X.
TEOFILO E. SAUCO Patnugot FRANCISCO G. GUBALLA Tagapamahalang Patnupot EMILIO MAR. ANTONIO Pangalawang Patnugot BEATRIZ M. d" GUBALLA Tapapangatiua Mga Kaqawad: CIRIO GALVEZ ALMARIO CONRADO S. ACUÑA EP IT A Cl O REYES TAN VICTORIO S. FRANCISCO ANACLETO L. BUSTAMANTE AMADO S. PAGSANJAN AMELIA ARCEGA DE LA CRUZ EMMA MARIA CRISTINA CHERY GUBALLA-ATIENZA Panpalauanp Tapapanga* ROSAURO M. GUBALLA KatOJigi/ujii CORAZON G. ESTRELLADO Panpalau anp Kuaafppuni MARIO A. ATIENZA Tapapamahala la A nuj^Jtpo RAMON P. IGNACIO Sa Strlntlatpon Taqapaglathala BULAKLAK PUBLICATIONS 1002-1004 R Hidalgo. Quiapo P. O. Box 1382. Maynila Tels 3 36-13- at 3-36-14 ■ Nakatalcr; □ pangalawang uri sa Kawaniha Korea sapu! noong Abnl 14. 1947 Hala oa n Jsang tacn Anim na buw ~rr. H1NAKDAL BALAGTAS Tilq pangitaing sa aki'y dumalaw ang makatang-haring Sisne ng Panginay; siya ay lumapit sa a|dng himlayan at ako cfy kanyang masuyong pinukaw: - Ancfk, aking anak, - ang wikang marahan aba, bumangon ka't taas na ang Araw. Huwag kang pahimbing, aba, gumising na, pagka't naglulubha ang mahal mong Ina; kapatid mo na ring walang kaluluwa, ang sa Inang Wika ay dumurusta' pa: sa aking kinathang "Florante't Laura" ang bawa't pangala'y tingnan mo't iniba. Sukat bang ang aking Seiyang Idnakasi, binigyan ng bagong palayaw na CELY... yaong si Flerida'y nginalanang FLERY, si Aladin nama'y tinawag na ALLY, maging si Adolfo, gayong lilong Konde, akalain ko bang taguriang DOLPHY? Gayong ubod-tamis itong Wika natin, sa wikang dayuha'y pinaaalipin; maging ang áklat ko. na sailing atin, sa paaaralan ma'y bihirang garni tin; kaya, aking anak, bangon na t gumising, ang taksil sa Wika'y iyong pag-usigin. - Sa gayong sinabi ng Makatang Hari, ako ay nagbangong walang pasubali; saka pagkatapos, ako ay naglimi, ang hinakdal niya ay aking sinurL* may matuwid siyang usiging palagi ang sa Inang Wika ay umaaglahi. >WUUOL-/ Taon Xm Miyerkules - Abril 11, 1956 Big. 1 Ang pagkakaparis, kung~sakali, ng mga pangalan ng tao, buhay on o patay, sa mga paniralan nr "lin mnno- dang nahilathala sa BULAKLAK, ay isang pagkakataong hindi dnasadya ng kumutha. Anumang malathala sa biíang^a Ih" " ' PUC ♦ u . k n._ radyo o tanghalan sa mut nK-LHUak?k Publ"cations at hindi manuring muling ilathala ang bahagi o ang kabuuan ng aUn man sa mtra nobtda Ada, maikling kuwento at kuwento o nobelang nakalarawan, gayundiri ang pagsasapelikula o uasrsasadiiln nang walang pahintulot ang "BULAKLAK PUBLICATIONS" - Patnugot. P * "
Emma sa bahay ng kaibiga.n ni- yang si Xena. Pagkaraan ng da­ ta ivaitg aram ay nabalitaan ni Emma, na si Laura at a.ng dala- ma nilang anak ay nagtnngo sa Hongkong... 1SAKAS ,\'G \AKARAAN: si Emma Palihiin pitmasok sa malaking baknrari ng ka-iii- taha nan. tang -W a y ka 11 sa p >i<q bata. niyajig anak. XarL smabi ng tatu­ ya mg na ang pagkaalam ni- io ay naysakit siyany nakahaha- toa at taring ma mat ay si ya sa sakit a yaon, ayun naman sa paliic nr j >.'i Lanro. Xakifa si Emm.: 1 phtagtabayan i ni Lauro. ma la king an-g isa n.' ya ng (Ika-27 Labas) LC usaping Lauro Arrastia laban ka> Emma Barcelona ay naging pangmukhang balite . XagtHhfy si ng maraming pahayagan sa Lauro. S rhumba tan tri ya Emma. V•'ia< ■' ¡HAAKAUA KAyA NiNXSMO ANG kANitANG FAGSA5AMA NANG Bt'WAN Ay WALANG NANGX4 PI f NAKATA' MAHGIT SA tava, fAfke KAy¿*'y valaki kjn,~ Pn Kaya Mutq Lipuwuc buong Maynila. Walang pag- titipon na hindi ito ang pak- sa ng usapan. Ang katanya- gan ni Emma sá lipunan, at ang kanyang pangalang la- ging kakabit ng mga kilu- sang pambayan at pangka- wanggawa ay naging bukam- bibig ng lahat. Hindi pa man natatapos ang paglili- tis ay 'kung anu-anong pasi­ va na ang nabubuo sa isip ng tao. May nagbibigay kat- wiran kay Emma at may su- musumpa naman!. . . Sari- saring hinala ang binalang- kas sa isipan ng marami tungkol sa sanhi ng pagkaka- layo ng dati-dati'y ulirang mag-asawa. Hayan ang sa- bihing si Emma ay nabulag sa pag-ibig ng isang pinuno ng hukbo, hayan ang sabi- hing ang kanyang buhav sa piling ng asawa ay isang bu- hay na tigib ng paghihirap at pagtitiis dahil sa ugali at kabagsikan ng maya ma ng lalaki. . . Ang kanilang pagsasagu tan sa pahayagan, ang pag papaliwanagan ng mga ma nananggol tungkol sa katwi ran ng isa at isa ay hind nakakaligtaan ng bayan m di basahin at nuynuyin May mga balita na labh kung sumugat sa damdamir Hayan ang sabihing si Em ma ay di dapat maging ina n¿ dalawang bunso, isang inang dahil sa makasalanang pag-ibig ay natutong iwan ang tahanan, pinabayaan ang mga anak at kinaladkad, ang puri ng asawa sa putik ng pagkakasala. .. Sa panig naman ni Emma ay ibinandila ang kahigpitan ng asawa, ang kabagsikan, ang ugaling makahari na si-; yang nagtaboy sa kulang-pa-i lad na babae na iwan angl tahanan at hanapin ang ka 1 ligayahan sa piling ng iba..J Anupa't ang usapin ng mag-asawa'y naging bulaklak ng dila ng lahat, sinubayba van ang mga pangyayari sa mga lingguhan at pahaya- gang pang-araw-araw. Datapuwa't ang kataru ngan at ang batas ay may isang patakarang dakila atd banal. Ang ganitong sulira-i nin ng mag-asawa ay di agad pinagpasyahan. Ang pinag- bigkis ng pag-ibig sa harap ng batas at sa harap ng al­ tar ay hindi kaagad-agad makakalas sa kabiglaanan at sa kapusukan ng loob. Kai- langan silang maghusay . . . kailangan silang huminahon. Kailangang bigyan sila ng panahong lumamig ang nag lalatang na kalooban upang baka lamang sa kabiglaanan
r ■' 'r4l it. > i V: ay nakakaisip silang mag- hiwalay. Kaya't pagkatapos ng mahabang panahon sa paglilitis ay ipinasya ng hu- kumang bigyan ang mag- asawa ng anim na buwan upang masuri ang kani-ka- nilang kalooban sa gitna ng kahinahúnan. Ang anim na buwang ta ning ang nagpalamig sa ma- init na mga balita sa mga pahayagan. Unti-unting na- wawala ang malalaking ti- tik sa pangmukhang dahon ng mga lingguhan at pang- araw-araw na balita. Ang suliranin ng mag-asawa ay tinakpan ng iba't ibang suli- raning pangkabuhayan at pampulitika. Subali't sa buhay ng dala- 'wa ay walang kalutasan pa ang kanilang suliranin. La- long pagmatigas si Lauro. Hindi maamin ng lalaki na makisama pang muli. - Ako'y hindi tunggak!. .. - iyan ang madalas niyang sabihin sa mga kaibigang lumalapit sa kanya at nama- manhik na sila'y muling magka-ayos ni Emma. - Ang dangal na dinungisan ng isang kasalanang katulad niyan ay di maaaring mahu- gasan ng pamanhikan at pagpapatawad. Hindi na ka- ilan man mabubuksan sa kanya ang aking tahanan. Ako'y may dangal at may pangalan sa lipunan. . . - Ako'y walang kasala- nan !. . . - ang matigas na- mang wika ni Emma. - Hindi ko maaaring aminin na ako'y nagkasala at dinu ngisan ko ang puri ng aming tahanan. Ang ginawa ko'y maaaring gawin ng sinu- mang mapagkav¿anggawa! Iyan ay isang kabanalang ki- nik'lala ng Diyos!..; Tulu- ngaii ang mga nasasawi. . pakanin ang nagugutom . . . ¡ligias ang nalulunod!. . . Abril 11, 1956 fiULAKLAK q kinausap si Lauro... Nobela m D R. FAUSTO J.6ALAUR AN Hindi ba't iyan ay utos ng sa dalawa ay napilitang ku- Diyos?... Bakit ko aami- milos. Iniwan ng matan- nin na ako'y isang masanjang dang pari ang kanyang kum- - Nguni't Padre, kayo y isang lalaki rin.. . - ang tu- gon sa kanya. - Bukod sa lalaki ay may dangal at pa- ngalang dapat ipagtanggol. Inaakala kaya ninyong isang kabanalan ang ako'y lumapit kay Emma at siya'y amuing magbalik sa aming tahanang kanyang' dinungisan? A* maniniwala ba kayo na si­ ya'y walang sala? Kayo'y kanyang padre kompesor... Hindi ba't kayo rin ang nag- sabing ang Nestor na iyan ^AuigFJT -HVXMG TLMinÚU SAAKIM ... NGUMlV ISI/MU50MFA KOMO HlN(7I NA<S/<A$AuA 5A E^ANAp ina?. . . At sa gitna ng na pangangatwirang a.v lalong lumawak at lumalim ang banging nakapagitan sa dalawa... maiinit iyan, Kaya't maging si Padre Domingo, ang matandang paring kompesor ni Emma, nang matanto ang nangyari bento at buong kabanalang sinikap na mapaglapit ang mag-asawa upang magkahi- ngahan. Ang eskandalong íkinalat ng _ pagsasakdalan ng mag-asawa'y lumilikha ng napakalaking pinsala sa ka- ni'ang tahanan at kapuri- han. Dinaramdam ng pari ang gayón . . . Una nivang at ang babaing iyan av luma­ pit sa inyo? Inaakala kaya ninyong ang kanilang pagsa- sama ng mahigit sa tatlong uwan ay walang nangva- fi?... Nakatatawa!. na- katatawa, Padre!. . . Kavo'v lalaki rin... Anp pagpapatawad, IXi_ Sutuian so- paku-ui- 35
7.-4 K.4S .VG XAKARAAN : Umiibig i;a si Mercy. Ayaiv niyang tent ggapin ang mga paala- ala ni Celia. isa nang guro sa paarala.ng-bayan si Celia. Isa sa aiga babaing g<tro, na kasama ni Celia, ang nagsabi sa kanya, na yaem ay may isang pinsang bina- ta, na sa sandaling makita si Ce­ lia ay tiyak na tiyak na ito'y li- liga n an . . . (IKA-6 LABAS) WINÁGLIT ng pana- hon sa aking alaala ang pagbibiruan na- min ni Chayong sapagka't dahil sa aming gawain sa paaralan ay hindi na kami nagkaroon ng isa pang pag- kakataon upang makapag- usap tungkol sa kanyang "inilalapit" sa aking kamag- anak. Abalang-abala. ako sa nag-aayos ng aking silid sa­ pagka't dahil sa pagsapit ng Disyembre ay kinakailangang ilagay sa ayos ang lahat ba­ go man lamang maipinid ang klase sa panahon ng bakas- yong maikli. Si Chayong man naman ay gayón din. Palib- hasa'y aapat kaming guro sa nayon kung kaya't hindi ka­ mi makapaghilian sa paglilig- 'pit Kanya-kanyang ayos, kanya-kanyang ligpit at kan­ ya-kanyang paghahanda. Isa pang nakaragdag sa aking gawain ay nang hirangin ako ng aming prinsipal na si Mr. Cruz upang siyang mamaha- la sa munting palatuntunang pampasko ng mga bata. Napilitan akong pumasok ng maaga at umuwi naman ng halos gabi-gabi na dahil sa pag-eensayo ng mga ba- tang kasali sa palatuntunan. May sayaw na karinyosa na ipinahanda ko kay Chayong na lalabasan ng mga bating babaing nag-aaral sa ikala- wang grado. Si Mr. Marcial Corpuz, tanging lalaking gu­ ro mal iban sa aming prinsi­ pal ay inatasan kong magpa- sanay sa kanyang mga bata ng tinikling upang siya na- mang maging bilang ng mga batang nag-aaral sa ikatlong grado. Ang aking maliliit na tinuturuan ay sinasanay ko sa sayaw sa bilao. Anupa't ang ilang araw na nalalabi bago sumapit ang huling araw ng pasukan ay iniukol namin sa mga paggagayak at paghahanda ng mga kaila- ngan sa tanging palatuntu­ nan ng mga bata. Si Chayong ang tinokahan ni Mr. Cruz na siyang mamahala sa mi- nindal at sa pag-aanyaya sa mga.magulang ng mga bata. - Ikaw naman, Mr. Cor­ puz ang bahala sa mga silya at likmuang kailangan mai- hanay sa harapan ng paara-
lan. Ikaw din, bilang lalaki ang gagawa ng maliit na tanghalan. Pagsama-samahin mo ang mga desk at saka pa- tungan sa ibabaw ng mala- pad na tabla. Marahil ay ma na iyon, - ang wika ng aming prinsipal. - Ayan ang mapapala PaqsaiNaM/ 'hi[ Tíó&k Virio > íttdg Nq Paq-iúlq Na Nada ¡sang gurong lalaki, - ang nasabi tuloy ni Chayong na nakatinging tila nangangan- tiyaw sa aming kasamang guro. - Lahat nang mabi- bigat na trabaho ay ivo. Natawa na lamang si Mar cial. - Sumaya lamang ang pa- latuntunang ito ni Celia av hindi na baleng ako'y mahi- rapan. - Ang kanyang tugon naman na sa akin siya na- kat ingin. - At bakit, ito ba'y pala tufitunan lamang ni Celia at di ng ating paaralan? - Ehem, tila rtakabibitiw Abril 11 1936 BCLAKLAK 7 sa tu los si Mr. Corpuz?. . . - ang parunggit ni Chayong na kínürot ako sa bisig. - Hoy" Chayong, ang pil- ya nito ah!... - ang naka- tawang tugon ko naman sa pagbibiro ng aking katabi. - Mangyari'y deretsong de retso kung magsalita si Mr. Corpuz. Tila si Celia na la­ mang ang guro ng paaralang navon. - Hoy... Hoy..., tama na iyan... - nakangiting awat ng prinsipal nang maki- tang tila namimilipit si Mr. Corpuz sa kanyang upuan. - Binibigyan ninvo ng kahulu- gan ang ating miting. Hala, trabaho, kahiya-hiya sa mga magulang kung hindi tayo makapagdadaos ng isang ma- ringal na palatuntunan ng mga bata. - Heto na nga po't subsob ang aming ulo sa pag-eensa- yo ah. . . - sabad ni Cha­ yong. - Ano, Celia, areglado na ba ang lahat? - baling ng prinsipal sa akin. - Opo, Mr. Cruz, isa la ríiang ang kulang natin. Wa- la tayong piyanong magaga- mit at kung may piyano na­ man ay wala tayong piyanis ta na sasaliw sa mga sayaw ng mga bata. - Madali iyon, - sabad ni Chayong. - May pivano sa inyo, Celia, ano? - Oo, - ang bigla kong sa- got. - Nguni't. . . - Kung ipahihiram iyan iyong nanav Loleng ay ka- m¡ na ang bahalang magpa- buhat, - sabad ng prinsipal. - Nguni't paano naman ang piyanista? Ako na po ang bahala. Mr. Cruz, - ulit ni Chayong' - Lilihaman ko po ang aking pinsan na dito magba^syon sa ating nayon. Marunong pong tumugtog ng piyano i\ on. Nag-aaral siya sa kon- serbatoryo. - Ay salamat, nalutas din natin. . . - pabuntong-hini- ngang wika ni Mr. Cruz. - O ano-pa ang kailangan Miss Fernandez? - muling tanong sa akin. - Wala na po. kung mai pangangako ni Chayong, es­ te ni Miss Ramos na tayo'y may piyanista. - Isa pa pong mungkahi. Mr. Principal, - ang sagot. ni Chayong. - ling naming ¿a,Pakula - 36
g BULAKLAK Abril 11, 1956 BAKAS X<- XAKARAAN: G'dit ri'j s< Ernesto. Galit din ang A.C c ina. Nag pa-pay o ña­ ma, si Don Bandong. Bita pa ¿>ag-asa ni Dunya Adela, na mat <tuloy rin t.ng pangarap yang makasal si Ernesto kay Li- gaya. Si Ligaya naman ay a yaw nan<; ni'¡inlay pa sila ni Ernesto. Pa r ka i Ligaya, ang may ka- *baL: a", 7 ipinagkagayan iw Dor; (a, > Danya Adela. Ang wais ri L :aga ay makausap si - niatiyak niyang ¡to Dora, 7j - (IKA-37 LABAS) ABING-GAB1 na nang sumunod na araw nang si Ernesto ay malungkot na umuwi sa sari­ ling tahanan. Inihagis ang sumbrerong suot sa ibabaw ng isang silya sa kabahayan at naupong malatang-malata sa unang likmuang nakita. Hinagod ang kanyang gulong buhok, pinahid ang pawis sa noo ng isang panyolitong may karumihan na ng kaunti dahil sa laging paggamit, at sakj. pailing na bumuntong- hin nga. "Umuwi ka na pala?..." an; kanyang narinig na ta- nor z buhat sa puno ng hag- dar.g patungo sa itaas ng ba- hay. rI iningala ang tumawag at nang makita'y saka pailing na lagsalita. " )po, Lolo. . . Maghapon ak< if naglalakad . . . " ang pabuntong-hiningang tugon na hinahaplos ang buhok. ' lukhang pagud na pagod ka .. Saan ka ba nakara- tin, . . . ?" tanong ng matan- da .a lumapit sa apo. Ibina- lik ang kuwako sa bibig at saka marahang nagpausok. "Sinunod ko ang invong bi­ lin. . . Hinanap ko siya?. . . " "At hindi mo na naman natagpuan?. . . " "Hindi ko po natagpuan, nguni't naniniwala na akong siya'y. . . buhay, Lolo". "Iyan din ang sabi ng iyong ina... Nguni't hindi mo naman niakita at matag- puan." "Ako'y galing sa konsulado r.g Korea, 'Lolo. Ibig kong iyon ang una kong tunguhin. Natanto kong may isang Do­ ra Wang Lee na nagnanais ma^balik sa sariling bayan. Alam ba ni ivo, Lolo na si Dora pala'y hinahanap ng buong pamahalaan ng Ko­ rea?..." "Tutoo ba ivan?. . . At ba­ kit daw?. . ." "Wala doon ang konsul at wala rin ang kanyang kali- him. Ang nakausap ko'y ang kanilang punong kawani sa tanggapan. Sinabi sa akin na naghihintay ang konsul ng sagot ng kanilang pamaha­ laan kung dadakpin si Dora Wang Lee!. .. " "Da^akpm?. . ." at ang kuwako sa bibig ng matanda ay kauntik nang malaglag sa malaking pagkagulat. "Ba­ kit, si Dora ba ay isang. . "Iyan na nga ba ang sina- sabi ko eh. . ." ang kanilang narinig na tinig "Mama. . ." Narinig pala ni Donya Adela ang sinasabi ng anak habang siya'y papanaog sa hagdanan "Iyan na nga ba ang kutoo ng loob ko sa babaing iyan..." ang muling ulit na tila lalong ipinaririnig sa matandang Bandong. "Sa kilos at pana- nalita ng asawa mong iyan ay may lihim na binabalak..." "Huwag ka na munang magpauna, Adela..." paya- mot na wika ng matandang lalaki. "Bayaan mong si Er nesto ang magsalaysay ng la hat..." na "Iyan po ang aking nari­ nig, nguni't hindi nila mati- yak kung dadakpin o hindi sapagka't naghihintay sila ng pasabi ng pamahalaan ng Korea. Nguni't ayon sa aking nakausap, ang buong konsu- lado ay humingi na ng tulong sa mga kagawad ng pulisya dito sa Maynila at maging sa hukbo..." "Que grande kosa sa ¡sang gusgusing Koreana!. . . " pa- piksing wika ng matandang babae. "Bakit pa?. . . Madali namang madadakip i y o n *kung gusto nila." "O ano pa ang natuklasan mo, iho?" tanong ng matan- dang Bandong na hindi pi- nansin ang pagsasalita ng pa- mangking babae. "At nagtungo rin kami ni Sebio sa itinuro ninyong otel, Mama. .." ang tugon ng la- laki. "Doon ay walang naka- tirang Koreana, ayon sa kati- wala ng Otel. At wala rin si­ lang pangalang Dora Wang Lee. Ang nakatitik sa kani- lang talaan ay Miss Teodora del Mundo, taga Tayabas. Ang silid ay may bilang 22 sa ikalawang palapag.
"Teodora del Mundo?... Baka si Dora rin iyon?. . . " ang tanong ng ina sa anak. "At tumungo ka ba sa silid na yaon?..." "Oo, mama. . . Nguni't wa- lang tao. Siniyasat ko ang mga tagapaglingkod doon, na hulo kong si 'Dora nga at wa- lang iba ang doon ay naka- tira. Ayon sa tagapagdala ng pagkain, ang babai'y isang mukhang Tsina, singkit ang mga mata, at ang lalaki'y mukhang Pilipino, malaki at mabibilog daw ang mata, ma- Hindi MíaÉaut Nq Mutqanq SI Dtáa gandang lalaki, at mahusay managalog. Ang babae din daw, managalog man ay may kagarilan ng kaunti..." "Samakatuwid ay doon si­ la nagtitira?. . . " tanong na- man ni Don Bandong. "Ang babae la'mang daw, nguni't malimit doon ang la­ laki at siyang sumasama sa mga pagpapasyal ng babae. Kung minsan daw', ang lalaki ay may kasama pang ibang babae at doon sila kumakain sa loob ng silid..." "Hindi mo pala nakita?... ? "Hindi, Lolo. . . Kaya ako inabot ng gabi ay sa pagha- hangad kong sila ay maka- tagpo. Nguni't hanggang ika Abril 1 1. BI'LAKi AE pito ng gabi ay hindi pa sila dumarating. Naghintay ako ng matagal sa bulwagan ng otel nguni't hindi sila sumi- pot. .." "Ngayon, napatutohanan mo na ang lahat?" ang wika ng ina na ikinibit pa ang ba- likat. "Sa wakas ay natanto mong hindi pala ako nagka kamali? Nakita mo na../ Dahil sa nabigla ka ng pag- papakasal sa kanya pati ang Scl PoJiÍhjl-37
10 BU LA KLAK Abril 11, 1955 (IKA-17 LABAS) makaalis si Car­ at pagkatapos ay matagpuan ang pilas-pilas na tsekeng iniwan ni Rafael na nakasabog sa lupa, sa , may likuran ng "Cocktail Lounge", ay suma- isip ni Lucy na ang tsekeng iyon ay sadyang siyang itia- handog sa kanyang kaarawan ni Rafael, dangan na nga la- mang at nakita siyang naki- kipag-usap nang masinsinan kay Carding. Nuo'y muling dumaragang unti-unti sa kan­ yang budhi ang 24 na oras na taning sa kanya upang magbayad ng hulihan sa bi- nili niyang mga kasangka- pan, kaya wala nang sumagi sa kanyang isip kundi ang paghanapin si Rafael at si- ya'y makapagpaliwanag, sa layong bigyan siyang muli ng halagang kanyang kailangan. Dumating si Lucy sa bahay ni Rafael, samantalang ha- wak nito sa kamay ang baso ng matapang na wisky; sa ibabaw ng mesang katabi ng kinauupuan ni Rafael ay ma- kikita ruon ang bote ng alak na nangangalahati na ang la­ man, isang pitsel na tubig, ilang tabako sa isang kahon at ilang basong walang la- AN& ULO'Y NAPABAGOK NANG MAT INDI SA SULOK Nú ISM6 MESA, NA SIYANG /KINA- WALA NG MALAY-TAO AT TULOy IKINAMATA%
man. Nakalilis ang manggas ng kamisadentro, maluwag ang pagkabuhol ng korbata, na- kabukas ang kuwelyo ng ka- nisadentro at gusot ang bu- 10k, si Rafael ay larawang viinay ng isang wala nang tunay na kapag-apag-asa sa buhay. Ang tanawin iyon at ang walang kaayusang kapa- ligiran sa loob ng bulwagan at silid ni Rafael, ay nagpa- pakilala lamang na wala nang kamay na cloo'y nagpa- pala at nag-aayos. Napansin ni Rafael ang pagdating ni Lucy, nguni, hindi niya kinibo ito. Luma- pit itong may masayang mukha at bumati kay Rafael. - Rafael, hindi mo ako ba- batiin sa aking kaarawan? Napatingin lamang si Ra­ fael sa kanyang hindi hini- hintay na. panauhin, nguni, nagwalang bahala, hindi man kumibo. Hu'marap sa kanya si Lycy at magiliw na nagsa- Hta - Alam kong nagtatam- po ka sa akin... nakita <ko ang tsekeng pinagpilas-pilas mo; nauunawaan kong ang tsekeng iyon ay ihahandog mo sa aking kaarawan, da- ngan lamang at... Hindi rin umimik si Ra­ fael; unti-unti nang naghihi- nanakit si Lucy sa kilos na ipinakikita ni Rafael; suma- sal ang tibok ng puso. - Ang lahat kaipa'a'y da- hil kay Carding, nguni, ba- yaan mo akong makapagpali- wanao- bago mo ako kapoo- tan, Rafael. - Paliwanag? Ano pang paliwanag ang masasabi mo pagkatapos ng aking nasaksí- han at parinig sa pag-uusap ninyo ni Carding? Ibig mo bang ipalagay na ako'y ta­ nga? - Huminahon ka, Rafael; hindi kita ipinalalagay na tanga; ipinagtatapat ko sa iyong sadyang sinadva ko ang mapalapit kay Carding dahil din sa iyo; lnillagan kong siya'v maghinala sa lyo ukol kay Anita. nmai lumugon si Rafael; patuloy ang mahinang tug- tog ng grapopono ng "Raen- niamnojf's piano Concert", at dito naukol ang buong ka- malayan ni Rafael sa halip na pakinggan ang pinagsa- sabi ni Lucy. Ang sumilay na hinanakit ni Lucy sa kanyang damda- min ay nagiging poot habang patuloy na hindi siya pina- pansin man lamang ni Ra­ fael. Gumigiti ang luha sa- mantala'y nagtitiim ang mga bagang. - Aayaw mo ba akong pa­ kinggan, Rafael? - Para ano pa, wala nang kahulugan ang anumang sa- sabihin mo sa akin? - Ah, wala nang kahulu- gamngayon. Sinasabi ko sa iyong kailangan ko ang hala- gang P 1,500, huwag nang ma- ging handog mo dahil sa aking kaarawan, kundi upang iligtas lamang ako sa pagka- kaaliwan mo sa iyong pangu- ngulila, maging katamisan mo at kasiyahan sa iyong mga kapighatian? Nguni, hindi rin natigatig si Rafael. Sa loob-loob nito'y gumugol siya nang malaki upang maramo ang mga ka- tuwaang iyon at kasiyahan, na masasabing siyang naging sanhi ng lahat ng kanyang kabiguan sa propesyon, kaya hindi dapat tumanaw ng utang na loob. Samantala, ang huling pagwawalang pa- kundangan ni Rafael sa mga pagluhog ni Lucy ay naghatid sa hangga ng kanyang mai- pagpapaumanhin. * Sumilakbo ang damdamin ng poot at pagkamuhi kay Rafael; ipi- naghagisan ang mga babasa- ging kasangkapang maabot ng kamay, tinabig ang mga pitsel, botelya at basong na­ sa harap ni Rafael at pinag- babasag ang mga kristal at salamin. Sa Pagkakapatay Dito Kay Rafael Pinapananagot Ay Itong si Carding. pasubo; bukas ng hapon ay ii.iting lahat' ang mga ka s a n g k a pan sa "Cocktail Lounge" kapag hindi ako na- kabigay ng halagan# iyan, kaya, nais kong malaman sa iyo ngayon kung bibigyan mo ako o hindi ng halagang iyan, naririnig mo ba ako, Rafael? Napahalakhak lamang si Rafael at ang pagtatapat na iyon ni Lucy ay hindi man nakatigatig sa kanya. Napan­ sin naman nitong marahas man ang paraang iyon ng panghihingi ay hindi niya malalamuyot si Rafael, kaya nagbagc ng paraan. Yuma- kap kay Rafae', ang kanyang mukha av masuyong idinikit sa mga labi ng lalaki at, pa­ rang isang sisiw na lulugo- lugo ay napakakalong sa mainit na kandungan ng ina- hin. - Rafael, mapababayan mo ba ako, pagkatapos ng ating mafruting ipinagsama, pagkatapos na ako'y maging - Magsalita ka Rafael, ba- kit ayaw kang magsalita, ba- kit hindi ka tumugon? - Marami ka nang binasag na kasangkapan, Lucy; na- miminsaia ka ng aking mga ari-arian, at inuudyukan mo akong lubos kitang kamuhian at magbasag din ng kasang­ kapan - pagkasabi niya'y biglang ípinukol ang hawak na basong may laman pang kaunting alak. Natimbang ni Lucy ang kanyang kalagayan; kung ga- yong galit na rin si Rafael, maaaring hindi na siya ma- kapagtanggol; tumahimik si­ ya. Samantala'y humalakhak si Rafael. - Akala mo yuta ay mali- linlang mo pa ako. . . hindi na Lucy; ibinigay ko sa iyo ang lahat mong kailangang hingin sa akin, sa paniwala kong sarili kita, nguni, pag­ katapos ng nasaksihan ko at narinig, umiibig ka rin kay Abril 11, 1956 BULAKLAK JI fyvuuwbGfa k¿ TEOFILO E.SMICG mikevelarpe' Carding. Ha, ha, ha! At, ito pa ang mapala ko, na, dahil sa iyong hangad na makapag- luganti kay Anita, ako'y nag- pakabaliw na pakasangkapan sa iyong kapritso; bagay na lábiS ko ngayong pinagsisisi- han. Ngayo'y makaalis ka na, sulong, lumayas ka bago ma- limot ko ang sarili. .. baka mapilipit ko ang leeg mo.. . sulong! - Oo, aalis ako, nguni, kai­ langan ko munang tanggapin ang halagang kailangan ko P 1,500; kung hindi mo ibibi- gay magsusuplong ako sa maykapangyarihan at kay Carding. . . sasabihin kong binulag mo si Anita, pagka'x hangad mo siyang mapaghi- gantihan dahil sa pagkapaka- sal kay Carding. Dahil sa tangkang iyon ni Lucy, parang sinusuhang pul- bura ang damdamin ni Ra­ fael. Binigwasan ng isang mariing sampal si Lucy, at dahil sa nagputok ng mga la­ bi ay dumanak ang dugo sa harapan ng bestido ng dala- ga. Sa pagkakalupasay ni Lucy ay dinaluhong pa rin ni Rafael at sinakal iyon, mara- hil ay sa hangad nang pata- yin at nang matikom na mag- pakailan pa man ang matabil na bibig. Nakipagiaban si Lucy at ginamit ang buong lakas. Nakahulagpos sa pag- kakahawak ni Rafael, iumayo al siva'y napasandal sa din- ding, nguni, nang siya'y mu­ ling dadaluhungin ni Rafael, nahawakan ni Lucy ang isang munting estatwang marmol at naipalo sa ulo ng lalaki; nasugatan ito nang malalim at sa malas ay dinamdam ang sugat sa ulo at ang pagda- nak ng maraming dugo. Nag- liliyab an# mga matang sini- basib na naman si Lucy; ito'y muling napasandal sa isang haligi at nang lalapit si Ra­ fael ay nabigyan ito ng isang matinding sikad; bigla itong nabuwal at ang ulo'y napa- bagok nang matindi sa sulok ng isang mesa, na siyang iki- nawala ng malay-tao at tuloy (Sundan sa pahina 84
12 BULAKLAK Abril 11, 19(6 v ng matan dang-madre, saka nagtuloy nang nanaog, pag- katapos na hagkan ni Rosita ang kanang kamay. amq mw-akpa BAKAS NG NAKARAAN; Galit na kinakausap ni Nena ang anak ni Danilo. Si Rosita ay walang munti man lamang takot na nang ang atwiran sa kanyang ale. Dumating ang dalawang madre kasama si Laura, na may pinsala sa kamay at sa mata. Ling id sa dalawang kasama, si Laura ay nagsumbong ng mga ka- sinungalingan sa kanyang ina. Nang magkausap si Nena at ang dalawang madre, ang mga ito pa wng kinagalitan ni Nena at ipi- nagtabuyan. Ang dalawang ma­ dre ay iptnag tang gol ni Rosi­ ta. . . wiran... - ang wika ng ma- tandang madre, na nakaak- bay noon kay Rosita. Mariing kuyom ang dala­ wang palad na napabuntong- hininga ang anak ni Danilo. Anhin man niyang pakiram- daman ay naubos na ang la- hat ng kanyang pagpapau- manhin. Naglalagablab ang poot sa kanyang puso, na ti­ la siyang nagpapasikip sa kanyang dibdib. Muli siyang napabuntong - hininga, saka napayukong kagat pa rin ang Noon pala naman ay hali- ling sumisilip sa susian ng nakapinid na pintuan ang mag-ina, kaya't kitang-kita nila, nang manaog na ang dalawang madre. Si Nena ang nagpaunang lumabas. Tumayo sa gitnang-gitna ng bulwagan, nameywang pa muna, saka malakas na tina- wag ang pamangkin, na na- katayo noon sa puno tng hagdanan at tinatanaw ang papalayo nang mga madre. - Halika rito, magaling na babae. \ . Walang kibong lumapit si Rosita. Pinaglilipat-lipat ang kanyang tingin sa mag- inang ujagka-agapay noon sa pagkakatayo. (Ika-48 Labas) Taksil Na Babaing Kasamaa'y Likas Di Maasahang Siya'y Maging Tapat SA KAUNA-unahang pagkakataon ay noon naramdaman ni Ro­ labi. - Ano ba ang ibig mong sabihin at nagmamagaling ka sa dalawang madreng na* parito? - nanlilisik ang mga matang tanong ni Nena. - Kung may kailangan ka sa akin... anumang oras ay bukas sa iyo ang pintuan ng kolehiyo. Nakahanda ako, Rosita, sa anumang maitu- tulong ko sa iyo... - ang marahang wika naman ni Sister Elisa. sita, na nangatal ang buo niyang katawan sa matin- ding poot, dahil sa ipinama- las na kawalang-pitagan ng kanyang Tiya Nena, sa dala- wa ni'ang panauhin. Mari­ ing nakagat ang kanyang la­ bi, sabay sa pagtuon ng mga mata niyang walang kaku- rap-kurap na nakapako no­ on sa nakapinid na pintuan ng silid ng mag-ina. - Hindi po ako nagmama­ galing at wala akong ibig sa- bihin sa aking ginawang pagpigil sa kanila, nang si- la'y ipagtabuyan ninyo, - matatag na tugon ni Rosita. i Noon lamang nakapagsali- ta si Rosita. - Ow, talaga namang nag­ mamagaling ka... ang ibig mo ay ikaw ang mapuri... Hindi ba talagang iyan na­ man ang ugali mo...? - pagalit at tila nagmamaga­ ling na wika naman ni Lau- rang nakapameywang din noong katulad ng kanyang ina. - Maraming salamat sa inyo. Sinabi na po ng aking ama, na ako ay magpapatu- loy sa aking natigil na pag- aaral. Marahil po ay magsi- simula na ako, sa linggong papasok... - Bayaan mo na anak... Kami'y magpapaalam na sa ■ iyo. Ngftni't bago kami uma- lis ay ibig kong magunita rtio, na ang mabababang-lo- ob at mapagpaumanhin ay siyang lalong malapit sa pag- papa'a ng Diyos... Huwag mong damdamin, at lalong ■ huwag mong ikagalit ang kanyang inanyo... Lakihan mo ang iyong puso, sapagka't Ikaw ang nakaaabot ng kat- ; - Kung gayo'y hihintayin ka namin... Aalis na kami, anak... ani Madre Maria. - Adiyos po... Suma-in- yo nawa ang pagpapala ng May-kapal, - sagot ni Rosi­ ta. Tinanaw siya ni Rosita. Ipinakikilala ng nag-aalab na mga mata ng anak ni Da- ni'o, na hindi niya tinatang- gap ang gayong paratang sa kanya. - Salamat, anak... Ga­ yón din sa iyo... - patapos < - Aba, kung makatingin ito, isip mo lalamon ng tao... Hoy, huwag mo akong da- anin sa padilat-dilat ng ma­ ta at hindi ako natatakot sa iyo... - malakas na wika ni Laura. - Wala akong tinatakot na sinuman... - mariing sagot ni Rosita. - 0, e bakit mo pinandi- dilatan ang aking anak...? Palamon mo ba iyan... ? Ikaw ba ang nagpapakain diyan... at kung makatingin ka, ay isip mo kayang-kaya mo kaming mag-ina... ? - nanggigigil sa galit na sigaw ni Nena, na sinusurot si Ro­ sita, habang nagsasalita. - Hindi ko sina'sabi iyan... at hindi rin naman ninyo masasabi na kayong sumisi- gaw at nanunurot pa sa pag- sasalita ay siyang nagpapa­ kain sa akin... Tayong la- hat ay kumakain sa sala- ping naiwan ng aking yuma- ong ina... . - ang marahan, nguni't mariin at maliwanag na tugon ni Rosita, na hindi na nakapigil sa pagsasalita. - A, hay on... talaga pa- lang magaling ka... Aka- lain mong pawalan mong ka- buluhan ang paghahanap- buhay ng iyong ama...? Makikita mo... Makikita mo'.t isusumbong kita, pag- dating niya mamaya... Na- pakasama mong magsalita at wala ka ni munti man la­ mang paggalang sa iyong ama... Ako pa nga ba ang igagalang mo... ? Tayona, Laura... Tayona, at baka mapatay ko lamang ang wa­ lang modong ito... - ani Nena, saka hinila ang anak, pabalik sa kanilang silid. Iniingusan ni Laura si Rosita, habang lumalakad, saka ipinanlura bago pada- bog na ipininid ang pintuan ng silid nilang mag-ina. - Ayaw ko nang bumalik sa kolehiyong iyon, mammy"
- ani Laura pagkatapos na rinig niya ang mga idinaldal ilatag ang katawa'n sa hihi- rii Madre Maria, - ang wika gan. ni Laura. - Huwag kang mag-ala- ala... Hindi niya ako mau- - E, paano ang naiwan ko unahan sa pagsusumbong... roong mga damit at sapa- Mag-ayos ka na at pupunta tos? tayo sa upisina ng iyong - Ipakukuha ko kay Rosi- daddy, upang doon natin si­ ya kausapin, na hindi mari- - Ang inaalaala ko, mam- rinig ng kanyang anak, - tugon ni Nena, saka sinimu- lan na ang j 'pag-aayos ng - Bayaan mo't ililipat ki- ta sa iba, - sagot ng ina. ta, bukas. my, ay baka magsumbong si Rosita sa daddy, pagka't na'- kanyang buhok sa harap ng tokador. nagbibihis ang mag-ma sa silid, si Ro­ basa na ng sita naman ay pawis sa pagpapakintab ng sahig sa bulwagan sa pama- magitaji ng bunot. Bagaman nahihirapan sa kanyang gi- nagawa ay nangingiti rin si­ ya at may nararamdamang ginhawa sa tuwing masusul- yapan ang larawan ng kan­ yang inang nasa isang gawi ng bulwagang yaon. Ligaya na ng kanyang kalooban ang pagkakabalik ng Larawan ng yumao niyang ina, sa dating Samantalang TAVONGf lahat ay kuMakain sa sal aping naiwan UXHAT AY KUMAKAíM SA SA1APJN0 NAIWAN NC aking YUMAONG INA*.* MARAHAM/NGUNn MARIIN TUGO* Ni ROSITA* A. HAYON .. KA ■" A. HAYON .. KA ■" Abril 11, 1956 BULAKLAK J 3 kinalalagyan. Habang nag- bubunot ay manakanakang hinahagisan ng tanaw ang hardin sa ibaba, na waring inaalam niya kung hindi pa nalalanta ang mga sanwang bulaklak na kanyang kuku- nin upang ipalamuti sa lara- wan ng yumaong ina. Sa ganyang ayos siya nala- basan ng kanyang Tiya Ne­ na, na kasunod si Laura, na kapuwa bihis na bihis. - Pagkatapos mo riyan ay labhan mo ang marurumi (Sondan sa panma 64) I tala&a
BULAKLAK Abril 11, 1V56 noon \GDIRIWANG sangkatauhan ang dahil sa muling pag- kabuhay ng Dakfang Kris­ tol Pasko noon nang pagka- buhay! Hindi ko malilimot, Fannv, pagka't kasabav ng passasaya ng lahat ng Kris- tiyano ay muli tayong pina- pagtagpo ng mapagbirong Tadhana. pagkaraan nang di mabilang na taon. Oo, Fanny, ang Hang ta- ong namagitan sa ating pag- lalayo, para sa akin ay hindi na mabilang. Paano'y gayón na lamang ang hangad kong tayo'y magkatagpo upang li- wanagin anjr isang* bagay na naging dahilan nang ating pagkakalayo. Hindi naman ako nagka- mali nang palagay, na, ika- sisiya mo ang muli nating pagkikita. Nagitla ka. la­ mang nang ilang sandali ng ikaw ay lapitan ko at kama- yan.. . - Tic aw ba si Bert? - Oo, Fannv! Bakit, ma- laki ba ang ipinagbago ko? _ Aba, oo! Tumaas ka at lumaki ang iyong katawan! Kumusta? ni ROGELIO DE LA ROSA Sa PAGKAKASULAT e - Mabuti naman, Fanny! Maganoa para sa akin ang PafcKaKULaung no' luaaari oa Kiiaug anyayanan sa isang mnuiiuiu ngayon? - Bakit hindi ? Tay ona! - at nang kawitin mo aKo sa bisig ay napatunayan Kong nagoabank nga paia ang Ka- hapon na nang una ay nindi ko lbig paniwalaan. Nguni't napansin kong iki- nukubli mo ang luhang na- ngingilid sa iyong mga mata. Kung ano ang kahulugan ng luhang iyon, ikaw lamang, Fanny, ang ilakatatalos. tawran, bago ko sinimulan ang pagpapauwanag ay nang canung muna ang' mnangad Kung masagot mo... - Gane xa pa ba sa akin, Fanny ? - j^ung galit ako sa iyu, Bert, ay nindi ako sasama* sa lyO rito,.. . - baiamat naman! - Wala kang dapat pasa lamatan, Bert. Nang kmusa ko ang paglayo sa iyo ay hin­ di ko malaman kung ako'y nagtatampo lamang o naga- gadt sa iyo, danil nga sa pangyayaring... .., Kung gayón, Fanny, bakit hindi mo ako binigyan nang pagkakataong maka- | pagpaliwanag? Disin ay hin7 di tayo nagkalayo... ! - Aywan ko ba... hindi ko nga malaman kung bakit iyon ang sumuot sa nagugu- luhan kong isip. Gayunman, dahil sa panahong namagi- tan sa atin ay nalimot ko na At nang masarili na natin ang pagkakataon sa isang ta­ nging siiid ng tanyag na res-
rin ang lahat..'. - ■. Samakatu wid, Fan­ ny, hind! ko pa man naipa- liliwanag sa iyo ang dahilan nang ating di pagkakauna- waan ay nakatitiyak na akong maaaring magbalik ang ating kahapon? - Saka ko na. sasagutin ang tanong mong iyan, Bert. Ano nga ba ang tunay na nangyari noon? - at pilit mong pinasungaw sa ivong m^a labi ang isang tuyot na ngiti, bago ka uminom ng Ang Kanilang Puso Pala Ay Nagsimpan, Ng Isang Pag-ibig Na Wagas At Banal. pámpalamig na hiningi na- tin. Pagkatapos kong magbun- tung-hininga at maiusal sa sarili ang isang taus-pusong pasasalamat sa Poong May- kapal ay isinalaysay ko sa iyo noon ang lahat. - Inaamin ko, Fanny, na nagsinungaling ako sa iyo upang ikaw ay mapaibig la- mang. Hindi ako nagtapat na mayroon na akong masa- sabing katipan - si Adora nga. Nguni't katipan ko mang masasabi si Adora ay kung bakit nagsusumiksik sa pangitain ko, na, hindi ka- mi magiging magkapalad. Paano'y babang nag-iiwan ng bakas ang panahon sa aming pagsusuyuan ay nag- kukulang siya nang pagtiti- wala sa akin. Oo, sa aking pag-ibig ay nag-aalinlangan siya. Samantala, isang ma- gandang kinabukasan ang inihahanda ko upang kung kami'y tagurian nang. ginoo II ALO AKONG NAPOOT '■ IL SA KANYA, NANO IKAW A/ BIGLANG TllMALIKOP SA AMIN. HINPI SA HINAPOU KITA MOON. Abril 11, 1956 BULAKLAK Jq at gineuig ay maipagkapuri niya ako. Kung ilang ulit ko nang ipinaliwanag sa kan- yang magtiwaia siya sa akin, hanggang sa siya ang maki- ta kong nakikibahagi ng li- gaya sa piling ng iba, na, nang mag-usisa ako'y nagta- wa lamang siya at ang sabi; "Hayaan mo munang mag- saya ako, pagka't sa sanda­ ling mabuklod na ang ating mg a. puso, ay mdtutulad ako sa isang ibong nakakulong sa haulal" ."■Ano ang ibig niyang sa- bihin, Bert, sa pangungusap niyang iyon? - putol mo sa aking paliwanag. - Hindi ako nagpalagay ng masamang kahulugan sa kanyang sinabi, Fanny. Hi- nayaan ko siya at hindi pina- kialaman. Itinuring kong buhat noon ay tapos na ang aming pag-iibigan, hanggang sa ikaw nga ay makilala ko at. hangaan ang natatangi Nani g?nda Pag-uugali. Nang tanggapm mo ang aking pag-ibig ay kung ilan¡ Mlit kong tinangkang ipao-- tapat sa iyo ang lahat, ngu- ni t naging mahina ang aking loob, pagka't hindi ko ibig dungisan ang tapat nating pagmamahalan. Datapuwa't malimit sumuot sa isip ko ang kasabihang: "May pak- pak ang bodita at may tenga ang lupa! 1 Ang kasabihang ito ang nag-uudyok sa akin "pan,£ ™agtaPat na sa iyo, subali t hindi ako nagkaroon nang lakas ng loob. Tala- gang hindi ko matitiis na sugatan ang mura mong pu­ so, kaya nabuo sa^loob kong 3 nang bumatol ang laanana sa akin. - Nguni't Bert, bakit ga- noon ang salita niya nang makita tayo? - putol mo uli sa aking paliwanag. Sapagka't sadvang gano­ on ang isang taong niav ka- ramdaman at naghihingalo na... wala na sa kanyang harili. Ginawa niya ang ga­ yón upang mamuhi ka sa akin; upang ikaw av luma- yo; upang ako'y mahabag sa kanya t muling papanariwa- in ang matamis naming ka­ hapon Subali't nagkamali ai.'a. La o akong napo<4 sa kanya, nang ikaw ay l ivlang tumalikod sa amin. Hindi ba hmabol kita noon? An-* gi­ nawa mo'y sumakay ka agad
16 BULAKLAK Abril 11, 1956 BAKAS NG NAKARAAN: Isang ''bed roam shower" cmg rnihandog kay Rosella, ng kan­ yang matalik na kaibigan. Isang tumandang dalaga ang nagpagu- nita sa doktora, na ang kapaha- makan ay lalortg maamo sa ma- lapit nang ikasaL Nang maka- alis ang mga panauhin, si Rose­ lla ay nakadama ng takot, habang naaalaala ang pagunita ng kaibi- gan. . Dumating si Rogel at si- ya'y tnaliw. Ñadaling-araw na nang manaeg ang binata. Nang nakahiga na si Rosella ay may tu- mawag sa telepono at may ibina- lita sa kanya ukol sa naganap na dukutan. Naalaala ni Rosella si Rogel... (IKA-2 LABAS) ATULOY na parang binabayo ang dibdib at halos pigilin ni Rosella ang kanyang paghi- nga, habang pinakikinggan ang sinasabi ng kausap niya sa te'epono. Pagkaraan ng ilan pang sandali ay saka si- ya nakaramdam ng ginhawa ng kalooban, pagkatapos na mabatid na ang kanyang kau­ sap ay nagkamali, sapagka't sa halip na sa pulisva av ang kanyang telepono ang napag- kamalang tawagin. Marahang dinampi ni Rosella ang pawis na gumitif sa kanyang noo, at pagkal raang palayain ang isang malalim na buntong-hini- ngang nagpaluwag sa kan­ yang dibdib ay saka nagba- lik sa hihigan. Ipinikit ang mga mata at inihanda na ang sarili upang matulog; ngu-S ni't hindi nagtatagal ay pa
muli niyang narinig ang pag- tunog ng'timbre ng kanyang telepono. - Sino ito... ? - tanong ng doktora. - Ako... aking mahal... Hindi ako makatulog hangga ngayon... Marahil ay dahi- lan sa laki ng kagalakang nag-uumapaw sa aking dib- dib, dahil sa nalalapit nating pagiisang-dibdib... Nagba- ka-sakali lamang ako sa pag- tawag... Hindi ko iniisip na ikaw man ay hindi pa rin nakakatulog hanggang sa mga oras na ito... - sagot ni Rogel, sa kabilang dulo ng kawad. lbinalita tipan ang nakausap ng doktora sa ka- pagkakamali ng niya sa telepono, Abril 11, 1956 BULAKLAK J 7 may mga ilang saglit pa la- mang ang nakalilipas. (J1OBELA Nl ^ARMANDO DEGUZMAN - Nang malaman kong hindi ikaw ang dinukot ay saka lamang ako nakahinga ng maluwag at nakapagpasa- lamat sa Diyos... - sagot nl Rosella. - Hindi itutulot ng Diyos, - Ano ang gagawin mo sa araw na ito... ? - tanong ng doktora. - Ako'y hahandugan ng aking mga kaibigan ng isang "stag party" mamayang ga- Di Mapagkatulog, Hindi Mapalagay, gayón din, aking mahal... - Pagkagising ko ay tata- wagan kita, upang ibalita ko sa iyo ang aking napanagi- nip... - ;Gayon din ang aking ga­ gawin, kung ako ang unang magising... - sagot ni Ro­ sella. Laging Na Sa Diwa'y Ang Kanilang KasaL Kasunod ng katagang iyan, na napinid narig magkasabay ang dalawang telepono. mahal ko, na mangyari sa akin ang gayón... sapagka't ikaw ay malulungkot at lu- luha... Ang mga tapat sa pag-iibigan ay inaalagaan at sinusubaybayan ng kapala- ran, hanggang sa matupad ang kanilang magagandang pangarap sa buhay... - sa- got naman ni Rogel. bi. Pagkagaling ko roon ay magtutungo ako riyan, upang ikaw ay makapiling at mai- balita ko sa iyo ang nangyari sa akin sa buong maghapon... - malambing na sagot ng binata. - Kuner gayo'y matulog ka na, mahal ko... - Oo, ikaw man naman ay Kapuwa sila nakatulog nang mahimbing at tanghali na nang mangagising. Iilang saglit silang nagkau- sap sa telepono, sapagka't abut-abo.t na ang may sakit na naghihintay sa tanggapan ng bisita, sa malaking taha- nan ng doktora. - Pagkatapos ng party mamava ay saka na ako pari- riyan, upang magkausap ta- yo ng mahaba... ani Rogel. - Hihintavin kita... Hu- wag ka sanang magtatagal sa vartU' sapagka't ako'y maiinip sa paghihintay sa iyo... bilin ni Rosella. - Oo, sisikapin kong maka- rating diyan agad - ani rating diyan agad - ani Ro­ gel naman, bago ipininid ang telepono. KINAGABIHAN... Sunod-sunod halos na du- mating sa "Jungle Bar" ng Manila Hotel, ang matatalik iSunddn sd pahina 81) WlNDl MALAMAN Ni R<A SELLA KUN6 8AKIT NATp- > 1.0 ANó KANYAN& LÜHA AT •'3 MAY TAKOT NA NAMAN& NA- SA KANYAN& PUSO.
1§ BULAKLAK Abril 11, 1856 MGA . KUWtNTO UG ERMITAÑO , mga > sa pasto! sa pagtungo kuweba ng Ermitan- kuweba ng Ermit< M \SISIGLA ang m yo. Isa sa kanila, si Minti ay nakahuli ng isang labuyo at napagkaisahan nilang ibigay iyon sa matanda. Kaya't nang datnan niia ang matanda sa labas ng ku­ weba ay nagpaunang luma­ pit si Minti. - Ingkong, - anya - na­ kahuli po kami ng isang la buvo. Inyo na no. - At idi- nulot sa matanda. Natawa an^ matando ----Paano ba ang pagk; mo rito. Mai'ap ifo ah. - Ttinuro po sa akin h • i ii ni Pido. Pagapang po akong lumapit nang kaunti. At ng tumaiikod po ay pinukol ko po ng isang tiningkal. Nata- maan po at nakita kong na- pasubasob. Nang lapitan ko po' upang sambutin ay bigla pong nakatakbo. Pasubasu- basob po ang pagtakbo kaya't hindi ko po hiniwalayan hanggang sa mahuli ko. Na- pagkaisahan po naming ihan- dog sa inyo. - Salamat sa inyo kung ganoon. Ngayon ay magku- kuwentuhan na tavo. - At ang matanda ay nagpaunang umupo sa makinis na bato. Ang mga bata ay nagsiupo na ring paharap sa matan­ da. - fkukuwento ko sa inyo ang isang dalagang ñapaban- tog sa paghabi at pagbubur- da. May matututuhan kayo sa sinapit ng dalagang ito. - Iyan po ang gusto na- rmn. - Si Manuel ang nag salita. NAKrT/ NA UAV.ANCS NS MGA TA ON <5 UNTHUNTlNG NASlNG MAlAl iNG GA6AAABA " VARIA .. EPITACIO REYES TAN - Kung gayón ay magpa- pasimula na ako. I. NOONG unang panahon, isang dalaga ang nakatawag ng pansin sa mga kababa- yan niya. Tawagin natin ng Maria ang dalagang ito. Si Maria ay napakabait at napakasipag. Bata pa si Ma­ ria ay nakita na sa kanva ang hilig sa paghabi at pag- buburda sa bastidor, kaya't nang sumapit na maging da­ laga, ay siya ang itinuturing ng marami na pinakamahu- say na humabi at pinakama- gandang magburda sa bas­ tidor. Anupa't si Maria ang na- ginn- hantungan ng mga pag- puri at paghanga sa kanyang paghabi at pagbuburda. Sa 1 a' an nila ay halos mang- hahubi at bordadora ang la­ hat ng babae, nguni't pina- kat-:nvag sa kanilang lahat si Maria. Dahil sa katanyagan ni Maria ay dito umuhong ma^na^awa an? lahat ng tao at mavavq- malalaking man sa buong bayan at hang-
fang sa mga karatig na ha­ yan. . Dahil sa mga pagpuri at paghangang tinatanggap sa maialaking tao, si Maria ay ayaw nang tumanggap ng pagawa ng mga mahihirap at mga karaniwang tao. Ni ayaw na niyang tumanggap ng mahihirap na tao sa kani- lang bahay. Ang dahilan ni- ya, ay wala siyang panahong maaaring aksayahin sa mga pakikipagusap sa mahihirap na tao. Sa Taong Linikha Ang KapalcriucttL Malimit Magdulot Ng Pait Sa Buhay. man dito sa atin? - Nari- nig na pagcaianggol sa kan- ya. - Ang sinasabi ko ay ga- nito: nanggaV Hindi ko naxi- kitang nagwagi siya sa isang pangsahan, ay Hindi ninyo maiaaus sa axing iiunng xo siyang karaniwan lamang mangnahabi. matawad sa kanya. r-Mamang ano, sino ba ang ilalaban ninyo sa akin? Nakahanda akong makipag- paligsahan. Napatingala ang taong ti- nawagan. - Aba marami ditong ma- kakalaban ka, kung talagang ibig mong lumaban. Danil sa naging mapagma- taas na asal ni Maria ay si­ ya ang naging hantungan ng mga pagpintas sa mara­ ming dako ng bayan. Ang mga pagpintas na iniuukol sa kanya ay hindi naman pinapansin ni Maria. Wala raw kabuluhan sa kanya añg pintas ng mahihirap, ang pa- nabing malimit ni Maria. Ang huling sinabi ng tao ay ikinamuhi ni Maria. Agad itong dumunghal sa balkona- he at hinarap ang taong tu- - Oy, kung tagarito din lamang, ay hindi ako mag- aaksaya ng panahon. - E, sino ba naman ang ibig mong makalaban? Isang araw naulinigan ni Maria na siya ang pipag- uusapan ng mga tao sa iba- muua f NtffAN SA PAGHAHl Ay PAPAU - MIN MO sa UAHAT M0 PANA' ■MON 9 PAGpABI, AY GAGAWIN MO ANG i YONG MAGlOlNG TAMA'" MAN...- WIKA NI AAINEKBA, AN^ PYOSA NG kARUNU- NGAN. NGAYON, ANG IYONG KATA- PAAAAMAGITAN NG ~ &)) 1 iba ng balkon ng kanilang. bahay. Binitiwan ni Maria ; ang bastidor at pinakinggan ang paguusap ng mga tao. Ang napakinggang mali- c wanag ni Maria*, "hindi pa lubos ang paghanga ko kay Maria, at hindi pa ako nani- niwalang siya na nga ang ; pinakamagaling na bordado- t ra dito sa atin. - At nari- - nig ni Maria ang pagtawa 5 ' pa ng taong nagsalita. - Sino naman ang maita- tapat mo pa kay Maria. Ka- tunayan ay siya lamang ' ang tagahabi at tagaburda ng mga kababaihang maya- AbrU 11, ISM 1ULAKLAX 19 - Iyong pinakamarunong at kung wala kayong maiha- rap sa akin, ay lalong mabu- ti kung yaong sinasabing Diyosa ng Karunungan, ang paharapin sa akin. Sa isinagot ni Maria ay lalo siyang napintasan ng mga tao. Ipina^agay na isang kapalaluan ang inasal sa kanila ni Maria. Isa-isa silang nagsialis. II. ISANG bagong manghaha- bi ang biglang napabalita sa buong bayan ang nakara- ting sa pandinig ni Maria. Kumalat din sa buong ba­ yan ang sabi-sabihan ng mga tao na kapag lumaban si Ma­ ria sa dumating na mang- hahabi, ay sasapitin ni Maria ang mapahiya. Pinagpantingan ng tenga si Maria sa kumakalat na pagpuri ng mga tao sa bagong bordadora. Hindi na- pigil ni Maria ang pagkamu- hi. Hindi matanggap ni Ma­ ria na may mababalitane* na- kahihigit sa kanya sa pagha- bi at sa pagbuburda sa bas­ tidor. Sa pagngingitngit ni Maria ay nagparating siya ng ha- mon sa ibinabalitang maga- ling na manghahabi. Ang hamon ay nakarating naman sa pinaguukulan. Ti- nanggap ang hamon ni Ma­ ria. "Ngayon, maklkilala nila ako, - naibulong ni Maria sa kanyang pagiisa, - Ipakiki- lala ko sa madia ang kakaya- han ko sa bastidor. Dumating ang araw ng pagtutuus. Sa gitna ng plasa ginawa. Maraming tao ang dumalo kung saan-saang dá- ko nanggaling upang panoo- rin ang kikilalaning pinaka- magaling na magburda sa bastidor. Ang dalawang dalaga ay magkaharap. Ang mayayamang tagaha- nga ni Maria ay hugos na du­ malo sa paligsahan at luma­ gay si:a sa piling ni Maria. Ang maraming karani­ wang tao at mahihirap ay lumagav naman sa gawi ng hindi kilalang bordadora. Ang labanan ng dalawa ay pinasimulan. Ipinamalas ni Maria ang kanvang katangian sa pag- burda. Ang kalaban ay ipi- nakita naman sa mga nasa (Sunddn sd pahina AD
. , , _ AA AKA BA<SO Niti GREGORIO C COCHINO HALAW SA NAKARAAN: na Samantalang gumugulong na parang abimbukay ng alikabok ifinasaboy ng hangin sa lansa- ngan ang mahugong na bal it ang lumilikhu ng sari-saring sa pauta­ ba at kuro-kuro ng mga tao tung­ kol sa malala-gim na sakunang nangyari sa buhay ng babaing mártir na ngayo'y naging bansag na tawaging KUNDENADA, áy mabuting tuwiran tayong ma :taa- ya 8a kanya upang mabatid na- tin ang katutohanan^. Gaya ng ating alam, at napa- tuticnayan din naman ng iba maraming pagkasubok na si Er- linda ay isang babaing pambUlt­ ra sa likas na kagitingan, mati- bay ang damdamin, may matining na kaisipan at lubos ang pagka- unawang ang magpatucakal aii kasalanxng "Mortal" sa Diyos; bagay na mahirap paniwalaann sa anumang dahilan ay hindi niya kukusaing kitilin ang sarili ni­ yang buhay... sang iginawad sa kanya ng Hnkom. Kaluluwang nang- lulumo sa bugso ng hapis at kalumbayan, dibdib na sa- lanta sa susun-susong dagok ng pagkaapi, pusong wasak na dumurugo sa hinayang at paghihinanakit, diwa, at damdaming nilupig ng naka- hihigit na lakas, isip na li- tung-lito at walang mala- mang sulingan, mga tay- ngang tulig at namimingi na sa tungayaw at mga paglait ng mga taong nagágalak na makitang siya'y nakahandu- say sa lusak ng pagkasipha- yo; at hanggang sa nararam- daman niyang siya na yata ang pinakasawing-palad. sa lahat ng nilikha ng Diyos. Pano'y natitiyak niyang na- kaabot na sa Baliwag ang sunud-sunod na balita ng mga pahayagan tungkol sa maselang na usaping iniharap ng kanyang asawa, at sampo ng kahiya-hiyang naging ha- tol sa kanya ng Hukuman. Mangyari pang ang gayo'y labis nang ipagkasakit, kung hindi man ikamatay na big- la sa kahihiyan ng matanda na niyang ina, at ipaghihi- mutok naman ng mga ka- mag-anak na madaramay sa kasiraang-puri ng kanilang angkan. Ano pa't isipin lamang ay nakapangliliit, at ang tutoo'y hindi pa siya mangingiming humarap sa paglilitis ng Mapaga ang Kaya Ng Bisa Ng Alak- Ang Bigat Ng Dusa Sa Pusong May Sugat? di ako nakakaramdam ng gu- tom, kaya kayo na lamang dalawa ni Carlito ang paro- on sa Pansiterya. - Natural nganing dili ka man gutumin porke masya- dong madamo kamong kon- sumisyon. Por=-eso kailangan nga piliton mong makaon miski konti para dili ka man magkasakit. - Wala akong ganang ku- maín, Binday... kaya hindi J pagkain ang kailangan ko kundi alak, matapang na alak para mag-init ang aking katawan, at makaramdam ako ng ibayong tapang ng loob upang makiharap sa ka- hi't na sinong dumating na bisita ko ngayon, at saka kung maaari ay makapagpa- limot nga sana sa mga sina- sabi mong konsumisyon ko. - Kung alak po lamang, Senyora ay meron akong ga- (IKA-39 NA LABAS) KABALIGTARAN nga ng balitang ikinalat ng mga pahayagan... Ayon sa pahayag ni Bin­ day sa mga alagad ng Batas na kumuha ng ulat sa pang- yayari ay hindi kusang nag- pakamatay acg kanyang na­ ging Senyora, kundi nagka- mali sa pagkatungga ng hin­ di nalalamanp lason. Sa kabilang dako. .. Batay naman sa "Confe- cion ante Mortem", o pagta- • tapat ni Erlinda sa Paring kumumpisal noong inaaka- lang nasa bingit na siya ng kamatayan, at bago tuluyang nawalan ng malav-tao, ay gaya ng mga pahayag na su- musunod: Na tutoo ngang noong mga sandaling pauwi na si­ lang magkasama ni Binday na galing sa Husgado ay nagdaranas siya ng di mai- lalarawang hirap ng loob da- hil sa kasaklt-sakit na pain- Ang lahat nang iyo'y sini- sikap niyang mapaglabanan. Matatag pa rin siyang nani- nindigan sa kanyang pana- tang kamatayan lamang ang makasusupil upang malimot ang kanyang sarili. Datapu- wa't kung baga sa sungit ng panahon, kung masisidhing bugso man ang nagdaang mga unos, ay may babala pa ng lalong linggatong na hin­ di maiiwasan. ang pagdating, at maaari pang magbunga ng malagim na sakuna. Mangyari. . . Hindi pa sila naluluwa- tang nakapapanhik sa kan­ yang tahanan ay nakatang- gap na siya ng isang Tele- gramang galing sa Baliwag, na nagbabalitang ang kan­ yang ina at ilang kamag- anakang malapit ay magsisi- luwas sa Mavnila. Hindi sinabi sa babalang iyon ang layun at pakay ng kanilang pagluwas, nguni't sapat na iyon upang siya'y maligalig makaramdam ng parang panglalaki ng ulo. sampo mang Hukom, at ka- hi't na ilan pang taga-usig kaysa pakiharapan ang mga pagkutya at panunumbat ng kanyang ina at kaniag-ana- kang darating. Gayón ma'y inihanda na rin ang kanyang sarili, gaya nang pagháhanda sa lalong mahigpit na pagsubok, ngu- ni't upang magkaroon ng ta­ pang at tibay ng damdamin sa pagtitiis ng gaano mang iuukol na alipusta, ay naisi- pan niyang patulong sa bisa ng al^k. At gayón nga ang ginawa niya. Kanyang pinakisuyuan si Binday na ¡sama ang bata sa Pansiterya ng Iiitsik upang mapakain ng miswa at puto. - Pati ikaw ay magminin- dal na rin ng kahi't anong gusto mo roon. - Ikaw ngani Senyora. . . dili man kamo magasama sa amon para magmodyenda din? - Hindi na't matamlay ang katawan ko, at saka hin- tagong kalahating praskong Hinyebra. Ibigay ko sa imo. - Anong klaseng alak... matabang yata eh... ? - Abaw, meron bang alak na mas matapang pa sa Hin­ yebra Marka-dimonyo? - Hinyebra San Miguel
ang ibig muhg sabihin sign* ro. ;. - Yun ngani, Senyora! - Kalahating prasko ba pa, para gakarampot na mi- serableng alak lamang. . . Hintay ka lang at gakuhaun ko sandali. kamo... ? - Higit pa sa kalahati ginainom kom Yun po'y konti-konti kung minsan ai ng bituka kong ginakaon maiaki ang akong bitukang munti. At nagtatakbo na nga si Binday upang kunin ang ¿anyang sinisimpang prasko ig Hiniyebra, at nang buma- ik ay may dala na ring ko- pa' at isang baso ng tubig, inilagay nang maayos sa Kahi't giyagis * ng masid- isang maliit na mesitang hing dalamhati ay ikinatawa may gulong na kinuha sa isang tabi ng salas at saka rin ni Erlinda ang alanga- ning sisti at tila hindi kinu- ' inilapit sa sopang kinauupan ' ng dating panginoong noo y kusang naipahayag ng na- ging alilang waray-waray... -jitinuturing na lamang niyang - 0 sigi, - anya; - ibigay jtulad sa matandang kapa- mo na sa akin ivon at saka ? tid. iyon at saka Uid. sa iyo. sa ko na papalitan - Hu, bakit ba J - Salamat at binigyan mu n^"^g-aaii gapa.itan n/<^R4TULoy srx4 e>A ?A&-\woMt HINIZI NA LAMANS KUNPI VA<90K-UA&OK AT NAN<9 MAVAUNAV KORA-KORAN0 PUNO nA • • • wan. - Malugud na lamang ni Erlinda. uasabi . - Mainom kanv" ng konti- konti lamang muña, ¿44, pag- bahk namin ni Totoy ay uwi- an ta-kayo ng pansii-maysa- baw, para masuli ang nnong lakas, Senyora. - Ah, sabi ko sa iyong hu- wag mo na akong lata wagin ng Senyora eh I... - Ang sabat naman nito sa masu- yong himig ng pagtutoi. - Hindi ba kasunduan naiing magpapalagayan na lamang tayong magkapatid? - Siya, hindi i;a ako mau- lit... - Nakatawa namang sambot ng Bisaya. - Umpi- ngayon ay tawagin ko sa na imo ng Manan i. na sa . •u • i ..a\ Abril 11. BILVELAK J] kikipaglaro sa isang kuting. - Sigi, Carlito, sama na s¿i Tiya-Binday mo at kayc/y kakain ng puto at miswa. - Amnima-amma. . . Papa sswaa dooon! - Sagot ng ba­ ta naman na kay Binday na- kalingap nang ti'ngin. - Oo, Totoy I. . . - Boong gi iw namang tugon ng Bisa­ ya. - Halina, sama ka sa Mamay-Binday at; mapapa kita ng puto-miswa salap-sa- lap. At walang munti mang hi- nagap, o guniguni sa mang- .- ayaring malagim na sakuna noong dapit-hapong iyon, ay dinampot ang bata at may bitbit > a isang piyembrera a.y ma- a¿r dak skanr nr,naug 'pai'a p.ibi'-iro ca' Pansiter- >'a ng Intsik. Sa ma-daii't salita... Nang mapag-isa na si Erlinda sa loob ng kanyang tahanan ay muling nagbalik sa gunita ang mga an inong it m na kanyang kinatatakutan. Para niyang na- babanaagan sa kab la ng abo- ibong ulap ang . mabalas k na mukha ng kanyang inang duma- lating na kasáma ng ibang ma- lapit pa kamag-nnakang tiyak na waking ibang pakav kundi ang siya'v usigin at psg-itir.gan ng rag-aabmpuyong poor. Maya-mava'v man inj ipiniki: ar.g inga mata at umd ing-iling na parang in v.awaksi sa isip ang mga pangitaing ¡yon, bago yumu- ko at t'a 11 nghayan a':g piasko ng al.ik na sa mga smith.kng iyon ng kanyang pav-iisa sa laot ng ka- saw inn ay siya knmo a ta.;gir:. iii'.iosuhan n vang mah h rgaa ng íulong vpang guinaan-g?an nang kahi't bahagya ang bigrt ng ga- laigdig na pa sailing n^kadagan a kanyang buhay. N'Lgyan niya a. mg kopa at ' agsimula sr'. unt i-unki ■ pjghi- >k na s nu •urdan íg t.d g. Na- r.o m< biman ny.; ng gumiiguh-t g in it sa kan\ m r.g 1 .him unan, .uni't pagd ating sa k> b ng dib- b niya ay ]?!'. 1 ; . i.mbi- •; :ay ng ba gong smli sa dnt'n.s t lmk rg s nga tan Laban-- ¿umasa- . knns.-.mg paiig- " ■' I ia ! -I •> 1■ Fa!<...<a : .and-ila *■ ' * 1! g • ■ i t. ha a •: m ka\i..i ma'y < 1 i r ¡ • ; 1 n: •aaasa:'. war'ng a vm 1; 171 Eg b: gat ang kanyang a k; Hinting kilos ay 1 wo a. ar gat sa kinau- pit na m a g y<;s.> am? :J: 1 - X igpatulov s'ya sa ] ;:g-inoni. li:n<;i na sinis'm-simsim lamang kSundcn; sci paluna
22 BULAKLAK Abril 11. 1956 OO'Y isang hapong kaga. ya nang karaniwan. Ma- ngisa-ngisa pa lamang ang nvza taong pumapasox sa Res- tawi-an ni Erlina. Kayang-kaya namang paglingkuran ang mga iyon ng mga upahang tagapag- lingkod. Kaya sa gayo ng mga sandali'y nasarili ni Erlina ang nagkakataon upang pag-ukulan ng pagdidili-dili ang buhay niya sa ioob ng kaqyang malaking res­ tawran. Sá isang hapag, sa isang kub- ling sulok ng restawran ey tahi- mik na nakaupo si Erlina. Ang kaharap niya sa ibabaw ng hapag ay ang maliit na kahong yari sa kahoy, na kin a tata guan ng mga liham na tagapagpa-gunita ng kanyang kahapon at kasalukuyan. Hawak-hawak ni Erlina noon a.ig isang liham na katatanggap pa lamang niya. Itatago na sana niya iyon sa maliit na kahon u- pang pabayaan na niyang mapa- lagak sa paglimot yayamang wa- la namang hinihingi kundi pag­ limot, nguni't sa diwa niya'y lu- ma wag ang alaala ng huling su- lat na ilalagak niya roon. Hinango niya ang sulat na iyon mula sa maliit na kahon. Suma- ma sa panglanghap niya ang ha- limuyak ng natuyong kuwintas na bulaklak ng sampagita: "Gan­ yan ang aking pag-ibig; walang kupas ang bangong susuob sa iyo habang araw" ang bunggo sa kanyang puso ng isang gunita. Hindi pa nalilimot ni Erlina ang mga talatang nilalaman ng sulat na iyon, gayunma'y muli niyang binasang, may pananabik at may kaba sa dibdib. ka-fri >to.han ka na, at kay Inng hot isiping huli na ako kíítuj dumating sa iyong bu­ hay. Gayunmant matatanggi- han ho ba ang kahilingttn numg ikaw ay huwag ko nang rnahalin -Go, susundin kita, at ako'y nuigiging amino mo na rUfruiiod so iyong likuran, upamg kung eakaling du- inathiq ang ( ran' na kail/J'ogu- Ang Isang Pagsintang Napakadakila Lubhang Matiisin Sa Kanyang Pithaya. nin mo ang aking pagmama- halt ay masusumpunga.n mong iyam ang una't hiding yamang inihahamdog sa iyo ng aking buhay. - Rafael" May pag-aalinlangang gumuhit sa aliwalas na mukha ni Erlina. Totoo nga kayang may pag-ibig na ganyan? Tunay nga naman. Ngayong halos lahat ng bagay sa buhay ay nababahiran ng pagmamataas ng tao at labis na pagtingin sa sari- li, sa sariling kapakanan at kata­ yuan, maaari pa nga kayang magkaroon sa ibabaw ng lupa ng ganyang uri ng pag-ibig? Pag-ibig na h'ndi inaalintana ang maaaring sukat sabihin ng maka- kating dila? Pag-ibig na hindi inaalumana ang maaaring maging tukso ng madia at kaipala'y pa- nanagui-ian pang pag-ibig na "pantakip-butas" lamang? Si Erlina ay napailing at saka binalingan naman ang huKng su- kahinhinan, ibig man niyang ipa- mukha kay Artemio ang pagku- kulang nito ay hindi niya maga- wa. Nakilala niyang hindi sila magkatugma. Nguni't ang panga- ko niya kay Artemio ay panga- kong kanyang pinahahalagahan. Kaya ang hinihintay niya kung mangyayari ang kanilang pagka- kas?ra, ay kay Artemio dapat na manggaling iyon at hindi-sa kan­ ya. Ngayon- ito'y nangyari na, ang ipinagda ramdam ni Erlina'y kung ang aninong sumusunod sa Lku- ran niyaJy wala na! Ewan niya kung babalik pa iyon. Kapag nagkagayon, ang hindi pagbaba- lik niyon ay kanyang pakada- ramdamin. Isang mayuming pag-ibig ni Rafael ay dumating sa buhay ni Erlina. Nakilala niya sa pagka- in-kain sa kanyang restawran. Nguni't lalo niyang nakilala sa pamamag'tan ni Berto, na katu- W7A STA. CRUZ. lat na katatanggap pa lamang ni­ ya. A nang sulat na iyon. "Talagang hindi taya mag- kapalarau. Ang kapalaran ka gata9y sadyang nakaguhit sa baba ing idiudulog ko sa damba- na ngayong hapon. Kaya ung I'do^ig mabutCy limutin mo na ako at huwag mo pa riv sa- "</ ako'ng pagdamdaman. long nila sa restawran. - Si Rafael, ay mabait at ma- buting kaibigan, - parang pag- mamalaking wika ni Berto kay Erlina. Hinahanap niya ang kan­ yang mga kaibigan sa bunton ng maliliit, pagka't nababatid niyang siya ma'y maliit din. Hindi siya katulad ng maraming kumakain dito sa atin. Artemio" Pagdamdaman? Isang ngiting alanganing ismid ang gumuhit sa isang sulok ng bibig ni Erlina. Hindi kinakailangan ni Erlinang tutupin ag kanyang dibdib at ta- nungin ang kanyang puso. Tiyak na tiyak niyang hindi. Hindi siya nagdaramdam! Ganyan din ang pagkakilala ni Erlina kay Rafael. Hindi siya "Mapagmalaking pantog" sa kan­ yang kaliitan. Sa kanilang múda­ las na pag-uusap, si Rafael ay walang laging nasasabi sa kanya kundi ang karalitaan nito - ang karalitaang kinagisnan at ang ka- ralitaang kasalukuyan pang tir"u- tunggali nito. Matagal nang nakikilala ni Er­ lina na ang pag-ibig niya kay Artemio ay isang pagkakamali. Bagu-bago pa lamang niyang na- tatanggap ito'y nagpabaya na. Manaka-naka lamang kung du- malaw 3a kanya. Inaakav ng katutubong ugaling - Kaya mangingilag akong ma- kipagkilala sa "malalaki... sa malalaking katulad • • • mo! - minsa'y tila may pagbibirong sa- b| ni Rafael kay Erlina. - Aba! hindi naman ako ma- laki a, - ang naisagot ni Erlina. ... AT NANGlNGINIG ANG MGA PAL/AfNG bwuksan at B/NA- SA ANG SULAT**
- Ang katangiang hinahanap ko sa aking magiging kaibigan ay hindi ang kayamanan kundi ang kabaitan. Bakit ba minamaliit mong mabuti ang iyong sarili? - Ani Erlina pa at hindi niya na- tatandaan kung nasabi niya kay Rafael o naisaloob na lamang ni­ ya ang ganito: - Hindi ka ñaman alangan sa sinuman sa kanila. ' May mga sandaling kung si Er- lina'y nagsasarili at nakapag-ii- sip na mag-isa, ay hindi niya ma- paglabanan, katakutang parang multong nagtitindig sa kanyang puso, ang pagdating ng araw na si Rafael ay umibig sa kanya. Wala na siyang puso upang ma- katugon pa sa isang pag-ibig, pagka't nakatali na nga siya kay Artemio. Nguni't ang kinatatakutan ni Erlina'y nangyari rin. Isang a raw' ay may natuklasan si Ber- to. - Galing ako kina Rafael, - anito kay Erlina. - Nabuklat ko ito sa kanyang sulatan. Hindi ni­ ya nalalaman kinuha ko ito. Isang sulat para sa iyo. basah n mo! At binasa ni Erlina. ". . .Pangapat 7/a ang sulat kong do. Batid kong hindi ko rin ito maipa padala sa iyo at pupunitin ko lamzLng pay ka­ ta pos. Gayunman, liga ya ko na ang isulat arg buong nila- la-man ng aking damdamtn ni hindi ko yata masasabi so iyo kailanman." Mahaba ang sulat na binasa ni Erlina. Isung k'ming pag-ibig ng isang mayumng puso. Um ibig ay takot na masawi. Umiibig ay hindi makapangahas, pagka't ma- ralita. - Huwag mong sasubihin sa kanyang ibinigay mo akin ang sulat na ito, - nasabi ni Erl.na Ray Berto al itinago ang sulat. Nguni't hindi nakatiis si Berto na h ndi ipagtapat kay Rafael ang kanyang pagkakasala. Na- mutla nang gayón na lamang si Rafael sa restawran. Ewan kung bakit nakararamdam siya ng pa- i.^ungulila sa katauhan nito. Nguni't isang hapuri. si Erlina'y tumanggap ng mga kuwintas ng sumpagita na data ng isang bata, at d -umano'y ipinabibigay ng isang "mamang" h;ndi niya na- kikilala. Tuwing hapoig nang makala- wung araw ay tumanggap si Er­ lina ng isang ng kuwintas ng sampag tan. Hindi naman pinag- latakhan ni Erlina iyon. Tiniti- \uk niyang si Rafael ang nagpa- padala nlyon.. Hindi nakatiis si Erlinang mag- •awnlang klbo. Isang sulat ang Abril 11, 1956 BULAKLAK kanyang ginawa at ipinadala kay Rafael sa pamamagitan ni Ber­ to. "Huwag mo na akotvg pa- da-lhaoi ng sampagita, - anang sulat niya, - pagka't hindi ko na tatanggapin. Isino samo ko sa iyo na limutin mo na ang iyong pag-ibig sa akin, pag­ ka't ako'y may kasintahan na." At sumagot si Rafael: "Aug kasama ng sulat kong ito'y ang hiding kuwintas ng sampagitan.g tatanggapin mo sa akin, nguui't may bango ng aking pag-ibig na susuob sa iyo habang buhay." At ang dugtong pa sa isang bahagi. "Kung sakaling may araw na darating na kailanganin mo ang aking pagmamohal iya¿n pa rin any ma-susampii- ugan mong una't hiding ya. mang inihohandog sa iyo ng aking buhay." TINIKLOP ni Erlina ang da- lawang sulat na inilagay niya sa kahong kahoy. Ibig niyang mi- limot ang nadukol sa dalawang lih_m na ¡van. Ang kay Artemio, doh 1 sa wala nang kapararakang alalahanin pa :fya; at ang kay Rafael, dahil sa pag-aalinlangan niyang "may pag-ib g na mana- natiling pag-ibii; sa g taa ng ka- saw an sa maraming araw." Tumindig si Erlina mula sa kaa> ang pagkakaupo. Dalawang karr.ay na binuhat niya ang mun- ting kahong kahoy, na ang nasa kalooban niya ay hindi na niya halabas na muli; i tat ago na niya upang kailanman ay huwag na n yang buksan. Hindi na kaila- ngan sapagka't sa ganang kay Erlina, ay maghahatid siya ng isang kabaong sa libingan ng pag- 1 mot na taglay ang lahat ng gu- nita niyang hindi na niya ibig na alalahanin. Nasumpungan ni Erl nang may namumuong luha sa kanyang mga mata. Hindi niya mapig 1-pigil, nguni't walang dahilan upang si- ya'y lumuha, ang sabi niya sa sa­ rili. Kaya ibinabang muli ang munting kahon na kinataguan ng kanyang lihim sa ibobaw ng ha- pag at dinampian ng pangyolite ang kanyang mga mata. - Magandang hapun po; sino po ba si Aling Erlina? - Nari- nig ni Erlinang tanong ng isang tinig. Dumukwang si Erlina at tu- manaw sa may dakong pinto. Isang bata ang kanyang nakit-a. Sa isang kamay ay may bitbit na (Sandan sa p-cbimc < 0'
24 ^CLAKLAK Abril 11, iydb I SANG yayat na babae ang malungkot na u mi bis Bus. Ivon si Denang. Nakatu- lukbong siya at biibit sa kaliwang kamay ang maliit na balutan na kinalalagyan ng kanyang mg a da- mi t. Nagpaiinga-linga muna siya bago tuluyang tumawid sa kabi- lang kalsada patungo sa parada- han ng mg a karetela. Kararating lamang ni Denang buhat sa magulong lunsod ng May- nila. Tatlong tacn siyang naglagi sa magandang iunsod nitó, na ang buong abala niya'y magkakaroon na ng katuparan ang kanyang pa- ngarap sa buhoy na maging tan- yag na dilag sa mala ng lipunan Subali'i sa iunsod niya nalasap ang mapait na kasawiang labis niyang din am dam: ang maging i- sang lantang bulakiak sa kamay ng i3arg mapagsamantala hang­ gang sa magpaiipat-lipat sa mara- ming palad. At ngayo'y taglay ni­ ya sa pagbalik sa bayang kinald- taan ng unang liwanag ang kasa- wing iyon, na ang kirot ay sumusi- gid sa pinakaliblib na liha ng kan­ yang puso. - Saan ho. kayo? - magalang na tanong kay Denang ng nilapi- tan niyang kutsero. - Sa baryo Mulad-Bukad, ho! - Sagot rd Denang at iniaabot na sa kutsero ang dala niyang balu­ tan ng damit. Makailan pang sandali'y turna- takbo na sa mabakong kalsada ang ainakyan niyang karetela. Na- xaupo siya sa haling upuan niyon. Nakatingin siya sa malayo na wa­ ring inaaninaw ang pook na kina- kitaan niya ng unang liwanag ng Araw. Napabuntung-hininga siya. Lahat halos ng bahay na nasa gilld ng kalsada ay may nagpapa- hasa ng pasyong mahal na úma- akit sa kanyang pandinig, nguni't nagpapakirot narnan sa kanyang puso. Bawa't dampang maraanan niya na nagpapabasa iba't ay pas- iLar.g himig sa pag-awit ng May yon ang kanyang naririnig, himig na maragsa at may himig r.aman na maiumay. Sa yagkakaupong iyon ni Denang a hulir.g upuan ng karetela ay r-'T"isa' rd ya na waiang ipinagba- ■~go ar.g pook na iyon. At napa- . c ;a:do.>i siya. May kirot na na- ~..j naglagoz za kanyang dib- I--".-,g malalim na buntung- bininga ang pumulas sa kanyang tda mamad na mga labi. Mah'g- pit na nakvycm ang hawak na panyoiito at idinampi iyon sa mga rr.atar.g ginigitian ng luha. - Alam na kaya ni ama na da- uaal rating ako ngayón? - ang sa niya sa sarili. - At si AngeL salu- bungin nga kaya niya ako? - Dug- tong pa niya na parang nanga- ngarap- At muling nagbalik sa kanyang gunita ang unang araw at huling pagkikita nila ni Angel sa magu­ long dunsod ng Maynila. Naglala- ba siya noon nang makarinig siya ng sunud-sunod na katok sa labas ng pintuan ng kinakaserahan ni- yang barung-barong. Matapos pa- hirin ang bula ng sabong bumalot sa kanyang mga kamay, ay mapa- yapang binuksan niya ang pin­ tuan sa pag-aakalang isa iyon sa mga pinaglalabadahan niya, Su- bali't biglang nawalan ng kulay ang kanyang mukha nang mamuk- haan ang kaharap na lalaki: - Angel!.... - ang tangi niyang , I 1 • ¿ nausal. - Magandang araw sa iyo, De­ nang, - nakangiti nguni't making- kot ang alingawngaw ng tinig ni Angel, ang kanyang katipan sa ka nilang Idlawigan, sa Kabisayaan. - Makakatuloy ba ako? - Tu-tuloy ka! - Anyaya ni De­ nang na malakas ang kaba ng dibdib. Hindi niya sukat akalain na matagpuan ni Angel ang tinu- tuluyan niyang barung-barong. Ah, marahil ay may nakapagsabi sa kanya, ang bulong niya sa sarili. - Hindi na ako magpapaliguy- ligoy pa, ^-nang nakaupo na sila " - ay simula ni AngeL - Kaya a- ko naparito ay upang muling sa- riwain sa iyo ang aking pag- ibig.... ang ating pag-ibig! Nabigla si Denang sa kanyang narinig. Hindi niya' sukat akalain ng matapos pagtaksilan ang da­ ting kasintahan ay iyon pa ang nagpapakumbaba upang sariwain ang kanilang naputol na pagma- mahalan. Alam kong pinag-aalinlanganan mo ang kaiapatan ng aking pag- ibig, - patuloy ni Angel nang hindi umimik ang babaing sinam- ba niya nang buong katapatan, ng higit sa lahat.... Nabalitaan kong pinaglaruan ka lamang ng lala- king luminlang ng . iyong pag- ibig at hanggang- sa magpaiipat- lipat ka sa maraming kandungan. Nguni't yaon ay hindi ko pinansin. niwalan ko nang kabuluhan ang lahat sapagkcft ang aking buhay. ang aking pag-ibig, ang aking kaluluwa ay ikaw! - Huwag ka sanang baliw, An­ gel. - Pagkaraan ng mahabang sandaling di pag-imik ay naisagot
niya na pinaglalandasan na ng masaganang luha ang. mga ma­ la. - Isa na lamang akong maru- ming yagit.... Isa akong bulaklak na nakaririmarim na sa paningin, nd ni sa pangarap ay hindi naba- bagay upang makipagbuhol pa sa iyong pag-ibig! .... Alam kong ta- pat ka sa iyong mga sinabi, ngu- ni't ibigin ko man ay tumututol ang aking puso'upang sariwaing muli ang naputol noting pagiibi- gan! - At napayuko si Denang na kagat na mariin ang mga labi. - Nagkakamali ka, Denang, - sumasamo na ang tinig ni Angel pati na ng kanyang mga mata- - Kung ikaw man ay pinagtawanan nila dahil sa iyong sinapit na ka- Bawian, kung hinamak ka man ni­ la, ay narito ako, nasa dibdib ,ko pa rin ang inlt ng pagmamahal na Siya Ay Nauhaw Sa lean? Pag-ibig Na Lubhang Dalisay At Napakalinis. tanging sa iyo ko lamang inila-dih. Ng uni't magiging batik lamang ako sa malinis mong pangalan. an.... Iniibig kita, Denang, pina- Iniibig pa rin kita, Angel, nguxut kamamahal kita! - at anyong ha- hayaan mong sarilinin ko na ia- hawakan ni Angel ang dalawang mang ang kasawiang nagparumi palad ng sawing dalaga. Subali't sa aking katauhan. - At maiinit na mabilis na tumindig iyon at luma­ luha ang gumawa ng sariling lan­ pit sa tabi ng bint ana. Tumingin sa das sa kanyang mga pisngi. malayo na waring may iniisip na malalim. - Napakadakila ng iyong pag- ibig, Angel - pagkaraan ng maha- bang katahimikang namagitan sa kanila ay nawika ni Denang 6a malungkot na tinig. - Oo nga't hanggang ¿a ngayon ay pumipin- tig pa rin sa aking puso ang pag- ibig na ipinunla mo sa aking dib- - Denang! - Nakatayo na sa kan- yang likuran si Angel. - Dalawang NA linggo na lamang at MAHAL sa ARAW na! Alam mo namang ang ating pook ay ikaw at ako pas- magkapareha sa pagbasa ng yong mahal. At kaya ako lumuwas rito sa Maynila ay naipangako ko iyong among may sakit na ba- sa sumapit ang MAHAL NA ARAW. go babalik ka sa ating lalawigan ay tayong dalawa ang magkaka- at tambal sa araw ng pabasa ng iyong ama! Parang may mabigat na bagay ang biglang dumantay sa dibdib ni Denang. Napapihit siya at na- paharap kay Angel. Matagal si­ lang nagkatitigan. Parang binaba- sa niya sa mga mata ng binata ang katapatan ng mga sinabi ni- yon. 77X TRINIDAD A.ALVAREZ - Aalis na ako, Denang! Nguni't sa pag-alis ko ngayon ay babau- nin ko ang pag-asang ikaw ay uu- wi na sa ating nayon. . . . Hihinta- yin kita! - At matapos isunod ang tu- isang malungkot na paalam ay luyan nang umalis si Angel. bi- Matagal nang nakaalis ang sa­ nata ay parang wala pa rin sa ca rili si Denang. At hanqgang rin sumapit ang -gabi ay laman pa ng kanyang isip ang mga sinabi ni Angel na: "kaya ako lumuwas rito sa Maynila ay naipangako ko iyong among may sakit na ba- sumapit ang MAHAL NA ARAW. babalik ka sa ating lalawigan tayong dalawa ang magkaka- pabasa ng i- tambal sa araw ng yong ami....!" Sa bahaging yaon ng kanyang gunita, ay mahapdi ang kirot na At pumintig sa puso ni Denang. siya waring naalimpungatan pa nang madama ang luhang kanina pa pala naglalandas sa kanyang mga pisngi. MAGilSANG- TAON NA NGAYON -SIYANG PATAY/--SABI NG AMA- HO .'ABA, SIYA ANG NAG6ABI SA AKIN NA PA BA SA RAW, NINYO NG AYON / - Malapit na bo tayo sa Mulad- Bukad, - anang kutsero sa hindi ba nakikilalang sakay. - Sino ho ang patutunguhan ninyo sa bar- yong iyon? - Tanong ng kutsero. Hindi narinig ni Denang ang ta­ nong na yaon ng kutsero, sapagka't ang laman ng kanyang isip ay ang among may sakit na siyang sanhi ng pagbabalik niya sa sari­ ling bayan. Ang kutsero naman 1 Abril 11, 1956 BULAKLAK 25 ay nagkibit lamang ng balikal nang mapansing parang tulala ang kanyang sakay na babae. Ang katahimikang nakapamayani sa mga sandaling yaon ay parang landas na nahawan upang magu- nita ni Denang ang panahon ng kanyang kasariwaan sa sinila- ngang baryo. Sa kanilang pook ay siya ang kinikilalang pinakamahu- say na mangaawit. At kung gani- tong sumasapit ang MAHAL NA ARAW, ay nag-uunaahn sa pag- kumbida sa kanya ang mga kana- yong mandi'y' naging panata na ng mga iyon ang magpabasa ng pasyong mahal tuwing sasapit ang araw ng paghihirap ng Panginoong Hesukristo. Sa dinami-dami ng nangungum- sa kanya ay si aling Tnning bida laging nauuna. Maagap si a- ang Trining. Malayo pa ang MA­ ling NA ARAW ay kumbidado na HAL nito, bagay na ikinatutuwa siya naman niya, sapagka't ang anak nitong binata, si Angel ay katipan niya. Silang dalawa ni Angel ang magkapareha sa pag-awit ng Pas­ yong mahal. Kaya ang nangyaya- ri, bago sumapit ang mahal na a- raw ay nakatango na siya kay aling Trining. - Saan ho kayo iibis dito sa Mu- lad-Bukad? - Tanong ng kutsero na binatak na ang renda ng kabayo upang tumigil na ang hayop. Ngu- ni't hindi siya tinugon ni Denang kaya kailangang ulitin niya ang pagtatanong. - Saan ho kayo iibis - malakas dito sa Mulad-Bukad? na ang tinig ng kutsero na ildna- gitla ni Denang sa kanyang mala- lim na pag-iisip. pala ako. - ang nabiglang wika ni De­ nang. At dalidali na siyang umibis ng karetela. Matapos bayaran ang - kutsero, ay tuluy-tuloy na puma- sok siya sa isang bakuran ng ma­ liit na dampa na hindi ctababago sa kanyang paningin. - Ho?.... Aba, narito na MATAGAL na siyang nakatayo sa tapat ng kanilang dampa, ay tila bantulot pa siya upang magtuloy 6a itaas ng bahay na Idnakitaan niya ng unang liwanag. Isang ba­ bae ang dumungaw sa bintana. Matagal na nagkatama ang kani­ lang mga paningin. Nang mapag- sino ng babae ang nakatayo sa lu­ pa, ay halos pasigaw na binigkas nito ang pangalan ni Denang. Na- hinto sa pagbasa ng pasyon ang ibang nasa loob ng bahay. Nagdu- ngawan ang mga iyon. Huling du­ mungaw ang Ama ni Denang, si mang Ambo. r Patakbong pumanhik sa kabaho­ yan si Denang. At buong higpit na ^Sundan sa pahina 79'
26 BULAKLAK Abril 11, 1936 MGA KATAWAGANG PANGKABUHAYAN AT MGAKAURT ECONOMIC AND ALLIED TERMS Inikanda ng SURI AN NG WIKANG PI LI PINO Ang Bulaklak, bilang baba^ahin sa mga paaralang-bayan ay pinag- tibay ng Ka-wanihan ng mga Paaralang-bayan noong Nobyembre 19. 1951. (Bulletin No. 30, s. 1951) duress - pamimilit duty - buwis effect binding - sap'litang bisa ejectment - pagpapaalis embargo - pag-ilit; pagharang; embargo embezzlement - paglustay eminent domain, right of - ka- ranatan ng pamahalaan sa pag- bili ng ariariang probado enactment - pagpapatibay encumbrance - pataw na 9agutin entrapment - pagpikot, pagsilo enfrv, unlawful - pagpasok na labag, eskalamyento unlawful entry and detainer - pa^nasok na labag at pantraangkin equity - katMran, ekwidad escheat - estsit espionage - pang-iispiya, espiyonahe estafa - istapa estate - arlarían real estate - ariariang di-natf- tinag estoppel - badlang, istopel estoppel in pais - istopel sa pamamagitan ng gawa estoppel by deed - istopel sa pamamagitan ng kasulatan eth;cs, legal - et;ka legal event fortuitous - di-inaasahang pangyayari, kaso portuwito. evidence - katibayan, ebidensiya circumstantial evidence - dl-tu- wirang katibayan competent evidence - katibayan# tumpak sa batas, kompetenteng katibayan conclusive evidence - katibayan# panapos corroborative evidence - katiba- yang pantulong cumulative evidence - karagda- gang kat'bayan (ITUTULOY) ANG MAGKAPATID BABASAH1ÑG PANG-MABABANO PAARALAN A IÑIHAHDA NI ANTOUNA P. TEOPORO AKO Ay SI NITOY. AKO AY NAG-A AR AL SA PAARAtAN AKO AY PITONG TAON NA. AKO AY NAO-AAR At NA NGAYON. AKO AY PALADINO NAtILIOO. AKO AY NAOLILINIS NO KAMAY BAOO KUMAIN. AKO AY NAOSÜSUKLAY NO BlIHOK AY NAOSISIPILYO NO NOIPIN BAOO PUMASOK SA PAARAtAN. SA AMINO NAYON. ANO OURO KO AY Si MISS GARCIA- MARAMI AKONG KAM AG*AR AL. LAOINO MAtlNIS ANO AKING PAMlT SA PAGPASOK SA PAAR AL AN- NAG-AARAL AKO SA UMAGA AT SA HAPON MAPALAS SUMASAY SA AKIN SI PINING. SI PININO AY AKING KARAT IP. IT Ays*AY ANO TAMAÑO SAGOT SA OUHITi ¡--------------- ---------*■ --------------------- i SI NITOY AY _______________ (BATANG BABAE, &ATAN& LALAKI ) ¿. S/ NITOY AY NAOLJLIN/S NG__________(.PAA , MUKHA, KAMAY ) &A&O KUMAIN* 3x51 NITOY AY NAOS/S/RILYO NO_______ C&UHOK, N&lPIN, PAM IT} BAGO PUMA&OK SA PAARAtAN A. SI MISS GAAZ7/A AY KANYANG_______ (.OUfZO, KAPATIP, KAMA&-AZAL.) 5. SI PINING AY KANYANG __________( KAIB/GAN, P/NSAM KAPATIPP
num íouu 6* • Talagang Maramot Mapanibughuin, Ang Pusong Matapat Sa Ngalang Paggiliw ALAMUKOS ni Chedeng ang hawak na pahayagang kangina lamang ay tinu- tungnayan ng kanyang asawa at biglang umasim ang mukha niya nang mapadako ang mga pani­ ngin sa labas ng kanilang duru- ngawan. Marahan na ipininid ni Chedeng ang bintana. Wala si- yang mapagbuntunan ng galit at lihim na paninibugho! Higit pa sa dagundong ng nakatutulig na kulog ang lakas ng kapangyari- hang yumayanig sa buo niyang kataühan. Kaypala ay ginigiyagis siya ng di masayod na pangamba. Nakagat na lamang ni Chedeng ang kanyang mga labi at napa- pikit siya nang mariin. Ibig ni­ yang makalimot! Iwaglit sa isip ang mapait na gunitang nagdudu- lot sa kanya ng pighati. Aywan niya kung bakit lagi siyang liga- lig at kalong ng masalimuot na alalahanin magbuhat nang du- mating at magbalik sa pook na iyon si Luding at hangaring ma- palapit pa sa mga paningin ni Marcelo. Laging ginigiyagis ng pagkamuhi ang kanyang puso at hindi matimpi ang pagsibol ng poot sa kanyang dibdib, tuwing mapag-uukulan niya ng tanaw at panakaw na mga sulyap ang ba- 'gong kalllipat na kapit-bahay. Ba­ tid niyang naging katipan ni Lu­ ding ang kanyang asawa. at mun- tik nang magkataling puso kungdi nga lamang nagtaksil ito sa mati- bay na sumpaang yaon. Malimit na natitigilan si Che- deng at madalas na mapagpakuan ng isip ang mahalagang bagay. - Bakít kaya naisipan pang magbalik na muli, ni Luding, at mamalagi sa pook na iyon pagka- tapos ng lahat? Ibig kayang ma- (Sun dan sa pahina 32) 1NAB1TIWAN NIYA NANe DI SINASADYA AN & taolay NA BANCEHA N(S M<SA PASKAIN.
i o - HAYUN SiLA?LALOH& & PfHA EAYAN& KLM& HlNP! KA kapanatagan at pagtitiwala? AKAKUKUHA ka ng gin- to, bakit tanso pa ang pi- nili mo, - sa bimig-pata- linghaga ay madalas na ibiro kay Menardo ng kai.yang mga kakilala nang magpakasal siya kay Cora. Sa gayo'y mapapatingin na la- mang kay Menardo ang. kakilalang di-makaiwas na di magbiro. Hindi kikibo iyon, bagaman ang mukha'y kababakasan ng nakukubling pag- ikagalit • tataka't pag-aalinlangan sa isi- nagot niya. Maraming gayong bi­ ro ang buong katimpiang pinaki- kitunguhan niya. Datapwa, sa halip na ang pagbibirong yaon, ay dili ang hindi naghanda si Menardo ng panugong siya lamang ang naka- babatid ng kahulugan. - Aanhin ko ng ginto, - sasabihin niya, - masusumpungan ko sa tanso kapayapaan ng budhi, ang Sino nga naman si Cora? Isang guro sa isang mababang paaralan si Cora na nakakilala ni Menardo nang minsang maparayo NATIVIDAD ESP/MO CASVRJUjO2^
sa Malabon -ang binata dahil sa kapistahan ng naturang bayan. Sahol sa karilagang paulabas ang dalaga. Kung may ganda mang maaangkin ang guro, iyon ay ang gandang di-mapapansin ng bala- na, ang kapayakan nito sa pag- uugali. Uliran si Cora sa kabai- tan at isang but h ng tagahubog ng batang isip sa loob ng paara- lan. Hindi litaw na dilag sí Cora. Hindi kilala sa lipunang klnabi- bilangan ni Menardo. Si Menardo ay isang mayamang namumuhu- i-nan sa alahas. Siya ang tanging tagapam&hagi ng isang kilalang r orasang pambisig na ginawa ■ sa ¡bang bansa. May mga tinda- han siya sa pusod ng Maynila: sa Eskolta, sa Abenida Rizal, sa Carried®; at gayundin sa litaw na pangalakalan sa ibang lunsod sa buong kapuluan. - Sino na si Cora? - panunu- kat ng isang kakilala ni Menar- dOj nang minsang magkausap si- la sa isang palamigan. - Isang "hilaw" na dilag kung ipapara kay Dina! Pinukol ni Menardo ng maka- hulugang tingin ang kausap. Nang mga sandaling yaon ay na- kikipagtunggali siya sa pagkaya- mot na biglang nadama.( - Alam ko, Dan, - pinilit ni Menardo na mapahinahon ang ti- nig. - Subali't nasumpungan kong í Iniibig ko si Cora? nang higit sa pag-iblg na maiaalay ko kay Di- . na. Ang totoo, maraming kara- pat-dapat kay Dina. Isa ka na! - Mariin ang pagkakabigkas ni­ ya *sa huling sínabi. Sandali ring pinamulahan ng mukha si Dan. Nguni't pagkara- an ng ilan pang sandali ay nag- t tawa na. - jNapakapalabiro mo. Menardo, - anito. \ - Hindi ako nagbibiro! - taha- sang sambitla ni Menardo na pi- lit na kinuyom ang pagkayamot. AKALA ni Menardo ay natag- puan na niya sa katauhan ni Di­ na ang babaing tutugon sa kan- yang p hikang panlansa. Anak ng mayamang mangangalakal si Di­ na. Sunod ang layaw. Walang gi- nustong nabali. Litaw na dilag sa lipunang ginagalawan ni Me­ nardo. Maraming nagmimithi sa i dalaga. Sapat na iyon upang ha- Salapi't Kariktan Ng Isang Babae, Malabong Salamin Ng Dangal At Puri. ngarin niya na makaisang-palad si Dina. At ang dalaga nga ang napag- tuunan ng pansin ni Menardo. - Napakaganda mo! Dina, - di-mapigilang papuri ni Menardo nang isinasavaw niya ang dalaga noong magdiwang ito ng kaara- wan. - Hang babae na ang napagsa- bihan mo niyan? Napatawa si Menardo. - Ikaw ang una! - Una? May susunod pa kung gayón? Sapagka't ikaw na! huling pag-uukulan ko - Wala ang una't ng katagang iyan. 9 i 5' í) ( s \\ 'S 4 Átríl 11, 1956 BULAKLAK 29 - Sinungaling! - Totoo iyon! Napakaganda mo! - At hinapit ni Menardo sa baywang ang dalaga na naging mapagpaubaya naman. Nang matapos ang tugtog, at maihatid ni Menardo si Dina sa upuan nito, ay isang lalaki ang lumapit sa dalaga. May manipis na bigote ito, kulot nang bahag- ya ang buhok at maputi sa kara- niwan. Nalrta ni Menardo nang fabot ng lalaki ang handog nito kay Di­ na. Nakangiting tinanggap iyon ng dalaga. - Naantala ka yata? - narinig ni Menardong tanong ni Dina sa lalaki. Sumagot ang lalaki. Hindi raw nito matitiis na di dumalo sa ka- arawan ng dalaga. - Isa ring mangingibig ang la- laking iyon, - naisaloob ni Me­ nardo. - Matamis ang bungang maraming nag-aagawang maka- (Sundan sa pahina 34)
30 BVLAKLAK Abril 11, 19&6 TALUNAN SAlJaPCR° MAGCLINIC <i:Ddib ay nakadama ka ng pag- katlgatig. na u.iu ng pagkakataon ay nakapag- ng labis na dulot sa iyo kung pagdaramdam. Papaano'y, kail'an pa naman sumapit na ang pinananabikan mong araw ng in- yong '•excursion'' nina Edgar at Raquel sa matulaing Tagaytay, ay saka pa dumapo sa iyo ang matinding lagnat at sakit ng ulo isang na siya mong ikinaratay nang araw na yaon. ANG masakit - Talagang maganda siya! ny.iy palatak pa niyang paghanga, ang larawan at muling tititigan ni Raquel. mangalaglag - O, baka naman mo? - ang na iyang mga mata pabiro mong untag sa kanya, at tuyot na ngiti ang pilit mong pinagitaw sa iyong mga labi pangingim- upang tabingan ang sa iyong bulo na nais sumupil damdamin. Subali, hindi ang "excursion" na iyon ang ipinaghihinanakit ng iyong kalooban. Ang labis na lu- m.ligalig sa iyong damdamin ay ang pustahan ninyo ni Edgar: Napalingon siya sa - Ang sabihin mo ay malamang na ang puso ko ang siyang ma- laglag! iyo. - 'Di kung gusto mo, pustahan tayo. - hamon ni E*dgar sa iyo nang minsang, sa inyong pagsasa- rili ay nasabi mong mabibigo la- niang siya kay Raquel. - Hoy, dahan-dahan ka! - big- la mong sansala sa kanya, - ma- rahil ay nasasabi mo lamang ang - ganyan sapagka't wala siya rito ngayon. Baka kung kasama na na- tin siya sa Linggo ay mapipipi ka? - Sino? Ako...? Ibahin mo ta- yo, tsika. Liligawan ko pa siya kapag nagkataon. - walang kaga- Si Raquel ay isa mong matalik na kaibigan sa inyong bayan sa Nuweba Es.ha. At bilang alaala ng pagkakaibigan ninyong iyon, ay isa niyang mayHtulay na lara­ wan ang iplnabaon sa iyo nang ikaw ay malipat ng pag-aaral sa Maynila. tul-gatol niyang pakli. Ang salitang "liligawan" ay wa­ ring isang babalang nagpasasal sa kaba ng iyong dibdib! Saglit kang nalito. Namula ang iyong mukha! Ibig-ibig mo na sanang magyayang umuwi, subali't sa iyong diwa ay may nabuong isang pasiya. - Ed, mahirap paibigin si Raquel. Matigas ang kanyang pu so, kaya't mabibigo ka lamang. - Lourdes, matigas mang bato ay naaagnas rin sa masinsing pa- tak ng malambot na tubig, hindi ba? - patalinhaga niyang pakli. - Nguni't, kakaiba si Raquel. Ako ang nagsasabing hindi mo si- ya mapapaibig, - pagpupumilit Samantala, sa Maynila naman ay doon mo nakadaupang-palad ang makisig at mabalt na si Ed­ gar. lisa ang pamantasang pina- pasukan ninyo, lamang ay "Com­ merce" ang kinukuha niya at ikaw naman ay "Education .. At isang hap on, habang kayo y magkapiling na nakaupo sa iba- baw ng mga t.pak ng batong ka- halikan ng mga alon sa may bay- bay-dagat, ay nakita niya ang la­ rawan ni Raquel na iniingat-inga- tan mo 3a iyong "wallet". _ Kangino larawan iyang nasa "wallet"' mo, Lourdes? - magiliw niyang usisa. _ A, kay Raquel ito, ang mata­ lik kong kaibigan sa amin, na lu- luwas dito sa Linggo upang su- rnama sa ating "excursion". - Siya nga? - ang napabigla ni­ yang sambitla, - Maganda siya! Mayruon na ba siyang katipan? _ Aywan ko lamang, - ang tila nakikimi mong tugon at sa Iyong
mong glit sa kanya upang qiraan siya ng loob, subali. . - At bakit mo naman natiyak? 'Di kung gusto mo, pustahan ta- yo... Lalo kang kinabahan sa hamon niyang. iyon. Sandali ka munang nagmuni-mum. - Iyon lamang pala e, 'di-sigi, - nang nalauna'y napllitan ka na ring sumang-ayon, - Ano naman ang magiging pustahan natin? At sinimulan niyang ipaliwa- nag ang magiging kasunduan nin- yo hinggil sa pustahan. - Ganito: Kung bago dumating ang bakasyong hinaharap at ma- paibig ko si Raquel, ay ikaw ang bibili ng damit-pangkasal na ga- gamitin niya sa aming pag-iisdng dibdib. ^E, kung mabigo ka naman-? At Sa Pagkatalo Siya'y Lumigaya, Pagka't Di Nabigo Ang Kanyang Pag-asa. kaya't ako naman ang magbaba- yad sa magiging halaga rig isu- suot mong pangkasal... - At kung hindi afco mag-asa- wa agad, ano ang gagawin mo? - nakangiti mong biro. - Walang nakatitiyak ng pana- lo sa ating dalawa, Ed, kaya't ba- yaan na lamang nating panahon ang siyang humatol... At gayón nga ang inyong na- ging pustahan. - Aba, e 'di ako'y maghihintay. - Kung sabagay, matalo man ako sa pustahan nating ito ay madali ko siyang maibibili ng ka- suotang lalapat sa kanya sapag- ka't halos magkapareho kami ng .sukat ng damit, - pagtatapat mo sa kanya. - Gayón naman pala e, ang ma- buti, ngayon pa. ay bumili ka na, sapagka't nasisiguro ko ang iyong Mula noon ay hindi ka na ma­ palagay. Lumalakas ang pintig ng iyong puso sa tuwing magugunita mo ang pustahan ninyo ni Edgar. - Diyos ko, - minsa'y naidag- dag mo tuloy sa taimtim mong panalangin, - para na ninyong awa. Ako na po sana ang Inyong papanalunin. Nguni't. .. lalo lamang narag- dagan ang iyong pangambang gu- Abril 11, 1956 BULAKLAK 3 J mating na ang araw ng iyong "excursion" ay nilagnat ka nga kaya't sina Raquel at Edgar na lamang ang napasama sa masa- yang pangkat. - Marah.l ay maligayang-mali- - gaya na sila sa mga sandaling ito, - sapantaha mo noon, at sa iyong pagkakah.ga ay naghali-iiahling nanudyo sa iyong pangarap ang sari-sari at nakakainggt na mga pangitain ukol kina Raquel at Ed­ gar. Hang linggo lamang ang lumi- pas at ang mga pangitain mong yaon ay nauwing lahat sa katu- tohanan. Tulad ng iyong hinala, ang "excursion" ngang iyon ang nagbukas ng landas upang mag- kalapit ang mga puso nina Ra­ quel at Edgar, na nang. mga su- munod na araw ay humantong sa pagpapalitan nila ng mga liham ng pag-ibig. At gayón na lamang ang iyong pagkasindak nang isang araw ay makatanggap ka ng kalatas ni Raquel.. Nasasaad sa sulat na iyon ang pagbabalita niya sa iyo, na bago dumating ang bakasyon, ay haharap na sila ni Edgar sa dambana. Diyatá... J - ang tanging na- usal mo at sa iyong damdamin ay may biglang naglatang na pani- bugho! At nang maglagos ang panibughong yaon sa pinakaubod ng iyong puso, ay saka mo lamang lubos na nakilalang, umiibig ka nga P-la kay Edgar. Diyos ko, - ang sa gitna ng isang malalim na buntunghininga ay lumuluha mong nasambit, _ . kung sa tagumpay ni Edgar ay sadyang ako ang natatakdang ma- sawi at lumuha, ay hindi ako tu- mututol. Nguni't ang tanging hi- nihiling ko lamang ay maano sa- nang balang araw ay maipadama rm Ninyo sa kanya ang tamis ng aking naunsiyaming pag-ibig. Dahil sa pagkatalo mong yaon, kinabukasan din, araw ng Sabado, halos tumulo ang iyong luha nang bilhin mo ang isang mama­ haling damit-pangkasal. At bago ka umuwi ay tinawagan mo si Edgar sa telepono upang magtu- ngo sa inyo. Binabati kita. Ed. Mapalad kang talaga! - bungad mo sa kan­ ya nang siya'y dumating. Matam- lay mong iniabot ang iyong ka- may na nanlalamig. Saglit siyang tumitig sa iyo. Dali-dali mong pmasaya ang iyong mukha upang huwag niyang maaninag ang pag- daramdam na nakukuvom sa ivong dibdib. 6 - Halika, tuloy ka... - ang malugod mo pang anyaya, gayong Sundan sa pahina 76) ' '
32 BULAKLAK Abril 11, 1956 SA PAGLIPAS NG... (Buhaa ts pahiná 27) panumbalik into ang dating pag- titinginan n.la ni Marcelo at, igu- ho ang matibay na moog na binuk- lod ng matimyas niljng pagmama- halan matapos na mabatid nito ang pagkakamali? Iilang araw lamang ang nakali- lipas magbuhat nang si Luding ay dumating sa pook na iyon. At sa loob nang mga araw na iyan, ay halos nasusukat ni Chedeng ang di matakal na paglibak at upasalang iniuukol kay Luding ng kanilang mga kapook ukol sa pagbabalik na iyon. Batid ng mga taga-roon na ikakasal na lamang ang dalawa; ni Luding at Mar­ celo^ nang sumama ito sa ibang lalaki. Halos ikabaliw iyon ni Marcelo at malim t itong matag- puang susuray-suray sa lansangan at wala sa kanyang sarili. At ngayon, ay halos tiyak ni Chedeng na magkakaisa sila ng mga pala- gay at kuru-kuro. Nagbalik si Luding upang akiting muling ma- palbig si Marcelo. Hindi malilimot ni Marcelo ang pag-ibig kay Lu­ ding, ngayon pa ngang ito'y higit na maganda at kaakit-akit sa ka- bila ng dati pa ring kalayaan. Nang maullang lubos si Che­ deng, at wala namang tanging kamag-anakan sa kanilang lalawi- gan ay napij^tan siyang lumuwas sa Maynila. Sa pamamagitan ng isang kakilala ay ihinimatong sa kanya na si Aling Tomasa; isang malaon nang kakilala ng kaibigan ni Chedeng, ay nangangailangan ng kawaksi. Malaki ang tahanan ni Aling Tomasa at nag-iisa la­ mang sa buhay pagka't ang kai- sa-isang anak na binata na mus- mos pa nang maiwan ng ama. ay isang p:nuno ng hukbong katihan na napabilang sa batalyong ipi- nadala sa Korea. Ang kabaitan at kasipagan ni Chedeng ay parang balaning na- kaakit sa ph'kang damdamin ni Aling Tomasa, kaya sa loob la- nang ng maikling panahong inila- ?i niya sa tahanang iyon ay nag" kapitak siya sa puso n.to. - Ipagkakapuri kita sa kasi­ pagan at kabaitan, Chedeng.... - Isang araw ay di natimping pahiwat g ni Aling Tomasa. - H.ndi ako nalisya ng tanggapin kita. Para na rin akong nagka- roon ng isang anak na babae. Ka- ya't kung sasagi sa isip mo ang paglisan sa tahanang ito'y... hin- di kita mapahihintulutan.... - Hangga't nakasisiya po aa kalooban ninyo ang aking pagli- lingkod, - ang nasisiyahang wika ni Chedeng, - ay umasa po ka- yong ako'y mamamalagi na Tito. Liban na po lamang, kung... - At sadvang ibinitin ni Chedeng ang sasabihin pagka't siya man sa kanyang sarili ay walang katiya- kan noon sa magiging kapalaran sa darating na panahon. - Hindi maaaring sumapit ang araw na kinatatakutan mo, Che­ deng. - Agaw na ibinadya ni Aling Tomasa sa mabait na dala- ga, - pagka't kung sakali mang sumapit na sa buhay mo ang pag- hirang ng isang kakasamahin sa buhay, bago iyon maangkin ng iba, - at tinitigan pa ng buong katapatan ang nakayukong dala- ga, - ay ako na muna ang unang maghahangad sa iyo para sa aking anak, kay Marcelo. Pagka't kung mag-aasawa rin lamang siya ay hihiling'n kong ikaw na ang kan­ yang piliin... Pinamulahan ng mukha si Che­ deng. Hindi siya nakahuma at ni isa mang kataga ng pagtutol ay walang namutawi sa kanya. Sa tuwing uuntagin ni Aling Tomasa ang anak na binatang nasa Korea, ay parang may kung anong ba- gay na bumibik'g sa kanya. Ma- lakas at madalas ang tahip ng kanyang dibdib. Makisig si Marcelo. Iyon ang kaanyuang namamalas ni Chedeng sa larawan ng binatang kawal tu­ wing mapag-uukulan niya ng pansin iyon sa silid ni Aling To­ masa, kung umagang siya'y nag- Elinis doon. Malimit na natitigi- GALA FASHION ACADEMY 3 Months Summer Course Offered for Teacher & Students! DRESSMAKING HAIR CULTURE EMBROIDEY 38 Sfa. Mesa Tel. 6-78-18 Mail coupon for free prospectus BAHAY NA HULUGAN Ipagtatayo namin kayo ng bahay no hula- gan $a 5-8-10 taong ha!ugan saan man sa buong Luzon sa Interes na 6% at 8%. Kailangan lamang ang titulo ng inyong lote. Dalhin ang tnyong plano o igagawa namin kayo ng piano nang. walang gugoL DE CASTRO CONSTRUCTION BONDED CONTRACTOR Silid 207 David Bldg., Rita I Ave. - konte ng Axcflfyaga ■ lan ang dalaga. Sa kanyang pa. lagay ay h.git na makisig si Mar­ celo sa tunay na katauhan. Kung maiibig nga lamang siya ng bi­ nata ... kung magiging marapat na nga sana siya sa pagtatangi nitong l.him na pinakaasam niya at iniingatan sa dibdib, disi'y anong l.gaya niya! Subali, tuwing magugunita' niya ang kanyang kalagayan sa tahanang iyon ay parang nakikita niya ang pagka- buhay lamang sa isang magan. dang pangarap na kailanman ay walang katuparan. - Bakit ka umiiyak, Chedeng? - Sa naaaninag na kapagalan ng diwa ay naitanong na minsan ni Aling Tomasa sa dalaga. - May dinaramdam *ka ba?... - Wa-wala po...! - Kaila ni Chedeng. Hindi niya maipahiwatig sa butihing matanda ang kasipha- yuang ibig mamahay at lumikha ng gawak sa kanyang dibdib. Hin­ di niya mawikang iniibig niya ang anak na binata nito. -Sabihing ika- mamatay niya kungdi si Marcelo ang maging kapilas ng kanyang puso! Subali, wala siyang kara- patan. Ni gahibla mang pagpapa- halaga ay hindi ifjya maiangkop ang kanyang sarili kay Marcelo. Alangan siya! Kaipala'y isa la­ mang siyang utusan... Lalong umagting sa puso ni Chedeng ang nadarama niyang kapagalan nang mabatid kay Aling Tomasa na dumating ang kable ni Marcelo na galing sa Korea. Sinasabi doon na hindi na magluluwat at silang mga kawal na ipinadala sa Korea ay mag- babalik na sa kapuluan. Marami ang mga salanta, nangamatay ka'pala sa gitna ng madugong pa- kikihamok sa gitna ng larangan. Subali, si Marcelo ay ligtas! Hindi matakal ang kaligayahan sa puso ng ina. Ipinagpiging ni Aling Tomasa ang maluwalhating pagbabalik ng kaisa-isang anak na kapitan ng hukbo. Isang malaking salu-salo ang buong dingal na ¡di­ ñaos sa gabing yaon na pagdating ni Marcelo. Maraming panauhin ang nangagsidalo. Mga ka-anak at matatalik na kaibigan ng kani­ lang angkan. Isinuot ni Chedeng ang pinaka- magandang damit niya na sad- yang ipinayari ni Aling Tomasa para sa kanya. - Sa ganda mong iyan, Chedeng, ay bulag na la­ mang ang puso at pandamdam ng aking anak kapag di ka niya na- pagpakuan ng pansin. - Parirala ni Aling Tomasa, - pihong ma- gugulat si Marcelo pag nakita ka, Pagka't sa mga liham na ipinada- dala ko sa kanya sa Korea, ay ang kagandahan lamang ng iyong ugali at kabaitan ang nababanggit ko sa kanya,. Halos maglumundag sa kagala- kan ang puso ni Chedeng. Mak al- lang ulit na nagpaikut-lkot siya sa harap ng tokador bago pa lu- mabas ng silid. Hindi man ipahi- wat g sa kanya ng matandang ha- bae ang mga papuring iyon, ay ibig niyang maging kaakit-akit si­ yang talaga. Maging katangi-tangi sa mga paningin ng pinananabi- kang binata. Subali, ang sigla ni Chedeng ay dagling nanaram. Parang ulap na nagmaliw ang k'slap sa kanyang mga mata nang sumapit ang san­ daling pinananabikan niya. Ang lahat ng kanyang pag-asa at pag- asam sa isang kaiga-igayang pag- tatagpo ay nadama niyang tila lambong na tumabing at nagpa- kulimlim sa kanya. Hindi na ma­ laya si Marcelo! Matapos itong parangalan at batiin ng kanilang mga panauhin ay inihayag sa madia ang nalalapit na pakiki- pag-isang dbdib. Naging luksa at mapanglaw kay Chedeng ang gabing iyon. Nala- < laman niyang ang ina man ni Marcelo ay nab gla rin sa ipinag- tapat ng bnata. Kaypala ay hl- g;t nitong dinamdam ang pagka- batid na hindi na malaya ang pu­ so ng anak. May isa nang higit na pinaglalaanan ito ng pag-ibig! - Sa araw ng am:ng kasal ni Luding, - ang jnas:gla pang wika ni Marcelo, kinabukasang sila'y magkakaharap sa hapag ng aga- han, - ay ikaw ang nais kong ma­ ging "bride's maid" namin, Che­ deng. .. Parang kirrurot ang puso ni Chedeng. Ibig-ibig na niyang ma- pabulalas ng panangis. Ipakilala sa mga sandaling iyon na durog ang kanyang puso. Subali, wala si­ yang lakas. Kaya't sa pagkuku- yom ng sama ng loob ay napatitig na lamang siya kay Aling Toma­ sa. ABALA si Chedeng sa pagha- handa ng hapag, isang araw na. panauhin ni Marcelo ang dilag na di maglalaon at kanya nang ma- sasarili, nang biglang mapak.slot ang dalaga at parang mulalang napatigalgal sa pagkakatayo sa bungad ng pintuan nang makitang magkayapos at magkalapat ang mga labi ng magsing-irog. Nalito si Chedeng. Ang nadarama niya'y ang pait at pagkaunsiyami ng pag-ibig. Nabitiwan niya nang di sinasadya ang taglay na bandeha ng mga pagkain. Hiyang-hiya si Luding sa pang- yayaring iyon. Isang makahulu- gang titig ntfman ang iniukol ni Marcelo sa walang malamang ga- wing si Chedeng. - Ipagpaumanhin mo sana &nK nasaksihan ng iyong paningin ka- nglna, Chedeng* • • *"Sabi ni Mar*
celo nang mapag-isa na ang da- laga sa bulwagan nang gabing iyon na tila ibig pang mapahiya sa sarili. - A, wala kang sukat alalaha- nin, Marcelo...! - Pabiglang nai- . sagot ni Chedeng sa binata. Nill- ligalig siya ñg kung anong bagay. Kaypala ay naliligayahan na nga siya kapag kaharap si Marcelo at kausap. iyo ang kaligayahan at katiwasa- yang nilulunggati ng iyong puso, pagka't wala sa akin ang mga ba­ gay na hinahanap ng iyong mga paningin: - At pagkawika'y ma- bilis nang tumalikod si Chedeng. Subali, naramdaman na lamang niya ang mahlgpit na pagkaka- dantay ng mga kamay ni Marcelo sa kanyang mga bisig. Pinipigil siya! Sumasal ang tibok sa dibdib Subali, lingid sa kaalaman mag-ina, ay binibilang ni Che­ deng ang paglipas ng mga araw. Nalalaman niyang habang nalala- pit ang pakikipagisang-dibdib ni Marcelo ay lalu~s¡yang nakadara- ma ng kirot sa kanyang puso. Ibig niyang takasan ang paggunita sa darating na mga sandaling iyon. At gaano na lamang ang pagka- mangha ng lahat, nang isang umaga ay kumalat ang mapait na balita. Si Luding ay sumama sa ibang lalakl! Naurong ang napi- pintong kasal ni Marcelo. Naging paksa ng lahat ang maalingasngas na pangyayari. Marami ang. na- hahabag kay MaTcelo. At higit rin namang marami ang pumupu- la kay Luding. Halos araw-arawin at magdamagin ni Marcelo ang paglalasing sa "bar". Ipinaubaya na nito ang pagtahak ng sarili sa kawalang pag-asa. At ang ga­ yón ay malabis na dinamdam ña­ man ng kanyang ina. Hindi naglaon at si Aling To­ masa ay dinapuan ng mabigat na karamdaman. Biñawian ito ng bu- hay at ang tanging habiling ini- wan kay Marcelo ay si Chedeng. Si Chedeng ang makapagpapali- gaya kay Marcelo... ng . ni Chedeng. - Huwag kang umalis, Chedeng. Huwag mo akong iwan!... - Sumasamo ang basag ding tinig ni Marcelo. - Iniibig kita, Che­ deng! Pinakaiibig kita,.. - Ha­ los pabigkas lamang na wika at mabilis na ibinllanggo sa mga bi­ sig ang tila natauhang dalaga at sunud-sunod na halik ang igina- wad sa luhaang mga pisngi ni Chedeng. - Marcelo... - Sapat nang ma- rinig ni Chedeng sa mga labi ng binata ang katagang "iniibig ki­ ta", at yaon ay katimbang ng ga- mundong kaligayahan niya. At nangagsipaglaho ngang la­ hat ang mga pag-aalinlangan at kapighatian sa buhay ni Chedeng nang tlyakin ni Marcelo ang kato- tohanang nilimot na nito si Lu­ ding. At isang umaga ay nasak- sihan na lamang ni Chedeng ang sarili sa kabuuan ng isang tunay na pangarap. Sa isang katedral sa lunsod ay mapayapang idinaos ang kasal nila ni Marcelo. Mali! gayang-maligaya si Chedeng. Wa­ la na siyang mahihiling pa sa Di- yos. Pagka't ang kulimlim na lam- bong na nakabadha sa kanya ay naging isang maaliwalas na la- ngit. Subali, ang habiling yaon ng yumaong ina ay parang naipau- baya pa rin ni Marcelo sa mga pangyayari. Ang malalim na iwa sa kanyang puso na nilikha ng kataksilap ni Luding ay lumikha pa ng malaking gawak sa kart- yang dibdib sa pagyao ng mina- mahal na ina. - Dinaramdam kong wasakin ang pangako sa iyong ina, Mar­ celo. .. Lumuluhang basag ni Che­ deng sa binata nang nagpapaalam na upang iwan ang pugad na iyon ng ligalig.^v pighati. - Natatap kong hindi ko maaaring idulot sa At wala na nga sanang kata- pusan pa ang mga kaligayahang yaon ni Chedeng kung di siya gi­ lí imbal ng muling pagbabalik ni Luding. - Chedeng?... - Ang malamyoa na tinig na iyon ni Marcelo ang pumukaw kay Chedeng. Lumapit siya sa asawa at iniayos ang uni- porme nito. Iyon ang palagiang ginagawa ni Chedeng tuwing urna, gang magbiblhis si Marcelo ng pagtungo sa kampo. Hang araw na ang nakara- TANGING HANDOG SA BAKASYON - 20% BAWAS i • MAG-ARAL KAYO SA MALAKI /T TANYAG NA PAARALAN NG ' PANANAHI, pagbuburda, pagkukulot, at pagpapaganda sa AMERICAN HS! I 725 QUEZON BLVD.. CENTER THEATER BLDG.. MAYNILA * TEL. 3-78-14 Kauna-unahang Paaralan sa Moda sa Maynila na binigyan ng Opisyal na I I Pahintulof. TANGING HANDOG - Walang bayad na pagtuturo ng "Flowor I I Making", "Manicuring'', Embroidery" at "Handicrafts" Ang pagtuturo ay ! sa wikang Ingles, Kastila, Tagalog, Kapampangan, llokano, Bisaya, Bikolano, Pangasinan at iba pa. Makabago, siyentipiko, madali at sunod sa mga pa- mamaraan sa Europa at Amerika ang pagtuturo. Patuloy Nqayon ANG PAGPAPATALA. Paralan ... Tira han ... (Blk.) .< raan... Abril 11, 1956 BULAKLAK 33 Tuwing umagang mananaog ng bahay si Marcelo at lululan na lamang sa sariling sasakyang panghukbo ay malimit na napa- pansin ni Chedeng na kausap-usap ito ni Luding. Minsan ay mauuli- nigang na lamang niya ang pag- pulas ng matamis na hagikgik ni Luding, at si Marcelo ay parang , giliw na giliw naman ng pakiki- pagniig sa dating katipan. Pa­ rang binabayo ang" dibdib ni Che­ deng sa matinding paninibugho. Kung di nga lamang pinipigil siya ng kagandahang asal ay nasugod na sana ng panaog si Luding at tatalampaking inaakit nito ang kanyang asawa. Kaya't sa halip ay lagi na lamang siyang nagpipinid ng bintana upang kahiman la­ mang sa pamamagitan noo'y mai- pahiwatig sa kapitbahay ang kan- yano- tinitimping galit dito. Hindi nakatulog si Chedeng nang gabing iyon. Sagllt man ay hindi siya nagpipinid ng mga ma­ ta. Hatinggabi na ay hindi pa du- marating si Marcelo. Ibig-ibig nang patangay siya sa silakbo ng paninibugho. Hindi naman dating ginagfcbi ng uwi si Marcelo. Tu- matawag ito sa telepono at nag- papaabot sabi sa kanya kung nag- kakataong may mahalagang pa- nayam ang mga pinuno ng hukbo ukol sa kilusan. At kinabukasan..• Katulad nang dating ginagawa av hindi nito kinalig- nj taang hagkan muna ang kabiyak bago patuluyang umalis. Sinun- dan ng tanaw ni Chedeng ang na- nanaog na asawa. At nang maki- tang lumabas na naman ng sari­ ling bakuran si Luding at magiliw na lumulan pa sa sariling sasak- yan ni Marcelo, ay nabuo na nga sa isip ni Chedeng ang paghihina- la. Nahuhumaling si Marcelo sa dating katipan. Napahagulgol na Idhiang si Chedeng nang- maglaho sa mga paningin niya ang sasak- yan ng asawa. Hindi! Hindi ma- aar.ng agawin sa kanya ni Lu­ ding ang pagmamahal ni Marcelo! Iyon ang isinisigaw ng kanyang budhi. At nang gabi ngang umu^i ng bahay si Marcelo ay hindi nito mapaniwalaan halos ang malaking ipinagbago ng asawa. Namangha si Marcelo. Putol na ang maha, bang buhok ni Chedeng na dati'y aayaw na ipaputul-putol sa na- piling kahilingan niyang sumunod ito sa makabagong panahon. Pat* mga labi ni Chedeng ay may pa- hid na lipstik na hindi naman da­ ting ginagawa nito. Areglado ang kday at... - Talagang malala ang ipinagbago ni Chedeng. Ma- gandang-maganda I - Hindi ba ito ang gusto mong gawin ko? - Untag ni Chedeng nang mapansing takang-taka at di makapaniwala si Marcelo sa pag- (Sundan sa pahina 3S) Ang 2 tányág na tátak na pamuksa ng lamok, lang aw át iba pang maliliii na hayop. Hindi nakapipinsala sa tao matipid gami- tin - ang isang ikid ay tumatagal ng 6 na oras at 30 sandali! SubuLni nlnyo ngayon Mabibili sa lahat ng baxar P HIL I P P I N E A'lIlED E N T E R P IS F.xS* C O 4IS1 Lunb P -O. Box HfiOR , : ' . fl J • 1
34 BULAKLAK Abril 11, 1956 KINDI KATULAD... naaliwalas ang mukha at saka pangiting tumugon ito: - Aba, nasisiyahan! (Buhat sa pahina 29) pitas. Simula noo'y malimit maging panauhin si Menardo kina Dina. Lagi siyang may dalang bandog. Malugod siyang pinakikiharapan ng dalaga. Subali't madalas na nararatnan niyang panauhin din ni Dina ang lalaking may bigote. Magiliw din si Dina sa lalaking iyon, tulad din ng pagka-giliw ni- to sa kanya. Minsa'y inanyayahan ni Me­ nardo si Dina sa mitklab. Na- pansin ng binata na wari'y atubi- li sa pagsagot ang dalaga. - Maaari bang bukas na? _ may-himig pakiusap nito. Hindi na kumibo si Menardo. Nagkakaila si Dina. Naisip niya, baka may suliranin ang dalaga na ikinababalisa, at nagpaunlak lamang ito sa kanya dahil sa hindi siya mapahindian. May ka- siyahang pumuno sa dibdib niya. - May pagtingin sa kanya si Di­ na, - naisaloob niya. Maraming ataw ang lumipas. At isang hapo'y nasumpungan ni Menardo na nagtatapat siya kay Dina. Matagal na natigilan ang dalaga bago nakapagbuka ng bi­ big. Sa isinagot ng dalaga ay wa- lang bakas ng pagtutol na naani- nag< ang binata. May pag-asang nabuhay sa dibdib ni Menardo. - May pupuntahan ka bang hi- git na mahalaga? - E... wala naman, kaya la­ mang ay... - Ay ano? Sandaling waring nag-isip si Dina. - Sige, sasama ako, - sa huli'y naipasiya nito.. - Sandali lang at magbibihis ako. Sa naitklab, habang nagsasa- yaw sina Menardo at Dina, ay la- ging napapansin ng binata ar|g pangungullmlim ng mukha ng da­ laga. - Hindi ka nasisiyahan dito? - naitanong ni Menardo sa dalaga. Nagtaas ng mukha si Dina. Pi- Kaya't nang gabing yaon, ay nagdiriwang ang puso ni Menar­ do sa kaligayahan nang magpaa- lam sa dalaga. - Aasahan ko ang kapasiyahan mo sa Linggo.... Naging kainip-inip ang takbo ng mga raw para kay Menardo. Hindi siya mapalagay na kung paano. Para siyang nasasabik na di niya mawari. A! naisaloob ni­ ya, dapat na niyang alamin ang suliranin ng puso niyang inilulu- hog kay Dina.. • ang pasiya ni­ to! - At hindi ako mabibigo. Ako ang higit na makapagpapaligaya ¡fáaak. Pa/ntii&L The slumbering fire of BLACK PANTHER attacks a man's heart until the two hearts merge in a flame of ecstasy. Wear this new PERFUME LOTION and HAIR POMADE for an unforgettable evening - but only if you dare risk the danger and dark deiiqht of stirring primitive emo­ tions. CQM PAN V , ':t .... -2 '.62 '' . ' • ' MANILA. •• _______ By LANDER. New yorfc sa kanya! - parang nahlhibang na sabi ni Menardo. Hindi na nga nakatiis si Me­ nardo. Kaya, Sabado pa lamang ay sakay na siya ng kotseng pa- tungo sa dalagang nilalangit Nagdiriwang ang puso niya sa kaligayahan. Malaon na siyang nangungulila sa isang pagmama- hal. Ulila na siyang lubos at wa­ la isa mang malapit na kamag- anak. At si Dina lamang sa pala- gay niya ang makalulunas ng ka- ulilahang yaon. Parang idinuruyan sa alapaap ang puso ni Menardo nang umibis siya sa kanyang kotseng inihinto sa tapat ng malaking pintuang ba- kal nina Dina. Para pa niyang naririnig ang sabihan ng mga kakilala niya, habang binabagtas ang halamanan: ♦'Mapalad ka, Menardo, kapag si Dina aug ma- papangasawa mo. Maganda, ma- yaman, kasibulan at romantika." Waring kinilig pa siya nang ba- bagya, nang itanong niya sa utu- sang dinatnan ang dalaga. - Nasa itaas po, - anang utu­ san. - Aalis ba? - usisa ni Menar­ do. - Ewan po. - Ang mga ma tanda? - Nasa "klub" po nils. Napangiti si Menardo. Alam niya ang ibig tukuyin ng utusan: ang madyungan. - Mayroon yatang bisita? - E.... mayroon po. Nguni't tila nakaalis na. Muling napangiti si Menardo. - Maaari ba? - aniya na ang ibig sabihi'y kung makapapanhik siya. - Mahalaga lamang ang sa- sabihin ko. - Aba, hindi po ba dati na ka- yong nakapapanhik? - nakangi- ting tugon ng utusan. Nanhik si Menardo. Gayón din ang nadarama niya. Maligaya si­ ya. Parang nakalutang sa alapa­ ap. Nakita niyang nakapinid ang silid ng dalaga nang makapanhik siya. Alam niyang iyon ang silid ni Dina. Patiyad siyang lumapit sa pinto. Kakatok na lamang si Menardo nang punitin ng tinig ni Dina ang katahimikang nakalutang sa pali- gid. Hindi naituloy ni Menardo ang pagkatok. May kausap ang dalaga sa loob ng silid. - Baka ako'y paglalaruan mo lamang, Mar! - Dinig na dinig ni Menardo ang tawanan sa silid na tila sa kanya iniuukol. Ilang sandali pa'y papalapit na mga yabag sa may pinto ang na- rinig ni Menardo. Mabilis siyang kumilos. Hindi siya dapat makita nina Dina at ng kung sinuman ang kausap nito. Nanaog si­ yang dali-dali, nguni't naging maingat siya sa paghakbang upang huwag lumikha ng kalatis. - May lakad pala ang senyori- ta mo, - sabi ni Menardo sa na- panaugang utusan. - Huwag mo na lang mababanggit na naparito ako, ha? Paalam na! Napakünot ang noo ng utusan nang tumalikod na nagdudumali si Menardo. Matulin ang sibad ng kotse ni Menardo, parang palasong ibini- nit sa pana. Mar! Mar! Mar! Iyan ang lumabas-pumasok sa isip niya. Kilala niya iyon. Mar! Ang lalaking nakabigote, kulot nang bahagya ang buhok at maputi sa karaniwan. Sa pagliliwanag ng isip ni Me­ nardo nang araw na yaon ay sa- bay na napawi sa alala niya si Dina at ang lahat ng pagpapaha- laga niya sa dalaga. AT SAKA nga dumating sa bu- hay ni Menardo si Cora at siya niyang pinakasalan. Hindi sing- gañda si Cora ni Dina, hindi sin- tanyag, at hindi kasing-yaman. Nguni't iba si Cora kay Dina. Ang kaibhang yaon ang inibig niya sa dalaga. At kaibhang hindi pina- pansin at inuuring mababa ng mga kakilala ni Menardo. Tanso sa mga ito si-Cora. Subalft kay Menardo, tanso man si Cora ay may uri namang mátaas pa sa lantay na ginto. Kaya't kung na- yayamot man siya sa pagbibiro ng mga kakilala niya tungkol sa ka- pintasan ng asawa'y nagsasawa- lang-kibo na lamang siya. Ayaw rin niya ng basag-ulo. - Hindi ni- la kilala kung sino si Dina, - iyan ang ipinang-aaliw niya sa sarili. - MAGBIHIS KA "dear," - masayang sabi ni Menardo kay Cora, nang hapong iyong maka- panggaling siya sa tindahan sa Eskolta. - Bakit? - Tutungo tayo sa piging, kina Conrado. Pakunot-noong napatingin kay Menardo si Cora. Marahang na- patawa si Menardo. - Oo, ito na lang, peks man, - ani Menardo. - Hindi ko lang mahiya si Conrado, e. Malakas na mamamakyaw natin siya. At isa pa'y.... - Ano na naman? - Ibig kong ipagmalaki ang mabait kong maybahay. Matalim ang irap ni Cora. Kainitan na ang sayawan, nang dumating sina Menardo sa handaan. Isang pagdiriwang iyon na may uring "buffet." Kaya't ang iba'y kumakain sa isang pa- nig at sa kabila qaman ay nag- sasayawan. Naihatid na ni Menardo si Co­ ra sa isang upuan nang lumapit ang may piging sa kanya. Inakba- (Sundan sa pahina 76)
EMMA (Buhcrt sa pahiná 5) uro, ay nasa puso ng bawa't isang kristiyano... Datapuwa't si Lauro'y ma- tigas... singtigas ng mar­ mol ang kanyang puso. Hin­ di niya maamin na ipagwa- lang-bahala ang usapin ni- iang mag-asawa... - At siya pa ngayon ang nagsasabing wala siyang ka- salanan?... Siya pa ang nagbabansag na siya'y mali- nis... busilak. . . mara­ ñal ?... - at saka natawa ng malakas at mahaba ang lalaki sa harap ng pari. _ Sino?. Sino ang kanyang dadayam?... Ako ba?., ang sambayanan ba?. . Napakahangal na ba ako upang maniwala at ibigay sa kanya ang aking mga anak .... - upang magmana sa kanya?... upang makila- Ja ng mga bata: kung sino at ^na>?an^' ^an^an® malinis na Hindi na umimik si Padre Domingo... Iniwan ng ala­ gad ng Diyos ang tahanang >aon na kulimlim na kulim- lim ang mukha. Nakita ni- ya.ng si Lauro ay walang ti- gil ng kaiinom ng alak... Alam ng pari ang damda- min ng lalaki. Sa kabila ng kanilang pagkakalayo ni Emma1 si Lauro'y naghihi- rap din... Kung sa bagay, ang banal na hangad ng pari ay ang maghiwalay silang matiwa- say kung hindi na sila mag- kakasundo. Huwag nang da- anin sa hukuman. Maaari namang pag-usapan ng ta- nimik. Kung si Emma ang may kasalanan, dapat niyang sundin ang kalooban ng asa- wang pinagtaksilan. Ako'y galing kina Lau­ ro, Emma, - ang patuloy pa ng pari matapos silang mag- kumustahan. - Ako'y inyong matandang tagapayo, Emma, katungkulan kong akayin ka­ yo sa landas na matahimik. Humarap kayo sa altar at napakasal, at ang pinagtali yiyos ay di maaaring paghiwalayin ng tao. - Ano po ang sagot ni La­ uro Padre?... - ang ma- lungkot na tanong ni Emj ma. - Mahigpit siyang tumu- tol sa akin... Ang kasala­ nan mo raw ay sumusuko hanggang langit. At ang kanyang dangal at panga- lang nadungisan ay di... - Nguni't Padre, isinu- sumpa kong ako'y hindi nag- kasala sa banal naming pag- sasama. Iyan ang isipin ninyo, Padre... - Emma, walang maniniwala sa iyo niyan... Ang lahat ay... - At pati ba naman kayo?... kayong aking kompesoT?... - at sa mata ni Emmang nakatitig sa matandang pari ay sumungaw ang luha. - Padre Domingo, ba­ ta pa akong munti ay kayo na ang aking pinagkukumpisalan. Kailan man ay hindi ako nagsi- nuhgaling sa inyo, hindi ba?... At nang ako'y ginigiyagis ng su- liranin sa pag-ibig, hindi ba't isi- nama ko sa inyo si Nestor upang kami'y pagpayuhan ng dapat ga- win?... Nang mabalita siyang namatay, hindi ba't kayo rin ang aking hinanap? Kayo na naka- tatap ng aking kaluluwa ang si­ yang saksi ko ngayon, Padre... Maaari akong sumumpa, maging sa harap ng Bathala, na wala akong ginawang makapupugay ng dangal ng aking asawa at ma- kapupusyaw sa karangalan ng aking dalawang anak... Iyan ang inyong paniwalaan, padre! - at si Emma, sa pagsisikip ng dibdib, ay tuluyang napahagulgol. - Sinunod ko lamang ang tibukin ng aking puso na siya'y tulungan, Abril 11. 1956 BULAKLAK 35 hanguin sa malubhang pagkaka- sakit... Nagtiis ako at naghrrap hanggang siya'y mailigtas sa ka- matayan... At pagkatapos... pagkatapos niyang lumakas, ay ako na ang kusang lumayo sa kanya... Kailan man Padre ay hindi kami lumampas sa hinihl- hingi ng karangalan at kaganda- hang asal... Paniniwalaan ba ninyo ako, Padre?... Hindi makakibo ang matandang pari at napatungo na lamang. Binayaan niyang magpaliwanag at magtapat si Emma. Nagsa- (Sundan sa pahina 87) Sadyang Nababagay... sa mga pagliliwaliw / ^anlUigucl Jale Jilsen Maiutuklasan ninyong tinafamasa ng lahaf ang kasiyasiya't laging malinamnam na San Miguel Pale Pilsen. Ang ginintuan at suwabeng Serba- sang San Miguel ay laging kínagiglliwan - sadyang naaangkop sa masisigla at masasayang sandali ng pamamahirfga. ^noali ng BREW8D ANO BOTTLBO BY jfrttn miquelBreueVM,
36 BULAKLAK Abril 11, 1956 DALAWANG BULAKLAK (Buhot sa pahina 7) magkaroon naman ng bilang ang mga guro. Halimbawa, isang awit ni Celia... - Aba... aba... - ang tutol ko. - Ano ba ang na- kain mo't ako'y ibig mong igisa?... - Siya nga naman... si­ ya nga naman... Maiba na­ man sa mga bata... - ang ayon ng mga kaharap. - Kung hindi pa sana alam namin na magaling kang umawit, Celia..., - giit pa ni Chayong. - Hala na... Sa- sabihin ko sa pinsan kong sa-' liwan ka... _ ; - Nguni't... - Sumang - ayon ka na, Miss Fernandez, - ang wika naman ng prinsipal. - Iyan naman ay para sa ating es- kuwela. - Nguni't ang palatuntu- nan natin, Mr. Cruz, ay para sa mgá bata lamang... Ako ba'y bata pa hangga nga­ yon?... - Aba, ikaw ang aming ki- natawan, - ang sagot ni Cha- yong na hindi hinintay na makatugon ang prinsipal. - Hala na... ikaw ang aming napili at hindi mo kami ma- aaring hiyain. Ako'y hindi na nakatutol sa amuki ng lahat. Natapos at natapos ang aming pulong sa paaralan na ibig kong ma- bugnot dito kay Chayong. Palagi na lamang akong isi- nusubo. Kaya't nang kami'y lumalakad nang papauwi ay hindi na ako nakatiis. - Bakit ba naman, Cha­ yong, ako na lang ng ako ang napag-iinitan ng iyong mga mata... ? - Ano ang ibig mong sa- bihin, Celia?... - nakatawa niyang tanong. - Sa halip na ako'y iligtas mo sa mga kompormiso ay ikaw pa ang nagsusubo sa akin. Akala ko ba'y magkai- bigan tayo? - At hindi ba?... Kung maaari lamang, Celia, na ia- lay ko sa iyo ang lahat ng karangalan ah... Ibig kong ikaw ang kumatawan sa mga guro dito sapagka't hindi mo ba alam na lahat kami'y wa­ lang sinasabi? Hale, maging sa mukha, sa pagdadala ng damit, sa pagsasalita, sa tin- dig, sa... sa... - Hoy... tama ka na... - at kinurot ko siya sa bisig. - Aray naman... At isa pa, bayaan mong humanga sa iyo ang ating nayon, at ano ang malay mo kung bukas- makalawa, kung madestino si Mr. Cruz ay ikaw ang hili- ngin ng baryo na maging prinsipal ng ating paaraian? - Talagang hindi ka nauu- busan ng katwiran, Chayong, - ang iling ko habang kami'y lumalakad. - Pati si Marcial ay ibig mong itukso sa akin gayong ang pobre'y wala na- mang nasa sa loob sa akin... - Naku, kulang ka pa ba ng paghalata?... Matagal na, tsika, matagal nang nag- mamatang-manok sa iyo ang kasama nating iyan. Nguni't mahirap siyang magkatuson, Celia. Ako ang kalaban ni- ya... - Ano?... Gayón palang ikaw ang may gusto, bakit mo ipinipilit sa akin? - Ha? At bakit ako? Ang ibig kong sabihin ay mayron ka nang pinaghahandaan ng iyong pag-ibig... Iyan ay ta- yong dalawa lamang ang na- kakaalam, hindi ba? - Naku, Chayong, pinata- tawa mo ako... Maanong alisin mo na sa ulo mo ang kapilyahan... - Makikita mo rin... Sa halip na ako'y magalit kay Chayong ay napatawa na lamang ako. Talagang mapagbiro ang ka­ sama kong ito. At salamat naman dahil sa kanyang pagpapatawa at pagbibiro ay nakakalimutan ko ang hirap sa pagtuturo at pag- hahanap-buhay. Dumaan pa ang ilang araw... Patuloy kami sa pag-eensayo sa mga bata tuwing hapong matapos ang klase. Datapuwa't isang hapong agaw- dilim at liwanag ay bigla na la­ mang akong ginulat ng isang ma- galang na pagpapatau-po saman- talang ako'y nag-iisa at nag- aayos ng aking sllid. Kaaalis lang noon ng mga bata na maaga kong pina I abas sapagka't nais kong makapagpahinga. - Magandang hapon po naman, - ang aking mahinang tugon na minasdan ko ang taong nasa bu- ngad ng aking pintuan. - Kayo po ba si Miss Celia Fernandez?... - ang kanyang na- kangiting tanong. - Opo, - at siya'y aking pinag- masdan. Isa siyang lalaking hu- migit kumulang sa dalawang pu't dalawang taong gulang, naka-ba- rong tagalog at masasabing may mukhang kaaya-aya at nakaakit ng tiwala. - Bakit po?. .. - Kailangan daw ninyo ako.. - Kailangan ko?... Wala akong natatandaan na sinabi sa kan­ yang. .. Napangiti siya sa aking harap.. Minasdan ako ng matagal bago tumugon. - Ako po ang kanyang pinsan. Sinulatan niya ako at sinabing ako'y kailangan ninyo sa inyong palatuntunan. - Ah... alam ko na.. • ~^ako naman ang napangiti sa kanya. - Samakatuwid ay kayo ang kan­ yang pinsang piyanista? Akala ko, ang kanyang pinsan, ay isang... babae. Ang kanyang tawa'y umaakit ng pagtitiwala. - Baka po binabae!... Bihira nga po ang mga lalaking piyanis­ ta ang ginagawang hanap-buhay. Tila ang tungkuling iyan ay pa­ ra sa mga babae lamang. - Hindi po naman... Tuloy ka­ yo... - Ako'y po'y si Roberto Roma- santa kung inyong mamarapating maging kakilala. Pinsang - buo ko po si Chayong. Sinabi niya sa akin na kailangan ninyo ang isang piyanistang sasaliw sa sayaw ng mga bata at saka sa inyong awit para sa palatuntunang pamasko ng inyong paaralan. - Opo, Mr. Romasanta... Ako po naman ay -.. - Kilala ko na kayo... Sinabi na ni Chayong sa akin ang in­ yong pangalan nguni't hindi siya nagkaila sa akin. . - Hindi nagkaila?... Bakit po? - Tungkol sa inyong. • • kagan- dahan. Tutoo pala... Mr. Romasanta, maaari bang asikasuhin muna natin ang tung­ kol sa. • • sa palatuntunan? - Opo, Miss Fernandez... Lumapit siya sa aking mesang susulatan at saka lnilapag ang isang malaking sobre ng papel- Manila. - Tungkol sa sayaw ng mgja bata ay mayron na akong papel sa tugtugin at ito'y ang karlnyo- sa, ang tinlkling ay may sariling tugtugin ding pangsaliw. - At isa- isang inilabas ang mga papel ng tugtuging kanyang dala. - Bukod dito ay nagdala rin ako ng piye- sa ng tugtugin ni Abelardo, ni Cornejo at ni Constancio de Guz­ man. Baka ibig ninyong pumili ng isang kundimang likha ng slnn- man sa kanila upang Inyong awi- tin. Iyan ang bilin ng aking pin­ san. Dahil sa kagahulan ng pana-
hon ay díñala ko nang lahat. - Tungkol sa akin ay huwag na kayong mabahala. Maaaring hin­ di na ako umawit. Sadyang si Chayong lamang ang mapaggiit ng kanyang kalukohan eh... - Bakit po naman?... Ayaw ba ninyong awitin ang kundiman ng ating lahi? At isa pa, Miss Fer­ nandez. Mayron akong isang kun­ diman ditong akda kong sarili at hindi pa naaawit ng sinuman. Na- rito, tingnan ninyo... - At ini- labas ang isang papel na ang mga nota'y nakatitik lamang ng maitim na tinta. - Ito'y pinamagatan kong "Talon ng Pagsanghan...." Inilagay ko sa awit ang lagaslaa ng tubig kung lamagpak sa kaba- tuhan, tila buhos ng isang dam- daming nag-aalimpuyo upang hi- gupin sa ilalim ng isang damda­ min din. Tubig sa itaas, tubig sa ibaba... Parang pag-ibig na mag- kalayo, nagmamadali ang isa at naghihintay naman ang isa... Ang patak ng tubig ay tila sinalu- bong ng yakap ng tubig sa iba­ ba... At pagkatapos... sabay si- lang aagos... magkatabi, mag- kayakap, nagtatalik at nagma- mahalan sa liku-likong landas ng . i-I tubig... - Mr. R^masanta, - ang buong panggigilalas kong nawika, - tu" too ngang kayo'y isang artista. Nabigyan ninyo ng kahulugan ang tubig ng ating Pagsanghan. Tila kayo isang tunay na makata ng tugtugin -.. Minasdan niya ako at saka ngumiti. - Iyan sana'y ibig kong marinig sa inyong mga labi... Miss Fer­ nandez, isang karangalan ko nang masasabi kung kayo ang unang umawit ng aking kundimang iyan. Sino pa ang dap^t dumakila sa Talon ng Pagsanghan kundi ang mutya r n ng Pagsanghan?... - Hindi lang kayo makata ng musika, Mr. Romasanta, ktndi isi ring mapagbiro at... - Panno'v k^no- maging ka- palagayan nlnye, Min Fere andes. At yamang tayo'y magtutulong ngayon sa ikapagtatagumpay ng inyong palatuntunan ay maaari bang alisin na natin ang pagtata- wagan ng Mister at Miss. Ang palayaw sa akin ay Berting dito sa lalawigan, at ikaw naman ay tatawagin ko na lamang ng.... Celia, ang musa ni Balagtas! - Napaka-adelantado ninyo.. • - ang nakatawa kong wika. - Nguni't isa-isang tabi na muna natin iyan. Kung talagang nais ninyong magtagumpay ang ating palatuntunan ay magsimnla na tayong mag-ensayo. Ang piyano ay nasa aming tahanan. Bukas ng hapon ay maaga kong tatapusin ang klase Upang tayong lahat ay magtungo sa aming bakuran. Doon natin gagawin ang unang ensayo na kalakip na ang tugtugin. Ma- kapupunta ba kayo, Mr. Roma­ santa? Mr. na naman... Nguni't kung iyan ang iyong ibig ay., oo... liwan ko sa iyo ang aking kun­ diman upang kung maari ay ma- sanay ka sa pagtunghay sa mga titik. Kung iyong mamarapatin, ibig kong magtungo sa inyo ma­ mayang gabi upang iparinig sa inyong piyano ang himig ng tug- tuging iyan na ngayon lamang maririnig dito sa ating nayon. - At bakit, tagarito ka rin ba?... - at sa aking kabiglaanan ay hindi ko na siya napupo. ka pa ngayong kahiyahiya sa mata ng iyong mga pinuno, Ernesto.. "Hindi ako tutugot, mama, hanggang hindi kami nagka- katuos!... " pangitngit na wika ni Ernesto na isinuntok ang dalawang kamay. "Hin­ di siya makaliligtas sa akin. Kung siya'y isang tiktik at ako'y naging kasangkapan lamang niya... kung ang aking pagmamahal ay gina- wa lamang niyang hagdan upang matupad ang kanyang tungkulin ay magkakatuos kami!... Bukas na bukas ay hindi ako uuwi dito hang­ gang hindi ko natutuklasan ang katotohanan.. Abril 11, 1956 BULAKLAK 37 siya'y gawing hagdan sa tungkuling lihim na gina- gampanan? Halos pagsiklaban siya ng galit tuwing magugunita ng lalaki ang kamlang pagma- mahalang mag-asawa buhat sa Korea hanggang Pilipinas. Ang kabaitan ni Dora, ang pikit-matang pagsunod sa ba- wa't kanyang naisin, ang pagpapakumbaba sa kanyang harap na halos ang lingin sa kanya'y isang panginoong sinasamba. .. ang lahat ka- yang yaon av pakunwar ia- mang upang mabuhos na ma- buti ang kanyang loob at pagtitiwala? At hindi nga nagpabaya si Ernesto. Kinabukasan, halos bago pa lamang sumisikat ang Araw, ang lalaki'y nag- alis ng kanyang uniporme. Nag-ayos siya ng tulad sa isang karaniwang mamama- yan. Hinugot sa kanyang ta- taguan ang isang makintab pungió. Magdamag siyang hindi nakatulog... Ang gi- hawi ng asawa'y hindi maa- lis sa kanyang isip. Diyata't si Dora ay isang tiktik ng ku- munista?... Diyata't ang ay kanyang asawa'y walang pag- ay gj_ tingin sa kanya maliban sa - Ako'y ipinanganak sa Paete nguni't maaring dumating ang araw na ako'y maging tagarito rin kung... kung magkakaroon ng kapalaran... Ipinamulsa ang pamatay na da- la at saka hindi na nagpaalam sa kanyang ina, ni hindi kumam ng agahan, ibig niyang subukan ang asawa at ang lalaking kasama ip- to. Hindi na kinuha ang kanilang rasakyan sa garahe. Sir.abi na la­ mang kay Sebio na siya'y may pa- rurunang mahalagang bagay at kung itanong ng kanyang ina, sa- wi... Aywan ko kung ano ang ibig niyang sabihin nguni't napangiti na lamang ako at sumang-ayon na siya'y tumungo sa aming tahanan sa kinagabihan... (ITUTULOY) Tuma wag siya ng isang tak- sing paupahan at napahatid sa Shellborne Hotel. Upang hindi siya mahalata ng mga kawani, si Er- (Sundan sa pahina 86) I LILAMi BITUIN (Buhat sa pahina 9) katayuan mo sa hukbo naging alanganin tuloy. nabi mong hinahanap si Dora ng konsulado ng Korea, ma- rahil ang babaing iyan ay isang espiya, ano?... Sinilo ka lamang upang makarating sa Pi apiñas, at ang lalaking kanyang kasama ay maaa­ ring isang kumunistang kan- fang kainalam..." LAGING A4AAYOS... LAGING MALANGO! Robin "Ngayon ko lamang masa­ sabi sa inyo, mama, lolo, noon pa mang nakaraan mga araw, ang himpilan ng huk- bong Pilipino'y nakatanggap din ng isang liham na walang lagda na nagpapahiwatig na si Dora ay isang... tiktik. Hindi ko sinabi sa inyo ang bagay na ito agad sapagka't noon ay naniniwala akong gawa lamang ng isang wa­ lang magawa ang liham na yaon. Ang tutoo'y kinausap ko si Dora tungkol sa bagay na iyan nguni't pinabulaanan niyang lahat. Wala raw katu- tohanan..." Hood BKILLIANTINE • POMADE Robin SUBUKIN NINYO NGWON! Mabihili sa lahat ng basar "At sino naman ang aamln sa iyo tungkol sa bagay na iyan ?'' ang pangangatwiran ng ina. "Sukat ang nalaman mo ngayon na siya'y pinag- hahanap. Ngayon mo mala- ang pinakasalan mo... Lalabas Matacrs ang uri Husto ang pormula Lalambot ang inyong buhok Ligtas sa balakubak Suwabe ang halimuyak
38 BULAKLAK Abril 11, 1956 SA PAGLIPAS NG... (Buhat sa pahina 33) kakatingin sa kanya. At hindi naikubli ni Chedeng sa sarili ang pagkayamot sa nakikitang pagpi- pigil ng tawa ni Marcelo. - Nga- vong sundin ko ang hilig mo'y ta- tawa-tawa ka riyan. • • - Mangyari'y ngayon lamang pu- masok sa ulo mo ang pag-aayos? Samantalang matagal nang inu- ungkat kong gawin mo ang ba­ gay na iyan. - Ani Marcelo at ti- nit'mping mapabulalas ng tawa. - Ang sablhin mo'y kahit na ako mag-ayos, ay mukhang ka­ ta wa-tawa pa rin ako sa iyo! - May hinampong badya ni Che­ deng at sinabayan ng mabilis na pagtalikod. Nagdaramdam siya pagka't hindi nadadalumat man lamang ni Marcelo ang tunay na kahulugan noon. Kung bakit ibig niyang mapaganda ang sarili sa pangmalas nito. Mahigitan ang kariktan ni Luding at ipakilalang siya man ay may katangian ding katulad noon. Sa halip ay pinag- tawanan pa siya ng pinaninibug- huang asawa. POMADE Panatiliin laging maayos ang in- yong buhok. Gumamit ng Po­ mading "MADAM X . Mabibili ta lahat ng tíndahjn at bazar. Tag apa mahagi: KI KG'S INDUSTRIAL MFG- Abcmgcm Ang: TALA SA NAYON Nobela Nú CIRIO GALVEZ ALMARIO Na Isusunod Sa Malapit Nang Matapos Na SAYANG NA LIGAYA Hindi malimi ni Chedeng kung bakit dapat siyang mangamba aa asawa. Wala naman siyang ma­ ging sapat na batayan kundi ang nakikitang magiliw na pag-uusap ng asawa at ni Luding at ang pagsakay-sakay nito sa sariling sasakyan ni Marcelo. Simula pa lamang nang duma- ting si Luding at magbalik sa pook na iyon ay hinanap-hanap na ni Chedeng sa kilos ni Marcelo ang ano mang palagay nito at sa- loobin sa dating katipan, Hindi at sa halip ay parang walang ano man kay Marcelo ang pagbabalik na iyon ni Luding, na hinihinuha niyang pagtatakip lamang sa tu­ nay na damdamin nito. si Chedeng at pagkuwa'y maingat na manhik ng bahay hanggang sa makasapit sa loob. Biglang napakislot si Chedeng nang magliwanag ang kanyang paligid at mapatambad siya sa mga paningin ng pinaninibug- huang babae. PaTang binagsakan ng bomba si Chedeng. Hindi siya nakahuma at nakakilos sa pagka- katayo. At lalu siyang inalihan ng sindak at pagkagimbal nang tumabad sa kanya na hindi na­ man pala si Marcelo ang lalaking ipinalalagay niya. Hindi mala- man ni Chedeng ang gagawin. Nasa harap siya ng malaking ka- hihiyan. Lito ang kanyang bait at tangka sanang tatalikod agad, nang... Nang sumunod na araw ay hin­ di na nakapagtimpi pa si Che­ deng. Malalim na ang gabi ay wa­ la pa si Marcelo. Buo na sa isip ni Chedeng at natitiyak na si Mar­ celo ay nakikipag-ulayaw sa da­ ting katipan. Ipinalagay niya na ang lalaking malimit na magtungo kina Luding sa mga alanganing oras ng gabi ay walang iba kun­ di si Marcelo. Matuling nanaog ng bahay si Chedeng. Sinadya niyang .patayin ang lahat ng ilaw sa kabahayan upang huwag maging kapansin- pansin ang gagawing hakbang. Matiyak lamang niyang si Mar­ celo nga ang lalaking iyon na sa palagay niya ay kaulayaw ni Lu­ ding, ay ibabalik niyang muli ang dating kalayaan ni Marcelo. Madilim ang buong paligid ng kabahayan nina Luding. Bagama't malakas ang tahip ng d bdib, ay dahan-dahang masok. ng bakuran - Hintay! - Maagap na wika ni Lud.ng, at nadama ni Chedeng na tila tumigil ang pintig sa kanyang puso. - Yayamang na- ririto ka na rin lamang ay mabuti na ngang magkausap tayo. - At walang pangiming hinarap ni Luding ang halos matugnaw sa pagkapahiyang si Chedeng. - Na- lalaman ko kung bakit ginawa mo ang kapangahasang ito? Nanini- bugho ka sa iyong asawa. - At sumilay sa mga labi ang mapait na ngiti, - nagkakamali ka, Che­ deng! - At ipinagtapat na lahat ni Luding kay Chedeng kung ba­ kit malimit silang mag-usap at sumakay sa jeep ni Marcelo. -*■ Wala kaming ugnayan ni Marcelo! At hindi ako nagbalik sa pook na ito upang akitin siyang muling umibig sa akin. Nalalaman kong ako ang paksa ng lahat sa ating paligid. At hindi ko sila masisisi sa bagay na dapat nilang ipara- tang sa akin. Kung anuman ang lakas na nagbunsod sa akin... upang magbalik sa pook na ito'y isang bagay lamang ang tanging masasabi ko, Chedeng... Wala akong tanging ljangad kundi ang manahimik sa buhay, na pagkata­ pos ng mga pagkakamalnig na- gawa ko at pagkapariwa^ra ay nagkapalad pa ring makatagpo ng isang lalaking karapatdapat sa akin. - At napaiyak na si Luding. - Hinahangaan kita, Chedeng, sapagka't, naidulot mo kay Mar­ celo arig isang matayeg na pag mamahal. Isa siyang ulirang la­ laki na karapat-dapat lamang sa mataas na pagpapahalaga ng isang may malinis na pusong ka­ tulad mo. Hindi ko nasang wasa- kin ang inyong pagmamahalan, Chedeng. . . Si Marcelo ay mata- pat sa kanyang sinumpaang pag- ibig sa iyo. At sa kanya'y ikaw lamang ang tanging babae sa kan­ yang buhay.. Hindi na hinintay ni Chedeng na marinig pa ang ibang sasabi- hin ni Luding. Sa gitna ng ka- totohanang iyon at kalituhan ay mabilis siyang tumalikod at ku- sang napailanlang sa masungit na karimlan. Walang paalam na ni- lisan niya ang tahanang iyon na nilukuban ng .maitim niyang pag- kakamali. Ibig niyang makauwi agad. Ihingi ng tawad kay Mar­ celo ang maling paratang sa ma- tapat na pagmamahal nito na ibinunsod ng di makatarungang paninibugho. At siya na rin ang magsasabi kay Marcelo na ih ngi ng paumanhin at patawad kay Luding ang maling ipinaratang niya dito. Mauunawaan siya ni Marcelo. Mahal na mahal siya ng asawa at natit yak. niyang ang la­ hat ng iyon ay maaayos upang huwag nang muli pang maulit ang pagkakamaling iyon. - WAKAS - --------------M sa wakas bulsa. At sa babae ay maaazing ikubli sa buhok sa ulo! Ito ay Ang ACOUSTICON Hearing Aid ay maaaring ipitin sa inyong 60% higit na maliit 40% higit na magaang 60% higit na matagal at mabuting baterya Tanging tagapamahagi: 510 Romero Solas Ermita, Manila Tel. 5-30-33 DR. PERFECTO G. MENDOZa Nagaanay aa mga Hospital at Universidad ng Alemania ESPESYALIS1A SA MATA. TAINGA, ILONG at LALAMUNAN Maingat at walang sak.r na op<-ra.'*,am ng CATARATA "pllak) GLAUCOMA nt NASUGATANG MATA R-201 Laperal Bldg ¿Gl Rizal Ave., Manila DR. G. L1MKAK0 INSTITUTE SA PAGFAPAGAL1NG NG KETONG TB PAGKATUYO NAGING PUNONG MANGGAGAMOT Sz\. CULLON LEPER COLoPjY MABISANG GAMUTAN SA LEPRA AT TUBERCULOSIS MAY 50 TAONG KA RANAS AN SA PANGGAGAMOT Daan - M Paterno _____ 162 Alfonso XIII San Juan, Rizal DR. LEONILO E. FLORES Espesyalista: SAKIT na LIHIM. PAG-IHI, PANTOG at BATO, SAKIT SA BALAT. SAKIT aa D1BD1B. TUBERCULOSIS at HIKA. Karamdaman ng mga BABAE. May Rayos-X at LABORATORYO KLINIKA ASTHMA-TUBERCULOSIS DR. NEMESIO R. CALDERON nag-esf'F.sy alista sa mga sanatoria sa America Gumagamot sa pamamagitan ng Aerosol at Pn*jumoperitoneum RJMS OS GARCIA BLDG. 636 RIZAL AVE TEL. 3-77-2S (Pagsurl ng DUMI. LURA. IHI. DUGO at Iba pao R-v01-302 Mercedes Bldg. Plaza Miranda. Malapit sa Símbahan ng Qulapo ______________ Ora¿r 9:00 A.M. - 7:00 P.M. - Tel. 3-84-64 DR. MANUEL C. FERNANDEZ Oras: 10-12 n.u. - 4-6 n.h. R^2H Palomo Bldg. Azcarraga Cor. O'Donnel - Office Tel. 3-29-11 Eypesyallata so Saklt sa Balat at Pa^gacamot so RAYOS-X
r Abril 11, 1956 BULAKLAK Sadyang naiíbigan ng mga kabataan ang nagpapasigla at nagpapalusog na Coca-Cola Sa buong tfaigdig ay walang kagaya ng nagpapasig- Lmg lasa al kasiyasiyang linamnam ng Coca-Cola, lto'v naiíbigan ng mga kabataan at kinalulugdan ng inga panauhin. Bakit hindi kayo maglaan nito - tiyak na ito'y inyong kakailanganin. Bumili nito ncmg por kohon . . . sa pinakaxnalápit ninyong groserya 't. 1 MAY PAHINTULOT MAGSABOTELYA: WgUtl ©TtlVtrg
SINO NAMAN ANG BABANOILA SA SUSUNDD? MAY BANTA SINA LUMANOG, FLORES, CRUZ, ZAVALLA. AURORA Q. LUMANOG SONIA A. FLORES DELY A. ZAVALLA VERONICA MEDINA CRUZ ERLINDA PASCUAL kinalabasan ng unang bilangan PERLA DELA FUENTE Boto MAURA BAUTISTA, Obando, Bulakan ... 1,146 300 AURORA Q. LUMANOG, 61 Asuncion, G. P. Cal. Riz. 628,350 SONIA A. FLORES, Niugan, Malabon, Rizal ... 502,150 VERONICA M. .CRUZ, Angono, Rizal ... 382,000 DELLY A .ZAVALLa, Sta. Rosa, Laguna ... 872,000 ERLINDA PASCUAL, H. .Duhat, Malabon, Rizal ... 250,000 ELISA MOJICA, 371 Lallana, Maynila ... 215,000 VISITACION ESCARO, Lopez, Quezon ... 126,650 LETICIA MANLUSOC, San Femando, Cabiao, N. E. 126,650 PERLA DE LA FUENTE, P. Rivas, Balanga, Bataan 83,000 Asther Orí ano Gumaca, Quezon ... 77,200 Melinda Gabral, 269, Zaragosa, Maynila ... 68,850 Alice Chabeldin, Castillejos, Zambales ... 68,800 Emma Centeno, Hagunoy, Bulakan ... 62,650 * Maria Elena Eustaquio, 714 Lecheros, Tundo, Maynila 62,100 Aurelia Malabanan, Tanawan, Batangas ... 61,800 Amelia Laxa, Sexmoan, Pampanga ... 58 800 Simeona Cuevas, 813-A Miguel, Samp. Maynila ... 56,000 Anita Cotung, Masinloc, Zambales ... 54,600 Lourdes Tubera, Urdaneta, Pangasinan ... 86,600 Líguya A. Sis, 805 Iteyna Regente, Maynila '... WjCTO Priscilla A. Mapoy,.. Corazon Patricio,.... Lilia de la Cruz, ... Aida S man, ... Aurelia de Torres, . Ofelia Martinez, . .. Elsie Chua, ... Carmelita Tobias, .. Naty Tamayo, ... Concha Dasco, ... Cresencla G. Luis, .. Nenita C. Unson, .. Boto 33.200 28.500 27.900 27,000 26.500 22.500 22,000 21.900 18.500 17.200 17,100 16,550 1Ó00 40 BULAKLAK Abril 11, 105fl
Abril 11, 1966 BULAKLAK 41 MGA KANDIDATANG KIBILANG SA 20 NANGUNA SA UNANG BILANGANG GINAWA NOONG IKA- 24 NG MARS,O, 1956. ASTMER A ORFANO Sumaca QUEZON MELINPA CABRAL 269 ZARAGOZA MAYNILA ALICE .CHABELVIN CASTILLEJOS ZAMBALES EMMA CENTENO HAGUNÓY _BULARAN _ AURELIA MALAEANAN TANAWAN batangas AMELIA A. LAXA SEXMOAN PAMPANGA MONA CUEVAS ' 8I3-A- MABINI GAMR, MAYNILA ANITA A.COTONG MARIA ELENA EUSTAQUIO ' LOURPES H. TUBERA MASINLOC" ZAMBALES 714 LECHEROS TUNPO, MAYNILA URFANETA PANGASINAN MGA BAGONG KANDIDATA NA ANG MGA LARAWAN AY HINDI PA NALALATHALA, ■ < NIEVES LACANLALE' RIZAL ST TARLAK , TARlAK EPrrA S GARCIA FLORENCIA ESPINO BUGAlLON PANGASINAN PIO - HONRO ZAMBOANGA CITY LILIA ,LUy RIO- HONPO ZAMBOANGA CITY VERONICA ARZAGS BBOOKES POINT PALAWAN Alicia Vianzon, Abucay, Bataan ... 12,500 Bibiana San Pascual, Concepcion Gde. Naga City ... 12,300 Lourdes A. Lara, Cataning, Balanga, Bataan ... 12,100 Cleonor Comía, Bongabong, Or. Mindoro ... 11,250 Mitzi Sta. Ines, 1129 Vergara, Quiapo, Maynila ... 11,250 Leonila K.. Montoya, Silang, Kabite ... 11,150 Estrella Asencion 1705 Dart, Paco, Maynila ... 10.000 Lucita Felicia, Lucena, Quezon ... 9,100 Clarita B. Navarro, 96 B. Hall, Quezon City ... 9,050 Aida Enriquez 731, Matimyas, Samp. Maynila ... 8,650 Donata Pineda, Marilao, Bulakan ... 8,500 Laura N. Ordoñes, Ólongapo, Zambales ... 7,500 Lucita Yap San Marcelino Zambales ... 7,250 Isabelita V. Lontoc, Calicantu, Bat., Batangas ... 6,850 Marla Pal gar. Odicon, Pasacao, Cam. Norte ... 6,500 Salve Reyes, Naga City ... 6,450 Perla Manlicmut, Olongapo, Zambales ... 6,350 Olivia Janaban, Sampalok, Sorsogon ... 6,300 Sylvia Concepcion, Moneada, Tarlac ... 6,000 Norma Dcveraturde, Subic, Zambales ... 5,500 Inocencio L. Bognot, Guagua, Pampanga ... * 5,500 Jovita Briones, H. Trias, Kabite ... 5,50b Emiliana Gomez, Tugatog, Malabon, ... 5,400 Priscilla de la Cruz, Guadalupe^ Makati, Rizal ... 5,250 Salvación Fullante, Minalabac, Cam. Sur... 5,000 Purificación Laurente, Cadlan Pili, Cam. Sur... 4,950 Cora Yumul, 1723 F. B. Harrison, Pasay ... 4,750 Zenaida Osana, Calawag, Quezon ... 4,650 Elisa Abella, 616 Quezon Blvd., Maynila ... 4,650 Rosalinda B. Torres, Pinamalayan, Or. Mindoro ... 4,500 Fe Solis, Pozorubio, Pangasinan ... '... 4,500 Jossie R. Dalagan, Quezon, Quezon ... 4,450 Rosemenia Vjllamor, Tagkawnyan, Quezon ... 4,250 Gloria Zambales, Cotabato, Cotabato ... 4,150 Constancia Manuel, Tarlac, Tarlac ... 4,000 Virginia Chavez, 525 Barcelona, Bdo. Maynila ... 3,950 Baby I, Gonzales, Baliwag, Bulakan ... 2,950 Gloria S. Leyva, Tarlac, Tarlac ... 2,700 Conchita Jimenez, Balungao, Pangasinan ... 2,650 Nonie Santua, Talisay, Cam. Norte ... 2,050 Nieves Lacanlale, 93 Rizal St., Tarlac, Tarlac ... 1,950 Carmencita Ong, llagan, Isabela ... 1,650 Virginia Escalante, Candelaria, Zambales ... 1,650 Ligaya Torrero, 22 San Francisco del Monte Q. .City . 1,600 Fausta da Villa ... 8OQ Lilia Luy, Rio Hondo, Zamboanga City ... •>0
1W! ao.w'w 'I JOSE DE CORDOVA v Itt si Flora sa ka- gilin ang kanyang pagluha, suba- pumapanhik na li t lalo lamang siyang nahypk dala habang naririnig ang pagtangis Cd paghihimutok ng kanyang mga kapatid. mang sumalubong patid, na nuon ay sa hagdan. Kasunod niya ang wa pang kapatid na maliliit RJNO BERMUDEZ. (Ika-18 Na Labas) HABANG nal alapit si Virgilio TU UDUI - Ate, - ang baling ni Virgilio kay Flora, saka dinukot ang ku­ waltang ibinigay sa kanya ni Ben, - •to ang- kaunting naipon ko.... bahala ka na diyan. sa kanila, ay parang nia- pupugto eng kanyang bmi- nga, samantalong patuloy ang wa- - Virgilio! - ang salubong ni Flora, na hindi na naipagpatuloy pagka't - Tulungan moRko, ate, sa pag- hingi ng tawad, - lumuluha pa ring wika ni Virgilio. - Malaldng pagkukulang ang nagawa ko sa nanay! lang tigil na pagdaloy ng luha sa pa ang ibang sasabihin, kanyang mga mata. Malayo pa'y napahagulgol na ng panangis. natatanaw na niya ang kanilang Si Virgilio man ay hindi rin na- bahay na mistulang libingan sa kapangusclp. Niyakap na lamang kanyang paningin; ang mga duru- ng buong higpit ang kanyang mga ngawang dati y palaging bukas, kapati^ na pawang nagsisitangis. ngaycn ay pawang nakapinid na. bJahabang saglit ang namagitan Nasa hagdan pa lamang ay pa- sa kanilang lahat na sinuman ay - Mabuti naman at may maihu- hulog tayo sa Banko. - nasisiya- bago siya namatay.... - tugon ni .hang wika ni Flora, matapos bila- ngin ang kuwaltang inilagay ng Flcra, habang hinahagod ang ulo kapatid "a kanyang mga palad. ng kapatid, - alam niyang kaya ka lumayo ay dahil din sa kabvti- han nating lahat. - Pinatawad ka na ng nanay, - Sa Banko? Bakit? - patakan sigaw nang tumawag si Virgilio, walang umiimik. Mga impit na agad namang dinungaw ni Pa- hikbi at malalalim na buntong­ ring. Nabigla pa si Puring nang hininga ang tanging maririnig sa makita ang kanyang kuya. tanong ni Virigilio. - Isinanla pala ng tatay itong a- ting lupa't bahay. Sang-ayon sa dalaawng tauhan ng Banko na nagsiyasat dito sa atin, e baka mailit ito pagka't hindi nakababa- hu- yad ang tatay ng kaukulang log, - paliwanag ni Flora. Hindi umimik si Virgilio, nguni't isaisa niyang tinanaw ang maliiiit na kapatid na nakayapos sa kan­ ya. Pahimutok siyang naiiling na parang sinisisi ang kanyang sarili. sa nagawa niyang paglayo sa kanyang mga minamahaL loob ng tahanan. - Kuya! - pasigaw na nabigkas - Ate, patawarin mo ako. - gu- ni Puring. - Ate.... ate.... eto magaralgal ang tinig na simula ni na ang kuya! - pagkatapos ay da- Virgilio. - Hindi ko akalaing ang lidali nitong binuksan ang pinto, nan ay ay hindi ko na aabutin. . . Buhat sa kusina ay patakbo na- Tulungan mo ako, ate, na humingi ng tawad sa kanyang kaluluwa. Hindi nakalabo si Virgilio, ngu- mga ni't sa pagtitiim ng kanyang bagang ay maliwanag na nasisinag ang panibagong poot niya sa kani- lang ama. - Sige na, - ang baling na wika ni Virgilio sa maliliit na kapatid, - maglaro na kayo sa lupa. r.g at pagdada- ni Flora na unti- sanang naghihi- nanariwang muli. sana niyang Ang dating sugat - Ipaghahain kita, kuya, kuma­ in ka, ha? - alok ni Puring kay Virgilio, habang papanaog sa hag­ dan sina Berting at Cyntia. damdamin lamhati unti na lom ay Pinipilit - Halika na, kuya, - biglang ta- wag ni Puring, nang nakahanda na ang pagkain. - Oo, Puring; hindi nga ako na- e, - sagot na- - Sige, kumain ka na na muna, kakain sa biyahe (Sundan sa pahina 95) SUBALlY HINDI NAPANSIN Nl FLORA ANG LAHl/A NA GULYA- PAN NINA SEN AT VIRGILIO.
SA K AS AYS AY AN ng peliku- lang Tagalog, si Tessie Quintana, ay mayroon ding maipagmamala- king panahon - panahong mata- tawag niyang kanya, sapagka't nang panahong iyon, siya ang iti­ nuturing na pinakapopular na bi­ tuin, na katambal ng isa pang popular ding bituin: si Armando Goyena. Kung ilang panahon ding si . ay nagtago^sa Tessie Quintana ating paningin. Ang akala na- tin ay kung ano > na ang nangya- Libu-libong sulat ri sa kanya. 1 ang dumating sa istudyo ng LVN, na nagtatanong kung saan naro- on si Tessie, kung ano ang nang- yari sa kanya, at kung bakit hin- di na siya lumalabas. Bilang pagbibigay sa kahilingan ng libu-libong tagahanga ni Tes­ sie, siya'y muling magpupugay sa madia sa malapit na hinaharap. Siya ay ipinaghahanda ng LVN ng is^ng kasaysayang angkop na angkop sa kanyang kakayahan. Alam ba itinuturing ririlag na ngayon•.. ninyo? Si Tessie ay na isa sa lalong ma bituin -natin, noon at ♦ ** .★ * Abril 11, 1956 BULAKLAK 43
44 BUI.AKLAK Abril 11, 1956 Si Luis Geniales, saman tabzng nakatitig sa isang marikit Si Luis Geniales, sa-mantalang naJeatitig tarawan ni Gloria. Hang gang sa kasalukuyan, Luis, magtiis-tiis muña tayo sa larawan. Anong malay na ten, baka balang araw, ay. . . Ika-22 Labas - KAIPALA'Y natatandaan pa Nabatid ko sa matanda, na si- ya'y buhat pa sa malayong lala- wigan, at nataon lamang ang pagluwas niya sa Maynila, sa unang araw ng pagtatanghal ng "Despatsadora." ninyo, na, nang itanghal azig " Despatsadora," sa L'iisng araw ng pagtatanghal ui- yon ay nasa "lobby" kami ng si­ ne, upang lumagda sa mga auto- graph book ng aming mga taga- frange. Bago binitiwan ng matanda ang aking kamay, iyon ay mahigpit muña niyang pinisil. May luha na sa kanyang mga mata. Ako nama'y nagpipilit lang ngumiti. nguni't ang totoo'y nagsisikip na rin ang taking dibdib.. Napakaraming tao noon. Tila ng mahijo, sapagka't rp?'<atindí ng in it. Pinapawisan ¿o ng malamig. At tila habang ang 'ib ~ ko i. turn a vaga!, ay sumasama ¿king pakirámdam. MULA nang ako'y pagtutuksuhin tungkol sa asong binili ni Luis Gonzales sa Baguio, na ibinigay niya sa akin, ay hindi ko na tu- loy malaro ang asong iyon. Pag nilalaro ko, sasabihing nakikipag- laro daw ako kay Luis. Pag ki- narga ko, sasabihing kinakarga ko raw si Luis. Pag pinakain ko, sasabihing ang pinakakain ko raw ay si Luis. Kasi'y Luis ang ipinangalan ko sa aso. Sus, e papano ba naman ang gagawin ko? Sabik na sabik pa naman ako sa aso, sapagka't totoo na- mang napakaganda. May kali- itan nga lamang, nguni't sadyang gayón naman ang mga asong pambahay.. - ang ma- i pe ring ro Nahirapan pa makipagsiksikan, ng mak?rating sa aking kotse. ikipags.ksikan ko, isang babae ang aking na- Hii.-'wakan agad ako gr-r. sa isang kamay, at hinalikan ang sumapit din Salamat on-.. ng amin pag-uwi. Pero rar-. p- nng -..o rn ka~ upa Sa ¿ matan dar/ salubong. nar.g man hinai.ka i n. kamay bong hawak niya. - Iner?,, - >ing maluha-luhang wika rg matanda, - ang akala ko'y mamama lay ako nang hindi ko mak'kita ang aking hinaha- ngaang bituin! Nabagbag ang aking kalooban. Nasabi ko sa sarili, na sa kabi- la ng katandaan ng babaing iyon, ay nakapagbubukod pa rin ng panahong naiuukol sa isang hina- hangaan, nguni't hindi kilalang nílikha. NAGPASALAMAT ako nang la- bis, nang mabatid ko kay Dr. José Perez, na • ang buong pelikulang "Vacacionista," ay doon namín gagawin sa lunsod ng Baguio. Nasabi ko sa aking sarili, na ma- aga ang bakasyon ko, at ako'y makapagbabakasyon nang walang Hinalikan ko sa noo ang ma­ tanda. - Dumalaw kayo sa amin, para magkausap hu tayong mabuti, - a_ng nawjka ko na lamang. gaanong gugol. - Aba, aba,- pupunta kayo ro­ an, na hindi mga bakasyonista. Pagtungo ninyo roon, ang haha- rapin ninyo ay trabaho, trabaho, at trabaho! - sabi'ni Doc. Ga­ yón nga ang nangyari: ang ba- kasyon ay nauwi sa trabahong katakut-takot, hanggang sa mag- kasakit nga ako. • • Gayunman. talagang ang Baguio ay Baguio, - malamig, walang alikabok, at tahimik na tahimik! TUWING maaanyayahan ako sa himpilan ng radyo, mayroon ¿se Galla, kapatid na ni Gloria. Ang larawang dala ni Catalina A. Re- irgos. Pauiggasinan.
Makikita sa larawan si Gilbert Galin, bunsong kapatid ni Gloria, na kapiling ang kanilang - ikalawang inang si Gng. Gregoria Galla. Ito'y pódala rin ni Bb. Catalina A. Reyes, ng Burgos, Pangga- sinan.. PAGTATAPAT NI GLORIA akong isang bagay na kinatata* kdtan. Pagkatapos ng bahaging aking gagampanan, o kaya'y pag­ katapos na kapanayamin ako, Ba- sabihin sa akin ng tagapagbalita, na magsalita ako sa aking mga tagahanga. Sabih'ji ko raw ang gusto ko. Iyan ang ayaw na ayaw ko. Karaniwan nang gina- gawa ng mga tagapakinig, na pagdating sa bahaging iyan, isi- nasara na ang kanilang radyo, sa- pagka't iisang pangungusap daw ang kanilang naririnig; ganito raw - "...ang masasabi ko sa inyo ay panoorin ninvo ang aking pelikula- •. mar ami pong sala* mat!" Kaugnay ng radyo, mayroon pa akong isang bagay na sasabi- hin sa inyo, na hindi ko na mali- limutan. Ito'y naganap din nang minsang maanyayahan akong magtungo sa isang himpilan ng radyo. Mangyari pa, nang du- mating ako roon ay napakarami nang mga tagahanga kong nag- sisipaghintay sa akin, upang hu- mingi ng larawan, magpalagda ng kanilang mga autograph book, Siua Gng. Jose Perez at Gloria Romero, sa isa ri masasayang pag-uusap nila. Ang larawang ito ay kuha sa lunsol ng Bugvto. Ku.ng tutuusin, mahigit pa sa magkamag-anak ang pagtntnringau nina Gloria at Gng. Perez. Abril 11, 1956 BULAKLAK 45 Si Gloria Romero, na makikita sa gitna ng larawan, may tan- dang "X", sa piling ng kanyang mga kamag-aaral, sa Riverview High School, Panggasinan. Ang larawang ito ay j.adala nina Bb Zeng at Elsa Enriquez, ng 2855 Felix Huertas, St a. Ciu~, Mayiiila^ SlNULAT NI AMADO 6- PAG9ANJAN o kaya'y makipag-usap sa ak*n nang personal. Mayroon pa ring nagtitiyagang maghintay doon ng kung ilang oras, upang masilayan lamang ako. Nang matagal-tagal na ako ro­ on, may isang batang babaing lu­ mapit sa akin. Nagpalagda ng kanyang autograph book. Nilag- daan ko naman. Nguni't pagka­ tapos kong lagdaan, nang maka- alis na siya, nagbalik uli siya sa akin, at ang sabi'y mali daw nng pagkakasulat ko sa kanyang pa- ngalan. - Naku, napakaraming magpá- palagda sa akin ngayon. Ang ma- buti'v makipagkita ka na sa akin so. Itaas: si Gloria Romero, sa isa pa rin sa maririkit niyang lara- wan. Kay-ganda ng tanaudng ma­ kikita, kung sa umaga ay ang ganyang anyo ni Gloria ang ating mamamalas...
46 BULAKLAK Abril 11, 1356 Makukulay Na Karanasan (IKA-9 NA LABAS) A NG unang araw na iyonj Kinuha ko ang aamit ng pin­ san ko at iyon ang isinuot ko. Ba- gay na bagay namán saakin, at bagaman may kaunting kalakhan sa akin ang pinsan ko, pinili ko naman ang damit niyang medyo maliit. Kaya hustung-husto rin sa akin. ng pagtungo ko sa istu- dyo ng LVN, upang ire- xomenda ako kay Donya Sisang, ay sadyang Hindi ko na malilimot. Katulad ng naipagtapat ko na sa inyo noong araw, ang naglapit sa akin kay Donya Sisang ay ang inyong paborito, mabait at matu- luagmg bituing si Delia Razon. Humarap ako sa salamin, at noon lang ako nakahinga nang' maluwag. Ang wika ko sa sarlli: hindi na masama ang nakuha kong damit! Nang sumapit ang takdang araw ng pagtungo namin kay Donya Sisang, ako'y nagkaroon ng isang mabigat na suliranin. Ang suliraning iyon ay kung ilang araw ko nang inihahanap ng lu­ nas. Nguni't sumapit at sumapit ang araw ng pagharap namin kay Donya Sisang, nang hindi ko na- lulunasan ang suliraning iyon. MAYROON kaming Isang peli- kula ni Nestor De Villa, na nga- yo'y hindi ko na matandaan ang pamagat. Nguni't sa peliku.ang iyon ay may nangyaring hindi ko na malilimutan. Sa isang eksena ng .pelikulang iyon, si Nestor ay ihuhulog ko sa isang kanal, ngu- ni't sa pagkahulog niya'y maka- kasama rin ako. Kailangang makapagsuot ako ng isang bago at magandang da­ rn it. Kailangang nakaayos akong mabuti. Kailangang mabihag ko arxg paghanga ng matanda ng LVN. Iyan ang nasa aking isip. Nguni't sumapit nga ang araw ng pagharap namin kay Dbnya Sisang, nang hindi ko nalulutas ang suliraning iyon. Isang Jjagav na lamang ang maaari kong ga- win, at iyon ang napag-igtingan ng isip ko. Wika ko, basta waia lang makakaaalam, hindi raman siguro masama ang gagawin ko. Bihis na bihis kami kapuwa. Sa madali't sabi, humarap na ka- iid sa kamera. Gumiling ang ka- mera, at sumigaw ang direktor; "Aksiyon!" Kami los kami. Naihulog ko si Nester sa kanal. Kasama hu aku. Anupa't ang eksenang iyon ay buong iinis naming nagampanan. Pagkatapos, nagsisigaw na si Nes­ tor: "Nasaan ang sapatos ko? Sina Nida Blanca at Nestor De Villa, ang pinagapapular na magkasintahar., sa puting tabvag, na maaaring matagpuan sa baku- ran ng LVN. Ito'y isa sa maraming nakatutuwang larawan nila. Sina Nida Blanca, Nestor De Villa, at Delia Razon, ay mata- talik na magkaibigan. Silang tat to ay kapuwa mga sikat na bitu Ji sa puting tabing. Silang latía ay kapuwa rasa LVN. At silang tatlo ay nabibilang sa mga p.na kamahuhusfiy magsayaw. 1 X
Ang sapatos ko?" Iyon pala'y nawala raw ang isang paahg sapatos niya. Nati- yak agad namin kung saan na- roon ang sapatos niya. Ang sa­ patos niya ay siguradong bumaon sa putik ng kanal, at naiwanan na rooi". Ang ibig kong sabihin ay nahugot sa kanyang paa. Lumapit sa akin si Nestor. Ang asim po ng kanyang mukha noon. - Waíang hiya ka, - ang saDi niya. - Bagung-bago ang sapatos Ico, e nawala!" - Aba, V"ala-akong magagawa! Iyon ang hinihingi ng papel na- tin! - sabi ko, saka kinindatan ko pa siya. - Ngayon,. bayaran mo iyon! - sabi pa niya. - Bayaran? Hindi ba may pa- ngako ka sa akin na bibigyan mo Itaas, kan.au: si Nida Blanca, kapiling ang isa sa dalaiuang tag a hang a niyang sa kanila nanwiirahan, Kanan: sina Nid.a at Nestor - ong pabvnto ng mga isang marikit na sayaw na kanilang tin-edyer, sa ginampanan. ** noong ika-31 ng Enoro, 1956, ako'y nagtungo sa LVN Studio upang palagdaan kay Nida ang aking ''autograph," at magpakuha ng larawan na kasama siya. Nang makita ko si Nida, ako'y nasiyahan. Hindi po pala siya mapagmalaki at suplada, na ga­ ya ng sabi. Siya ay palangiti ai mapagbiro, mata- patinj, at higit sa lahat ay maunawain. Mula Jioon, natutuhan kong mahalin si Nida, at katunayan. ka* pag nakaldta* ako ng magasin na may larawan niya, kahit't punit-punit na ang magasing iyon, kinukuha ko ang larawan niya. Suyang-suya dko sa kung sinong nagpabaya o pumunit sa larawan ni Nida'* L. JIMENEZ - Padala ni UTA JIMENEZ 8 A. Bonifacio St., La Loma, Quezon Ctiy Abril 11, 1956 BULAKLAK 47 V' e" í* v ako ng sapatos? E, hindi me pa naman naibibigay hanggang nga- yon! Huwag mo na akong bigyan - patas na lang tayo! - ang sabi ko, saka ko siya iniwan. NOONG araw ho, e talagang na- pakaraming kapilyahang nagaga- wa ko. Ang ibig kong sabihin ay noong ako'y magdadalagita pa la- mang - noong hindi pa ako artis­ ta sa pelikula. Halimbawa, siguro, hindi ninyo magagawa ang suma- kay sa taksl, nang wala kayong pera. Jyan ay nagawa ko, nang sa, pakLwv- 94 M. V. de DIOS .... nang biglang kumalat ang balita na si Nida ay nanampal ng tsuper, ako'y isa sa mga nilikhang hindi agad naniwala ... Upang mapatunayan ang katotohanan, akoy nagsadya sa LVN upang makipag^ kit a kay Nida. Hindi' naman nagmaramot ang pagS kakataon. At dito ko napatunayang kasinungalingaÉJÉ lahat ang ibinibintang sa kanya. Hindi pala suplada, at hindi siya mapagmataas. Pantay-pahHrc ang pagtingin niya sa lahat. Pinaunlakan din (ünoiÉÉ makadalaw sa kanila. Pagdumating n"man ako kanila. qko'y hinoharap niya kahi't siya pagod. Sa sarili ko nasabi kong wala pang katulad si Nida, sa pagiging magiUw. m a mapagbigay...." 1 - Padala ni MELANIA VERGEL DRW Libis, Angat B"'*
48 BULAKLAK Abril 11, 1956 tanaw niya. - Iyong nasa No. 6, - sabi ni (IKA-12 LABAS) Carmen. Q - G G kagalakang binibi- lang ni Donya Mercedes ang sal aping kinita ng kanyang night club nang gabing iyon. Nagagalak siya, sapagka't nap a pans in niyang tila lumalakas ang kanyang night chib. Qabi- Napanglti ang Intsik. - Mukas ma kuwato? - ¿anong ng Intsik. - A, sarado nga pala! Eto ang susi! - ini abo t ni Carmen ang su- si sa pintuan ng silid. Ibinigay ni Carmen sa donya Katun': si Olivia Cenizal, na ang isa sa mga bagay na ikinatangi niya so bi pang mga artista, ay antf pagkakaroon niya ng mahabang b'th'jk. Iboba: si Parcho Magalana, sa isa sa kanyang mga lara- wii! i : t^a sa malapitan. gabi'y nadaragdagan ang kanyang mga suki. ■ ang salaping ibinigay sa kanya ng Intsik. Katabi niya sa pagbibiiang ng sala pi si Carmen. Binalingan ni Donya Mercedes si Carmen, saka hinagod ng ti- ngin ang Intsik na katabi naman ni Ca-rmen. Dumukot sa bulsa ang Intsik, at inilabas ang isang balumbon ng mga salaping papeL - Ayan, nalawa limo piso! - sabi ng Intsik saka ibinigay iyon kay Carmen. - O siya, sige, pasukin mo na sa silid ang babae! - utos ni Car­ men sa Intsik. - Eto naman ang kaparte mo, limang daang piso, Carmen I - sabi ng donya. - Salamat po! - sabi ni Car- men- - Pero, ano hu ba iyong ma- halagang bagay na sasabihin nin yo sa akin, kanina sa telepono? - A, siyanga pala! Uuwi ako sa lalawigan mamayang gabi. Mag- tatagal ako roon. Gusto kong pa- ngasiwaan mo muna ang trabaho ko dito, at bibigyan kita ng ma- Luting sahod! - sabi ng donya. - Ako hu ang bahala! - sang- ayon ni Carmen. Luminga-linga ar.g Intsik. Ml- nasdan ang mga kuwartong nata- Tinapik pa ng donya si Carmen sa balikat, bago ito nagpaalam at Isacc/ wathdang tagpo sa pelikulang "Margarita " Makikita sa laravan, sina Olivia Cenizal, Carol Varga, at Paquito Salcedo, ng ■Premiere Prv(ii*ctwns. umalis. si Carmen, ay sa- NANG maiwan kanyang pandinig ka nakaabct sa sa silid bilang 6. ang kalabugan Napatingin si Carmen sa silid na iyon, at parang nakadama siya ng pagkasuyu sa sarili. Madaling lumabas sa silid ang Intsik, at lumapit kay Carmen. - Ke halay mong lalaki. Babae lang, hindi mo pa talunin! - na- katawang sabi ni Carmen. - Mosyalo molakas! - búlalas ng Intsik. - Tse, talagang kayong mga
Intsik, parang lugaw ang kata- wan. Hayaan mo't ako ang batía­ la! Halika, sumunod ka sa akin, - ang yaya ni Carmen sa Intsik. Tinungo nila ang silid bilang 6. Nang marinig ni Margarita ang yabag ni Carmen at ng Intsik, si- ya'y humanda. siya. Hindi niya malaman ang kanyang gagawin. - Ang hanap-buhay na ito ay madali, at masusunod mo ang Ja- hat nang hilig ng katawan mo! parang pagunita pa ni Carmen kay* Margarita. Sadyang iyon nga ang tinig nl Carmen, nawika ni Margarita sa sarili. Sumandal si Margarita sa pin­ tuan, at mariing pinigilan ang pi- hitan ng pintuan. Sa lakas, pinipi- hit din ni Carmen ang pi hi tan. - Tingnan mo ako, Ineng... dati-rati, hirap na hirap ako, lat kadalasan, hindi ako kumakain! - dugtong pa ni Carmen. Hindi mapihit ni Carmen ang pintean. Lumingon siya sa Intsik at ito'y nginitian, saka marahan siyang kumatok. Nguni't narinig ni Carmen ang pagbayc ni Mar- - Nguni't nang pasukin ko ang hanap-buhay na ito, tingnan mo, sariwa ako ngayon at maraming salapi! Malalasap mo rin ang ka- ginhawahang t'natamasa ko nga- (MAKASALANANG BIRHEN) garita sa pintuan. Muling napa- ngiti siya sa Intsik. saka napai- ling. - Ineng.. huwag ka* nang magmatigas•■• - parang nangu- ngutyang wika ni Carmen kay Margarita, na nasa loob. yon, kung yayakapin mo ang ha- napbuhay ria ito! Walang sumasagot. - Pumayag ka na. Buksan mo ang pinto, Ineng. Lahat nang si- nabi ko ay para din sa iyong ka- butihan! Sapat ang salitang iyon ni Car­ men, at ang kanyang tinig ay na- kilala agad ni Margarita. Nalito Hindi rin kumikibo si Margarita sa loob ng silid. - Payong kapatid ang ipina ngangaral ko sa iyo, Inezg. Buk­ san mo na sana, at • ■. Tiningnan ni Margarita ang pi- hitaW rfg pinto. At unti-unting pi- nihit niya ivon. Nakita ni Car­ men na untiunting bumubukas arig pinto. Nilingon niya ang Inv- sik, nginitian, saka kinindatan. Napangiti rin ang Intsik. At patuluyang nabuksan ang pinto. Pumasok si Carmen at ang Intsik. Noon nakilala ni Carmen kung sino ang nasa loob ng silid, na kanyang pinarigangaralan sa pa- ngalang "Ineng.7 - Naibigan ko ang pangaral mo, Ate. Masarap pala ang buhay mo - masaya. mariwasa, masalapi! sabi ni Maragarita. Lumapit si Margarita sa hindi makakilos na si Carmen. - At, tandaan mo Ate, hang­ gang ngayon ay batas pa ring susundin ko ang anumang iyong ipag-uutos. Yamang iniuutos mo sa akin na ipariwara ko ang aking puri. tulad ng DagKakapariwara ng sa iyo, iyan ay susundin ' koI - sabi ni Margarita. " Nguni't ang naging tugon ni Carmen kay Margarita ay isang mariing sampal sa pisngi nito. Isang mariing sampal din ang iginantl ni Margarita. - Bak a akala mo, totoong su­ sundin ko ang utos mo! Hindi na ako magpapaliwanag pa sa iyo. Sapat ang sabihin kong mula ngayon, ikaw ay ituturing ko nang isang patay! Hindi na kita ma- aaring kilalaning kapatid! - wika ni Margarita. Lumakad-lakad na nakapamey- wang si Margarita sa s*lid, ngu­ ni't siya'y hinarang ng Intsik! Ti- nabig niya sa mukha ang Intsik, at ito'y muntik nang mapalugmok. Samantaia, balisang-balisa si Carmen. Nagsisimula nang gumiti ang kanyang pawis. Nanlalamig ang dulo ng kanyang mga daliri. Malakas ang kaba ng kanyalng dibdib. Ano kaya ang kanyang gagawin? Isang paraan, isang pa­ raair ang kailangang maisip niya. Ang pagkakataon, ay maaaring makatulong, o makasama sa kan- ya •.. at ito'y naaayou sa pa- raang kanyang maiisip. SA NIGHT CLUB... ISANG gabi, samantalang umaa- wit si Margarita, ay dumating si Peping. Nanlaki ang kanyang mga mata. Halos malimutan tuloy niya ang pag-awit. Nang makita naman siya ni Jose, naisip agad niter na kailangang magkausap sna. Natapod* ang pag-awit ni Mar­ garita. Madaling tumungo siya SukMm. pcMutta- 95 Abril 11, 1956 BULAR LAK 49 Ang mahigit no 50 taong karanasan sa paggawa ng sigarilyo at tabako ay siyang jnatibay na batayan ng mataas na uri ng mga yaring Alhambra CIGARETTE MFG. CO. 31 TAYUMAN. MANILA • TEL. 2-96-96
50 BULAKLAK Abril 11, 1956 Rudy Francisco ng Sampagui- * ta Pictures, ay nabubuhaj sa ibangdaigdig! Huwag po kayong mabibigla. hindi namin ibig sabihing siya'y nabubuhay sa ibang planeta. Ang ibig po naming sahihin, sa lalong mali- wanag na pangungusap, siya ay nabubuhay 3a isang daigdig na hindi bagay sa kanyang propesyon bilang isang mapanagumpay na manananggol at bantog na bituin *sa pinilakang tabing. kAAWIWIKANG Narito po ang dahilan. Kaiba sa mga ka rani wan g bituin, 'aluna kung bituing lalaki, siya'y hindi mahilig sa mga kasayahan. Si- ya'y isang taong tahimik. Hindi siya paladalo sa kung anu-anong pagdiriwang, laluna sa mga ali- wang panggabi, halimbawa'y sa night club. Kung tutuusin, mawiwikang iyan -sana ang hinihingi ng kan- yang propesyon. Kailangang ma- kisalamuha siya sa lipunan. Ka­ ilangang magparami siya ng mga kaibigan at kakilala. Nguni't ang taliwas ang siyang nangyaya- ri. Gayunman, ang pangyaya- ring iyan iiama'y hindi nakasasa ma sa dalawang propesyong kaa- yang napiling pasukin. Malimit kaming makatanggap ng m<a liham ng mga tagahanga ni Rudy, na nagtatanong kung saan siya maaaring makita nang personal. A pat na pook lamang ang kailangang puntahan, upang siya'y matagpuan: uha, sa istud- yo ng Sam pa guita Pictures; ika- lawa sa kanilang tahanan; ikat- lo, sa kanilang bupete sa Abad Santos and Pablo Law Office; at Ka I i w a: Si Rudy Frapisco, binataiig bituin ng Sampaguita, na nagpakuha ng larawan, kasama ang kanyang mga tagahanga, na nagdaos ng isang sayawan sa kaarawan ng "Saint Valen- tine's." D along kaliwa: sina Fred Montilla at Rudy Francisco, magkapatid, na kapuwa mga si- kat na bituin sa pitting tabing. 1 ... ___ __________ ____________ si Dr. Jose Perez at si Gng. Azucena V. Perez. Nakatalalcsan sa kanyang ha rap a)g mgá autograph book na pinala la gdaan sa kanya ng kan- yang mga tagahanga. Itaas: sa pagtitipong ito na idinaos ng mga tagtb-Sampaguita, ay kasamang dumalo at nagpakuha ng larawan si Rudy Francisco. Makikita siyang nakatayo sa gauring likuran, ikalima inula sa kaliwa. Ang nangunguna ay ang kapatid niyang bi Fred Montilla. Ang kasur.od hu naman ni Fred ay... ewan hu ba namjii - hindi namin kilalal D along itaas: si Rudy Francisco, r.a kaeama sa larawan
EMOTIONAL! POWERFUL! GRIPPING! DARING! RAW! TURBULENT! BRUTAL! x SHOCKING! STARRING! I'HEII MONTILLA * RITA GOMFZ J CO-STARRING: BELLA FLORES • ARURAY SERIALIZED IN ESPESYAL KOMIKS BY: MAILS IIAVELO MUSIC: RODOLFO CORNEJO DAI.ISAY THEATRE April A-1H non ¡vavaro DIRECTION: EnivRADii cinvm:
f ISRAEL P A M P A A R ALAN \<;h'!ii¡i <i np lsiai[ blblpp ¿-sa np nap.sa.sa rdinp < 'lpl', '<1 p.'flí .'I ! H.'/ i'dü. Sa pappdi np pinain>' na mpa balan a p nap/np paf // aba p a.np maala mal >>■ alampan sa pana,nal a npln np ñipa II mi ijn ¡m di.li iba mana balaba! na .saltana pnt < na ma ¡i pnhd un a.sn. Anp kalasap a pa namppal ai Darid, i.sa.np < strehjanu map anim na dula, a // xrp/Asv/r/ np p rat rksi panp dina na.< np mpa ma ma ma na na II ad na sa hahan m Da ral. pana han np Kasapt ana Ir rail .sa Sa ma ha n mi M kaa.mh >m ¡¡ansa I ai t ";* - I ,\ X |)|| .A XG POLOXV \ 11 p11 rri**r11 í. nr B I ' I. A l< I. \ k
Abril 11. 1956 BULAKLAK iba't-ibung larawang kuha sa Manila N-arito any 17, nang ipagkaloob ny FAMAS any tel noong Marso sa "pinakamahusay" sa iba't-ibang kate- gautimpala ukol goi iya ng pelikulamgTagalog ng taomg 1955: (1) Any ma- papalad, mala sa kaliioa: July Hidalgo, Celia Fuentes, Pan- chito Alba, Rosa Rosal, Manny de León, Rogelio deta Ro­ sa, Susana de Guzman, Gregorio Fernandez, Tony Maiquez, Ricardo Marcelino, at ang batang bituin ng Cebu, Ondo Jaezan, (2) Si Susana de Guzman, naykamit ny gantim- pala sa pinakamahusay na "screenplay" sa kanyang "So>i- ny P,ou". (3) Sin<i Rosa Rosal pinakamahusay na artis- tang babae, ng 1955 at Rogelio déla Rosa, pinakamahusay na artis­ ta ng lalaki, ng 1955. (4) Tinatanggap ni Direktor Gregorio Fernan­ dez ang kanyang "trophy" bilang pinakamahusay na direktor na ini- aabot ni Direktor Cesar Gallardo, pinakamahusay na direktor noong nakaraang ta&n. (5) Si Manny de Lean, na siyang tumanggap ng "trophy" para sa LVN Pictures, sa pinakamahusay na pelikula. (6) Si Panchito Alba, pinakamahusay na katulong na bituing lalaki, habang tinatanggap ang "trophy" kay Ruben Rustía (nanalo noong 1954). Tuuang-tuwa si Etang Discher, ina ni Panchito. (7) Masi- gabo any nalakpakan .ng panykat ng taga-LVN ng ihayag ang pagki- panalo ni Rosa Rosl. (8) Si Celia Fuentes, pinakamahusay na ka- tulong na artist ang babae, ng 1955. (9) Si J. V. Cruz, "press sec­ retary" ng Malakanyang, na siyang panauhing pandangal sa qabi ng FAMAS. . .
64 BULAKLAK Abril 11/1956 (UNANG LABAS) may bitiin sa peli- jjT kula, na mawiwikang sen- sasyonal ang pagkasikat, ¿a tun ay na kahulugan ng kata­ gang "sensasyonal," kaipala iya'y wala nang iba kundi si Renato Dela Riva. mga tagahanga niya, na if.natag, ay kung makatanggap na siya ng sulat. Karaniwang tumatanggap siya ng sulat ng paanyaya upang siya ang maging panauhing pan- dangal, bago itatag ang kapisa­ nan. Sa malimit na. pagkakataoii, siya'y nakapagbibigay at nakada- ang paghingi niya ng paumanhin.. PL XVl-^G sasapit ang unang pag- tatanghal ng pelikula niyang ka- yayari pa lamang, parang isang panatang tinu upad ni Renato, na siya'y makaparoon sa "lobby" ng sineng pagtatanghalan, upang Hang pel.kula pa lamang ang kanyang nagagawa bilang isang ganap na b.tuji, siya'y nakapag- tayo na ng sariling bantayog sa puse ng madia, at siya'y kinilala na bilang "Idolu Ng Puting Ta- bing." Ang pagkakapagtatag ng mga kap ¡sanan ng kanyang masusugid na tagahanga, ay naging parang kabute. Nagsulput-sulpot sa iba't ¡bang dako ng kapuluan. Ni Hin­ di niya nalalaman ang pagkaka- tatag ng mga kapisanang iyon, na binubuo ng mga kaluluwang ku.ig hindi man niya kilala at ni-" hindi niya nakikita, ay naghaha- ngad naman sa kanya ng lalong mababangong tagumpay, at ng la- long matatayog na karangalan. Eaya lamang niya malamang may- roon pang isang kapisanan ng SDfUliAT M NATOY B. CATHTDI6 dalo. Nguni't sumasapit ang pag- kakataong siya'y abatang-abala sa istudyo, at masakit man sa kan­ yang kalooban, wala siyang ma- gawa kundi ang tanggihan, lakip tanggapin ang kanyang mga taga­ hanga, kausapin, at lagdaan ang mga "autograph book" ng mga iyon. Kahi't hindi inaatasan ng istudyoñg kanyang pinaglilingku- ran, siya na ang nagkukusa. Si* nasabi niya sa kanilang pinuno, na sa palagay niys'y kailangang magpunta siya sa "lobby" upang makaniig naman niya ang kan yang mga tagahanga. Ang magtungo sa "lobby" sa unang araw ng pagtatanghal ng pelikula, ay hindi gawang biro. Batid niya ang init na kanyang daranasin doon. Makikipagsiksi- kan siya. Magugusot ang kanyang damit, papawisan siya. Hindi niya malalaman ang kanyang susunod na gagawin, sa dami ng mga taga­ hanga niyang lalapit sa kanya. at Haas: nang maging isa sa mga panauhin si Rogelio Dela Ro- *a, sa gabi ng pagpuputong sa nahalal na "Bb. Bulaklak Ng 1955." Aug mat-in gal na palatusitunan ay ginanap sa Bambang, Hulakan. Kasama ni Rogelio, na naging panauhin sa pagtitipong iyon, sina Senador Francisco "Soc" Rodrigo, Kongresista Erasmo Cruz ng Bu­ laban, at iba pa. Kanan. iwng palatuntunan sa himpapawid, na di- f-abihan ng "ídolo sa puting tabing." hihiling at makikiusap ng kung anu-anong bagay. At, manganga- lay ang kanyang mga daliri sa kalalagda sa mga autograph book na inilalapit sa kanya. Nguni't ang lahat nang iyan ay kailangang tiisin niya, sapagka't batid niyang sa isang dako, (rang niya sa kanyang mga tagahanga ang lahat nang tagumpay at ka rangalang kanyang inaani. Kara- pat-dapat namang ukulan niya ng panahon at pansin ang mga kalu­ luwang iyon, na- nag-akyat sa kanya sa tugatog ng tagumpay, nang walang hinihintay na súkli sa kanilang pagpapagod, kundi ang sa pana-panahon ay makita lamang siya, makausap, at mapa- lagdaan ang kanilang mga auto- graph book. ISANG pelikula pa ang natapos ni Renato Dela Riva. Ang pama- gat: "Dakilang Mangingibig." Gi- nagawa pa lamang ang pelikulang iyon, nakita na -sa lahat nang pa- latandaan na iyon ay isa pang ta­ gumpay na ipuputong sa kan-
yang noo. Magiging masigla ang pagtanggap ng publiko sa peli- kulang iyon. . Kaya naman, nagugunita na ni Renato ang hirap na kanyang titiisin sa "lobby" sa unang araw ng pagtatanghal ng "Dakilang Mangingibig." Nguni't tuwing ma- gugunita niya ang mga hirap na iyon, siya'y nagkikibit lamang ng balikat. Iyon ay isang katungku- lan at pananagutang kailangang gampanan niya. • • isang panana­ gutang binding-hindi niya maii- wasan. At, sumapit ang unang araw ng pagtatanghal ng "Dakilang Ma­ ngingibig." Maaga pa'y gising na si Renato. Ganyan ang laging gi- nagawa niya tuwing unang araw ng pagtatanghal ng kanyang pe- lik'ula. Nang araw na iyon, naisipan ni­ yang mabuti yata ang maaga si- yang magtungo roon, upang mai- wasan niya ang pagsisiksikan. Nguni't iniwaksi din niya ang isi- ping iyon. Hang mahahabang sandali ang matulng lumipas. Tumawag siya sa sine, sa pamamagitan ng tle- pono. Itinanong niya kung maaari na siyang magtungo roon. - Oo. Madilim pa'y nagsisiksl- kan na rito ang iyong mga taga- hanga. Hinihintay ka. Pumarito ka na, upang hindi naman sila mainip! - sabi ng nakausap niya. Humanda na bí Renato. Ilang sandali pa'y pak a rating na siya sa "lobby." Totoo ang sinabi ng nakausap niya sa. telepono. Nang dumating siya sa harap ng malaking sine, nakita niya ang makapal na taong nagkakagulo sa pagkuha ng tiket sa takilya. Na- kaabot sa kanyang pandinig ang pagsisigawan, laluna nang maba- tid at makitang siya'y dumating na. Mula sa kanyang kotse, sinugod na siya ng kanyang mga tagaha- nga. Doon pa lamang ay hindi na niya mabilang ang mga autograph book na kanyang nilagdaan MULA sa kanyang kotse, si Re­ nato ay nakasapit din sa "lobby," si tulong na rin ng ilan sa kan­ yang mga tagahanga. ha siyang nagpatabi sa mga taong nasa kan­ yang daraanan. Sa lahat nang sandali ay kumakaway siya sa mga naroroon, ngumingiti siya sa mga nakikita niyang ngumingiti sa kanya, nakikipagkamay siya. Anupa't maitutulad siya sa isang kandidatong ipinagbubunyi ng kanyang mga tagapagtaguyod. Sa "lobby", lalong pinagkagd- luhan si Renato. Sa malas ay hin- di masawata ang pagsisigawan ng kanyang mga tagahanga. Mula sa kanyang kinaroroonan, nadarama ng kanyang mukha, ang mainit na singaw na bunga ng nagsisiksi- kang mga tao. Mula roon, sinipat niya ng ti- r.gin ang takilya. Kung gaano an* pagkakagulo ng kanyang mga ta­ gahanga sa pagpapalagda sa kan­ ya ng kanilang mga autograph book, gayón din ang pagsisiksikan sa takilya sa pagkuha ng tiket. At, naisaloob niyang ang kanyang pelikulang Dakilang Mangingibig ay isa na rrnmang tagumpay niya 2t ng kanyang istudyo. Isang ta­ gumpay, na utang niya sa mga ni- iikhang ngayo'y nagsisiksikan sa kanyang harapan... MAHIGIT na isang oras na na- malagi si Renato sa "lobby." Nang inaakala niyang madalang na ang mga nagpapalagda sa kanya, mi- narapat niyang pumasok sa sine, upang panoorin ang kanyang pe- llkula. Dalawang oras siyang namalagl sa loob ng sine, sa . panonood sa kanyang pelikula. Nguni't nang lumabas na siya upang umuwi, nakita niyang tila naragdagan. pa kaysa rati ang mga taong nga* yo'y naghihintay na naman sa kanya. Abril 11, 1956 BÜLAKLAK 65 I kin away lamang ni Renato ang kanyang kanang kamay, saka siya ngumiti sa makapal na taong na­ roroon at naghihintay sa kanyang paglabas. Nguni't sadyang hindi na siyp, m&aaring mamalagi sa "lobby." Nagpapahiwatig na ang kanyang sikmura. Nagugutom na sfya. Isa pa, pagkapananghalr ay kakaila- nganin niyang makapagpahinga naman. . Mula sa hagdan, inut-inot si­ yang nanaog. Hanggang doon ay nagkakagulo ang^mga tao. Gusut na gusat ang kanyang damit. Ma- raming humihipo sa kanya, mara- ming pumipisil sa kanyang mga kamay. Iyon ay hindi na niya pi- napansin. Kung iyon ay may ka hulugan man, ang kahulugan ni yon ay sadyang siya ang kiniki- lalang "¡dolo" ng mga taong na
i i Naito ang Dagling PAHLUNAS! I IJ MABILIS ¡ LIGTAS ■ Kapag pinapanghihina kayo I 1 ng pananakit dala ng tran- I 1 kaso, lumunok ng CORTAL! I Ang CORTAL ay nagbibigay | I ng kagyat na ginhawa . . . |. I pinasisigla pa kayo! . I KAPAG SINUMPUNG NG KI ROT, ! I Humin®" N® -
Cortal \MGLI-U6TAS-TIYAK\ ■ ----------- - •-!* fM.; CaWataa HJ . - Ika-4 Labas - 5 A ISIPAN ni Paua, dala- I wa ang mahahalagang ba- gay na kailangang luta- sin niya nang naaayon sa kan- yang kasiyahan: una, ang kan­ yang pag-ibig kay Antonia; ika- lawa, ang napipintong pakikipag- laban nila sa mga Kastila, na no­ on ay patuloy ang lalong paghi- higpit at pagmamalabis sa mga mamamayan. Ukol kay Antonia, isang bagay ang natitiyak ni Paua: na ito'y nagkakaroon na ng pag-ibig sa kanya. Katujjayan: ang kanilang malimit na pagniniig. Sa mga pagniniig na iyon, nagkakaroon siya ng pagkakataong liwanagin sa dalaga ang suliranin ng kan- yang puso. Ang masuyong pag- uusap nang sarilinan, napanga- hasan pa nga niyang mahawakan ang isang kamay ni AntoUfa. Yaon ang unang pagkakataong nahawakan niya ang manipis na palad ng dalaga, at nadama niya ang walang kahulilip na kaligaya- han sa kaibuturan ng kanyang puso. SAMÁNTALA, ang lihim na ki- lusang itinataguyod nila laban aa Kastila, ay unti-unting nagkaka- sigla. Habang roon ng init at pagkamuhi ng tumatagal, ang mga Kastila ay mga Pilipino sa Kanan: sina Danilo Montes (Heneral Paua) at Cynthia Za- mora (Carolina Imperial) na ka- puwa .nagsisiganap ng mga pa- ngunahing papel sa pelikulang ''Heneral Paua" ng Larry Santia­ go Productions. lalong nararagdagan. Ngayo*y gumaganap ng maha- lagang papel si Andres Eonifacio. Unti-unti na siyang nagkakaroon ng pangalan sa kanyang mga ka- samahan dahil sa kanyang kL pangan at kapusukan. Sa isang paghaharap.. Hawak ang itak sa isang 'a- may, at ang cédula naman sa isa pa, si Bonifacio ay bumibigkas n □sang maapoy na talumpati sa $ * :
I;- * r ' * a V- ' L' 4- 'i kanyang mga kasamahan. MALAKI ang nagawa ng maa- apoy na pagtataiumpati ni Boni fació sa ikasisulong ng pakiki- baka nila laban sa mga Kastila. Noong Agosto ng taong 1896, sa isang paghaharap sa Balintawak, S3 matinding puyos ng damdamin, ay hindi napigilan ni Bonifacio ang kanyang sarili. - Ang pag-iingat sa cedulang ito ay tanda ng pagkaalipin na- tin *sa mga Kastila! - ang wika niya sa isang bahagi ng kan­ yang maapoy na talumpati. Nag-ingusan ang kanyang mga kasamahan. Naisip nilang tila wasto ang palagay ni Bonifacio. - Kailangang punitin ang mga cedulang iyan! - ang patuloy ni Bonifacio. At, sa isang iglap, pinunit ng maliliit ni Bonifacio ang kanyang cédula. Parang'iisang taong ku- milos ang kanyang mga kasama- han. Dumukot sa kanilang bul- sa, inilabas ang kani-kanilang cédula, at iyon ay pinunit din ng maliliit. At, naganap ang Unang Sigaw Sa Balintawak! Ang Unang Sigaw Sa Balinta- 4-.st Im GPEOOrao f. ZAIRE wak. na si y r. La sa mga tuwi- rang bung, rv 2.1 Dana-panaho'y pagtatalumpati ni Bonifacio, ay siya namang pinagmulan ng pu- ta-putaki na ng pakikipagpingkian ng lakas nina Don Emilio Agui­ naldo, sa lakas ng mga Kastila. Si Paua ay napasama kay Hen. Aguinaldo, at ang heneral ay pi- nahanga niya sa angking katapa- ngan, at sa taimtim na hanga- ring makatulong sa adhikain ng mga Pilipino, sa kanilang pakiki- paglaban, sa kabila ng katotoha- nang siya'y isang taal na banya­ ga. ISANG araw, sa himpilang pang- kalahatan ni Aguinaldo... Isa-isang siniyasat ni Heneral
Aguinaldo ang mga sandata ng kanyang mga tauhan. Karamihan sa mga sandata nila'y sirs at lu­ ma na. • * N gun ft hindi sapat iyon upang si Aguinaldo at ang mga tauhan niya'y mawalan ng pag-asa sa pakikipaglaban. Manapa, lalong nakapaglagay ng init at sigla ang katotohanang iyon, sa kanilang puso, na ang tunay na hangari'y makámit ang kalayaan ■ ng Inang Bayan, at makahulagpos sa pang- aalipin -ng mga Kastila. Nguni't. • • - Heneral, ang aming lakas at tibay ng kalooban ay lalo sanang pakikinabangan, kung mayroon tayoñg sapat na sandatang maga- gamit sa ating pakikipaglaban! - sabi ng isang kawal. Napahinto si Aguinaldo sa kan­ yang pagsisiyasat sa mga sanda- ta. Tinapik niya sa balikat ang kanyang kawal. heneral kay Ten. Paua, tanong ng bibigyan do lamang - Kung ng ksrapatang maka- ninyo ako pagtayo ng kumpunihan at gawa- an ng ating mga sandata, gayun- din ng iba pang mga kagamitan natin, inaakala kong lalong mala- ki ang maitutulong ko sa atjpig * * ' , at sa ating Inang Ba­ yan! - sabi ni Ten. Paua. - Nalalaman ko, nalalaman ko, - sabi ni Aguinaldo. Lumapít si Faua kay Heneral Aguinaldo, at sumaludo. - Ano iyon, Tenyente? - tanong ng heneral kay Paua. - Mabunying Heneral, nalala- * hukbo, man ko rin ang kaki?¿san natin sa mga sandatang panglaban Ang bawa't masira'y itinatapon na lamang natin Kung ganyan nang ganyan ang mi ngyayari, da- rating ang araw na ang ipangla- laban natin ay bato na lamang... - sabi ni Ten. Paua. - Tenyente, ikaw ay isang Lnt- sik... at para sa akin, waU ng nakalUlugod marinig kundi ang ariing uarang t"nay na Inang Ba­ yan ng isang banyaga ang aming - nasabi ni Agui- Inang Bayan! naldo - Higit kong nalalaman iyan Tenyente. Nguni't mayroon ka bang maimumungkahi upang ma- lunasan ang ating suliranin? akin, Heneral, ang - Para sa siya ko na ring Pilipinas ay sapagka't dito ako Inang Bayan, lumaki, dito ako nagkaisip, at di­ sandaling hindi magkaunawaan sina Heneral Paua at Carolina Imperial. Ang ibig ni Carolina ay huwag nang tumungo sa larangan ng digmaan si Paua. Nguni't mapilit si Pana, sapagka't umano'y tawag iyon ng kanyang Inang Bayan v . Kaliwa: tinutung hayan ni Paua ang pa- dalang sulat, na minsan pang nag- aalok sa sumama siya sa kilusan, na tinalikuran na niya, pagkata- pos mabatid na siya:y ipinapapa- tay ng isang kapitan. Nasa ga~ wing kaliwa si Rodolfo Ruiz, na gumaganap sa papel na 'Kapitan, Nasa likuran ni Paua si Carolina Imperial, (Cynthia Za­ mora.) líaos: Nang to ko natagpuan ang babaing unang nagpatibok ng'aking puso. Kaipala'y dito ko rin matatagpu- an ang magiging kapilas ng aking buhay! - mahabang paliwanag ni Ten. Paua. Napangiti lamang si Hen. Agui­ naldo. Hinawakan ni Aguinaldo Paua sa dalawang balikat, kangiting tinitigan ito. si at na- - Tila tama ang iyong Tenyente. Ngayon din ay ka ng iyong mga tauhang langanin, at makapagsisimula na, - pasiya ng heneral. sinabi, pumili kakai- ka - Ngayon din po, Heneral! maagap na tugon ni Paua. Sumaludo si Paua sa kanyang heneral, at pagkatapos ay tumaii- kod na, upang tuparin ang ba­ gong tungkulin at pananagutang nakaat&ng sa kanyang mga ba­ likat. NAISIPAN ni Paua, na imung- kahi sa kanyang heneral. na big- yan siya ng pagkakataong maka- pagtayo ng kumpunihan at ga- waa.i ng mga sandata, sapagka't noong bagong lunsad pa lamapg siya sa Pilipinas, ang naging ga- wain niya'y ang maging katulong ng isang Panday. Sa gawaing ito ay nagkaroon siya ng mara- ming karanasan. hanggang sa ga- SukíLak. sa paUtxzL- 24 [SAKJT-yipjj iPANLUNASlJ I Upang mapawi ang salpt I I ng ulosamadaling paraan, j I lumunok ng CORTAL! . . Ang CORTAL ay nagdu- dulot ng dagling ginhawa, * ' at . . . pinasisigla pa kayo! * 1 KAPAG SINUMPUNG NGKIROT, 1 Humingi Ng - ' l Corta! \DAGLI-UGTAS-TIYAK fa. labial tonloln, Acaly lusllcyllt Arirf 0 J J r Fhanatalin 0 15 . CoHaina 0 05 gm.
68 BVLAKLAK Abril 11, 1956 mga nilikhang nangangarap maging artista sa pinilakang ta- bing', kaipala'y dumaranas sila ng iba t-ibang uri ng pagsubok at mga pakikipagsapalaran. Kung minsan ay hindi pa sila nagkaka- roon ng pagkakataong makalabas man lamang sa pelikula. Mapa- lad na rin naman ang mga nag- tatagumpay sa sining na iyan. Subali't namblhira na ang na­ ming kapalaran ni Cristina Pache­ co. Pagkatapos na mahalal na Mirs Philippines ay siya ang ipi- nadalang dilag sa Long Beach, California, upang ilahok ng Pi­ lipinas sa pagka Miss Universe. Hindi man siya nagtagumpay ay nasisiyahan na rin si Cristina, sapagka't nakilala niya at naka- daupang-palad ang lalong maga- ¡ gandang babe sa buong daigdig. Si Cristina ay anak nina G. Al­ fonso at Gng. Maria Shy Pache­ co, ng lunsod ng Maynila. Kai- sa-isa siyang babae sa kanilang li- mang magkakapatid. Nagtapos si Cristina ng High School sa Abad Santos, at tapos din siya ng secretarial course sa Gregg Bu­ siness Institute. Sa kasalukuyan -Sondan sa PaJii+ia.- 9 5 Sine Leopoldo Salcedo at Cristina Pacheco, w kapuwa tumupad ng buong hu- say sa kani-kanilang papel, sa pelikulang Saigon. Si Leopoldo Salcedo at si Cristina Pacheco, sa isang piadamdaming tagpo. Iyan ay Hart lamang xa magagandong tag­ pt, sa pelikulang "Saigon"
ANG tanging bituing ialaking nalalaman namin, na may "panata'' tuwing Mahal Na Araw, ay si Ben Perez. Tuwing sasapit ang pa- r.ahong iyan, siya'y bumabasa ng. pasyon. NA1BALITA na namin sa inyo, na si Leila More­ na, ay nagsilang na ng sanggol na babae. Nga- yon naman, ibinabalita namin, na sina Pol Sal­ cedo at Naty Tuason, ay mayroon na ring sang­ gol: lalaki naman, na sumilang noong ika-17 ng Marso. SINA Lou Salvador, Vicente Liwanag, at Pepe Zalameda na la- mang ang hindi pa nagsisilang ng sanggol. Nagpatingin na hu sila sa hilot. Sabi naman- ng hilot - hindi na raw magtatagal, at idinugtong pang baka si Pepe Zalameda ng Sampaguita, ang ma- unang magsilang. Gayunman, sinabi naman ni Lou Salvador, na mauna man si Pepe Zalameda, limang sanggol daw naman ang kan- yang isisilang. Ayaw patalo sa kanyang mga karibal, sinabi na­ man ni Vicente Liwanag, na pinakatangi daw sa lahat ang isisi­ lang niyang sanggol. Magkakaganyan na nga, kung natitiyak ni- yang dalawa ang paa ng kanyang isisilang! NAPAG-USAPAN hu dito sa opisina ang..tungkol sa kape. Sa nalalaman hu namin, pinakapihikan na sa kapeng iniinom niya, si Pancho Magalona. Kaya naman, tuwing tatanggap siya ng bisita, una munang iniaalok niya ay kape. Kapag tumango ang inalok, suwerte niya, sapagka't walang mahi- nang klaseng kape sa tahanan nina Pancho. SA bakuran ng LVN, si Charito De Leon daw ang pin. a k ama i lap Dahil naman sa kanyang pagigiag mailap kaya siya nakakagiliwan ng mga kapuwa niya artista, maging babae o lalaki. Ang ibig na­ ming sabihin, iyan ang tunay na artista. Balang araw, si Cha­ rito ay magkakaroon ng pangalan, sapagka't "inaalagaan" siya ng lVñ. ISA NG eabi, nakita naming pumasok si Leroy Salvador sa isang sine. Maniwala't dili naman kayo, ang taba ng babaing kasama! Siksikan pa naman sa loob ng sine. Hila-hila hu niya ang dambuhala. Ewan nga hu ba namin kung paanong nakakahila ng elepante si Leroy, gayong may ra- yuma na sa hita... Nang pumasok hu sa pintuan ng sine ang babae, binuksan hu ni Leroy ang da- lawang pintuan - hindi hu magkasya sa pintuan, e! Huwag kang matakot, Leroy, hindi mababasa ito ni Charito! LA LONG naging marikit at kaakit-akit si Lolita Rodríguez, pagkatapos ng ilang panahong pama- mahinga. ¿along gumandang lalaki si Tony Mai- quez, nang magkamit ng karangalang kaloob ng FAMAS. Lalong nagiging makinis ang pag-arte ngayon ni Pancho Magalona, sa ilalim ng Pre­ miere. Lalong kumisig si Ramon Revilla, pagka­ tapos gampanan ang papel niya sa "Babalu". La­ long nagiging maingay at maguió ngayon sa Pre­ miere, sapagka't higit ngayon kailanman, ang is- laging punung-puno ng mga gawain: ang ibig sa- tudyong ito ay bihi'y gagawa sila ngayon ng maraming pelikula. BAKA nangaYigailangan kayo ng ahente. I.nire- rekomenda namin sa inyo si Jim Dela Rosa. Pa- kinggan ninyo ang "Mahiwagang Tunog." Kung minsan2 nalulugi nang malaki - kung minsan ña­ ma, nagtutubo nang malaki! Ganyan ang ahente: kung minsa'y masaya, kung minsa'y malungkot! Abril 11, 1956 BULAKLAK 09 UKOL SA TUNAY NA DAGLIANG LUNAS PANGANGASIM NG SIKMURA LAG! AKONG LUMULUNOK NG MGA TABLETANG PHILLIPS* MILK OF MAGNESIA MASARAP ANG LASA! A N I 'M O'Y K E N D Y ! Each tablet contains Magneiium Hydroxide 309 gm. 2O-2T
70 BVLAKLAK Abril 11, 1956 - lka-9 Labas) - ang pinadapo ni Magno sa panga ni Lukas, at ito'y napalugmok no-, on din. Madaling sumaklolo si Elisa. J>AXG nakatutuyang ngiti ang iniukol ni Magno kay Lukas, bago nameywang, saka lalong lumapit dito. Wa- SA boong panahong ito, si Elias ang matiyagang nag-aalaga sa may karamdamang si Elvira. Nasisiyahan si Elias sa 'kanyang gawain, sapagka't laging nasisl- layan niya ang babaing unang lang kakurapkurap si Lukas. - At, alam mo ba kung bakit gusto naming makuha mo na ang parte mo sa Rancho Muntalan, at kung bakit ang gusto nami'y ang malapit sa bundok ang iyong ku­ nin? Sapagka't matagal ko nang iiatuklasang ang bahaging iyon ay mayamang-mayaman sa mina n& ginto. Iyan ang dahilan kung ba­ kit ipinain ko sa iyo ang aking kasintahang si Elisa - sa pani- nÁ walang iyan ay makatutulong sa amin! - mahabang salaysay ni Magno. Hindi kumikibo si Lukas. - Pero ngayon, tumatanggi ka. Ibig mo yatang ipakilala ang ti- gas ng kalooban mo. Kaya naman ipakikilala ko rin ang aking la- kas! Nalaman mo na ang naka- tagong kayamanan sa Rancho Montalan; nguni't ibig ko ring malaman mo, na ang kayamanang iyan ay hindi mo mailalabas 3a kuta kong ito! - pasiya ni Mag­ no. Biglang napahngin si Lukas sa nagsalita. - Walang hiyaaa! - mariing wika ni Lukas. Hindi napigilan ang pagngi- ■gíh^ír ng kalooban, biglang nilu- ran ; i Lukas si Magno sa muk- ha. .N'gumiti lamang si Magno, saka inililis ang kanyang mga manggas. Isang tuwid /'a suntok nagpatibok ng kanyang puso. - Nakahihiya sa iyo,' Elias, - minsa'y wika ni Elvira. Kung ilang araw nang inaalagaan mo ako! - Huwag mong alalahanin iyon. Ang isipin mo'y ang ma- aga mong paggaling! - sagot ni Elia3. Buong pagmamahal na tiniti- gan ni Elvira si Elias. - Ang inaalaala ko'y baka na- kagambala ako sa iyo. Baka da- hil sa pagtingin mo sa akin ay mapabayaan mo tuloy ang iyong tungkulin sa rancho? - may alin- langang tanong ni Elvira, - Naroroon naman ang aking tatay saka ang aking mga kapa- tid, e' Isa pa, alam ng tatay na ako'y dito sa inyo naglalagi! - A, e,. "... wala... gusto ko lamang makatulong sa iyo! - nakikiming tugon ni Elias, Sa sandaling iyon ay narinig nila si Pitong. - Kuya! Kuya! - tawag ni Pi- tong. - Bakit, Pitong? -Mpinasusundo ka ng Inay. Madali ka raw! - Bakit daw? - Ewan ko. Sa hagdan lang sinabi 3a akin, e! Sige na! Nagpaalam si Elias kay Elvi­ ra. - Bakit kaya, Pitong? - tanong ni Elvira. - Hindi ko nga alam, e! O, ano, kumusta ka? Magaling ka na? - Kaunti... - Mabuti. Gumaling ka sana agad, sapagka't may naghihintay sa madali mong paggaling! - Sino, si Elias ba? - nanana- bik na tanong ni Elvira. - A, hindi! - E, sino? - Ako! - sabi ni Pitong, saka napabulalas ng tawa. Lumabas na si Pitong. Nai- wang iiling-iling at nakangiti si Elvira sa kanyang silid. SA kabilang dako, si Magno at ang kanyang mga kabig ay napi- litang makinag-usap kay Tan- dang Islaw. Gayón na lamang ang pagpupuyos ng kalooban ng matanda, nang mabatid ang pa- kay nina Magno, laluna nang sa- bihing si Lukas ay papatayin ni­ la, kung hindi ipagkakaloob ng matanda ang bahagi ng lupa, na kailangang mapapunta kay Lu­ kas. - Anuman ang mangyari kay Lukas ay wala na kaming paki- alam. At, walang kabuluhan sa amin, kung siya man ay inyong patay!n. Nguni't ito ang inyong tandaan: kailanma'y hindi ko mapapayagang mapapunta ang kahi't isang dangkal ng lupang ito kay Lukas, mangyari na ang mangyayari! - matigas na taring ng matanda. Umiling-iling si Magno. Kahi't matanda na si Mang Islaw, e mainit pa rin ang nlo!
- sabi ni Magno. - Ba, ang ibig yata ninyo'y ikatuwa ko pa ang inyong sinabi. Ang ibig ninyo'y ipagbili ko sa inyo ang lupa, sapagka't nabibi- ngit sa kamatayan si Lukas. Pe­ ro talos kong ang lahat nang iyan ay kagagawan lang ninyo! At kayo rin ang may kagagawan ng pagtalikod ni Lukas sa kanyang sumpa, hindi ba? - Puwes, Tandang Islaw, kung ayaw ninyong ipagbili sa amin ang buong rancho, kahi't na iyon lamang nasa paanan ng bundok. Iyon lamang, at makaaasa ka- yong si Lukas ay makababalik pa sa inyo - babalik siyang ligtas, at nagsisisi! - wakas ni Magno. Kinalabit ni Tandang Sora si Tandang Islaw, saka paanas na nagwika: "Baka nga. naman na­ sa panganib ang ating anak, ba­ kit hindi mo pa ipagbili?" Biglang tinabig ni Tandang Islaw si Tandang Sora. - Hindi ko ipagbibiíi ang lupa. Makaaalis na kayo! - sabi ni Tandang Islaw. Noon lamang sumagot si Elias: "Narinig na ninyo ang pasiya ng matanda. Biglang napatingin sa kanya si Magno at ang mga kabig nito. - Layas na! Ano pa ang hini- hintay ninyo? - pasigaw na ta­ nong ni Elias. - Mukhang matigas ang isang iyan, Tsip! - pabulong na wikii kay Magno ng isang kabig niya. Si Magno at ang kabig niyang bumulong Ba kanya, ay lumapit kay Elias. Ang mga magulang at mga kamag-anak ni Elias ay humanda na upang mamagitan. Nguni't sila'y pinigil ni Tandang Islaw. - Sino ka bang sisigaw-sigaw sa amin, ha? - tanong kay Elias ng kabig ni Magno. Isang malakas na suntok ang naging katugunan ni Elias. Isa pang kabig ni Magno ang duma- luhong, nguni't ito'y naunatan din ng isang suntok. Nakita ni Pitong ang nangya- ri. Madali siyang nakakuha ng kapirasong kahoy. Nakita ni "Pi- tong ang isang kabig ni Magno na napalugmok. Ito'y nagsisikap na makabangon. Isang malakaB na palo ang^ibinigay ni Pitong, at muling nalugmok ang kabig. Ang isa pang kabig ay nagka- roon ng pagkakataong makaba- ngon. Nguni't siya'y minsan pang napalugmok nang abutan ng isa pang lalong matinding suntok ni Elias. Hinarap ni Elias si Magno, na noo'y nakangiting parang naka- tutuya. - Ikaw, halika! - utos ni Elias kay Magno. Sapat ang katagang iyon upang masiraan ng loob si Magno. Umurong ito. Ibig sanang ma- pangiti ni Elias, nguni't nagpigil siya. - Ano, lalayas ba kayo o hin­ di? - muling tanong ni Elias. Hinarap ni Magno ang kan­ yang mga kabig. - Tayo na, mga bata! - utos ni Magno. Nguni't nang babangon na ang isa pang kabig ni Magno, ito'y muling inunatan ni Pitong ng ka- hoy niyang hawak. Nilapitan ni Magno ang kanyang kabig, at wa­ lang kibong tinulungan iyon upang makabangon. - Tandaan ninyo, yamang hin- di kayo makuha sa mabuting sa- litaan, hindi rin ninyo pakikina- bangan ang inyong rancho! - pa­ sigaw na wika ni Magno, nang sila'y nakalalayo na nang ilang hakbang. Hinabol pa mandin ni Pitong si Magno, at ito'y tinamaan pa ng isang palo. - Tandaan mo rin ang palo kong iyan, - sabi ni Pitong, saka humalakhak. Nguni't binalikan siya ni Mag­ no. - Elias! Elias! - ang tawag ni Pitong, na patakbong bumalik. - Bakit? - tanong ni Elias. - Aba'y hinabol ako ng dala- wa, e! Kumilos sj Elias. Hahabulin niya sina Magno, nguni't nagpa- sikat na muli si Pitong. - Pabayaan mo na ako, Kuya, pabayaan mo na ako! - nagtata- pang-tapangang wika ni Pitong. Napailing na lamang si Elias sa kanyang kapatid..- INAALALAYAN ni Belen ai El- vie sa pagpanaog. Gayón na la- mang ang pagkabakla ni Elias nang makitang nananaog na sa hagdan si Elvira. - Elvira! - tawag ni Elias. - Hindi ako maaano, Elias. Kailangang maglakad-lakad na ako. Kaya ko na ang katawan ko! - matuwid ni Elias. Lumapit si Elias kay Elvira upang ito'y kanyang tulungan. - Elias, ikaw muna ang bahala sa kanya at ihahanda ko lang ang kanyang tulugan! - bilin ni Belen. - Oo - maikling tugon ni Elias. Umalis na si Belen. - Elvira, hindi mo dapat gina,- wa ito. Baka mabinat ka! - paalaala ni Elias. - Kung mabinat - di mama- tay? - sagot ni Elvira. Umillng si Elias. - Nguni't... - Alam ko, alam ko, hindi mo ibig mabinat ako! May kahulugan ang tinging ini- ukol ni Elvira kay Elias. - Hindi mo ibig, sapagka't ka- ilangan mo ang aking buhay! Hindi umimik si Elias. - Hindi ba? Napatungo lamang si Elias. Halos hindi niya naramdaman nang dampian siya ng isang ha- lik ni Elvira, sa pisngi. - Iya'y tanda lamang ng pag- kilala ko sa iyo ng malaking utang na loob! - sabi ni Elvira. UMUWI na si Elias. - Inay, Inay! - ang kanyang tawag. Si Tandang Sora, na noong ini- hahanda ang kanilang hapunan, ay napatigil sa kanyang gawa- in. - Ano iyon, anak? - Inay, hinalikan ako ni Elvie, hinalikan ako! - pagbabalita ni­ ya. - Hinalikan ka? - Oho, at naramdaman ko sa halik niya, na minamahal na ni­ ya ako. Ang sarap-sarap ng ha­ lik niya. Saan naroon si Itay? Ibabalita ko sa kanya! - sabi ni Elias. - Nagsimba sandali! - Nagsimba? Bakit ngayong gabi? - Paano, nawala sa ulo niya dahil sa walang hiyang taga-May- nila. Saka ngayong hapon lang namin nagunitang kaarawan nga Abril 11, 1956 BULAKLAK 71 pala niya ngayon, kaya naghanda ako ng kaunti! - sabi ng matan- dang ina. Tiningnan ni Elias ang inihan- dang pagkain ng kanyang ina. - ang sarap nito! - sabi ni Elias. - At, ibabalita na tuloy niya sa Kuya Tomas mo, na ngayon ay kaarawan niya. Alam mo na na­ man ang ama mo: gusto, sama­ sama kayo tuwing sasapit ang kanyang kaarawan. Hindi daw siya magiging masaya kung hin­ di kayo makikita sa kanyang ka- aTawan! - Kung gayón, may sorpresa kaming gagawin para sa kan­ ya! Tinawag ni Elias sina Carlito, at Matias. Dumating sina Carlito at Ma­ tias. - Carlito, Matias, kaarawan pala ng tatay ngayon. Kaila­ ngang magtago tayo, at bigla na- ting kantahan siya ng "happy birthday." Nang dumating ang kanilang ama, nakapagtago na si lang tat- lo. Nguni't ang mga sandaling iyon na dapat makapagpaligaya sa kanilang lahat, ay naging mga sandaling naghatid sa kanila ng kalagim-lagim na pangyayaring hindi na nila malilimot-.. Halos pigilin nina Elias ang kanilang paghinga, sa kanifang pinagtataguan. Samantala'y nag- mamatyag sila kung nakapanhik na si Tandang Islaw. Nakarinig sila ng mga kalus- kos. Natitigib naman ng kaliga- yahan ang puso ni Tandang Sora, Hindi pa ma'y parang nakikini- kinita na niyang magiging pina- kamaligaya ang kaarawang iyon ng kanyang kabiyak. Marami nang narraos na kaarawan si Tandang Islaw, nguni't sa pala- gay ni Tandang Sora ay mapapa- tangi ang isang iyon. Kunwa'y ipinagpatuloy niya ang kanyang gawain sa pamama- hay. Ayaw niyang mamalayan ng kanyang kabiyak ang inihan- dang sorpresa para dito ng kani­ lang mga anak. - ITUTULOY -
72 BULA KLAK AbrjJ H, IMS isang karanasang hindi ko na malilimet, naaabi ko sa sarili, na hin­ di pala dapat paniwalaan ang mga pamahiin. Ewan ko rin, maaa- ring sa ibang araw ay maniwala ako sa pamahiin, kung may mang- yarl sa akin, na nagpapatotoong ang pamahiin ay isang tagapag- badya ng darating na k&totohanang magaganap sa buhay ng isang tao. Ganito po ang nangyari. Ako'y malungkut na malungkot noon na nakaupo sa isang likmuan sa aming tahanan sa San Anton. Na- gugunita ko ang aking mga pagsisikap sa larangan ng pelikula, na hanggang nang mga sandaling iyon, ay hindi pa nagagantimpalaan. Walang anu-ano'y dumating sa amin si Ramon D'Salva. Si Ramon D'Salva ay tiyuhin ko, at katulad ng inyong alam, siya'y naglilingkod sa Premiere Productions. - Ano, umasenso ka na ba? - tanong niya sa akin. •Malungkot akong napailing. Hala, magbihis ka't may pupuntahan tayol - Saan? - ang tanong ko. - Basta magih's ka't' sumama ka sa akin! Pagkatapos makapag-paalam sa aking ina, at pagkatapos na ako'y pahintulutan, ako'y madaling nagbihis. Nanaog na kami ng aking tiyuhin. Nang lumabas na kami sa pintuan ng ¿aming bahay, at nang tumawid na kami sa daan patungo sa kanyang nakaparadang kotse, isang pusang itim na itim ang kulay, ang biglang tumawid sa aking daraanan. Tinlngnan ko ang aking tiyuhin. Nakatingin din pala siya sa akin. Ang ibig sabihin ng aking tingin ay - "Tutuloy pa ba tayo?" - Tutuloy tayo! Huwag kang matakot sa pusang itim! - sabi ng aking tiyuhin. x - Maias yatang lumakad pag nakasalubong mo ang pusong itim! - pamahiin lang iyan! Sumakay na kami sa kotse. Hindi ko alam kung saan ako da- dalhin. Basta sumunod lang ako sa aking tiyuhin. Iyon pala'y dadalhin ako ng aking tiyuhin kay Dr. Ciríaco San­ tiago, at irerekomenda sa mga pelikula ng Premiere Productions. Noon ko napatunayang hindi totoo ang mga pamahiin, sapag- ka't nang makita ako ni Doc, kaagad na sinabing ako'y kanilang gagawing, bida, kung makikita nilang may kakayahan ako. Isa pa, sinabing "introducing" agad ako sa pel kulang "Unang Halik." At hindi lamang iyan. Pagkaraan daw ng ilang aTaw ay magbalik ako, at palalagdain na ako sa isang kontratang may bisa sa loob ng isang taon. - Nakita mo na? Sabi ko na't hindi totoo ang pamahiin! - sabi ng aking tiyuhin. KAYO ba'y naniniwala sa mga pamahiin? Ako'y hindi naniniwala. Noong araw, naniniwala ako, nguni't nang maganap sa akin ang Hindi nga naman totoo, sapagka't nang umalis ako sa aming bahay, ako'y isang dalagang sawi ang mga pangarap sa buhay. Ngu- ni't nang ako'y bumalik, taglay ko ang isang kanggit-inggit na ka- palarang bihirang makamit ng isang tao. - Sa/riling ealaysay ni Syrt* thia Zamora ng Premiere Productions. PAKIKIPAG-USAP* 5A * AAGA ★ BITUIN Efren Yago, Anos, Tay Quezon - Tutoo po bang asawa ni Dolphy si Gracita Dominguez? yang magalit kung maging mag- kaibigan kami ni Ike Jarlego? Sagot ni Ike: Wala pa naman quez? Sagot ni Romeo: Sa Sampaguita Pictures po. Co., Cebu City - Tanong Ma­ aari bang makipagkaibigan kay Oscar Roncal? Sagot: Wala po sa kanila si Dol­ phy nang tawagan namin sa telepono. Orlando Casupanan, Florida Blan- ea, Pampanga - Tanong: Ma- aari po bang bigyan ninyo ako ng isang larawan ninyo na naka bat h,*ng-suit Miss Carol Varga? Sagot ni Carol: Ayaw ba kayo ng hindi nakasuot Pampailgo? 8a- yang wala na ho ako ng hinihi- ngi ninyo eh. Sonny Jarlego, Pandacan, May- nila - Tanong: WMa pt) ka- akong katipanehl Juanita Nieva, Gumaca, Quezon - Tanong: Nani i liga w po ba si Nestor kay Delia Razon? Sagot ni Delia: Hindi po, aling Juanita, Delia Gonzaga, Tutoo po bang ¿>i Gloria Romero ay may kasinta- han na? Sagot ni Gloria: Sino po ba ang nagbalita sa inyo? Luzviminda Adlao, Dinalupihan, Bataan - - Tanong: Saan po ba maaaring sulatan el Romeo Vas- Zenaida de la Paz, Sampaloc, May- nila - Tanong: Bakit po ba hindi slnasagot ni Nenlta Vidal ang aking liham? Sagot ni Nenita: Natitiyak ba ninyong lumiham kayo sa akin? Bienvenido Turqueza, Upi Cota- bato - Tanong Maaari po bang maging kaibigan si Corazon Rivas? Sagot ni Cora: 8a lahat ng oras basta't walang magagalit sa inyo. Lucrecio Relatado, Phil. Railway Sagot ni Oscar: Opo. Luz Paz, Makati, Rizal - Tanong: Wala ho bang apelyido si Dol- Phy? Sagot ni Dolphy: Mayroon ho bang taong walang apelyido? Quizon po! Angelina de la Cruz, Bulakan, Bulakan - Tanong: Ano po ba ang pangalan ng anak ni Oli­ via Cenizal? Sagot ni Olivia: Mopet na lamang ang itawag ninyo. (Sun danesa pahina 74)
Abril 11, 1956 BUL A KLAK 73
74 XLAKLAK Abril 11, 1>56 Letty sa kanyang ama upang lu- mabas sa pelikula, subali't nag- pakatanggitanggi -ito, sapagka't batang-bata pa siya. Nitong ma­ king dalaga na si Letty ay pina- pag-aral siya sa Premiere Drama­ tic School- Dito nagkaroon ng pagkakataon si Letty, na makaia- bas sa Stage Sh" w sa pagtatang- hal din ng Premiere. Pagkaraang magkaroan ng karanasan sa Stage show, binigyan na siya ng pagka- kataong maging ekstra sa peli- kulang Ha-cha-Cha. LETTY MARCEL Si Letty Marcel ay anak ni Dr. Meni Marcellana, naging direktor ng "Marcel Dentistry & Institute of Hygiene". Nais sana ng amang sumunod sa kanyang bakas si Letty, subali't ipinagtapat nitong nais niyang mag-artista. Madalas na sumasama si Letty sa kanyang kapatid na si Connie Marcel, na kasalukuyan noong mang-aawit sa Riviera. Nuon pa ay nakaha- lubilo na ni Letty ang mga tan- yag na bituin sa pinilakang ta- bing. Pinsan niya si Nida Blanca. Dahil sa laging nakakausap niya ang mga artista ay nagkaroon siya ng adhikaing matulad sa ka- nila. Humingi ng pahintulot si Isang araw ay nakita ni Dr. Gervacio Eraña bí Letty, sa pag- awit nito sa Manila Hotel, sa pa- mamahala ng kanyang ama sa sa- riling banda nito. IniTekomenda nito si Letty nito kay Bading de Leon Eraña, ng LVN. Naging sa- pat yaon upang bigyan agad si­ ya ng papel sa pelikulang "Filipi no Custom No Touch." Nakita rin siya ni direktor Felising Constan­ tino, at ipinakilala siya kay donya Sisang. Isang mahalagang papel ang kanyang ginampanan 3a "Talusaling." Pagkatapos ng pe- likulang iyan ay binigyang muli siya ng papel sa "Chaperon," na p:nagungunahan nina Armando Goyena at Emma Alegre. Hanggang saan kaya makarara- ting si Letty, sa kanyang pag- aartista? Walang makahuhula. Maaaring bukas makalawa ay ma­ ging isa siyang sikat na bituin. Siya'y maaaring sulatan sá 1612 Herran, Pako Maynila. PAKIKIPAG-USAP SA MGA BITUIN Ida Lozada, Gerona Tarlac - Ta- nong: Taga saan po ba si Nes­ tor de Villa? Sagot ni Nestor: " Taga Cabana- tuan, Nueva Esiha. Angelina Enesario, Cotabato, Co- tabato - Tanong: Ano po ba ang tunay na pangalan ni Miss Number 1 at Mister number 1? Sagot: Amalia Fuentes at Juan- cho Gutierrez. Rebecca Ramos, Tayabas, Manila Tanongpo ba ang tunay na address ng Sampaguita Pic­ tures? City. Sagot: Gilmore, Cubao Quezon Reynita Mayo, Coran, Palawan - Tanong: Nagbibigay po ba ng larawan si Nenita Vidal? Sagot ni Nenita: Mangyari pa po, di nawalan ako ng tagahanga kung hindi ko sila bibigyan ng larawan. Ely Tabacon, Surigao-Suarigao - Tanong: Tutoo bang bakla si Dolphy? Sagot: Hindi naman ho... Emiliano Bonita, Tagbac, Cama­ rines Sur: - Tanong: May asa- wa na po ba si Lydia Montañez? Sagot ni Lydia: Opo. Margarita Badac, Tanong: Saan ho ba ipinanganak si Gloria Ro­ meo? Sagot ni Gloria: Denver, Colora- nais ba ninyono Narito pa ang mga pangalang ipinadala namin sa mga prodyu- ser: Marcelo Francisco, Aurora Docdocil, Silverio Bolidoy, Isayas Villarubia, Lolita Lee, Segundino Pecorro, Emily Adraneda, Lydia Villarono, Feliciano Aguinaldo, Samuel Tubera, Ric Querilla, Mila­ gros Garcia, Exequiel Monleon, Benedicto Duran, Maximo Velasco, Cer Sangalang, Conrado Rivera, Eulogio Aquino, Peter Pasenoje, Leoncio Payopay, Solomon Taleno Jr., Natalio Villanueva, Atanacio Pado, Celestina Custodio, Gil Aro, Valentino Palma, Viviane Arago, Ambrocio Villeta, Evelyn Villasis, Dalmacio Jauel, Eliseo Merilo, David Amoroso, Pacita Castro, Rolando Prinsipe, Lelita Walican, Crispin Ramos, Gabriel Venturina, Berlinda Glodoviejo, Ernesto To- guilar, Fidela Muñoz, Julita Melendez, Francisco Reyes, Porfirio Miranda, Herminia Mercado, Lydia Garcia, Ramon Bautista, Aurora Reyes at Cristina Miranda. K U P O N 1 • Pangalan ... '... 2- Tirahan ... 3. Babae o lalaki ... 4. Taas ... Timbang ... 5. Kulay Ng Balat ... Gulang... 6. Anong instrumento ang alam ninyong patugtugin? .. 7. Mahusay ba kayong umawit? ... 8. Anu-anong wika ang nalalaman ninyo? ... 9- Nagkaroon na ba kayo ng karanasan sa paglabas sa pelikula? (Gupitin at lakipan ng piaiakahuli ninyong larawan at ipadaUi sa amin ang kupong ito). do, U S A. po. Basahin sana ninyo ang kasaysayan ko na lu- mabas dito sa Bulaklak. Fe Espino, Rizal Ave., Manila - Tanong: Hindi kaya magalit si Nenita Vidal kung sulatan ko si Manding Claro? Sagot ni Manding: Kay Nenita binabati si Gloria Romero da­ hil sa pagsapit ng kanyang ma- luwalhating kaaTawan at na- wa'y manatili siyang maganda at mabait. Sagot ni Gloria: Kay sarap na- mang pakinggan ang inyong isi- nulat, aling Cristina. ninyo itanong iyan. F. Villares, R. CamaTies Sur - Tanong: Maaari po bang ma- kahingi ng larawan kay Edna Luna? Lilia Basco, Daraga Albay - Ta­ nong: Ano po ba ang pelikulang ginagawa ni Carol Varga? Sagot ni Carol: Ang "Santa Lu­ cia" at panoorin ninyo ho. Sagot ni Edna: Yaon lamang pala eh. B. L. Amon, Gumaca, Quezon - Tanong: Ano po ba ang hina- hanap na katangian ni Teresa Gallardo sa isang lalaki? Sagot ni Teresa: Siyempre, yaong Leticia Novales, Calapan, Mindo­ ro - Tanong: Ilang taon po si Nenita Vidal? Sagot ni Nenita: Labing apat po. Eleuterio Putong, Acoje Mines - Tanong: Mabait po ba si Cora­ zon Rivas? mabait. Felisicimo Estrada, Dulag, Labra­ dor, Pangasinan - Tanong: Wala po ba kayang magagalit kung ligawan ko si Nida Blan­ Sagot ni Cora: Mabait na mabait po ako, may ipinag-aalinlangan ba kayo sa aking kabaitan? Demy Folores, Roxas City - Ta­ nong: Ano po ba ang tunay na ca? Sagot ni Nida: Baka ho magalit ang katipan ninyo, eh. Cecilia Magayaner, Daraga, Al- bay - Tanong: Saan poba ma­ aaring sulatan si Nelly Baylon? Sagot ni Nelly: Sa Sampaguita Pictures po. Cristina Simon, Anacleto Sta. Cruz, Manila - Taos-puso kong ' pangalan ni Luis Gonzales? Sagot ni Luis: Luis Mercado po, magandang pangalan hindi hu ba? Glicerio Quiriquito, Binubusan, Lian, Batangas - Tanong: Tu­ too po bang hfryalay na sina Ar- senia Francisco at Jose Padilla, Sagot ni Senyang: Gaya po nang nalathala na sa mga babasahin?
Abril 11. 1956 BULAKLAK 75 IPINAGKAKAPURING IHANDOG NG LIBRAN sÍna SALCEDO PEREZ PACHECO ¡(¡wENGOC ~ NG VIETNAM IN VIETNAM Kasama ang 800,000 taong gumanap at tumulong sa pagbibigay buhay sa pelikulanq it o ! Ragila-gilalas na kasaysayang pampe- likula! Ang ''Saigon" ay tunay na kaha- nga-hanga sa kasaysayan lang Pilipino! ng peliku story amo screenplay by CESARMUGO DIRECTED BY DEIEON " A- .f r ,
76 BULARLAS Abril 11, 1966 Hindi Katulad... (Buhat 8* pahina 34) yan siya ni Conrado at inilayo sa asawa. - Nariyan si Dina, - anas ni Conrado, sa himig panunudyo. - Lalong maganda! Napangiti si Menardo. Para Hang nahuhulaan niyang ang ka- sama ng dalaga'y ang lalaking iyon: si Bing! Nabalitaan niyang hindi na si Mar ang laging ka- sama ni Dina. Iba na raw. Iyon nga si Bing! At iyon ang inaa- sahan ni Menardo na kasama ng dalaga. - May kasama? - pasumalang tanong ni Menardo. - Kasi pa! pakli ni Conrado. - gino? - Kilala me na, e. - Kilala ko na? - Oo, si Dan! - Si Dan, ba ikamo? - Muntík nang masamid si Menardo. - Hayun sila! Sayang, kung hindi ka lang nag-iba ng isip... - Huwag mo nang ituloy, Con­ rado, - hadlang ni Menardo at tinapik-tapik sa balikat si Conra­ do, nang makitang si Dan nga ang kasama ni Dina at hindi si Mst. - Hindi ko plnagsisisihan iyon. Humiwalay sí Menardo s& may- handa, at tinungo niya si Cora. Sumidhi ang nadamang pagma- mahal niya sa asawa. Lalong du- milag sa paningin niya si Cora. Parang bituing lalong nagning- ning ee ptreldt na karfrnten* Hin­ di maraya. May sariling ning- ning, di tulad ni Dina! - Oo, bakit mo ako tinititigan? - nakatawang pansin ni Cora kay Menardo nang titigan niya nang walang kaalis-alis ang asawa. Napatawa si Menardo. - Wala, wala! - aniya. - Nagbibilang lang ako. Napakunot ang noo ni Cora. Subali't hindi nagsalita si Me­ nardo. Hindi niya sinabi kung ano ang binibilang niya. - Sukat bang pati si Dan ay napabilang! - naibulong ni Me­ nardo sa sarlli, at di-sinasadyang nakabig ang asawa nang pumai- lanlang ang isang malamyos na tugtugin. - WAKAS - Ang Pagbili Ng Mga Bona Ay Maboti Para Sa Bay an, Mabuti Para Sa Pangangalakal Pinakatigtaa na param trpang humita mg inyong naümpoh ltinutustQt m mga balah na pagpapatmlai na pambanoa "Nagpapalaganap m proiuJugraa ng fotgH na hay amanan g pambanaa Nihdunaaan ang kawalan ng hanap bukay, pmatataae ang halaga ng talapt TINUTULUNGAN NINYO ANG INYONG KALAKAL KAPAG KAYO'Y BUMILI NG BONONG PW & ED Makipag-alam Mt Securitiaa Market Dept. CENTRAL BANK OF THE PHILIPPINES MANILA TAGUMPAY NG... (Buhat sa pahina 31) nag-iisa ka lamang noon sa taha- nan ng iyong Tiya na siya mong pinakikituluyan sa Maynila. Nakaupo na si Edgar ay wala pa rin ni anumang katagang ma- mutawi sa ^anyang mga labi. - Ed, sa palagay mo kaya ay babagay ito kay Raquel? - ma- hinahon mong basag sa katahimi- kang sandali ring namag*tan sa inyong ^alawa, at binuksan mo ang kahong kinasisidlan ng da- mit-pangkasal na binili mo. Hindi parin humuhuma si Ed­ gar. Sa sulok ng iyong mata ay pa- nakaw mo siyang sinulyapan. Nakita mong sa iyo siya nakati- tig. Nagbaba ka ng mukha. Ngu- ni't sa iyong pagkakatungo ay bigla kang nagulantang nang mag- laro sa iyong muni si Raquel sa kasuotang pangkasal! Dagling gumuhit sa iyong dam­ damin ang lalong masigid na pa- nibugho! Gumapang ang kilabot sa iyong buong katawan. At bago mo nagunitang ikanlong kay Ed­ gar ang may hapis mong mukha, ay may mga butil na pala ng hi- nanakit na nakapaglandas sa iyong magkabilang pisngi. - Lourdes, - bigkas niya sa ma- babang tinig, at noon lamang si­ ya nagsalita. May timyas ng pag- auyo ang pagkakabigkas niya sa iyong pangalan, - Hindi ka dapat lumuha, sapagka't para sa akin, ang nararapat na magsuot ng da- mit na iyan ay... Ikaw! Gayón na lamang ang iyong pagkabigla sa narinig mong sina- bi ni Edgar. Hindi ka makapani- wala! At bagama't may galak na nagbangon sa iyong damdamin ay nagunita mo pa rin sa Raquel. - Nguni't, Ed, sadyang para kay Raquel, at hindi sa akin nauukol ang damit na ito. Binili ko ito para sa kanya, sapugka't sa kanya ko rin nabatld, na ako ang kinapos ng palad sa ating pustahan. Nakatanggap ako ng sulat niya na nagsasabing... - -Na nagsasabing, kami'y mag- katipan na, - maagap niyang agaw, - Na kami ay ikakasal na bago sumapit ang napipintong bakasyon sa ating paaralan. Su- bali't, Lourdes, si Raquel ay na­ ming kasintahan ko dahil lamang sa ating pustahan, at iyon ay alam mo. Nguni't ang hindi mo pa natatalos ay ang isang katu- tohanang tanging ikaw lamang ang aking inibig sa mula't mula pa upang pakamahalin hanggang sa dulo ng aking buhay! Laie kang nagulat sa iplnagta- (Sandan sa pahina 79)
78 BüLAKLAK Abril 11, 1956 NANGUNBUSAP NA... (Buhat sd pahina 110) ang tindig sa pakikibaka sa ka­ biguan. Ulila na si Rosenda sa ama. Si- ya ang pinakamatanda sa anak nina mang Takyo at aling Dan- ding. Napaatang sa kanyang ba- likat ang tungkulin ng kanyang ama nang ito'y sumakabilang bu­ hay. Masasaktin si aling Danding at maliliit pa ang kanyang mga kapatid. Nakata pos lamang ng mataas na paaralan si Rosenda. Nagkapalad siyang mapasok na takigrapa sa pribadong kolehiyo sa kanilang bayan. Subali't hindi siya nagtagal sa paglilingkod sa nasabing paaralan pagka't tu- manggap ng utos ang Dekanr. ng kolehiyong yaon na ipinid ang paaralan. Buhat noon ay sinikap na ni­ yang humanap ng ibang mapa- pasukan upang maitaguyod ang mga kaluluwang umaasa sa kan- yang kalinga. Subali't marami nang sapatos ang kanyang nagas- gas, makapal na ang kalyo sa kanyang sakong sa paglakad at pagbabakasakaling makatagpo ng gawain, datapuwa't iisa ang na- ging hantungan ng lahat niyang pagsisikap.. ■ - mapait na kabi­ guan. .. - Anak ko!... - nanghihilakbot na sabi ng kanyang ina. - Hindi mo dapat bukhin sa labi mo ang gayón. Ang kabigua'y isang ha- mon, isang pagsubok sa katata- gan ng iyong pananalig sa Kan­ yang kapangyarihan. Ano ang ma- lay mo, baka kaya pinagkakaitan ka sa ngayon, ay sapagka't may higit na mabuting kapalarang ini- lalaan para sa iyo, sa atin, kung mapagtitiisan natin ang dinara- nas nating kasaliwaang palad. - Nguni't kailan pa?... Kung tayo'y patay na? Paano tayo ma- bubuhay kung laging sa pag-asam nauuwi ang lahat ng aking pag­ sisikap?... - at walang lingong- likod na linisan ang inang nanga- ngaral. - Mahal na Panginoon. •. pa- tawarin Mo po ang aking anak, pagka't hindi niya nalalaman ang kanyang sinasabi. Liwanagin Mo po ang kanyang nadirimlang kai- sipan. - Pabuntung-hiningang na- usal ng matandang ina ng dalaga. - Tibayan Mo po ang kanyang puso sa pagtanggap ng kabiguan. Si Rosenda ay dating maloob sa Diyos. Kasani siya sa lang banal na kapisanan sa kanilang simba- han. Subali't ang sunudsunod na kabiguan ang nagparupok ng kan­ yang pananalig sa kataTungan at kapangyar.han ng Dakilang Lu­ mikha. - Nahan ang katarungan ng Lumikha? Nahan ang kanyang awa? Bakit Niya natiis na mag- dusa tayo ng ganitong kasawian sa buhay; gayong hindi ako nag- kukulang ng pagtawag sa Kan* ya? - Buong kapaitang naihimu- tok ng dalaga. - Mabuti pa ya- tang s; Satanas ang aking tawa- gan at ako'y kanyang kahahaba- gan.-. Sa kanyang sarili ay lagi ni­ yang nasasabi na kung may ka­ tarungan ang Diyos ay hindi si­ ya titikis n sa gayong paghihirap. Bakit yaong mga nakaluluwag pa sa buhay ang siyang madaling mapasok sa gawain. Tulad nina Aurora, Emma, Elisa, Weny at Linda.. Ang mga iyon ay hindi niya tulad na kung di magsikap na magbanat ng buto ay hindi ka- NEW LOCATION DR. BUENAVENTURA S. REALIEA Chest Specialist Tisis Hika-Sakit sa Dibdib Ubo. Hingal. Paglura Ng Dugo (BATA O MA'ia.;DA KLUtfKA: Pedro Cruz, Bldg. 2 Palapag 401 Evangelista Quiapo Malapit "a nimbaban ng Qu lapo. Oras: 4:00 - 7:00 P.M. Araw-araw Silid Big. 201 X-RAY - Aerouol-Pneumotherapy KLLNLKA SA PUSO AT BAGA Dr. LUIS Z. GONZALES itayos-X, Fluoroscopia at Electrocardlograpia (aparatong pangaurl oa tl- R-209 Palomo Bldg, 815 O'Donnel. Maynila. Oras ng -ok ng konsuita. 9-12 N.U. - 3-6 N.H. Tel: Klinika - 3-75-65; Tahanan - 3-78-69 INEKSYON sa ALMURANAS DR. V. T. SANTOS Tiyan - Sikmnra - Hayos-X ¡ I Oras: 9:0 - ti. R-210 Palomo Bldg. Azcarraga, Maynlla Tel. 3-70-49 Espesyalista sa SAKIT sa ISIP at NERBIYOS DB. BAFAEL E. GARCIA ! DaJubhasa aa nerbiyos. matatakutin, pagkasindak at mga pagkaballsa conbulslon aaklt ng ulo at pagkaliyo. Hindi mapagkatulog at naalsiraan ng teip. 1 Tenggap&n trilld Big. 309; Pangatlong palapag Mercedes Bldg., Quiapo. Maynlla kain. Ang lalong pinakamasakit na dagok ng kabiguan sa kanyang buhay nang siya'y tuluyang la- yuan ni Miguel. May ilang taon na silang magkatipan ni Miguel , Ang binata ay naging masigasig na sila'y malagay na sa tahimik upang di-umano'y mapagtulungan nila ang pasanin ng dalaga. Su­ bali't matatag si Rosenda sa kan­ yang sariling panindigan sa kabi- la ng mga kabiguan. - Hayaan mong sarilinin ko ang tungkulin ko sa kanila. Miguel, pagka't gayón ang pangako ko kay Tatay. Pasasaan ba at hindi natin matutupad ang ating ma- laon nang pangarap. - Nguni't... kailan pa Rosen­ da,... kailan pa?... Kung ta­ yo'y matatanda na? - may pag- kabugnot na tugon ng binata. - Miguel!... - at napatitig si­ ya sa katipan. Matagal na nga ang ipinaghintay ni Miguel, su­ bali't kung papayag siyang maka- sal na sila ay batid niyang hindi niya magagampanan ang tungku- ling inihabilin ng kanyang ama. Kawawa ang kanyang masasaki- ting ina at ang maliliit niyang mga kapatid. Muli nyang tiniti- gan ang binata , at siya'y napa- buntung-h'ninga. - Alam mong mahal kita, subali't hindi sakim ang aking puso upang sikilin ang iyong kaligayahan, at ang kaliga- yahang hinahangad mo"y hindi ka maidudulot sa iyo ngayon pag­ ka't wala pa ako sa kalagayan upang pagbigyan ka, kaya, kung naiin'p ka at hindi ka na maka- tatagal ay kinakailangan na kita sa iyong kapangakuan. Malaya ka na mula ngayon at itur:ng mong pangarap ang lumipas. Nakita n'ya ang pagd'dilim ng mukha ni Miguel sa pagpipigil ng damdamin. May garalgal sa tinig ng binata nang muling magsalita. Rosenda, kung ito'y isang ha- mon ay tinatanggap ko. Masakit sa loob kong magkalihis ang ating landas n subali't masusu.'.od kung siya mong naia. Ngayon ko nata- tap ang katotohanang hindi mo ako in' big. Ibig niyang habulin noon ang binatang umalis nang walang paa- lam at sab hing pinakaiibig niya ito, subali't muli siyang napaupo nang kumapit sa kanyang kandu- ngan si Nante ang kanyang bun­ song kapatid. Nawalan siya ng lakas na bigyang kasiyahan ang kanyang puso. Nangibabaw ang pagkahabag sa kanyang mga ka­ patid at matanda nang ina. Hindi naglipat-buwan, natung- han ni Rosenda sa pitak panlipu- nan ng isang pang-umagang pa- hay a gan, ang pakikipag-isang dib- dib ni Miguel. Daig pang pinag- sakluban siya ng lupa't langit sa masaklap na balitang yaon. Ang susun-susong kabiguang yaong pumupuno sa kanyang puso ang nagparupok ng kanyang pa­ nanalig sa katarungan ng Diyos. Subali't ang walang sawang pa- ngangaral ng kanyang ina ang kanyang nagiging gabay upang hindi maging lubos ang kanyang pagtalikod sa panin¡walang may' isang Diyos na makapangyarihan at makatarungan. Sa mabagal na pag-isod ng pa- nahon ay nagantimpalaan na rin ang mga pagpapakasakit, at pag- titiis ni Rosenda. Napabilang siya sa mga "social worker" na nag- lilibot sa mga bayan-bayan at na- mamahagi ng tulong sa dukhang mamamayan. Natupad ang kanyang panga­ rap na mapaligaya ang mga ka­ luluwang mahal sa kanyang bu­ hay. Kung may hinanakit mang nananatili sa kanyang dibdib ay ang pangyayaring lubusang naun- siyami ang kanyang pag-ibig. Si- nisikap niyang paghilumin ang sugat ng kanyang puso sa pag- papakalibang sa kanyang gawain. subali't tuksong habang pinagpi- pilitan n-yang limutin si Miguel ay kung bakit lalo lamang niyang nadarama ang kakulangan ng ka- tauhan ni Miguel sa kanyang bu­ hay. Hindi niya lubos na masi.-d si Miguel pagka't siya ang nagbi- gay ng kalayaan sa dating kati­ pan. Sa kanilang paglilibot sa mga liblib na nayon sa pamamahagi ng tulong pangkabuhayan sa mga dukha ay lalo lamang kumikirot ang sugat ng kanyang puso pag­ ka't nasasalang ng mga tanawin sa lalawigan ang naluoy na pa­ ngarap nila ni Miguel. Sa nayon binalak nila ni Mi­ guel na mamuhay. Isang mali t nguni't sariling tahanang may manukan sa likod-bahay, may na- mumungang halaman sa paligid ng bakuran, nakatayong malayo sa karamihan, maluwang ang baku- rang paglalaruan ng mga mumun- ting anghel ng kanilang pag- ibig. . . - iyan ang kabuuan ng pangarap nila ni Miguel, na nga­ yon ay isang mapait na gunita na lamang. At sa pagdaraan ng'alaalang yaon ay hindi niya mapig'l ang pangingilid ng kanyang luha. Ta­ nging si Liling na pinakamatalik niyang kaibigan ang naging sak- dalan ng kanyang mga sama ng loob. Kilala ni Liling si Miguel at batid niya ang namagitang pang- yayari sa dalawa. - Hindi ko siya malimot Li- (Sundan sa pahina 85)
TAGUMPAY NG... (Buhat sa pahina 76) pat niyang iyon. Di maulatang kagalakan ang bumalot sa iyong munting puso. Ang dati mong hi- nanakit ay biglang nasubhan ng maningning na pag-asa. Gayón* man ay nagpakatimpi pa rin ang iyong sarili. - Lourdes, - patuloy pa niya, - higit kanginuman ay ikaw ang nakababatid na kung kaya ko hi- nainan ng pag-ibig si Raquel, ay dahil sa ating pustahan. Kaya't, utang na loob, patunayan mo sa kanya na siya ay hindi ko tunay na iniibig, - sumasamo pati ang kanyang tinig nang bigkasin ang pakiusap na yaon. - Noong una'y dinadaya ko sana ang aking dam­ damin, - dugtong pa niya, - ngu- ni't ngayon ko lubos na nauna- waang, ang isang pag-ibig na ta- pat at bukal sa puso ay higit pa- lang makapangyarihan kaysa pag- suyong marupok na supling ng isang pustahan, kaya... At biglang nauntol ang iba pa niyang sasabihin nang makarinig kayo ng sumalit na tawag ng kar- tero sa purok na iyon. Isang so­ bre ang iniabot sa iyo ng taga- hatid-sulat, saka •magalang na nagpaalam. Sa unang sulyap mo lamang ay natiyak mo kaagad na kay Ra­ quel galing'ang natanggap mong • t iyon. "Anang huling bahagi ng ka- latas: Kaya, ikaw na sana, Lour­ des ang bahalang magpaabot kay Edgar ng malungkot kong napagsapit. Utang na loob, sa- bihin mo ang katutohanan, na ako ngayon ay kasal na sa la- taking gumamit ng dahas upang makamtan ang aking pag-ibig na sadyang para sa kanya ko inilalaan. Ang iyong kaibigam Raquel" Sapat na ang liham na iyon upang maparam na biglang-bigla ang ligalig ng iyong damdamin at alinlangan ng iyong puso sa ipi- nagtapat ni Edgar. Nuon din ay nagningning sa kaligayahan ang dati'y malamlam na kislap ng iyong mga mata! Pati ng iyong maamong mukha, na nuong una ay m¡8tulang larawan ng kawa- lang pag-asa ay biglang nabihi- san ng matimyas na ngiti. Sa makapangyarihang atas ng lihim mong pagmamahal kay Ed­ gar ay napalingon ka sa kanya. Nagsalubong ang inyong mga pa­ ningin, na ang sa kanya ay may hiwatig ng pagtatanong ukol sa liham na hawak-hawak mo. Sa pagkakaugnay ng inyong mga titig ay nadama mong su- mlgla ang tibok ng iyong puso! Abril 11, 1956 BULAKLAK 79 Nagunita mo tuloy ang damit- pangkasal. At nang sulyapan mo iyon ay waring naging higit na busilak at lalong gumanda sa iyong pangmalas; kaipala'y sa da- hilang, ang mapalad na magsu- suot niyon ay wala nang iba kun- di... ikaw! rin mo po ako sa nagawa kong pagkakamali! - Patuloy niya na waring hindi napansin ang mara- ming kanayong nakapaligid sa ka­ nilang mag-ama. Ang iba'y pipapa- hid ang kanilang luha. Ang iba na may marurupok na kalooban ay tu- malikodt upang hindi makita ang tdgpong yaon ng mag-ama na na- ngungusap ang luha sa kani-kani- lang mga mala. Sa katagalan ng kanilang pagba- balitaan ay noon lamang napan­ sin ni Denang na wala roon si An­ gel, ang nagbalita sa kanya. na may sakit ang kanyang ama. - Si.... si Angel, ho, nahan? - - WAKAS - Tanong ni Denang sa ama. Matagal na sandaling hindi na- kaimik si mang Ambo. Lumunok i- yon na parang pinadudulas ang lalamunan. - Mag-iisang taon na ngayon siyang PATAY! - at napa- yuko ito. PAGDIDILIDILI - Magdalena! Anak ko! - Lumu luhang wika ni mang Ambo. . - Nagpapasalamat ako at nagbalik ka sa aking piling! (ffuhat sa pahina 25) yumapos sa aman? malaon nang sabik na mayakap ang bunsong nawalay ng tatlong taon sa kan­ Pagkaraan ng ilang sandaii, ma yang piling. tapos pahirin ang mga butil ng luha .. - Ama ko! Ama ko! - ang umi- sa kani-kanilang mga mata, ay nag- lyak na wika ni Denang. - Patawa- palitan ng balita ang mag-ama. yang mukha. - Nguni't ama.. - Ho?.... - ang tanging namuta- wi sa mga labi rd Denang. Matagal na tinakasan ng kulay ang kan- FIGHTER $ 10- ft ■r Laging pinag-uusapan J \ ng mga maninigarilyo ctng FIGHTER. At may dáhilan, Ang sigarilyong FIGHTER ay nakapágbi- bigay sa inyo ng mahigit l k n a kasiyahan kaysa ibang sigarilyo. . . .3 Anong inam na sigarilyo! Maging sa . paggawa o sa pamamahinga, matitiyak ninyo na ang sigarilyong FIGHTER ay may angking uri na nagbibigay sa kanya ng taguring "Ang Paborito . ng Madia!' "FIGHTER Cigarettes "1 LA PERLA CIGAR & CIGARETTE FACTORY. INC. 2Í4 Quirino 'Ayenu< P*r"Raquc/Ruar Tel. 8
80 BULAKLAK Abril 11, 1956 soon ¡among nakaraang Ungga <y nakausap ko siya sa Maynila. Si- ya ang nagsabi sa akin no paba- sa raw ninyo ng ay on, at siya rin ang nagbalitang may sakit daw kayo? - Ha?.... - Si mang Ambo ña­ man ang hindi makapaniwala sa kanyang naxinig. Paano'y isa pa siya sa mga nakipaglibing nang ihatid sa huling hantungan ang kasintahan ng kanyang anak. - Tai a gang mahal na mahal ka sa kanyang puso! Ayaw pa sanang paniwalaan ni Denang na patay na nga si Angel* Subali't nang patunayan sa kanya ni aling Trining, ina ni AngeL na patay na nga ang anak nito. ay saka ¡among naniwala si Denang. Nguni't kalakip naman niyon ang hapding kirot na nabuhay sa kan- yang puso.... higit na mahapdl kaysa sa úname niyang kasawian sa paiad ng mga mapagsamanta- ¡ang apo ni Adan, na matapos si- yang lamuyutin sa paiad ng mga ¡yon, ay naiwan siyang lantang bulaklak na wala nang bango. - "Oh, Bakit.... bakit kinaila- ngcmg sapitin ko ang ganitong kasawian? Bakit?.... At bakit ko pa naisipang lumayas sa amin at pagtaksilan si Angel at sumama a- ko sa lalaking dumaya ng aking pag-ibig? Bakit ko pa sinunod ang NG SWEEPSTAKES ay naglalaro sa SAMPUNG bilang? Mga kaibigan, ito ay isang katotohanan na natupad dahil sa pagkakaroon ng isang ba- gong pamamaraan ng pagtola. Ang bawa't libreta ay naglalaman ng SAM­ PUNG BILANG. Sakaling isa sa mga bilang ang magwagi ng malaking gantimpala, lahat ng biláng o tiket mula sa libretang ito ay magwawagi rin ng malaking premyo! Samantalahin ang bagong paraang ito! BU- MILI NG INYONG TIKET para sa bolahan ng sweepstakes sa Abril 22! Tulad ng dati, mahigit na KALAHATING MILYONG PISO ang ipinamamahagi, LIBRE SA BUWIS. PHILIPPINE CHARITY SWEEPSTAKES Ibabang Palapag, Gusali ng NAMARCO M. de ¡a Industria, Maynila Tel. 2-7391 kabaliwan ng aldng diwa upang pumagitna sa magulong lunsod ng Maynila? Bakit?.... Bakit?... ." PARANG multong nagbalik sa gunita ni Denang ang isang urna- gang naglalako siya ng gulay' ai isda, na kamunUk na siyang na- bundol ng biglang lumikong kotse. ¡sang lalaki ang umibis at nilapi- tan siya. Iyon si Arturo, na mata­ pos hingin ang kanyang pagpapa- umanhin, ay nakipagkilala sa kanya, hanggang sa magipg ¡aging panauhin niya iyon, at matangay siya ng katamisan ng dila nito. hanggang naakit upang liparin ang pinapangarap niyang lunsqd ng Maynila. Sa ginawa niyang pag- sama kay Arturo ay nailibing tu- loy niya sa paglimot ang mabait na kasintahan, si AngeL At kaya lamang niya naalaala ang pinag- taksilang kasuyo ay nang mal am an niyang may asawa't anak pala ang sinamahan niyang lalaki. Pa­ rang nabulagan ay namasukan si­ ya sa isang Bar bilang tagapagsil- bi. Nguni't hindi niya akalin na sa pook na iyon ay marami pa- lang lawin ang maglulugso ng kanyang napariwara nang puri. - Kalamayin mo, anak, ang ka- palaran ikinabit sa iyong buhay ng ating Panginoon. - Tinig ng kan­ yang ama ang gumambala sa ma- lalim na pagdidili-dili ni Denang. - Tena, Denang! - Tawag ni a- Eng Trining namimighating dalaga. - Soli wan mo kami sa pagbasa ng pasyong mahal! '^cnutok man ay hindi umimik si Denang. Nakaharap na siya sa ; jng mahal ay parang wala pa siya sa sarili. At nang umaawil m siya ay maiinit na luha ang pumatak sa kanyang dibdib. Naa- a niya si Angel! At ang kan­ yang puso'y nauuhaw.... nauuhaw sa timyas ng pag-ibig ni AngeL ---- WAKAS-1- MAY ISANG... (Buhat sa pahina 23) kuwintas ng mapuputing bulak­ lak ng sampagita na sa kasari- waan ay nagtatapon ng masam- yong halimuyak, at sa isang sag- lit ay parang lumaganap at na- puno ang buong restawrang iyon. - Ako! Ako! - Ang namulas na sunod-sunod sa labi ni Erlina. - Ako. Ako.... Tinanggap n:ya ang sampagi­ ta at nakita niyang may'sulat na kasama iyon. Nanginginig ang mga daliring dinampot iyon at binuksan. Pinahid ang ulap ng lu- hang tumatakip sa kanyang pa­ ningin at binasa. At saka pa lamang nalunasan ang mabigat na suliranin ng puso ni Erlina. "Erlina, Nabasa ho ang pakikvpag- isang dibdib nd Artsmio. Ako'y (nakikiramay sa pagdaramdam mo. Dahil sa pangyayaring iyan, kaipala'y hindi mo na ibaba- wal sa aking padalhan kitang muli ng sampagita - ang so- gisag n'g aking pagmamahal na masusumpungan mong may bangong isusuob sa iyo sa ha- bang buhay. Kaya, tanggapin mo sana, Erlina ang una't hu­ ling yamang inihahandog sa iyo ng aking kaluluwa. Rafael." - WAKAS - Wal ang Pat a wad (Buhat sa pahina 21) kundi laguk-lagok, hindi na konti-konti lamang, kopa-kopang puno na; at habang tumutungga ay lalo siyang nauuhaw. Lalo si­ yang nagpapanibagong bulas. Na- kikita niyang tila panoramang umiinog ang magagandang tana- win sa kanyang paligid, at ka- sabay niyo'y paTang mga puting silahls na humahawi ng maiitim na guniguni s> kanyang isipan. Napapangiti na siya ng sariwang mga ngiti. Noon lamang siya na- tawang may matutunog na ha- lakhak. Naislp niyang ang ma­ ssing pala'y parang masayang panaginip. Wala siyang malay na iyon pala'y simula na ng "De­ lirio," o paghihingalo ng isang buhay na nalalapit sa kanyang wakas. Samantala'y patuloy na sumi- sidhi ang kanyang uhaw. Isang lagok pa, dalawang lagok pa ng alak at sa wari niya'y maaari na siyang makalipad na parang ibon kahi't walang pakpak. Maaari na siyang makalipad na parang ibon kahi't walang pakpak. Ma­ aari na siyang makatakas dito sa mundong kahapis^hapis. Hinawakan niya ang prasko at siya'y magsasalln, subali't wala na palang laman. Ilang patak na lamang ang tumulo sa kopa. Ang ilang patak naeaiak ay hindi sa- pat upang magkabagwis ang kanyang kahibangan. Sayang. Kung wala na siyang matutungga ay kay daling mapuputol ang kan­ yang pag-aaliw. Nguni't hintay! Mayroon si­ yang naalaala. Nagunita niyang sa estante ng mga kagamitan sa pagluluto sa kusina ay may isang bote ng Giniebra San Miguel na kakaunti lamang ang kulang, at marahll iyo'y nalabi sa isa nilang piging at naitago doon ni Bun­ day. Dali-dali siyang nagtindig at
walang iniwan aa paroparong pa-' giray-glray na lumabas. sa Rusi­ na, at nang muling pumasok ay hawak na ang boteng sa boong akala niya'y alak nga ang laman. Hindi n:ya batid na iyon pala'y pinagsidlan lamang ni Binday ng Alcohol Denaturado, a "Wood Alcohol" na glnagamit sa pagpa- paningas ng Kusinilya. Isang mabagsik na Ingridyenteng naka- kalason, at ang ilang lagok la­ mang ay labis nang makamatay ng isang kabayo. INUMIN KAYA NI ERLINDA ANG LAMAN NG BOTENG IPI- NALALAGAY NA HINIEBRA? (ITUTULOY) ISANG TANYAG... (Buhat sa pahina 19) panig niya, ang kanyang ka- kayahan. Ang mga tao ay halos na- pipigil ang pahina dahil sa nakikita nilang ang mabibi- lis na tuldok sa bastidor ay mabilis na nakayari. Ang bawat panig ay hu- mahanga sa kanilang nama- malas. Pinupuri ng mga ma- yamang nagmamasid ang ka- kisigan at kabilisan ni Maria. Gayón ding paghanga at pag- pupuri ang inuukol ng mga nagmamasid sa hindi kila- lang bordadora. Ang ginagawa ng dalawa ay dumating sa pinakamahi- rap na bahagi. Natutuwa ang mga nagmamasid kay Maria at hinuhulaan nilang, sa ba- haging ginagawa ay magaga- his ni Maria ang kalaban. Nguni't laban sa inaasa- han, ang kalaban ni Maria ay matatag at patuloy na mabi- lis ang mga daliri sa pagtul- dok at paghigit ng sinulid. Ang mga tuldok ay tiyak at hindi sumasala. Patuloy na nakikita ang kayarian na maganda at kahangahanga. . Isa sa mga taong nakati- ngin sa mahiwagang borda- dora ay hindi napigil ang sa­ rili sa pagsasalita ng mala- kas. - Tingnan ninyo, anya - ang kagandahan, kalinisan at ang mga kulay na parang sariwangsariwa; hayan, ma- lapit nang matapos. - Ang pinupuri ay ang ginagawa ng kalaban ni Maria. Totoo nga naman. Hindi nág- lipat-saglit at ang ginagawa noon ay natapos. Ang dalaga ay tumin- dig at tumanaw sa lahat ng pa­ nig. Isang maugong na palakpa- kan ang iniukol ng maraming tao nang makita siyang nakatapos. Hindi pa natatapoa si Maria* Natigilan ito. lnukulan ng tuigin ang bastidor ng kalaban na naka- lapag, at nakita niya ang ka­ yarian. Natigilan si Maria. Muling umugong ang pagbu- bunyi ng mga tao sa naunang nakatapos. Masaklap na hatol ang gayón sa isang napipdan. Dinamdam ni Maria ang nang- yari. Nanlulupaypay siya at hin­ di makatunghay sa mga tao. Ga- noong napakalamig ay para si­ yang sinis.gan. Ang pawls niya ay hum.h.lam sa kanyang mga mata. isang kapasyahan ang buma- ngon sa isip ni Maria, ang pag- papatiwakal. Hinawakan ang gun- ting na ginagamit at isasagawa na sana ang makutim na tangka. Siyang paglaplt ng mahiwagang kalabafl, at anya; Maria! huwag. Hindi mo dapat gawin ang tang­ ka mo. Mangilabot ka. Dapat kang lujnawig upang magsisi. Ang iyong kataasan, kapalaluan at hindi mabuting pakikitungo sa mga nag-akyat sa iyo, ay dapat mong pagsisihan. - Sino ka ba? - payamot na naitanong ni Maria. - Ako ang hinahangad mong makalaban; ang Dyosa ng Karu- nungan. Pinakiharapan k i t a . upang ang malí mong pagkakilala sa sarili ay huwag nang maulit, at ang karampatang parusa ay dapat mong matamo sa kaukulang panahon. Napatigagal si Maria. Ang pagkatingin niya sa Dyosa ay nag- babadha ng almlangan. Ibig ni- yang ibuka ang bibig upang hu- mingi ng tawad ay hindi niya ma- gawa. Ang kapalaluan din ang nakapangyayari sa sarili. Ang kanyang mga mata ay nagsisimu- lang manalim. Siyang pagsasalita ng Dyosa. - Mula ngayon, ang iyong ka- tangian sa paghabi, ay dadalhin mo sa lahat ng panahon. Sa pa- mamagitan ng paghabi, gagawin mo ang iyong magiging tahanan. At sa tahanang iyong yayariin, ay doon ka mabubuhay. At nakita na lamang ng mga tao ang untiunting paglalaho ni Maria at nang ito ay maparam ay lumitaw ang isang malaking gagamba na noon din ay nagsi- mulang humabi ng kanyang taha­ nan. Nangabaghan ang mga tao. Hindi nila akalaing humantong si Maria 6a gayong kalagayan. Natitii han sila sa pagtingin sa patuloy na paggawa ng gagamba. Sa paggawa ng kanyang bahay. - Hanggan diyan mga anak ang kuwento. Maging aral nawa sa inyo ang alnapit ni Marla. Abril 11, 1958 BULAKLAK 81 - Napakalungkot po ng kan­ yang sinapit, ingkong. - Si Pekta ang nagsaEta. - Iyon ay nangyari, upang ma- putol ang kanyang kapalaluan. Kaya, kayo mga anak, iyang pag- papalalo sa kapuwa ay huwag ninyong magagawa-gawa. Mangi­ labot kayo sa sinapit ni Maria. Sinimu'an ang inuman ng alak .Isang madaling tablan, kaharap ng mga nagmama- lagihay na rin ang lumapit pa kay Rogel, pagkatapos na tunggain ang nalalabing wis- ki sa kanyang hawak na ko- pa. - Isa nga pong magandang aral ang sinapit niya, ingkong. - Siya, kayo ay dapat nang lu- makad. Il'ligpit pa ninyo ang-mga alaga ninyo. - Opo, ingkong. Lalakad na po kamt - Si Manuel ang nagpaa- lam. - Samahan kayo ng Mahal na Poon. - WAKAS - - Bakit mo binili ang, buong baka... gayong mur' ang gatas at maaari ka na\ mang bumili ng unti-unti...? - tanong ng lasing nang tata- ngu-tango pa sa pagsasa'ita. - Siyanga..; bakit maaga kang nakaisip na magbigti..? - susog ding tanong ng isa n a m a n g nagmamalagihay nang mapulang-mapula ang mukha. BUHAY NA LARAWAN (Buhat sa pahina 17) na kaibigang inanyayahan ni Abogado Santos, na siyang may handog ng idaraos na "stag party", alangalang sa nalalapit na pakikipag-isang- dibdib ni Rogel. Ito man na­ man ay naroon na rin at na- kangiting nakikipagkamay sa bawa't dumating at bumati sa kanya. Nangiti muna si Rogel, lu- magok ng serbesa sa hawak na baso, saka marahang su- magot. . - Ang pag-aasawa ay ka- tulad din ng kamatayan, mga kaibigan... Iya'y may pana­ hon nang pagdating, sa ayaw mo't sa ibig. . - Pero, kung hindi ka lu- migaw, hindi darating iyan... - biglang sagot ng isa sa mga kaharap na namumu- I ^Z,--.7Z,- MANUEL ZAMORA Sumusugpo Sa Anemia! Aho y may anemia sapul pa noong ako'y na.-- aaral sa mababang grado hanggang sa aking pri­ mera anyo ng "high school." Ako nuo'y pay at. maputla at mabrna sa blase. Matapos akonv ma- tainom ng Tiki-Tiki Extract Manuel Tamura sa luwina ako ngayo'y mal uso g na may kutis na ani- mo'y rosas at ang aking anemia ay ganap na na- Andrea Bartn!"^e Ang Tiki-Tiki Extract Manuel Zamora ay isang maoisang pampalusog na. sagana sa Bitamina B complex, ito y suniasansala ai luinuiunas sa ocn- Beri' diuresis at anemia; tuxnutulong sa pagtunaw ng kinam at sumusugpo sa nagsiMinulang pagka- tuyo. Ito y isang hgtas na panlun.is sa mga ka ramdamang nagpapahina. Ang nagdadalang-tao o i>agpjipasusong mga ma at mga bata ay kaHangang ito'ynO2riwi!"ataa5 Ur,nfi na rtu. SALAPING GANTIMPALA Ito "n;mR b,Song boteng ouy " tc 98LR Hidolgo
82 BüLAKLAK Abril 11, 1956 ngay na rin ang mga mata. - E, bakit naman hindi li- ligaw... Ang ibig mo ba'y maparis sa iyo, na gayong mahigit n a n g tatlumpung taon ay hindi pa marunong lumigaw hangga ngayon, ka­ va hindi makapag-asawa... - pakli naman ng isa, na na­ ming sanhi ng malakas na paghahalakhakan ng magka- kaharap. - Ang inaalaala ko kay Bogel ay baka inatulad sa kaibigan rihting si Masiong, na habang ang asawang abo­ gada ay nasa hukuman at hu- maharap sa usapin, ay siya naman ang naiiwan sa bahay na naglalaba ng mga lampin at nag-aalaga sa bata... - anang isa pa. Nagkatawanan ang mag- kakaharap, sapagka't ang Masiong na sinasabi nito ay kasa^kuyang pumapasok sa kanilang kinalalagyan. Nari- nig pala ni Masiong ang si- nabi ukol sa kanya, kaya na- kangiting sumagot. - Mabuti na ang maglaba* ng lampin at mag-alaga ng bata, kaysa katulad ng kai­ bigan nating nagsalita na ka- NaisMauli Ang Lakas, Napababafa Ang Glándula Hindi na kailangan ngayoñ añg magtiis buhat sa paglalaho ng pag- kalalaki at lakas, panghihina ng imp at katawan. nerbiyos maruming du­ go balat ná may karamdaman ka- lungkutan hindi mapagkatulog ya- pagka't isang Manggagamot na Ame- rikano ang nakatuklas ng Laang ma-- dali at maginhawang paraan upang mawakasan ang mga bagabag na ico. Ang tuklas na ito ay naya kaayaa- yang ayos tabletang madaling lu'iu_ kin. Ganap na walang panganib, mag- llligtas sa inyo sa operasyon ng glán­ dula at nakaDagdudulot ng bagong sig­ la at kabataan sa llbo-libo. Tuwl. rang nagkakablsa sa glándula at ner­ biyos at nagbibigay ng bagong saga- nang dugo at lakas sa inyong mga ugat. Makikita at madarama sa in­ yong sarili ang kabataan. Magni. ■tngnlng ang ihyong mga mata mag­ n kavo ng kasiglahan at ma. ic nanalavtay sa Inyong k^tawan ang lakas át sigla ng kabataan. At ang kahangahanga at bagong pangpalakaa ng mga glandulang ito na kun? taw.arm av Vi-Tab<j ay pl- nananagutan. Napatunayan ito ng li­ bo ';bo sa- Amr-rika at ipinamamah^gi naa-von ng mga botikarvo d'to r>a Pi­ lipinas sa Halim ng pananagutang ga-. nap na makasisiya ea Inyo o fsasauh f'1'* "nvong sa'ani. Dapat kayong pa- damhin ng kalakasa-n at magkn-^ n ng t-"eal makadama ng kaba­ taan o ibalik lamang ang basvorg na. nv h,><a''u'l. Ang isang tang'ng boMyang naglala- man ng 43 Vi-Tabs ay munang-mura ang halaga at ang pananagu- TT2 T/mUh tftn aT1£ magsa. V 1" JL vLDS sanggalang sa at r"ng invent* inyo. Vi-r*bt Tablat contain a tn Grain*, Iron .ulne, "/*; Acid Araenotia. Lbria*, lJ/a; 1/2ÍK"; Pu.Srr'zfld x Vomli*, l/10j Pituitary W/>,ic, ] i - - tnyrold gub.^nco Whola, Who!", 1/^; YohlrnbLa" /24; A4r* J/24; ZJxx Pboaphlda, 1/30. sapi sa Kapisanang Hampas- bakya. - Anong hampas-bakya... ? - nakatawang tanungan ng mga kaharap. - E, hindi makapanaog kung ayaw ang asawa... at ni hindi makapagpaalam na aalis, oras na makitang ha- wak na ng asawa ang bakya nito... at nang minsang magtanan sa pag-alis... alam ninyo ang nangyari nang magbalik... ? - Ano ang nangyari... ? tanungan uli ng mga kaha­ rap na sinundan ng tawanan. - Nagkasira-sira ang bak­ ya ng asawa sa kanyang ulo... kaya matagal na hindi naka- panaog ng bahay... - sagot ni Masiong, na sinundan ng halakhakan ng lahat. - Hindi marahil mangya- yayari kay Bogel ang bagay na iyan... - anang isa na­ man. - Malay natin... Iyang bait ni Bogel na iyan... Ang sabihin mo'y baka pagsuotin pa iyan ni Bosella ng kamiso- la... - sunggab ni Pakito, na malagihay na rin, na iki-' nangiti lamang ni BogeL - Huwag mong gagawin iyan, Bogel... Hindi baleng mag-nait gaun ka... pero huwag kang magkakamisola at kahiya-hiya... - nakata­ wang salo ni Bamon, na ma­ lakas ding ikinatawa ng mag- kakaharap. Patuloy ang inuman at ang pagbibiruan, hanggang ika- walo ng gabing yaon, - na si- yang oras na ipinaghiwa-hi- walay ng magkakaibigan. Lu­ ían ng kanyang awtong nag- tungo si Bogel sa bahay ng kanyang katipan. Inabutan niyang naghihintay si Bosel­ la. - Naiinip ka na ba, mahal ko... ? - masuyong tanong ng binata, saka inilagda sa pisngi ng doktora ang isang matamis na halik. - Alam mo nang nagiging kainip-inip sa akin ang mga sandali, habang ikaw ay hin­ di ko nakikita at nakakau- sap... - malambing namang sagot ng dalaga. malaking orasan sa bahay na yaon ang.ikalawa ng madalipg- araw. - Matulog ka na, pagkaalis ko, - ang bilin ni Bogel, pagkatapos na gawaran ng halik ng pama- maalam ang kanyang mahal. - Kaya naman sinikap kong makaparito agad, upang huwag kang mainip, aking mahal... - maagap na sagot ng binata, saka naupong ka- piling ng katipan. - Gayón din ang iypng gawin. Huwag ka nang magdaan kung saan-saan. Umuwi ka na at pag- dating mo sa bahay ay matulog ka... - ganting bilin ng doktora. Sa ganyan sila nagkahiwalay. Buhat sa bahay ng kanyang kati­ pan ay tuwiran nang umuwi si Bogel.,Si Bosella naman ay nahi- ga na, upang jnakatulog. Nguni't gayong mariing piriipikit ang Tiyak kanyang mga mata ay kung bakit ayaw siyang dalawin ng antok, hanggang sa abutin pa siyang gi- ni linggo ang ating bibila- sing ng tawag ni Bogel sa tele­ pono, pagdating na pagdating sa bahay. Nang magkapiling na si­ lang nakaupo ay saka na- banggit ni Bosella, ang guni- guning-takot na hindi niya malaman kung bakit hang­ gang nang mga sandaling yaon ay lumiligalig sa kan­ ya. - Ukol sa ating kasal ay wafla kang dapat na ikatakot •. na matutuloy ang ating pagiisahg- dibdib. Hindi na taon. hindi' bu- wan, ngin, kung hindi oras na lamang at magaganap na ang ating ma- laong pinanabikang pagharap sa dambana... - sagot ni Bogel. - Hangga ngayori ba naman ay hindi ka pa natutulog, mahql - Ewan ko nga bá... Hindi ko malaman kung ana ang aking ki- natatakutan... nguni't ako'y na- tatakot... Kakaba-kaba ang aking dibdib... Hindi mapanatág ang aking kalooban... at lagi nang may kalungkut^ng nakikisüno sa aking puso... Tila may kung anong. pangitaing sumusurot sa aking paningin, habang nalalapit ang ating kasal... ^s - ani Bosella, sa marahan at basag na tinig. 9 - Pinipiiit ko nga sana, nguni't ewan kung bakit ayaw akong da- la win ng antok... MaTahil ay sa laki ng galak na nag-uumapaw sa aking dibdib, dahil sa nalalapit nating kasal... - ¿ng sagot ni Bosella, sa hangad na huwag nang mabalisa ang kanyang katipan. - Matulog ka na, at hüwag mo akong alalahanin. Ma ma ya lamang marahil ay aantujdn na rin ako, - patapos ng dalaga. - Limutin mo ang kalungku- tan... Ang lagi mong isa-isip ay ang kaiigayahang naghihintay sa atin, pagkatapos nang kasal... Pagkatapos ng agahan sa Manila Hotel ay magtutuloy tayo sa Ba­ guio, at pagkaraan ng isang bu- wan ay magtutuloy tayo sa Hong- kong... sa Hapon... sa Haway... Sa Amerika •.. sa buong daigdig... - ani Bogel, saka muling hinag- kan ang mabangong pisngi ng ka­ tipan. - Iyan ang iyong pangarap at iyan din anjj sa akin. • • Kahima- nawari ay matupad ang pangarap nating dálawa|| - nakangiting tu- gon ni Bosella. Marami pa S'lang napag-usapan, bago marahang tumindig si Bo­ gel at nagpaalam sa katipan, nang marinig niyang tinugtog ng - Hindi na rin ako matutulog habang ikaw ay gising... Mag- usap na lamang tayo sa telepono, hanggang sa tayo ay sa'bay na an- tukin, - tugon ng binata. - Ipinapayo ko sa iyong matu­ log ka na. Masama sa iyo ang mapuyat, sapagka't maghapon ka pang pumapasok. Ayaw kong mangalumata ka sa araw ng ating kasal. Matulog ka na at ipinanga- ngako ko sa iyong ako man áy matutulog na rin... ani Bosella. - Ikaw ang bahala kung iyan ang iyong ibig. Alam mo na na­ mang walang iniutos sa akin, na hindi'ko sinunod... Kung gayo'y "sweet dreams", mahal ko, - pata­ pos ni Bogel. - Gayón din sa iyo, aking ma­ hal, - tugon naman ng doktora. Mffl CHILES HOSPITAL & MATERNilV Lahat ng uri ng karamadaitian - Operasyon, Pánggágamot At Panganganak MAY RAYOS X AT HUSTONG KAGAMITAN SA KLJN1KA AT laboratoRvo SCHOOL OF MIDWIFERY DR. M. FLO RENDO, M.D. 135 Gastambicte, Sampaloc, Maynila Tel. 3-79-34 M. F. H. F1DSUNO DR. PILAR V. CRUZ - FIDELINO MGA DALUBMASA SA PACPAPAANAK. NA WALANG SAKlT. BOCIO 1LONG LALAMUNAN, TONBlL AP^NDICITIS. MATRIS DAANAN Nd XHI, LUSLOS, BALI NG BUTÓ. SAKlT NA LIHIM, BALAT.' IUKA iTJur^KCULOSIS. May PneuniOtnoi ux at Rayoa.X ya mga BATA KLINIKA: R-318 Mercedes Bldg. Oras: 9'30-12:00 N.U. 3:30-6:30 Ñ.H. Plaza Miranda,' QuLapo Tel. 3-33-26 - Tahanan Tel. 7-20-53 - _ Pagkatapos na ipinid-ang tele­ pono, ang ginawa ni Bosella ay kmuha buhat sa aparador ang ka- hong k-nalalagyan ng kanyang damit-pangkasal., Isinabit itong kasama ng mahabang belo sa isang dulo ng kanyang kama, ma- tagal na tinitigan, saka nakangi­ ting hinagod-hagod. Nang ang ma- habar.g belo ay hagkan na niya at idiit sa kanyang pisn¿i, hindi ma­ laman r.i Bosella kung bakit na- tulo ang kanyang luha, lumakas
ang kaba ng kanyang dibdib at may taknt na namang nakisuno sa kanyang puso. Gayón man ay pini- lit niyang aliwin ang kanyang sa­ rili. Ginunitá niya ang sinabi ni Rogel • •. Limutin mo ang kalung- kutan... Ang lagi mong alala- hanin ay ang naghihintay sa ating kaligayahan pagkatapos ng ating kasal... Pabulong niyang inuulit iyan sa sarili, habang nakatingin siya sa larawan ni Rogel, na nakapatong sa ibabaw ng kanyang tokador. Buhat sa kinatatayuan ay mara-' han siyang humakbang, kinuha ang larawan ng katipan, matagal na idinikit sa kanyang pisngi... pinaliguan ng halik... idinikit sa kanyang dibdib, upang marahil ay marinig nito ang ibinubulong noon ng kanyang puso... "Rogel, aking niahal, hindi na magtatagal at ma- tutupad din. ang pangarap nating kaligayahan.. Patuloy na hinahagkan-hagkan niya ang larawan ng katipan, hanggang sa siya'y mahiga... Ipi- natong ito sa ibabaw ng kanyang unan, at patuloy na tila kinakau- sap. ''Rogel, mapaligaya kaya ki- tang gaya ng aking pangarap...?" Hindi malaman ni Rosella, kung bakit naluha siya, pagkatapos na bigkasin ng pabulong ang tanong na iyan, kaya't nabasa ng luha ang larawan ni Rogel, nang ito'y muling halikan at idtkit sa kan­ yang pisngi. Nasa ganyang ayos si Rosella, nang muli niyang marinig na tu- munog ang timbre ng kanyang telepono. Lnisip niyang hindi na maaaring tumawag ang kanyang katpan, pagkatapos na magka- sundo silang matutulog na. Nai- tanong niya sa sarili, kung sino pa ang maaaring tumawag sa kanya sa gayong oras. Wala si­ yang magunitang sino man. Na- gawi ang kanyang mga paningin sa. bukas na durungawan habang siya'y nag-ilsip. Nakita niyang laganap ang di magkitang-suru- ting karimlan. Parang binabayo ang kanyang ¿'.I nib, habang pa­ tuloy ang pagtu iog ng timbre ng telepono. Aliniangan siya ngayon, kung yaon ay ¡api", niyang ta- gutln o hind*... (ITUTULOY) GININTUANG... (Buhat sa pahina 15 sa isang taksing naghihintay at buhat noon ay iniwasan mo na ako! - Ano naman ang napag- usapan ninyo noon, Bert? - Humingi siya nang pau- manhin. Sinabi niyang siya'y nagkamali at pinagsisisihan naniya ang lahat. Hiniling niyang m^gKasundo kami uni - nniui ho aKaiaing lauun- bot ang Kanyang puso, na, sa aKaia ko y sniugas ng oaKal. Hindi Da ang saoi pa niya noon! "isa nang satuuga- ting, magoaraya! Lnot ut- mang ang bauaang papawl sa tyo! Sacamai ai nang- gang maaga y na/ciUua Riba! Maaauwas pa aleo sa iyol At, ang iba pa niyang sina­ bi y Hindi Ko na nga nannig danii sa aking pagmamada- iing makarating sa amin! - Hindi nga kapanipani- wala, Jbanny, nang saoimn ko sa kanyang tapos na ang lahat sa amin. Namagitan pa ang kanyang mga magu- lang sa amm, ngunrt nágu- lo lamang ang aking isip pagka't nag-iisip ako noon kung bakit hindi mo ako bi- nigyan nang pagkakataong maxapagpaliwanag hinggil sa nangyari at ako'y ninsan . mo nang walang paalam. Buhat noon, Fanny, ay. isina- isang-tabi ko muna ang pag- ibig. Mahirap, nguni't naga- wa ko rin, hanggang sa ma- kalipas ang ilang taon sa ating pagkakalayo. Salamat sa araw na ito ng PASKONG PAGKABUHAY, inaakala kong muling mananariwa at mabubuhay ang ating pag- iibigan... Sa huli kong pangungusap na ito'y pinagmasdan kita, Fanny. Nakita kong masa- ganang luha ang namamalis- bis sa magkabila mong pis­ ngi, kaya't hindi ako naka- tiis. - Fanny, kung nasuga- tan ko ang iyong puso dahil sa kahilingan kong buhayin mo ang ating pag-iibigan, ipalagay mong wala kang na- rinig sa akin. Alang-alang sa iyong kaligayahan ay na- kahanda akong magtiis... - Walang sugat ang puso ko, Bert. Pinananabikan ko ngang magbalik ang ating kahapon, nguni't... - ...Huli na ang lahat, Fanny? Ganyan ba ang ibig mong sabihin? - Oo, Bert, sapagka't nai- baling ko na sa iba ang aking pag-ibig. Malapit na kaming humarap sa Dambana ng Di- yos, nguni't bago ang lahat, hinihingi ko ang iyong kapa- tawaran pagka't ako ang maysala. Magkakalayo tayo, nguni't laban sa aking pu- so't kaluluwa, kaya hindi ko itinuturing na ako'y maliga- ya, bagaman umusbong sa Abril 11, 1956 BULAKLAK 83
84 BÜLAKLAK Abril 11, 1956 aking puso ang isang bagong pag-ibig. Kapalaran natin, Bert, ang magkalayo! Dina- ramdam ko ang ganap nating paghihiwalay buhat nga- yon... Nalalaman kong may pagtingin ka pa sa akin, Fanny, kung iibi- gin ko lamang patayin ang bagong W:33 Parents And Guardians Choose This Institution, Because They Have S^en The i Efficiency And ' success OF rfS GRADUATES ! Enroll Thom At The DE LUXE FASHION SCHOOL Recognized by the Government The Oldest, T.arzest & Famous I <n the Far East I of hundreds of The Fashion School Direc rcssas >. ar.d Thousands of successful Dra.-s- I maker, beauticians and tail'rs in the Philinpines. China Japan, ! Siam, India, Guam and Borneo. | FAMOUS for great achieve- ' ment integrity, quality of teach-J inj, square dealing and fairness ¡ to students- CHAMPION in the National & International Fairs MEMBER Philippine Especial Vocational Schools Association Culture As3cciated Inc* Free uniform, scissors, tape­ measure notebook, pencil, nee­ dles, threads, thimble textbooks, curve ruler and 2 yards muslin- f ree supplies, equipment and textbooks also- Free courses in ; Flowermaking Fancy" Jewelry. Enroll your children at 333 E- C'.' -"d^-C',rrI°dn-r!iz^l Ave Ph- , za GoltL No bluffs * No rackets Mail th¡3 coupon and receive Free souvenir Fan and prospec­ tus- ; Name... I Address ... • • • pag-ibig na umusbong sa iyong puso. Datapwa't hindi ko maga- gawa. Pasko pa naman noon nang pagkabuhay. Dapat sikapin ng sangkakristiyanuhan, na, panatili- hing buhay ang nangabubuhay, at, tulungang mabuhay ang taong namatayan ng pag-asa. Iyan ang diwa nang muling pagkabuhay ng ating DAKILANG KRISTO, kaya naman buhat noon, Fanny, ay iti- nuring kong ginintuan ang araw na yaon, na siyang saksi sa banal nating pag-iibigan. - WAKAS - - Lalong mabuti kung maplpU lit mong ikaw ay maiyak, at nang lalong man!wala' ang iyong dad­ dy, - wika pa nl Nena. - Magagawa ko, mammy-... Kayang-kaya ko ang mag-iyak- iyakan... Puwede akong artista, mammy. •. - may pagmamagaling namang sagot ng anak. - Magaling... Huwag mo la­ mang kalilimutan ang mga itinu- ro ko sa iyo, na dapat mong sabi­ hin ... Ako na ang bahala sa hu- li, - nagagalak namang wika ng ina. SAYANG NA LIGAYA (Buhat sa pahiná 13) kong dámit, na nasa may paanan ng aking kama. Ha­ bang nakaktfa ang mga da- mit pagkatapos mong sabu- nin ay saka mo naman si­ mulan ang pagwawalis sa ba- kuran. Kung may tatawag sa telepono at itatanong ako, sabihin mong bukas na siya tumawag, sa ganito ring oras... - ang bilin ni Nena, na sinundan ng pagpanaog, kasunod din ang anak, na sa- sayaw-savaw pa at waring ikinacragalak ang nakitang paghihirap ni Rosita sa pag- lilinis. Nataunan nilang wala namang maramirig ginagawa si Danilo, nang sila'y dumating. Napansin agad ni Danilo ang nangingitim na mata at ang may plnsalang bi­ sig ni Laura. - Ano ang nangyari sa iyo.. • ? Bakit ka nagkaganyan... ? - - nagtatakang tanong ni Danilo. - Iyan ang dahilan kung bakit kami naparito agad, Danny, at hindi ko na nahintay na dumating ka pa sa bahay, upang maibalita ko sa iyo ang nangyari sa aking anak, - biglang sagot ni Nena, na kusang pinalungkot ang tinig, habang kinukusot ang mga mata sa pagsasalita. - 0, e, paano nga ang nang­ yari ... ? Si Laura na ang sumagot na Hindi nakalimutan ni Nenang ipagbilin sa pamangkln ang ukol sa tawag sa telepono; nguni't ma? no man lamang nagunitang sabihin kay Rosita, kung saan ito kukuha ng pananghalian gayong alam na alam niyang wala naman siyang iiwang ulam at kanin, na maaaring makapawing-gutom sa kanyang pamangk'ng pinagtatra- baho niya ng masahol pa sa isang alila. Tumango lamang si Rosita, at hindi sumagot ng ano man. Lumulan ang mag-ina sa nagda- raang taksi. Habang tumatakbo ang sasakyan ay tinuturuan ni Nena ang kanyang anak ng sasa- bihin kung síla'y nakaharap na kay Danilo. sinabayan ng iyak. - -Daddy, pihagtulung-tulungan ako roon ng mga nag-aaral at ng mga madre... - Pinagtulung-tulungan? Bakit naman hndi mo inalam agad Ne­ na, kung ano't ginayon nila ang iyong anak...? - ullt na tanong ni Danilo. - Sa bahay na aagpunta ang dalawang madre, na kasama si Laura, kangina... Akalain mong ang anak ko pa ang pinalilitaw na masama ng dalawang madreng iyon...? At, ang lalong kasak:t- sakit, Danny... - ani Nena, na sinimulan na ang pag-iyak, - nang nagpapaliwanagan m kami ng dalawang madre, pagka't ayaw kong maniwala sa kanilang mga PUSO * ALTA PRESYON * TUBERCULOSIS * ASMA DR. MANUEL C. GUZMAN M. D. lrq-PTTCTALISTA AT CERTIFICADO NG U.S.A St Tondo. Manila - 4-7 P.M. DR. V. G. LOPEZ Tuberculosis - sakit na lihim - sa balat at anumang karamdaman sa loob ng katawan. Libre ang Pasilip sa X-Ray tuwing Lunes, Sabado at Linggo ng umaga. Moy* silid pribado paia sa mga taga-lalawigan. Rm. 208 Margarita David Bldg. Rizal Av©., Kanto ng Azcarraga Tel. 3-83-f 7 kasinungalfngan, ay sila pa eng kin am pi han ng iyong anak... - patuloy pa ni Nena, na tina pos sa pananangis. Klnagat ni Danila ang kanyang labi. Napabuntong-hininga siya habang nakatanaw sa umiiyak na mag-ina. Pagkatapos na dampian ni Nena ng mabangong panyolito ang luha sa mga pisngi niya, ay saka nagsalita uli. - Danny, ang isa pang dahilan ng biglang ipinarito naming mag- ina, ay upang magpaalam na ka­ mi sa iyo... - Magpaalam- • • - ? Bakit.... ? Saan kayo pupunta... ? - punung- puno ng pagtatakang tanong ni Danilo. - Wala kaming tiyak na pu- puntahan, nguni't mabuti na ang kami'y umalis kaysa manatili ka­ mi sa iyong bahay, upang tumang- gap ng masasakit na salita, buhat sa iyong anak... - nananaghoy na tugon ni Nena. - Hindi kita maunawaan, Ne­ na. .. Si Laura naman ang sumagot Nagsalita siyang umiiyak din. - Mangyari daddy, sinabi ni Rosita, kangina na kami Taw ay nabubuhay at lumalamon, sa sa- laping naiwan ng kanyang nama- tay nang ina... - Napakasakit, ang nangyayari sa aming mag-ina... Kung ku- rn akain man kami at kami na­ man ay dinudusta... mabuti na ang kami'y magpalimos na la­ mang ng aming kakanin... - sunggab ni Nena, na basag ang tinig dahil sa patuloy na pag- iyak, - Daddy, masakit sa aming loob, na ikaw ay aming iwan, nguni't... Hindi na natapos ang sasabihln ni Laura, sapagka't napahagul- gol na ng iyak, sabay yakap sa kanyang ina. Kagat naman ang labing tata- ngu-tango si Danilo, habang na- kapako ang mga mata sa umiiyak na mag-ina. (ITUTULOY) LUKSANG TAGUMPAY (Buhat sa pahina 11) ikinamatay. Samantala, buhat sa ba- rong-barong ni Anita, sad- yang tinungo ni Carding ang tahanan ni Rafael, upang ito'y kausapin at hingan ng pa'iwanag dahil sa ginawang pagbulag kay Anita. Hindi niya na'alaman, samantalang siya'y patungo ruon ay naga- ganap ang paglalaban ni Lu­ cy at ni Rafael. Nang siya'y malapit na sa bahay na tutu- nguhin, masasalubong niya
Sig isang" pulís, nguni, stya'y kamay ay napuno ng dugong bu- hat sa mga sugat ni Rafael. Nai- nangubli, at nang ito'y maka- sipan niyang mapangamb ang lampas ay saka siya tuwirang kanyang kalagayan; maaaring nagtungo sa bahay ni Rafael. datnan siya ng maykapangyari- Nakapinid ang mga pinto, han at siya ang dakpln at papana- kaya kinailangan niyang m'a- gutin sa pagkapatay kay Rafael, ngunyapit sa baging upang kaya minabuti niya ang lumisan. makapasok sa isang silid. Hindi na nanaog sa hagdan; nag- tungo sa silid at sa isang bukas na bintana ay naghugos, nguni, hindi pa siya nakababa sa lupa ay naramdaman niya ang mahigpit na hawak sa kanyang mga bisig ng isang alagad ng batas. yong mag-abala, at pagpipiHtan kong magtanggol sa sarili, at inaasahan kong ako naman ay magtatagumpay. Gayundin, ang mga kasamahang doktor sa Ospital sa Dabaw ka- sama ang mga maykapangyarihan sa lunsod na iyon sa Timog, sa pamamagitan ng pahat^d-kawad ay nagsipaghandog din ng tulong, nguni, lahat ay pinasalamatan, at tinanggihan ni Dr. Llamas. Samantalang buong pang- gigilalas na minamasid ni Lucy ang katawang hindi na kumikilos ni Rafael, naka- ramdam siya ng mga yabag sa itaas; kinailangang itago ang sarili at magmatyag. Buhat sa ikalawang palapag ng bahay ay nakita niyang nananaog si Carding at, naki­ ta rin niyang napahinto ng pagpanaog. Ito naman ay parang nabigla, hindi ^niya inisip man lamang na i|nki- kita niya si Ráfael sa ga^ ng ka agayan. Nagtuloy siyang bumaba at siniyasat ang bangkay; napapailing siya at hinagod ng masid ang mga paligid; walang buhay siyang nararamdaman sa mga pali­ gid. Gayunman, siya'y kinila- .butan at naitanong sa sarili: sino ang maaaring umutang ng buhay ni Rafael? (ITUTULOY) NANGUNGUSAP NA... - Hu wag kayong magtatang- kang tumakbo, ginoo! (Buhat sa pahina 78) ling... - padaing niyang sabi kaibigan. Ginawa ng mga maykapangyari- han ang ukol na pagsisiyasat at pagkatapos na mapag-aralan ng piskal ng Lunsod ang mga kati- bayang natipon ng mga tiktik na nagsiyasat, ay ipinasyang ipagha- rap ng sakdal na "asesinato" si Dr. Ricardo Llamas, dahil sa pa- taksil na pagkapatay sa dating Komandante ng Hukbo, Rafael Butamante. - Nguni't may asawa na siya, Rosenda. Isang kahibangan na la­ mang ang pag-ukulan mo pa si­ ya ng gunita. Ikaw lamang ang makakatulong sa iyong sarili upang makal.mot. Paano kang makalilimot kung sa tuwina ay si­ ya ang iyong aalalahanin, - ma- suyong alo ni Liling. - Ayaw Nagimbal ng gayón na lamang mong ¡baling sa iba ang iyong ang mataas na lipunan sa May- pansin. . Parang siya na lamang nila, at hindi nila inakala man la- ang lalaki sa dagidig. MaTami na- mang na ang pagkakapakasal ni mang nangingibig sa iyo. Subukin Dr. Llamas sa ipinalagay na balo mong urn'big na muli. Sa pala- ng nabalitang namatay na Major gay ko'y h;git pa ang katangian Rafael Bustamante, ay humantong ni Romulo kaysa kay Miguel. sa isang madugong pangyayarL Sa mga sandaling iyon ay siyang pagpasok sa bulwagan ng isang utusan. Nang maki- ta nitong nakalupasay ang katawang walang buhay ng kanyang panginoon na na'ili- go sa sariling dugo ay napa- tili nang malakas at humingi ng saklolo. - Aywan ko Liling... Aywan.. kung bakit ako nagkakaganito. - amyang mapapabuntung-hininga. - Sa kabila ng lahat, ay pnaka- iibig ko*pa rin siya. Pinag-aralan ko na ring ib gin si Romulo ngu- ni't hindi pala natuturuan ang pu­ so. Kusa itong tumitibok kapag nakatagpo ng katugong tibukin. Ang samahan ng mga mangga- gamot na kumikilala sa katalinu- han ni Dr. Llamas ay kumilos upang tumulong sa pagtatanggol sa balitang siruhano, subah't anu- mang paghahangad ng samahang iyon ay walang nangyari. Bago dumating ang utusan ay nakatalilis na si Lucy, samanta­ lang si 'Carding ay nanggilalas nang marinig ang tili. Nang si­ ya'y tumindig buhat sa pagkaka- luhod sa tabi ng bangkay, ang kanyang kamisadentro, pati ng - Ako'y napasasalamat sa inyo nang marami; nguni ang kina* sangkutan kong suliranin ay sarili ko, "personal", at dito'y hindi na- kakasama ang dangal ng ating propesyon, kaya huwag na ka­ Si Romulo ay matagal nang nangingib'g sa dalaga. Hindi ma- sasablng kapos siya sa katang an Jipang maibig ng isang babae. Ta- pos ng komersiyo si Romulo at sa kasalukuyan ay palagiang konta- dor publiko ng isang malaking kompanya. Datapuwa't sa kabila ng katangiang yaori ng bmata ay hindi niya maantig ang matigas na puso ng dalaga. At bagama't wala siyang madamang pagtingin sa dalagang pinipintuho ay hindi siya nanghihinawa sa pagkatok aa puso ni Rosenda. SALAfl MA WAMN/2 GAiSIOG . NI ISAN0 5ENTUAO. AT ^UPITIM KUFOH AT Marsanz Products 221 SMAM40 OCX 808 ' Pantalón. _____________ FREE________ . MOVIE STAR PICTURES: 1 Postcard size colored picture of your favorite artist (Philippine) "artist only) will hr- given to anybody upon request. Copy or cut this cou­ pon and enclose 20 centavos for handlifig & mailiflg charges. Seftd to MR. MODESTO BARTOLOME MOVIE STAR DEPT. 1732 Dart. Paco, Manila 8!r: Please send mo the Picture of.- - . - •--------- - - > - • - ■ - • - ------- - - I My name & Address: - > - < - - - ' - - " - •• - • - ■< - " - >• - •< - > - - - - - Ilang taon pa ang nagduduma- ling lumisan... Namayapa na ang matandang ina ni Rosenda. Ma- lalaki na ang kanyang mga kapa- tid. Nasa huling taon na ng ma­ taas na paaralan si Nante na- ka- patid na bunso ni Rosenda. May mga sarili nang hanap-buhay ang dalawa pa niyang kapatid. Dala­ ga pa rin si Rosenda at patuloy pa rin ang walang sawang pamimin- tuho ni Romulo. .Sübali't para kay Rosenda ay si Miguel pa rin ang lalaking nakadambana sa- kanyang sa Abrfl 11, 1936 BULAKLAK 86 puso. - Bakit hindi mo pa tanggapin ang pag-ibig ni Romulo, Rosenda. Batid mo na ang katapatan ng kanyang hangarin sa iyo, - min- san ay nasabi ni Liling sa kaibi­ gan. - Hanggang ngayon ba'y pi- napanarcili mo pa sa iyong alaala ang isang kahapong natitiyak mong hindi na magbabalik at kung sakali mang magbalik ay hindi mo na maaangkin... ? Nangiti lamang si Rosenda at hindi tinugon ang sinabing yaon ng kaibigan. Alam niya aqg pag­ hahangad ni Liling na matulungan siya. At minsan pang nanukso ang mga pangyayari. Nagkatagpo sma Miguel at Rosenda sa isang pag- titipong kapuwa nila dinaluhan. Kasama ni Rosenda sina Liling at Romulo. May kasama rin si Mi­ guel, plnsan ni Corazon di-umano. Huminging-pahintulot si Miguel kay Romulo na maisayaw si, Ro­ senda. Nagsayaw ang dating magka- suyo... At lalo nang napatuna- yan ni Rosenda na di pa napapa- wi sa kanyang puso ang katauhan ni Miguel. Lalong makisig si Mi­ guel ngayon, at higit namang kaakit-akit si Rosenda sa kabila ng mga taong naragdag sa kan­ yang gulang. - Kumusta Rosenda? - basag na tanong ni Miguel sa namagi- tang katahimikan habang sila'y nagsasayaw. - Ma-mabuti... - aniyang ka- saliw ng malakas na pintig ng nagpupum glas niyang puso. Ang kaba sa kanyang dibdib ay inila- lantad ng gatal sa kanyang t nig. - I-ikaw?... Si Cora, bakit hindi mo siya kasama ngayon?... - iniwasan niyang masalubong ang titig ni M'guel. Pinipilit niyang patatagin ang kanyang tinig. - H ndi sana ako dapat nag- punta rito na hindi ko kasama si Cora, - at naramdaman ni Rosen­ da na tinitigan siya ni Miguel, - nguni't siya ang nagtaboy sa akin upang samahan si Lourdes na kanyang pinsan. Taglay niya nga­ yon sa sinápupunan ang ikatlong supling ng aming pagsasama. Muling namagitan ang katahi- m kan sa kan lang dalawa. Tila nanghahagilap ng sasabihin si Mi­ guel at siya naman ay waring naghahanda fig itutugon. Naram­ daman ni Rosenda ang paghigpit ng mga bis'g ni Miguel sa kan­ yang baywang, na hindi niya ma- tutulan. Lalong nagdumalas ang kaba sa kanyang puso. - Matagal ko nang hinangad ang ganitong pagkakataon, Rosenda. upang sa- bihin sa iyo na hindi ko natagpuan
86 BULAKLAK Abril 11, 1956 Natapos ang tagpong yaong nag-iwan ng lalong matingkad na alaala sa puso ni Rosenda. Naka- dikit sa kanyang balintataw ang nakangiting larawan ni Miguel. Taglay pa rin ng dating kasuyo uing kakisigang umakit sa kanyang puso. sa piling ni Corazon ang kaliga- yahang ipinagkait mo. - May lungkot na mababakas sa tinig ni Miguel. Sapat ang bul on g na yaon upang sag:it na makalimot si Ro­ seada. Buong laya niya naipau- baya kay Miguel ang nanganga- rap na puso ni Rosenda, sa purdk ng mga salamisim. At ang pagkikita nina Rosenda at Miguel ay nasundan pa ng ma- raming ulit. At saka pa lamang n'anumbalik kay Rosenda ang da­ ting sigla nito. Ang gayan ay sa mapanuring pansin ni Liling, na lagi niyang kasama-sama kahit saan siya ma- patalaga sa pamumudmod ng tu- long buhat sa kagalingang panli- punan. Nakikiramdam lamang si Liling sa mga gawi ni Rosenda at nang hindi na makatiis palibha- sa'y nababahala rin siya sa kala- gayan ng kaibigan na nanganga- nib magkasala dahil sa panunukso ng pangyayari ay minsan pang pinagpaalalahanan si Rosenda na tulad sa isang kapatid. At kaya lamang napukaw ang saglit na pagkalimot ay nang magawi ang kanyang ti- ngin sa kinaroroonan ng kasama ni Miguel na ang titig ay di ni­ ya mawari kung may panibugho o paghihinala. Natanaw rin niya si Romulo na waring nangingimbulo sa pagkakabilig ng kanyang ulo sa baLkat ng kasayaw, at ang ti- ngin ni Liling na waring nagpa- pagunita. - Kapuwa tayo nagdu- sa sa aking pagkakamali, Rosenda, - patuloy na bulong ni-Miguel. - hindi ko maitatawa ang katotoha- nang iniibig pa rin kita, pinaka- iibig pa rin kita, Rosy. ng dalaga hindi nalilingid Napapitlag ang dalagang tila Dfcgising sa panganagarap. Inilayo ang kanyang katawan sa mahigpit na pagkakahapit ng kasayaw. - Miguel!... Utang na lóob... huwag mo akong turuang magka- sala, - aniyang pinagslsikapang paglabanan ang kanyang sariling damdamin. Nakahinga siya nang maluwag nang matapos ang tug- tog. - Rosy, ang pagpapaalaala ay gamot sa taong nakal.limot. Alam mong si Miguel ay mayroon nang pananagutan sa mata ng tao at maging sa harap ng Diyos. Aan- hin mo ang kaligayahang hindi mo masasarlli? Samantala, kung si Romulo ang... - Tama na Liling!... Tama na... hindi ko kailangan ang iyong paalaala. Kung inaakaia, mong mabuti si Romulo, * kayong dalawa ang magsama, - pasing- ST. JUDE'S CLINIC & MATERNITY 302 Maria Clara. Sampaloc, Mctnila TeL 3-34-98 DR. RAMON ATIENZA JR. Nag-espesyalista sa Unibersidad ng Harvard Cook County Hospital, Michael Reese at St Catherine Hospital. Amerika Sa sakit sa puso, alta presiyon at mga bata. DRA. FELICIDAD CALIP-ATIENZA Nag-espesyalista sa Johns Hopkins Hospital, Cook County Hospital Women ó Children Hospital at St- Catherine Hospital, Amerika. Sa hindi mag-anak panganganak, Sakit sa matris, at sakit sa obario. ~DRA. CARMELITA R. BELMDNTE E spesy alista Sa Sakit ng mga Bata Klinika at Tahanan: lili Dos Castillas, Maynila Oras: 2-4 P.M. Araw-araw Telepono - 3-96-50 Victoria Fashion School Recognized by the Government QUEZON Blvd Qutapo Enrollment Going On DRESSMAKING - EMBROIDERY Day - veiling Claeeeti Individual liirfiructione AS. X V. FONZX (Espesyallsta't Cancer. Sakit ng Lalamunan Tiyan, Atay at Bituka. Tahanan: ELFO COMPOUND GAcí Para TÍ/2O-377 Tanggapan: ST. LUKES HOSPITAL 1015 Magdalena St. TeL 2-66-01 ORAS NG KONSULTA: 10-12 N.T. - 4-6 N.H. hal niyang sabi kay Liling at nagmamadali nitong tinungo ang isang barung-barong sa pook na yaon ng mga dukha na pinagka- kalooban nila ng tulong. Naiwan si Liling na nabigla sa inasal ni Rosenda. Alam ni Liling na nasalang niya ang mahinang bahagi ng damdamin ni Rosenda, kaya't ito'y biglang nanghimag- sik. Bagaman nasaktan siya sa ginawt ng kaibigan ay hindi niya magawang pagtamnan ito ng sa­ ma ng loob. Mahal si Rosenda at mahalaga ang kapakanan nito pa­ ra sa kanya. May ilang sandali ring nanatili sa pagkakatayo si Liling at si- nundan na lamang ng tingin ang lumayong kaibigan. Pagkaraan ng saglit na pagkakatigagal ay na- mimigat ang mga paang humak- bang si Liling patungo sa kinaro­ roonan ni Rosenda. Samantala... Nakalulunos ang tanawing nabungaran ni Rosenda sa barung-barong na yaong kan­ yang tinungo. Halos ay mag-away sa pagkaing kanyang ibinigay ang dalawang batang lalaking di- natnan niya room Marurungis ang mga batang yaon... 'Naka- susulasok ang amoy na sumasalu- bong sa bawa't aakyat sa barung- barong na iyon. Sa sulok ng halos ay giray nang dampa ay nakala- tag ang kapiyangot na banig na kinahihigan ng sanggol na sa ma­ las ay may ilang linggo pa lamang sa maliwanag. Mapula't nanga- ngalirang ang batang katulad ng kanyang ina. At nanghilakbot si Rosenda nang makilala ang ina ng bata ay walang iba kundi si Corazon na asawa ni Miguel. May kilabot na gumapang sa buo ni­ yang katauhan. Nagunita niya nang gabing magkatagpo sila ni Miguel sa sa- yawang kapuwa nila dinaluhan na iba ang kasama ni Miguel. Di- umano ay pinsan ni Corazon na kanyang asawa. Nanumbalik sa kanyang alaala ang kakaibang kislap. sa mga mata ng babaing kasama ni Miguel habang sila'y nagsasayaw. Ngayon niya nabig- yan ng kahulugan ang nanunukat na tingin niyon. At ang mabilis na pag-iwas ni Miguel nang min- sang sila ay naglalakad sa may Abenida nang makita ang babaing yaong nakasama nito sa sayawan. At saka pa lamang siya nagi - sing sa isang mapait na katotoha­ nan. Katotohanang nagpapating- kad sa kanyang napakalaking ka- malian sa pagkilala sa lalaking si- namba ng kanyang puso't kalulu- wa, Saka pa lamang niya nabig- yang halaga ang katauhan ni Ro­ mulo, ang mga pagunita ni Liling, ang mahahalagang pangaral ng kanyang yumaong ina... Nahihiya siyang napatungo nang masalubong ng kanyang ti­ ngin ang nagtatakang mga mata ni Liling na sumunod sa kanya nang makita si Corazon sa naka- hahambal na ayos na yaon. . Ang pagkaawang sumapuso ni Rosenda sa nakahahambal na ka­ tayuan ng mag-iina ni Miguel ay nagpaapoy ng pagkamuhi sa la­ laking malaong idinambana sa kanyang puso, - Patawarin mo ako Liling, may katuwiran ka. Ngayon lamang na- mulat sa katotohanan ang aking mga mata. - at pinahid ang. lu- hang ibinunsod ng magkahalong awa at pagkamuhing namumu- gad sa kanyang puso. Isang marahan at nakauuna- wang pisil sa kanyang bisig ang naging tugon ni Liling. At mag- kasunod. nilang tinalunton ang landas na palayo sa pook na yaong kinatuklasan nila ng nangu- ngusap na katotohanan sa buhay at pagkatao ni Miguel... - WAKAS - LLILANG BITUIN (Buhat sa pahina 37) nesto'y nagtungo sa kainan ng o- tel at doon humingi ng aalmusa- lin. Buhat sa hapag ng kanyang kinakainan ay tanaw na tanaw niya ang malaking pintuang la- basan-pasukan ng malaking gusa* li. Marahan ang kanyang pag- kain upang siya'y hindi mahala- tang may hinihintay. Ganap na ika walo ng yata ng umaga nang manglaki ang kan-! yang mga mata. Isang babaing nakabupanda ang pumasok na ka- sunod "ng isang lalaki at isang dalagita. "Si Dora...! Si Dora nga...!" ang kanyang nasambitla na ka- untik nang malaglag sa kamay ang sigarilyong hinihitit. ' Hindi niya gaanong namukhaan ang lalaki, ang kanyang mata'y nakapako sa asawang matuling- matuling umakyat sa hagdanam Hindi siya agad sumunod... Ibig niyang magkaroon ng panahong makapag-isip kung ano ang hak- bang na kanyang gagawin. Kina- pa ang Tebolber na namumutok sa bulsa ng kanyang amerikana. Mahinahon niyang tinawag ar.^ tagapaglingkod at binayaran ang kanyang kinain. Hindi rin siya nagmadali... Banayad din ang kanyang lakad upang hindi siya mahalata. Akala ng mga kawa- ning kanyang nasalubong, siya'y isa ring naninirahan sa otel na yaon kaya't. hindi man lamang siya binati. Upang lalong main bos ang pagtitiwala sa kanya aj
humingi pa siya at bumlli ng ¡Bang kahang sigarilyo. Matagal Biyang tumayo-tayo at nagpausok sa loob ng bulwagan at pagkata- pos ay marahan din siyang nag- tungo sa hagdanang paakyat- •. Bagama't nag-iinit ang kanyang dibdib, si Ernesto ay larawan ng kahinahunan kung lumakad at kumilos. Tila walang anuman ang lahat... Sa tapat ng silid bilang 22 na pinasukan nina Do­ ra, bí Ernesto ay huminto. Nax kita niyang nakapuwang ng ka- unti ang pinto nguni't hindi niya masilip ang mga tao sa loob. Ma­ rahan siyang tumabi at nakimat- yag. "Dali-daliin mo at nang hindi tayo gahulin sa panahon..." ang kanyang narinig na wika ni Do­ ra." Ibig kong makaalis dito agad... Ang sabi ng bell-boy ay maraming nagtatanong sa akin..." "Oo, kaunti na lamang ang ating babalutin..." ang tinig-ba- baing narinig din ni Ernesto na tumugon sa salita ni Dora. "Ang mabuti ay ayusin mo na, kuya, sa lupa ang mga kuwenta upang matapos na ang lahat." "Iyan nga ang mabuti nang ta- yo'y makaalis agad..." Sinugod ni Salvador ang pin- tuan, nguni't hindi pa man siya nakalalabas ay sinagupa na siya ni Ernesto, hinawakan sa dala- wang bisig at saka biglang ipi- nagtulakan sa loob ng silid... "Diyos na maawain!'" ang pa­ go lat na wika ni Nene nang ma- kitang napasubsob ang kapatid sa nialakas na pagkakatulak ng isang taong nasa pintuan at ha- wak ang isang makintab na rebol- ber." Kuya!..." Sa sigaw na yaon ng dalaga ay turnabas si Dora na nasa mun- ting silid. "Nene, bakit?..." nguni't hin­ di na niya naipagpatuloy ang sa- sabihin. Nakita niya ang namu- mulang mukha ni Ernesto, nangi- nginig ang kamay at ang rebol- ber ay nakatuon kay Salvador na noon ay unti-unting bumabangon buhat sa pagkakasubsob dahil-sa nialakas na pagkatulak ni Ernes­ to. "Ernesto!..." ang sambitla ni Dora na halos nawalan ng dugo sa mukha. "Oo, ako nga... Naparito ako upang makipagtuos sa iyo at... sa lalaking ito... Hala'tayo... I - ang matigas na utos kay Sal­ vador. "Ernesto, kilala mo ako?..." ang wika ni Salvador na nagpa- pagpag ng damit. "Hindi ko aka- laing... " "Oo, kilala kita... lkaw pa­ la... si Kapitang Salvador del Mundo ng hukbong panglaan ng Pilipinas. Itinuturing kong kai- bigan sa Korea... Nguni't... ngayon ko nakilala kung ano ang iyong mukha!..." "Ernesto, maghunos-dili ka... Ngayon dapat mong malaman ang lahat na ako'y..." "Sukat na.. • ayoko nang ma- rinig. Sapat na ang aking naki­ ta sa inyo... Alam mo buhat pa nang una na si Dora'y aking asa- wa, nguni't pinakialaman mo si­ ya... inilayo sa akin, nabuhay kayong parang... parang..." "Ernesto, hindi tutoo iyan!..." ang sigaw ni Dora na anyong la- lapit sa asawa... bolber ang narinig sa loob ng tn- lid na yaon at si Salvador ay na- palugmok. Sa kanyang kanang bisig ay umagos ang dugo. "Kuya!... Kuya!.. " ang umi- iyak na wika ni Nene na tinakbo ang kapat:d na nakalugmok sa lapag. "Nabaril ka... nabaril ka, kuya.. .!" Pati si Dora ay napasugod sa binaril... Hindi inalintana ang dugo sa kanyang bibig dahil sa malakas na pagkasampal ni Er­ nesto. Tumulo na ang luha sa mata ni Dora. "Iyan ang bagay sa inyo...!" pagigil na wika ni Ernesto. "Nga yon ay hindi na kayo makapag- kakaila, nahuli ko na kayong da- law's!. .." "Ernesto," lumuluhang wika ni Dora. "Bakit mo binaril ang ta­ ong nag-ampon sa akin? Nang ako'y umalis sa inyong tahanan, ang taong ito ang tumulong at duníhmay hanggang ako'y maka- ligtas sa kamatayan, kailan man ay hindi siya lumagpas sa tung- kulin ng isang taong marangal.. . "Sukat na... magaling kang mangatwiran.. Sasagot pa sana si Dora at magtatanggol nguni't siyang pag- pasok ng may-ari ng otel na ka- sama sina Danya Adela at Belen na nakarinig ng malakas na pu­ tok sa lupa. "Huwag kang lumapit kung ibig mong mabuhay pa ng mata­ gal." ang banta ni Ernesto na nagngangalit ang ngipin... - Nguni't Ernesto, hindi ako nagkakasala sa iyo..." At sina- bayan ni Dora mg yakap sa asa­ wa. "Anong sigalet ito?..." tanong ng may-ari ng otel nang maki- tang nakaupo sa lapag si Salva­ dor at maagusan ng dugo sa bi­ sig. "Binaril po niya!..." ang tu- gon ni Nene na umiiyak. "Bina­ ril po niya ang aking kapatid.. "Sukat na, walang hiyang ba- bae..." ang paangil na wika ni Ernesto na sinabayan ng tulak at sampal sa asawa. "Ernesto, huwag mong saktan si Dora..." ang agaw ni Salva­ dor na biglang sinugod ang la­ laking tumabig sa asawa. Isang malakas na putok ng re- "Ernesto," ang tawag ng ina." Kaya kita sinundan ay dahil sa... dahil sa... "nguni't nabalingan ng tingin si Dora." Ah... alam ko na... Ikaw ang dahilan ng lahat... Ginoong manaper, ang babaing ito ay may asawa. Ha­ yan ang kanyang asawa... May katwiran ang aking anak na ba- NAIIBIGÁN NG MGA BATA F HINDI KAILANGAN ANG PURGA Abril 11, 1956 BULAKLAK 8? rilin ang taong umagaw ng kan­ yang asawa. At ito pa palang otel ninyo ang ginagawang.. " Nguni't hindi pa niya natata- pos ang sasabihin nang biglang pumasok sa silid na yaon ang anim na lalaking nakabihis ng magara. Kasama nila ang dala- wang alagad ng batas ng Mav- nila. "Mga ginoo at mga ginang. ' Ang magalang na wika ng isang lalaking may anyong kagalang- galang, nakasalamin at nakabas- ton ng kamago.ig. "Sino kayo?../' ang tanong ng tagapamahala ng otel. "Ako'y si Kung Cheng Heng, Kansul ng Korea.. " ang maga­ lang na pagpapakilala, "naparito kami sa himatong na dito mata- tagpuan 3Í Dora Wang Lee." "Dora Wang Lee? .." ajig ulit ng tagapamahala. "Wala kaming nakikilalang Dora Wang Lee..." "Hayan... Hayan ang inyong hinahanap!. . . " malakas na wika ni Donya Adela at itinuro ng da- liri si Dora na noon ay nakatayo at alalay si Salvador sa bisig. "Hayan ang taks;l na... taksil na..." "lkaw?..." ang tanong ng kon- sul na lumapit kay Dora, sa ka- nilang wika. "Ikaw si Dora Wang Lee. . . ?" Bahagya lamang tumango si Dora sa tanong ng konsul. Nag- lapitan ang iba pang kasama ng konsul at sila'y nag-usap ng ma­ rahan sa kanilang wika. Ang mata ng konsul naman ay laging nakapako sa nag-uulap na mukha ni Dora. (ITUTULOY) EMMA (Buhat sa pahina 35) salita si Emma na umiiyak. Ma- limit siyang mapahinto upang humikbi... Tumngala sa langit
88 BULAKLAK Abril 11, i<ft6 ang babae, sinapo ang dibdib at "aka nagpatüloy... Minamahal ko si Nestor, iyan ay inyong alam... Siya ang aking unang pag-ibig... Nais ko siyang lumigaya... Nang mga sandaling siya'y naglulubha, bu- hay ko man ang naging kaila- n&an, gumaling lang siya, ay ma- lugod kong ipagkakaloob. Ini- wan ko ang aking tahanan, hindi ko nilingon ang samo ni Lauro na huwag akong umalis... Iyan ang inaamin kong kasalanan, Padre. Nguni't sa kasalanang iyan ay isang buhay ang aking naiLg- tas... Ang buhay ng isang mina­ mahal... Datapuwa't ang Diyo* ay di natutulog... Nakikita Ni­ ya ang lahat nang nangyayari sa daigdig.. - Siya, opo, Siya, Padre, ang aking saksi na,sa buong pa- nahong yaon ay wala akong sini- kap kundi ang mailigtas sa tiyak na kamatayan si Nestor... At nang siya'y gumaling at lumakas, upang huwag kaming matukso, upang hindi kami magkasala, ako... ako ang lumayo at uma­ lis... Kasalanan baga ang gan- yan?... pesor, ako ba'y may kasalanan?... Napabuntong-hininga ang pari at minasdan si Emma. Si Emma naman ay unti-unting napapalu- hod sa harap ng matanda. - Padre, ako'y nananalig na maaaring ibigin mo ang isang lalaki kahi't ka napakasal sa iba... Ang kata wan ko at buhay ay nakasangla kay Lauro... Isi- numpa ko sa harap ng altar na siya'y aking asawa at magiging ama ng aking mga anak. Ako'y magpapakatapat sa sumpang iyan... Maaari akong mabuhay at mamatay na nasa kanyang pi­ ling. .. Hindi ako maglililo kai- lanman. Nguni't ang tibok ng aking puso, Padre, ay maaari kong ibilanggo sa loob ng aking dibd/D... Maaari akong umibig na hindi magkakasala sa aking asawa. hindi po ba? - Malalim na talinghaga ang binanggit mo, anak ko..; Ang pag-iisang dibdib ay dapat ma- buklod ng pagmamahalan. Kung wala kang pagmamahal, nasaan ang iyong katwiran upang su- mumpa ka sa harap ng altar na susundin mo ang iyong asawa? Iyan ang kasal na walang pag- ibig, Emma... Isang kasal na.. - Ang dila ng tao at ang mata ng tao'y. -. - Nguni't Padre, iyan ay tatap - Opo.-. hinatulan na nila ako! Iyan ay alam ko rin. Ngu­ ni't kayo... kayong aking kom- ninyo... si Nestor ay... - Wala akong maipapayo sa iyo, anak, kungdi baguhin mo ang TIONG SING PinalamabL&ang. halaban. nq. (bund Ang nabong TIONG SING ay mabuia. dalisay m&tigas at mabango. Mad a ling makaalij, ng dumi aa diarnit na inyohg' nilalabhan at hindi rr.ahihirapan. Llgt/uj ?a nnumang "angkap na makapipin- eala sa inyong karnay at gayón din tn inyohg danut na nilalabhan. Ugaliing gamltla ang sabong TIONG SING "a ar&w-aiaw na pag- lalaba ninyo ng darnit kayr/y makr-pagGpid ng pañalón at ailapi Gawa ng Tagapamahagi sa Maynila now SING SOAP FACTORY TIONG SING TRADING CO. 748 J. Luna - Tel. 2-80-75 I Son Pablo, Laguna, KP. iyong paniniwalang iyan. Ya- mang ikaw ay nakatupad na kay Nestor, nailigtas mo na niya "a malubhang pagkakasakit, limutin mo siya... Mahalin mo ang iyong asawa sapagka't iyan ang hinihingi sa iyo ng katungkulang iyong sinumpaan. Ang pag-aasa- wang walang pag-ibig ay walang kaligayahan at malimit magbunga ng di pagkakasundo at pagkaka- sala ng isa at isa. Hinaplos ng matandang pari* ang buhok ng umiiyak na babae sa kanyang harap. - Bayaan mo, anak ko, tutulu . ngan kita sa iyong pagdarasal. Alam ko ang iyong kabutihan, Emma. Ako'y naniniwala st¿ iyong pagtatapat sa akin. Oo at banal ang iyong ginawang pag- tulon^ kay Nestor, sapagka't ini- ligtas mo siya sa kamatayan. Nguni't hindi mo mapapaniwala ang mga tao sa ganyang katwi­ ran. Isa na rito ay si Lauro... Paniwalang-paniwala na siya'y iyong pinagtaksilan... Nguni't alam ko, Emma, na kung gaano ang iyong paghihirap ay gayón din at marahil higit pa ang pag­ hihirap ni Lauro. Ang iyong asawa, buhat nang kayo'y magka- hiwalay na naging manginginom ng alak. Ibig niyang lunurin ang sama ng loob sa bisa ng alko- Lcl... Iyan ang sumisira sa kan­ yang magandang pangan gata- wan-.. - Diyata,'Padre?. •. - at nag- taas ng mukha si Emma. - Oo, Emma. Kangina lamang na kami'y nag-uusap, ay wala siyang tigil ng pag-inom sa pa­ lpitan ng bawa't pagsasalita. - Padre, utang na loob, tulu ngan ninyo siya... Ipaliwanag ninyo sa kanya na masama ang kanyang ginagawa.. • Kung ka- ilangang lumapit ako sa kanya at magmakaawa ay aking gaga­ win, huwag lamang masira ang kanyang katawan... - Ngayon ko nalaman na may pagtingin ka rin sa iyong asawa, Emma. • - Sa harap ng Diyos at sa ha­ rap nb batas, ako'y kanyang asa­ wa, Padre... Marahang nagtindig ang ma­ tanda at kinuha ang bastan... - Aalis na ako... - ang pag- papaalam ng pari. - Nawa'y big- yan ng Diyos ng liwanag ang in­ yong nadirimlang mga kaisipan... Kayo naman ay mabubuting Ka- toliko. Lalo na ikaw, ikaw na madasalin at masimbahin... Hin­ di ka pababayaan ng langit na mabigo.., - Salamat po, Padre.. - at hinagkan ni Jimma ang kamay ng matandang kura. - Ilakip po ninyo ako aa inyong pagdara­ sal. .. - Maiba ako, saan ko makaka- usap si Nestor?... - Hindi na po kami nagkikita, Padre, - tugan ni Emma. - Bu­ hat nang ako'y kanyang ihatid sa Maynila ay wala na akong na- lalaman kung saan siya nagtiti- ra ngayon. May balita po^akong siya'y naglilingkod na naman sa hukbo. - Maaari ko kaya siyang ma- kausapt..• - Sa oras po siyaiig tumawag sa akin ay aking sasabihin, pa­ dre. .. Sinamahan pa ni Emma ang matanda hanggang sa pintuan... Nang makasakay na ang pari sa kanyang sasakyan ay saka la­ mang nagbalik si Emma sa kaba- hayan. Hindi maalis ang panini­ kip ng kanyang dibdib.•. Ang kanyang matá'y mabasa-matuyo sa luha.•. Sa loob ng maraming araw, si Emma ay di umaalis ng taha­ nan. Ibig niyang magtago sa ma- panurtng mata ng tao. Ang ka- tanyagan ng kanyang usapin, ang pagkakalathala sa mga pahaya- gan, ay sapat na upang kahi't saan siya magtungo, ang mata ng bawa't masalubong niya ay nakatudla sa kanya. Tila siya ang laging minamasdan.. • Iyan ang dahilan kung bakit anumang yaya ang gawin ni Ne­ na na sila'y magpasyal a duma- law sa mga dating kadalawan ay kanyang tinatanggihan•.. Ibig niyang lumayo sa mata ng ha­ yan... Ibig niyang sarilinin ang sariling buhay.., Buhat sa kanyang kinaruroo- nan ay dating naman ng dating ang balita. Alam niyang si Lau­ ro ay malimit sa mga bahay-su- galan, sa mga bar, at sa iba't ibang pook na liwaliwan. •. Ang labis niyang ikinalungkot ay ang balitang ito'y nahuhumaling sa pag-inom. Dati-dati naman ay di ganuon si Lauro..- Ito'y isang mabait at masunuring asawa. Siya kaya ang naging dahi­ lan?... Siya kaya ang naging sanhi ng pagkakagayon ng asa- wa? Dahil kaya sa kanilang pag- kakalayo kung kaya't dinadaan na lamang ni Lauro sa pag-inom ng alak ang paglimot sa kani­ lang mabigat na usapin?. - • Sa gitna ng kanyang pag-iisa at paghihinagpis, ay wala nang nagiging gawain si Emma kungdi ang lumuhod at magdasal• • • Idalangin ang kaligtasan ng asa­ wa at mga anak!... (ITUTULOY)
Üasaysayan Ni Gloria... (Buhat sa pahina 45) sa ¡bang araw, lalagdaan ko uli ang autograph book mo. Pasen- siya na, ha? - sabi ko, saka hu- mingi ako ng kaunting pauman- hin sa kanya, Nakangiti namang nagpaunlak ang batang babae. Ilang araw pagkaraan ng tag­ pong iyon, nagsadya sa aming tahanan ang batang babae. Ang dahilan ay dalawang bagay: una, upang muling palagdaan ang kanyang autograph book, at ika- lawa, upang isauli ang aking fowl tain pen jia nawala nang magkita kami sa himpilan ng rad- yo- - E, saan mo naman nakica ang fountain pen? - ang tanong ko sa kanya. mang ang kanilang "ídolo." Ilang sandal! pa ang buong ba- gal na nakalipaa, bago al ya tulu- yang nakarating sa labas ng sine. Sinundan pa mandin siya roon ng kanyang mga tagahanga. Sadyang ayaw siyang palayuin. Ang totoo, tila nauulinigan niyang may mga sumisigaw na siya'y maupo muaa upang makapagpahinga, at upang pagsawaan munang makausap nang sarilinan ng kanyang mga tagahanga. Nguni't naisip naman niyang iyon ay isa nang pagma- malabis sa kanyang katawan, na kangina pa humihingi ng kaila- nga'.ig pagpapahinga. Mula naman sa labas ng sine, minalas ni Renato ang kanyang kotseng nakaparada, at sa malas ay kangina pa naghihintay sa kanya. Matagal din bago siya na- kasapit sa kanyang sasakyan. - Doon hu sa lapag. Kamun- tik na nga hung mayapakan ng isang lalaki, e! - sabi ng batang babae. Alam niyang sa akin ang plu- mang iyon, sapagka't mayroong pangalan ko. Para sa akin, ang batang iyon ay napakauliran, sapagka't sa ganang akin, ang pinakadakilang katangiang maaaring taglayin ng isang tao, ay ang katapatan. Hojio8tyt wika nga. Ang plu mang iyon ay may halaga din mang iyon ay may halaga' din na­ man.- Nguni't sa kabla ng kahi- rapan ng batang babaing iyon, hindi niya hinangad na mapasa- kanya-na ang aking pluma. Ka- pag gayón namang lahat ang aking mga tagahanga, lalong magkakaroon ako ng karanga- lang makapagmalaki. Sa pana- ngayon, mahirap makatagpo hon taong hindi marunong ng mga nil a maghangad sa mga hindi ari- . At nang mabuksan niya ang pintuan niyon, madali Biyang nau- po sa upuan, at binunot sa kaibu turan ng kanyang dibdib ang isang malalim na buntung-hinin nga, saka ngumiti at minalas ang kanyang mga tagahanga na na- roroon din. Pinahid pa ng likod ng isang kamay niya ang pawis na namuo sa kanyang noo. Umayos ng pagkakaupo si Re­ nato. Naisip niyang upang mapa- dali ang kanyang pag-alis, kaila- ngang walang makamalay sa pag- papaandar niya sa kanyang kotse. Pinaandar na niya ang makina. Nguni't hindi pa lumalakad ang sasakyan. Kumaway siya sa kan­ yang mga tagahanga. Nagpaalam siya... Kay-raming kamay na tumaas at kumaway din sa kanya. Sa da- ko pa roon, nakita niyang isang bugso pa ng kanyang mga taga­ hanga, na sa malas ay nahuli ang pagdating, ang nakahanda na upang siya'y sugurin. ITUTULOY-- Tinapakan niyang bigla ang ga­ solina. at suniibad ang sasakyan. Kanginang-kangina pa niya ina- asam-asaTn na makaalis at makau- wi... parang kanginang-kangina pa niya hinahangad na masuong ang sarili sa isang mabigat na sa- kuna, na siyang hahabi sa mahala- kabanatang magaganap sa kanyang buhay sa hinaharap Kung nalalaman lamang niyang gayón ang mangyayari, kung na lalaman lamang niyang siya'y na- pipinto sa isang mabigat na sa- kuna, sana'y ninais niyang ma- natili na lamang siya sa habang panahon sa "lobby" ng sine. ANG IDOLO (Buhdt sa pahina 65) roroon. Sa sanda-sandali, ang inaabatan n¡ Renato ay ang pagkakataong makasiksik tao, upang makalsod na patungp sa kanyang kotse, na nasa labas ng sine. siya sa makapal na gang Utay u'cay, si Renato ay Jiaka- rating sa kalagitnaan ng "lobby" mula sa itaas ng hagdanan. Mula roon ay ilang mahahabang sanda­ ling napatigil siya, sa gltna ng mga taong lalong nagsiksikan sa hangad na mahipo lamang siya, makausap lamang siya, makita la- Ano kaya ang nangyari sa ating ¡dolo"? (ITUTULOY) Abril 11, 1956 BULAKLAK 89 Upang U TONDISA. INC. 427-453 ECHAGUE, MANILA TEL., 3-91-61
TKA~25LABA5 [V/AKITA Nl CAR- KN MELA ANG u u BATANG TINA' tanganan ng /BANG BABAE NA HUWA& NANG AW' KAUWI-UWI KUNG WALANG TAGLAy NA KUWALTA, 31' NABAT NINA CAR­ MELA ANG BATA AT T1NANONG KUNG ANO ANG IKINAGAGALIT RI­ TO NG BA&AE. /PINAGTAPAT NG BATA,NARINA- PANGHIHINGI Bl YA MG UMO5 NG KAN- YANG ALE.BAAWA Nl CARMELA AY IBI- NK5AY BA BATA ANG J KANYAMS MAGAN - PANG BURTT NA MAY IAMANG PAlA' WAMP1BO.ANG VGA KASAMAHAN NI CAR­ MELA AY NAGANVA- HAN BA 3UFOT AT PINANGAKUAN GIL A Nl CARMELA NA FAGKA- KALOOBAN NOON... . NAGPA' ALAM a CARMELA. LnIARATNAN NI CARMELA LN SA BAHAy NA MAG.KA' USAPANG B4RSMESA AT ANG KONFE-NAGPlGAY GAlANG SIYA SA KJNPE AT PAGKATAROS. LUMAPIT SA EARONESA AT HUMA' LIK 17)170... KONPE MAURICIO ITO RO ANG KAiSAlSA Kong anak,si makie. MAFALAP KAyO BARONESA, AT MAY ANAK KAYONG MA - FAGMAMALAKl SAlAMAT s' \ Al AVJB 3A, INYO PONG KAPAHINTULUTAN. \ AGFAALAM U\Jnaein ANG K¿WE AT MANG ÍTO AY MAkAA' LlG,TINUNGG NG PAROMESA 91 CARMELA 5A9I' nr une". ANAK.NGAXON AY HINPI NA CARMELA ANG ITATAWAG NAMIN BA \YO. MARIE NA ANG ITATAWAG KO BA \YO NA SIYANG FANGALAN MS ANAK KONG NAMA- SAbAMAT VO. MAMA, KUNG AKO VÓY PIN AGI NG MA' RAFAT NINYÓ" SA PANGABAN NG IN YONG ANAK.
IB1NA' LITA Nl CARME - LA ANG FAG-UWI NIYANG kA- SAMA NG MARAVUNG BATA.. MELA AY "TU­ MA LAB SA PUSO NG BA­ RONESA KA­ YA T HINPl NITO NAPI- GIL ANG ' FAGLUHA... MASAYANG MA- SAyA YO VAtA\, MA­ MA. HABANG L-UMALA' KAP. KA5ABAY KO -RO ANG MGA NAG-AAEAU KAY MESTIZO ANTON. MAMA, BIKIT KAvO LUMULUHA? MASAMA RO BA ANG SiNABl KO SA INYO? ANO FONG GAwA IYON MA WAT KO NG iFAGFATULOy ? • Abril 11. 1956 BULAKLAK QI HA?.. HINRl MO NA ISINA- A LANG-ALANG ANG IYONG kALAGA- YAN? MAMGLAW ,ANAK? MAMA, NAZALIMUTAN NA YO VATA NINX2 MA ANG PIYOG AY NANAOG YO LUFA NA ANG HINANAF NA KAIBK5AN Ay MGA MAHIHIRAP. AKO YO Y HAMAK NA ALABOK. LA /VIANG, /MELA AT BIG' LANG LUMUNG' KOT ANG MUK- HA NITO.NA- PANSIN ANG GAYON NG' BARONESA... IKINATUWA KO ANG ISINAGOT MO SA AKIN. ANG LUHA KO AY LUHA NG KATU LVAAN. YAMANG GANYAN ANG KALOOBAN MO, IBlG KONG rrULOY MO ANG GiNA- GAWA NG AKINS ANAK. SI MARIE AY MAGSISIMFA TUWING AAlYERKOLES AT NA/MA' /VAHAS! NG LIMOS SA MGA FULU' Bl. KUNG LINGGO AY NAGSISIM.- FA AT NASHAHANROS NG FA3- mAaaa.pangakaf VO RASkAKAJSlP HO NA, MAH I RAF 70 LAMANG k4M<. KAIN 9AAAGA PUKHA. NO KA YA ANG IBABAL1TA NG BARO­ NESA KAY EAOUEL-^ /XtalSAGA- - \VA KA­ YA Ni CAE­ MELA AhG MGA SINA- Bl NG BA­ RONESA^
y¿ tíVLAKLAK Abril 11. 1ía5G $ TfaÁMaJOAV ■* AAARAHAS NA NAS SAG UFA ft PELIS-BAL1BOL AT ft PEPRONG-HANTIK ArvwAo NA !W5:^ur7A 01 rtoi-lir-AT 91 F&PTON&'H/MVTI^. NAeBIBl^WASAN NGWALANG PüKNAT NATAGA AT ULOS. DU- 5 ZMlNA-SBlBlSWASAN NG WALANG PUKNAT NA TASA AT ULOS. DU- SUAN NA SILA KAPUWA. NSUNfT SA MALAS AY WALANG UURONG *" MAÑOSAS® SA MASKALASUTAN ■" ■ ' 1 ■ ■■ W1 , " lt)A6KATAP05 UÍFAHAYAS NI MARIA NA ANG MATIRANG MATIBAY AY SIYAN6 HAHA- ULl KAYFE- LISARDO AT MAS-AARI N6 KAYAMANAN SA LOO3 N6 YUNGIB AY PUMA YA® ANG PALA­ WAN® 1AK- 611-, NA MAS- SIPAGBUNOT NG TALI BONG AT GIN IM U- LAN AN® PAGHAHAMOK.. MALAPrT NARrTO ANG MG A PUTOK. BAYÁAN MO NA SILANG MAGFATAYAN, TUMAKAS KA NA / IL1GTAG MO ANG BÜHAY MO - ' . HE- HE-HE.-..K UNWARI y MAHAL MO PA RIN AKO HU WAG WAKONG LtN- ANGlN P¿<=KAT FINER i\C GAYA A'-CNG TUN6- FHindi k.ita nililinlang. MARIA . SINO MAN AN® i MANAL0 PALAWAN® 9 BALAKYOT NA IYAN AY HIN- CR AKO L.A AAA 14® ANG UU" 1 CR AKO LAMAN® ANG DU­ TAGIN KUNDI PATI IKAW ay nanganganib paska- 7APOS KANG PAGGAWAAN AL AM KO. NGUNIT NASABI KÓ NA SA IYONG W®A KAMAY KO NA RIN ANG M.A® PA PARAM DAM SA ryo ng lalong MASAKIT NAKA- MATAYAN DflANG MULING LKJlingunin Nl MARIA ANG PA­ LAWAN® nag- hahawok AY BIGLANG NATI- GAGAL AT NA- FA BULA LAS NA ANYA7?... ABA. ATTAPOS NA ?V PALÁ ANG LABANAN/ |/ SINO KAYA ANG
Í PAN NIYA £5A SA­ WING KANAN £31 PELIS-BALIBOL . NA NAKABULA6- 7/'N<3 HALOS PU­ JOL ANG Lire AT L UMOLUTANG -SA GAR.ILINS DUGO SA SAWING KAL1- WA MAMAN,.-. PEPPONG HAN- 1 >K AY NAPA FAN® WAKWAK AN® TAGILIRAN NAKTTA MO ANG NAGIN® WAKAS NG PALAWAN® BU HONG NA PAG MATA- POS MONG PAGTWA- LAAN AY SIYA KING SU­ MAROS SA IYO... USOS NA ANO MABABANSIS MQNG KAMPON, AT NSA- i<yy matutupad na ang laon mong nasang , PASHIHIGANT1 SA IYO/ ANG 716AS NS PUSO MQ, MARIA... IYQN PALAY MAY BANTA kan® HT GANTI SA AKJN AY 8AKIT HINDI NOON PANG UNANG ARAW AY PINATAy MO NA AKO'? KUNG IYAN LAMANG HAMAK NA BU HAY MO AY HINDI SAPAT NA KATUMBAG N® ISINU- HO MONG KALIGAYAHAN NAM1N NI SIMON. NGA- yo'y ipinaotatapat ko da lyoN® AKo'y ESPIYA NG KOSTABU- LARYA. 5AMANTALAN® INIHAHANDA koang PLANO NGMGA Ll- HIM NA LAG USAN SA IYONG KUTA AY UNTí- UNT1 KONG PiNUPUKSA SA TOOLA N® SUSO® ANS MSA PUSAKAL. MONG KAMPON... AKO KlN ANG NA6HUO- YAT £A PAOSALAKAY NA ITO NG MOA KOS- TASULARYO Abril 11, 1956 BULAKLAK 93 rtA-HA-HA--HA-HAAAA M6A ULOL NA DAYIJKCOK 55A KAMUNDUHAN ■ S* PAGHAHA- NSAp Mffi ALIW SA KANOU- AN KG AT MGA ® USI NG ITO AT PH ... AANTONG KA/V NABATA MONG MAKA- PILING, AT NAPAS-TUSAN MONO TANGGAPlN ANO MSA HAUK AT YAKAR NG.LALAKIN® ISINuSUM- PA MO AT KINASUSLJKLA- MAN NAN® LABIS. DIYAN MO MASUSU-T KAT NA T INI IS KONS LUNUKIN AN® NAKA- DIDtR'N® KAPA1TAN NG MAKA-HAYOP MONG PAG-IBI®, UPAN® MATUPAD ANG HANGARIN KONG MAUPOL KAYON® L A HAT NA MOA TULI­ DITO SA BUNDOK/ PAN o.----------------------------- KJÓNG ®AYOY ANO PA ANG HINIHINTAY MO ? ' PALIPARIN MO NA ANG BAO NO ULO KO UPANG HUWAG NANG MASLU- WAT ANG MGA SAKT NO AKJNG --------- loob. ha-ha-ha-hama/ TAL ASANS PATATA- . GALIN KOMUNA AN® IYONG PAG MI- HIRAP. HINDI KITA PA PATAY ING BIGLA. LALASlAOIN KO MUÑA ANG IYONG T1YAN UPAN® MARAVJ DAMAN MO AN® SAKH- NG PAGDU- KC5T K3 SA IYONG PUSO... ITUTULQY
94 BULAKLAK Abril 11, 19M General Paua (Buhen set pahir.ó 67.' nap i.iyang matutuhan, ang ga- wain ng isang' panday. Ang ka- alaman. at karanasang kanyang nat.pon ay ngayon niya pakikinn. bangan... Isang araw nga ay makikitang >i Tenyente Paua ay abala na sa kanyang gawain sa isang panda- yan, na ipinatayo niya. Buhus na buhos ang kanyang kalooban sa kanyang gawain... Isang araw, isang kawal ang dumatmg sa kanyang pandayan, at pagkatapos luminga-linga, may iniabot na isang sulat sa kanya. Madaling binuksan ni Tenyente Paua ang sulat; at maingat na binasa ang nilalaman niyon. - Galing po sa heneral ang su­ lat na iyan, - sabi ng naghatid na kawal. uhan ang aína bi tu Tanyaate Paua. Noon din, binitlwan nil* ang kanilang ginagawa at nagsi- paghanda. Mula roon, nilakbay niia ang Binakayan. Parang nagh.hintay lamang sa kanila ang labanan. Pagdating na pagdating nila ro­ on, madali silang napalaban sa lakas ng Kastila. Sa pakikipaglabang iyon ay min san pang nagpamalas si Ten­ yente Paua ng kanyang pamb.hi- rang katapangan, at dahil doon, siya'y itinaas ng tungkulin. Isa na siyang kapitan ngayon. Ang totoo, tuwing manggaga- ling si P^ia sa labanan, siya'y la- ging natataas ng tungkulin sa- pagka't pinatitibayan niya ang kanyang katapangan at katalinu- han sa * pakikipaglaban sa kani­ lang mga kaaway. ISANG araw, isang kawal ang dumating sa imbakan ng mga ka- gamitang-digma... Pagkatapos matunghayan ang katatanggap na Lham, tinipon ni Tenyente Paua ang lahat nang kanyang mga tauhan sa panda, yam Magsipaghanda kayo ngayon din' Ipagtatanggo] natin ang Bl- nakiyan, na kasalukuyang sinasa- lakay ng mga kawal Kastila! - ang sabi niya. Maliwanag sa kanyang mga ta­ Lumapit ang kawal sa tanod. - Sino ang kailangan mo? - tanong ng tanod. - Nariyan ba si Kapitan Paua? Si Heneral ay may sulat para sa kanya! - tugon ng kawal. Nakarating kay Kapitan Paua ang sulat ng htfneral. Pagkata­ pos niyang tanggapin iyon, pina- alis na niya ang kawal. Mata- DR. FLORENTINO N. SANTOS Sa operasyon ng sikmurá,, Apdo, bocio, bituka. pilay at ball ORA. CARMEN ENVERGA-SANTOS Po't Graduate ta Universidad ng Harvard at Loyola, Amertka Sa hindi magkaanak panganganAk. saklt aa matrls saklt sa obAryo buso - • Umaga-sa pakikipagtipanán; Hapon - 3-6. R-212 AlcaxAr Bldg. CArriedo at Estero Cegado - TeL 3-70-62. Tahanan - Tel. 60 Local 364R { DR. D. M. VILLAPANRO ESPESYALISTA SA MGA 8AKIT SA MATA. ILONG. TAINGA AT LA- ¡"AMOxNAlv Tunuustis ng Tonail sa 2 minuto na hindi na kaHaflgAAg ma tira sa Ospital. Mga bagong kagamltan ga pagsukat ng sal am in ea mata at Rayos-X WAX ANG BAI AB ANG KON8ULTA KUNG LING GO Vruíj; Pedro Cruz tuag. Tagiliran ng Simpaban ng Kiyapo, Maynila N.U. ax N.M. - Lmggo 8-12 N.U. - Tel. 3-42-82 ORA. CELESTINA G. UM-ESPIRITU M. 0. Bakit ng babae at Bata, Panganganak ng walang aaklt (by trllene) Laglng nakukunan at hindi mag-anak, pigilfn ang pag_afiak, Sirañg regla. Masakit na pag-ihi, Ahnoranae. Tonsil na gagaling ng walang tistis Nerbiyoe, Manhld. Rayuma, Tagyawat. ESPIRITU MATERNITY & GENERAL CLINIC I 1284 Paz Paco. Mga taga Hllaga. Sakyan Afig "Ptódakafi" o 'StA. AfiA'' Bus sa Qulapo at bumabá sa Calle Paz malapit ea Obras. SARAT na ILONG Mapatatangos na pirmlhan ng hind! tltiathrin Sumangguni kay DR. AMANDO V. SANTOS Espesyaliata m mga saklt sa MATA, TAINGA ILONG at LALAMUNAN Klinika - Silid 213 PALOMO BLDG. Azcarraga kanfo O'Donnel _______Konsulta: 9:00-12:00 N.U. - 3:00-6:00 NH. - TeL 3-71-25 HOLY ROSARY HOSPITAL & MATERNITY - Mayroong X-RAY DR. ROMEO C. MONTES, M.D. Espegyalhrta sa saklt ng bata sa dlbdlb at saklt na llhlm DRA. VIRGINIA D. MONTES, M.D. EgpesyallMa sa saklt ng mga babae sa hindi magkaanak, Pangaftganak at aaklt ng mga beta. Oras: 9-12 N.U. araw-araw 2-6 N.H, maliban kung Linggo. 142-j , S* Llnynila Tej. 2-63-12 mang tinunghayan niya ang eu- lat. At pagkatapos, kinuha ang kanyang sableng nakasabit sa din- ding. f Masasalamin sa kanyang mukha ang isang suliraning ma- salimuot at mabigat... - ITUTULOY - Makukulay Na Karanasau (Buhcrt sa pahiná 47) • wala akong kakaba-kaba. Basta sumakay ako, napahatid sa pa- tutunguhan ko, at pagkatapos, pi- napaghintay ko ang tsuper. Na- bayaran ko rin naman, sapagka't may pera sa pinatunguhan ko. Pe­ ro, isang rekord na iyan, hindi hu ba? Kung iraakala ninyong mala- kas din ang inyong loob, subukln ninyong gawin iyan. Makita ko lang... NATATANDAAN ba ninyo ang tsuper na sinampal ko noong araw? Kung sa bagay ang usa- ping ito ay matagal nang tapoa, at ito'y natapos nang nasisiyahan kaming dalawa ng tapper. At ba­ tid na rin ng madia kung paanong nangyari ang "sakunang" ito. Pero maypoon akong isasalay- say sa inyo tungkol sa kabiyak ng tsuper na aking tinutukoy. Ang kabiyak pala ng tsuper na iyon ay ubod nang ganda. Mabait, ta- himik, masipag, at mahilig sa po- likulang Tagalog. Ang halos hin­ di ko mapaniwalaan ay ito; ang asawa pala ng tsuper na iyon ay isa sa masusugid kong tagahanga. (Kung sa bagay, ito'y balita lang naman ng iba sa akin.) Nang mangyari nga raw ang "saku- nang" iyon, binawalan ng tsuper na manood ng pelikulang Tagalog ang kanyang kabiyak. Iya'y maaa- ring gawin ng sinumang lalaki, sa sama ng loob. Ipinaalis daw ang mga larawan ko na matiya- gang idinjkit ng babae sa kani­ lang mga dinding. Mangyari pa, hindi maiiwasan ang magkaroon ng kaunting "Sa- gutan." Masamang-masama ang loob ng babae, nguni't palibhasa'y babae, walang nagawa kundi ang sundin ang ipinag-uutos ng kan­ yang kabiyak. Inalis ang lahat ng larawan kong nakadikit sa din- ding, bagaman masakit na masa- kit iyon sa kanyang kalooban. Pero nang magkaintindihan na­ man kami ng tsuper, isang araw daw, ang tsuper naman ang ku- muha sa mga larawan ko, at siya ang nagdikit na muli niyon, sa kanilang dinding. Tuwang-tuwa daw ang babae. Ito'y isa sa mga pangyayari sa aking buhay, na hindi ko na malilimutan. At, kai- pala'y h:ndi kayo maninlwala, la- long napamahal sa akin ang tsu- per na iyon. Aug tatúa, balang araw ay inaasahan kong aka'y da- dalawln niya sa aming tahanan, na kasama ang kanyang kabiyak, na isa ko palang tagahanga. (ITUTULOY) Margarita (Buhdt sd pahind 49) bilang pagpupugay sa mga lala- king naroroon, at pagkatapos ay lalong madaling tumalikod at umalis. - Margarita! Margarita...! - ang tawag sa kanya ni Peping. Napansin ng iba pang mga na- roroon ang pasigaw na pagtawag ni Peping kay Margarita. Nguni't iyon ay hindi niya pinansin. Ang kailangan niya'y m&kausap nang sarilinan si Margarita. Kaila- ngang-kailangan, sapagka't mara- mi siyang uusisain. . Nang hindi man lamang siya ni- lingon ni Margarita, naisipan ni­ yang ito'y sundan. Kumilos siya agad. Sinundan niya si Margarita. Huminto si Margarita. Lumapit si Peping. - Margarita, bakit ka nagkaka- ganyan sa akin? - Lungad na ta­ nong ni Peping. Sa halip na tumugon, si Mar­ garita ay napayuko lamang. - May nagawa ba akong pagka- kasala sa iyo upang.. - patuloy ni Peping. - Wala... - mahinang tugon ni Margarita. - Iyan din ang pagkakaalam ko. Pero, bakit... - Alam mo na, Peping. Sapag­ ka't iniibig ka ng aking kapatid,. - tuwirang tugon ni Margarita. - Pero batid mo namang hindi ko siya iniibig! - Kailangang ibigin mo siya, Peping! Pagkasabi niyon ay aalis na sana si Margarita, nguni't naha- wakan siya sa bisig ni Peping. - Hindi mo lang nalalaman, Margarita, sa pag-ibig mo naroon ang aking buhay. Kung mawala ka 6a akin, wala naring kahulugan ang buhay kong Ito. Kaya naman tiniis kong maglakad gabi't araw sa paghahanap sa iyo..."sapag­ ka't batid kong ang aking hinaha- nap ay ang aking buhay, ang aking kali gay ahan, ang aking tanglaw, na siyang maghahatid sa akin sa rurok ng kaligayahan at kaluwalhatian! - mahabang sa­ bi ni Peping. - Jose... - mahinang sabi ni Margarita, saka napayupyop sa dibdib ng binata. - Mula ngayon, hindi ko na tu- tulutang magkahiwalay tayo! - Nguni't paano mo patutuna- yan ang pagmamahal mo sa akin? - I8asama kita sa am lug lala"
wigan - ipakikilala kita sa aking ina - at pakakasal tayo sa lalong madaling panahonI (ITUTULOY) CRISTINA... (Buhat sá pahina 68) ay nag-aaTal siya sa Centro Es- colar University. Noong una ay ayaw ni Cristinang mag-artista, subali't dahil sa hiniok ni Gerry de Leon ay napahLnuhod na rin siya. .Sadyang mapalad si Cristi­ na, sapagka't sa kanyang kauna- unahang paglabas sa pelikula ay hindi na siya naging ekstra o bit player, kaya, kundi isang ganao na bituin na katambal si Leopol­ do Salcedo, sa pelikulang "Sai­ gon". Ang pelikulang ito ay ku- hang lahat sa Vietnam. Kung sa sukatan sa pagrata- gumpay ng isang bituin ay ang kanyang anyot tindig, kilos at pagbigkas ng salita, walang arin- Íngang si Cristina Pacheco ang akatutugon sa sukatan iyr.n. RUDY... sa mga hukuman, sapag- mga sandaling iyon, kung Wala sa tatlong unang binanggit, siya'y maa nakikipagbalitaktakan sa (Buhat sa pahina 50) ikapat, ka't sa siya'y aming aring ibang manananggol.
Nguni't huwag naman ninyona hinalaing si Rudy ay wala nang ibang pook na nararat.ing kundi ang aming mga tinuran. Mada­ las siyang sumama kina Dr. at Gng. Jose Perez, kasama ng ib • pang mga b'tuin, sa pagliliwaliw sa iba't ibang magaganda at ma- kusaysayang pook dito sa Pilp;. nas. • BIBIGYAN namin ng isang ma- gandang tip ang kadalagahan. Kapag tinanong ang isang Ma­ king bituin, laluna kung ang nag- tatanong ay isang babae, kung ang bitti ng iyon ay binata pa o may pananagutan na sa buhay, ang tiyak na isasagot ay wala, pa! Mayroan din namang mga nagta- tapat ng katc/tohanang hinggil sa kanilang katayuan sa buhay. Nguni't yaon ang mga btuing Hindi na maikaila ang tungkol sa kanilang katayuan sa buhay. Ilinggil kay Rudy Francisco, ka- mi ang gumagarantiya na siya'y isang abugado at artistang bina- tang-binata. Nguni't saliwa na­ man ang ginagawa ni Rudy. Tu­ ring may magtatanong sa kanya, kung siya'y binata pa o may pa­ nanagutan na, ang sinasabi ni- ya'y may pananagutan na siya, saka niya nglngitian ang nagta- tanong sa kanya. Iya'y pagbibl- ro lamang ni Rudy. ISANG magandang katutohanan pa ang mawiwikg natin kay Ru­ dy Francisco, Maaarmg hinala- in nating si Rudy ay marami ng. salapi ngayon. Maaari nating sabihin iyan, sapagka't bukod sa siya'y isang taong titulado, siya'y isa pa ring bituin sa pinilakang tabing. Nguni't magkakamali ta­ yo. Sapagka't sa palagay namin, si Rudy ay hindi magiging maya- man. Para sa kanya, ang salapi ay pabango lamang sa buhay ng isang tao. Halimbawa, sa kanya, higit ang kahalagahan ng pag- tulong kaysa sa salapi. Kahi't walang ibabayad, ang isang kli- yente ay kanyang ipinagtatanggol. Hindi niya inaalagata kung ma- susulit ang pagod niya sá pama­ magitan ng salaping ibabayad sa kanya ng kanyang ipagtatanggoi. Iya'y prinsipyo sa buhay ng isang taong kahanga-hanga. SA PAGIGING asiwang lagi sa kanyang dalawang propesyon, paa- no mapag-uukulan ng panahon ni Rudy ang tungkol sa suliranin ng kanyang puso? Iyan kaipala ang dahilan kung bakit hanggang ngayon, siya'y isa pa ring bina- tang may layang humanap ng ba- baing inaakala niyang karapat- dapat mag-ingat ng kanyang pa- ngalan at karangalan. Kung sa bagay, natitiyak na rin naming isa kayo sa mga nakaba- batid na si Rudy ay naghahain ng ^Ag-ibig kay Gloria Romero. Kung totoo, o hindi ang balitang an, siyang hindi namin masa- flabi. Ang kalahati ay maaarlng "•ton. at ang natitira pang kala- hati ay maaaring h'ndi. Sa ibang kahulugan. ang hula ninyo, o ang naniwala ninyo, ay kasing-husay na rin ng sa amin. Nguni't isang bagay ang aming titiyak n: nakaharap sa walang kahul'lip na kaligayahan ang si- rumang baba'ng magiging kabi- rak ph- nuso ni Rudy Francisco. Nasa kanya na yata ang lahat nang katang'ang maaaring hana- rin ng isarg babae sa isang lala- k"t\g n'tnaisin niyang maging ka- ^al ng buhay: mabait, maginoo, ^alang bis.vo, map'tagan, mabini, titulado, bantog na artista, ma- pagkawar.ggawa sa kapuwa, ma- habagin sa mahihirap, kaibigan ng lahat, mabuting makisama, at... naku, siguradong walang Lttapusan ito, kung isasalaysay nanfn ang lahat ng katangian ni Rudy Francisco. Ang lahat ng kanyang mga katangian ay sa ran tong paraan na lamang na­ min sasabihin: siya'y isang ma- but ng Kristiyano! - WAKAS - ABANDONADO (Buhat sa pahina 42) - amuki naman ni Flora* ■ Pagkatapos kumain, si Virigiiio ay hindi na nagpahinga. Nagpua- lam siya sa kanyang mga kapaud, idinahilang titingnan niya ang Le­ pan? infaalok sa' kanya ng isang may bukid upang bungkalin. Wale, siyang binanggit na anuman tung­ kol sa nangyaring pagldkita ni Ben, at sa mga bagay na kanilang pinagkayarian. Ang pag-uwi ni Virgilio at ang hindi ' pagkakatanggap sa kanya sa pagsusundalo, ay nakapagpatl- wasay sa kalooban ni Flora- Anu- mctni ngayon ang mangyari ay hindi na siya lubhang aag-aalaala pagka't magkakasama na silang magkakapatid. Patuloy ang matuling takbo ng mga araw. Bawa't sandaling mag- daan ay nakakatumbas ng L'ang butil na ginto sa ganang kay Vir­ gilio, na walang sinasayang na araw sa paghahanda ng buldd na ipinagkatiwala sa kanya ni Ben. Abril 11, 1956 BULAKLAK 95 naharap na taniman- Si Flora, na kadalasa'y siyang naghahatid ng pagkain kay Virgilio, upang ito'y huv/ag nang maabala sa gawain, ay wala pa ring kamo' layan sa pagiging magkasama ng kanyang kapaild at ni Ben. iiasisi- yahan na siya sa kasalukuyang takbo ng kanilang pamumuhay. Hindi na sila gaanong nagdada- hop ngayon, pagka't madalas na siyang binibigyan ni Virgilio ng ka- kailangang gugulin sa bahay, ka- hit na hindi siya dumaraing sa patid. Kung usisain naman niya si Virgilio, tungkol sa pinagkukunan ng kuwaltang iniuuwi nito, walang laging isinasagot ang kanyang kapatid, kundi inuutang daw sa kanyang kasamd* o pinagbibilhan kaya ng kanyang mga pananim na gulay. . Ang mga dating utang nila ay unti-unti nang nabayaran ni Flo­ ra, at naipágpapatuloy jia rin nila ang pagbabayad ng kaukulang hu- log sa Banko. - Kung may panahon naman si Ben, siya'y lihim ding tumutulong kay Virgilio sa paghahanda na lu­ pa, upang huwag gahulin, sa hi Lalo pang nalugod si Flora, nang sabihin sa kanya ni aling Clara, (Sundan sa pahina 102) KAIBIG-IBIG, KAHALIHALINANG KUTIS NA Naü-AANÍÁYA HU KUlViANbA Gawing sariwd uiannis st kaibig-ibig ang inyong balat sa pamamagitan ng ORCHID I-aCE POWDER na hrtugon sa kanyang puso. Mabibili ea lahat ng basar at tindahan.
¿7¡afai*aa*i 5jxK/LlA*CTANd PAMWA SA KAMI• L*4<3 5UMP% AT SfLA'y k*e>AKAr, SUPALIT SAS.T LAMAMGlyON.W KA KASYA- " ANS M KATA H6 StLA'X UMUWI HA. KAPAANAH NILA ANS M€iA FIUCH® KABHAXAAN AT HHASARN€AN NG MAHAHAyAPNA&V HP 51 SATURNINO, NLAP1TAN MSW- HATA ANS/WSA DON ATF1NAMU" SCAN, NGUNI'T UALO UXANG SWING HiHAVAC AT FINA^WWANAH. flkM ANG/ASA ft¿9ÁÑS HA NAG* HGIL ASGMNA" TA • w NOW KATA F^UNGA-UNOA, ¡SAN& KAF1KASONO BAKAWAN AN® PlNAMFOT MITC?. AT OANPALÍ *64 " AWA... TALABAN® NAOHAHANAPNOSA- KIT NO KATAWAN 'TON® I Bl WAHO, OO/AKALA KO> UMAU5 KA HA/ TEKA PIXAN KA a AUJNA, ANITA / SANPALI LAN© AKOZ TlKAHIN MO NA . TAKEN® i^ATUlWNO/ KO... AtAOTAKirKA MUNA NO IUONO, FACIO, BAOO MO'PUNTALIN / AN& FA HO NiyAN / HA* HA-HA Z '
TVSMPITNA JLFAOtAFlT NI FACIO. AY TtKA NwA AMINA BA'Y TALA ¿ANO.. • Al ANIMAL. IKAVv TRAIPOR/ ARUY/ LAÑO eiMU" TUFNINQ . ANO MOA CASAMAHAN NI FaOOj AT... ÑoüNI'T NI ISA'y WA LAÑO NAO0AUK UFANO HARAFIN ANOOALIT NA GALIT NA WNATA. MAkA /MINO AIOW ANO MATU LINO NAO7AAN. ISANO OAPI... Abril 11, 19" BULAKLAK 97 UW?UH/^O£j PAKIT Pí <AYOUJ- AIAKAN ÑG4X5N' SAAN KO KAVA NAIIAOO 'ANO LUMANO LIHAA5 NI TI YO FOFONOZ HUWAO NA LAMA NO SANANO MAWALA l'AON.PSON NAOASALALAY ANO FAO- AS4 KONO A4AO<NOAAA KIWASA SABUHAyZ
98 BULAKLAK Abril 11, JJ56 Aug nakaraan: <Sa MAHUSA> <-'NA PANU- UNVANG Ni RONNIE, ANG navalabing PINAGBlUHAN SA LUPA't BA- HAY AY NAKU- HA NiYA KAY CONCHITA ... AT HABANGGl CONCHITA AY ABAUA SA' PAGHAHANPA SA PANGADO Ni/ANG RUG* PA PA KASAU, AY V^AVAPA- p '.'AMAN NI­ YA PA- SAWfAyUNiN SI LUIAI SA BA- kAK Ml YANG PAGTATANAN... |KA- 40- laBAS ABA/HiNPi RONNIE,. KAIkANMAN AV HINPI MAGKlIKUkANG ANG PAGTlT'WAkA KO SAIYO. NGUNl'T KONNIf... NATATAKOT AKO NA PAKASAU TAYO NG UHIM ... BAKA NA TAYO FATAWARiN NG PAPA ? ? 2 HINPI Of KUNG GANON V M PÜMMA& KA NA U LUHJ, NAIS KONG MAI- 2 HAN PA NA AGAP Ik W VISA NATIN SA HONGKONG. /AVA\AHAgANG L/l/U SANPAUNG NAG-ISIP ANG PA kA GA, MAYA- MAYA- PA ... ROBELA KI •jMMAUCO "unir Hr 5\|USTIM0A5TE HINPI KA PAPAT MANGAMBA LUL.U. ANG GAGAWIN NATiN AY HINPI MASAMA. TUTAU PAKAKASAU NAMAN UU TAYO SA SIMBAHAN. ISA PA'Y SANG AYON NAMAN SI kA NG AKO AUG lYONG MAKAISANG-PIBPIB, HiNPI BA f O BAKA NAMAN IKAW AY KUkANG nA NANG TiWAkA IKAW ANG MA5USU- NOP RONNIE*. KAI- VAN MO BfNABAUAK TAYO PAKAKA&AU ? SA kAUONG MAPA UI NG PANA HON •
[jj/j\MAroe> maI-U ÜUU PA&BIUN Nl RONNIE KAY LULU, 'AN& moa kaila- 1NGÁN NlbA SA ' PA&KURA NG bl- SENSIYA SA KASAb, AY UMUWI NA ANG PAbAGA. 51 RON­ NIE n aman, ay HINPI NAG-AKSA/A NG PAnAHON. NANG HAPON& RING DON AX NAGSAPYA SlYA SA ISANG MATA- blK NIYARG KAIBIGAN . "serious" AKO SA ISAN® lio TONY. . , ...... ....... . KAlbANGAN KO AHO tyORG TH b ONG J PANG / MO.E.AYAW KONG 'MACAU SA GuSOT, KAMI N&UNl'T KONG GAN- >AN AX maaasa- HAN MO ANG AKINS BASTA TOTORA- NANIN MO, AY . .. AREGLAPO- AVAM AY MAKASAb AGAP- TUbONG •• NIYANG KUNWA'Y BA- SAHIN ITO. Ay" •• MAGAMPA... AKO NA RONEY" ANO MA&PAPAGA- WA NITO. MAY KibAbA AMONG MAHUSAY NA . IMPRENTA . bAbONG MABU- Tl PEAR. IPA- GAWA' MONG * FIRST CbASG/ HANE r PI KA5I MAMAN FIRST CLASS ITO SA BASURAHAN V\ Abril 11, 1956 BULAKLAK 99 (5!* PAMGAK0NG 1YON MG kAlBlGAN AY MA5I5I- © yAHANG UMUvVI Si RONNIE. NAGuuAT PA SiYA NANG PA'TNAN N'YA SI CONCHITA, NA ABAbA SA PAGhAhAMPA hG '' lAABl TAS YON". V ikAW PALA,PEAR. TAMA NA KAYA 'TO. BASAhin MO... BUOfiS-'BUO AK& PANlSiWAkA NIYAN& SIYA'Y AKIN® pakaka- SALAN . /MAPAHMG OipinAG- HAIN Nl CON CHITA SI RONNIE, AT AWM-TAbAGANG NAFAkASARAF MONO MASITO v pn-,;v->
100 BULAKLAK Abril U. 19ó6 IKA" 34 NA LASAS ANO NAKA^AAN*. A&AMÁT NA- BIGO & IMEL- I I 'í ) PA SA KANYANG fHG&UBWBAY KAY MlLA. IPlNAN&A' K> NIYA GA KANYANG gaxili NA MANANIAPIN NI- ( YAMS MUU ITO 6A tlNABUKASAN. / GARANTALA, SI MUA NAMAN AY NAKAUWI NA, AT MATAPOS NfYANG 4U/£/6*y ang sala- PlNG KANYANG NAPAG- , PALI MUSAN ay na- ,T(JWA SNA NANG MAJCJ1A NNAN& LU~ ' AUM/O AN& ULO NG KANYANG ASA- WANG SI PEPE. " 5A KABlLANG pako ay nauga- ^G NA UJBHA SI G&B& NANG MALA- MAN MYANG HINPI PA UMUUYN NG BA- hay si uicy - na- RA&PAGAN PA ANG kanyang pag-aala- LA NANG MABATIP NNANG WALA Pin • ANG KANYANG ASA- VAM SA KANt-KANl- LAH& MGA MAGU- t-AN&.: kewjw TBKA-. sa kabiuano two, ÁY BAKA NAMAN KUNG ANO ANO NANeVAP SA KANYA / BAKA NA' MAN KAYA SfY/Yy NAAtólPEN- TE naT T SAAN KAYA NA9TUNGO S|**LUCY AT HANOGA NOAYON AY HINPl PA SI' YA UMUUWI TANOHALI NA, AT Ni H<N- PI MAN LAMAN(3 eiYA NAOPAALAM GA L NeiTNOIT NIA NAGUAKAC7 NG FABALIK*BALI< SA IOOB NG KANYANG ÜFUSINA... AKIN A AtAAA NAMAN NIYANO AYAVY KO 'MANO GANO'N r RAS'U WING PAG-UWI KO AY PAG9AGA' Bíhan ko biya A r^ATAKBONG BINA-"KAN If NlGP&S ANG TEUEFONO AT ISA ISANO TINAWAOAN VGA OSPITAU... ( OFOZ ISANO BABAlNO MAY PALAWAMPU'T TAT' UONO TAONG GutANO ... MASANPA ANO HUBO O NO KATA WAN... MAY KÁTAMTA* MAN ANO TAAS ... MAY NUNAU 6A BATOK...WA* UAFOBA?... OAUA MAT PO A HABANS 1,4.6? NI OR&G A'lG . BAG AY NA i YON A'4 LAUDNO SiNlKLOT ano kanvano pu­ so NO MAtAfrlS NA TAKCT...
Abrí 11, 1966 BÜLAKLAK A TlNPI NOOALIT NI <SPBe'*NA<3AAAMAPALiNO UJ MASAS NO UP15INA ANO LALAKI... PAPAN O NAKIKIPAOKAKEKA SA KAMATAYAN NA PINA- /TAKEO NI OP80 ANO FANYANO KOTS£..- MAKIKlTA NG ©AMAINO iyAN FAG'UWI KO^ SASA&UNIN KO , SIYA NO HU^TO' BIKK^YAN NIYA AKO N0 Alalahanin SA OiNAWA Nl\AN(9 IVON R2IOUANO MJAAAMlO ANO UUO NI HUMUP/A ANO kANYANO 0AUT KAYA'T NANO TANU NO >N S(YA NI buey AY XXAtUMANAy NA SVANO SU' MAOOT... < _ ANO ANO SINASABÍ MO kANINA, PEARF... OU6' TO VO AKONG MAKAUSAP TUNOKOL SA ANO, PEAP A...B...V/ALA MAMAN...( SUSTO ¿O LAMA NO MAL LAMAN, KUNO SAAN kA . NAeSÜOT J\ ICUNO oaan-saan' klTA HI­ NA NAP, & ...
BLLAKLAK Abul 11. 1K"G ABANDONADU (Buhai sa paiuna nang minean si ya ng maghatid ng lobada, na ang saiaping inutang niya na ginugol sa pagkamaiay ng kanilang ina, ay kusang-loob nar.g iniaabuloy sa kanya ng bu Lining ginang. Wala siyang kamalay- malay na nab ay ar an na rin ni Ben ang salaping ya on, ay on sa lihim na pakikipagkasundo nito kay o- ling Clara. na tigilan an$ kanyang paglaiabada, yamang maluwag namang nakau- utang si Virgilio sa kasama nito, at upang maiukol ang kanyang prmabort sa kanyang mga kapatid at sa ibang gawamg-bahay; nguni t dahil sa kagandahang-loob ni a" Hng Clara, ang kanyang balak na pagtigil ay hindi niya nagav" a. Binabalak na sana ni Flora, Sa kabila ng lahat ang bahag- yang kaluwagan sa buhay na ra- lalasap ngayon ng magkakapaud ay naipagpapasalamat ni Flora sa kabutihan ng bagong kasama ni Virgilio, na hindi niya nalalamang yao'y si Ben, At minsang magbisita si Ben kx- na Flora, hindi kinukusa ay nauwi ORY'S beauty parlor 1048 Rizal Avenue (infront oí Scala Theater) TEL- 07 - Call 4042 DORY ACUNA Proprietress SPECIAL PRICES POODLE CUT COLD WAVE ... MAKE-UP ... SPIRAL ... MANICURE ... TRIM ó SET ... SHAMPOO ó SET ang kanilang pag-uusap sa lupang sinasaka si Virigilio. na lraharap dm sa pagkakaiaong yaon. na ni bahid ng paghihinala ay hindi nc^gkaroon si Flora, hinggil sa lihim nina Ben at Virgilio. - laiaga namang napakabuti ang Oagong kasama ngayon id Virgilio, - papunng wikg xn r'lura, subaii t ang hindi niya napaain, ay ang limm na pagsusuiyap^u nina Virgilio at Ben. - oiturang maKatagpo ang isang magbuouicd ng gayong kasama. Sa ganang kay Virgilio, kung tumatanggap man siya ng tulong kay Ben, ay hindi niya iniaasa, na pag-ibig ng kanyang kapatid ang kanyang itulumbas duon. Siya man ay hindi rin nakatitiyak kung may pagmamahal si Flora kay Ben. Bu- j/.j-l'uo sa kanyang pasiya, na su- sulitan niyang lahat kay Ben ang nauutang niya dito, pagsapit ng tag-ani. - E, sino ba íyong bagang kaso- ma ngayon ni Virgilio? - tanong ni Ben, na tila sinusubok niya, kung may higing na si Flora, tung- kol sa kanilang dalawa ni Virgilio. - Aba, e, ewan ko ba diyan kay Virgilio, - palagay ang loob na sa- got ni Flora, - hangga ngayon e hindi ko pa rin nakakausap o na- kakaharap kung sino iyon. ---- oOo - Somantóla.... Si Ponso na walang kamalay- malay sa pagkamaiay ng kanyang asawa at sa mga ba gay na nang- yayari sa kanyang mga anak, ay walang tigil sa paghahanap ng ba- gong mapapasukan, na tila naman kusang nagmamaramot sa kanya- Halos nadulugan na niyang lahat ang mga pagawaan at ibang ba- hay-kalakaL nguni't lagi siyang na- bibigo. - Hindi ninyo siya maldldlala kung sabihin ko man sa inyo, - a- gaw naman ni Virgilio- - Hindi si­ ya taganto sa atin. Kung kaiian lamang niya nabili ang lupang i- pinasasaka sa akin e, - patapos na wika nito at saka lihim na namang tumingin kay Ben, na nangiti na­ man ng bahagya. Ang mga pagsasakit at pagtitiya- ga ni Ponso, ay wala siyang ta­ nging pinag-uukulan kundi si Ani­ ta. Simula nang mawalan siya ng trabaho, ay nagsimula na rin ang* hindi nila pagkakasundo ni Anita. Kung dumarating siya sa bahay buhat sa paghahanap ng mapapa- sukan, napupuna niya ang pcg- iwas ni Janita, sa pakikipagusap sa kanya. At kung siya naman ang unang kumausap sa babae, paa- ngil siyang sinasagot nito.... Wa- nalalásap na mabu- pakildtungo sa kanya ng ba- - Siyanga naman. Flora, - may baing pinag-ulnJan niya ng lahat, rfng smM mga kapai. dinargnas njya ngayon at ni- - Madalas ko ngang niyayaya i- tong si Virigilio, na sadyain na­ ming mins an ang kanyang kasa­ ma upang pasalamatan o hatdan kaya ng kaunting bunga ng hala- man, nguni't ayaw naman akong samahan nito e, - paliwanag ni Flora. - Papano naman an^ gagawin ko, ate, - wika ni Virgilio, - alam mo namang abalang-abala ako sa na bukid. himig pagpapatibay na wika ni at Ben, pagka't nag-aalaala din siya, na baka mapílit nito si Virgilio sa tangkang pagdalaw sa kasama ng kanyang kapatid, - pasasaan ba't di magkikita rin kayo ng kanyang • • kasama. Natapos ang kanilang paguusap, lasap ng kanyang pamilya. Subali't ang puso ni Ponso ay pi- nalalaki pa rin ng moling panini- wala at pagmamahal kay Anita. Sa kabila ng sama na ipinakikita ngayon sa kanya ng babaing ito, ay nagtitiis pa rin siya at umaasa na muling manunumbalik sa kaniia ang dating tamis ng kanilang pag- r hum­ pay sa paghanap ng bagong , ma- nrrw a/" papa8ukan. Alam niyang sa ga­ yong paraan lamang maaaring mag-init na muli, ang nanlalamig na pagtingin sa kanya ni Anitty Sa kabilang dako, ang mga pag- wawalang-bahala at masamang pagpapalagay na ipinakikita ni Anita kay Ponso, ay sadyang ki­ nukusa lamang nito. Inaakala niya, na sa gayong paraan ay maaaring abutin na ng panghihinawa ang la­ laki, at siya'y tuluyan nang lala- yuan nito, na siya niyang ninanais. Ngayong wala nang hanap-buhay si Ponso ay wala na rin itong ha- " jfl sasama. Si Ponso'y walang nrr knrtnn KATIALIS ana p/na/cama6tsana panfaóan sa Í/LSERÁ. IPINAGBIBIH SA MGA BOTIKA O SA LABORATORYO LOCRE. HALAGA: MALI IT NA SiSIDLAN PO.65, KATAMTAMANG LAKI Pl.65, MALAKI P2.9O LAZARO. MANILA, TEL. 3-74-42 JMW. HhC CZTK JOCG*. OO&M SAUCniC JCiD l-SOCr* SuPhu" 3OQG*. MXZO/NATLO l/PD SO OOG* Oil OT B£PG4v(' r Q S J laga kay Anita, Nagkukunwari si Anita" na cmg kanyang ipinagkalcagayon ay Ong madalcu na kawalan niya ng sala- ping mapupuhunan sa paglalaro, subali't lihim pa rin kay Ponso, si Anita'y Hindi nawawalan o kinu- kulang ng salaping isusugal, pag- ka't ito'y lihim na tinutustusan ni Pete. Hinihinlay ni Anita na siya'y i wanan na ni Ponso, upang siya nama'y mapanibulos na ng paki- kisama sa kanyang bagong kola- guyo, na bukod sa masalápi ay ba­ ta pa at maldsig- Alam niyang may asawa rin si Pete, nguni't ang gayón ay hindi nagiging sagabal kay Anita, pagka't siya'y hirali nang makisama sa gayo ng uri ng mga lalaki. ^-Bakit hinihiritay mo pang siya ang lumayas? Bakit hindi mo siya iwanan? - nawika ni Pete, kay A- nita. - Bayaan mo at hindi na tataga! ang ulol na iyon, - pagdadahilang sabi ni Anita. - Mabuti nang siya ang kusang umalis.... sa gayón e wala na tayong aalalahanin, - E. ano noman ang ikatatakot mo? - usisa ni Pete. - E, cgió ang malay mo? . Maaa-' * ring paghigantihan tayo, kung "i* ya'y iwan ko, - giit na paliwanag pa rin ni Anita- - papano pang maghihi- ganti iyon? - wika ni Pete, na tila anumang hindi nababalino sa naman a- mangy ay axi. - Lalaki rin ko a. - Ang isang taong nagugulo ang isip ay Hiororning paraan ng paghihiganting zhagagawa, darling, - tutol ni Anita. - Katulad mo ha- limbawa, may asawa ka.... kung ea kalaunan, e matuklasan niya ang asawa mo at isiwalat ang ating lihim, di walang ibang. mapipinsala kundi tayo; mapipiii- tan kang humiwalay sa akin. Kung sa ba gay, hindi ako natatakot kung malaman man ng asawa mo ang nangyayxxri sa atin.... Maaasahan mong hindi akq lalayo sa iyo, pag­ ka't minamahal kita. . . . ikaw ang a king inaalaala- duon Nakuro ni Pete ang maliwanr.v a pagmamatuwid ni Anita. Lalong natiwa3ay ang kanyang kaloobaA at nagtibay ang kanyang panini-1 wala kay Anita, dahil sa huling sinabi nito. . I Bagapia't ibig ni Peto na masari" li niya si Anita, napahinuhod na rin siyang maghlntay ng pagkakT- taon, na si Fonso ang magkusang lumayo sa babae. Siya man ay un- ti-unti na ring nalalason ng pakun- ni Anita. waring pagmamahal Hindi niya akalaing mabubuhos cmg kanyang loob sa babainq Ito, na nuong una ay binabalak niyang paglaruan ¡among. - ITUTULOY -
Abril JI 1956 BULAKLAK 1Q$ KUNG ang ginagamit ninyong pintura ay YCO, kayo ay namumuhunan sa kagandahan at tibay - sa pagsasangga- lang sa bayo ng hangin sa tropikc sa jnit ng araw at ulan na sa araw-araw sa buong taon ay nakatambad ang tahanan ninyo. At sapagka't ang YCO ay nakapagsasanggalang sa pamiminsala ng masamang panahon sa paraang higit na ma- buti at ¡along matagal, kayo ay nakapagtitipid ng ¡along mala- ki kaysa kung gumagamit kayo ng pinturang may tatak na ma- ' babang uri. KAYA, igiit na hingin ang mga pinturang YCO - na subok nang gamttin ng mga may-arp ng taha­ nan at maging ng mga kontratis- ta sa konstruksiyon. TUMATANGGAP NG KON- TRATO SA PAGPJPINTA - VALANG BAYAD ANG PA- 1 JVC AN AG. 21-1 ANG DAIGDIG SA PAMA- MAGUAN NG MANINGNING AT MALUSOG NA MATA ANG ARAW-ARAW NA PAGGAMIT NG ILANG PATAK NG 0 AY NAGDUDULOT NG KABABA- LAGHAN SA INYONG MGA MATA 1 Fl. o>. Contoi": CMo-obdpnol 11,., 8"k Add 10 B." B"b*rin. $"lpho>. 1/8 9,.; Zmc SJphot. 1/4 8,
$nq }£cLsay$av|an S xJc/7 A-\JoDLOA£AN ... ^A&Uh'AY AAG AAS-ASA A'. RAAf/.R A'AMS TIYA C!N N! GUNAR NA ¡TONA NGA ANG BAKAL *T,NA HINV1 YUYUKO SA TAG LAY N/YANG LAM* AT KAPANGYARIHAN. SUBALl'T KULANG UPANG MAKAPANPAY AT MAKABUO NG TA&AK NA KAN YANG Pl NAPA NG AKAR KAYA'T NAPAGPASIYAHAN AiS BIN ATA NA HALUAN NG PINAKAMATIGAS NA MAKALUPANG BAKAL. PATAPUWA'T ANG KAN YAKS ^AKAS NA PINAG-IIBAYO LAMANG NG NABUHAY NfYANG PAG' ASA AY TULUYANG NAGLAhO NANG ,AAO MAKALANGIT NA METAL AY AYAW MAGHALO SA MAKALUPANG BAKAL, AT SIYANG NAGING PAHILAN NG TULUYANG PAG PANAW NG KANYANG UL1KAT NAGPAPALAMHATING PWAGYAMAN NI EPA ANG WALANG MALAY NA KAPAT1P. AT SA T/.VP/ NG PAGPARAMPAM AY NAIBULALAS ANG MOA KATANU- NGANG IHINAHANAP NG KATUGUNAN SA KAKAIBANG PAMPAMiNG MATAGAL NA ^N/YANG KJNUKUYOM. KASALANAKI NGA RAYANO MA1 TUTU RING ANO MAHALIN KC> SIYA NG MGA KATANUNGANG WO'Y .NANATILING KATANUNGAN PA PIN/ SAPAS KA T SA Msa san paling iyo'y FUM APA 1 LAN LAMO NA SA KALAWAKAN ANO NAGUGULU HANG GUNIGUNI NG El NATA SA MASALIMUOT NA PAIGPIG NO MOA PANGARAPZ NANS HIGIT FA SA ISANG KAPATIP^KUNS ANG FAGMAMAHAL NA INUUKCL K(P KAY PAMIR AY HIGIT FA SA FAGMAMAHAL NG KAFATIP SA KAFAT1P, ANONG URI NG PAG MAMAU AL ANG A RING NAPA' ' SAR1-SARING ANX? AKG l&A'T ISANG BU HAY SA AT... MINSAN PANG MAór/WUSlS N6 KANYANG PANOINOR1NZ HANGGAHG 5A-- RAMA NGAYCPN Z ANO YO ITO PANO1NOON z (NAAKALA NWNG WAL-ANG V KATUOUNAN SIYANG MAHIHINTAy U SA MGA KATANUNGANS \YO'Y, B1NAUNGAN ANO WALANG MALAY NA "KAPAT1P," AT-- ANO NGA RAYANO UKI NO PAGMAMAHAL ITip PAMIR ? AT IKAW NAMAN ? GAYON PIN KAYA ANO NAPARAMA MO SA AKIN z ANAK. KITANO J> PAFANAHON NA UFANO ■x 1PAGKALZX2B K¿? SA \YO AXG < TABAK NA IT(P... ANO TASAR - NG UNANO PAMIR..-IKAW LA' ■\ MANO ANG TANGING MA' V KAHAHANGO SA AKIN SA MBA PAGHIH1RAP NA BUNGA NO MBAéSIKAN NG [SANG SUMPA A AKIN NA Z AKIN ha Z I7ABCPT MoZ l /A&S'T M/? SA AKIN A
1YABOT M(? SA . AKIN.A-HUWAG S HUWAG/ HUWAG KANS UMALIS.<<^ IWAN Me? ANG TABAKZ WAN MC? SA 'KIN ANG TABAK Z X>ALISANG NILAP1TAN NG MAG-ASAWA D UFANG KALAMAY1N ANG KALZXPBAN c mt' AMAt/ Z PáTI AKIr=x IMA'V MAPAYA- ~ NG ANAK A FATI ANG INA'Y NAPAYA- R25 NA FIN ¿AY RAMIR...AT NAFAIYAK SA KALUNC?SLUÑC?S NA AY<?S NG ANAK... KC?N3 ANAK .A.. MAG FA- HANGGA NGAYC?N BA NA- MAZY AYAYV FA RING HIWA LAYAN NG MALALAGIM NA PANGITA1N ANG AKING BUN SC? z bpa.'inw' tTAV'EVAS KAA4/*./ RAMIR KAPATÍP KO' VKANG TULUYANG MAFAYAFA ANG V KAUX7BAN NI RAM IR Ay ° SARA... ISANG MATANPA ANG LUMITAW SA AKING FANAGINIF AT IBINIBIGAY SA AKIN ANG TABAK NG UNANG PAMIRS SUBALI'T NANG AKING AABU- TIN Ay HUMAPLANG ANG ISANG HUMA- HALAKHAK NA AN INC?, NA SIYANG NA- GING PAHILAN NG MULING FAGPALAW SA AKING GUN1GUNI NG MGA MALA LA - GIM NA PANGJTAINZGIAABAL ANG AKING BU<?NG KATAUHAN, LALUNG- LALZ? NA NANG AKING MAFAGMASPAN ANG KAHAMBAL-HAMBAL NA AY<?S NIN- YPNG TATLO NA KASAMA NG MGA TAPNG NALULUNcPP SA PAGAT-CAGA- TANG PUGC>Z AT NANG KAYtP'Y AKING SASAGIPIN AY LUMUBÓ7G NA LANG KAYc? AT SUKAT KUNG KAYATAK^'Y NAGSF SISIGAW// Abril 11, 1956 BULAKLAK 1Q5 Sry______ , AGI 51 NG SI RAMIR NA NGAYKAY ANG V guiris KATAWANG |5INUBSC?B ANG MUKHA SA KANPUNGAN NI EPA, NA SA MGA SANPALING IY<P'Y PARANG PINU' PURCG ANG PAMPAMiN SA NASASAK SIHANG PAGHIHIRAP NG 'KAPATIP'S EPA/ ANG NANAY/ ANG TATAYz gAit t RAMIRO BAKIT^ / PARANG TUTC^P ANG LARAT NG MGA FANGYAYARI SA "AKING FANAGINIP/ LALUNG-LAU? NA ANG MATANPA, KAYA, KAI LA­ NGAN KAM ING MAGKITA. NATÍTI- YAK KZ?NG SIYA ANG MAG IS I NG , KALUTASAN SA AKING SULIRANIN/ SAFAGKAT SIYA ANG NAG- / HNGAT NG TABAK NG UNANG -/ RAMIR S/ HAMANAPIN KO J SIYA S HAHAHAPIN < Ko siyA'/ r\\
106 BVLAKLAK Abril 11, 19"b TALAARAWAN 'K^ABIGLA AKP SA HINPI KP INAASAHANg SINABI Ns PALAGANG KAN VANG tinitirhan ang /nakahaan/ TAMA BA ANG A KI NG NAKINS NA SI NASI MP? NA SA ginawang PAG'UUKH-KJL. Nl WILFKEPO AY IP/NAGTA- PAT NG DA' Í-AGAN3 KA' SA.WIAN SA PAtS'fBKS ANG SAN HI NGPAGKAKA' !SIP Nl YAMS MAGPAT1WA- KAL-.PUMAr YAG ANG BABA/NG StYA'Y IHATIP N! WIL-PPSPO SA HANYANG TINITIKHAN... AMrUNAN KA NAKATIRA z '■•'ág^SSESa* 'flaun AKPNG NATJGILAN AT MATAGAL 999AKPNG NAG-ISIF NG SASABI HI N... SA WAKAS AY---" VATA3AL KA NA BA KPPN? NAGA AMFTJNAN NA AKP NANG AKPV UNANG MAG KAMAL AY AT WALA NA AKPNG I BANG RPPK NA NAKILALANG TAHANAN KUNPI PPPN... WALA AKPNG NALAMANG MGA MA- GULANG KUNPI ANG MSA MAPRENG NASPALAKI AT NAS-ALAGA SA AKIN . WALA AKPNG KAM AG-AN AK AT BAGAMA'T MABAIT AT MAUNA WAIN ANG MGA MAPRE AY NAKARAMPAM AKP NG KAKULANGAN SA BUM AZ.. SAKA KP LAMANS NABATIP KUNG AN<P ANG KAKULANGANG IZPN NANG MAKITA YO SIVA.. KAFAT1P LIBAN SA MSA BATANG KASAMA KPRPPN - <PP.. AT ISA AKP SA MSA ALAGA RPPN SIVA? SINPNG siza?
SI BEN AN® TSUPEK NO TKAK NG AM PUNAN-- TSUPÉR NG AMPUNAN ? MABUTI YATA'Y MAS6ALAYSAY KA SA STMULA AT NANG MAIN TINPIHAN KO ANS BUONG PANGWARI... SIMULAN MO SA (VONG FANGALAN-. P MAY ILANG PALAGA KAMIN© ALAGA NG AM- PUNAN, KAYA MINAKA- PAT NG MGA MAPKENG I SANG MATANPA ANG KUKUNIN NILANG MAG* MAMANEHO SATKAK... ITO'Y UPANG MAKAIWAS SILA SA ANUMANG AL1NGASNGAS NA MAAAKING IS1PIN NG MGA TAO KUNG (SANG BATA PA ANG MAGLILINGKOP SA AMFUNAN... PAEAYAAN NINYO AKONG MAG' PATULOY...TULAP NG INAASAHAN NG MGA MAPRE AY NAGINS I SANG MALAKIN© TULONG ANG TKAK NA KAN I LANG BINILI ... KUNG MGA LINGOO NO HAPON AY ISINASA KAY KAMI RITO AT NAGPAPASYAL KAMI SA TABINS PAGAT...SA FOPK NA ITO.. AWALA ANG J PANGINGIMI . NG PALA GANG MAGSA LITA AT NAHA LATA KONG ANG PAHILAN NOON AY ANG FAGNANAIS NA MA1HINGA ANG MALAON NA NIYANG KINU KUYOM NA MGA PAM- PAM N Abril 11, 1956 BULAKLAK 107 CLEOFE ANO IPJNANGALAN\ SA AKIN NG MSA MAPRE AT J NABINYASAN AKO SA RANGA- LANG IYAN • • • NOPNG J SANG TAON . AY N ABATI P NG MGA M APKE NG KAILANGAN NG AMFUNAN ANG I SANG TKAK UPANG MAG AM IT PARA SA KAPAKANAN NG LAHAT ROPN-.TINIFJP NAMIN ANG KAUNTING SALAPING ÍNAABU' LOY SA AMIN HANGGANG SA MAKA- IRPN KAMI NG SAPAT NA J El Bl LI NG I SANG LU MANG TRAK...
VOS BULAKLAK Abril 11, 1956 IHPI NAKAILA KAY MELBA. ANG TUNAY NA SANHI NG PAG- LUHA NI MANG OSCAR. BAT1P NI/flJJG INILULU- HA NITO ANG RASAWIAN SA PAG-ISIG.SA- mantala, pahil SA RflGWALANI MELBA/ A/ NAP1- PIUTANG MA' HGUTAKG KAY TSAR BONG ANG MAG-INA NI RI­ TA- NANG MIN - GAHG ex RITA AY MANGGALING SA TINPAHAN Hl TSAR BONGZAY NAWTA NlYA SI BERTIOG- TIMA- "VAG NIYA ITO Nguhi't hihpi 2"IYA PINANSlN". FIGURO, ARALA NIYÁYHIHINGI ARO NG PERA. GANON PALA, AY MAMAKTOL 2 PETE PA9T0* "ALAYD NA SI LA k SERTIHG,A* TiNATANAW PA GIYA ?AMPAM NO^G APAw AY TlNATAWAG NlYA AKO AT binibigyan RA NlYA AkO NG ú SENTE"--, HGAYON FARANG 'PI NA NlYA AKO MAHAL OY, Oy, HINDI NA PU aro MUKHANG BENTE GAYA NONG ARAW-- MA0AIT NA PU AKO N6AV0N... IfALUNGKOT TO NA UMUWI 91 RITA... NA- RANSiN NAMAN AGAP NI AUNG SIDRA ANG ANAK, RAYA KAei HO, E TINATAWAG KO ANG KLT/A BERTlNG, AY HIHPI A<O KINIBO RITANG ' K-ITA MAMAN NILA ARO SlYANGA ANG KALAMA NlYA? E SINO HMMM* IXOM NA NAMAN SARIT RITA UTANG NI TSAK gONG ? A2A, HO?? P1NAUTANG PO. O, ETO INAY- DALAWANG BABAiHG MAGANPA/ IYON PU RANG 'xMEGTI€A,z
MAY KATWIRAÑG rWT magpamdaaa ANG ANAK O"** HINPI NGA NAMAN FATING GANOON 61 EE-RTlNG S INUNOP Nl RITA, ANG 11706 NG INA. SI AUNG 6IPRA NAMAN AY TUUU- YAN NG- NAPA- NAKU, PAPAGAY KO'Y MARAMI KAIN AKONG MAKA- N GAYON ^INUPSUHAN UPA MUNA Nl KA SEPO ANG PAPAGA AT KUN<i SA BAG-AY Ay HINDI KO PA YATA MAKAKAYA ANG 5(jMA- KAY SA KA0AYO-AT Tl- UA KUMAKAUOG pA ANG AKlNG MGA TU" HOR NGUNVT BAHAl'A Abril 11, 195(6 BULAKLAK J09 UH-UU RITA, AY HUWAG siyANG BABATiiN MO NA .......... ... KA^A/M NIYA ANG KAFAG l/ON, HANE ? MGA HAUA/ MAGPIHG KA NA NG MGA hauaman AT AKO NA ANG BAUAUA ORO. Si/HK>A. rA^A, MAi^Ti \ PA IN AY AY FAGPAGAN MN/O ANG NlbUGAW,.(KASiz ^ArA MAKAUWI NA NGAYON AUG ATE. ANAK. VWO5 KO.. HlNPI KO NA PU YATA SAMAN- ITUPOT NINYONG MAkAUUYVl NA SI TAPA/ NANG UMA- GA RING l/ON/ GA GUBAT* MEPBA - MATATAGAPAN NA ITO NG ANG RAGHlHIRAr AKIMG kOOg meuba, kahit PAUA ANO ANG ISUOT MO AY MAGANPA NAKU, HlNPI NAMAN AUAM N*YO MANG OSCAR, MAUAKA6 NA AKO Al WAPA NA AKONG kAGNAT YMAGAUNG KONG GAMON . NAlTO ANG lYONG AUMUSAP, I7POG ITO NG kA BUYO Al HO ÑAMA'/ INI HAW NA IBON ABA, KAIGIHAN PAMAN& MEU/ M AMI RAP NA ANG IKAW AY MASNAT HAN£ / TAYKA SANPAPI'T TATAWA- GIN KO SI* kA SEkO, UPANG PAG- UGAPAN NATIN ANG ATING ' ' PAG-UWI. PANG NAMAN MUKHANG MAKAKAUWI NA NGA TAYO OSCAR. MAGIGPAnG -masigpa NA NGA 61 MEUBA KAYO PAPA, KA SEPO. TOTOO ro ANG INYONG SiNABi- MA AAR I NA AKONG MA- KAUWI KUNG GANON AY GAGAYAK NA TAYO WÁkA NA KA- DiOlW YANG MAKA- PIGIP SA FAG- UWi NH'A ME-PSA ? MAY BISA HANoeANGSA WAVO 26, IM 56
110 BULAKLAK Abril 11, 1956 ANLULUPAY P A Y na ang kanyang pag- asa. Pagal na ang kanyang katawan, subali't ang lahat ng kanyang pagsi- sikap ay pawang kabiguan ang nagiging bunga. - Huwag kang mawawa- lan ng pag-asa, anak. May awa ang Diyos. Huwag mong lilimuting tumawag sa Kan- va at ikaw ay Kanyang di- ringgin. - Gayón ang malimit ipayo ni aling Danding na kanyang ina, sa tuwing siya ay uuwing hapung-hapo sa paghahanap ng mapapasu- kan. At ang pananalig nivang yaon sa pangaral ng ina ang siyang nagbibigav ng lakas sa kanyang nanlulupaypay nang pag-asa, upang rnagsi- kap, magtiyaga, at tatagan & pahiML- maiklirig nobelang tapos gordoncillo IKava Lang Nagbago Ang Kanyang IIsipan NgM ATAL ASTAS Na Ang Katotohanan