ANG Pahayagan ng Partido Komunista ng Pilipinas Pinapatnubayan ng Marxismo-Leninismo-Maoismo Tomo LII Blg. 23 Disyembre 7, 2021 EDITORYAL Mag pun ya gi sa ma hi rap na pa ki ki ba ka, ipag di wang ang 53 taon ng Par ti do Na na na wa gan ang Par ti do sa lak sa-lak sang ka sa pi ni to, sa mga Pu lang man di rig ma ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB), mga ak ti bis ta at re bo lu ‐ syo nar yong ma sa sa la hat ng da ko ng ban sa at iba't ibang pa nig ng daig dig na ipag di wang sa bu wan na ito ang ika-53 taong ani ber sar yo ng pag ka ‐ ka ta tag ng Par ti do Ko mu nis ta ng Pi li pi nas (PKP). Ipag bun yi na tin ang na ka mit na mga ta gum pay at hu ma law ng mga aral mu la sa mga ka bi gu an, ha bang iba yong mag pa pa ka ta tag pa ra ha ra pin ang mga sak ri pi syo sa pag su su long ng ma hi rap na pa ki ki ba ka pa ra ipag tang gol ang ka pa ka nan at in te res ng ma ma ma yan at isu long ang ha nga rin pa ra pa la ya in ang ba yan mu la sa im per ya lis mo at ti ra ni ya. Ba kit ipag di ri wang ang ani ber ‐ sar yo ng Par ti do? Da hil ang Par ti do at ang pi na mu mu nu an ni tong de mok ra ‐ ti kong re bo lu syong ba yan ay ku ma ka ‐ ta wan sa pag-a sa ng mil yun-mil yong Pi li pi no na sa wang-sa wa na sa bu lok na nag ha ha ring sis te ma na araw- araw nag du du lot ng pag du ru sa at pa ‐ sa kit. Sa git na ng ma di lim na ti ra ni ya, ang re bo lu syon ay tang law na nag bi ‐ bi gay-li wa nag sa mga mang ga ga wa at mag sa sa ka, mga pe ti bur ges na in te ‐ lektwal, ka ba bai han, mga gu ro, nars, ka ra ni wang emple ya do, mga dray ber, or di nar yong pro pe syu nal at mga may ma ba bang ki ta, mga myembro ng ko ‐ mu ni dad ng LGBT+, mga wa lang ha ‐ nap bu hay kap wa sa mga syu dad at ka na yu nan, at iba pang inaa pi't pi ‐ nag sa sa man ta la hang uri at sek tor. Bi ni big yang sig la si la ng Par ti do at ng prog ra ma ni to pa ra sa de mok ‐ ra syang ba yan at so sya lis mo na mag-or ga ni sa, ku mi los at ma ki ba ka pa ra sa tu nay na pag ba ba go - pa ra ba gu hin ang ha los dan ta on nang ma la ko lon yal at ma lap yu dal na sis ‐ te mang pi nag ha ha ri an ng mga im ‐ per ya lis ta, ma la la king bur ge syang kumpra dor, ma la la king pa ngi no ong may lu pa at ka ni lang ar ma dong mga ma ton. Sa Par ti do, bu hay ang pag- asa ng ba yan na ang ilang sig long pag ha ha ngad pa ra sa pam ban sang ka la ya an ay ma ka ka mit na sa wa kas. Ano ang ipag di ri wang sa ani ber ‐ sar yo ng Par ti do? Hin di ta yo sa lat sa mga da pat ipag bun yi sa na la la pit na ani ber sar yo ng PKP. Ipag di wang na ‐ tin pa paa nong, mu la sa ii lang re bo ‐ lu syo nar yong pro le tar ya do, lu ma kas at lu ma go ang Par ti do na may lak sa- lak sang kad re at ka sa ping ma la lim na na kau gat at na mu mu no sa mil ‐ yun-mil yong ma ma ma yan. Ipag di wang na tin ang pag ta ta ‐ tag ng Par ti do sa BHB, na nag si sil ‐ bing san da ta ng ma sa la ban sa pa ‐ sis tang te ro ris mo ng nag ha ha ring mga uri. Ipag di wang na tin ang pag ‐ ka ka li nga an ng ma sang mag sa sa ka at ng huk bong ba yan, at ang na ka ‐ mit ni lang ma la la ki at ma li li it na ta ‐ gum pay sa pag su su long ng re bo lu ‐ syong ag rar yo sa nag da ang li mang
de ka da ka sa ma ang Par ti do at BHB. Ipag di wang na tin ang pag ta ta tag ng mga or ga no ng pam pu li ti kang ka ‐ pang ya ri han, ang bin hi ng ka ni lang ba ‐ gong de mok ra ti kong gub yer no. Sa ila ‐ lim ni to'y tu wi rang isi na sa bu hay ang tu nay na de mok ra sya, ta li was sa hu ‐ wad na de mok ra sya ng reak syu nar ‐ yong pu li ti ka at mga elek syo n, kung saan ang pan da ra ya, ka ra ha san, sa la pi at pan li lin lang ang si yang nag ha ha ri. Ipag di wang na tin ang pag pu pun ‐ dar ng ba gong sis te mang pang-e ko ‐ nom ya sa pa ma ma gi tan ng pag pa wi ng pyu dal na pag sa sa man ta la ng mga pa ngi no ong may lu pa sa mga mag sa ‐ sa ka at pag ga bay sa ma sa sa mga sis te ma ng pag tu tu lu ngan upang ita ‐ as ang pro duk ti bi dad at ki ta. Ipag di ‐ wang ang pa nga nga la ga sa ka li ka san la ban sa mga man da ram bong na pi ‐ na ru ru sa han at pi na la la yas. Ipag di ‐ wang ang mil yong na ki na bang sa ser ‐ bi syong pang-e du ka syo n, pang ka lu ‐ su gan at pang-e ko nom ya ng gub yer ‐ nong ba yan. Ipag di wang na tin ang ma ya mang re bo lu syo nar yong kul tu ra na su ma sa lamin sa ka ni lang pam ban ‐ sa at de mok ra ti kong ha nga rin. ga bay at inspi ra syon ng Par ti do ay iti na tag at iti na ta tag ang mga un ‐ yon, mga sa ma hang mag sa sa ka, mga kon se ho at gru pong mag-aa ral, at iba pang por ma ng or ga ni sa syon upang ipag la ban at ipag tang gol ang in te res ng mga api, pa ra sa tu nay na re por ma sa lu pa, mas ma ta as na sa ‐ hod, ka ti ya kan sa tra ba ho, ka ra pa ‐ tan sa pa ba hay, ka ra pa tan sa edu ‐ ka syo n, sa ma la yang pa ma ma ha yag, at iba pang ba ta yang ka ra pa tang si ‐ bil, pam pu li ti ka at so syo- e ko no mi ko. Nga yong taon, ipag di wang na tin ang buong-gi ting na pag la ban ng ma ‐ ma ma yan sa pag da lu hong ng te ro ris ‐ mo ng es ta do, kung paa nong tu mi tin ‐ dig si la pa ra sa ka ni lang mga ka ra pa ‐ tan at kung paa no si la nag pa pa ma las ng de ter mi na syon sa ha rap ng bru tal na mga pag pas lang at ta la mak na pag la bag ng reak syu nar yong mga pwer sa ng es ta do sa ka ra pa tang-tao. Ipag di wang na tin paa nong hang ‐ gang nga yon ay bi ni bi go ng Par ti do at re bo lu syon si Du ter te at kan yang ar ‐ ma dong mga ala gad sa ka ni lang taun- ta ong dek la ra syong du du ru gin ang Par ti do at BHB. Na na na ti ling ma ta tag, ma la kas at su mu su long ang Par ti do at Ipag di wang na tin paa nong sa ANG Nilalaman Editoryal: Mag pun ya gi sa ma hi rap na pa ki ki ‐ Tomo LII Blg. 23 | Disyembre 7, 2021 ba ka, ipag di wang ang 53 taon ng Par ti do 1 Mga reyd, ini lun sad ng BHB sa Neg ros 3 Ang Ang Bayan ay inilalabas sa Sa ika-158 kaa ra wan ni Andres Bo nifacio 3 wikang Pilipino, Bisaya, Iloco, Mga protesta 3 Hiligaynon, Waray, Ingles at Espanyol. Tumatanggap ang Ang Bayan ng mga Per wi syong mga pa su ren der sa Sor so gon 4 kontribusyon sa anyo ng mga artikulo Mga apo ng ba tas mi li tar: #MarcosNoHero 5 at balita. Hinihikayat din ang mga Mga pa sa nin ng mga mag sa sa ka ng ta ba ko 6 mambabasa na magpaabot ng mga ₱66.45-mil yong pon dong ta ba ko, ki nu lim bat 7 puna at rekomendasyon sa ikauunlad Te ror sa ere, te ror sa lu pa 8 ng ating pahayagan. Ka so la ban sa 17 ak ti bis ta, ibi na su ra 8 Protesta ng mag bu bu kid ng Ca ga yan Val ley 8 @cpp_angbayan Sa madaling salita 9 Mga protesta sa buong mundo sa 2021 10 Ang Ang Bayan ay inilalathala dalawang beses bawat buwan ng Komite Sentral ng Partido Komunista ng Pilipinas 2 ang ar ma dong re bo lu syo n. Ipag di wang na tin paa nong pa ‐ tu loy na du ma ra mi ang mga kad re ng Par ti do, mga Pu lang man di rig ma ng BHB, at mga ak ti bis ta ng Na tio ‐ nal De mocra tic Front of the Phi lip pi ‐ nes (NDFP). Sa ha rap ng bru tal na ka to to ha nan ng ti ra ni ya ni Du ter te, na tu to si lang lu ma ban at su ma nib sa de mok ra ti kong re bo lu syong ba yan. Ipag di wang na tin ang pan da ig ‐ di gang pag ka kai sang pro le tar ya do in ter na ‐ at an ti-im per ya lis ta - ang syu nal na big kis ng la hat ng pwer ‐ sang lu ma la ban pa ra sa pam ban sa at pan li pu nang pag la ya. Isa la mang ang PKP at ang re bo lu syong Pi li pi no sa na pa ka ra ming re bo lu syo nar yong ki lu san sa iba't ibang da ko ng mun ‐ do na lu ma la ban sa im per ya lis tang ha li maw at la hat ng pwer sang ma ‐ pang-a pi at reak syu nar yo. Saan-sa an ga ga na pin ang mga pag di ri wang ng ika-53 ani ber sar yo ng Par ti do? Ga ga na pin ang mga pag ‐ di ri wang sa ani ber sar yo ng Par ti do saan man may ro ong sa ngay ng Par ti ‐ do, yu nit ng Par ti do at mga ba la ngay ng re bo lu syo nar yong pang ma sang or ga ni sa syo n: sa mga pab ri ka, mga dau ngan, mga upi si na at iba pang empre sa, sa mga ko mu ni dad ng ma ‐ ra li ta, sa loob ng mga ba hay, sa mga kam pus, mga os pi tal, sa ha nay ng mga ko mu ni dad ng Pi li pi no sa iba ‐ yong da gat, at si yempre pa, sa mga so nang ge ril ya at ba seng pu rok sa mga ko mu ni dad sa ka na yu nan at mga kam po ng BHB sa mga ka bun du kan. Ida os ang ma li li it at ma la la king pu long at asembli ya. Ti ya king bu lag at bi ngi ang kaa way sa mga pa lak pa ‐ kan at hi ya wan ng ma ma ma yan. Bi ‐ gu in ang mga im bing pa ka na ni Du ‐ ter te at ng AFP na pi gi lan ang pag di ‐ ri wang at mga pag ti ti pon na mga ito. Sa Di sye mbre 26, ti na ta wa gan ang la hat ng kad re at ka sa pi ng PKP na ilad lad at itanghal ang ating pu lang ban di la, parangalan ang mga bayani at mu ling pag ti ba yin ang sumpa na pag li ling ku ran ang pro le tar ya do at ma ma ma yan, na ga ga win ang ki na kai ‐ la ngang mga sak ri pi syo, pa ngi ngi ba ‐ ba wan ang la hat ng ba la kid, at isu su ‐ long ang de mok ra ti kong re bo lu syong ba yan hang gang sa ta gum pay. Disyembre 7, 2021 ANG BAYAN
Mag ka su nod na reyd, ini lun sad ng BHB sa Neg ros Magkakasunod na taktikal na mga open si ba ang ini lun sad ng mga yu nit ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB)-Central Neg ros sa nag da ang da la wang ling go. Ka bi lang di to ang da la wang reyd at da la wang ope ra syong ha ras. Ni reyd ng mga Pu lang man di rig ma ang safe hou se ng mi li tar sa Ba ra ngay Ka lu pa an, Gui hul ngan City, Neg ros Ori en tal noong Di ‐ sye mbre 4. Na ku ha di to ang da la wang bak pak ng mi li tar. Ilang oras ba go ni to, ni reyd ng isa pang yu nit ng BHB ang him pi lan ng mga pu lis na nag ba ban tay sa ili gal na pa su ga lan sa Si tyo Ma ku los, Ba ra ngay Bu la do sa pa re hong syu dad. Na da kip sa ope ra syon ang isang ba ba eng pu lis na kag yat ding pi na ka wa lan ma ta pos in te ro ga hin at ma ku nan ng im por ma syo n. Ang ibang mga pu lis ay nag si tak bu han pa pun ta sa ka ni lang is ta syon sa ta kot. Noong Di sye mbre 3, isang ope ra syong is nayp ang ini lun sad ng pa re hong yu nit la ban sa de tatsment ng CAFGU sa Ba ra ngay Gu ba, Val le her mo so. Isang sun da lo ang na pas lang. Sa Neg ros Occi den tal, pi na pu tu kan ng yu nit ng BHB ang de ‐ tatsment ng mi li tar sa Sit yo Mam bal lo, Ba ra ngay Quin tin Re mo, Moi ses Pa dil la noong Nob yembre 21. Sa Northern Sa mar, ti nam ba ngan ng BHB ang nag-oo pe ra ‐ syong tro pa ng PNP-Special Acti on Force sa Ba ra ngay San Jo se, Ma pa nas noong Nobymeb re 20 ng uma ga. Da la wang pu lis ang na ‐ ma tay ha bang apat ang su ga tan. Ba go ni to, pi na pu tu kan ng BHB ang tro pa ng 20th IB sa pa gi ‐ tan ng Ba ra ngay San Mi gu el, Las Navas at Ba ra ngay Hi na go no yan, Ca tu big noong Nob yembre 17. Bi lang gan ti, apat na be ses na ki nan yon ng mi li tar ang mga lu ‐ gar na pi nang ya ri han ng open si ba. Ka bu ha yan, Ka ra pa tan, Ka la ya an! Mahigit 5,000 aktibista ang nag ti pon sa hang ga nan ng Quezon City at May ni la noong Nob yembre 30 pa ra gu ni ta in ang ika-158 taon ng ka pa nga na kan ni Andres Bo nifacio. Ka sa bay na si na lu du han ng mga ra li yis ta ang ka ba ya ni han ng or di nar yong ma ma ma yan na nag ta tang gol sa ka ni lang mga ka ra pa tan at ka ‐ ga li ngan. Sa pa ngu ngu na ng Ki lu sang Ma yo Uno, na na wa gan si lang ipa ma ha gi na ang hi ni hi nging ₱10,000 ayu da pa ra sa ba wat pa ‐ mil ya, ₱15,000 ayu da sa mga mag sa sa ka at pag bi bi gay ng na ka ‐ bu bu hay na sa hod. Ani la, ha los wa la nang ma ka in ang mga Pi li pi ‐ no da hil sa na pa ka ba bang sa hod sa pa na hong abot-la ngit ang pre syo ng la ngis, pag ka in at iba pang bi li hin at ser bi syo. Pa na wa gan din ng mga nag ra li na ding gin ng mga ku ma kan di ‐ da to sa elek syong 2022 ang mga hi na ing ng ma sang anak pa wis at tu min dig ka sa ma ni la. Ti nu lig sa ni la ang tam ba lang Marcos-Du ter te na ani la'y ti yak na mag pa pa tin di sa mga pag la bag sa ka ra pa tang-tao kung mau po sa po der. Ka sa bay ng pro tes ta, nag ti pon din ang 200 ak ti bis ta sa Ce bu at 100 sa Ba guio. Nag ka ro on din ng pag ki los sa mga syu dad ng Davao, Baco lod, Iloi lo at San Fer nan do (Pam pa nga). May ro on din sa mga prubinsya ng Aklan, Capiz, Cavite, Rizal, Laguna at Batangas. ANG BAYAN Disyembre 7, 2021 Wel ga sa bo de ga ng Ro bin sons Handyman. Na na lo noong Nob yembre 29 ang sa ma hang mang ga ga wa ng Ro bin sons Handyman ma ta pos pu ma yag ang ma neydsment ng kum pan ya na iti gil ang tang ga lan at iba lik ang mga un yo nis ‐ tang ti nang gal ni to. Ikinasa ang welga sa bodega sa Marikina City noong Nob yembre 26 la ban sa ma la wa kang tang ga lan. Higit 150 mang ga ga wa ang lu ma hok dito. Be ne pi syo pa ra sa ka wa ning kontraktwal. Nag pi ket ang mga ka wa ni ng gub yer no na ka sa pi ng Ka wa ni La ban sa Kontraktwa li sa syon noong Nob yembre 19 sa ha rap ng upi si na ng De partment of Bud get and Ma na ge ment (DBM) sa Maynila pa ra manawagan ng ₱10,000 gra tu ity pay pa ra sa la hat ng mga emple ya dong kontraktwal at kas wal. Noon pang Oktub re ni la isi nu mi te ang ka ni lang ape la sa Office of the Pre si dent at DBM. Pa la ya in ang mga bi lang gong pu li ti kal. Nagpro tes ta noong Di sye mbre 3 ang de mok ra ‐ ti kong mga gru po sa pangunguna ng Ka pa tid sa ha rap ng Quezon City Hall pa ra ipa na wa gan ang pag si pa sa huwes na si Cecilyn Bur gos­Vil ‐ lavert. Si Vil lavert ang pu mir ma sa mga search war rant na nag re sul ta sa pag­a res to at de ten ‐ syon ng 76 na in di bid wal sa na ka li pas na ilang taon. Igi ni it din sa ra li ang agad na pag pa pa la ya sa 712 bi lang gong pu li ti kal sa ban sa (mahigit 400 inaresto sa panahon ng rehimeng Duterte). Iske mang "No vax, no work," ipinasu ‐ suspinde. Ipinasususpinde ng Kongreso ang anito'y iligal na iskemang "no vax, no work" na balak ipatupad ng IATF sa pamamagitan ng Resolution 148­B at 149. Ang rekomendasyon ay ipinaabot sa IATF noong Disyembre 1. Ito ay matapos ang piket ng mga manggagawa sa Maynila noong Nobyembre 29 at koordinadong mga pagkilos sa mga upisina at pabrika noong Nobyembre 27. Pa ni ni ngil ng mga gu ro sa DepEd. Su mu god ang ma hi git 100 gu ro sa De partment of Educa ‐ ti on (DepEd) sa Pa say City noong Nob yembre 26 pa ra igiit na ibi gay ang ka ni lang over ti me pay pa ra sa 77 araw at 25% over ti me pre mi um. Kaug nay ni to, nag pi ket ang mga gu ro ng ACT Re gi on 7 sa upi si na ng DepEd sa Ce bu City bit ‐ bit ang pa na wa gang ap ru ba han ang ka ni lang col lective ne go tia ti on ag ree ment. Nag lun sad din ng mga pag ti ti pon ang mga un yon sa ila lim ng ACT sa ka ni­ka ni lang paa ra lan bi lang pa ki ‐ kii sa sa kam pan ya. 3
Ang per wi syong mga "pa su ren der" sa Sor so gon Hin di ma ka pa mu hay nang ta hi mik ang or di nar yong mga si bil yan sa Sor so ‐ nu ku nan ng lit ra to. Ru mu ru rok ang kam pan ya ng in ti mi da syon sa mu ling pag pa pa ti pon at "pag pa pa sum pa ng ka ta pa tan" sa es ta do at pag pa paa ‐ min na mga "ta ga su por ta" si la ng BHB. Ilang ulit nang nag rek la mo ang mga bik ti ma sa me yor ng Barce lo na at sa iba pang lo kal na upi sya l. Ang mga ka ba ta an sa Ba ra ngay Bi tan-o ay nag rek la mo ng pang gi gi pit at pang-uud yok ng 93rd CMO sa mga re si den te na mag pa ra tang sa ka ni ‐ lang mga ka pit ba hay. Pe ro da hil na ‐ ku ba ba wan na ng lo kal na por ma ‐ syon ng Na tio nal Task Force (NTF)-Elcac ni Duterte ang lo kal na gub yer no, hin di ni to na tu tu lu ngan ang hi na ing ng mga re si den te. Ma ‐ da las pang ki na sang ka pan ng 93rd CMO ang lo kal na mid ya upang mag ‐ hu gas-ka may. gon da hil sa pau lit-u lit na "pag pa su ren der" sa kanila sa ilalim ng mga Re too led Com mu nity Sup port Prog ram (RCSP) ng 31st IB, 22nd IB, 93rd Civil Mi li tary Ope ra ti ons (CMO) Com pany at mga pwer sang pu lis. Ka bi lang sa pi na ka hu ling bik ti ‐ ma ni to ang mga re si den te sa mga ba ra ngay ng San Jo se at San Isid ro sa ba yan ng Bu lu san, Ba ra ngay San Ra mon sa Barce lo na, at Ba ra ngay Bi tan-o sa Sor so gon City. Ni tong na ka ra ang mga bu wan, bi na lik-ba li ‐ kan ang mga re si den te pa ra sa pi li ‐ tang "ipasurender" ang inaaku ‐ sahan nilang mga ta ga su por ta ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB). "li ni sin" ang pa nga lan. Ang ba wat in te ro ga syon kay Ma noy Ri ke ay uma bot ng anim na oras. Bu kod pa ito sa pa ta wag sa mis mong araw ng "pag su ren der." Sa kwen ta da ni ya, uma bot sa na ng ₱1,500-₱2,000 ang ki ni ta ni ya kung hin di na per wi syo ng mga pa ta wag. Ma li ban di to, ma hi git ₱3,500 ang na wa wa lang ki ta sa kan ya sa pa na hon ng mga RCSP na ma hi git isang ling go ang ini la la gi sa bar yo. "Hin di ko ma bi si ta ang lu pang kar go (i nuu pa han) ko da hil ba ka ma ‐ pagtri pan kung abu tan akong mag- i sa sa bu kid. Hin di ko ma pa sab sab ang ka la baw at ba ka, ni simpleng bu mi si ta sa ibang bar yo," daing ni ‐ ya. "Kung hin di na man ako su mi pot, pa mil ya ko ang pu pun ta han at ta ta ‐ ku tin." Isa si Ma noy Ri ke sa mga bik ti ‐ ma ng "pag pa su ren der" sa mga bar ‐ yong ito. Na bu bu hay si ya sa "pag sa ‐ bak" o pag pa san ng mga pro duk to sa bu kid pa tu ngo sa ta bing kal sa da. Umaa bot sa ₱500 ang ki ni ki ta ni ya mu la ri to, na si yang ipi nang ga ga ‐ pang ni ya pa ra mai ta wid sa ka hi ra ‐ pan ang pa mil ya. Nang mag pa ka na ang mi li tar ng mga pag pa pa su ren ‐ der, hin di lang ang ha la gang ito ang na wa la sa kan ya. Ya mot na ya mot na ang mga re ‐ si den te sa mga se re mon ya ng pau ‐ lit-u lit na "pag pa pa su ren der" na ilang bu wan la mang ang pa gi tan. Ha lim ba wa ni to ang ka so ng 70 re ‐ si den te mu la sa Sta. Cruz at San Ra mon sa Barce lo na na pi na su ren ‐ der noong Peb re ro 2020. Mu li si ‐ lang ti ni pon noong Abril 8 sa sentrong ba yan pa ra ma num pa ng ka ta pa tan at "mag ra li" la ban sa BHB. Mu li na na man si lang "pi na su ‐ ren der" noong Nob yembre 19 ka sa ‐ bay sa ak ti bi dad sa Ba ra ngay Bi ‐ tan-o. May mga "su mu ren der" na sa hu li'y iki nu long o di ka ya'y pi nas ‐ lang ng mi li tar. Si la ka li mi tan ay tu ‐ ma ng gi na mag-es pi ya sa ka ni lang mga ka ba bar yo o ka pa mil ya pa ra sa mi li tar at pu lis. Sa da tos ng BHB- Sor so gon, hin di ba ba ba sa tat long "su mu ren der" ang ina res to at isa ang pi nas lang. "Ka ya ang mga re si den te, hin di na lang umaa lis ng ba hay ka pag may ope ra syon sa bar yo," sa lay say ni Ma noy Ri ke. Araw-a raw ang in te ro ‐ ga syon ng RCSP sa bar yo. Ang ibang re si den te ay hang gang tat long be ses ka da araw ipi na pa ta wag sa ba ra ‐ ngay hall o sa kam po ng mi li tar. Pi ‐ na pi pir ma si la sa mga do ku men tong hin di ma li naw kung pa ra saan at ki ‐ Ba tas ng mga sun da lo ang pi ‐ naii ral sa mga bar yong sa kop ng RCSP, kaa ki bat ang ta la mak na pag- red-tag, pag ba ban ta, pang gi gi pit at pa na na kot sa inaa ku sa han ni tong mga ta ga su por ta ng ar ma dong ki lu ‐ san. Da la wang be ses na ipi na ta wag ng mi li tar si Ma noy Ri ke pa ra uma no Bu kod sa Barce lo na at Sor so gon City, na ka ka sa rin ang pwer sa hang "pag pa pa su ren der" sa ibang ba ha gi ng pru bin sya. Sa Don sol, 17 si bil ‐ yan, ka bi lang ang tat long upi syal ng "pi na su ren der" ba ra ngay, ang Sundan sa pahina 5 4 Disyembre 7, 2021 ANG BAYAN
Sa mga apo ng ba tas mi li tar, hin di ba ya ni si Marcos Na sa prak tis ng bas ket bol si Andi, noo'y edad 15, nang ili bing si Fer di nand Marcos Sr. sa Li bi ngan ng mga Ba ya ni. "Na gu lat ako," ala la ni ya. "Di ba dik ta dor si ya? Ba kit si ya ili li bing doon?" Sumama siya nang ni ya ya si yang mag ra li. Nag pun ta si ya at kan yang mga kak la se sa Taft Ave nue sa May ‐ ni la kung saan nag ti pon ang iba pang es tud yan teng tu mu gon sa pa ‐ na wa gan. Doon, nai la bas ni ya ang kan yang ga lit at mga sip hayo. Doon din, na ram da man ni ya ang init ng pagsasama-sama. "Nakaka-proud," ani ya, nang ma ki ta ang kan yang mga kaeswke la na kasama ang ibang mga es tud yan te sa lan sa ngan. Sa ka bi lang pa nig ng Met ro Ma ‐ ni la, 5,000 es tud yan te ang nag ‐ martsa sa Ka ti pu nan Ave nue sa Quezon City. Isa ri to si Mar, noo'y 19, es tud yan te sa ka la pit na uni ber ‐ si dad, na na ha gip ng bar ra ge sa kan yang ko le hi yo. "Gra beng ga lit ang na ram da man ko," ani ya. Nang ga lai ti rin si Red, noo'y 18, nang ma ba sa ni ya sa social me dia ang pa na kaw na pag li li bing. Na ba li ‐ ta an ni ya na may pag ki los sa Iloi lo, kung na sa an si ya, at doon si ya su ‐ ma ma. "Sa pa na hon na iyon, alam ko na ang mga kri men ni Marcos. Pe ro iba ang pa ki ram dam na ma ri nig ito sa ra li, mu la sa mga ta ga pag sa li ta ng iba't ibang sek tor ng li pu nan," ani ya. "Ram dam ko ang ga lit ng mga tao sa na ging de si syon ni (Rod ri go) Du ter te." Ka hit nag-ii sa, tu mu ngo si Con ‐ nie, noo'y 15, sa Li bi ngan ng mga Ba ya ni. "May da la akong pla kard na pi nu nit kong pa hi na ng no te bo ok," kwen to ni ya. "Wa la akong or ga ni sa ‐ syon noon. Si gaw lang ako ng si ‐ gaw." Hin di la hat nai la bas ang ka ni ‐ lang sa loo bin sa mga ra li. "Umu wi akong umii yak," pag-a la la ni Eve, noo'y 14. Bi lang pa ki kii sa, nag su ot si ya ng itim, pi na li tan ng itim ang kan yang profi le pictu re at "na nga ‐ lam pag" sa mga ka ki la la. Ka sa bay ng daan li bong ka ba ta an, ibi nu hos ni ya ang la hat ng kan yang galit sa social me dia. Sa ma ra ming tu lad ni Eve, bi na ‐ go ng araw na iyon hin di la mang ang pag ba sa sa ka say sa yan kun di ang pa ra an kung paa no ti ting nan ang mga pang ya ya ri sa li pu nan. Pag tang gi sa ka to to ha nan Mga apo na ng mar ti al law ang he ne ra syon na nag martsa la ban sa pag li li bing kay Marcos. "Ibi na to sa amin noon na wa la ka ming alam da hil mga ba ta pa ka mi at di na min ina bot ang dik ta du ra," ayon kay Andi. "Pe ro naa la la ko ang Mula sa pahina 4 noong Oktub re. Sa Ju ban, da la wang be ses nang "pi na su ren der" ang mga re si den te sa Ba ra ngay Ca la teo. Sa buong pru bin sya mu la Ene ro 2020- Agos to ni tong taon, iniu lat ng mga Sor so ga non na hin di ba ba ba sa 97 ba ra ngay sa 10 ba yan at syu dad ang bi nik ti ma ng pe keng "pag pa pa ‐ su ren der." Ang bi lang na ito ay ba ‐ ha gi ng 113 ba ra ngay sa buong pru ‐ bin sya na may mga ka so ng sa pi li ‐ tang "pag pa su ren der" mu la pa noong 2018. May ro on mang ta kot, sa hu li'y ga lit pa rin ang na na na ig kay Ma noy Ri ke. "Sa ka ka ha ras at ka ka per wi syo sa amin ng mi li tar, la ‐ lo ni lang pi na tu tu na yan na si la'y wa lang kwen tang mga tao. Mga aso si la ni Du ter te na wa lang pa kia lam sa aming ma hi hi rap. Wa la si lang ANG BAYAN Disyembre 7, 2021 si na bi ng Gra de 9 tit ser ko na "sua fa bu la nostra fa bu la." Ang ka say ‐ sa yan ni la ay ka say sa yan ko. Ka hit hin di ka mi o ako na bu hay sa pa na ‐ hon ng mar ti al law, ka say sa yan ko ito at da pat may pa kia lam ako." Sa ti ngin ni ya, hin di man di rek ‐ tang bik ti ma ng mar ti al law ang kan ‐ yang he ne ra syo n, bik ti ma ito ng pam ba ba luk tot ng ka say sa yan. "Bi ‐ na ba go ang ka to to ha nan pa ra sa sa ‐ ri ling pa ki na bang," ani ya. "Hin di lang ito tung kol sa na ka ra an, pe ro hi git pa, tung kol ito sa ka sa lu ku ‐ yan." Ayon sa mga aka de mi ko, hin di ma sa ma na ire bi sa ang ka say sa yan ka pag ito ay nag si sil bi sa in teg ra ‐ syon ng mga bo ses na da ti'y na sa lay la yan at na ka ba tay sa le hi ti mong mga e bi den syang is to ri kal. Pe ro kung ang pag-uu sa pan ay ang pag ‐ tang gi na li bu-li bo ang pi na tay sa Sundan sa pahina 6 pa kia lam sa la ki ng na wa wa lang ki ta sa amin pag an di to si la. Paa no ko ba ba ya ran ang hu lu gan na ka bi net kung ilang araw akong di na ka ‐ pagtra ba ho?" "Ka ya ato man gi ha pon! La ban pa din! Ka hit ilang be ses pa si lang mag pa sum pa di to, hin di ni la ma ku ‐ ku ha ang loob ng mga tao," tin dig ni Ma noy Ri ke. 5
Ma bi gat na pa sa nin ng mga mag sa sa ka ng ta ba ko Sa na ka ra ang 11 taon, pa na wa gan ng mga mag sa sa ka ng ta ba ko na ita as Pi na la bas ng NTA na nag ka sun ‐ do ang mga mag sa sa ka at mga ko ‐ mer sya nte na ita as la mang nang ₱3-₱4 ang pre syo ng iba't ibang kla ‐ se ng ta ba ko mu la ₱69-₱84 ka da ki ‐ lo sa na ka li pas na da la wang taon. Ku lang na ku lang ito pa ra sus ten tu ‐ han ang gas tos sa pro duk syon ng mga mag sa sa ka. Na ka ba tay ang ipi ‐ sa na pa nu ka lang ₱128 pre syo kwen ta sa gas tos ng mga mag sa sa ‐ ka. tu ngong ₱128 ka da ki lo ang pre syo ng ka ni lang mga pro duk to. Sa ka sa lu ‐ ku yan, na sa ₱72-₱87 ka da ki lo la mang ang pre syo ng iba't ibang ti po ni to. Ipi ‐ na na na wa gan din ni la na tang ga lin ang mga kla si pi ka syon ng ta ba ko na gi na ‐ ga mit pa ra ba ra tin ang pre syo. Ga yun pa man, sa To bacco Tri par ti te Con sul ta ‐ tive Confe rence noong Nob yembre 10-11, mu ling na ki pag sab wa tan ang Na tio ‐ nal To bacco Admi nistra ti on (NTA) sa mga ko mer sya nte pa ra pi gi lan ang ma ‐ ka bu lu hang pag ta as ng pre syo ng ta ba ko. Ang pro duk syon ng ta ba ko ay na nga ngai la ngan ng ma la king pon ‐ do at pag ba ba nat ng bu to. Sa ta ya ng mga mag sa sa ka at NTA noong 2019, umaa bot sa ₱151,060 ang abe reyds na gas tos sa pro duk syon sa ka da ek tar ya ng ta ba ko. Ma la ‐ king ba ha gi ng gas tos ay na pu pun ta sa mga ka ga mi tan sa pro duk syon (₱62,631) at upa sa lu pa (₱18,856). Ma hi git anim na bu wan ang igi nu ‐ Sundan sa pahina 7 Mula sa pahina 5 ila lim ng ba tas mi li tar, o mil yun-mil ‐ yon ang ni na kaw sa ka ban ng ba yan, lan ta ran na itong kasinungalingan. "Hin di na ka tu tu long," ayon sa isang edu ka dor, "na hin di kumple ‐ tong iti nu tu ro ang ka say sa yan ng ba tas mi li tar sa mga eskwe la han." Ani ya, may ro ong "se lek ti bong pag ‐ ka li mot" ang mga teksbuk ng De ‐ partment of Educa ti on. Ka bi lang sa mga pi na la la ga nap mis mo sa mga paa ra lan ang ka si nu nga li ngang du ‐ ma nas ng "gi nin tu ang mga taon" ang Pi li pi nas sa ila lim ng dik ta du ra. pagdedeklarang ba ya ni kay Marcos, wa lang lu bay ang ka ba ta an sa pag ‐ la ban sa mga ka si nu nga li ngang ito. Ang noo'y nag si si mu la pa la mang mag-a lam ay mga ak ti bis ta na nga ‐ yon. "Ma ha la gang ba li kan na tin ang ka say sa yan pa ra hin di na mau lit ang mga pag ka ka ma li sa na ka ra an," ayon kay Red. "Alam na na tin ang mga kri men ni Marcos. Obli ga syon na tin na pi gi lan ang pag ba ba lik ni la (ng mga Marcos) sa po der at mga ka tu lad ni lang dik ta dor, mag na na ‐ kaw at pa hi rap sa ma ma ma yan." aming he ne ra syon na bu ma lik ang pa ma ma la kad ni Marcos sa pa ma ‐ ma gi tan ni Du ter te." Nga yong to do-lar ga ang kam ‐ pan ya ng tam ba lang Marcos-Du ter ‐ te pa ra sa pag kap re si den te at bi se pre si den te "dob le- ng trabaho ang kai la ngan," ani ya. ban sa, "Ang ma ha la ga," sa bi ni Red, "ay ang tu luy-tu loy na pag-aa ral at pa gi ‐ ging kri ti kal. Na ri yan ang mga ma ‐ ter yal at re kur so tung kol sa dik ta du ‐ ra. Na ri yan din ang mga sa lay say ng mga bik ti ma ng ba tas mi li tar." Sa pa na hon ng in ter net at social me dia, la long na ging lan ta ran ang mga pam ba ba luk tot. Ga mit ang bil ‐ yun-bil yong na kaw na ya man, i pi na ‐ la la ga nap di to ng pa mil yang Marcos ang pi ling mga kaa la man na du ma ‐ da ki la sa dik ta dor at umaa ta ke sa si nu mang nag si si wa lat sa ka to to ha ‐ nan. Nag ta ta gal na ak ti bis mo Ayon kay Andi, la lo itong kai la ‐ ngan laban sa mga ban ta ng pa nu ‐ num ba lik ng mga Marcos at pag pa ‐ pa na ti li ng mga Du ter te sa po der sa da ra ting na elek syo n. "Si Du ter te ang may pa na na gu tan sa pag pa pa li ‐ bing kay Marcos," ani ya. "Noon pa man ay ipi na ki ta na ni ya na gus to ni yang ma ging Marcos. Noon pa man, alam na na min na kai la ngan iwa san ng na ming ku mi los pa ra Sa pag la ban sa ti ra ni ya, alam ni Andi, Red, Mar at Eve na ma la ki ang tung ku lin ng ka ba ta ang ak ti bis ta. "Tung ku lin na min na imu lat, or ga ni ‐ sa hin at pa ki lu sin ang kap wa na ming ka ba ta an at ibang sek tor," ayon kay Red. "Pwe de na ming ga mi tin ang aming boses sa pag bo to sa elek syo n, sa mga pro tes ta at pag la ban ng iba't ibang sek tor, at ma ging sa pag la hok sa mas ma ta as na por ma ng pa ki ki ‐ ba ka." Li mang taon ma ta pos ang 6 Disyembre 7, 2021 ANG BAYAN
Mula sa pahina 6 gu gol ng mga mag sa sa ka sa pro ‐ sa pag pu pun la duk syo n, mu la hang gang sa pag-a ani at pag ‐ beben ta. Ayon sa pi na ka hu ling ta ya ng NTA noong 2014, ₱63,281 la ‐ mang ang abe reyds na ne tong ki ta ka da ek tar ya ng ta ba ko sa ba wat sik lo ng ta ni man. Ma lii tan at hi wa-hi wa lay ang lo ‐ kal na pro duk syon ng ta ba ko. Ayon sa Stop Exploi ta ti on-Ilocos, ti na ta ‐ yang 75% ng mga mag sa sa ka ng ta ‐ ba ko sa re hi yon ay wa lang sa ri ling lu pa. Na sa abe reyds na sang ka pat la ‐ hang gang ka la ha ting ek tar ya mang ang pag-aa ri ng ma li li it na mag sa sa kang may lu pa. Sa ta ya ng NTA, 65% ng nag ta ta nim ni to ay nag bu bung kal ng mas ma ba ba sa isang ek tar ya. Ma yor ya ng mga sa ‐ ka han (66%) ay ma ta tag pu an sa Ilocos Re gi on, su nod sa Ca ga yan Val ley (19%). Ang 55% ng produktong tabako sa ban sa ay kla seng Vir gi nia na pa ‐ ngu na hing bi ni bi li ng kum pan yang Phi lip Mor ris and For tu ne To bacco Cor po ra ti on (PMFTC) ni Lucio Tan. Kontro la do ng bur ges-kumpra dor na si Tan ang 70% ng mer ka do ng si ga ‐ ril yo sa ban sa. Mu la 2017, ang NTA at ma li li it na ko mer sya nte ang di ‐ rek tang bu mi bi li at nag pa pa kontra ‐ ta sa pro duk syon ng ta ba ko sa Ilocos na ka ni lang ibi ne ben ta sa PMFTC. Pag ka lu gi ng mga mag sa sa ka Da hil sa ka wa lan ng su por ta ng es ta do, ma ra ming mag sa sa ka ng ta ba ko ang na lu lu gi at na tu tu lak na mag ta nim ng ibang mga pa na nim. Pi na ni ni wa la ang pa ngu na hing sa lik ito sa pag bag sak ng pro duk syon ng ta ba ko sa nag da ang mga taon at sa pag li it ng bi lang ng mga mag sa sa ka at ka buuang er ya ng lu pang na ka ‐ tu on pa ra ri to. Noong unang kwar to ng taon, lu ma ki ang pag ka lu gi at bu mag sak ang pro duk syon ng ta ba ko du lot ng pa na na la sa ng ti kag o tag tu yot sa Ilocos Nor te sa isang ban da, at ma ‐ la la kas na ulan sa La Uni on at Ilocos Sur sa ka bi lang ban da. Sa pa na na lik sik ng Na tio nal De mocra ‐ (NDF- tic Front-Ilocos Re gi on Ilocos), ti na ta yang 90% ng mga sa ‐ ka han ng ta ba ko ang na wa sak sa Ilocos Sur at La Uni on. Sa da tos ng NTA, uma bot sa 1,132 ek tar ya ng mga ta ni man ng ta ba ko ang na lu bog sa ba ha at na si ra. Uma bot sa ₱81 mil yon ang ka buuang ha la ga ng mga ₱66.45-mil yong pon dong ta ba ko, ki nu lim bat ni Imee Marcos NALANTAD NOONG 2017 ang maa no mal yang pag ga mit ni Imee Marcos, noo'y gu ber na dor ng Ilocos Nor te, sa ₱66.45-mil yong sub ‐ sid yo pa ra sa mga mag sa sa ka ng ta ba ko sa pru bin sya. Ang na tu rang pon do ay mu la sa 15% bu wis sa mga pro duk tong ta ba ko na ipi na taw sa bi sa ng Re pub lic Act (RA) 7171. Imbes na ga mi tin pa ra paun la rin ang pro duk syon ng ta ba ko, ina min ni Marcos ang pag ga mit sa pon do pa ra bu mi li ng ma hi git 110 sa sak yan. Na tuk la san na la bis ng ₱21.45 mil yon ang pre syo ng mga sa sak yan. Mu la nang isa ba tas ang RA 7171, igi ni gi it na ng mga mag sa sa ka na ga mi tin ang bil yun-bil yong pon do na na li li kom ni to mu la sa bu wis sa ta ba ko pa ra di rek tang su por ta han ang pro duk syon ng mga mag ‐ sa sa ka. Ka bi lang sa ka ni lang pa na wa gan ang iri ga syo n, lib reng ka ‐ ga mi tan sa pag sa sa ka, abo no, ma ki nar ya, at iba pa. Igi ni gi it din ni la na ga mi tin ito pa ra sa ayu da sa mga pa na hon ng mga ka la mi dad at iba pang sa ku na ka ga ya ng mga bag yo, ba ha, tag tu yot at kri sis du lot ng pan dem ya. ANG BAYAN Disyembre 7, 2021 ta ba ko na na wa sak. Sa Ilocos Sur, 453 ek tar ya ng mga ta ni man ng ta ba ko ang na lu ‐ bog sa ba ha. Nag ka ka ha la ga ng ₱30 mil yon ang na wa sak na pro ‐ duk to. Ayon sa NDF-Ilocos, uma ‐ bot sa ₱1.5-₱3 mil yon ang lu gi ng mga mag sa sa ka. Sa La Uni on, ha los 90% ng mga pa na nim na ta ba ko ang na si ra. Sa ta ya ng isang mag ‐ sa sa ka na nag ta nim ng 1,500 pi ra ‐ song pun la, uma bot na la mang sa ₱2,000 ang kan yang ki ta na da pat sa na ay ₱20,000. Sa ka so ng isang mag sa sa ka sa ba yan ng Bur gos, ma hi git ka la ha ti ng ta ni man ni ya ang na lu bog at na ‐ wa sak. Wa la na si yang nai pam ba ‐ yad sa ₱20,000 na inu tang ni ya pa ‐ ra sa sik lo ng ta ni man. May nai ta la na ang NDF-Ilocos na mga ka so ng pag pa pa ti wa kal ng mga mag sa sa ka sa San Juan, Ca bu gao, Si na it at Vi ‐ gan sa Ilocos Sur da hil ng pag ka lu ‐ gi. "Gin tong" wa lang pa ki na bang Ti na ta wag na "ber deng gin to" ang ta ba ko da hil sa ma la king am bag ni to sa eko nom ya ng ban sa. Mu la Ene ro hang gang Hul yo, uma bot na sa ₱83 bil yon ang na ku lek tang bu ‐ wis ng es ta do mu la sa bu wis sa ta ‐ ba ko. Noong na ka ra ang taon, ti na ‐ ta yang ₱18 bil yon ni to ang ini la an sa mga lo kal na gub yer no pa ra sa pro duk syon ng ta ba ko. Uma bot na man sa $433 mil yon (₱21.7 bil yon) ang ki ni ta ng re hi ‐ men sa pag-eeksport ng ta ba ko noong na ka ra ang taon. Dag dag pa ri to ang bil yun-bil yong pi so na ki ni ‐ ki ta ni to mu la sa bu wis ng PMFTC taun-ta on. Ga yun pa man, hin di ito na kaaa bot sa ka lak han ng mga mag sa sa ka. Ayon sa mga mag sa sa ka, ta ba ‐ ko la mang ang pa na nim na may ro ‐ ong ti yak na ma pag ku ku nan ng pu ‐ hu nan at ma pag be ben ta han. Gi na ‐ ga mit din ng mga mag sa sa ka bi lang ko la te ral ang ina ning ta ba ko pa ra ma ka pa ngu tang sa mga usu re ro pa ‐ ra mai ta wid ang su su nod na pa na ‐ hon ng ta ni man. 7
Te ror sa ere, te ror sa lu pa LIGALIG SA MAMAMAYAN ang idi nu lot ng mga bom ba at operasyong militar ng mga ar ma dong pwer sa ng re hi meng Du ter te ni tong nag da ‐ ang da la wang ling go. Hin di ba ba ba sa anim na ba ra ngay sa Iloilo, Sor ‐ so gon at Neg ros ang apek ta do ng pan li li ga lig na ito. Apat na bom ba ang ini hu log ng mga erop la nong pan dig ma ng militar sa Sit yo Bu rak, Ba ra ngay Ali mo di as, Miag-ao, Iloi lo noong uma ga ng Di sye mbre 1. Ayon sa mga re si den te, nagising sila dakong alas-5 ng madaling araw. Ilang ulit ding ki nan yon ng mi li tar ang lu gar. Apektado nito ang kabuhayan ng mga mag sa sa kang hin di pa na ka ba ‐ ba ngon sa su nud-su nod na sa ku na sa na ka ra ang mga bu wan. Pi na la bas ng mi li tar na ba go ang pam bo bom ba, na ka eng kwentro ng mga sun da lo ni to ang 70 mga Pu lang man di rig ma sa lu gar. Wa lang na ga nap na ga yong engkwentro, ayon sa Bagong Hukbong Bayan (BHB) sa re hi yon. Isang ma li it na yu nit ang noo'y na sa lu gar pa ra tumulong sa pro duk syon ng mga mag sa sa ka. Sa Sor so gon, isang magsasaka ang inaresto habang apat na iba pa ang ginipit ng mga sundalo. Inaresto sa paratang na kasapi ng BHB si Edwin Hitosis, isang barangay tanod sa Trece Martirez, Casiguran, Sorsogon noong Disyembre 2. Gi ni pit naman si na Pu ri si ma Ha pa at Rolly Esto las na pa re hong re si den te ng Ba ra ngay Sa ngat, Gu bat noong Nob yembre 29. Sa Barce lo na, pi na pu tu kan pe ro hin di ti na ma an ng mga sun da lo si Ken neth Escul lar sa Ba ra ngay Sta. Lour des noong Nob yembre 28. Bi nug bog naman si Joey Escur rel sa Ba ra ngay Olan dia noong Nob yembre 2. Ka so la ban sa 17 ak ti bis ta, ibi na su ra ng kor te sa Agu san IBINASURA NG KORTE sa Agu san del Sur ang ga wa-ga wang ka so la ban sa 17 ak ti ‐ bis ta na isi nam pa sa ka ni la noong 2019. Noon pang Hun yo 10 ini la bas ang de si ‐ syon su ba lit noong Di sye mbre 1 la mang ibi ni gay sa mga abu ga do ng mga aku sa do ang mga pa pe les kaug nay ni to. Ayon kay Jud ge Fer nan do Fu da lan Jr., ang hu wes na nag ba su ra sa mga ka ‐ so, ma hi git isang taon na na ka bim bin sa kan yang upi si na ang ka so pe ro wa la pang hak bang ang pro se ku syon kaug nay di to. Ipinawalambisa ng hus ga do ang gi ‐ na mit na mga man dam yen to de ares to da hil ta nging mga "John Doe" ang na ka ‐ lis ta ri to at wa la itong mga deskrip syon ng mga taong ipi naaa res to. ina ku sa han ng kid nap ping, pag na na kaw at ar son ay mga ka sa pi ng Ka ‐ ra pa tan, Alli ance of Concer ned Teachers at Ru ral Mis sio na ri es of the Phi lip pi nes, na na ka ba se sa Northern Min da nao. Ang 17 Sa Neg ros Ori en tal, hi na li haw ng mga sun da lo ng 62nd IB ang da ‐ la wang sit yo ng Ba ra ngay Bud la san, Can la on City noong Nob yembre 23 at 28. Ili gal ni lang pi na sok ang mga ba hay, inin te ro ga ang mga re ‐ si den te at ininspek syon ang ka ni lang mga sel pon at iba pang ga mit. Bi nug bog at ni na ka wan din ng sel pon si Ro del Mon te ro, 18, ha bang pa pun ta si ya sa ka ni lang bu kid. Sa Gui hul ngan City, wa lang pa kun da ngang nag pa pu tok ang mga sun da long na ka kam po sa Sit yo Ka si ngan, Ba ra ngay Tri ni dad sa ka la ‐ git na an ng ga bi noong Nob yembre 21. Sa Bulacan, inaresto sina Joe-art Garrido Salvacion at Herbert Mendoza Rivera, mga lider-mangingisda sa Barangay Binuangan, Obando noong Nobyembre 25. Pinalalabas ng mga pulis na may nakumpiskang droga at baril sa dalawa. lokal na Sa Surigao del Norte, inaresto ng pulis at militar si Anecito Patac noong Nobyembre 26 sa kanyang bahay sa Barangay Urbiztundo, Claver. Si Patac ay tagapangulo ng Adnama Mining Resources Inc Labor Union. Ang mga ka so sa kanila ay ko lek ti ‐ bong ti na gu ri ang "mga ka song Si ba gat." Nag mu la ang mga ito sa pag da wit sa ka ‐ ni la ng mi li tar sa reyd ng BHB-Agu san del Sur sa isang de tatsment ng CAFGU sa Ba ra ngay Tu bi gon, Si ba gat noong Peb re ‐ ro 19, 2019. Noong Nob yembre 24, ibi na su ra rin ng kor te ang ga wa-ga wang ka so ng il le gal pos se si on of fi re arms and explo sives na isi ‐ nam pa la ban sa mag-a sa wang ak ti bis ta na di na kip sa Met ro Ma ni la noong 2019. Ipi ‐ na wa lam bi sa ng Ma ni la Re gio nal Tri al Court Branch 19 ang mga ka song ki na ka ‐ ha rap nina Co ra Agovi da, ta ga pag sa li ta ng Gab rie la sa Met ro Ma ni la, at Micha el Bar ‐ to lo me, or ga ni sa dor ng gru pong Ka da may. Mga mag bu bu kid ng Ca ga yan Val ley, nagpro tes ta sa pam ban sang ka bi se ra INILUNSAD NG MGA mag sa sa ka at prog re si bong gru po mu la Ca ga yan Val ley ang dalawang-a raw na pa nga nga lam pag noong Nob yembre 23 at 24 sa pam ‐ ban sang ka bi se ra pa ra ipa na wa gan ang kag yat na pag pa pa la ya sa mga bi lang ‐ gong pu li ti kal sa ka ni lang re hi yon at ipa ti gil ang pang gi gi pit sa de mok ra ti kong mga gru po. Sa loob ng da la wang araw, pi na ‐ ngu na han ng Dang ga yan Ca ga yan Val ley ang mga prog ra ma sa ha rap ng Camp Agui nal do, Se na do, De ‐ partment of Jus tice, Com mis si on on Hu man Rights, at Hou se of Rep re ‐ sen ta tives. ng mga Ini la had myembro ni to at kanilang mga ta ga ‐ sup or ta ang tu nay na ka la ga yan ng mga mag bu bu kid sa re hi yon na buong ta pang na na ki ki ba ka, sa ka ‐ bi la ng ma hi rap na ka bu ha yan at pag pa pa hi rap pa ng pag-red-tag, panggigipit, mi li ta ri sa syo n, at pe ‐ keng pag pa pa su ko. Ti nu koy ng gru ‐ po na salarin ang NTF-ELCAC na pi ‐ na mu mu nu an mis mo ni Du ter te. Nag pa sa rin si la ng mga do ku men to at nag da os ng mga da ya lo go pa ra sa ak syo ng-li gal la ban sa maysa lang mga pu lis at sundalo. 8 Disyembre 7, 2021 ANG BAYAN
ANG BAYAN Disyembre 7, 2021 9
Mga pro tes ta sa 2021: Pa ra sa sa hod, ka ra pa tan at ka la ya an Sa taong 2021, pa nga la wang taon sa ila lim ng pan dem yang Covid-19, tu luy-tu loy ang mga pag ki los pa ra sa sa hod, ka ‐ lak sa-lak sang ra pa tan at ka la ya an na ni la hu kan ng mamamayan. Na sus ti ne ng mga mag sa sa ka sa India ang ka ni ‐ lang pro tes ta pa ra iba su ra ang kontra-mag sa sa kang ba tas ng re hi meng Mo di. Sa US, bum we lo ang ki lu sang wel ga pa ra sa ma ka ta ru ngang sa hod at mas maa yos na kun di syon sa pag ga ‐ wa. Sa iba't ibang ban sa sa La tin Ame rica, du ma lu yong ang mga pro tes ta la ban sa mga pa ta ka rang neo li be ral, tu mi tin ding pa sis mo, ko rap syon at pal pak na tu gon sa pan dem ya. Nag pur ‐ si ge ang mga ki lu sang de mok ra ti ko sa Pa les ti ne, Myan mar at Thai land. Welga para sa sahod Tu ma tak sa US ang ki lu sang wel ‐ ga ng mga mang ga ga wa na ti na gu ri ‐ ang Stri ke to ber. Lu ma hok di to ang 100,000 mang ga ga wa mu la sa iba't ibang un yon. Pa na wa gan ni la ang dag dag na sa hod, mas ma ka ta ong kon di syon sa paggga wa at pag ki la la sa ka ni lang dig ni dad bi lang mga tao. Noong Nob yembre, mga mang ga ga ‐ wa na man ng Amazon ang nag pro ‐ tes ta pa ra igi it ang ma ka ta ru ngang sa hod, mga be ne pi syo at pag wa wa ‐ kas ng kontraktwa li sa syon. Tina ‐ tayang may isang milyong mang ‐ gagawa ang Amazon sa buong US. Sa South Ko rea, nag ka sa ng pam ban sang pro tes ta ang Ko re an Confe de ra ti on of Tra de Uni ons noong Oktub re 20 la ban sa kontrak ‐ twa li sa syon at pa ra sa dag dag na mga be ne pi syo. mil yon ang nag martsa noong Nob ‐ yembre 2020 tu ngong ka bi se ra ng ban sa, at lak sa-lak sa ang na na na ti li sa mga kam pong pro tes ta hang gang sa nga yon. Noong Nob yembre 19, inanunsyo ng gubyernong Modi na ibabasura na ang tinututulang mga batas. Na sus ti ne rin ang mga pro tes ta sa Chi le na ti na gu ri ang "Estal li do Social" (Pan li pu nang Pag sam bu lat) pa ra labanan ang mga pa ta ka rang neo li be ral na nag lu lug mok sa eko ‐ nom ya at pu li ti ka ng ban sa. Ma yor sa ka ni lang mga igi ni it ang pag ba ba ‐ go sa konsti tu syon na lu bos na pu ‐ ma pa bor sa pri ba dong sek tor at mga re por mang Noong Oktub re, hu mu gos sa lan sa ngan ang li bu-li bong ma ma ma yan bi lang pag ‐ gu ni ta sa unang ma la king pro tes ta noong 2019 na ni la hu kan ng 1.2 mil ‐ yon. pan li pu nan. Ma ka ta ong kun di syon sa pag ga ‐ wa at ayu da sa git na ng kri sis sa eko nom ya ang tam pok na pa na wa ‐ gan ng 25,000 mang ga ga wa sa France noong Oktub re 5. May mga ka tu lad na pro tes ta din sa Indo ne ‐ sia, Ugan da at South Africa. Sa Co lom bia, ti na ta yang 5 mil ‐ yon ang lu ma hok sa mga pro tes ta na nag si mu la noong Abril pa ra sa pag ‐ ba ba su ra sa re por ma sa bu wis ng re hi meng Duque. Noong Ma yo, na pi ‐ li tan ang gub yer no ri to na iat ras ang re por ma. Mga ki lu sang an ti-neo li be ral Na sus ti ne ng mil yun-mil yong mag sa sa ka nang ha los isang taon ang ka ni lang pro tes ta la ban sa tat ‐ long neo li be ral na ba tas sa ag ri kul ‐ tu ra na ani la'y la long mag lu lu bog sa ka ni la sa ka hi ra pan. Mahigit isang Noong Oktub re 26, na ngu na ang mga ka tu tu bo sa Ecua dor sa pa na ‐ wa gang "pa ro nacio nal" o pam ban ‐ sang pag sa sa ra ka sa bay ng pag si rit ng pre syo ng la ngis at bi lang pag ‐ kun de na sa mga pa ta ka ran sa eko ‐ nom ya ng gub yer nong Las so. 10 Nag pa pa tu loy na mga pro tes ta Nag pa tu loy sa taong 2021 ang la ban sa ra sis tang mga pro tes ta diskri mi na syon sa US la ban sa mga Itim. Noong Mar so, bum we lo rin ang ki lu san la ban sa ra sis tang diskri mi ‐ na syon sa Asi an-Ame rican sa ban ‐ sa. Nag pa pa tu loy din ang pag gi gi it ng mga de mok ra ti kong ki lu san la ban sa ti ra ni ya at pang gi gi pit sa Thai ‐ land at Myan mar. Sa Su dan, li bu-li bo ang nagpro tes ta sa hun tang mi li tar na nag pa tal sik sa ha lal na si bil yang gub yer no noong Oktub re. Sa Cu ba, da la wang be ses (i sa sa Hul yo at mu li sa Nob yembre) na bi ‐ ni go ng ma ma ma yang Cu ba no ang mga pag ta tang ka ng US na mang gu ‐ lo sa loob ng ban sa sa pa ma ma gi tan ng pag pon do ng ma li li it na gru pong oportunista. Ma la wa kang ti gil-pag ga wa ang iki na sa sa West Bank at Gaza sa Pa ‐ les ti ne at maging sa Israel bi lang pro tes ta sa oku pa syon at pam bo ‐ bom ba ng Isra el sa Gaza. Noong Nob yembre, li bu-li bong ak ti bis tang nag ta tang gol sa ka li ka ‐ san ang nag ti pon sa Scot land pa ra tu lig sa in ang ka wa lan ng pan da ig di ‐ gang ak syon upang pi gi lan ang cli ‐ ma te cha nge. Isi na ga wa ang pro ‐ tes ta ka sa bay ng ini lu lun sad na kum pe ren sya hing gil sa cli ma te cha ‐ nge o COP26 Sum mit ng Uni ted Na ‐ ti ons. Disyembre 7, 2021 ANG BAYAN