyen 426 KTJ oleh Pegawai Pendakwa 34 PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Mahkamah / Timbalan Pendakwa Raya / Polis Mahkamah / Timbalan Pendakwa Raya / Polis Mahkamah Mahkamah (Pejabat Pendaftaran) PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Pegawai Penguatkuasa (Pegawai Polis / Pegawai Kebajikan Masyarakat) SUMBER KUASA / RUJUKAN Seksyen 8 Akta 521 Seksyen 9 Akta 521 SUMBER KUASA / RUJUKAN Seksyen 10 Akta 521
MENGENEPIKAN IPO BIL. PROSES KERJA 1. Orang yang terhadapnya IPO itu dibuat boleh memohon untuk mengetepikan perintah itu dalam masa empat belas hari dari tarikh perintah itu disampaikan 2. Permohonan untuk mengetepikan perintah inter parte dengan hendaklah dibuat secara memfailkan Notis Permohonan di Mahkamah bersama-sama dengan afidavit 3. Mahkamah akan menerima dan mendaftarkan Notis Permohonan untuk mengetepikan IPO 4. Permohonan untuk mengetepikan perintah ini akan didengar di Mahkamah Terbuka 5. Sekiranya permohonan dibenarkan, IPO dibatalkan 6. Sekiranya permohonan ditolak, IPO dikekalkan. Rayuan terhadap keputusan boleh dibuat dengan memfailkan Notis Rayuan di Mahkamah Tinggi 7. Mahkamah akan menerima dan mendaftarkan Notis Rayuan 8. Rayuan ini akan didengar di Mahkamah Tinggi dalam Mahkamah Terbuka 9. Sekiranya rayuan dibenarkan, IPO dibatalkan 10. Sekiranya rayuan ditolak, IPO dikekalkan PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Mahkamah (Pembantu Tadbir Undang-Undang) Mahkamah Mahkamah SUMBER KUASA / RUJUKAN 35
PENGENDALIAN KES KEGANASAN RUMAH TANGGA DI PUSAT KHIDMAT BERSEPADU (OSCC) BIL. PROSES KERJA PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB SUMBER KUASA / RUJUKAN 1. Terima rujukan kes-kes keganasan rumah tangga di OSCC melalui: Jabatan Kecemasan dan Trauma KKM
Datang sendiri
Diiringi oleh pegawai polis
Diiringi oleh pegawai JKM
Diiringi oleh NGO
Dirujuk oleh Klinik Kesihatan
Dirujuk oleh lain-lain agensi 2. Klasifikasi kes-kes melalui proses triaj: Jabatan Kecemasan dan Trauma KKM
Non kritikal
Semi kritikal / kritikal 3. Bagi Kes Bukan Kritikal, tindakan seperti berikut akan diberikan kepada pesakit:
Iringi pesakit ke ruang pemeriksaan / bilik OSCC untuk pemeriksaan, rawatan yang berkaitan dan kaunseling awal Jururawat / Pembantu Pegawai Perubatan / Pegawai Perubatan
Rujukan kepada Pegawai Kerja Sosial atau Kaunselor, sekiranya perlu Pegawai Perubatan / Pegawai Kerja Sosial
Rujukan kepada pihak polis, sekiranya perlu Pegawai Perubatan / Pegawai Kerja Sosial
Rujukan kepada Pegawai JKM, sekiranya perlu Pegawai Perubatan / Pegawai Kerja Sosial
Rujukan ke Pusat Perlindungan Sementara, sekiranya perlu Pegawai Perubatan / Pegawai Kerja Sosial
Rawatan susulan diberikan bergantung kepada keperluan kes Pegawai Perubatan 36
BIL. 4. PROSES KERJA Bagi Kes Semi Kritikal / Kritikal, tindakan seperti berikut akan diberikan kepada pesakit:
Rawatan segera kepada pesakit di Jabatan Kecemasan dan akan dimasukkan ke wad apabila stabil
Rujukan kepada Pegawai Kerja Sosial atau kaunselor / psikiatris, sekiranya perlu
Rujukan kepada Pegawai JKM, sekiranya perlu
Rawatan susulan diberikan bergantung kepada keperluan kes PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Pegawai Perubatan Pegawai Perubatan / Pegawai Kerja Sosial / kaunselor / Psikiatris Pegawai Perubatan / Pegawai Kerja Sosial Pegawai Perubatan SUMBER KUASA / RUJUKAN 37
MEMOHON LAPORAN PERUBATAN BIL.
PROSES KERJA 1.
Hadir sendiri bersama surat permohonan dan dokumen sokongan yang berkaitan ke Bahagian Rekod Hospital 2.
Isi maklumat yang diperlukan dalam Borang Permohonan Laporan Perubatan (Borang KKM/LP/1/2008)
Laporan perubatan yang dipohon oleh individu sendiri akan dikenakan caj. Bayaran tidak akan dikenakan bagi laporan yang dipohon oleh:
Polis
Jabatan Kerajaan (untuk tujuan pentadbiran)
Pesakit yang mendapat akuan dari JKM / menyertakan kad JKM
Jabatan Bantuan Guaman
tentera yang Borang BAT F117 untuk disertakan dengan surat pengesahan dari Pegawai Memerintah
Pengecualian bayaran tidak terpakai bagi permohonan laporan perubatan bertujuan menuntut bayaran insuran dan pengeluaran KWSP 38 PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Pemohon Bahagian Rekod Hospital Pemohon Pembantu Tadbir / Penolong Pegawai / Pegawai Rekod Perubatan SUMBER KUASA / RUJUKAN Surat Pekeliling Ketua Pengarah Kesihatan Bil. 16/2010 Garis Panduan Penyediaan Laporan Perubatan di Hospital-hospital dan Institusi Perubatan Perintah Fi (Perubatan) 1982 P.U.(A) 359 ms 1117 Bhgn.3
MEMOHON PERLINDUNGAN DI TEMPAT SELAMAT BIL. PROSES KERJA 1.
Semak status kes dalam Buku Indeks & Buku Daftar Kes Keganasan Rumah Tangga:
Jika permohonan baru, daftar dalam Buku Indeks & Buku Daftar Kes, kemudian buka fail
Jika kes berulang, dapatkan fail & masukkan permohonan untuk tindakan. Daftar kes dalam Buku Indeks dan Buku Daftar Kes 2. Hubungi pegawai yang bertanggungjawab menjaga Tempat Selamat bagi memaklumkan cadangan kemasukan mangsa untuk mendapatkan perlindungan sementara 3. Sediakan surat kebenaran untuk perlindungan sementara di Tempat Selamat yang ditandatangani oleh Pegawai Kebajikan Masyarakat 4. Sediakan atau atur pengangkutan dan iringi mangsa ke Tempat Selamat (jika perlu) 5. Buat seliaan keadaan mangsa di Tempat Selamat 6. Ambil tindakan susulan berdasarkan maklum balas yang diterima daripada mangsa / pegawai yang bertanggungjawab menjaga Tempat Selamat PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB PYB JKM PYB JKM PYB JKM PYB JKM PYB JKM PYB JKM SUMBER KUASA / RUJUKAN
Seksyen 19(1)(b) Akta 521
PENGURUSAN KES BADAN PENDAMAI JKM BIL. PROSES KERJA 1. Terima salinan perintah mahkamah, Laporan Keganasan Rumah Tangga yang dirujuk oleh Pegawai Kes 2. Adakan sesi perbincangan awal PKMD / J bersama Kaunselor / Pegawai Psikologi bagi penetapan tarikh untuk melaksanakan Badan Pendamai 3. Keluarkan surat panggilan kepada kes, Kaunselor / Pegawai Psikologi dan Pakar Rujuk untuk menghadiri Badan Pendamai 4. Sekiranya kes tidak hadir, sediakan laporan Badan Pendamai ke mahkamah. 5. jalankan assessment Sekiranya [Penaksiran Psikologi, Kaunseling Keluarga dan Terapi (sekiranya perlu)] kes hadir, 6. Sediakan laporan assessment untuk dikemukakan kepada Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J) 7. Terima laporan assessment daripada Kaunselor / Pegawai Psikologi 8. Jalankan proses Badan Pendamai 9. Adakan persidangan Panel Badan Pendamai untuk kenal pasti / tentukan kaedah intervensi dan terapi berdasarkan laporan assessment 10. Sekiranya tidak memerlukan intervensi, rujuk psikiatrik / lain-lain (jika perlu) 11. Hantar laporan ke Mahkamah 12. Sekiranya memerlukan intervensi (kaunseling individu / keluarga), buat surat panggilan kepada kes mengikut jenis intervensi / terapi yang sesuai dengan kes 13. Sekiranya kes tidak hadir, rujuk kes ke Mahkamah 14. Sekiranya hadir, jalankan intervensi kepada kes dan sediakan laporan 15. Terima laporan intervensi 40 PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB PKMD / J PKMD / J & Kaunselor / Pegawai Psikologi Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J) Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J) Kaunselor / Pegawai Psikologi Kaunselor / Pegawai Psikologi Pengerusi Badan Pendamai (PKMD) Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J), Kaunselor / Pegawai Psikologi & Pakar Rujuk (Panel Badan Pendamai) Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J), Kaunselor / Pegawai Psikologi & Pakar Rujuk (Panel Badan Pendamai) Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J) Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J) Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J) Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J) Kaunselor / Pegawai Psikologi Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J) SUMBER KUASA / RUJUKAN
BIL. PROSES KERJA 16. Adakan Persidangan Panel Badan Pendamai bagi penilaian, persidangan dan penyediaan laporan panel 17. Sekiranya memerlukan susulan, kembali ke proses kerja perkara 12 18. Sekiranya tidak memerlukan susulan, Panel Badan Pendamai menyokong laporan yang disediakan 19. Sahkan dan kemukakan laporan ke mahkamah MEMOHON PERKHIDMATAN KAUNSELING BIL. PROSES KERJA 1. Lengkapkan Borang Permohonan Perkhidmatan JKM 2. Terima Klien 3. Semak Buku Indeks Kaunseling bagi memastikan klien sudah berdaftar atau belum 4. Jika belum, daftar dalam Buku Indeks Kaunseling, Buku Daftar Klien, buka Fail Klien dan isi Borang Maklumat Peribadi 5. Jika sudah berdaftar, dapatkan fail klien 6. Jalankan intake interview / temu bual klien untuk melengkapkan Borang Maklumat Klien 7. Jalankan sesi kaunseling 8. Rekodkan sesi kaunseling di dalam borang 9. Simpan borang ke dalam fail klien 10. Lengkapkan Buku Log Kaunseling dan Buku Rekod Kaunseling Individu PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J), Kaunselor / Pegawai Psikologi & Pakar Rujuk (Panel Badan Pendamai) Kaunselor / Pegawai Psikologi Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J), Kaunselor / Pegawai Psikologi & Pakar Rujuk (Panel Badan Pendamai) Pengerusi Badan Pendamai (PKMD / J) PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB PYB JKM Kaunselor / Pegawai Psikologi Kaunselor / Pegawai Psikologi Kaunselor / Pegawai Psikologi Kaunselor / Pegawai Psikologi Kaunselor / Pegawai Psikologi Kaunselor / Pegawai Psikologi Kaunselor / Pegawai Psikologi Kaunselor / Pegawai Psikologi Kaunselor / Pegawai Psikologi SUMBER KUASA / RUJUKAN SUMBER KUASA / RUJUKAN 41
MEMOHON PERKHIDMATAN PSIKOTERAPI BIL. PROSES KERJA PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB 1. Terima Klien Kaunselor / Pegawai Psikologi 2. Pilih jenis psikoterapi Kaunselor / Pegawai Psikologi 3. Sediakan alat Kaunselor / Pegawai Psikologi 4. Laksanakan psikoterapi Kaunselor / Pegawai Psikologi 5. Penilaian psikoterapi Kaunselor / Pegawai Psikologi 6. Sediakan laporan psikoterapi Kaunselor / Pegawai Psikologi 7. Kandungkan laporan psikoterapi ke dalam Fail Klien Kaunselor / Pegawai Psikologi MEMOHON PERKHIDMATAN SOKONGAN / BANTUAN DARIPADA AGENSI LAIN BIL. PROSES KERJA PIHAK / PEGAWAI / AGENSI BERTANGGUNGJAWAB 1. Sediakan surat rujukan kepada agensi berkenaan beserta dengan dokumen sokongan mengenai latar belakang kes. Agensi berkaitan 2. Dapatkan maklum balas daripada agensi yang dirujuk. Agensi berkaitan 3. Ambil tindakan susulan berdasarkan maklum balas yang diterima (jika perlu). Agensi berkaitan 4. Rekodkan hasil tindakan / keputusan dalam fail dan Buku Daftar Kes. Agensi berkaitan 42 SUMBER KUASA / RUJUKAN SUMBER KUASA / RUJUKAN
BAB 7: CARTA ALIR 43
BAB 7: carta alir CARTA ALIR 1: MEMOHON PERINTAH PERLINDUNGAN INTERIM (IPO) DI BAWAH SEKSYEN 4 AKTA 521 Buat laporan polis - MANGSA Terima laporan daripada mangsa / mana-mana orang yang mengetahui mengenai kejadian sama ada berkaitan dengan perbuatan jenayah / tidak - POLIS (ANGGOTA PEJABAT PERTANYAAN) Klasifikasi laporan diterima mengikut kesalahan jenayah - POLIS (PEGAWAI PENYIASAT) Buka kertas siasatan [bagi kes yang tidak boleh ditangkap, permohonan IPO perlu dibuat daripada Pegawai Penguatkuasa] serta jalankan siasatan mengikut jenis kesalahan - PEGAWAI PENYIASAT / POLIS Temu bual dan rakam percakapan pengadu / mangsa serta-merta - PEGAWAI PENGUATKUASA (PEGAWAI PENYIASAT) Hantar mangsa yang cedera ke pusat perubatan kerajaan untuk pemeriksaan dan mendapatkan rawatan segera - PEGAWAI PENGUATKUASA (PEGAWAI PENYIASAT)
Temani mangsa ke kediaman mangsa / sebelumnya untuk mengambil barang-barang milik mangsa [kali pertama sahaja] Mangsa perlu buat laporan polis sebelum dan selepas mengambil barang-barang kepunyaannya (PEGAWAI PENGUATKUASA) Rujuk mangsa yang mahu memohon IPO kepada Pegawai Kebajikan Masyarakat Daerah bersama salinan dokumen seperti berikut: 1. Salinan laporan polis pengadu / mangsa 2. Surat pengesahan kes dalam siasatan polis 3. Laporan pegawai perubatan (sekiranya ada) - POLIS (PEGAWAI PENYIASAT) 44
Kemuka laporan polis, surat pengesahan kes dalam siasatan polis dan kad pengenalan kepada Pegawai Penguatkuasa - MANGSA Bantu mangsa ke mahkamah untuk mendapatkan IPO (Seksyen 4, Akta 521) bersama dokumen berikut: 1. Surat iringan daripada jabatan berkaitan 2. Laporan polis 3. Surat pengesahan kes dalam siasatan polis 4. Salinan kad pengenalan mangsa Salinan surat beranak / kad pengenalan bagi kanak-kanak yang memerlukan perlindungan - PEGAWAI PENGUATKUASA Pengeluaran IPO Terima dan daftar permohonan IPO - MAHKAMAH [PEMBANTU TADBIR UNDANG-UNDANG] Dengar permohonan dalam mahkamah terbuka dengan dibantu oleh Pegawai Penguatkuasa (sekiranya perlu) - MAHKAMAH Sediakan perintah bersama waran tangkap untuk dikeluarkan perintah dan ditandatangani oleh MAHKAMAH - MAHKAMAH [PEMBANTU TADBIR UNDANG-UNDANG] Serahkan 1 salinan perintah kepada pegawai yang bertanggungjawab bagi daerah polis di mana pesalah itu tinggal / mana-mana pegawai polis di bawah perintahnya dalam tempoh 24 jam selepas perintah dikeluarkan - MAHKAMAH [PEMBANTU TADBIR UNDANG-UNDANG] Sediakan perintah bersama waran tangkap untuk dikeluarkan perintah dan ditandatangani oleh MAHKAMAH - MAHKAMAH [PEMBANTU TADBIR UNDANG-UNDANG] Pastikan mangsa mendapat IPO daripada mahkamah dan dapatkan 1 salinan untuk simpanan fail - PEGAWAI PENGUATKUASA Rekodkan keputusan mahkamah dalam fail dan Buku Daftar Kes - PEGAWAI PENGUATKUASA 45
46 Penyampaian IPO kepada Suspek Serahkan 1 salinan IPO kepada suspek - KETUA POLIS DAERAH Penyampaian Ganti Mohon perintah penyampaian ganti bagi IPO dengan secara bertulis dengan serta-merta kepada mahkamah sekiranya pegawai yang bertanggungjawab bagi daerah polis atau mana-mana pegawai polis lain di bawah perintahnya yang disebut dalam Seksyen 17 Akta 521 tidak dapat menyampaikan salinan IPO kepada pesalah selepas 3 kali cubaan - PEGAWAI POLIS Penyampaian Ganti Keluarkan suatu perintah bagi penyampaian ganti apabila menerima permohonan untuk penyampaian ganti bagi IPO dan maklumkan penyampaian ganti tersebut kepada mangsa dengan secepat mungkin - MAHKAMAH Semak sama ada IPO yang dikeluarkan oleh mahkamah sama ada kuasa menangkap suspek tanpa waran disertakan seperti mana subseksyen 7 (1) Akta 521. Jika kuasa menangkap disertakan, pegawai polis boleh menangkap suspek tanpa waran. Jika kuasa menangkap tidak disertakan, pihak polis akan memohon waran tangkap daripada mahkamah. Kertas siasatan berasingan dibuka ke atas kesalahan pelanggaran syarat PO / IPO Seksyen 8 Akta 521 bersama subseksyen 1, 2 dan 3. - POLIS Pelanggaran IPO Semak sama ada IPO masih sah dan telah disempurnakan kepada suspek - KETUA POLIS DAERAH Pertuduhan Pelanggaran IPO Jika terdapat pelanggaran IPO, Timbalan Pendakwa Raya perlu dirujuk untuk arahan pengemukaan tertuduh ke mahkamah. Sebelum setiap prosiding jatuh hukum Timbalan pendakwa Raya akan memastikan kenyataan impak mangsa disediakan. - KETUA POLIS DAERAH Membuat dan / atau membuat semula perintah apabila IPO dilanggar Perbaharui IPO jika perintah terdahulu dilanggar sebagai tambahan kepada penalty yang diperuntukkan oleh Seksyen 8 Akta 521 -MAHKAMAH Penyimpanan Rekod Senggara rekod mengenai segala aduan yang difailkan dan segala perintah yang dikeluarkan di bawah Akta 521 - MAHKAMAH (PEJABAT PENDAFTARAN
CARTA ALIR 2: PERMOHONAN PERINTAH PERLINDUNGAN (PO) DI BAWAH SEKSYEN 5 AKTA 521 OLEH PEGAWAI KEBAJIKAN MASYARAKAT BAGI PIHAK MANGSA Maklumkan tentang pendera yang telah dituduh di mahkamah kepada PKMD / mangsa dengan menyertakan surat pengesahan kes dalam prosiding Mahkamah - POLIS Terima maklumat bahawa pendera telah dituduh - PKMD / MANGSA Bantu mangsa ke mahkamah untuk mendapatkan PO Sek. 5 membawa bersama: 1. Surat iringan Jabatan 2. Surat pengesahan pihak polis kes dalam prosiding 3. Salinan kad pengenalan mangsa 4. Salinan surat beranak / kad pengenalan bagi kanak-kanak yang memerlukan perlindungan
PKMD / J Pengeluaran PO Terima permohonan dan daftarkan - MAHKAMAH Mangsa dan Pegawai Kebajikan Masyarakat (jika perlu) hadir semasa pendengaran permohonan oleh mahkamah - MAHKAMAH Maklumkan kepada Mahkamah bahawa pendera adalah merupakan tertuduh yang melakukan kesalahan yang termasuk di bawah takrifan keganasan rumah tangga - POLIS (PEGAWAI PENDAKWA) / TIMBALAN PENDAKWA RAYA Sediakan Perintah dan dilampirkan bersama waran tangkap untuk ditandatangani oleh MAHKAMAH - MAHKAMAH (PEMBANTU TADBIR UNDANG-UNDANG) Pastikan tertuduh tidak dilepaskan dengan jaminan atau dikompaun sekiranya PO tidak diberikan kepada mangsa - MAHKAMAH Kemuka 1 salinan PO kepada Mahkamah memandangkan ia merupakan salah satu syarat untuk melepaskan tertuduh dengan jaminan dan untuk mengkompaun kesalahan tertuduh - PEGAWAI PENGUATKUASA 47
48 Serahkan 1 salinan perintah kepada pegawai yang bertanggungjawab bagi daerah polis di mana pesalah itu tinggal atau mana-mana pegawai polis di bawah perintahnya dalam tempoh 24 jam selepas perintah dikeluarkan - MAHKAMAH (PEMBANTU TADBIR UNDANG-UNDANG) Pastikan mangsa mendapat PO daripada Mahkamah dan dapatkan satu salinan untuk simpanan fail - PEGAWAI PENGUATKUASA JKM Rekodkan keputusan mahkamah dalam fail dan Buku Daftar Kes Keganasan Rumah Tangga - PEGAWAI PENGUATKUASA JKM PENYAMPAIAN PO KEPADA SUSPEK Serahkan 1 salinan PO kepada suspek - KETUA POLIS DAERAH PENYAMPAIAN GANTI Mohon perintah penyampaian ganti bagi PO dengan secara bertulis dengan serta-merta kepada mahkamah sekiranya pegawai yang bertanggungjawab bagi daerah polis atau mana- mana pegawai polis lain di bawah perintahnya yang disebut dalam seksyen 17 tidak dapat menyampaikan salinan PO kepada pesalah selepas 3 kali cubaan. - PEGAWAI POLIS PENYAMPAIAN GANTI Keluarkan suatu perintah bagi penyampaian ganti apabila menerima permohonan untuk penyampian ganti bagi PO - MAHKAMAH PELANGGARAN PO Semak sama ada PO masih sah dan telah disempurnakan kepada suspek - POLIS Semak sama ada PO yang dikeluarkan oleh mahkamah sama ada kuasa menangkap suspek tanpa waran disertakan seperti mana Subseksyen 7 (1) Akta 521. - - Jika kuasa menangkap disertakan, pegawai polis boleh menangkap suspek tanpa waran Jika kuasa menangkap tidak disertakan, pihak polis akan memohon waran tangkap daripada mahkamah kertas siasatan atas kesalahan pelanggaran syarat PO / IPO - S.8 Akta 521 bersama Subseksyen 1, 2 dan 3 - PEGAWAI POLIS
PERTUDUHAN PELANGGARAN PO Jika terdapat pelanggaran PO, Timbalan Pendakwa Raya perlu dirujuk untuk arahan pengemukaan tertuduh ke mahkamah. Sebelum setiap prosiding jatuh hukum Timbalan Pendakwa Raya akan memastikan kenyataan impak mangsa disediakan - MAJISTRET, TIMBALAN PENDAKWA RAYA, POLIS, MAHKAMAH, POLIS PENYIMPANAN REKOD Senggara suatu rekod mengenai segala aduan yang difailkan dan segala perintah yang dikeluarkan di bawah Akta 521 - MAHKAMAH (PEJABAT PENDAFTARAN) 49
CARTA ALIR 3: PKPMP: MENGENEPIKAN IPO Notis Permohonan dan Afidavit difailkan di Mahkamah Majistret dalam masa 14 hari dari tarikh perintah IPO / PO disampaikan kepada orang yang terhadapnya Perintah IPO / PO dibuat • Mahkamah terima Notis Permohonan dan Afidavit dan daftarkan di bawah Kod 89 (Permohonan Jenayah Am) Tarikh Bicara Permohonan ditetapkan Perbicaraan di Mahkamah Terbuka Dibenarkan Keputusan Permohonan Ditolak Perintah IPO / PO dikekalkan Notis Rayuan difailkan di Mahkamah Tinggi • Mahkamah terima Notis Rayuan dan daftarkan di bawah kod 41H (Rayuan terhadap Hukuman dari Mahkamah Majistret) Perbicaraan di Mahkamah Terbuka Tarikh Bicara Rayuan ditetapkan Dibenarkan Keputusan Rayuan Ditolak Perintah IPO / PO dibatalkan Perintah IPO / PO dikekalkan 50
CARTA ALIR 4: MENGENDALIKAN KES KEGANASAN RUMAH TANGGA DI PUSAT KHIDMAT BERSEPADU (OSCC) Klasifikasi kes-kes melalui proses triaj: JABATAN KECEMASAN KKM Terima rujukan kes-kes keganasan rumahtangga di OSCC secara datang sendiri / diiringi oleh pegawai polis / pegawai JKM / NGO / dirujuk oleh Klinik Kesihatan / lain-lain agensi - JABATAN KECEMASAN KKM Non kritikal Semi kritikal / kritikal Iringi pesakit ke ruang pemeriksaan/ bilik OSCC untuk pemeriksaan, rawatan yang berkaitan dan kaunseling awal - JURURAWAT / PEMBANTU PEGAWAI PERUBATAN / PEGAWAI PERUBATAN Rawat pesakit di Jabatan Kecemasan segera dan masukkan ke wad apabila stabil - PEGAWAI PERUBATAN Rujukan kepada Pegawai Kerja Sosial / Kaunselor - PEGAWAI PERUBATAN / PEGAWAI KERJA SOSIAL / KAUNSELOR Rujukan kepada Pegawai Kerja Sosial / Kaunselor (Sekiranya perlu - PEGAWAI PERUBATAN / PEGAWAI KERJA SOSIAL / KAUNSELOR Rujukan kepada Pegawai JKM sekiranya perlu - PEGAWAI PERUBATAN / PEGAWAI KERJA SOSIAL Rujukan kepada Pegawai JKM sekiranya perlu - PEGAWAI PERUBATAN / PEGAWAI KERJA SOSIAL Rujukan ke Pusat Perlindungan sekiranya perlu - PEGAWAI PERUBATAN / PEGAWAI KERJA SOSIAL Rawatan susulan diberikan bergantung kepada keperluan kes - PEGAWAI PERUBATAN Rawatan susulan diberikan bergantung kepada keperluan kes - PEGAWAI PERUBATAN 51
CARTA ALIR 5: MEMOHON LAPORAN PERUBATAN Hadir sendiri bersama surat permohonan dan dokumen sokongan yang berkaitan ke Bahagian Rekod Hospital - PEMOHON Isi maklumat yang diperlukan dalam Borang Permohonan Laporan Perubatan (Borang KKM/ LP/1/2008) - PEMOHON CARTA ALIR 6: MEMOHON PERLINDUNGAN DI TEMPAT SELAMAT Hubungi Pegawai yang bertanggungjawab menjaga Tempat Selamat bagi memaklumkan cadangan kemasukan mangsa untuk mendapatkan perlindungan sementara Sediakan surat kebenaran untuk perlindungan sementara di Tempat Selamat yang ditandatangani oleh Pegawai Kebajikan Masyarakat Atur pengangkutan dan iringi mangsa ke Tempat Selamat (jika perlu) Buat seliaan keadaan mangsa di Tempat Selamat (jika perlu) Ambil tindakan susulan berdasarkan maklumbalas yang diterima dari pada mangsa / pegawai yang bertanggungjawab menjaga tempat selamat Rekodkan dalam fail dan Buku Daftar Kes Keganasan Rumah Tangga 52
CARTA ALIR 7: MENGURUSKAN KES BADAN PENDAMAI JABATAN KEBAJIKAN MASYARAKAT Terima salinan perintah mahkamah, Laporan Keganasan Rumah Tangga yang dirujuk oleh Pegawai Kes Adakan sesi perbincangan awal PKMD / J bersama Kaunselor/Pegawai Psikologi bagi penetapan tarikh untuk melaksanakan Badan Pendamai Keluarkan surat panggilan kepada kes, Kaunselor/Pegawai Psikologi dan Pakar Rujuk untuk menghadiri Badan Pendamai Kes Tidak Hadir Kes Hadir Sediakan laporan Badan Pendamai ke Mahkamah Jalankan assessment (Penaksiran Psikologi, Kaunseling Keluarga dan Terapi), sekiranya perlu Terima laporan assessment daripada Kaunselor / Pegawai Psikologi Adakan persidangan Panel Badan Pendamai untuk kenalpasti/ tentukan kaedah intervensi dan terapi berdasarkan laporan assessment Jalankan proses Badan Pendamai 53
54 Tidak perlu intervensi Rujuk psikiatri / lain- lain, jika perlu Hantar laporan ke Mahkamah Kes tidak hadir Rujuk Mahkamah Adakan persidangan Badan Pendamai untuk penilaian dan penyediaan laporan panel Perlu intervensi Buat surat panggilan kepada kepada kes mengikut jenis intervensi/terapi yang sesuai dengan kes Kes hadir Jalankan intervensi kepada kes Pengerusi Badan Pendamai terima laporan intervensi Panel Badan Pendamai sokong laporan Pengerusi Badan Pendamai sahkan dan kemukakan laporan ke Mahkamah
CARTA ALIR 8: MEMOHON PERKHIDMATAN KAUNSELING Lengkapkan Borang Permohonan Perkhidmatan JKM Terima klien Semak Buku Indeks Kaunseling bagi memastikan klien sudah berdaftar atau belum Belum berdaftar Daftar dalam Buku Indeks Kaunseling, Buku Daftar Klien, Buka Fail Klien dan isi Borang Maklumat Peribadi Telah berdaftar Dapatkan fail klien Jalankan intake- interview / temubual dengan klien Jalankan sesi kaunseling Rekodkan sesi kaunseling di dalam borang / format laporan Simpan borang ke dalam fail klien Lengkapkan Buku Log Kaunseling dan Buku Rekod Kaunseling Individu 55
CARTA ALIR 9: MEMOHON PERKHIDMATAN PSIKOTERAPI Terima klien Pilih jenis psikoterapi Sediakan alat psikoterapi Laksanakan psikoterapi Penilaian psikoterapi Sediakan laporan psikoterapi Kandungkan laporan psikoterapi kedalam fail klien CARTA ALIR 10: MEMOHON PERKHIDMATAN SOKONGAN / BANTUAN DARIPADA AGENSI LAIN Sediakan surat rujukan kepada agensi berkenaan berserta dokumen sokongan mengenai latar belakang kes Rekodkan tindakan / keputusan dalam fail dan Buku Daftar Kes Keganasan Rumah Tangga Ambil tindakan susulan berdasarkan maklum balas yang diterima (jika perlu) Dapatkan maklum balas daripada agensi yang dirujuk 56
BAB 8: PENUTUP 57
BAB 8: penutup 8.1 Keterbatasan maklumat merupakan salah satu kekangan yang dihadapi dalam menyampaikan perkhidmatan yang menyeluruh, cekap dan berkesan kepada kumpulan sasar iaitu mangsa keganasan rumah tangga. Oleh itu, garis panduan yang dibangunkan oleh Kementerian merupakan satu inisiatif ke arah kerjasama yang lebih erat di antara semua agensi. Garis panduan ini diharap dapat dijadikan rujukan dan panduan yang berguna kepada semua agensi yang mengendalikan kes keganasan rumah tangga supaya bantuan dapat diberikan secara menyeluruh, cekap dan berkesan. 58
BAB 9: LAMPIRAN
BAB 9: lampiran LAMPIRAN 1 Program Di Bawah JAKIM 9.1 Program Kursus Praperkahwinan Islam berasaskan Modul Bersepadu Kursus Praperkahwinan Islam (MBKPI) JAKIM kepada pasangan yang bakal melangsungkan perkahwinan. Tujuan kursus adalah untuk memberikan info awal berkenaan pengurusan rumah tangga dan salah satu tajuk yang dijelaskan adalah "Pengurusan Konflik" yang menjelaskan tindakan yang perlu dibuat oleh suami / isteri yang menghadapi konflik rumah tangga atau sekiranya berlaku "dharar' / penganiayaan yang dilakukan oleh suami atau sebaliknya maka hendaklah mendapatkan rawatan dan lapoan polis, membuat aduan di JAIN, mendapatkan khidmat guaman syarie dan merujuk kes ke Mahkamah Syariah. 9.2 Pusat Khidmat Keluarga Sosial dan Komuniti (PKKSK) di negeri-negeri; mempunyai 9 modul iaitu: i. Modul Perkhidmatan Ibu Hamil ii. Modul Perkhidmatan Kemahiran Keibubapaan iii. Modul Perkhidmatan Pendidikan Kanak-kanak iv. Modul Perkhidmatan Keluarga Bermasalah v. Modul Pengukuhan Aqidah vi. Modul Pembangunan Remaja vii. Modul Perkhidmatan Saudara Baru viii. Modul Perkhidmatan Kejiranan ix. Modul Pengukuhan Aqidah x. Modul Pembangunan Remaja xi. Modul Perkhidmatan Saudara Baru xii. Modul Perkhidmatan Kejiranan xiii. Modul Khidmat Nasihat Awam. Objektif PKKSK ialah: i. Membantu memperkukuhkan peranan institusi keluarga islam, sosial dan komuniti melalui sesi runding cara / khidmat nasihat yang dijalankan. ii. Perantara dalam membantu masyarakat menyelesaikan masalah yang dihadapi berkaitan dengan rumah tangga, kekeluargaan, remaja, kejiranan serta keagamaan. iii. Memberi kemudahan kepada masyarakat mendapatkan khidmat nasihat secara langsung dan percuma pada masa-masa yang ditetapkan. iv. Membantu menangani masalah gejala sosial yang berlaku dalam masyarakat melalui program-program yang diadakan seperti kelas bimbingan, kursus, ceramah dan bengkel. v. Penyediaan perkhidmatan runding cara oleh pegawai yang terlatih dan mampu memberi khidmat nasihat secara berkesan. vi. Mendekatkan masyarakat dengan jabatan seta institusi-institusi yang lain 60
9.3 Modul Pasca Perkahwinan yang meliputi empat fasa perkahwinan: i. Bulan Madu (usia perkahwinan 0 - 5 tahun), ii. Sehati Sejiwa (usia perkahwinan 6 - 10 tahun), iii. Semarak Kasih (usia perkahwinan 6 - 10 tahun), iv. Syurga Cinta (usia perkahwinan 21 tahun ke atas) 9.4 Program-program Kekeluargaan di Jakim dan negeri-negeri seperti: i. ii. Seminar Keluarga Sakinah; iii. Kursus Kemahiran Keibubapaan; iv. Program Anak Soleh Titian ke Syurga v. Program Keluarga Cemerlang Ummah Gemilang vi. Program Pembangunan Keluarga Bersama Masyarakat vii. Kem Anak-anak "Melentur Buluh" viii. pelbagai program kekeluargaan dilaksanakan oleh Jabatan Agama Islam Negeri-negeri Seminar Rumahku Syurgaku;
LAMPIRAN 2 Program Di Bawah JPW 9.5 Kaunseling Krisis / Trauma: i. Mengadakan sesi kaunseling krisis / trauma kepada mangsa keganasan rumah tangga iaitu dengan memberi sokongan psikologikal supaya mangsa merasa selamat, berani serta mempunyai keyakinan dalam membuat keputusan dan melaksanakan tindakan seterusnya. ii. Merujuk mangsa kepada agensi-agensi berkaitan seperti JKM, PDRM, OSCC, JAKIM dan lain-lain. 9.6 Program Kesedaran Wanita: i. Program kesedaran dilaksanakan bertujuan untuk memberi kesedaran kepada pelbagai strata masyarakat iaitu peringkat kanak-kanak sekolah, pelajar institusi pengajian tinggi, keluarga dan komuniti. JPW telah mengadakan kerjasama dengan agensi kerajaan iaitu JKM, LPPKN, Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia, JAKIM, Jabatan Pendaftaran Negara, AMANITA, PDRM, OSCC dan NGO seperti Majlis Kebangsaan Pertubuhan-Pertubuhan Wanita Malaysia (NCWO); All Women Action Society Malaysia (AWAM); Women's Aid Organisation (WAO) dan Women's Centre for Change (WCC). Selain itu, pengwujudan Perkumpulan Wanita (PERWANI) sebagai mata dan telinga pihak kerajaan dalam membantu menangani isu-isu keganasan terhadap wanita diperingkat akar umbi. Antara program yang dilaksanakan adalah: a. Seminar Kepekaan Gender: Memberi pendedahan mengenai kesaksamaan gender, perspektif dan peranan gender dalam masyarakat. Selain itu, program ini turut menekankan nilai-nilai menghormati, menghargai dan menyayangi wanita. b. Seminar Literasi Undang-undang: Memberi pengetahuan dan kesedaran kepada wanita mengenai hak-hak mereka dari aspek perundangan sekiranya berlakunya keganasan terhadap mereka. c. Bengkel Selamatkan Diri Anda (SeDiA): Memberi pendedahan kepada para peserta mengenai langkah-langkah untuk menyelamatkan diri daripada menjadi mangsa keganasan rumah tangga. d. Program Pengurusan Emosi: Menggunakan pendekatan kaunseling keluarga bertujuan untuk memberi pendedahan mengenai pendekatan humanistik, kemahiran asas kaunseling, psikologi pengurusan keluarga dan teknik pengurusan emosi yang berkesan. e. Brosur / risalah keganasan rumah tangga: Pengedaran brosur / risalah mengenai keganasan rumah tangga kepada masyarakat. Antara kandungan brosur / risalah adalah mengenai pengenalan Akta Keganasan Rumah Tangga, punca berlaku keganasan rumah tangga, langkah menangani dan tempat untuk mendapatkan bantuan sekiranya berlaku keganasan rumah tangga. 62
9.7 Program Pemerkasaan Wanita: i. Program Latihan Kemahiran dan Keusahawanan (Contoh: Inkubator Kemahiran Ibu Tunggal [I-KIT] dan Inkubator Keusahawanan Wanita [I-KeuNita]): Membantu wanita serta ibu tunggal untuk mempunyai pendapatan sendiri. Dengan adanya pendapatan sendiri, mereka akan lebih yakin untuk membuat keputusan dan hidup berdikari tanpa bergantung dengan mana-mana pihak serta mempunyai hala tuju kehidupan dengan baik. Antara latihan dalam program I-KIT dan I-KeuNita adalah jahitan, masakan, kraftangan, pelancongan, perkhidmatan, teknologi maklumat dan lain-lain. 63
LAMPIRAN 3 Program Di Bawah LPPKN 9.8 Program berbentuk 'support system': Sistem sokongan yang membantu keluarga untuk berkongsi masalah, mendapatkan maklumat-maklumat terkini berkenaan aktiviti-aktiviti keibubapaan serta tips-tips berguna yang dapat digunakan untuk membina sebuah keluarga yang bahagia 9.9 Program pembangunan keluarga: Latihan dan pendidikan, promosi dan advokasi, kaunseling keluarga, penyelidikan dan pembangunan. Program-program tersebut adalah seperti berikut: i. Program Praperkahwinan SMARTSTART: Meningkatkan persediaan diri setiap pasangan untuk berkahwin dan mendirikan rumah tangga yang harmoni. ii. Pakej Modul KASIH: a. Modul Bahtera KASIH: Memberikan ilmu pengetahuan mengenai persediaan perkahwinan dan kemahiran untuk memantapkan perkahwinan. b. Modul Belaian KASIH: Memberikan panduan kepada ibu bapa yang mempunyai anak kecil bawah 13 tahun bagi melengkapkan diri dalam teknik dan kemahiran keibubapaan anak kecil. c. Modul Permata KASIH: Memberi bimbingan kepada remaja ke arah memupuk nilai, sikap prihatin, penyayang, berketerampilan dan bertanggungjawab selaras dengan aspirasi keluarga, masyarakat dan negara. d. Modul Mutiara KASIH: Membantu ibu bapa mewujudkan komunikasi berkesan dan persefahaman ke arah membimbing remaja dalam menghadapi cabaran hidup. e. Modul Pancaran KASIH: Membentuk penghayatan kaum bapa bagi meningkatkan kemahiran kebapaan di dalam pembentukan sahsiah anak-anak. iii. Parenting@Work: Memupuk dan membimbing pasangan dwi-kerja supaya mereka dapat memainkan peranan masing-masing dengan lebih berkesan dalam mengutamakan keluarga seiring dengan pembangunan kerjaya. iv. Program SMARTBelanja@LPPKN: Meningkatkan tahap pemahaman dan kemahiran dalam menguruskan kewangan keluarga secara bijak dalam kalangan ahli keluarga dan masyarakat. Ini kerana pengurusan sumber keluarga khususnya masa dan wang adalah aspek penting dalam kehidupan terutama apabila mula berumahtangga. v. Perkhidmatan Kaunseling Keluarga: Membantu ahli-ahli keluarga untuk memperbaiki perhubungan mereka antara satu sama lain, cara berhadapan dengan konflik dan menyelesaikan konflik yang dihadapi secara produktif supaya ke dua-dua individu dan keluarga berkembang dan sejahtera. vi. Perkhidmatan Kaunseling Perkahwinan: Menggunakan kaedah psikoterapi untuk pasangan yang berkahwin. Kaunseling ini melibatkan satu proses perhubungan menolong secara bersemuka antara kaunselor dengan pasangan suami isteri yang berusaha untuk menyelesaikan masalah yang berkaitan dengan perhubungan mereka. Kaunseling perkahwinan juga membantu pasangan suami isteri untuk mengurus atau menangani masalah mereka dengan cara yang lebih efektif agar mereka dapat menghindarkan masalah kecil daripada menjadi besar dan serius. 64