Ano huHng a.nag-a.o no ruma.ong taon df na ma.a.ntnag sa Kanlura.no yaon; subaH't a.ng baka.s ng kan114ng pa.nahon sa puso'11 tn1wano Untk na nagtuon. Sa bistp ng ka.n114no ma.pagpclano ha.bao a.no bawa.'t lunoga.U'11 na.durog na lahat: a.no kaliga11ahang mblk na malasap pbaaging fbon J)Clno kung sa.an Jumtpad. P1nagsumaktta.ng kahtt na ba1&auva a.u pakUunuan ano JJUBO ng tuwa; ngunt't ba.po pa lano sumasaountta sa. buh411 Iw'11 lokmo da1a. ano na.Ultl&a .•• Lnbhang dalisay ... Ka114't BAGONG TAON, ngitta.n np aHw ano pagkalugamt ng buh.1111 sa. lagtm; ba1144n mong hagka.n ang aktnp pantmdtm nang pananagana sa t11ong pagdding. lbangon mo ako sa dusa't pfOhatt na kinaro.paan nong mtnsang mcuawt; na.fs lcong 1e1. •11ong kand".lngan ngv.mttf ang katala.mpukan ng a.ktng lunggatt! ••• Ayokong hi.nta11tng may awang humandog na buho.t sa fsa.ng balat-kaNC)ng alOk; ang htnah.angad ko'11 saka.Ung ma.tam'10k a.11 mula sa tulOng ng tapat na. Joob. At umaasa. nng sa tvang pagdatal a.11 tba.bcdtk mo a.ng kapc11a,,aan; (sa amtng datgdtp 1111 tvmao daratnang nagkalat a.ng bungo't durog na kalamQ .•. ) FLOBINFINO S. C•LBIUO
MISSING PAGE/PAGES
ALJNSUNOD SA SUMULAT NG LATHALA~H 1TO, ANG T ;\HANAN NG MAG·ANAK NA RIZAL SA KALA!\tBA AY JSANG DAIUl.Al'/G RELIKYA.NG'ATll'\G LAHI NA D.'\PAT i\IAH.'\UN 1\G BAWA'T PILIPINO. ng gusall .sa paligld. Madlllm ~:;a~~ n~r~0n:~a~~~n~~; at sa lsang panlg ng sllong ay doon nagslsltlra antt mga kalia ma sa bukld at lng- mga ama. Sa gawing kaiun, paharap sa Anp harop ng tahnnan ni mznl kllng pa,:nnamalasin sa ka· lanSanian,· ay may silungan ng bilang pantg ng lan.,angrmg panlnla1oigan 11g •:wya11 nq Ka· mga kabiyo at tto ang kabal yerlsa na siyang ptnagsiallu· lamba. agan ng kabaro n~ plnuno ng
"" nan¡ ltlnakltann r,\ Dr. Rtzal ng unang llwanag na n1ng si· ya'y .blnyagan noor.P, ika-22 n-: Hunyo tlg 1881 ay dalawang banda ng muslko :ing di nagsa wang magparlnlg ng mahlam blng na tugtuogln. S:i. isa sa mea 'lilld ng tahanan~ lto mallmlt niagparaan ng gabl ang mga kastlhng plnwio :"'I! hukbo. Sa tahanan dln~ lyan lslni- Ang Bahay Ni Rizal Sa Kalamba, Laguna Sinvlat ni JESt:S C. CLEGA N ~~r:;gb~i~~lln F~:~ci~:~ ~~~~gi~:':~o~!ta~:!:i ~~lidka~~I~~~: MMcado at. Teodor:i Alonso sa naka-malaki · nt p.: ngunahin~ ba.vnng Knlañib:i, 1.aguna, noong lans.n~gnn sa baynng K.alamb;'.! ika.-:28 ng Hunyo ng 1848, si at kl1bayong par.lt ng. Simba. Francisco Mercado na ama ni hang Katollko. Sa malak1ng bul Dr. Rizal ay may :io taong gu. wagan ne· bahay n., !to ay . m~­ l:ing s':lmsntalang si pagmnmalas ang" kaaya-aya ~·t Teodora ·Alonso n:\ lna ni Dr. maalamat na bundok ng Makl Rlzal ay may 20 t;.l)ng gulang. ling. Isang tahan:i?"lg balo, ani;: Palibhasa"y katutubo kay Don hagd<tnang nasa gitna ay batu 'Franclso ang puka-masikap. ~in ang llana: bayW.ng at ang nangyulng nakapagpatayo slya iba naman ay k.i.hoy na mula· sa wln .. Sa pagpaso~ s:i kabahayan ng isang tahananp; ullran ~anda at kawlli-wili. Alinswiod ay . Jsang maahWnl:ls na bul na rln sa panulat i;l Dr. Rizal, '.""agan ang unnng matatanghal nng kanilang tahannn ay na- sa panlngln .. ~ay t:itlong man- pnpaligiran ng S'lri~arlng mga liwalas na s1hd na an; dalawa punong-kahoy, k:i~ulad ng ftY nasa harap .ng 1.~nsangan,: tJs,. sa.ntol, balingb!ng, nangka. M~y isang kalna.l o comedor tampoy , sampalok at lba:t iba ita ~:iranlwan an¡; laki nt. nasa •guardia sibil na l asl~g pana- ~an11 sa mahwana<t; .ing lablng- ~ª:n1uk~~a sri:n~~g~~::::~ku~:~ ;~w;~:lt~:u~~n ;~': ~~!11~~~:: ~~~~n~1 :,m~a~~YD~YR~~:!". A~: ~~~:a::";.> ;r~ Rl:~';fgª~~~~ ng ltlog na kinak!lin sn araw- sa pagluluto. Sa. g!l.w1ng kan~n, kalagltnaan ng palupo ng gu- sa kanll~ng magk:ikapalld. Ang arnw. may Joaahil}:aan ay ~a.ligua~ hay-bahayan ng kaJapat1 at sa smunog n: mga mlllyltapangya mga pabo, gansa, at pato. At 58• orr ang pall~uran at tuktok nito ay may lsang. krus, rlhang KasL(.!,a noong 1891, ngu gana siln sa mga h!!.lamang gu- na magkarat1g, at ang azotea lay na ltinatanlm ~a lsang p:t- ?.y kaugnay ng balon na napa- tanda na ang m!a nags1sltlra nl't bllang paggalang at pag nlg ng bakuran $ ft pana-pana- J.alallm at sa pagsalok dUo ng doon ay mga taOn!' nudasalln: mama.ha! ng a~ln~ Pamahalaan bahay-baha- sa '"Belen ng P11lp.nas .. ay slol· hon. sa yang lto ay minsang pagpura- kap na m1itayong mull . lto sa ran ng mga lbong maya na aali- pamamagltan ng n\{!:a ambagan to na kinatltirah~?"I ng lsang llkop ng muog ns varlng maka- allgid sa mga pun".!ng-kahoy na ng mga batang narslslpag-aral mag-annk na matahlmlk at kapal at ma.Jalak!ng tipak na nasa pallgld ng b:ihay. sa ntlng mga pa i ralang-bayan Iyan ang kaayus11n ng taha- :it lto'y pinaslnay;.an noong i- mapag-kawanggaw'l ay Isa sa bato na siyang 5 Jamang A11g tnl1aria11 ni Riuil 1:1mg ¡i(l9mamalas·11 sa 1111:11'11(1 :ar1m~n11 s11 kllii;t1y~11g p1rnig 119 Si1i1bahu11r1 Katoli!w sa Kutnmlla . a- . . .. . sllang paharap sa lansa:igan. naroa~- sa.ll ay may Jsang muntl~g ba- k.aw11J-w1Ung taha1,ang ito tublg ay blnabahk ang Jubid :it ang muntlng na nas11, kalong nakasablt labl ng balon. Ang sllong ay ta- Ango kawlli-\Vlllnz tahanang i- plnaka-b;i.kod LINGGO, DJS\'E!\olBRF. :lll, 1951
"H U LI N G P A AL A M" ka-19 ng Hunyo ng 1950 sa pa ngunguna ng Panrmlong Qulri~ no. ni DR. JOSE IÜZAL Ans tahitnang- :to ay blnasba san at plnag-ukulan ng pam ba.yang panalangin ng maglting na Blkarlo 11t Puoko ,ng bayang Ka.lamba na si Reberendo Pa É. Dlmaculangan dre Elíseo nang lto'y paslnnyaan, at tu loy hinlngi ng nasablng alagad ng pananampalatayang Katoli ko na ang bayan3 Kalamba ay maging Isang Lunsod f*) dahll sa lnaangking m~a kayamanan ng bayang tlnutukoy. anUp~~1~ing1:u~t~~ nna~~~~k~:n:~ Pa11/am na .. Ba1¡a1tg giliw, l11pang kasuyo 1tg araw. a gtan a g dl Mah1god kong sa't1o'y ham ang amis ko't lantm1g buha11, p g :.g P Pª1!-ªu1 ink :4t tmia11 m1mq maluninYninri, mabulaklak at nialabm1: ~n:a pt~l~~~at7:g n\¡:~~~; ~= .4lay ko ri't aÍctng handog. lumigaya ka na lamang. · may kaugnayan sa kahalagahan Sa 1ara11gan ng digmaan at m,adugong pagbaba/c,, ng·tahanang ito, ay ganlto ang Ang S(I iba11g mga buhay buong pusong alaala: atlng maldaragdag: Tinagalog ni G. E. TC1'LENTJNO 5; mit! dakllang Sa dagat S11rmga'y M1d11~, ami7tg La11git ita pumanaw! b ans~, ung k ~lg Anang Pangulo ng Republika , sa kanyang talumpatl sa bul- Kahi't sarr'lf idudulot, hapfa, dangal · at ligaya. S<1 bifaya't kaparangan, piyapr.sa't madlang d11sa. At gayo11 di11 kimg ang Bayan at taha1wn ang mn.y pita. aarl ng lahat at bawa't isang mamamay¡mg Pllipino ·· Ang pinaka-diKa naman n!' bin.igkas na panaJ;.ingin ni Reb. nang gawin P. Dlmaculangan ang pagbabasbas sa tahanan!l lto: '"Oh Panglnoon, naW'a'y 11ng Qahay na ito ay maging uliran r1g Jáhat ng tahanan, at sa al numang sa kanya'r makamalas ay lrianariwa nawa ~a kanilang ala.ala na ang nagsipanlrahan dito ay natutong U.anlm aa dlwa at puso· ng kanllang mga anak &.ng mallwasay na pamuml.lhay sa kristlyano, ang sa hayan. At nang upang lalong makilala ang bayang kinaki taan ng unang liwanag ng Mar tir sa Bagumbayan, htnlhiling namln sa klnauu'{Ulang may.,. kap~ngyarihan na sn lalong ma dallng panahon, <tng bayang lto na nagkaroon ng kapalarang si yang maging bayan ng b,a yani ng ating lahl. ay mapabl lang nawa ·na isa sa mga ta nging Lunsod ( *·l ng bayan~ P!liplno.. pag-ibig · Diyos at ang pagmamahal \\·agan ng bahay !":a !to; "Anr tU.nay na pagdaklla sa bayaning lttksang 11lav: Dr. Rizal ay ang sundln ang Krmg Piiia ang kailanga11g ipanl7tgkad ng banaa(f. l¡:anyang mi;t:a ar¡¡; sa pamama-· Jlrnbo mn mig dugo ko, padanakln ng maagap gitan ng kanvan:: lniwang mg~ .4l sa sinag ay tginto ng ninitak na liwanag. slnulat sapagka't Iys.n ang mga bakas na pamana niya sa atlng bansa. Mlnamahal natin ang mga dakilang alam3t ng atlng lahJ kung tlnata!unton natin ang mga makabayimg adhikaln ni Dr. Rizal sapagka't siya ang li9Amag na patnubay at ma nunubos ng atlng lahl. Si Dr. Rizal ang tampok ng Iahl na pamana sa atln ng kallkasan na dapat angkinin sa. habang .Pa:. nahon." ."lr¡ayong ako'y mamamatay ang kulay ay namama/as !l!a bobala ng !iwayway sa likod 11p ." · Bilang mungkahi sa mga kl nauukulang umuuglt sa atlng bansa, yaman din lamang na ang glnugol ditong salapi na buhat sa ambagan ng mga nag ~lsipag-aral, ang bahay' na lto ng bayanlng Dr. <tiza! ay dapat na gawlng Isang KATANOITA NOINO AKLATAN NG PILIPI NAS at dlto matipong lahat ang naiii.Iabtng mga sinulat ng ba yanlng Dr. Rizal, sa gayen, ito'Y pagsasadyaln at magiglng lsang "punto de atracclon" o kahali hallnang mga pook "turista", at dlto mararamda man at madarama ng isang mapagbasa ang tuiiay na pag mamahal kav Dr. Rizal sapag ka't ito ang ·bahay na kinakl taan nlya ng unang llwanag, katulad din naman ng lalong mag1g1ng matalmtim ang pag dalangin at paggunlta natln sa mga pasaklt na tinamo ng a tlng Mananakop kung tayo'Y nasa Herusalem, kung nakikita natln ang kanyang tunlka at ang mga pakong G-1namlt sa png papako s11. Kanya. Pangara¡i ko nuong br.tang di pa halos magkamala11. Pangara" ko nano binatang ganap n11 sa kalusuga"y Tanghalin kang isang Sula sa dagatan 11g Silangan: Matang itim walting luha, noong taas malatlato, Walang kunot, walang mungot, walang bahid-hiyang tunay. Panagtmpan ng buhav ka, maalab kong parman11sa. L111nusog ka! ang hiyaw ng yayaon kong abang dl"wa! Anon!7 sarap na malugmok upa11g ikaw'g matimawa, Mamatm1 nang mabuhay ka, sa langit mo'y mama.1¡apa At mallt>ing ang bangkay ko sa lupa mong masanghaya! sa Kung sakaling sa puntod ko'y may mapansln isang araw Na munti't abang bulaklak sa naggubat nn damuhan, Sa labi mo ay ilapit at halikan yaring buhay, At daramhin ng noo ko sa malamig na libíngan Ang init ng hininga 1110, ang h1hip mong malumanay. Ngunl't kung nais nating ma laman kung paano at bakit pl nagsumlkapan ng ttlng pama halaan na ~aitayong mull ang makasaysayang b3hay ng baya nlng Dr. Rizal 1.y ganito ang pin'aka-tampok ng talumpatl ng noo'y Kallhim ng Pagtuturo, Kgg. Prudenclo Lanca.uon: "Pl n,agmalasakltan ng ating pama halaan na maitayong muli ang makasaysayang b::ihay ng baya ritng Dr. Rizal sa pook ding ito na nababalot ng kabayanlhan bilang Jsang pamana sa atlng magsisihalillng mga mama.ma yan upang hlglt ~9 lahab ay malpakllala natln sa hara)l ay dalgdil? na tavo'y marunong mag-pahalaga sa mga katutubong biyas ne: atlng b:ansa. Ang ba hay na ito ni Dr. Rizal ay !san~ "reliktya" na dapat angkln.in r>g bawa't lsang mamamayang Pl llpino sa habang panahon. At upang Jalone- maglng makaba yan at makasays11.yan ang uri Bayaan mong ako'y tingnan ng lamlam ng buwang-sin"ag, Bayaan mong ang liwayway ay dagliang magliwanag,' Bayaan mo ring h11mibik at umanglt ang habagat; At sa dipa kung dumapo'y isang ibo11g mapanatag Bayaan mong awit myang pamayapa ang igawad. Bayaan mong ula'y tuyin ng 11agaalab na armv At abayan ang diwa ko niyong singaw na daliSU?I. Bayaan mong may tumangfs Sll maaga kong pagpanaw At k1171!7 hanong matahimlk ng dalangi'y may maqalay ldalangin di11, oh! Bayan, kay Bathala yaring bu1iay. Sa kasalukuyan ang bayang Kalamba ay blnubuo ng 38,000 rnamamayan; rnay · pU.mapasok na nasa. Pl74,000.0ll0 sa lsang ta on; may malalawak 1u1. sentr:i.I ng tubo; sa pallguu1 ~=t Pat•· sol na laging plnagdadausan ng ldalangb1 mo mlg tanang m1matay na kulangpala, Yaong mga nangagtlis ng parusa11g walang awa. Yaong nm,ng mga i11ang sukdol pait ang pagluha. .411g ulfla't mga balo. a11g bila11,gggo11!1 pi11ahi11a't ldo/mu1i11 mo rin 11aman a11g lubusan mo11p pagla¡m. (Buklati11 sa pahina 16) ,.,..,,,...,,. . . _,.,._,4#_0,._ ... ,.,., • .,.M ... ,."iilMi-"""'""'"· "'·""ª .mra plknik ay nakalllikom ng ... i:i .. ,... , kung paano itinavong muli ang lilllt na ambag9.n ng lahat ng nasa PI0,000.00 -sa lsang taon; nrnkasaysayang tahanang 1...:i ay mga batang nagsiSJpag-aral sai may mayaman sa mga lsd• na sinikap ng atlng Pamahaiaan atlng mga paaralang-bayan da.gat ng Laguna at m;!y maLl. na mangga.Ung lto s:i talong ma.- Jr.ung kaya tya•y tunay na pa:;- .... ,.,,.. • ., ... IJ.w.l.k na mgOL palayan. 6 MAGASIN NG BAGONG BUHA1'.
lplnanaanaamba, airo nn ánc muuaunod ... Nasa ganap na gUlang na ako at di to lpalulu plg sa kapangyarihan ng akb::lc m1a magulang ang tarapatan ko at kalayaan 11a pagpW ng ba. batng kakuamahtn aa buh&J'. TERESITA Nobela ni EDUARDO VIANZON RANOLA Nang mga aandallng IJQD ay lubos na napagkllala ni Roeall na ang katapatan ng kulnta han. Lumulutang ea luwalhati luhaln lamang pagdatlng nang ang kanyang puol Nang Dl&7 '8mon u- baklt dl ni.ya natangglh&n a.ns lnlhaln nltong pag-ibJg ga1ong araw ... - wlka ni Rosalina, 1- M A:i:::i-n~:g m1:~:11:. :~ ~::::~a~~::a~~!I ::o~ª:S:: -::.:::;.~ap°:: lllk8Ji:~ = ::•Pa~ª ::;::::: °:; lbulong aa kanya 11 bang paksa an1 u1apan nlna mon na masaya at umaawtt ang Magkaplllni llla noong; nakau- kanyang pag-lblg ay hindi 117& Ramon at Ro.salina. Nablgla pa puso pagka't baon na ang kan- po sa lbabaw ng 1n1a batuhan nakatanggl - ka~ noong u- magang di rln DIJ'& nalpaglcalt ang dalap ea di nlya 1naasa- yang di nalpagkalt na pasma- sa tabl ng dagat sa LWleta. ang kannng katugunan sa IDl- hang babanggltln ng blnata, ba- hal. gaman ang mga pangungUSap na namutawl 1a blblB nito ay Hindi nagkabula ang hlnagap ko kundUel.nuaumpa ko pa Ro- . O.,a DI nakatadhana a& palad J:.lakapagpataba sa kanyang pu- ni Tlnoy. Si Ramon nga ang 1allna, ni. hlndt klta pababaya- ni Rosallna, nang hapong :va- lalaklng klnallbln1an n1 nala- an, - masuyang sagot ni Ra- ong kullmllm ang langlt at ma- so. sa halumlgmlg ang: aimoy n1 ha- labi pa ntyang pag-asa aa llnu- men. _ Pagkatapoa natln ngtn, ay nagaftp &.ng 1sang ka- banata. Samantalang ea na;vcm ng Buhanglnan •Y abalang-aba- la si Allng Anday sa pamamak- yaw ng mga gulay na maltltin- . Hlndl lamang tplnanganga- haln nltong pagmamahal. Rosallna, nalalaman mo tkaw ang pln&kamagan-
bang .dang dalagang nakllala kO? - wlka ni Ramon na plnakatitlgan ang blnlbtnl. - K1Ulg hindi mo pa ¡aialaman, ngayo'y dapat mong mabatld ang katotoha· ~ da klnabukasan upang patuloy · nang tyanl na matU1tU1an 1a pag-aaral ang: malayoñg bunso ... samantalang •I Tlno1 a.y malungkot na na- kaupc> sa llllm ng bapa.;v _na pu- nong mangga sa kanllang bukl. · rin at dlnldllldlll ang maaatlap :~::n=~~~~8ii!~iu:i~:- b:; walang kapi.ntay na pag-lblg ... s~lsang pook ng magdar&J&nc ~:s°!~~~ b::::::ma: --81 Ramon naman .... - ta- n¡lng nal1agot ni Ro.sallnahg tum.atahtp an1 dlbdlb. Pagkata- pos a:v napatungo 1a tan1ang kandungan na wari'y hindi ma-
:~a~~ n::::.n ng DAHIL SA MGA PANGAKO NI RAMON, SI tltlg -At ngayong baticl mo na ::t!::7n:~1~:~ .::=~ kakapako ng tlngln ea mukha ngdalaga,-dapatmoringma- talos na Ucaw pa Iaman1 ang tanglng bab&lng labls na bumlg- hanl ea aklng katauhan... at ngayo'y tangln1 babalng Jlhlm na slnasamba ng atlng puso! Isang buntong-hinlnga ang nu- las sa mga labl ni Rolallna ngu. lbig ni Rosallnal nl't htndl tumugon. A;vwaii ba't Magmuia nang umagang ya- ang mga pangungU1ap na ;vaang on, ganap nang nagbago datl D.a nlyang nartrlnlg sa bl- blg ng kanyang mga tallsuya ay Rosallna at si Ramon ay m.all- mumUh&J sa llllm ng IB&n( ta- pay ng k.anyang hangatln .. nagtataglay n11; kakalbang Jakas mlt nang makltang magka1ama ~anan, kung ako'y ganap nang · at kapangyarlhan ngayong nag- sa mga sayawan, lskurslyon at 110 at lkaw nama'y ganap na ROSALINA AY LUBOS NA NAGTIWALA.. UAfUWJ SILA SA BUHANGINAN SUBALl'T MAY NAGANAP NA MAI.UBHANG PANGYAYARI Ramon ... umaaea ako sa kaiang&Ian ng lyon1. pan¡ungu- sap na di mo ako pababa;vaan! -· ma1 luha ang mga mata ni Rosallna nang blgkasll). lJOD matapos 111ang mamulat ea ka- totohanan. mga talulot. Ramon ... umaaea ako sa kaiang&Ian ng lyon1. pan¡ungu- sap na di mo ako pababa;vaan! -· ma1 luha ang mga mata ni Rosallna nang blgkasll). lJOD matapos 111ang mamulat ea ka- totohanan. mga talulot. lunggatlng pagtatangi at pag- ating pag-aaral, wala akon¡ u- nang hahangarln kundl an¡: ta- JO'y makasal. Mapanghahawakan mo ang Ituturlng kong aklng pangongusap, Rolallna ... patlbay ni Ramon na uma- lakad ng mga P&ntyayarl. SI kung taya'y magkaplllng pa na- .. awlt ang pU10 ea pagtatagum __ MAOBUHAT nang hapong ya on ay di na hlnlwalayan ng mga al!-labanln si Rolallna. Sa kabll11: ng lahat ay di nlya mal wakal sa gunamgonam ang i:n111 luksang pangltatng maaatlng mumula 118 mea Jabl ng kaha- plknlk. Kadalasa'y nagtutungo rlng aklnl rap na bina.ta. Hindi rln nlya ang "Arlstocrat malaman kung baklt ang mga Beach Re1ort" at doon nagpa- -N¡unl't ang lyong mga ma pangunguaap na yaon a:v malu- Pallpas ng ma1111ga.yang sandall. gulang, Ramon ... _ bahag,.ang god na tlnatanggap ng kanyang Mallmlt na sum'\Sagap slla ng nangoUmUm ang mukha ni Ro sa salina. - SUa ang lnaalaala ko. puso't kaluluwa na kasabay ng sarlwang slmoy ng hangln pagkadama nlya l!I• kanyang sa- may baybay-dagat ng Luneta.. Baka hlncll slla puma;vag na 1111 ng lsang malallm at mahl- Sa. mga pook na lyong kapanga- lsang katulad ko lamang ang wagang kallgayah1mg noon mang dumalaw sa kanyang ka- m.amahalan madalas 11lang nar- anak. tauhan. dalawa sa (Buklatin sa palllna 14) la- pangarap sa mga pusong nag- makalsang-palad ng kanllang • - - - - - - - - TBOTICO CLINIC Ipaubaya mo sa akln ang Hanggang sa nang magpaa- klod ng kanilang mga damda- bagay na lyan, mahaI ko. Sa palagay ko'y hindi naman sila 1nanghlhlmasok 11a sullranln ng -Ramon, nals kong ipangako aklng puso. At sakallng magka- totoo man ang bagay na !yang ltamon nang umagang mln. tatallk at doon nila mull't mu- llng plnagtltlbay ang pagkakabv.- Ipaubaya mo sa akln ang Hanggang sa nang magpaa- klod ng kanilang mga damda- bagay na lyan, mahaI ko. Sa palagay ko'y hindi naman sila 1nanghlhlmasok 11a sullranln ng -Ramon, nals kong ipangako aklng puso. At sakallng magka- totoo man ang bagay na !yang ltamon nang umagang mln. tatallk at doon nila mull't mu- llng plnagtltlbay ang pagkakabv.- 7.aA.11. N .. 1 [.,,gard:., Wl.M.T,.,,d...,.. 't'~~:::_ cm.~ .J.IN<mn. DISYEM8RE :JO, 19.(1 7
PASKO SA MALINAW min:-SandaU po laman¡ magpapallt ako ng damlt. Kuwento ni JOSE S. CONCEPCION 1 !":U~:::a;ª::~::k~: s~; pulitlka sa bayan :ig Mallnaw. Kung natatandaan pa nlnyo, ang bayang lto ay mallmlt ma banggit sa mea pahayagan da hll sa malnitang p11.glalaban sa pulltlka ng mga Montellbano at Marcel. Noong magpapasko na naman, nagmaamo sa akin ang pagkakataon~ maka.ratlng aa Malinaw na napamahal na rin sa a.kin. Hindi natagalan at bumalilr. ang babae. Lurttaplt siya sa a mlng umpukan. Ang asawa ko, Pepe, si Li~. Lita, gu.stong mal9man ni Pepe kunr bakib malak~ ang lnila mang ko sa nakaraang halalan. Napangttl si Llta at sa ngl ting lyon ay hindi nakallctas sa aklni panln¡in an¡¡: blloy ni ya sa magtabllang plsnrt. - Alam mo, Pepe, ni Tatang ang nalr.alaban n¡ Mtlo-parang pa lagay na agad an¡¡:- loob nlya sa atln. Ikaw, Lita? Isa kan1 Mon tellbano? -u.nong tong wala na rlnr pamumupo. Baklt ba, Mentong, lagi na lamang isanr Mon!ellbano, kung h'ndl !sane Marcel, ang alkalde 'Ja bayan nlnyo?-tanong ko sa kalbigang nag-anyt!ya sa akln doon. SA PAGKAKABUKLOD NG DALAWANG PUSO AY NAGKABUKLOD DIN ANC: DALAWANG ANGKANG MALAON NANG MAGKATUNGGALI SA Pl'LITJKA Oo, -patunay ni IJta. Iaa nra akong Montellbano. sandaJlng nams.gi,an aa a.-, katahtml.tan. ming apat ang Pagkuwa'y nagaallta si Ml lo.-Ikuwento mo 'yong 11&1tata nan nattn, Lita. AIS:m mo. -simula.ni Men~ tong na sinabaran ko ng "Hln- dl ko pa alam," na kapuwa ná- Kumalas ako sa pagkakaplgll m.ln lklnatawa,-n<'ong panahon ni Mentong. -Isang tanong '3, ng mga Kastlla, nng Mallnaw Mentong, bago tayo pumasok. ay nahahatl sa M'.atang Lupa Dito baga naka.tir:i si Milo Mar ~t Pulang Lupa at sang-ayon cel, ang bagong helal n~ alkal sa isang matandang: kasaysayan, de? ·, ::~~ ~~: a~ª~1~i~~m~~ya M~; Tuinango ang aking kalbigan. '!~~te~anb~ya~~g P~l~;Y~:pª¡ ~~~ayboank1t"~111t~ª~~a~y~ 7i~o?na ay ang pamllya. ng Marcel. -Oo, Mentong, ng¡,ml't baklt -'Tay muna, Mentong, may naman kay-Jaki ng lamang ni kau,gnayan ba 'yon sa tanong Milo sa kanyang r.akasagupanl:' ko?-putoJ ko sa p11llwanag ng si Alfonso Montellbano? DaU ratl'y malakl na ang dalawang aklng kasama sa hangad na i- wasan ang pagpapaligoy-llgoy. ::·~:bl~:~~1a~I1~~ang ng Isa i -Oo, Pe~e. Ani pamahalaang bayan ng Matang Lupa ay ha- -Akala ko ba'y lsang tanong wak ng Montellbll.no at ang sa lamang ang sasagutin ko bago Pula.ng Lupa naman ay hawak tayo tumuloy, -a?"ii Mentong na ng mga Marce!: Nang dumatlng bin_i_gyan ng dlin ang pagsssa ang mga Amerikano, pinag-isa lita. --Sa kanya mo na ltanong na Jamang ang dalawang bayan 'yan. Slya ang lalong nakaaalam at plnangalanang M¡¡.Unaw. No- ng bagay na •yan -at .pagka .mg malnltang sebl nlyo•y kumat(Jk na si Men on nagslmula pagtutunggali ng angkan sa pamamahala sa ba~ yan .... Mabutl ye.ta, Pepe, ay Isang matikas. na Ialak¡ ~ng pasyalan natln si Milo at nang nagbukas sa am~n. -Milo, s1ya malaman mong lahat ang nau- si Pepe, ang kalb1gan kong taga. Maynila. Pepe, slyn si Milo, ang ukol sa amlng bayan. bagong hala.l na 3lkalde ng Ma- llnaw, -pqpapakilala sa amin ni Mentong. dalawang tong sa pinto. Wala akong ma1amang sabl hlii kaya't plnangalawahan to -Tuloy kayo . . . Mentong, Pe- Sl Milo. -Slyanga, lJta, maaa pe, tumuloy kayo, -m'-1ugod na l'I bang lkuwento mo sa atln? ~n:~: k~m~i!~· ::"~~,:;_~~:; Tatawa-tawang tlnlmulan ni si Milo tungtol sa - amlng pa- Lita ang P8:1sasalaysay. kay. - Kung ano man ang ka- -MatagaJ na kaming magka llangan mo, Pape, ay sabihln "Jº trato nltonc s¡ Milo, ngunl.'t da na ngayon at baka hanggang hll aa malalr:lnc gallt ni Tatana klna Milo ay nal.s.lpan namlng mamaya ay malimutan mo. Wala namsng mahalagang :.:::;~·:~=¡ t!';!~"~:~a.k~~: bagay, Mllo,-paslmula ko.-Na- lskandalo ang nangyarl! Aka itanong ko kay Mentong kung laln mo bang ipahull ka.mi ni !~~lt~~ n'!~a~ui~~~i~~1:·a !~= Tatang! -Kaya't tumuha nantan si ba~ang pagkllala ko sa lyong kakayahan ngunl't malaon ko Tatang to ng mabutlnr abu nang sinusubaybayan ang pa- gadl'ng buhatl pa sa MaJnlla, mumulltika dlto ~a lnyo at !pi- -sabad ni Milo. -Nagpanuntu nagtataka ko nanl!' Iabis kung kan pa ang mga matanda· na baklt nagltalsa ang Mallnaw sa min ni Lita sa loob ng huku 1nan,-at hindi na naplgtlan ni paghalal sa !yo. gl!yong. . -Gayong kllala :ing Malinaw Milo ang pagtakwa. Kaml ay na sa hawa rln sa anya. -Anong nangyeri pagkata~ Wala namsng mahalagang :.:::;~·:~=¡ t!';!~"~:~a.k~~: bagay, Mllo,-paslmula ko.-Na- lskandalo ang nangyarl! Aka itanong ko kay Mentong kung laln mo bang ipahull ka.mi ni !~~lt~~ n'!~a~ui~~~i~~1:·a !~= Tatang! -Kaya't tumuha nantan si ba~ang pagkllala ko sa lyong kakayahan ngunl't malaon ko Tatang to ng mabutlnr abu nang sinusubaybayan ang pa- gadl'ng buhatl pa sa MaJnlla, mumulltika dlto ~a lnyo at !pi- -sabad ni Milo. -Nagpanuntu nagtataka ko nanl!' Iabis kung kan pa ang mga matanda· na baklt nagltalsa ang Mallnaw sa min ni Lita sa loob ng huku 1nan,-at hindi na naplgtlan ni paghalal sa !yo. gl!yong. . -Gayong kllala :ing Malinaw Milo ang pagtakwa. Kaml ay na sa hawa rln sa anya. -Anong nangyeri pagkata~ Oayon nga, Milo-sang.ayon =g }~~:~: :: :•n:~~~'::~~ ~~~;-~a~~t ª:0 ¡~~n~~~=a:ah~~ wa namln sa sinabl ni Milo. paanyaya ni Mentong na rito sa ¡nyo mamaako nLtayon. SI Lita· ang sumacot sa atln. -E, di ptnalaya ke.ml. Ka.ea eu- Sino ang Mill'!lg "yan? Sa halip na sagutin ako ay hinUa ako hanggang sa harap Nakangtling klnamayan ako Iklnagagalak kltang ng lsang magarnng tahanan . ni Milo. - makl\alo., Pepe. Yan ang bahay ng mga Marce! .. - wlka "li Mentong 8 Napanglti na lamang ako. Sagllt n~ nag-lsl_P si Milo 'u- ~~n~~~ e~aman kami tapuwa ~ª~~~!: ~~b:'a;t~~- ::;~s:~; -At n~yop, nassan ang Ta- magandang babas. Hindi mal- kakallang sa lr.usina siya nang- -Nasa tanlla't r.agpapabinog. galing dahll sa suot nlyang a- Naghlhlntay n_a lamttnr slyang pron na nauultngan. - A! May palitan ko pafbab:igo ng ta.on, po.nauhln ka pala. Mllo, -anya sa asawa. at ang ballng sa R· tang mo. (Buklotin ia pahlno 17) MAGASIN NG BAGONG BUHAY at
..,UÜD&"IAlú, Lln .... ,. lralWtl't llUll' makabulaboc Sa mp hWllJ'Ull nqU...w &a iloe. At, saka pab.wln An1 ,... ai 8iMac •••liw haios Sa •oi-·-· _... N• kurua q baUy. 11 N•rito't 11111lardn AD.e lanclt ne iyoac 1UPnd11111 ,... , MMit.n1 ... haskan ne Pttac liw• ... , AngbtotollU11.n- Mllpait H1Ñhin1 anc allllUl'y nqkalat, Kan1 hüit nariyane haaeiag Jumili1t11• Sa .... t maglint.. m Daldlan1 Bayaai, Anc ¡, ... ~ ... , ... • Un.er - Wiaillpiac ang :Wp K-maUag,~- ... - · - NI' •ne Simou'r u diPt ... Nancdimakabalq. iyoae ltillm'- ... -... Ba.C.A¡r..._ ... G ,;;.w.;¡811.0l I ~GMAGIN'G UYOl'rO! .A.T .P!,250.00 N.A. 11.A. PAN5 GANTDIPW 1 ISA la inyo ang mnrtl1nl kandldato optsyal na: ln)'ong paaralan. aa Olo-co Scholarship conteat-maaaring ma¡tng ka:ro lto! Uma ¡ap kayo upang lalong mag:lng malakt -ang lnyong pagkak&ta on.-MAOBIMULA NOAYONI ~~):iJ:r!º~~ir.w.'15 1b!!:; ¡t,<;::::.~~ f&~.~ .. 2~"'i..!.."":-· .10 .._ - •--. 15 ... - T111.TAl'OS SA. aN&- .. .ir;:-::: =~::bol~-::011o.:· ... ~·i:=.0.,~­ f.::-!1r!':':~~~··;::.~"~·· ~ ~~: ... 1 _ ... lll•n ,....,...1 .... KUNC ,, .. ANO DIBILAW:IN A~C MGA SOTO libila,.111i1• ~"~ '"·º burn •• ,_..pan ni PhiliP pin•"'ª"'""'"' Jiu"·"' Mo>"t1ih ~·1·a n5 ounuuunod• l"U•b•l•• "" 'abun~ '-'IO-, karaniw.nJ (•) ll•..,a'1 ANG HULING BILANCAN AY SA M.IUlSO ;, 1952-A1111k•aoliútoopiar1I"' bawa'• _ . . . i!.,;:~..:~~~~m~ .. ::~~:· =~ .. ~~::r: .. .::-.=:i.~ ::.;~ :\:::~;\~;.':, PIJll0.00 •1111 blow1'1 ;... Ana paaral.,, ~ ~ ..,,.., ... ... ,..,~ ... ~ ... ~~~....f.S11ss
E e A. lnilalathala ng "Bagong Buhay'' ot ng Pangasiwaan ' 11111 ' kagalingan ng mga mGgsasaka sa Pilipinas. , , , . . , KALENDARYO NG MAGSASAKA '1"r s1 Pagtutulungang Pangkabu hayan ng t U. ukol sa ~¡ ~i · ' I Mahalaga Ang Pagtululungan Ng lahal
Maaari Kayong Patayin Ng Malarya IS. N1p.111n.ey1n .a tU.ilirhan ni M•nc J111n 111 ~ne llhl1r11 •Y Tun11t11liA" S...,iuln ne Lo.hit. N•ctulunc•n so Mane Juan 11 &ft¡ lu111ylMll me• bphbeh1y. JS pvinncUb11. ~h•1tlul11nr1R K1yoa,c l1b1t. Anr M1l1ry1 •Y Tu.nckuliftr Suc·
: ~;,~~:N~:~agl 'ª ,1,i_: Drarma;:~ba;;~:~~~ Kona 14. Katagang paangkln 15. Sampung daan fklnaltaa ane: hullng tltlkl ~ • '26. Urong 27. Tuwld V~ .. 29. Kalye sa purok ne 30. ~::1~~gbalota ~ ,, ~ •• .. ~., ~: :::::uoiaaEhlPI 16 Natublgan ~~: ~:~:: Isa ln~lesJ 19. ; : : :1in>ahh\•atJg ng mga 2201._ ~~ata ng mga lgorote :!: :~~:n~~lglpapansltlnl ~u ~ ~ ~ ::: :::a:hullng ~laJawang 37. =~ng pangkargamento '4--!-L-I SI. S11katan ng pJ;gkatao 25. Babalnl{ wala pang asawa ~:: ~~sa!t !autor ng 3 Muskl- :<f-+-+-H 4 ::.· :i~~~n~ s~·:i~~g Hardln 37 _ ~~~:lko !~: :!7::"" at <.aglaho ~~V,%; " ~ •• ~., f0 •• 1. ~':"~~ buwen (unang "4. Olt.bay hg mabutlng '5. ::::ng lupaln 48. =..: mga anak n< :!: ~~n:::~=~ :: maghapon :!: ::katuyo ng sinalng teros> ~ •• •• ~ ~ ~ 48. ~=r~ ~~=i'ª ~ IF 1 ~ ••
50. Nlyari 42. Kamkam. bihag kabayaran •• --1---l-L.J 51. ~;na:i~~·~~0~~8~a~1:1da. !~: ~:i:~n~ª 1=~laga ::: ~:!:::kan sa bundok :~: :::.:~~;ª p~::~ahero ~.. ~ •• IHI. Butll na panghalo sa 54. Suno 57. fatak ng pulbos na pan!I- nis sa nglpln 54. Suno 57. fatak ng pulbos na pan!I- nis sa nglpln glnat&n .. 11. ~iii 63. Pun_ung-pun'), naglalahoy 85 " ==~na ma¡ dalawang 59. Inangat G2. Malaldng ap:.) 58. Punong-halamang 80. ~oy aa .sarlll tlnutubaan M. Ahnlrol Usan, hatlJ TINGNAN ANG TUGON &A SUSUNOD NA. LINGGO 88. Bagay-bagay 87. Hila-hila sa ~Y PABABA 1. Unang pellkula ng Royal Praductlons 2. Pagbabangon ng mga man11agawa 3. Dlyosa ng b11wan 4. Kalye sa loob hg matan- dang Maynlla 5. TanqaUn 8. Tanlaw 7. Pamaypay f. Pani.nong-uJlt 9. Kinql.1Wwang mati:aman1- 1a1awa nang pan.bon ni Mga nanalo sa PAlAISIPAN noong Dis. 16 l. Carolinn Andre.s - :!. Tecdo··o F:iT•era ·- 49 Alvarez Ext., Tundo, Mayn.Ua 3. • Teo¡1/,, ·,¡ •'l. Soc ;n··· A,, .. ¡c. ·- Blnani.:.bangan, Indang, Kablte ·¡,,. Ca11 -- S'an Agustin, Hagunoy, Bulakan 5. Bb 30 Tramo, Pasay Clty ,Uil?IÍ?n - Tnlaga. Mablnl, Batangas Mag.~illitan¡::¡;;ip sila n¡:: tigalawang buwnng waJ;mg bayad n .. suskrlpi;¡\'On ng Pánglmgi::1' n? BAGONG srrHAY. l¡iac!a!a an::; l;ih:" ng :ifl~O~ ,;.1 B1IGD.'·~> Bl'H.41º 920 :.e;mntc PALA/S.IPA,\ S¡,.·;¡¡w!.1k . .1":·1•1!:- .l!<1j1f!.mt ll' !2 ~L.\(,,\81." SG ,!.l.GC'SG 1~:·11.~ _
L Ai?u~a~in;)~~t~r~:'.im M:~:~ s\~1~g~gh~r! .. ~~~:~s:.n~.~a:;~; At. n&nl malaplt na siyan&" kaywnangglng mukha. An¡¡: a- tumulak patuneo ~a Plllpinas ay llt-lt ng mga punong kaw11yan, narinlg nly:ing mull ang panga - at ang alls-ls ng mga dahofi ng Ian ng kainyang kababata. No- mga punungkahoy ay mlstulanp; on ay payapang nakahlga slya malamblng na sonata sa kan- sa tlheras, at na~hihintay na yang pandlnlg. At nang maklta daplis ng punglo, at kung anu- g_unita ni Titoy ang hu~lng pag- lamang ng oras ni;:: pagt atang ng kanyang mga kanayon ang ano pang hakahakang maaaring kiklta nlla ni Luts sa 1sang la- pagtlgil ng karltelang klnalulu- maka.pinsala sa mukha ni TI- rangan .sa Korea. Noon ay tila gal ng mga benda sa kanyang lanan nlya ay pa.sagsag na nag- toy. Naroon ring pagtalunan na agos ng tubig ang pagsalakay ulo, mukha, at mga blslg. Narl panakbuhan llng mea tto na pa- kung kaya raw 1ungayayo.t lto ng mii:a kaaway. Magkatabl si- nle nlyang blnlgkas ng m¡a ka palaplt. Hindi na mackamayaw ay dahll sa h indi raw kahlyang 1,9. n1 lungga. N·lgSllla-ulabat wal a.ne pangalan ni Lula Arma ang bulung-buluncan at hlya- ang sln¡aw n¡ lupa roon, o di- ang mga punglo sa kanllan1 U• gedon. at nadama nlyang buml wan. Ka. tng{la., nartto na .tf Tf- lis ang pagtaas at pagbaba .ng 11 kaya'y kulanc dllW lto sa pag- lunan. Putok doon ... putok di- lOJI. Tatang ... tata.ng, si Tftoy kaln, o hindi kaya·y kulan1 daw to. At, !san¡ ~ag11y 9.ng' s umam- kanyang dlbdlb. Noon· dln ay bulat sa kanyang harai:>an . Na- paran1 naullnlgan nlya ang tl ••• .tf Tftoyl Ka.sa.ma a.ng kan- I.tang maJ:mdang babae ang tulig slya. Nagdlllm an g kan- n lg ni Allng Hult'. na nakatayo yang ta.tang. Nakuuu. ~. ke-l4- :sa kanyang harapan. Jka.w na. kt na.ng kanyang pflat sa. noo marahang pumasok sa loob n g yang paligld. Pa1¡:io;atapos, nag- at pl.$rigl! . . . Ke-ganda nang sa- kabahayan. Yumapo:s !to kay laho ang kanyang lakas n a lea- sana, Tito¡¡, ang ba.ha.la ka.11 Luis Jamfng .tuot nfya, ano, Ka De.t· Tltoy. Mahlgpit ang yakap ~a :sabay ng pagJalah:> ng kanyang ko, l\ane? ta' Ke-ittm 11uman ang kula.y lyon. Mahlgpit na mah1gp1t. malay. At nang manumballk At nang yapusin slya ni Allng 71~ .tlllamtn! ... 'Kuuu ... ke- Nglnic -ang mga lablng hindi ang kanyanc: ullrat ay nasa kan- Hule ay llnlngkls slya ng dam payllt nt11a! Dalifn mo sana, Ka mablgkas ang mga pangungusap dungan slya ni L~IS. T lna.wag s1vonl ... At ang karltelang kl- nt. may kaugnay sa buhay ng ang kanynng pangalan. Suma- nalul'tlllnan nlya ay nllllgld na kanyang anak na si Luis. Kay- got slya. May lnllagay si Luis ~:e~~.1b~i~~1 t~~~e;:;;~:S~~w~! ~;~~n;1,,~u~; m~r'lm::!~~~ irng Katha ni MAR Al. TIBURCIO !to SB tuloe... ---· Walang llaw ng m1a taon¡-nayon. Wala kayang lplnagbaba10 ang nayong Unlia'.l ko sa loob ng llanr bu•an? - ~snon¡ sa kan yang sartll. - Gaya rtn kaya ng datl? ... L\ng Daigdi- ... ACQQq44 44A<C • • - •< C41C4 1.t"C Pa¡karaan nr Uang sandall, 1- sa't isa ay nagtanong : Malamtg danúng katulad ng nagharl Sil ba roon? Naano ang noo mo? raming panlngln· llng n11 habar, sa kanyang palad. ltago mo ang medalyang 1- kanya nang marlnlg nlyll ang Ang pls11gi mo? Malulupft nga sa gayong anyo ns: matand.ln¡; I- salitaan ng mga kawal ukol kay tia sila ha? . .. at slya'y nallgld babae. Talagang anc !na nga yan n a kaloob .~a akln n i Luls. Sa pagkaka:vakap na tyon na ng kanyang mga kanayon. naman ay hindi maaarlng ma- nang, Titoy. . Ano ting kinalcaln ntnyo, masa- katlis .sa anak, bulong ng mara- ng matandang baba.e ay nada- sarap ba? Kumusta ang buhay- mi na sinasabayan ng pag-illn~ Hindi slya plnansin ni 'Luis. ma ni Tltoy ang !hit at Iakas tiuha.y roon? Hindi na naku- ng ulo. Sa kablla ng ginawa ng Mabills na tumayo lto. - aa hang plgllln ni T1toy ang pag- ariak ay narlrlto pa rlng si A- tawag ako ng doktor .. . narlnlg katauhan ng kanyang kababa talon ng kanyan1t luhanr ka- nglna pa nakapamlntana sa glng kapalaran n g kanyang kanyang m1a mato.. hin ay lpaklblgay mo ka:v An- Aling Hule. Umupo sa Jsanr sU Iilan-llan Luis. lamang sa mga tanon¡ na lyon Naramdaman n i Tltoy na may dang a ng medalyan g lyan at 1- yan¡: kalapit ng .~llya ni T1toy. ang n asagot ni Tltoy. Bakit ka pumatak na malnit na bllgay se. paklsabl mo kay Jnang ang si- Nagmasld sa m:;a nagslslratl nangayayat? ! re 11aman, umi- kanyang h lg Hindi nlya lnlno naplt ng aklng kllpalaran, at nean at narlnlg nlya :mg mga at salltaan. h?.1Wag knyong 1to Nngunlta n lyang- gayong lyak! Shhh. . mo.lngay! Kurutfn mo nga, Ka- dlng tagpo ang naganap sa i- .ti ka! Po.1miiin mo na 11ga siya, .sang daungan sa Maynlla bago nig. Mull slyang mawalaan ng T itoy, e .. Pala.t"i mba. ka.ri .. slla tumulak patungo sa kabl- maJay-tao. Doro! .. lang ibnvo ng dagat. Jkarv na Mngmula noon ;iy hindi na si- Sa mga parlral::i.ng narlnlg na 1- ga.ng u yon ni Aling Hule ay lalong u la nagkitn p~mg 1null n i l.ui.~ lulukluan ni Tltoy ay tila mga LU/$ ko, ha11e? Mtlgmahalan sana \V¡1Jang ginawa .$iya kund l pa- mantak ang dat!ng sugat n3 taon1 walang sawang nagbubu- kayong dalalM ni Tit o11 ko. ha- klba!itaan ang kanyang knba- kanyang puso. lblg-lblg na sl\ sa nang ipagtanggol ang lcanyang lun1on at nag-uusap. May pag- ne, Luis? biblg n¡; mga kawal ang paf- anak at sablhlng katulad din kukurong kay8 raw nagka.pllat Poo11g MaykaJUJl nng lnyong ka- saglp ng kanyang kababata sa nito nl Tltoy na mabalt at ma ang noo a t plsni:I ni Tltoy ay llgtasan, at.. .sun urln. Suball't. ang mga ta· tatlong pan1kat ne mga kawal dahll daw sa tama ng .s\yarp ne!. At
Nguni't Luis .. Ta- ng mga blslg na humubog tnng si Luis Annagedon. llng Hule at nak\\;:lballta sa na- ni Titoy. - Sakallng hindi. n a sl ako makaballk sa a tlng hlmpl- Bumlthv sa pagkakayakap $1 Ang iba pang pangungnsap bulung-bulun1an ~I Luis ay hindi na nlya narl- Palibhasa'y ma.batt na bata Hindi k<rtulad ni Luis . . Magbuhat u bakuran hanQ:- loob ng sllld na klna- sana, TJtoy. ang bahala ka11 ldttd"langl11 ko sn bata. Minsan, narlnlg nlya lsalsanr: nan umb_allk sa UNGGO. nISY}!~l\1RRF. 30, 1951 13
!'•--,.••AAI.,.,,,.,.., __ ..,.,.,.. • ...,.,.,.._._.,.,._..,.,, .. , .,.,.,.,_,.., __ .,..,.,._W.,., _ _. MuUng nagkatiDJ& ang u.sap-u- lplnablblgay ni Luis ta1 AD- aapan. Narlni1 na J;¡,hat nl An- dang. Nals sailang tawalfn ni dan¡ ang mga bulung-bulungan Tltoy .s1 Andang upang lblgay at salltaan ukOI sa kabutlhang ang medalya ni Luis, na:UDl't asal ng lsang llnlkha. Parang walang pumulas na kata¡a aa , ~l=~~:k ~: alkoa~;:n:ªPJ~b:~: :~~~g i::• = ::~tna:: lsang Mahalagang Payo .Ni Dr. Rizal Sinulat ni JACINTO R. DE LEON Hindi luha ang kumlslap sa kan- ang kayang kama1 sa sandalan yang maaamong mata klllldl ng stlya ni Allng Hule, ang ma kislap ng pagkamuhl. Sa pama- m:ayanl ng poot na naglalatang Marllng ldnagat ang kanJIDg sa ltan;yang dlbdib ay lumlsan m1a labl" upang huwag malbu siyang hindi na nakuhang mag- Jalas ang damdam.lng nakuka paalam. SI Tltoy lamang ang yom sa tanyang dlbdib, at bt nakapuna sa blglang pagkawa- nayaang bumukal ang Juba 1a la ni Andang. Naglaho ang ba- kanyan1 mga mata. Ba luhang 1- ngo aa kanllang wnpukan at J'OD ay kaaaman1 nalqlag 8Dll' ang nahallll ay ang maaanaang mga hamoe ng damdamlng _,,_ na amoy n1 labl n 1 mga stgarll- nglna pa'J' ma mga alapaa.p DI' uJ."ng lblg na dwnlll1 aa mp yo at abano. Naalaala ni Titor ang b1lln ni bulaklakan1 taglay ng ma:a dtb Luls nang hullng magltl~ slla dlb na nagmam~al sa anaJr:, sa laran1an ng Korea. Napaha- habang sa kanyan1 alaal& a1 wak slya sa kallwan1 bulsang minsan pang sumagl ang ba tapat ng kanyang dlbdlb. Na- yang laranga.n ng dtgmuan. kapa nlya roon ang med.8.J.yang tanda ay wala na rln. M 1::~:~:~ :~~~t.~; .. W:~:gJc!:n:i:p::~.:~ aabl ng ganlto: "Huwag kang gagawa ng ano mang baga.y na aukat mong lkabl1a sa harap ng tao at aa barap ng DIJos." Ang lsang pag-aarál sa kuaygayán ni Rizal buhat sa pag kabatá hanggang sa kanyáng pagtamatay sa Bagumba.yan noong lka-30 ng Dlsyembre, 1898 ay magpapatunay na ang kanyang nabanRglt na payo aa tapatld· ay sly1mg tuntunlng slnunod nlya sa buong buháy. Bllang mag-aaral, si Rizal ay hindi nag-aksayt ng pa nahon ni nagpabaya aa tanyang ma1 tungkulln sa Dakl lang Lumlkha, sa mga magulang, aa kapwii at sa. bayan. SJnlkap ntya ang pagpapabutl at pagpapaunlad sa sarlll sa lahat ng paraan, pallbhasa'y nanlntwala Slya na ang bawa't mabutlng mamamaytn ay lsang karangalán, hindi lamáng ng k'.anyang ama't" lna, ku~dl gayunc:Un, ng kanyang lupang ttnubuan. (X ) - Kaya, si Rizal ay naglng tampok sa paaraJan, naglng ullran1 mamamayan, at naglnc dakllang ba.yanl ng tan yang lahl. Walank pag-llmbot at hindi nabulag katlanman sa ka ra1111aan o kayamanan at karangalang lwnUlpas; walang hangad tuwtna tundl ang kallgayahán ng kanyang bayanir plnataUblg, si Rilal. a.y naklacak ria nr malaklng pag-ua sa kabataan maglng noong siya'y bata pa. Anya: ltaas ang lJI0"9 noang walang 4utigf:s, ttll!oalas, Kabataang PiHp'fno, sa araw na Upos-palad. Jlagntngnlng kang buong dfngal sa magarang t11ong kfpa, O marlkft na pag-aaa ng Bayan kong· H114g! May luha Man Ang Pasko Mo ••• '1 _-,·. 'f .. :i .:¡¡ .... , . ;:~ ~~~ At bago slya barUln aa Bagambayan, ay nakaawlt Pa slya sa tanya~g HULINO PAALAM ng sumusunod: Ang lahat kong panagfntp muking aking ka.m.U3musan At ang mga pang4T&p ko nang btno.tang kastglahan, lBaftg araw'u makfta kang h.t11G8 ng do.gat-Sllangan Na so. mata'y walcmg luh.aJ taCl8-noong nakatunghay, Htnd1 kfmf't walang bah1d tng ano mang ko.hfhlyan! Na{Jd.a1"o.4n man ang tuwa aa pantngfn mong rna11 dwa Sa mahfrap nfnyong naytmg Na mtnsan aa fsang taon kung dalalOln ng ligara: Bagong bfhú kang manfkang aumugod din aa bfsfto. Sa luma. mong kaauotang So.ron~ habt .sa Ko.lfbo at luntfang panJIO'~ aaya ... HuH man ang t11ong gaya.k aa. ta.tbo ng bagong rinfng, Tunay ngang mula sa lcanyang pagsUang hanggang sa kanyang ltblngan, si Dr. Joae Rizal ay hindi gumawa ng 1mo tnang sukat nl1.ang lkahiya. Kaya, &lya'y lsang ba.yanlng klnlkllala at lglnagalang nga.yon ng Kapillplnuhan. Ang kanyang payb a1 magandang patnubay para sa Ja hat, at kung suaundln, ay paklkinabangan ng sino mang mamamayan, lalung-lalo na ng kabataan. LllTlilOan kang gumaganda Sa bakas nt Maria Clarang aaotaag ng lahl natbi; DI ko.tulo.d ng Ginhawang natututDG ang damdam.tn sa pagsunod "' mago.al&w Na Slntng ng kdbfhaanan. aa: puso mong maldJl(ll11 .•. I Sa m"ta mong to.kfp-.rilim na maia:mlam ang ltwanao Ay df mo rln naUcubH Na. nagbatl.s sti plmgt mo ang perla.i na nangabCl8Gg; NagmalupU man .ta fJIO ang masam¡rong ho.limuyak
;yang nagpaballng sa ulo º" ma ong naroroon ay '1Jndl nlya ma- panlwala. Pagtatawanan raml sa kan yang klnaroroonan. la- mang alya ng mga lto. Talastas Blnlgyan ng Puwang ang dala ng kanyang mgs kahaup ang: · ga. SI Tltoy rln naman na noori asaJ ng kanyang si Luis. ay nakayuko ay blglang najJta- Oayon man, nananalig Slyang aa ng mukha nang masam.10 may laang babalng katuJ.ad din . ang bangong tyon. Kllalang-kl nlyang nanlnlwala sa kabaitan Jala nlya ang ma:v-arl ng paba ngong lyon. I1on a.ng pabangong ng kall)'ang anak. Buhat sa kl- lbinlgay nlya sa dalaga nang li naluluklukan ni Allng Hule ay la ni Luis ay tumulak p&tungong naklta nltong pumUOlt si An- dtmg. At nang pumuok SI An- Korea. Oayon man ay hindi slya kumllos sa kanyang pagka dang ay burrui.llm.uyaJr: ang di- ltaupo. Mullng ltlnunro ang uJo. pangkaranlwang bango na si- N" .rimoy no PCl81cong ito'y llfatamfs dtn o.ng ngm mo•t ml&bo.ngo rfn ang pagUngap ••. 1 Sa masa11ang Noche Buena a11 di ka rln .nakaltmot, _ DfnalD:ro mo ano bt.slta't Nagla1'UL11 sa munUng Belen ang do.mdamm mong mau lunos; Htntnta.11 mong buong puso ang pa.gdaHng sa stnukob . Sa sabsabang ainilanga'v mga Anghel ang nagtanod ... ! Kaya. nga. ba't .sa harapan ng Ha.Nng nagpo.ka:baba, 2'ldmtfm kang natJ.alangln At ang bawo.'t kamaHa'y htnugCl8an tJ10 ng luho.; 111a11 ulap man ang langft mo n!f tunay kang f.sang tala Ng Ana/e ng Dtyas Amang Sa. Dtwa ng Paskong ito'y Manfngntng na nagsaaabog ng afnq na: mtuanghaya . .. ! ALFREDO P. B8TBBAN 14 MAGASIN NG BAGONG 1'UHAY
Ngayong Pasko, Diyos ..• Nr1a111m9 I'ai;ko, Diyos, Diyoi;, cwy ltiliuy iw·y ilH' mmum - (Di na kita yayamulin 11y dasal konr1 daling d<mol. Anq Disyembre11g nungaylaho·y maikli bw1g paghihtntay?) Di pam:his ni panay1il sa f'(lról kong gutay-guiay, Ni di 11t1 rin 'll1mliny litis sa Bahay kong walang ilaw .. lfo p!yos, wu¡ 1tili11q ko, ibigay mo .. O.' iblgay - Mga bisig na asero al katawang batumbuhay, Elektrikang.dugo't diwa at gn-mundong pusong bakal! /lo lumang. Diyos, Di110:;, ilo lamang, ito lama11g .. P B. PERALTA PINEDA 'ling Anday ang kanilang naoag kasunduang pagharl\P sa dam- 1ana. Masava noon si Rosallna. ~~~~~:;ª~~';!;:~¡~ 8:ugma~~a~~ lap na mga pangyayaring kaia sadlakan ng kanyang kapalaran na bunga ng nagawa niyani; pagkakamali. Teresita ~Karuylo11g ng nasa pahina 7). kahantungan ng !:anyang palad. Paano kung di siya totohanln ni Ramon? Paano kung humad lang nga sa kanilang pag-ilbi gan ang mga magulang ng bi nata? Panno kung marahuyo ito sa lbang kagandahan bago su ang araw ng· pagharap maplt nila sa dambann? Hindi nakailn kay Ro.salina ang tila pagkakatigagal ni Ramon at ang biglang p:igkapahld ng kaslglahan nito nang makit'.\ Tila iblg-ibig si:;lhin ngayon ni ~~~a~~~~~~g ~l~k~i~~gs!ª~::P~; Rosaliha ang kanyang sarill. Na- at si Ramon ay nakaupo na S;l ~~~1J~. lu~~~:1n~ak~~~:n;nfi~1ti~i~. ~~~! !~~~~o~~ ~~~d~·~:g na:'. sa nagawa niyang gana.o na sasallta ang blnat<1 na tila nag pagpapaubaya ay mangyayaring Jalakbay sa malayo ang dllldill. , ronlagay slya sa alanganln pag- SI Allng Anday man ay par:i.nc- nablgla i·in sa pa~sipot na ll'l- Upang malwasan ang mga ba- mang at sukat n~ kanyang a gay na kanyang plnangangam- nak na may kasamang lsang Ja_ bahan, minarapat ni Rosallnan~ laki. himukin si Ramo_n na slla'y pa- siya'y si Ramon, kasal na kahlt d1 pa sUa naka- an~ aking kasintahan -·guma- dating nang araw. Inay. ::!~p~~;~t~t!~~~~~~a~;~~~o n;~ ~~11~;¡ un:~~ ;~~~ukn: :s~;: ang nagmungkahmg kallangang umuwl _muna slla sa 1_myon i~g humin¡:-1 ng kapahlntulutan ~'lu?i~1~1~;1~1~sal~:~~·~ng ~11ª1;~ª;1~~ aming pag-iisang-dlbdlb. tang pag-ilsang-dlbdlb. Kung sakuling waln rln ltong tutol ay nang kasintahan~ ... At kayo'y saka naman sila haharap pablgla ang mga magulang nr Ramon ~pan3 pagkakas11f:ot ni Alin(l' Anday at. hlni::in nn1:· kapahlnlulut.:111 rn!'!a ·•nga Hn :-.~ p:ot;~"~"'!Y"'' !lg mgt• baga}·-bagay labi. _ Umuwl kamJ upan~ .. Ano? Dlyata't mayroon "ª s:t pakakasal na? - nµ. balrni::.vanr, lll;dn rnnnula anz At isang umaga ng araw ng Llnggo. ang magk,1slntahan ay magkasamang umuwi nga sa ;'l.;.;¡un up;ir.:: ipa~lJ.p:i.t. kay A· Hm,·ag ka~·on:::- mabibl1~'la. J nay. Tatagang ganito l:unang ang kapalaran ng tao. Ako man ay hindi ko rin ukalaing m:t:.i- (!;11kl12tin sa pahina lG) LINGGO, llJSl'EMBRE 30, 1951 llllPIWlllG ! LA TON DE NA ,IN<;. t>lfl-,•52 fl'fl.MVf MAllll.A 1Et ."J-?1-r 15
"HULlNG PAALAM" (Karugtong no nasa pahinu 61 .u k1mg gabing may baloJ na ng karlmltrn a11g libi11ga't Tangt lamtmg 1ia.g1$lyao ang duon ay naglalama11. Huivag sflan{I 9ambt1lain; ang híwaga ay lgalang Katpala"11 maritinfg ung kudyaping mau kundfm11n, .~nta1'g Bayan, 111ao'11 ako, at kita'y inaawitan! At kapag ang Hbiil.gan kO''I/ nalimutan na ng madla Walang dtpa maging batong kabakascn nf.11ong tanda, Ba11C1an mong bungkalin na't tsabog ng mrgluiupa't Ang abo ka bago sana mapaba:Hk man sa wala, So malambot mong t~ntunga'v ma.palatag muncing aad11a. At aa gayo'y di na ako kamingang gunftain, Ang hahqin mo, ang lawak mo, ang llbi.t mo'y babagta.rin; .Sa dinig mo sY magtgi.ng Hnig akong naglalambftig, Halimuyak at Uwanag, kula11, higfng, awlt, dafng, Ubod nfring JHZRiwala'y muH't mulb:ig sasambitin. Aklng ba¡iang tnftf'og, hapfs nirlng kahaptsan, stntBinfong Pmptnas, dtnggtn yaf'fng patnaalam, lnffwan ko ang lahat, mag1tlang ko't katbfglltl, ~~~~!,!~ª;t Paalam, magulang, kapatid, ptlas ng kaluluwa. Kalllf'O ko nang musmos pa sa tahanC1ng naparani na, Tpagpasalamat nin yo ano pagod kong nagkahangga: Paalnm na, dayong tanpt, akfng amo, aldng stnta. Paalam na, tanang mah;ai; mamatay ay mamahlnga. 16 lla Junsod. May nagpapalugay man na magkatul.iyan man •In~ (Karugtong ng nasa pahilia l!i) dulawa ay hindi maglging m:i- ligaya si Rosallna pagka't arg ak!ng lalakl'y anak ng mga may-kaya gang magwawakas ang lamang pagka-dalaga ... _ Niyakap ni samantalang malllrap Rosalimt si Allng Anday at hl- .sina All~g Anday. May. humu nimas-hlmas ang blslg nito - - bula namang baka hindi na Huwag kayong m~lungkot, Ina1. sÜmtpot si Ramon ngayong ma Hlndl naman ako nagkamall oia laman nito at muklta an1 na"' ::•:~;..1 1;~~11~f1~ª~~1~~~: pakaabang kalagayan ng mag- rln nlnyo slya ... at ,an1 kanl- lang angkan. Tere!llta ina. · · · Nang umabot .iCay Tlnoy ang Bagaman napaP_ansln na ni balliang IJOD. &'1 parang ttnara Roaallna ang pa¡iglng walang- kan ng balaraw i.Dg puaa ng klbo ni Ramon ay hlnudyatan bln ta Dlyala't lki.kual na ... ;~~=~gma:i~~-:::'1 s:; Roa:~a? Dlyata't ·ganap nang· ,\t nagpaunlak aarlin ng iba ang babaing pi kanyanB: na.man sl Ramon. Iplnagtapat nag-ulr:ulan niya ng banal · na din nlya kay Alln1 Atlda.y na ¡la.g-ibig sapul pa sa k~ng ni kamusmusan? Dlyata't lubuftn sila'y nagkasundo na nga sa. Rosallnang pakakasal la- nang maglalaho u kanyang bu long madallng panahon. Hlni- hay anc mlnam~l na kababa ngl lahat niya ang kapahlntulutan tang slyang kadlua!L ng ng· matanda na hindi naman nlyang Juwalhatl at pag-asa? nakatanggi o nakapagpasubn- 11 man lamang. lna. Napakagat-labl ang blnata 11.t . nakadama ng matlndlng kaplg- iaa ang masusunod, hatlang Jumlngkis sa kanyans: mga anak ... - - nawika na la- dlbdlb. Ga.yunma'y tlnatagan 91- mang ni Allng Anday na nli.- ya ang kanyang loob. Sa kabUa natalr: ang luha. - Laman& ay ng lahat ay mahal ni.ya sl Ro Lplnagpapauna &tOng napaka- salina. Ano m1u :ing ~angya­ rl at saan man humantong Rng bata pa si Rosallna upang mag- sakallng tanyang kapalaran,. ay lto asawa. Kaya. kung ta slyang ano mang ang babalng llblgln nlya may ma.gac;awa mang mga ·pagku!culang ay 1- at sasamb1Jhln ng kanyang pnao. kaw na anr batialang magpu- Hindi maaarlng .namatay ang pag-iblg na l,van kahl't na si Ro- pUno, Ramon. Kayo Wala kayong aalalahanin sallnn'y. makikt~1a1Hsang-puso ·sa bagay na lyan, lnay. Ma- na sa 1bang l:ilnklng hlglt na kaaasa magiglng mallgaya .sa plllng. kayong si Rosallna•y mapalad. aklng Kinagnblhan n1 araw na ma tanggap ni Tlno;o ang balltang Kin~unan din ng araw sumugat sa kanynng damdam1;1 na lyoñ 8.y nagb9.llk sa lunsod ay dumalaw slya kina Rniaitn•· si Ramon. Intwan na muna ni- Nais nJyang ril.lnsan pa ltonit ya sa nayon si Roaallna qpan!f makanllg bago tuluyang an~kl- • f.nakapaghanda-ho.nda ng mga nin ng lbang pagmamahal. Nang nagay na kakaila11ganln sa ka- gablng lyon ay ma,panglaw ang nllang kasal. Slnabl nlya kay ka11_kaso.n at madlltm ang kala Aling Anday na babahk slya wakang ulila· sa mga bltuln no kinallnggahan na kuama na tlla naklklramay sa kalungku ang kanyang mga magulang tang nadarama. ni Tlnoy nang upang mamanhikan para kamay ni Rosalina. sa mita sandallng lyon. Magpapa-tao po na sana ang pagka~wl11g; lyon ni binat& nang mattgllan sa. may Rosallna na ka&ama si Ramon puno ng hagdan .. i">lnlg na dlnlf. ay madallng kwnalat sa buong- nlya ang malakas na paghikbl nayon. Kung an11-ana na ang ni Rosallna bullat sa itau na tungkol doon. ~=-:~Y ~~1m:;:r~~n~~i~aas:: naglng usapan Maramlng dalaga ana nanglm- mliyak din. Naisaloob ni Tlnoy bulo sa ka.Palaran ni Rosallna na may malubhang nangyayarl. pagka't di-umam;'y makap'lpa .. Kung ~no ay sly.ing hindi niya ito ng isailg Jalaklng mabatid. Nanatm slyang nak11- ngasawa mayaman. May nagsablhg ·sala- ':f~!;nm~:; :~:i':a~~=~an anat at tototohnnln naman Rosallna ng Ang si lsang binatang- llTUTULOYI MAGASIN NG BAGONG BUHAY
MISSING PAGE/PAGES
'asko sa Malinaw 'lrugtong ng nasa pahtna 17) nila si Itoy. ng Isa sa mga ll:asambahay ng dang kabesa - kabeaa. At Siyanga pala, matanda. --Narirlto po, Tatang, -at dagllng humalik ng ka- Nguni't bago ako nakatugon may ang mag-asawa sa napa- pinagkalumpunan amang, na.saan sila? 7d:i:wai;~ :1:::a~gam~t Bumallng sa akin ang matan- ay may sumagot sa hkurap ng maang na magulang. pg at ninang. Balanang ma- 'endang nasaaalubong nam1n ng:-Maligayang llkO, Milo; Mal!gayang Pasko, ... bumaU IX) Matlwaaay naming sinapit ang ----.panan nina Kabcaang Ponso, ig ama ni Lita. O, nalto, -at inlabot sa ;In ni MUo ang isang malJ,- 1g kahon na. ttw.ramlng but.as mamut. Duo ang loob lr.OD@' plnasok g naka.bukaa na tahanan ng :besa. Mallgayang Ps.sko po,-ba ko aa mga dinatnan sa loob '-bahay.-Bino po ba sa ka- 8. si. Kabeaang Ponso? laang matandang lalaklng na '\tabako ang lumaplt sa atin. Tuloy ka, Amang Ako ang inahanap mo. Bakit ba? Iniabot ko sa. kabesa ang ma i:k.Jng kahon.-Mayroon pong tao sa. !abas na nagpapablgay sa lnyo nito. Pasa.sa-plntuan pa sana. ang matandá nang sablhln kong: Bago raw po ntnyo slla patulu yin ay buksan muna ninyo ang kanilang sorpresan~ handog na Pama.sko. Malngat na. klml.lag ng ka bese. ang bughaw na lasong na katall sa kahon at nang buk aan niya lto a.y tumambad sa tanya ang i.sang malwiog na sanggol. na nakatawa. Isang pl rasong karton &n<:f plnaglalaru- ~~ bata at doon ay na.ka ' ang: 'ANO INYONO APO. ANO-IiTA at MILO." larawan 8a. nag-aanyayang r walang malay na sanggol ay ~mutan ng kabesa ang mala. .ig galit niya sa mag-uawa. uong pagkasabik nlYang tlnu a. ang antmo'y muntlng ang .~l na nasa kahon a.t isina.ya.w ,.s sa. loob ng baha.y.-Ang apo "'º· .. kay ga.nda ng apo to! ang :nya haba.ng 1slnasayaw .... TUNE IN an :dlligu.el ilr.ew.ery THE MARIO LANlA SHOW DZPl-Wednordays-B:OOP.M. D ZMB-Sandays-8:•~ !'Jl,-. Ang Tatang. . . ang Ta.tang .. may bata! May bata,-puna. 19
~~..,... ·"' ·"' ua !# .: 4.1e¡¡¡=!#"#* u • • • • ca a a zesw aza44z4 Bagoug Taon .•• Bagong B11hay ... Sa papasok na T aon ay sikaping tumahak sa Bagong Landas ng BUHAY ... Tangkilikin ang mga Produktong Pilipino al mahalin ang mahahalagang kayamanang r:asa silong ng ating Langil. Higif sa lahat, pagyamanin af palaganapin i ! ang Sariling Wika sa pamamagitan ng pagbabasa ng mga babasahing nasusulat sa Wikang Pambansa gayundin ng tanging pahayagang pang-umaga sa wika ni Balagtas - ang 4•J1 Malayang Pahayagang Pang-araw-araw na naghahangad ng t j AtaúM¡a.HtUU/' Btu¡OIUI <!tUUt. SI labat!!! L ... -... , .. , .. ~ -... = ...