:GOSTO 25, 1957 ~
----
'
.
! j
Sinulot ni ARTURO MA. MISA HINDI ln1bl1 ng sumul•l PWplno •Y p¡wHg t•bak, m•· nito ni m1katagpo aiy1 et tutulis na slbat 11 iilang baril mskausap in.a: isang taoag di DI naa,gaw H m¡a kawal·klf· tila. Kung malutuloy ang bina· niiminsang nakaharap nang balak na paghihimagsik ay ti· pcrsooio' ni Dr. Jose Rizal at yak na isang pagpapatiwakal ng ib~ pan¡ mg1 b1yaoi ng lamang sa panig ng mga anak ating \ahi na tulad nina Aa· ng bayan. Ayon k¡iy Rita! ay 1lrcs Doni(acio, Marcelo H. del 'P.ila~, Hen. Antonio LuM, masidhi rin 1ng kanyang ha· Hcn. Gregorlo del Pilar. Emi· ngaring makitang malaya ang kanyan¡ bayan, subali't nanini Jio Jacinto, Apolinario Mabini at ma raming iba pa. Ang taong wala siya na ang kalayaang iyan ay di maaarlng mall:uha sa ito ay si Heneral Guillermo ;pamamagltan · lamang ng ta Masangkay, ang nag·lisang bu· hay na l1bi ns Katipunan na bak. Para kay Rizal ay narara• pal na daanin sa isang mapa· kahma sa mga rebultong na· kao kit sa bantayo¡ sa rotonda yapa a.t mahi11usay na pakiki· ikapagtata- pag·unawaan an,g ng Kalaanan sa Grace Park, Y na¡tungo slla sa Jtannana himpi.i.an¡ nasa isaag babay sa panulukan ng Magdalena at Auarra11. Sa hlmpilan¡ yaon ay muling bumuo ng Isa pulg hakbang slna Bonlfacio, Ja cinto, Masangkay, Bernardo, Resurrecelon at ilan¡ matata pat na kaanib sa lihlm tia ki lusan up111g makuha 11 Dr. Rizal mula u kanyan¡ m¡a tanod. Nabatid ni Bonlfado s• isa nil&ng Jlhlm na tiktik, si Ju lio Navarro, na a"ng kanilan¡ lihim na kllusan ay di na isang llhlm para sa mga taong nasa pamabalaan. Sinabl nt ILANG MAKASAYSAYANG YUGTO SA UNANG HIMAGSrKANG· PILIPINO lsinosoloy•oy Dilo An9 Mga Pangyayoring Noglounsod So Si He"eral Guillermo Masa"oka11 ol ano il.o'I sa moholaQO"tl' •·.aloala" "º unan.o hirn.ao.rikan na nMoaw nila so moa ka!!· lila. Ano ilak so dakong git"a 011 siyang ginam.it ni Andre• Boni/acio "ª"" ibunsod º"" " Unang Sigaw ... " Kalookan, Rizal. Sa pakikip1nayam ns •umu lat nito kay Hen. Masangkay ay l.sinal1ysay ng Henerat ang makakasayuyan1 yu¡to ne unan¡ himagsik81l na sa mara ay lumu ming pagkakataon pad siya Csi Masangkay) ng ma· hahalagang papel. Ayon kay Hen. Masangkay, lka·18 ng Ago1to n¡ 1898 nan¡ dumaong sa Fuenll de l11Nñ• (ngayo'y Tulay Jonet) ang barkong E.-Aa na kinalulu· lanan· nl :>r. Jose Rizal. ni Andres Bonlfacio na lulan si Rizal ng duñialing na bapor ay lnal•· san sin• Emilio Jacinto at Guillermo Masangkay na maki· pagkita sa hayan¡ upang hl ngan ng kuru·kuro tungkol sa pafhlhlma¡slt binabalak DI D¡ Katlpunan. Iplnasabi rin ne Supremo DI hlmukin ne dalawa s¡ Rizal upan1 suma ma al tumulong aa kanila, sa· pagk:lo't isang laiaklng katulad ni Rizal _ang kailancan sa kanl lan¡ lihlm na kilusan. Nang malaman mo ng kalayaan. Nan1 mabatid ni Bonlfacio ang naging puiya ni -Rizal, af plnalungo niya si Guillermo Masan¡kay sa Pandabn upang ta¡puin sina Bernardo at MI· Iplnasabl guel Resurre"lon. ni Bonifacio kay Mesin¡kay n• kailan¡an ng kllusan an¡ paglllln¡kod ng dalawa at ng Han nllang m¡a tauban, pag ka't biauo sa isip ng Supremo na kunin si Dr. Rizal sa ka'!· yailg mga tanod u lsang pa raan-g marahas, ano man an¡ mangyarl. Sa pamamagitan ng balat ni Bonlfacio ay nalltlyalc 111- lang ma11gaw ang bayanlng doktor. Isang ban8ka an¡ · ta· tabunan nila ng. damo al kun· •a ay ilalap\t sa nakadaong na bapor lhpaña. Mula sa · bangkang lto'y palihlm nasa salla sa bapor ang ilanc kati· punero upang kunin nga si Ito ang iplnabatld ni Rizal. Masangkay kina Bernardo at Resurreccion. Navarro na lto'y nepa(-a.l1m1n Diya sa pq-UU'3p DI ¡ober. nador-henel"ll al Di Padrt M ... rl1no Gll. :Bonltacl0; an¡ linuran n¡ Nav.arro 'at ltl· nanoa1.niy1 kung paanong na· hayag 101 hnilang klhwri. Sinabi ni Navarro na lsang h~ patld na b11b1e DI lu nllaoi kasapi ang nagbunyag ng la bat. lyon ay an,g kapalld ni Teodoro Patino na nag.aaralsa kolehiyo ng mga madre 11 Mandaluyong. Naganap 11111 pagbubunyag nang lpa¡tapa1 ng lcapatid ni Patino ang pag kakatatag ng lihim r.a k.llu· ~:~e~l~~~:~'na~~!e~~o;~.:: ~abihan n¡ madre na lpagta· pal ang lahat kt. 1 Padre Ma· riano Gil na noon •y slyan& kura.paroko sa sintbahaa ng Tundo. Al si Padre Marleno Gil naman ay siyang naghayag ng labat kay Gobernador·hene· ral Ramon Blanco bilang pin•· lttmataas na p!nuno ng ban· sang F.spanya u Pillpinas. lklna¡lmbal ni ···~uhag. l11111al11N1 h1wl11• UDHO "' 11ao,<1 H kola•lp ª' poho Jooe1no BAGOll'G BUHA T Ta111tapo1: Manila TimH llol1 •. tlorollno Tono1, S1a . Crv1. 'AC1J11lla P11n111.,ant11la11f ll•hllo•o: PSV "•••· Scrmpo1"" A•• •• L .. 1100<1 Q,. .. oa M1,.,...,•f11119ol: tDDlt RAÑOlA MtRCEDtS R. MACA LA LAG Pitak · Pon111honon f-tTt VtNE?UtLA So S;n1n9 GREGORIO R. FlORENCIO lo9~w11<1 al k<:tulonf 111 Azownoifll ltN T. SANTOS Pot<>t'"'º , To 1ion1t ll ALACA NG SUSJlllSYON: t •waa . . t) .00 Anim na .buw1111 • • • t6.00 looa 9 1aon ••• tl Z.00 DoL:~ onf h11h1911 k,.n9 ipa<l11clol 11 "'lhan9 Mua Madaling tinupad ng dalawa ang kanllaDg mlsyon. Suball't sa kanilang pa nabigo sila kay. Si Rizal, na mahigpit na tinatanuraa ng m¡a kawal, ay naglahad ng mga matwid kung bakil hindi pa "nirarapat .na magbangon ang bayang Pill· pino laban S! mga Kastila. SI· nabi ni Riza) na tatanggapln muna nly1 ang alok ni Gober nador·hcneral Ramon Blanco upang maging manggagamot ng hukbo ng F.spanya. Sa ga. yon ay mapag.aaralan niya ang mga llhim na taktika·militar na magagamit ng kanyang ba Jyan pagdating takdang panahon. Jpinaliwanag pa ni kiial na anc: saodat• o¡ ma:• ng Nguni'I ang balak na yaon ay hindi natupad. Jsang Jan· tsa, ang Caridad, ang idinag· dag pa bilang tanOd kay Dr. Rizal. Hindi nababatid ng mga isinugo ni Bonifacio na ang pinakapuno ng Caridad ay si Marcelo de los Santos na in ring kasap¡ ng lihim na kilu san at ang mga tauhan ay pa wan,g nakabalatkayo. bangka sa Nacbalik isang dako ng baybay·dagat. Dito'y dinatnan na nlla si Bt> nifacio na naghihintay sa na· ging bunga ng kanilang mis· yon. Malungkot na tinan¡¡ap ni Bonifacio aliC kabiguan DI balak na yaon. ang Hindi rrag-aksaya n¡ pana· hon aog (llDgkat at noon din Pagkatapos nito, patuloy DI pa,gsasalaysay ni Navarro Q' agad na nag-utos ang gober· nador·heneral sa llanyang mg• tauhan ng ganap na salakayill ang palimbagan ng "Diario de Manila" na isang pangunahing pahayagan ng mga pan•hong yaon. Si Patino na nagliljng kod sa patlmbag:an at ang llan sa kanyan¡ mga kasamahan ay pinagdadaklp ng mga gu wardiya.sibil. Sa pagsislyasat ay natuklasan •ne lkng mi· ~alagang kasulalan na may kinalaman sa lihlm na kllusan na doon nilllimbag. Ip inaliw;i;n~f pa ni Navarro na maaaring sa mga sandalinf yaon ay puspwa.a n&DI kli.m.i· MAGASIN NG BAGONG BUHAY
no ano banla110" nlr14 Aftdrta 8oMfe* u 114kata~ to Crau Por Ir, -Kato'o~n, Rin!. Aug r.-t>Hflo ,.¡ Hnurel G11.illnmo M9MnQlc411 011 lrcuomo SG bantGrog na 1to, at 111okilri10 ~n dufotig koliwo. Katipunan Upang lsagawa Ang "Unang Sigaw 5a Balintawak." )'1109 1ng mga nau pamaiba· laan upang wasakin ang kani lang kilus:in, kaya mabuting ilipat na nila ang kanilang himpilan sa ibang pook upang makatiyak sila ni .liali.gtasan sa mga kaaway. Madali~g su· mang-ayon si Bonifacio at aog mga kasamahan nito. Mula sa panulukan ng Magdalena at A1carnga ay inilipat nila ang blmpilan sa isang kanilang babay sa JHng Trozo, Sta. Cruz. Myanila. Dilo nila isasa· gawa ang panibagong hakba· ngin s~ ano mang ~inabalak nilanf gawin. araw ding iyon ay muli nilang na· batid mula sa isang kapatid na isa pang lantsa anJ idinagdag Sa mga aak1ta.nod sa bapor ~ña, . sap•gka 't natunugan ni Gobernador·Heneral · Ramon Blanco na may dudukot sa dok lor. Ang Jaatsa ay ang Otorola na mula pa ·sa Kabite. Dahil yaon ay nabago sa balitans ans pasira ni Bonifacio al iniu· rong na nila ang balak na PI.:· dukot kay Dr. Rizal. Nang sumunod na araw ay nagtungo sina Bonifacio sa ba hay ng kanyang biyenan sa Kalookan. Rizal . Pag_datiog doon ay ipinatawag ng Supre· mo si Baltaur na siyang pu aong nakatalaga sa tribunal Kinahapunan nang Nang makita ni Baltai ar ang pangk a! nina Bonifacio ay sina bin¡: ang kanilang pananatili roon ay mapanganib. -Sa tri· bunal po ay nagkakatipun-ti· pon ngayon an¡;: mg:. guwardi· ' ":l·sibil.Sa dinamin malamang dahilan ay nakaabot sa kani· Jang kah:.t ira n ang aling bina· balak na pag-aalc.a . Kaya kaí lan¡:angmag tungotayonsayon din sa ~yen i¡ig Kangkor.~ s• Balintawak. tahanan ni Sa Apolonio Samson ay tiyak ang ating kaligtastn, -nasabi p• ni Baltaur. Aog.siaabl ni Baltaur ay si· nusugao pa ni GrelOria de Jesus, 11 dahil doon ay aapl· lltao na oamao silang magba go ng himpil~n . Nang sabing yaon ay luma· kad ang ::uoo.g pangkat pa· tuogo sa nayon ng Kangkorut sa bahay ni Apolonlo Samson. Bago sil• nakarating doon ay katakut-takot na hirap ang ka· nilang napagdaanaa. lka-20 ng Agosto nang si· sa bahay ni la'y makarating Samson sa oayon ng Kang· kon.g sa Ballntawak. Mal~od na tinanggap . naman ni Tai:i· dans Polonio ang Supremo at ang mga kasama. Kinabukasan ay iplnagawa ni Bonifacio kay Jacinto an¡: is;.ng liham ng panawagan sa matataas na pinuno ng Katipu: nan na nasa mga karatig-lla· yan ng Maynila. Pagkatapos ay inatasan ang isa sa k:milang m1lapat na kasapi na ikal~t ang panawagan, samantalaog si Guillermo Masangkay ay abala namansa pagtansgap ng mga bagong kasapi sa kilusan. Naging tampok ng seremon· ya sa pagtanggap ng mga ba· (ong kasapi ang pagsugat nila se kani·kanilang mga blsig upangpadaluyinangkanilang dugo na tfnipon sa i~ang tasa :it ginamit na plnakatinta sa paglagda nila ng kanHtanilan; pangalan bilang katunayan n! sila"y mga K::itlpuncro na. Matapos isaga11·~ ang sere monya ay isi nunod ang pag tatatag ng kamara secreta. Sa kamerang llo lllitisin an'!! lahat ng m11 ka11plng nastataksil sa kapisanan, al ang sino mang mapatunayang nastaksil 1y kamatayao aog magi11ing ha· tol. Ang kamara Sffreta ay binubuo nin• Bonifacio, Jacia· to, Masangkay at Dr. Pio Va· lenzuela. Pa1kalípa& , ng tallong araw o.a pamamalasi nila sa Kang. kong ay nagsidating na ang mga plnuno ng Katípunan na oagmula sa mga karatig-bayh ng Maynila. Ang mga iy'on ay may tag)ay na mgasuloat na· mamaybay sa mea bukid at upa upang huwag makatawa¡ a¡ panSin ng mga guwardlya. sibil. Naginc mistulang mun· tins Belen aag nayon .ng Kanf' kong dahil sa pangyayaring yaon. Noon nabanaqan aJlJ pagbabagong maaarin1 maga nap sa takbo ng kasayuyaa ng Lahing Kayumanggi. Nagkatipun·tipon ang lahat sa tapat ng dotuhan ng bahay ni Apolonio Samson. Mul::: sa batalan aY nagtalumpatl ang Supremo. lpínahayag niya ang kahalagahan ng paskilos sa tawag ng bayan. Aniya; - Mga kapatid, ngayon na ang upang layo ay pagkakataon magbunot ng tabak. Dapat nin· yong mabalid na ang lihim na kilusan ay hindi na lihim. Jto'y umabot 'sa kaal aman ng mga Kastila sa pamama¡,:itan ng pagtataksil ng isa na!1ng kasa kumilos ta~· o pl Kailangang ba~'I mak agawa ng marahas na h.1kbang ang mga Kastila. lpinag:bonyi ng mga Ka!ipu ncro an~ si nabi n~ kanilang Supremo. Buon~ pag k:ikaisang ipinaghiyawan nila na cluma ting ~ng p~nahon nill nga AGOSTO 25, 1957 upang sila'y magsipagbunot ng fabak at isagawa anc pag hihitnagsik. Sa pagkakagolong )'aon oy may Jtang tumutol. no·y :>im1 i::nrique racheco at Tomas Rcmlglo na kapowa na· niniwala ring hindi pa pana hon up1ng · sila'y maghilnag· i>ik. Matlcas na sinabi ng da· lawa na ang kakulangan sa pai:kllin I}' isa nUang mahig· sa dahilang pit na kaaway uoon ay panahon pa lamtl'( q~niman. Isa pa,:.. .. i1ol si!a sa mga kagamUanc pandigma. Dahil sa dalawang bagay· 01 iyon ay matltiyek nila o iua:: pqpapatlwakal lamaag Glun.g sakaling ipagpapatuloy nila ang paghihlmag:sik laban sa pamahilaao. Hindi na kami makababa· lik sa amine mga tahanan! - sig1w nf isang katipunero, - N1kai3Ja na sa talaang ltlm ng mea guwardiya-sibil ang amlng mfa pancalan. Kung kami'y magbabalik pa sa aming mg:a lahanan ay para na rln kaming naepatiwakal. Kaya't minam• tamis na namíng mamatay ! I gutom kaysa magtiis n1 kat• kut-lakot na birap sa kanilang pütan at doon maghinlay ne (Sundon $G pahinc 31) BOSCH FUEL ~ mahigit na 2 milyong bomba para sa lrak,sasak yang.tubig.- lokomotora at di-tumatakbong mga ma liu na 1inawa para u naaJon. INJIC. pagN!Mlk ,.gsusuri, pag· kukumpuni sa ilalim ng pamamahala ng isang da· lubhaung Aleman ua may pinakamakabagong kaga mitlin sa pagsusuri. PETER TRADING CO., l TO. 745 Anda (Panulukan ng Solanal, Intramuros Maynila Tei. : 3-98-62; 3-61·87 tfay Pahlftlulcrt n<r Ahul<' '" r'Gqbibi li <rl S,·1bioycr Perros~· ROBERT BOSCH GMBH GERMANY
SI RAFAEL YABUT, NAS IRA ANG TUKTOK! rilil~ama an; nan¡:yari ~ Ang mai.:alirii: na lalaking n:ii;nga ngal;i.n.i: Barael Yabut, n1 dati'y m ay r oon din naman·i tagahanga dahil sa 1119boboda· ~~ .. ;~n ran~1'º1ah~·t! k ;~T~~~d~~tu~ ra~ Pinagllltawanan : Kimtkul· ra·kut~·a: Bak it! Sapagka·1 . .. ¡i,nani: i sa: - .!ilra p11la anl( tuktok n;: taun,i: ~·an ~ A11ant: isa naman: Kll! inam ma;:i<alila. flt~ro hbil:.nin ll makap;,il ang rnukha! Anl! ~ahi naman ni: iu : - An ;.: taoni: matla ld al . . <iya Oj!I oamani: tra "dor al m1b1bawl na i.: ka;:a nya n 1111! n1 ;:a (;10 s;o m ;1¡:ahn :: n :. l1lakingilu! Kung bakit Ahun 0 :1 n;: laha l. Pl•to lal" natin¡: lilin<1win. Al wala ka· ming na i ~ ipagt1ng1tol, ·n J)M· 11nd1hin, ni pau main H 1ni!1 kanriidatnng makakad1wit sa ito. lhil l1mana1 na· usopin¡i m i n~ ipamukha u rna¡,::¡Jin: !law na lalaki kunc ;inon,I( kJa . ~~~~ 1~~)~ibfb¡~ª n~i:~:~·l·r;i~! kapuwa u hani:ad na P.agan i1ahin ang mukhani: hb1lanin. . !big sa n• na.m ini maglng p1~n sa pagsasahta. Ayaw na m1ng ma gpaka ga~ pang . Pero kawikaan : mayroon t1yon i: P•kltunguhan mo 1n1 lung tao 1yon na rln 11 kany1n1 l'llbfao, Mallw1nag ani: ihig 11bihin. Kaya ip111paiuma11hin ""ni; !"I:ª mamhatl,'.Jsa knn.i: .lllm¡¡m11 mlln karni n;: 1nay. :::.;ispani;ang mt:a p;ingun"u· Diyos para palitawing slya'y mabutinr kristiya no al nang matangay nga n1man ang sim· patiya ng ~ ga nakikinig. Siya nw ay nag rng bikllma ng mga taong dobl ~· kan . Siya nw · ay inaa pi at 1nuusir ne kapuw¡¡ tul ad ng ginawa kay Kr isto. (At sa kahanginan ay i pin ari~ pa ang kan ya ng sa r ih ~a .~n;ak !1:1: ~-i~·o~~J:!lla~~fa:i~l.a_kimn~ raming-mauming 1inasa bi n11 paw-'ng kabaligtaran ng kalO· tohamm at mga pangyayari . Sa na magmalinis at han¡tad "magh111as ng kamay" sa gi· nawang nap11kalakin¡¡: kahihi· salita ang }'ª .n ay sanuring 1n1mb<'n\o. Kun!! anu-anong kalrnlaamrn ar.I! ihinorodkut. Jdlnawit p:i anl!' pan¡!alan ng i::in¡¡: muarangal taon¡¡: wal:i namang klbo at na gsisi· na f;~.~~~imi:;. ~r::Jls~1o ª=: ~j: nuMot al minasama up ani hu· 11"11! Jamanl! mabisto anti kan· ~·;1n;: pagdada la"·a n.;·mukha. Pur·Diyos . . . ~or-santo! Ano .ng nang~:a r ¡ sa taong Mo7 rcr o d1ya n s iya nakagawa n ~ nap~kilgrahcnl! pagkakama- ~ái"a:o~~ngn~am;~:~n~:~;~oan~ kut~· a in .anl! mta prn·odi st;1! Diya n _s1ya dumampot"ng ba lt1ng 1pinukpok llh'a sa kan· y¡i na rin¡: sariling ulo~ " HUEGO DE ANILLO" Ang larong ito ay nak1ugali1n M"CJ icl1os H m<J• bpistahan H L..9un1. Ang mg1 kal.la•ihang nakababata ay MnlNby H kabayo o bi1ikl.ta na may dalang tinulisang petpat na pinelemvtian n9 rna•ukulay n1 laso sa d • nito. Sile'y humahartay 11 isang linya at •• hud.yat "9 r.pari ay nagk1•1r1ran9 pafungo sa pi1ing Unatatalt.n "9 mg• tinping .. dHn. An9 bawa' t isa'y ganap na nag1u1umikap na mai1u1crt ang hnyang pat,.t sa 1ing1ing. Ang maka•uha ng pinakamaraming 1ing1ing ay 5iyang magwawagi se laro at m•g•akamit n9 gantimpala mula sa reyna ng piria. Lu~os na matanda layw ·m1raming hugali1ng Pilipinong umiiral hanggang _ ngayon ay ang paghakandog at pag-inom ng- GINEBRA SAN MIGUEL "Ang KinaO'fgililOQnQ Hi~bra Buhot Pa Noonr,¡ llJf' "" Sa loob ng mahigit na iHng daeng taon, GINEBRA SAN MIGUEL ang paboritong hinebra ~a Pilipi11as. r,d ~.1 siy1h1n 11 111009 mar1ming •' mga pagt;tipon sa mga nayon 1t bayan sa buong hpld11an sapagka't nag.iib1yo ang sarap "9 mga lto ang nalapaqdulot ng higit li1pid1han in11min lung may GINEBRA SAN MIGUEL Daratin~ diyan ang u~¡¡p:in. Mahaha anl! usaping 1t o 11t ng1yo'r na¡:!üi mula pa lamang, Kun~ saba.(ar. s.ino na n,:a ba ani: mg;i pcr.vod1 da lamanc sa isang lal akinr nai:.n¡:an;:ala n.i: Raíaf'I Yabut? rC'rO, lin¡,man natin .. . Anc unan¡.! puntonl! dapat liwana¡:in sa ~•sapíne ilo ay tung tutoon:l nnsi ra n¡:a an• luktuk lo ulo, ~a lalonc n1ali· nitung d wana;.! na salilal Maru: Haí;it•I Yabut. Para H amin. hindi b.ma n;: nHlra kund i natan;:i:a l pa ~ klta· wan .al naw:ila al cwan kunc sun lumip:¡i1! Tin;,:nan nalin .. Alam na n ~ 1narami na ang m;1.;alingn;ilalakingifoay isa U m¡.:a na¡:lulak l.:iy M;inuel P. Manahan up;in:: kumandi· dato sa pa.i:ka-P rcsidC'Olc Sa. loob ng kung ilan;: buwa n, lifa pa ane. niigi ng pan¡! una :!~;·a ~j 5~f!~aha~ª s!ª~·¡~ª~: pa11:id, u sa rili ni ya n¡t pagfu. lku ~a al walan,; Oilf' ulll os. An1 ra, nuon : Si Manahan ;i ng ~~~~~t·~t:ª~~t~~¡f[~, .... ~~~j~~ Manahan ane hi git na may b k:i ~·a han;: m;1muno ;itin&:: bansa , .. Si Ma¡yhan :mg ma- 1asah1nii lai:.ap:igligtas ng ba·. )ansa pan~ honj! iln ni! pa nt:a· ltib al kagipifan . .. si Mana· han an¡: JaJon¡.! subok na Sil hkayahan sa bbpatan al sa ha ya n . .. Si paglilingkod . . ani: gin· Manahan an11 l ~ha t ang ba· to gong n1: mahihi· rap··. t\ng tutoo. kunK minsa'y sobra pa ani: '" pai;buhat"' ng ~~~~tin~a~: ni\~!~~ing 1~~~¡~~ Prcsii1cn.ll'. A! _noon, pa ulit -~lit na tinuh¡:sa nl_\·;1 an11 Parl1do T.ibl'ral at Partido Nas;onalis· Ca. ln;1takc nh·a nan¡; kat akul· takot al jblnunr3i: ane ba ho ;i.1 mgak;ih uluiia n. lpmam uk ha nb"a ~a bayan ;m¡; k;i~ama~n n.g mea pinuno n¡; dal awanit pulido, laluM 21\J: m!: a Libf'· ~:b1indr ·~~0·~1~~1~:!" ~:~~:;i·~;r. linlang sa b~ ya n .'" 111ai.:a linl! na n ani:. b;1)·ani . . '' kampco n MAKINIG SA: "Edong Mapan1arap" w. DZPM.' Martes. lka-&:00-1:"6 n1 1abl ; "La Tondeat Grand Am a teur Contest" sa OZBB, LlnHo, lka-5:00 8:30 n1 111.bl. isang produkto ng LA TONDEÑA, INC. \\"atan~ :1nu-anu. nan g mag· kumh<'nsiyon ~ n¡; m¡;a Libl'ral 1 ,.,,,,,,/n11 .< ri 1 ~11,;111t 17 ¡ MAGASIN NG BAGONG BUHAY
SAGISAG ANG PANGALAN ,.....__ CARLOS C. MARCELO 'RHKA1'G ·BIBIG og;'\Yon n& h¡il;ma sa lar:ingan ng pulitik:i 11111: pun~ a lan ng yumaong Pa· n11.uluni: Ramon Ma¡:saysay. Paran¡: ai:imal na ginagamit n¡,: mga pulitiko ang M•9Uy· dll sa han¡:ad na matamo an11: ¡1;:glitiwala ng: mga moimama· ,:an, panabon pallbhau na ba· l>1lan kinakuanckapan Pll maa pullikio ang pangalan fll '1dolo ni! Baran"? Bakit Sapagk a't sa m1hii:it na tat. Ion¡¡ taon); pag·ugit ni RM sa d¡,ong na pamahalaan ay napl· tunayan niyang karapat·dapat 1iya sa paglupad ng tungkulln. Nagpamalas siya n¡:: matapat o:a pagmamalasakit sa kapaka· nan ng sambay1nan11: Pillpino ~il pamamagitan ng niasikbay 11¡, pa,:.,::awa pagsugpo sa . ~a kaliwalian u pagtatadbl· oa n¡: malaas na pamantayan sa pa¡::lilingkod ng mga pinu· no, at pag·alagata sa suliranln n: m~ibirap sa pagbibigay ne m:::a· kaluwacaoc pan11kabuha· J:Ut. Ma1ting ang mga pulitikoq kalab1n Di RM ay hayag1ni: pumupurj nl!ayon sa nakan· f.n1 P•nJuiwaan. Jtin•lampok 11ni: limang taong palalunlU· nao n¡: pamd1ala.n sa pagpl· r .. unlad H mga nayon; 1n1 pagbubukas ng ma:a purok pa· mahay;in; an,g pa15ugpo sa :Ci· Jwan ne mga mapanligali&. aac luwirang p1kikitungo 11 "ltaraoiwan¡ tao". l¡I na Pangulo noong 1H3 an.g paglilinis sa pamahalaan. Jpt· oasiyasat niya ang mga pinu· nooi: isinumbong na kasane· kot sa mga katiwalian. Al ibi· nunsod niya ang kapuri·pur ina palakara n: na, an, mga pinu "" at k;iwani')• dapal m;igling· ltod .u mallla nan_J buong ma· kakaya. Sa ng Gabinete noong M;uso, 1954 ay iniharap ni RM ang suliranin ng mga pinuno al kawanlng nagpapa· baya o nagw:iwalang·bahala sa pagtupad ng tungkulin. Bi· nan.:-git nlya ang lnng panla· J11wic;ing inhlnyuo na mada· sa Maynlla la~ maglunJu upang mag-aul ne uyaw na n11mbo. pulong "Kung 11•8' oru na sayaw siya nang sayaw, kaya dahil sa pagod. pagbabalik sa dutlno ay walang magawa," ani RM. Subali't kung paanong galil u mapagpabaya, gayen din antt pagmamahal ni RM $1 mtta pinuoong matapal sa paglillnl· kod. Pinairal niya ang tata· rungan sa pamam1hala 11 kln· yang m1a katulong. Hafü;nb _.,, iniutos niyang ibalik H lt•nckulin ang lahat n¡ pin.u· n .. ng itiniw1l1g si pagpapaUt .,.~ 1dmlni1truyon noon¡ JllM. Sa utOI ng Korte Suprema •> ibinalík ni RM sa tungk• UD ,. pamamagitan ng kautU> 11111 pampa11.guluh1n tina Al· llalde AnttlDio G, Pace DI S. 1'o.lft0)', Daba.• at A.lltalde VI· cente R. Slntos DI Balingoan. M~1mis Oryental. lbinalik di• ni RM sa tungkulln, bagamaa hindi nakarating ang usapiu "ª ¡ Kataa:'l,tHsang Hukum;in, llng ilar>g · pinunong-baran j • Sambuwangca del Norte, Kot11· hato at Suri.gaw. Sapagka'I nanalig ,¡ RM sa "u demokrasya, ang taguring lidera)' hindi i51ng bagay na hinihingi o kinakamkam . . ito, up1ng magkaroon ng ka· hulugan, ay dapat ibigay ng siombayanan sa isang tao, salig S•t mga katunayang l'ftayroon ¡jya ng mga katang\ang maka· i:agtataguyod ng kapakipaki· · nabang al mabuting liderato." Nang magtalump1ti sa pag· tatapos ng mga mag-aaral H J>amantasan ne Pilipinas nc-ong Abril. 1965 ay· ipinaliwanag ni RM. bilang Punona·Tag1paMP01· g1nap, 11111 k1111y1111g pamniw11· la u mabulinc liderato - ang ltanyaag sukatan sa paglllinc· 11:od 1a b1y1n. "'lnukaJa kon.g mah1t11a ring tandHn oa ang ugurin& llder ay hindi m1k1twiran1 uuring D• karan¡alan lamang na oaUiusuot na tulad llf me dalya, o n1 l1l: ukuw1droag gaya n¡ ito'y larawan. Tuloong i~an1 karaugalan. isane dak.i· l•DI karangalan, sapagka't nag· papa~•I ne pagtlliwala al pagalana ng mi• · mamam•· yan u kapuwa. Ngunl't higit a.i lahat, ito'.y n11·11tang ne Wn& mabigal na paoanagutaa s:. tao upan& ma1ing karapal· cbpat. 11 tagurln¡ lider." Isa sa mea unan¡ baltbant u win..w¡¡, ni RM nana m11ha· (Su"ihln in pnhitta 11) AGOSTO 2S, t9S7 lto 1n9 kaun1·un1h1n1 pulong n9 Gablnet& SI pi· ns,.,iw&HI ng yurt1ton9 P1n9ulon9 Ramon M19say· say. Na9i9iln1 n9 Kalihlm Jaim• H•rnandn ng P1nan1l1pi at n19in9 Kalihim Vic1nt1 Or6N ng m91 G1w1in,.B1y1n, makikifa si RM sa k11iw1n9 haNy. Dumalo rln ang mga p1ng1l1w1n1 kllihim ng mga k191w1r1n at an9 n19in1 t111p1ngulo n1 PCAC, si M1nu1I P. Man1h1n, (n.&H k&bl"o nt hapa9). A~I lntklng kas.riw11n, mallnis na lua af 91n1p na klu.iwabihan ang rn9a · dahilan UP•"I an9 Alham bra MARCA NIYOG ay m19in9 pin;ikanamumu- kod 11 mt• kauri nito -11in11iw1 ngayon 11 111· lirn n1 pln1karn1k1borl9 mallinarya sa p .. h1harld1 nt t1b1ko. W1l1nt fin• mif na kimikal-...ra 11 fa• ntine likas na lln.rnnam'I tf TAYUMAN, MAMILA TIEL.t•M·M
An<¡ mg11 /,·uinol. tuw<1lya . oimdu 11(! uuan. b1.,·11.,ruu uy "'Y" pn.•¡¡l'fe ni 11.u l"'"fl 'l"llllOm1f(l/I U!f <llfO uu trnululii ·'" IJt'l!/•UIPl/!/H na/au:n 1111 malolnki11y yus1.1/1 ""Y los<1/11 l: u· ipma1ata110 ug vn111ahu/a1rn ·"' knn1fig 111rng "fl 05pilul 11¡m11r1 rnn1111,1H1111" cm¡¡· f)<rn¡,ru 11 gai/!111gM1 11p 111nrominu l)ol.<11e11te11p mwgn. 11f1uilr111ga11 ug fulong 1 1 1 'SAt<IT0•ULO?· L----------~ , lWILIS : LICTAS J Upans- mapawi ang '"'!\kit 1 ng ulosa madalin¡ paraan, I lamunok ng CORTAV 1 :u~~tC~R¿~ITn~Ygi~ah~~·;, 1 at . .. pinasisigla pa kayo! l ICAPM MNUMPUNGNGKllOT, hah11.l1a!o: ''ª ¡>rnukulo"ll kaqamilo11 ¡Jt1ra .<a paq/lfl/l<W•1t1I: un dnclmu¡mfiu "n /mnn11p .<u,,ru.<11<1l:ml11n11111"" (o"iia1! llMi/Hl8TAS•Tl'fAJ(' ~ ~~·::::-:::· :; J /r., lru.<11111 a·1t1µoyka111 HQ 1'(1¡/~i.HJl<l'J/;"!llrad tu rra n.<pl!o/. OiLD n1lululfl '"Yª IUUJl.•Ul;il<tl ><(J "'!!" llt1{/ ¡')<lllU"<VICnL ANG MATERNITY AND CHILDREN'S HOSPITAL'' \\ Maa!IU.f 11<1 1111111gah1u ng o¡p1tal ang !ah.ar "11 "'!JI' ulcu ukol ·'º ka11i/ang 111go pas11tntt U!l(lllp madalir1g lc1111111 lrn .ru lliliino111 np pa11aa11g-ailano1111 MAGASIN NG 8AGONQ SUHAY
Ma,.11 ... •i11g si1m.s11ri • ~""ª doklvra uug 1111 r.<o119 ha1a11g nm!J sokif 11pa1111 mali¡µik a11g fl!ltil!I "ª karamrln111nn 111 murg ma!oµnlon Hfl lrarampotan¡j' 111110.•. Rapo ianggapiu Stl µngamuraug ilo tu1g •·¡.. n1,mang 11agdadakmg-too uy giuogtlrt'(lll nrn· "ª ug pongkolahal~ng p11gs11 .<1!ri. at aug iMJ ª" cmg pog~uho ng grado "" dugo. Tilliliyak 1111ma ''" mga pi111010 ot 1011/1011 11g paglJmulan 110 molmli aug kalago¡¡u11 11g ina at "" -~º""gol bo"o 11du1011a luurn bas na ospital AGOSTO 25, 19.57 HINDI k;i tulad nrmn-" mqa nak;ird;ing pan':lhon, s;a ka~;ilukuy;in ay hindi na is;ml( ;,11;: pac;sisilnn,,: ng ~anggol. Kahit na sa biglaan al m;1lulubhang k.Ho !!ul11";1n111 :i:.a 1i:111¡ianga11;ik. r:1:1y mg11 o~pit;il n<1. karakarakang 1natat:akbuhan .. :i:.a sandali ng pangangai\ant:an tungkulin ;oy n¡¡, "spital m1 ilo -~" pagli!ingkod sa hayan. Dahil sa mabulini:: paglilingkod ng pat:a. m1;\:in;:: ilo, ;o raw-~rlw ay dumaragsa a ng mga pasy1mte buhat sa kung-saa'\:~aang '1;iko ha sa m;:a ra.i:amutani;: maaasahan ng Jahal ~nJ.! Malrrni1y ;,nd Children"s Hospital. Malaki ang nil¡:agampanang l'in:imamalnu~ulan ni Dra. Fe Horilleno, an.: Malernity and Children"s Ho,spilal .. Y isan:: h111Ynran ni!' iban.e: pa!!amulan1t pangmadla llAng nu.•a pabalat ay isang nars ng ospital, ~¡ Gng. Edelisa de la Pai. na nalru· n"n nar larawan s;imantalang plnaK)'ayaman ang isang san.ggol n¡ kasisilang.; . 1 •PANLUNASI L:------ - ----.1 : NAITO '"' D1'LIH 1 1 1 1 1 1 Uo anQ silid·poanakan o ·delivery room u¡¡ o,;pituf. Ganito ang karaniwang tanawin sa silid ua ito sa pngkn't daa11·daang bala ang i.ftnL~ilang .dilo "'ª'"· ! 1 UpPC mapawi an.g bapbq 1 t ns panapanahong kirot sa 1 1 mabilia d ma.usahanc' para- 1 I an. lwnunok ne CORTALI 1 1 Tin.atabo7na00RTAL~ 1 :::~t ~)'~al::~-: LITAS M'arouuug roo ang uog/111J1ondi;ig 11!1 tu/onp .<(/ p111,1••· mulong rfo .<4 parnarncrgif<111 ng pag-n11/1ulo11 ug ~H· rih ni/ona d~o . c~~1;¡ •-.--.--... ·-· 1 /JMILHl81AS•T/YN(' ~~~·= ·~.:·~ ... __ ..... ., 7
KAPENG M4Y YElO (ICED COFFEf:J Ang nakalarawan ay ang tinatawag . m1 ice-cof!ec , isang makabagong paraan ng paghahanda ng .mga inuming binu· buo ng kape al :;elo. lto'y idinudulot na may kasamanJI, gatas at asukal, mag· kaminsa'y pinalulutangan ng krema sa ib;1baw. Ualawang uri ng foffee : paghahanda ng ice raa'y hati ·hatiin sa ilang basong na Jalamnan ng tipak-tipak na yelo . B. Co ffee ice-cube. Magkanaw ng ka pe sa pitsel ( tulid ng ginawa sa itaas) at saka isalin sa ice tTay. Ipasok sa palamigan al hin taying mabuo. Maaaring :sa kahit na anong hulmahan kung walang ice tmy. : l . Q11ick double-strength. Maglagay ng anim na basong mainit na tubig sa isang .pitset. Timplai.han ng anim na kutsantang pulbos ng i<ape. Kanawin al pagka- . M.agharida ng may katamtamang init. Jlagay ang nais na dami ng ice cflbe sa baso at saka saUnan ng kape hang... gang sa mapuno ang baso. timpldong kapeng · \~f ~ ' .. ~. ~····ii KAs···. t:_11AtÍSA'f~ •••••••••••••••• 1Jel Monte VI NEGAR Sa inyong pagbili n1; sukii ng DEL MONTE, kayo'y pin;m¡n¡¡gut;in sa isang dilisay na prtl· dukt o~ Ani; sangkap na ueric •cid- ng 1ukiing DEL MONTE ay nilikha mula u katasng. lubosaisanglib1 na pama- m:iraa ng nas¡ ilalim ng lakas ng siyc nsi)·a. lto'y hil'ldi artip1syi1 I o idinagdag laman¡; >.1 •l•ka- ;~>~ª~~ciN~~~ bibilhin nin~o ay suk ang Í,1· ~" / 1 \ a • 1 e • • SA ~l<iA PJ,J\;Glil'óANG GROSl:RYA • • • • Al11'DAHAN "DOUBU:-DECK S.4NDWICH" Mgu so119kop : 18 pira!'ong tinapev • fi na hiwañg keso 9 na hiwa ng kamatiS 12 hiwa ng potted meat manlikilva lctsugas · paminla't asin mayol'\eSa /'11 raan ng paghahai1do : Pahiran ng manHkilya ang lahat ng piraso ng tinapay. lhan_ay_ ,3ng an~n:i na piraso, pagkatapos ay pz!ungin ng Ug-nsang h1wa ng keso at 1 \12 hiwa ng kamatis. Patungang muli ng tinapay ang nakahanay. Jlagay naman sa ibaOaw ang tiga-tigalawan~ hiwa ng 1>(1ttcrl m ear. Samahan ng kapirasong dahon ng letsugas. Budburan ng paminta at asin. Pahiran ng mayonesa ( kung mayroon). ll akip ang anim na nalalablng piraso ng tinapay. llati-hatiin ng pahilis ang tlnapay o sandwich tulad ng nak~larawan . 8RAN0 MAGASIN NG. BAGONG BUHAY
111 Dr. I'• <l• I Mu.,ill • ltlfttll" u T • t • l • I .,,, ••• 1 - s. .-.. ... 11 ... J:sunti s:a inyonJ: pulso \lpa ng ninyo an:: ka· maramda1n<in wastuan ng init. lli¡:las sa ~u · ini at mga mikrollyo ang mga !:agamitan al ~atas ng bata, ilayo sa mga lan.:aw, at in.:a· hong ang naghaham.la :iy wa· lang ubo, lagnat · o ano m:ing aakit sa tiyan. Tandaan na ang mga mikrobyo ay nabubu· li•Y n11nc mabuli sa gatas. Ane P8•r•n ne P•tP',.'"'º .. Bote: ANC PAGPAPASUSO SA BOTE M9• G•mit u H 8t't8: P•tP•puvso l . Parilya ng mea bote 2 . Kuluan n¡; bote 3 . Ptnipit 4 . Sepllyo ni;: Bote 5 . lmlludo at S1l11n 6 . Pitsel ila may suket 7. Mi;a 'hupon 9 . Mga Boten1 Pans uso 8. Mi::• Kutsarang Panukat
Pa1hahanda . ne Pcmnul1: , Ang pormula ay inibahanda ng P•&h .. sa pamamagita n halo ng catas, asukal al tu· hig ayon sa tagubilln .hl do•· tor. Sa unang apal aa buwtn hm•ng naskakaib•·iH •ne da ... mi ng mga sangkap na ito, nguni~ sa ika·6 na buwan 11'1& bhat ng sa ngkap· ay ibinibiC•J nang lahat ayon sa .,.a¡ang• ibngan ng sanggol. Kaya't kung gatas na eba porada aq 1,inagamit, kalahatlo1 11tu ;:t kalahatinic. tub lg an¡ iaf· l:;Jagay: al kung g• tas il• pul· hos naman, ang karaniwtn¡ isanc kutsart n¡ lin1h:111 ·~ ,;i y Ang sanggol ay luiilan¡aa¡ blungin din gaya lll[ s. P• G· papasuso ng ina. Ayusia antt pa¡tangaa sa bote upa.o¡ bia· di makasuso ne baa¡la •D.I bfta. Huwag ipapatong la· man¡ sa ano maag !ngay ang bote • l pababayaaa na aa¡ gata~ sa 2 onsang tubig. SI ~ 1101101 na mac·isa. Maaa.riDG r,gayon, maraminll. m.1nggaga. ng mauming mol 1 ng ¡;tnltong pagti,mpla u simula hangin at baban1pia din ng 1'41 paro: sa mga S?nggol. Anc sancgol a n¡ m1111iw n• pag. 110 na lubba ni.yan' kail1ngan. dl'mi lamang ng laman ng bo· t e ang dinaragd 3g:111 h:1banf Kap•g naubos na nlya ang 11,malaki a ng stngeol, 0 k.1ya'y bl1hatl ng catas .sa bote, ha· ~~.~~.:;::. -~~;:hi!º~~g.hi~ 11araragdag1n 1ng g111a ::ra:s~~ '1;1~1.!:n~Yur~::.~:: kabilaq bislg •t lp11patuloy ib• naman •Y ang pag_papasuso tunawin, ane ne natiti· 11angangallanganJ!. tamitan ng r.ing gatas. Kapag naubos na r • mbati n~ ithil!. Ang mga ito; ka rga hing patay o ang ba· ta o ihiga kaya nang pataob 'atas na miy pi·oh!')' na . .::iy Ja. t•pang mapadali ang pa¡daloy l<ing madaling m:itun3w 11 ni;; gatas .. s·a ntg• bituka. Hu· malamig n• tubig :~~si~ip!~~in ~:!n;ª~;:u~:. bote at mga Kadalasan, anJ;? bata ay nasu· suka tuluy d ¡¡hil sa pagpilil sa kanya na sumuso pa. Kung sa gatas, ito'y itapon na lalo n a't wala ka· y(lng palamican. Kung may· roon naman, ma .. rinc itabi ang nalabing gatas par• sa su· s unod na pagpapak ain. na1t1tagubil in · ni makasuso siya sa S• ga bi, ang lahat · og twpoo at pakulu1ng mabuti ns m¡a J5 hanggang 20 minu· to. Sa ganito, n1klh1nd a na par• sa susunod na umaga. Kung kayo'y may pormula sa r.11l ami¡an, ang tuong maghapoa ay maaa ring lband• nang minsanan na · l11m1ng SI urna.ca. Saka na Ja. man¡ ibuhos SI bote ang ka· r:im.,.tan¡ dami tuwing paau· stiliuhin ang Sl'\l!IOI. Ang temperatura ni gatas ay di · paL nlOj:ini;: 1111inlt·lnit mini;: hugasang mabutl ang laaht ay may matira Ang p1i; pap11suso sa bote ay niakapagpapataba rin sa sang· gol kuns.; ito'y na su~ubayba· }llftg mabut i aynn sa pinga· ngailangan ng bata al sa m¡,:a ta::ubilin ti: inrnn0 1in;>1rto¡.~ g:t¡1 Aag ""'1111"9 ...... 11 IDJODC mtatel dahU u P•gkakatapoo ne alat ay maliwa· san lliayo kun1 1uaundln 11mang ang ¡anJtoa¡ pam1m1rHn ... ,gad takpan ne rnaramlag asln ang bahaging nabasa ne alak, pagkan1n ng llang sandali ay ipag. pa¡ a ng mantel. Maki ki l a nlnyo't w1la byoog mababakas na mantsa matapos m1Tabhan ang inyong panlatag sa mesa. l.1111'1!< matiuli !I D mulin ~ pa¡:gamit. i:nnuhn 1111:in1% mapa kinabanc ang Kunr::. nai" rnapaki~allimg¡1n inron; m:;:a 11;•yong, nanc m:il ;1r;:.:il ;; 11¡: au,.: mata n· ltalimnl:m¡: pan,.a111:111Ul;i 11:111¡.: pam:1hi i11-huk s;m sa h"'b nf.! 1aha· n:'ln ani: inyon:~ 111¡.:a payon,:. al (.l a tu ~·u ini; mRhutl. ni11.1·n11¡: Sa halip na bulak, a ng tluui pap1r o kleena• ay maaari rlng siya ninyong p· miting ' pampasik ip u dulo ng sapalos. Sa pagkataslas ng lupi o tahi s1 inyong damit. sa halip na ispile ay maaarln!! tapa <scol('h) ani: inyo!lg· gamitin upant. hindi mag ing kapa nsin·pansin. Lini ~ in a:'IJ: inynng mi.:a paa -ni: tubig na ~nainit na m.i ~· asin kuni.: .1 nt: mJ:a lyo n :y n.1pa;:od dahil sa magh apo ng pagla lakarl n pa~lilinis n~ llaha} ~b ·! hand;o ni:, ib n;: h· imhil,,·;ini.: 1)a111!1ali1 111>:1n;: himh' l.:a~o m;1hir.<1':0ll sa pagllili p:i ~ a líndalwn _,., bi;:J ;1:ut!! pani;a1lf!aila· n.!:!an. AGOSTO 2S, 1957 Hindi TumJi:ilf., an,:.- hai;t :i PM!l:ilaPnn !a· n1:in¡: 11¡: lili>'. kaibnl!'llTI~ ":tl•unin ::t hu· g:is11 nr m:if>utl ne n1:iin i: :1;. 1u:.ii¡: ani: m,:.:i tilis:1n 11¡•;.u¡:. m;>iw:i,.:111 :111¡: ¡>an;:a· n¡::i 1111lr.,. i ¡::1ril~·,. n¡: in~ 011¡: "ilitl {l~;iliin :111¡: 11:1¡.:huhuj.:;'s n¡: l:ihal 11¡: 111¡:a . ltin:inan s:1 ¡:ahi ":1p:1,:ka'I 11·;11;1111:: itrnu¡: n:1kap:1¡.:¡1;111ah1i• n¡. ulu s:i iuyan¡: ¡>:1¡.:;:i· sini: sa um:i::,:1 lwn.11 :in¡: 111:1ta111b:ul "ª p:m in~i n :m¡.: 11;1lwh11111011¡.: 1narurn mi11;.: plalo "" lm;:asan. ~. • 11:1;:,.us11"1 1111:111 :.: 111;::1 araw n:: 11_:: h:1;.:u1;.... ~a 11;1 h•>'. lagyan ng p11llloi> :in;: t;1r;1k,m m: s;11•:1h•s • Pan~insan·minsan ay ;:niuamil n;.: as m "ª hali11 na toothputa s:• 1nyon¡: p:1;:>'is1· i nyon~ ;:il;o· pi1yo upang mapalusog an:.: Up:in:: hindi nu.s:1!.:l:m -· ANG MCA BITAMINA AT l'ANDAGD AG NA PAGKAIN ka)'O l.:nng pa:1nnn.: na11.1111stusan nt ¡::¡ita~ lam:i nl!. :ini: ¡~a ng ~ a ni: · cul na lurn.1laki. An g ,;atas .1)' tunay na pai:kain na na~ta · lahat ng san.1tkap tagla y ng na kailan¡an kataw an. Mayroo n ilong taba, protey na, "carbohy i.1 rate" at iban¡ mine n i na kailangan ng sanccol t.anggang sa slya'y 3 o 4 na huwang gulaJUt". Naunl't m11 biye ntipiko na nagpapalac• J Na,,1;la1:ika .. matahil ng r.a ang gatas ay kulan.it 11 s;i n,;k ap gay• ng bakal, bita· n.lna C al Bitamina B. May r.1ga handang gatas na si nanf!· ki1p a11 ng mea ito at ng ilan g l:>nging Bitamina al mineral. Ganoon pa man, kailangaa c!in& lakipan ang pagkain ne h~ta ng mga sustansi yang itu. Bit•rnina lto'y mea sustansiya n pag· kail•nsan sa was· bin na t~ng paglakl ng sani;gol. An¡ (Suttdan s11 pahino 'lfJ) Marami sa Mga lna ang Umaasa sa Fletehers Castoria •Upang Isa ayos ang Di-Pagkatunaw sa mga Batang lba-lbangGulang /-~ Ant h'91I fHI avw•b. ot loHyocl ftO ~ttorio •Y nqdu(!Wot l'lf lllilsllJ'y illllc lilw ni panlt.11\U na Uilanpn q brota kwi1 hindi m1tdwni. Tto'y 11•1 •pi• n1k11Nh1.my ni IJll' produkfMlf lallaaollt b.hdal 111 bJikaan. Wolont toelor: no No•opip.ln1.alot'l9 Gomot • Wotone ph.nolphthololn, _,,,,., COHO,O, -loitt ' co1tor oU, wolo119 •dn u t.qlay 111 ma,1UDinf 11111l1klult.rll(panpi.tanda. Hindi mo• .. cno•• 10 ln)'Oftl .... - •rc &neyad u Cutori91y hilldi llllfi· l .... ,., ,.. idinudulot ns inp labanta11- '*"'""tancbt. Oo'y ltlnoe19'1-nt lnumln ftl lltl• •oto- Mpalwinp Allf "9 111 Fletcbar'• c..con.1tu111 kay1'1diniJilN11tula,111 mp brota an1 kutara111 fil-it dito. 1'iy.. •m1bumil:11f iNl 111 ~lye11.11yon. ~ Ang likos ot Túnoy no CASTO RIA AllG UllGING llNAGUIATIWAWllG 1W1111 MUIA NUOllG 1111 9
10 MAGASIN NG BAGONG BUHAY MGA PAMBAHAY ~~~~~~a~!~is5an"gn~~itb::hatpa~b~~~n=~= ito. Sa gawing kaliwa, makikita ang isanr, ma. luwang na kasuotang napapalamutihan ng makikiti~ na ruffles at punt~s. samantalang · sa ibaba, kaliwa ay isa namang maluwang r ing pambahay na rnay mahabang manggas at baby collar. Isa namang bulaklakang housecoat na mahaba ang nasa kanan . may mala\akipg bulsa at malapad na kuwelyong linahiari ng pipinq sa gilid. Pawang magin h~wang isuot Sil bahay pagka't nagiging ma· <1Jiwalas ang inyong pagkilos.
"Claeckered", guhttan at lisong mga blusa ang ginatñit na pang-itaas sa maikli at maha bang jeans ( toreador jeans a11d pants, sa wikang lnitles) na makikitang nangakalara wan. An.g ganitong mga kasuo tan ay ñaaangkop na gamitin sa pa g~ama sa mga kasaya hang tulad ng ~ iknik , iskursi yon, pagliliwaliw at maging sa pagtigil ñinyo sa tahanan. AGOSTO 2S, 1957 "Mga ]eans" 11
r.tARAMI tayona nakiklta u ating pal" id na rn~a taong i:<inilang na inay mga taglay na kapansan:an, halimbawa·y pilar. pipi, hula¡r at kung anu· iol:O pa. At a n¡; m:a taong ito dio. ng ;i.y nangangailangan i;:ir.t: kinai:luk.is:an¡ k:.:.dad ng hinahangad ne karaniw.ing l~u. danga't /tindi sila maka· ¡¡dwa ng mea ba¡ay na inaaka· la nilang makabubuti para sa bnilang sarili. Nangangaila· ro{,an sila ng katulong o gabay i.:pang mabi!)"ang-halaga an,c katan1ian n kabila ng taglay nilanc mga ~;,pansanan. angkin1 mga In sa mga sawing·palad u lto ay ang babaing tinatalakay 1•:¡:ayonsapltaknait~sJBb. Mntadita Habibi. Siya ay ni•· tatawag na isa sa msa kulang· r.llad sapagka"t isinilang si· y.ing walang ilaw ang mea ma· to. Subali"t masasabi naling si Mcrcadita ay mapalad pa rin s:i kabila ng kanya ng pagising l•ulas ·mula sa pagkabata, sa· pac ka ºt ang kan)·ang kapansa· nan ay l'lindi naging hadlang sa pagbtamo niy? ng karanga. 11111;; ¡;a~a ng kan~·ang tinala· l>l i1 $3 ~a kas;,Ju kuyan. Sa tu· long ng m;i¡..ag.arUga niyang ~~ª· i;7; ·,~ .. !:i;,~~~;i~ai;¡i~!Jal~:~:. a ~wit ng IJ<, n ~ il . lsil si)·ang ··co· loratura :.,,,,rano"'. Si !of,.r~a d ilil. ay isinilang sa n<>ong Pebrero 3, to!aynila J931. Ang kanyang ama, s i Ginooftg Juan llabibi ay na· J":"lala)' na. Ang kanyang ina si Gng. Rebetta Habibi at isani;: J:apatld na l1lald an¡ langing ~a)'akap ni)'• 11 buha)'. Iplna· l:1l1ga)' na taJagang bula1 11a Si Mtrcadlla nanc alya')' lsl· knr. n¡unl't nan¡ lto'y m• ti;ltlaHn a)' ma.y apat na bu· t..an ·na an¡ llan)'ang cuJane. Malilt pa man¡ bata ª>' Da· ra¡ltllala na an1 pagmamabal ni Mercadlta sa mu~ika. ban¡ IAong ¡ulan¡¡: pa lamaftl 11 ~•Y u1alt na 9iyan1 _l)'IW m• tuJo¡ hanrga't hindi nakarl· rinig ng t1,1gtog. May dala \~ ¡ ng taong ¡ulang pa laman¡ ~ ' Ya ay nahuhuni na niya anc h.mpak na nota ng musika sa n.ga plaka, bagamaºt hindi ni· ra mabigkls nan1 malina• k..:ndi nang upitln nlya atal 1 tlong taong gulang. ¡ulang 11 taong f,T ertadita nang unang umawit ~ · ~·a SI harap ng madla al di· Walong PMada ng kababaihan Mercadita Ilabibi TINIG AT MUSIKA.J. SA KARIMlAN 1 ~ 480 San Luis, Ermita, ~rnih1 T•I.: 3-12-41) 176 Jnoulem, LunuHI ng C•bu .,Hof .. ob11l<>r lf"IJ<>11 .. latNb\llioM11., P111p1.,..... 12 Si Nercodifa, :;n ha· ,;ap "" m<Jkapof 1111 1m11>1i.<i1m ~; ?iai•g 11/llfül'lf ~fl ' ' "" " .m Si¡µ!rll o .• 111~dla11g i¡/.oltpak lllfllAll"~. 1,11/":l i lo~ ,,11 v1-:u """"" ?111111 Pebrt.'ro 6, m57 ·'~' ka¡H1t·m11m Hfl u"¡u IAAll(J "'~/// /:t1¡Hl1I• .1·nuo1111 til•ulcmul; i/11: llfl Sucia! Wclfar(' · Admini~lrntiun. Si Mercodfü1 (pn;tigolliw(I 11t1do Stl lwf111·'1 ¡ By lu unlulli 11i G119. Lut B. Mo11so11so11 1101111 ifl.J llU l1111i u11 l/1101111 G1mm11 "11 Bm1sa . ·/10°11 110119 pcuinoyoon oug pro 11c~·1•rnf1 wgn 1•1111ra/a11 11Q mgo 111011 kopm1i1rnu11 $11 Barauca, Ltrnsod (Jt1t'W•I. 1 c .. -1 Pakikipanoyam ni Ma. Salome Tonsay ). n1kamit ni)•a ang unan¡ t ¡· ... ntimpala sa isan1 palaluD· tunan ne mgabaguhannrad· ye. Na¡;hpos si Mercadita DS .u <'kmentai;·a Philippine ~rhool for the Deaf and Bliad u dilo ay naglng masigla si· r;ing kalahok sa lahat ng m¡a ralatuntunang idinaraos sapa atalan Sa mga panah:oag lyon •Y r<:pagkilala ní Gng. Habibi na a1;g kanilang anak •Y sadya,ng h.lanak upan¡ maglne alagad n~ sining ng mu.illa, kaya mi· rabuti nirang bumili ne piy• ne. upang mapagnnayaa ng k:inyane anak. Al hindi la· ldauuado ,. rin man1 ilo, ni Gng. Hablbl .t Gaf. Cre cena Galate upaa1 pahU"Ul.D n~ kurto SI P•l·•Wll •.i Mtt· cadita. Ao.g pa(tuturo r¡ t• m111I ng ilang taon h1n.ggaq a:a sumlklab ang. dip:IHD. Sa J:tasawl1ag>p1h1d ay bbilan¡ 'ª mga aam•l•y noong pan•· )1lln ng dlgmaan •DI buUhlat ¡tiro. Noong p.n1hon a1 panaa• l:t1p. si Mer.cadlt.a ay tinuruan ni Amella Marforl-T1ntoco ni 1lya niyang na¡ing ta¡asaliw fl n)la konsiyerto hangcang sa ka~l'lukuyan .. May pitong t-uwan s iyang gumanap sa ,..,a palatu-ntunan u rad)'O sa l>impllang KZRH. Dahll 11 malatl an¡ m~la· 1<.tkit ni Gng. Habibl l".I m1bi1· )'an ng isang maliwanas na ki· r.:abukasan ang kanyang anak ~a kabila ng taglay na kapan· .. :.nan. minabulJ n¡ Gne. Ha· J·ibi na p1pag-aralin pa uli •i Mcrcadita sa ilalim ng ki· dktla\:in~ 'ºdiva·• sa Pilipinas na si Jovita Fuenles, sa Kon· Sl'rbator1o ·ng Musika sa Holy Ghost College. Ito ay tinapo~ nt Mercadita sa loob ng apat na taon, bagama't walane re· sital. Nan,g sumaplt ang 1950 ay ,...in11but¡ ni Gng. Rebe"a H•· b:b¡ na ang kanyang anak ª>' p;6paglakbayin upang mag-aral !a iban11: bansa. Narating nila ang Gcnoa, ltalya at si Mer· kumuba ng mga c.idlta ay d;.gdag na kurso sa P•(·awit sa pagsubaybay ni Propetor Mario Barbiere. Hindi naata· gal ª>' itinampok siya sa iJUl,IJ ktinsiyerto baga)' na tumawag 1•& pansin ne mea nacsidalong manoaood na nagsip31buhat SI iba't lbang bansa. Nang ma:• panahong lyon ay "'ala.ti pa r:lft ang pa1·asa ni Gng. Hahlbi na maaarin.g ma· l 111.lta pa .. ,ne k~n7ang aaak A pamamagltaa ng optrasyon, a;t yamang nua iban( bans• r.:i. ria tamanc slla na higlt na m•unl•d sa larangan n1 r:anggagamot. ay pinatingnan ;-ne llal8'a)'an ni Mercadita sa me• espesyalbta sa Italya. Nguni't ayon sa mga papusu· ri ng mga manggagamot, a)' ll~a ang kanilans. nafing pa· tt:i)'ag: wala nang pa,g-asang riallakita pa si Mercadita. paglalakbay sa ihan1 bansa na tumagal nang dalawang taon, si Mercadila ay r.o·g·aral naman sa ilallm ng pagtuturo ni Gng. Salvacion Oppus-Yñlquei na siya ang kauna·unahang naging estud· 1a:iteng bula.¡. Buhat sa Alinsunod sa mga pahayag tll: l'll&a ta(apagturo ni " Mtr· ci.dlla at "ne kanyan1 tagasa- llw SI piyano na al ene·. Tan IOCO ay lubhang kahanga·ha· ota an¡ kltallnuhan ni Mer· Hdita sa pae-awit, at hi,ll(U alj'a "naslra" kallanman sa ht rap DI publiko. bukod sa wa. lo 1lyang nalllimutang awitin¡ D•lturo na ui kanya. SI Mtr· c"dlta ay umaawlt sa wü:ang tn¡les. Pranses, Altman, Ital· yano, Tagalo¡ at Hudyo, .. llit l'ng tutoo'y biDdl slya nalca· bbua. Aae "11bl n1 mga rabi". q d;imating aa buba.y ni Mett• c'lla nan1 pagUba.yin ng ya. mao•1 Paqulon1 MlflllYHY r.:. marina llhtd aM Other Handka..-1 W.- (Linggo ng m1a Bulle •t Iba PMI Salan· la> ane PHl'l'l'o 3 han¡gang 9 ne taona tto. Noonc Ptbrero r., 11111'1, • Merudlta •>' na• d11oeo DI baq mala¡umpay na "ftttal DI ldnaMp SI Awdilor· tum lll Far Eutern Ulliver tlnaaPIUk tlf m¡a alty, na matatau na plnuno tlf puna· l>alaan A pallfWllUna lll 111- r.iaon¡ PaQIUlong MapaJaaJ at ng na¡lng Unan¡ GlnaJll ni Baua, Luz Ma¡saysaJ. Glnampanan iyon ni Mercadi· ta bllaaa: pa¡tulon1 sa mga k:apuwa nlya may kapansanan na itil\l89)'od ng Olflce of \·~alloaal Rtbabilltatlon na Social Welfare Administratlon. ;\ftl lahat n1 kinita sa resilal r.a iyon ay inilaan SI tan11a· pan¡ na~anggil. At noon, na· tupad din an1 matagal nang panganp ni dalaga na maka· b;;rap sa madla rito sa sarlll lliyaftg bayan. Sa koMiyertona fyon ay 1inaliwan siya n¡ han· (Su"4an 30 pahiM 21) MAGASIN NG IAGONG IUHAY
"PAG AKO'Y NAHALAL, PALALAKIHAN KO ANG PILIPINAS" LOMABAS NG BULWAGAN si Senador Tikyo. Mar•mi siyan¡ kasunod u. lr;anyan¡ .likuran. An¡ iba'y Dalbibi.kab; an¡ ila'y n1gpipilit umakbay; 101 taramiha'y naghibimu og kanilang mia tiyan. May nakatltik sa hanp ng plnluan ng bulwa¡an: 'T~l•tMlnnu," Jbl& sabihin, ang pagkain DI Jahal ng kasama o¡ Senador Tikyo ay umabot sa libu·libon¡ pilo. lbig Pt. ring sabihin, totohanan DI an¡ ·p.1gkampanya ni Senador Tikyo. At saka ... ta· Jagang maramiog panggastos s¡ Senador Tikyo. Lahat 01 sumusunod kay Senador Tikyo ay nai· tatan¡k1ng makatapill: SI kanyang balikat. Pinatu· tunayan lyon n¡ halos pa¡tutulakan ng kanyan& m¡a tacapa¡taguyod. 'Ika n¡a, m¡a c:1mplnt ma nedyer. N11yon lang naging bulang-gu¡o sa pera si Se nador Tikyo. Dati'I kinukuwenta ni)·a bawa't sen· ~mon¡ lumabu sa k1oy1n1 buba. "Bakit kaya 011ka- 1ano·a si Senador Tikyo ... ? Nalt111lsi1uro kara 1lya? pambombl sa kanyaog .. . Mayroon kaya 1iy1n1 m¡a kalaban?" Mar1miog nabpagtanon¡: N11to HI kanyan¡ m11 aqot nan¡ siya'y 1min1 kapanayamin: T . Ano ba 1n1 ln1ane lsyu M d1ratln1 na halal1n, S.""-rl S. lsan¡-isa lamug. Wala nang ib1. T. lalO n.. Po p1l1 t1yo m11patuloy, 1nont l"I· WMte po IN 1n1 hin1habal nlnyo? S. Huwar mona: sabihlng hin1habol. Hindi ako n11- h1h1bol. T , B1ldt ,.., S.na6or1' S. Sapa¡lta't pu11y-.. 1y na laman¡ alto. T. Pakl-lsl? S. Oo, palsi-lsi ako sa p agkandldito sa pagkl-pr• si dente. T. Pqka.pnsid1nt1, 1, palsl-hl, S1n1dor? S. Sap1¡1t1't mero a akon¡ isyu na tata lo sa lahat ng aking rnga kalaban. T . lyan, lyan an1 ltlnataneng ke. A.ne pe " " ltyu nfny11' S. Heto: PAG AKO'Y NAHALAL, PALALAKIHAN KO ANG PD..IPlNAS! T . Plllpln11 . , . palalaklhan nlnyel S. W1l11nc imposible ngayong panatlon ni¡: atorno. T · ~~:::.1' naman nlnyo nahlpen1 pal•klh•n '"' S. Hindi mo ba nakikila ... masikip na masikip na 1•71>? Tingnan mo na l1m~n1 : Maraming waJ1ng trabaho pa¡ka't walan¡ mapa¡trabahuhan. Paf lumaki na ID&' Piliplnas, ma¡papatayo ako ng mg1 pagawaan. kaya lahat ng Plliplno 1y may map1p1Sukan1 eawain. AGOSTO 25, 1957 T. Ar-n .. 11MU1, manml flJll"ll nak1tlw1nt1w1n1 pagkabansa. na lwpa, hindi p1 bal S. Maraml kung sa maranii . Nguni't ayaw doon ng mga Pilipino. Cuslo nil a'y sa mga upisina. T . M1remln1 n1n11n11ko, S1n1dar, n• p1tat1hlml· kln nll1 1n1 b•n51. Na, ltiligpit nil1 ang m11 m1p1nli11li9. M1111aw• ba ninyo iy1n? T . Saan klyo kukuh1 ni m1• wpl&in•, S•n1dor? S . Magp1pa¡1w1 ako ns maraming upisina. T. Akll1 ko po'y me• p191wHn 1n9 Hslk11uhin T . Saan klyo kukuh1 ni m1• wpl&in•, S•n1dor? S . Magp1pa¡1w1 ako ns maraming upisina. T. Akll1 ko po'y me• p191wHn 1n9 Hslk11uhin nlnyo? S. Tam1, mg::i pagawacm ng upl~in1: T. Sa m11klin1 •lite, 1n1 me• w1lan1 h1n1pbu- ay magiging tahimik na tahimik. T · M1n1an1•ka b1 klyo na lahat si11 •v bibl911n nlnyo ng mga lup•ln up1n1 klnil1n1 uklhl"' S. Hindi ko sagawin iyan. Alam kong hindi Jahat sila ay masisipa¡ magsigawa. buh1y 1ng t1t1n1kllikln nlnyo? T. E, •na po ang 10lus1on ninya riJ•n? s_ Hindi lamani slla. Aasik:isuhin ko rin ant moral ' S . Isans bahag¡ ng Pilipinas ay ilalaan ko para sa kanila. Sa bahagin.g iyon ay m1gpapalagay 1ko ng mga baga y na makukulimbat. Doon ko ga¡an· yakin ang mga mapanligalig. Al, sapa¡ka't ma- rami na silang makukulimbat doon, hindi na sila gagawa ng gulosa iban: Juc::ir. Magi¡ing tahimlk na 1ng Pllipinas. ng lahat ng Pllipino. T. S1 1nan1 par11n, Sen1dar? S. P1g mal1kl n::i ang Pilipinas, ang lahat ng b1gay Y malalagay sa d:ipat ni11n¡ kalagyan. T . Ano po ang iblg ninyon1 ublhln? S. May lugar ng mga pabrika, may lugar ng mg1 tindahan, may lugar ne: mga panaderya, may lugar ng mga palengke, may lugar ng m11 '""' bahan, ma¡ lu¡¡1r ng mga disenteng sine, may lugar ng mga sine ng burl!!sk. T. K1h1n91°h1n11 1n9 m9a plena ninyo, Sen.dar. Pihong mey tulog 1n9 m11 kllab1n ninyo H pu- lltlk1, .-no pa? S . Nasisiguro,ko. At, upang makaliyak pa, kahil na napakamamahal ng pagkain ng damuhon¡ m¡¡1 hgakam panya ko, e. binusog ko rln sl11. Hindi ako gagastos nang wala ng kapararakan! T. PHno po nlnya n1lslp '"' m11 blll1k n1 ly1n? S Nagbigay-mungkahi sa akin ang nakikifa kon¡ magk1lapit na simbahan •t sine ne burlesk. T . Ma11ncl1"9 m11 b1l1k, S•n•dorl P11no po na· T-. Kung l•Yon po'J ma11rl ko n1 klyont batlln m1n 1n1 m11 pulwbl'i' n9ayon p•, •no pa, Senador? S . Hindi ll:o sila makakalimutan. Bahagi sil a DI S . Kung binabat i mo na ako'y huwag Senador an1 itawag mo sa akin. . . kundi Presidente. . . Pre- sidente Tikyo. b8J•DJt p1¡1ilin¡kuran ko. T . Ano 1n1 1•1•win nlnvo ,..r, u "1nll1, Sanador? S. :~:1~;~101:,ºd ~~. i;~n~a!~~ar hi~~ria n~ª s~:n~:: T. DI m1tpap11l1m n• 1ka s1 inyo, Pruldent.f S . Kung natitiyak mong wa\a ka nang itatanonc pa. T . Mlr1hll, higlt 1ng l¡Nmart11les nlnyo H m11 T. N1ku, 1ly1n11 pO p1l1. lung-111 na l1m1ng, Pr• P11na po ninyo m1palal•klh1n lftl hamakin ng atlng mga kabalat. 11lant1 n1tln1 m,. k1b1b11•n, ano po? sidante: S. Anc mga salanta nga pala . .. at nka, ang mga maysakit. Diyes porsiyenlo ng Pilipinas ang ila· laan ko para sa niga ospital. Piliplnn'i' S. Huwag na mun" nalin¡ pag-usapan iyan, ibo. ranahon pa lamang ng kampanya. Al saka na .. . pag nahalal na ako, pag sigurado na alto sa puwesto. Pero ipln•n1•ntako kon¡ palalalr.1· han ko ang Pilipinas. T. DIJ•• porsiyantol lka11mpun1 b1h19I, Sen.dar? S. Hindi kl nagkarlringgon. Sawan:-uwa na ako sa naklkita kong pagsisiksikan sa mga ospital. Pati mga enlresuwelo, e okupado llJ!'. mga pasyente. T . T1l•1•n1 k1ndldalo kayo, ano po'i' Sa balip na gumaling an~ mga pobre, e, Jalo tu· S . Talaga Mman, a. Kandidalo ako . .. kandidato Ioy nagk::ikaukit . Humihina rin tuloy ang ating .. kandidato . .. kaya ako .. . nangagako ... !
•• k.AI ATAAN: lp0<i11l1110.Jll· 6Gl< •o lh•o110"1.10C111qllt1.1a111<a a 1 ... D<J Layo110 POllhlk" .. .,.,.., .. rt" r h1 eba,..a11. Jt11n11 la ... ag .,. lh<alt "" •al<a!<at· balo. A•v k<l1ampat<a1111 pa .... .,. io btlw<1'I m11l<ath<al<a ay -•••i•gll "' •av·akdo oa ''S..11oa11 Bu· l<UG<JGpaa 110 hu" , G11a<all"'l1 Tl111H. Flo· .. .,uno TottH. M<an\111. Toad<aoa: h uwaa kukulanal11 1<1koil<ah111l(j)a1huwatr110• m<1aahlh!al1 ... 1a .. ·1 , kalab ... U 01) 1111 ltaranlwano - l · •ak>nilvaanahabanobCl-·1 a • do,oln1okinilyadooad0La• wona 1>Gllon11 (doublc IPOC.]. M1111Grl rlaa 1ulcu·lro111G'(. kol· lenPomG't GllCI PoUGkooulo• ot moy mGtGld· lalrlH POl\ODO {oPon). "'"llw111104 Ana l><awo'I alrd<a ay kolla· a ao11o lok>11on nalrupoa11'11a · ... lbcrb<r. M<a<aari11a •aapado· l11..0lrahllilanvakdallaila11• parr.a ' t ana bawa' t l1<a ay may lraaomana kupon, alalaong ba· iia. """'" dal~waa<a alrda Of de lewon<a . kuaon, al !luna tol• l<>1:<a gJtd .. "" 1aUorL111111tu. p011.An<aakdgnqw<1l11n11lra. laUo " " lrunon ay hindi loa· eo11l11ag.al11na. lpad "I" ""<l Pi111!c 1111 iDYOllll' akd11 "ltO MG to: llltiG · uDA". Na•G•la - ....... Gauoll . . luUy, ~:~•· rto1c11t]ne Touoo, Nev• MAY AWA ANG DIYOS:.. MARSO, buwan ng kaliga· yahan sa lahat n¡ m~n1agsisi· pa·ctapos sa mga paaralan, pag kiltapos ng mahabane pana· hong pac::susumlkap. Neuni, para kay Remi¡io, ito'y isang malungkot na buwan sapagka'l sa buwang ito ng kanyang pag t:itapos ay nararatay sa banig ng karamdaman ang kanyang !na. Anak, saan mo ha kuku· nin ang Jsusuot mo sa iyong pagtatapos? Wala na tayong .ulapi. Halos lahat ng ari-arian natin ay naipagbili na sa pag papag'a!Jlol sa akin, -minsa'y n:isabi ni Aling Nora sa kan· yang anak na kasabay n¡ pag· P"tak ne:: Juh~. MilQ:liliic na po ako sa akin: lum:ine: damit inay, - ang sagot ni Remigio na may luha rin sa mata habang pa· tuloy na hinilhagod ang likod ng m1ysakit na i na. Habang unti-unting nalalapit ang araw ng pagta tapos ni Re· migio'y Jalo namang lumulub ha ang sakit ng kanyang ina. Hindi na makatulog si Aling Nora. Hinihintay na Jamang wari ang araw- upang kunin GUTOM na guto1n na ako. Nanlilimahid ná ... ane aking punit-punit na damit. Ang ma· haba at gusot kon¡; buhok ay mataca~ nan¡: hindi n<is:isaya· ran ng suklay. Ang aking kaan yuan ay canap Dil l;irawan ng isang pinagta mpuhan na ng kapalaran. Áko'y nanghihina na .. nguni't kinakailan¡;an kone magpatuloy ng paglakad . kinakailangan kong 1nagpali· mos nk kahit na kapir)sOng linapay upang ako'y mabUhay. Ang bawa'l taong malapitan ko ay nag-uukol sa akin ng na linc;in. mga mapanlibak Ang iba, paf nakita an¡: akin{: a:;os at kaanyuan, ay agad nane nagsisiuron¡ na lila ba nandidi.rine ako'y' makaharap. Ang mi,:a ina. pag nakila na akone dumarating ar ginagawa akong p:ma_kot sa kanilan"g nagsisiiyak na mga anak. Ang fahat nang ¡to ay para.ng ba· tumilimo sa akinc laraw na puso. Nguni't ano ang aking magagawa? lto'y.atas sa akin ng kapalaran, at walang nara· rapat sa akin kundi ang mag· tii1. Tanda ko pa noon. Parang ng Maykapal. Hindi na maipa· sa kawalan n: camot dahil salapi. llhdalas na luha na !a mane ang tumutulo sa mga mala ng marsakit sa pag.aala· kaisa·isang ala sa maiiwang anak. HUW3C kayong umiyak, tnay, al ga:aling din kayo sa ,awa ne Diyos, -ang mga pangungusap na malimit na ipang·aliw ni Remigio sa kan yan,g ina kung ¡to'r nakikita niyang lumuluha. Sumapit a ng ika·25 ng Mar· su, araw ng pa:::tal apos ni· Re qiigio. Masaya rin siya sa araw na iyon dahil sa makikifa pa ng kanyang ina ang kanyang "diploma". Si Aling Nora na· ma'y gayundin. Sa kabila ng kanyang kala¡:ayan ·ay nalili· 'ayahan na rin siya. Tinugtoe ng brasan ang ika-4 ng hapon. Sa lahat nane miag sisipagtapos ay s¡ Remigio la· mang ang di Jubos na maliga· ya sapagka' t langing siya la- mang a nc magtatapos na luma ang kasuotan at walang sasak· si sa pa¡tancc:ap ng diploma. ~aba n( slnislm\llan ang pala· t untunan ay inip na inip síya. Gusto niyang matanggap na ng p11tatapos ang sagisag 1:pang makauwi na ne bah1y. Sa di·kawasa'y natapos ang palaluntunan. Mabilis niyan1 nilisan ang paaralan at patak bong umuwi. Parang hindi sumasayad sa daan ang kan ya ng paa n t ulin ng kanyang pr.glakbo. · N,::uni:t lumakas ang . kan· kakabapon laman1. Ako'y · na- llltclran ne mr• lalakinc kung akin11 tqurian ay mga tunay na kaibigan. Sila ang paran1 lintang si.¡mipsip n1 akine ka· Ir.o pa sa yamanang mina na aking mga magulang. Naging bulang-gugo ako sa pageasta. Hindi ko inaalintana ang ano niang eastusln dahil sa limpak salapi ang Jpina limpak na panhik ng aking mra paupa hang bahay. an¡ digmaan. Dumalin'1 Ako'y isa H libu·llbun1 m(a lalaki na nagbandO¡ ne par· Nga1on ay umuu1on1 na na lilinlkod para 11 inanr·bayan. • Naging .tila ticre a ko sa pald- man an1 ikatlone dlpnaan¡ kih~mok. Nanf sumuko anc pandai¡dif. At kun1 dum1tlq: Bataa~ ay iH ako sa !1111 n•· 1tn1 gulo sa atin1 bayan, alio bu hay , ko araw? sa .loob n1 llan1 ako kahit na isanf kusing sa akint Jukbutan. Ang aking pa upa hane mea bahay ay na nguu nog na lahat nang magsiurong ang m,ga Hapones. Wala Isa manf tumanggap ng akln.s pa¡. lilingkod dahiJ sa nakatatakot kon¡ kaanyuan na putol ang kanang kamay at may mal•· lalim na pilat sa muir.ha. ·Al narirlto ako ncayon - nlC· papallmos upang mabuhay. At nfayon ay wala ANG BETE~ANO n1undok. Klnatakuhq n¡ m1a haponeS ang aking sa¡lsag, Agad na silang napisipa¡ta· ge. pac narinie nilan( duma raling s¡ Makilin(. Parang wala akong kamatayan sa pa· kikihamok. Nang dumatine ang kapaya· paan ay isa alto sa sh11bltan ng kaunralan. ng medalya Nguni't ito ba,eanr m.edalyang: ito ay sapat na lpampallt man lamang ng kahlt isan1 n lop na bigas na maipanf·a11don1- na plnandldlrlhan· ne lahat. 2ko na kinu)utya nt Iah.at, ako na lli~amak ne labat ... •l nabahandanr mulln( m11- pakasakit at lbip y pa an¡ isa kon1 bisi.J pua sa kalayaan ako, HI ne ating hayan - kaawa-awang BITllANOI (X) BENJAMIN S. TILLEZ 243 Ml9U9lln, Sampalok,. IMynUa yane kaba nan1 malanaw ni· }'lll.I . maraming tao · sa kani Janr. tahanan. S~nakmal slya ng nakagigimb1l na hinala! Nakapanhik na siya al nasa labi na ng minam1hal na ina nang muli siyan( makahinga hinga nang maluw11. Katum balikan ng kanyang inakala ang katotohanan1 tumambad s¡ kanyanr panin1in. Matanianc nakiklnl1 11 Re mi(io. Ang pinagdalubbasaan: to ay anJ sakit na tulad ng ka· ramdaman ni Alin¡ Nora, - patuloy ni Dr. Roman. -Sa ginawa kong pa¡susttrl sa t• nila ay natitiyak kong sil~'y mapagagalint ko pa. Salamat at dumatin1 ako sa takdanc panahon .. 81 katuwaan ay napisil ~ Naroon si Alinr Nora at na· kangiti. Sa labi n1 kanyang ina "1 n•katayon1 nakan¡lll · rin si Dr. Ro•n. isang na· gin1 kapltba..,. nila noong araw na n1&yo'y isa nang man11agamot. Nanggaling ako Sii iban¡ bansa, llemigio, 11 nrayonc <!um1til'lg ako sa sariling ba· yan ay kayo anr isa N mea una kong dinalaw, -anang mangg1gamot. Remlcio aq palad DI man¡· caiamot. Packatapos ay m .. hi1pit na niyakap an¡ kan yan¡ ina, n.- H awÍ. ni .Dlyos ay maaari pa, niyan1 papll biban at palicayahin sa m11 . huling araw ng nalalabi pang buhay ... ~:~~!!:º,;;JUILO~ llltal Co;ll ... Teal, Batan•H ' ·'l ~~~~s?l. :nºBZ;!nt~~~ª:kda'' Gusaling ~mes, Florentino Torres, Meynil• c. Patnucot: gat na .... . . .... .. .. . .... .. .. ... r: ..... . Kalakip po nilo 1nc isa konc akd.• na may pam• Pangalan . Edad: Tiraban o paaralan: . . ... .... .... ... . . MAGASIN NO IAGONG IUHAY
(lb·16 n• L•bli•) HlN.:~n~:·~:~~ o:i n~;~~:~ ang kanyang kalooban. Talastas D.iyaog kailangang·kailaDean lli ~ra aog trabahong iyon an,c lsang daao at limampung pisonll sinasabod sa pagieinc t•&apq.alq1 ni Diana ay na· pllalaking bagay para s• ka· bubayan og mac·anak Dina DorL Hllldl aa oae·usiu pa •i RI· fael Dg kahlt aDo kay Susana. Ayaw Da n.iyang ungkatiD pa ta 101 Di Diaoa aog tala.gang lllDOaJ'I H pagpapa11is ni M•· ri1 Lub1 kay Don. Hindi rln u ;.lapat ns: tindahan sa pa· nufukan ru:: <'Skinitang palu· n~o sa pook nina Dora. Nap1· tigil ang m:;a batang naglala 1·0 A tabi ni;: tindahan al uangapatin~in kina Rafa<'I. Kilalanc·kilala nasa pool! na ivoo si Rafael, nguni't ang na· kalawag ng pansin sa mga iyon ay ang m•i:·ina ni Susana <tl Di1na. Lalo na nang humaba &:i auto si Diana at maklt• DI· htng pilay ito. Kinarga ni Rarael si Diana. "Anc eskinil• kahit gayong tu· yo aog lupa, pagka't tac·araw, ay mahirap lakaran dahil sa mea baton1 tuntungan. Naki· l;ita ni Rafael na si Susana ay naging malngat na maingat SI paglakad sa mga batong iyon. Hindi ka pa nakapapasok u gan.itong pook, ano? -ani Rafael na sandallng nilingon si Susana. Ang iplisip ko ay putikan ito k~ng tag·ulan, -nakangi· tlng tugon ni Susana. -Mara· hll ay lalonii: m1hirap na lu· 01akad sa mea batong 1 iyan kung maputik. Sa mga taga.rlto ay hindi hlrap iyan. Ang kabirapan •Y pamumuhay. n1sa kaollan¡ Oo, di to nga. . . sa silong nina Dora slya nakatira. At si Tinoy ay isang mabail naba t• .. Sumapit sila sa pook na ki· nc.roroonan nli! lumang bahay na pawid nina Dora. Sa isang hlulad ni Susana na hindi hi 1·;.ti S3 pook na ganoon, ay su mitid sa kanyang ilong ang amoy-pusali. Nakita niya .ing maruruming pusalian sa si· lor.¡: ne pan&il na mga bahay. -Iyonangbahaynina Dora, --wlka ni Rafael sabay turo ¡a bahay. Mula sa sllOng ng baha}' ay sumulpot s¡ Tinoy al sa kalu· pasj¡:aw na waan ng bata'y tinabi. Eto si Mang Rafael . .. noay kasama slya . .. may kll· s~ma siya! -at tum11kbo na si' Tl:noy H pagsaluboni. Jbinaba ni Rafael ang kar· ga panc si Diana. lsinat::ka ni Diao1 sa kanyang kilikili aog hawak na mulel• · upang ala· layan ang kanyang pagtayo. Napatingin kay Di11na si Ti· 1.oy. Alaneanln ang kanyang r.agkakan¡iti. Siya si Diana. Tinoy, - \•,ika ni Rafael. ang batan.: Si Diana ng inaalogaan Mapipilitang Magbalik Si Dora So Bahay Ni Maria Luisa Dahil So Mapilit Na Kahilingan Ni Diana oiya ibi.c DI mapag·usapan pa ::iila nl Susana 1og ano mau: kay Maria ba¡ay LuUL tuogkol
lan\an1 ako sandali at sasamahan ko ka· yoac m'ag-ina klna Dor•, - wl.ka ni Rafael. Macbibihis Nang makapagbihls na si Rafael ay lumakad na silang tatlo. Haban,g tumatakbo ang aulo •Y wala sllaog napag. uusapan kundj si Diaºna na na· pabuhos na mabuti ang kalo oban sa pagmamahal kay Do ra. Pinupuri Di Susana ang kabaltan oi Dora na marunong m.aklbagay sa ugali ng isang b:1ta. Sinabi pa nl Susana na ,.. marami nang naginc taga. pag·a/aga ni Diana •y walan,g nakasundo ang pilay na bata kundi si Dora. Nabalata rio ni Rafael na ni Susana na iniiwasan din mapag.usapan nila . 91 Maria Luisa. Marahil ay iniingatan nilo na makapagsalita ng ano D1ane: nalalaban sa itiouturina: na kaoatid. Sumapit slla sa Tundo. Ipi· ª"li! auto oahinto ni Rabel rara 91 mga taon.s: nabirati sa iung malaking bahay, na sa bang maayos na pook sa tabi ne ¡sang lansangang espal· lado. . ang pook na ito ay kadiri·diri. Ay\\'an ko kung s"Sagi rin sa kanilang isip na sa pook na ilo ang nangabu· bu hay ay mga tao rin . . . na· ngabubuhay sa ¡itna ng kani· l:ing kawalaog kapalaran. Hindi pa oga ako nakapa· rasok sa isang ganitong pook, -amin ni Susana. -Nguni't m1ging masahol man dito ang pook na kinarOroonan ni Dora, ay hindi ako mangingiming pumasok upang hanapin siyil. -Al nakapaglatakan,g may mabubuting taong naninirahan ~a ganitong pook, -wika ni R11fael. -Nguni't ar.g karani· wang nakikilala nating mabu· 1.i'y sinusukat natin sa anyo l!!mang. Magmula nang ako'y nitpaparito ay hindi pa ako na· l:atala,gpo ng taong dapal na pangilagan. Dito rin ba naninirahan 'yoog sinasabint batang si Tinoy na napulot mo raw al ibig mong ampunin? Aling Dora mo. Nasa .bah11y ,eo 1ng Allng . Dora, -ani Tinoy. -Nanana· hi po siya. Ten• po kayo sa tiahay. Habang nalalapll sila ay na· ririnlg nila ang ugong ng ma· kina sa bahay. Allng Dora . .. Aliog Do· .ra. may bisita po kayo, - tawag ni Tinoy na tumapat sa bintana. Sumungaw si Dora. Nabigl1 s1ya oaoe makita sina Susan• at Diana. Tita Dora! -·nawlka ne pilay oa bata. -DiaDa! Napatakbo nang panaog si paoanabik na Dora. Buong l!lyakap niya si Diana. Hinag· kan niya sa magkabilang pis· ngi ang bata . -Diana, natuluwa akong rakita kil<'.1 . Mabuli al naisi· pen ninyoni:: mga.ina na duma· law sa akin, -wlka ni Dora at nakangiting tiningala si Su· s~na. Sinusundo ka namin ng Mama, Tita Dora, -ani Diana. -Oo ng;1, Dora, sinusundo AGOSTO ' 2S, 19S7 h namin, -sambot ni Susana. -'Yang balang iyan ay hindi m<'.lpakali sa amin. Tingnan mo't malnki ang ipinangaya· yat niyan sa loob ng ilang 'raw na ay wala. Ni <waw kumain, n.I ay1w macJ•· 1·0 .•. walang iniuu~got. kundi ikaw. Pati ang lolo Alberto niya'y nabalisa tuloy. lnaala· ala namin na baka siya mag· , l:;isakit .. ikaw Pinangiliran ng luha s¡ Dia· r.a. Hindi sinasadya ay napi· sil niya nang mahigpit ang ' ha· wak na kamay ng bata. Tuloy kayo sa ·itaas, - wika ni Dora. , Pumanhik sila. Kiilarga ni Dora ang bata sa pagpanhik t;. umuugang hagdang kawa· )''an ng bahay. Pati sina R3· fael al Tinoy ay pumanhik din. Babalik ka naulisaamin, ha, Tita Dora? -sabi ni Dia· r,3 na k11lung-kalong ni Dora ~a pagkakaupo. Ibis: ko nga sana, Diana, nguni't. . Kung ang inaalaala mo'y si Jirarla Luisa,-tugon oi Su· s;,na, ay alam din niyang SU· sunduin ka namio ngayon. Ta· lamang naman lagang gayon ang aking kapatid, pabigla· bigla siya. Ako na ang humi· hingi sa h·o ng paumanhin. Y.ailangan ka ni Diana. Sigc na. Tita Dora . . bu· rnalik ka na uli sa amin. Na· lulunskot ako kung wala ka. Sigc M •• ako ma'y r.alulungkot din mula nang malayo s;1 iyo, - an¡ Dora at masuyo ng ang kan· idinuili }·ang pisngi sa ulo ng .bala. Oo, Diana . . Nagalak si Susana sa pag. sang·ayon ni Dora. Pali naman n Rafael ay natuwa rin. Anz ildnatutuwa ni ya'y ang pan:· y:;yaring makatutulong kina lalang. nora ang suwcldong f:apio nito sa pagifing taca- Jl~g·alaga ni Diana. . E, paano.. sasam1 ka na ba sa amin n;:ayon, Dora? - ilinanong ni Susana pa,gka rt:an. buk;,9 na . .. --sagot Di Dora. -llfay DIÍ· i~ip ako. Ang ibig ko'y ipasyal muna si Diana ... isasama ko ~iya sa tabi ng dagat. Mara· ming batang na.glalaro roon. Natutuwa siyang makapagpa:;. •ya¡ doon. Huwag na, May dagat ba rito, Tila Dora? -tanong ng bata. Oo, may dagat dilo sa 'min, -sambot ni Tinoy. - Doon ako madalas na macla· ro. Nagtatakbo ako sa buba· ngin. Jkaw man ay makatatak· bo roon .. Hindi ako makatatakbo, pilay ako e .. sJ Tlnoy. Nakalimutan nga pala niyanf pilay ang batan,g babac. Napangagat·lab¡ Sina Rafael, Susana al Do· ra ay nagkatinginan naman. Hindi sila kumibo. Pinabayaan nila ang pag·uusap ng dala· WaDf bata. Nakaramdam si Susana ng pagkahabag sa kan· }'i'lng anak. lllarami ka bang kalaro sa -lanong ni dagat? tablng Diana. Oo, maran1i akong kalaro roon. Ikaw siguro'y mas ma raming kalaro sa inyo, ano? Umiling Si Diana. -Wala akpng kalaro. Bakit wala? Wala bang hala roon sa inyong linitif-a. hañ? l\leron, pero hindí kami naslnlaro. - Bakil? Napakiling ang uli ni Dia· na na parang nag·iisip. Ewan ko. Nando'n Jang sila sa kanila at ako naman (Su11 dan sa pallina 24) IS
Pinatunayan Ng Mga Pangyayari Ang Hinala Ni Kabesang Ambo Sa Anak ang pagtat~nong ay maingat na tinungo ni An1e11to an¡ ga sera al pinatay ang ilaw. Bu· malot sa k1laganapan ang pu sikit na kadlllman. Dumalti hy Angelito si Segundo at nadama ng binatllyo anf pa n¡:i:inginig ng katawan ng kl .s.ama. May pagkainls na na d1ma si Angelito. Hindi kal· o kaibn tangan ngayon man - ang karuwagan. Ang &ailan¡an ngayon ay pagpa na pagpapasya. p..sya, tiyak Sumilip si Angelito sa binta- ••· Al, nakita niya ang lumilik· ha ng mga yabag. Namumuo ang kaanyuan niyon sa kadi· liman ng paligid; hindi niya i¡Jagkakamali ang anyo niyon t:anginuman.
{lh·7 L•bH) NAG-UUSISA ang mga mata ni Angelito nang ipako sa mukha ni Segundo-tulad din flJ! kay Segundo: nagtatanong. Atkapuwawala silantmaapu h1p na katu gu nan. Papalapit nang papalapit ang m¡::a ya- "''· -Papaano . .. ? Bato natapos ni Se¡undo Ang tatang .. Marahan.g 'tumawa si Se¡un· do, na, waring sinabi ng tawa: ª"' Tatang mo lang pal• .. 'k•I• ko'y .. . naramdaman ni Angelito na humugos sa kan· yang kamao ang dugong ibif snmambulat sa kanyang ulo J..angi.kangina. abutan ng Tatang ang bangkay ni Ko ronel Balantok, Segundo! Hindi dapat Nguni't ano anf garawln 16 oalln? Saka ano an¡ ikahta kot natln sa Tatanr mo? Yari na ang akln¡ puya! -Na¡hibimagsik ang duro .. r:i¡a kamao ni Angelito na su rnuanib SI kanyang lini,g. - !h;layo natln siyat Walang da· pat makaalam nito! Pero ... -Aalis layo .. ngayon din! Mainit·init pa ang ban¡kay, suball, ang alalahanin¡ isang patay ang nakapagltan sa ka· nila ni Angelito'y ayaw mag· p:hlwalay ng t1kot sa dibdlb ni Segundo. Halos magbun110 tn¡ kanyang mga tubod sa ba- 1va't p1ghakban¡. Al bago sila noikapa.naog ng batalan ay na· rinif nila ang pagbukas ng ¡;intuan sa harapang hagd1- n11n. Nakapanhik na si Kabe- 'sang Ambo. D11i, Se¡undo! Tullnan mo! B1go na¡llwana¡ an,g klba i'ayan •Y Jsang unat-suga na ang klnilang layo sa tahanan. Gayunm1'y pafuloy ang p11- l•Utos sila'y ni Angelitong nia¡madall, sa kabila ng na· c!aramang bigat ni Setundo 11 m,ga blsig n1 nakaakbay SI kanyang balikat. WNDI NJYA TINA WAG arig aD1k na blnatilyo sa p1g-aaka l~ng natutulog na iyon. Batid 11.J Kabesang Ambo na hapo u mag:hapong pag:gawa si Ange lito. Malngat niyang binuksan aog pintuan na lumlkha ria n¡¡: l1ngitngit at patlyad na pu muok. Bago niya sinindlhan aru ilawan ay islnabit nlya .ang buton al sambaUlo sa sadyang sabitan. T1Ia1aog aag nasa i&lp ni. ~·¡.'y tiyakinil' nasa bahay a1 Angelito naagmakita1ngmga F.uwardiya sibil na gumqalu· gad sa bukid. ngunl nan1 ma· ltitang patay na ang ilaw sa kabahayan ay sinapantaha ni· yang natutulog na ang anak. Ang pagtulog, nasa Joob niya; ~ kailarlgan n,g isug tao: r.i1dali raw m1gpal1kl anc tolo¡. Walang-w1la sa binagap ni Kabesang Ambo na daratnang wala sa higaan si Angelito, hag1y na ikinapan¡gilalH ni· ya nang sindihan ang ilawan at makitang: wala roon an,g anak. Sinaklot ng pangamba eng puso ni Kabesang Ambo, Jalo nang makita sa isan.g da· t:o ng kabahayan ang isang ba.onJt' may laman¡ basaban. Nagsisipan¡ini¡ anc m&a dali· ~:.tell~:;,~º~:: ~:::1 ~n: saban. Multon¡ nag:ban1on 11 1~ip1n ng: mat1nd1 an¡ tatlon¡ r.uwardlya sibll na na,lbaha· nap H bukld. At, nanatlllng n;,kaQtig siya 11 hawak na bl· uhang sa tanglaw D( liwanag ng: ilawan ay gumi¡itaw ang kd.pulahan. suyod 11 bullid, baarcanc U mata,¡puan an1 kanyan1 bina· ha.nap. Hl¡tt sa isan1 ll:alabaw aq kanyan¡ hahanapin nga· isan¡ insurekto. yoa. Hindi Hindi isaog kaaway DI Espan nly1'1 ya. Ang hahanapin isang sugatang ailikha. At ang sugatang yao'y klnyaq anak!
Duco! Baka1 n1 du10! Hin· -NAMAMALIKMATANG na· di nfya muupil an1 tumltllm n:i katotohanang ipinahiblwa· padilat 11 TereSI nan1 IU· tlg ng nakakulapol na pula lantaogin slya ng taglnting 'ng sa b1Sahan. Tinungo niya anl m1a bactinl ng gUara DI nac kuslna at 51 untl-unli naQ&: na· mul1 sa tap1t ng kanllang bin· lln1. At kasuood olyon ay na pupug:naw na ningas ng baga rlnig nin· ang tlnlg ag kan· sa kalan ay isinulsql niya ang hasabang may baku ng dugo. yang lnang. Mnta11l b110 nag:l1gablab ang has1han. Saka laman¡ napuna rJt' Kabesa an¡ nakabulF:as na fl)Dluan sa batalan nang turna- likod 1iya sa kakalaD1n. Tesan¡ .·· may na1haha- ranl 11 lyo. -Hof Tulad ng tinig ng kanyang Jnanf •ne k1nyaag Unir: naa: Hlinlaogan ... hlndl makapa· niwali. subali't narpapatutoo tlnitly1k niyang: 11 hagdanan 101 tinig na sumasaliw u tud- Nuaan man si An¡ellto ay ri, batalan lto nanaog. · Ngn- yapi:
ni't tallan 010101- yaon 1111 iblg nly1n1 matlyak. At 11 =~!lº~~:~: Is;:::, 0 1i.!8..'7n ... Ter .. a, chtmuntaw ka .. ntltlnt may hellna ... klampl 11 abans P"""8 lumlmb11: Kaipala'y tu- 11111 too ang: sapantaha nlyang si Angdito'y lnaW'ekto, iian¡ isang Katlpunan. Na, umalis may aaklt ale.o! lto - marabll ay pa¡kaalia ni· Ali~~n~;~n::ª0:::tu~::~ ~ ~: :.; ~~n~!t~:.~: =~=b~~= anak. n19durusa . · -Inane. ayoko .. 11blhio 1i'yong ayoko! Sabihin D'yoq: Huwag mo •llaac hfJ'aln, ayw1D nlya. Ngunl'l lyoD, anU. -N1dama DI Ali DI kkl · umalis si AD¡elito at nabarll. G¡,yunma'y naltalakH. .. DI· 1111 pa.¡b1ba10 DI ~DI· DI D• kAuwi, upan1 ampatln an¡ du· mutawi •a kaDYaDg mra labl. go ng su11t n1 Ukba ag n. -Hala bum1Dgoa ka na .. ril. Sandall lamang iyon tu. mlg:ll . 11 b1bay alang baka natu¡aygayan ng mga ¡uwardlya sibil ... ba¡ay na sly1ng naa¡yari. At upan¡ mU:alwas ay mulin¡ nanao¡. Na¡mamaktol aa buman,oD aa pa(·1ala. ' l'li Terua, at inibaU.d tto DI nabuvnawaaa: tLaitn n.1 AllDJ l(ka, ba.n11aD1 H lkubll ne l.ui-tlna ng' lilld-blhlua. lla· · t1111 na lplaall:o sa p1¡ka1cata· Sa batalan nqdaan. Jaang p11ya an1 nabuo 1a idp ni ltabesan¡ Ambo. Tiau nco ng matanda ID¡ klnausa bitan n¡ ttak 1t sambalilo at ¡;inata1 an¡ ila" p1gk1t1pos n~altall sa baywan¡ aag plli r 1 t.kyaran. Saka nan101 ng b1talan. an,g kadillmao¡ 11 pagp1n101 ni K1be11nf Ambo. N1mumuno sa katahimikan an1 hunlban nf mga kuli¡llg at pangsabing !bon; gayun ma'y walan.g l:lkot na m1gka· puwang u dibdib ng matanda. Bata pa slya'y unay na siya SI dilim. Noon, nang klnyang kabatHn, pag: me.y nawawa· 111nf kalabaw ang k1nyan1 arna ay m•l·isa siyaag sumu· Di-b11glcitang-surutin 1umalubong ye ang matandaDi babae. Ana: tagpo kan,gi-ltan¡iDa'y iH la· mang Dfulll na lafpo ni DI· tarHn. Gayun1·1ayon aq k1nyan1 inasal uan1 una al )'an¡ baraDahln. N11mattol t'in sly1ng tulad ni Teru., na: kanyang anU. Tataw•tawa 11i.g kanyan1 Inana: al Tatana:. Dalaga na raw st,a. . . 11, hi· naharana na! May pm¡kainis n::i sumundot H ka011n¡ puso noon 11 .Pactawa 11¡ kan11a1 mga ma¡ulan¡. Napatun¡o si AUng Jale.a 1t di·namamalayang may luhallJ naglal1ndas sa kanyang m11 pisngl. Na¡taas DI ulo ang matanda nang mullng: mabawl •ni lturUna n1 sllld H tum1m- 1.tad sa kany1 an1 buonf kaaD· (Sundon sa pohino 21) MAOA&IN NO IAOONG. IUHAY
NPATUNAYAN SA PANGGAGAMOT-KA ANll •• •; Blil·a·Clt xrl.o°Poi AY SINUSUGPO ANG UBO Al PINAPAWI PAMAMALAT 5_ ulit na lalong mainam ! Korakoroka'ng nonunuut maging so pinakamumunting "puwang" ng mga himoymoy. Pinupukso ang mgo mikrobyo no nogiging sanhi ng halos lahat ng impeksyon so daa· non ng hininga. Ang tonging gomot so ubo na hindiñCi"S"a'Sansola ng pierna ... mabisang nilulunascn ong mgo bahaging notatakpan ng pierna. Ang ponloob no bisa ay nag • lolagos ... pinaluluwag ong nani· nikip_ no daanan ng hiningo. 5 pumapawi :¡a kirot ng ma5akit Ang'bisang nogpapoginhawa ay at nanghahapding lalamunan. HllOI NA KAILAKGANG ISIPIN kung anong gamot sa ubo ang hlbilllln-Breacol na may Xylopol cmg pinakamabilis na sumusuq po aa ubo . . Jalong mabisang piiiapawi ang ubo, pcmghahap di ng lalamunan, pinaluluwag cm9 ncmgingilalim. na plema ea ncmln1kip na daanan ng bini nqa - 5 uJil na JaJong mabisa kcryaa cilinmang panlunas sa ubol)g nagamit na ninyo. XYLOPOL ANG KAIBHAN, at Breacollamangang mayXylopoll Ang Xylopol na may kagila gilolas na bisang nanunuut, lumulunas at pumapalay ng mi krobyo ay HINDI nasasansala ng plema na gaya ng LAHATng ibang gamct sa ubo ... kaya't BreacoJ na may Xylopol ang TANGING gamot sa ubo na mabisang lumulunas sa mga ba haging nalotakpan ng plema! MASARAP ANG lASA,GANAP NA WAlANG PANGANIB para sa mga bata. WAIANG alkohal,WALANG narkatiko. llo ang kina 0 9igiliwan ng lahal sa lahat ng panahon ! Blil·a·t"t na muy X'ILOPO/. ~· PARA SA UBO,NANGHAHAPDING LALAMUNAN Al PAMAMALAT .. ,, .. , .. GlutoH.I;. ~hl~~~;~~.~~~t7~:;:~~-~g¡¡~~13~~~·! Si Rafael Yabut.. (Buhat sa pahina 4) at um1;1gong ang balihn~ "mil· yun-m1lyong J?iso" ang 1pamu· mudmod ni G1noon.g Josc Yulo r~~~~ei&1~~~0 sah~~~ft:rIJ· ~~~ magaling na la\aki. Hindi sana katakataka. Talagane: sa mun· dong ito'y maraming kahila· nin. Maraming hunyango al wa Jang isang salita. Prro ilo ang katawatawa: nartidone: ipinagsisigawang bulok at ubod anl! ng sama ay siyang binunlu· tan. Ang tnonl! pattlil·ulit na tiouligsa at pinintasan ay 91· rang kinarga at ibincbcnta sa hayan. At rli \amang iyan. SI Manut'l J'\Janahan na dinaki· clak1la ar biglang·hi~lanl! 1;jni· raan, binaliko~ at pinasama Umano'y hindi nn~· kara¡¡atda pn! mal'.!inJ! Prl'sidcnlc. Walang kakayahun. Kulanc: sa ckspir· ycnsiya. Walan!! aoo man¡¡ ka· angian upang ;iyang tangkili· <in at ihoto ng 'bayan Anong kaululan iyan ng taong itong sira nga. yata ang nakababatid ng ulo! Sinonsi AGOSTO 25, 1957 SAGISAG ANG PANCAUI~ (Kairugtong) lidcr, si RM ay mamamayan ay ipmagtanggol IO"kanyani:: upang duinaJo 38 naging huwaran ng mga pinu· ni RM sa kabila ng mahaha· paklklpanayam ni RM 88 mga no at kawani ng pemahalaan. yap na tuligsa ng mga kala· kagawad ng Manila Suburban Pren Club ay nasalubong nila Hindi siya nagsamanlala sa bang pulitiko. kapangyarihan sa pagpapaun· Kaugnay ng pagsusuri sa ang isang babaing taga-Kota l;;d sa sariling kapakanan; ma· mga nayon ay ipinahayag ng bato. Ang babaing iyon ay 08. napa, ginugol niya ~n.g kan· "Kampcon . ng Mahihirap" kasama ni RM sa pagkampan rang panahon at pags1s1ltap sa nan,g magsahta sa Baryo San ya noo11g 1953 at 11apasok na pa,glutas sa mga suliranin ng Jose, San Simon, Pampangga te.gatanggap ng mga panauhin bansa. Bagaman maraming noong Marso, 1955 na "hindi sa Malakanyang, nguni't nati· ragkakataon, siya vko nababahala sa batikos ng walag nang magbakasyon sa 1:ang payak. At bilane: nabuhay mga pultiko sa pagpapalabas lalawigan. pangkagipitan Nang makita ni RM ang ba· gawad ng Kongreso ~0011g kung nauukol sa pagpapaunlad bae ay nakangiting binati, "O, 1955 ang pagpapalabas ruya ng sa m,ga purok na lubhang na- kumusta. Namamayat ka na pondong ~:~;: .. i~~~to;ag-~!1i~'I!;1~ m:; ka~f:::i~~~g:;;a;:iad~:~" ni RM hi:d~º~a s:~;~i~ª~~u!~~~~- ~: :~as:~f!~f~~ay:~ ª';;º~ad~~~= ;~~t:ª::~~~ag:;ot)1i~:;it;e:~ ~~l~~:n~~I~ Pna;:;·~:;:~~=:. pang pampanguluhan sa Mala· Estados Umdos. Isa':'g hetera· yon sa Kotabato ay dali·daling nong nasugatan sa d1gmaan s~ tinawag ni RM ang yumaong kan~ang. . . Nang tuligsain ng ilang ka· ng pondong pangkagipitnn, ma- ngangailang<in, alang.a\ang sa yata." . . Itmagub1hn dm n1 RM an,g Korea noong Hulyo, 1953, s1 Komandante Ramon e ~agbibili n~ mga ~asangkapang !'.~!rav~te. ay naparalitiko, ngu· naging kalihim sa pagh~r~:;: ~\"on at ipmasama ~a P_angka· n1 t hmd~ nahma_san sa V. Lu· at ilinanong kung bakit itíni· lahalang pon_do. lpm~hwanag na Hospital dahtl sa kawalan walag ang babae. ~i:r~i~ª:, l~~l~~:rnoy:!~g~:l b~: ~;m~f.ª kaluwagan sa pungga. C At itinagu~ili~ ni RM ~ay ~:iman nabibiyayaan sa datmg condltlon ang daan·daang pa· vite kay RM nang dumalaw sa tungk~l~n _ang .babae. Ngayon, roon v. Luna noong Septiyembre, ~n~ ka amg 1yon ay na &a nauhi11g araw·araw upang idulog ang 1954. Hiniling din nina Ten· .ta· napilitan si· yente Hcneral Jesus M. Var· ~a anggap ng mga panauhmg mga karaingan, roon. araw·araw. yang "pagbatikos" ng mga Kongre· Hukbong Sandatahan ng Pili· aaarmg mga d ibang mukha sista. ng •Ir· Humingi ng tulong si Mira· amus . na ibahk nagtutungo ~ ª anyang na naman - iyon dahil sa gas (ret.), naging puno ng J\·~mar.agsa lpaalis rinas; at Koroncl Dio.nisio Oje· ~:leª:~ ~~gsasa ::n r~~n~k':'ª ha~A~~ ~~::::Y~:;~:n:~!~: ~FPP~~o n:;i~1;g:o!1!~~~~ ~~ ~:g!:i:~Ío:~ ~~r~::d!~a~~ ~~t~o~.¡ l~o~y ª:ar~:~a~;;~~;o;; ~:.~:~K, s~a ~i;;d::a n:,i~;;;: e:~ hi~dia p~::~an~nkar::i: unang pa\apag ng l(~sal1ng ta· "upang ma~gaw ang buhay sa hah:rap g ng mga :ara~nga:; ~;P~~~:~:ª~¿ ;~:1~!:~p:~ ka;.1t\~~~~~ngan ni RM si Mi· ;~~~i't ;a ka~a, 1~anan~~ng , ~~~;;u;:~!:~~n\umatanggap ~¡:~~\~~~¡~~-ª" tinutulan ng peor/ ng º~ahih~:a;" .Dg am· Subali't maraming pumuri . ~lang ara"". bago nam~tay. a~ kabit niya ang air-conditlon sa kagandahan,g·loob ni RM, 1bmuny~g m RM na pmab1b1· 1 upang madulutan ng ginhawa Jalo na ang mahihirap, pagka't gat ng hpunan ng m1l1l1ki at habang naghihintay ang mga tinupad ng "Idolo ng Bayan" ~alalakas ang pagpapagaan niamamayang nagtutungo su ang ipimmgako sa bansa bago mya sa kalagayan n,g, mga Malakanyang, na ang karamj. manumpa sa pagka-Pangulo, duk~a, ~agaman banda s1yang han ay nagbubuhat pa 91 ma· "Ang unang gawain ng bagon.:: gawin ang kan~ang buong ma· lalayong pook. Mula nang ma- Pangasiwaang ito ay ibalik ang kakaya u_pang. 1pag~atuloy ang lipat sa kanya ang ugit ng pa· pagtitiwala ng madla sa pama· ~iabububng ~1mul~!n ng kan· mahaJaan ay naging dalawam· halaan ... " pung pang·araw·araw na panauhin an,g malagim s.t Malakanyang - mga taga· Bu n d o k Manungal noong At ang )tanyang pangalang l11lawigan at mga manggaga. Marso 17 na ikinasawi ni RM naging sagisag ng matapat na wnng "pinagkaitan ng pagka· at ng 25 iba pa, ay napaturoa· p,;glilingkod sa hayan ay klna· katnon ng naunang Pangasl· yan ng mga mamamahayag sa kasangkapan ng mga pulitiko waan sa pagdalaw 88 Palasyo Maynila at mga karatig·purok upang muling bu~ayin ang ang kabulihan ng liderato ng pagtitiwala ng madla sa pama· ng Rayan'', ayon kay RM. Ipinagtapat ni RM na iplna yang Pangas1waan. ibayo ang bilang ng Isang )inggo bago naganap Nguni't inagaw ng kamala· na sakuna sa yan si RM. Nguni't ang paggugol sa mga ''Kampeon ng Mahihlrap". halaan. proyekto ng pamahalaan para sa kapakinabangs.n Ipinarj:apat ni Alfredo G. Subali't sino ang makuusu· n¡:l" mga Rosario na sa pagtun,go sa ?.fa· nod sa mga bakas ni RM? mga pangyayari a~ hindi magsasabing namat•nda ang magaling na ito at lalaklng lumuwag ang mga turnilyol (lkaw na, ma.1aling na Jala· ki. anu sumagot sa tanong na. ming ito: Ano ang iisipln mo jsang taong may 1tinitiD· sa rlang mansanas. . . nagsisisl gaw sa kalsada na maganda. sariwa at matamis anr: kan ~·ang linda . pero nang ma· rami aM bumibili e itinapon ong mansanas pagka't maa5im daw ot inuuod? Ano ane iisJ· pin mo sa taong iyon na nanJ? ni:: lindan& makakita namon ~angga ng is¡me kakumpiten s1ya e ipinagsigawane: maba· ho al bulok, saka · karin,gat· dingat e siya ring paduhapang na lumaklak ng mangga ha l'ang ipinagsisigawang mata" mis al uhod DI! sarap? llaka sa fakot mo sa luku·lnkoni::- taong iron na kung saang kulnngan nan.ggalinl! e ikaw na mismo ang maiwahuli sa city pound kung hindi mo man maipada· la sa saykop~t.ik. hindi ba? Al IKAW. Rafael Yabut, anl,! laong iyon!) Nang magalit na nga ~ng tao dahil su mahiwaga mga at katawatawang ginawa ng magaling na lalaking ¡to, tina· ~~ªºatdi~n~~t;k::g kaq!!~g\¡f~: mos n11 mukha". Nag·isip al 11mi~bcnto ng kung:anu·anong k_~wmm para magmg maga. h~g al m<iganda pa rin sa pa· mngin ng tao. Di kasi naman! Sapagka't natalandaan namiD ang isan>! librong kinllbasahan nam1n ni! ganito: An9 lsang matallnong matsing na nang. umit ng saging.. ay n11gm1. mung-maangan al gumagaw• ng paraan upanq pelltawing (SundtJn sa paliina 19) 17
N"~~:.?n~:~:I ,~ !~!: Jlleudoza ay nagpagawa ~1ad sira ng isang k11ralulans kino· ~ititik a n ng kanyang panga Jan. Al sablhin p1, palibhasa'y r.-.ayaman, ang karatula niyanc lpinaaawa ay pinakamalaki na )"ata H lahal; Jimang metro 11n¡ baba al isang metro na· man ang lapad. Ani: ruga gilid ay pinala¡yan niya ng listons J.;uiay cinto al ang letra na· man ay yari sa racUo lltht. Sa kaba)•anan n¡ Ekis, sa 11pat o¡ parnillhan¡·bayan, riakallrik ang tahao.an ni Ator· 111 P.fendoza. Kaya ang unang n·.apapansin, kapal ikaw ay aumuok sa bayan, lalo na ~una: ¡abi. ay anc na¡duduml· lat na. mra titik na nagsasaad n1 Jln.ito: ALPAHOL MEN· DOZA: ABOGADO. NOTARIO PUBIJCO. i.a¡kiklblt lamang ng balikat al nak angiting m:tgsasalita. - Padadai:dagan ko pa ng;,i zng adorno niyan, e. Jnlisip ko l;1ng kun¡¡ ano pa ans kulang. Al ang nagbabalita ay tata ngu-tango nang aalis. Dahil sa bulung·bulungang kumakalat sa bayan na diurna· no'y hindi kayan¡ isulit ni Alorni Mcndoza ang kanyang karatula ay napilitan ang kan· yan.g aman¡ si Don Ehekutibo Mendoza na humanap ne kli· y~nte para sa kanyang anak. -Maipamblli man laman1 ng casolina para sa k.anyang kot.se, -anlyon kay Don Calix t., Bitangcol inaama sa ltumpll ni Atorni Mendoza. na Baka po naman, kumpare, rnaglng kahiya-hlya ang aklnc inaan.ek., -11aalala ni Don Calixto. Humahan"a aruJ mga naka karatula ni Atorn1 llikita H J.leadoia. Nanglngimbulo nit· n1an an1 kaayang ma:._ ka· kvrnpanyaro. Ttla n¡a nam111 kartelon •na kanyan1 paagalan. n1 ltandldato Wala po namang makaa: lam, kumpare. lbig ko laman¡ r.u1tuluntt:an ang inyoq in•· er:ak at nang hindi naman masyadong mcnemenos ng mga ta¡arlto. Kung gan'on, kumpan, ay l1un11nap layo lll isao1 kason¡ Alpahol Mendoza: ABOGADO ni PEDRO T. SALAZAR N1uni't kaiba sa mea ba· .r:1.1ag lapos sa pagka·manana- nág¡ol, si Abogado Alpahol Mendoza ay 11:.ilalang-kilala sa buong hayan ng Ekis dahil sa l;ikj na: k3nyang karatula at hindi sa dami ne asuntong ha- wat. rr.aluwag na 11king inaanak. ipananalo Tama, kumpare, ngunl'I kloilaqang maglng snsayonal :r.ng asunto. Yaong an1 de ¡..:nsa ay ngayon lamaag ma· aasakslhan sa ha.rap n1 bus· 6,;i!do. bang linggo ang nakaraan lit ang karatula ni Atorni, - Mula nang mag·usap at mag. sabihan ng mga miron. -Wa· kuundo ang: magkumpare ay Ja pa )'atan¡ kli.Yentena: nac· Mbalita sa bayan n,g Ekis na roay h11wak t.abakasakali sa kanya hanc· nang asunto si Abogado Alpahol Mendon. gane ngayon. lsang kaaong, ayon sa balita, lang humaharap sa husgado, ' a:' napakalak i kaya plnag· ·;·gilm~!:~I ::s:::i ~;h:!r:iu~!: :~~1~1a:1 'A~!rn'r.nusing paf· Ang naging kllyente ni Abo· laklbañ ng plaka ang pagka· gedo Alpahol Mendoza ay si abogado. -may panunudyong Tiburcio Bundat alyas G"wan tes, isang beterano ne naka· aabiban naman ng llan. raang digmaang pandai¡dig. 11i Abogado Alpahol Mendoz;,i Hindi laga-Ekis sl Bundat ~ Wa· kung taga. an¡ gayon1 mg:i usapan ay hn1 nakaaalam Malamang na hindi masu- Hindi ko pa nra nakiki· Jbig yatang daanin H pa· Kapag umaabot sa kaalaman 18 ng 11Hng bayai;i ilo maliban kay Atorni. Nguni't madaling m:i laman kung bakit "binansagang Guwanlcs si Bundat. Paraling n .. ka-guwantcs ito ng kula y· h:dat al nakasuot ng jacket na pang·abiyador. Sa unang ti· n1:in pa lamang kay Bundal ay hihinuhain n:ing ito'y pu· aekal na magnanakaw kung hindi man isang kf'\iminal. Pandak nguni't may matipu- ~::·~,k~:;:g~ ' a~t~t:l~y ª~: lnadornohan ng mga matan¡ P.yon u. isan¡ palapintasin ay rerang llaw ns iMP. Ang babia kay Bundat ay rang-uumit. Lumilitaw na si Bundat ay nang·umil ng ala· l!aS sa lsan" basar na ari na· man ni Baldomero Dagulgul . Tallo ang abogado ni Dagul eul na para-parang katatapos= fomaag .. pagka-manaun11ol. Al tila ang isa, si Teofilo Tll labusab, a.v nakak uha pa na matau·taas sa bar. Jdarami ang oacsasabi na ba ka raw kunr matalo aa usapin !i Bundat ay mapasok sa bl· langcuan patl si Abo¡ado Al· pahol Mendoza. Sayanc daw u¡ karatulang liman¡ metro 11nt: haba at lsanc metro ans: lr,pad. Baka hindi na matupad ni Atorni anc pagpapada1da1 sa kanyan" karatula. -anang lsarut nakalaam sa kaso ni Bund1t. Kuna: sakali e, maaari rin n3man1 maipangcatonc iyan. Bakil. e, mabal •11.& kahoy r.gayon, -sabi naman ni Ki· kon1 Daldal na isa sa hindi t-umi-belleve kay Abocado A J. pahol Mcndoza. Sa panlg naman ng1 mga nag:-uuslg ay ganito an¡ sina sabi: -Kay Tcofilo Talabusab l;,imang ay wala nan1 magae:a· wa si Mendoza, pagtulungan :ia kaya namlng tallo! Lumllitaw na hindi lamang Dng mga miron anc humuhus· g.a sa kakayahan ni Abogado :\lp:ihol ~lendoza kUndi pali r.a ng kanyang mga ka·kum pt1nyero. Nguni't hindi ito pi· r-inapansin ni Ahogado Alpa hoJ Mcndoza. Anya'y m:ikíki· J;;la sa huli kung sino anc ka· lilranJ:an ne J;anin.i:·ilik sa pagdcdepcnsa. humigit·kumulan¡¡ na magkahi· ang pasaring"an bng panis na pinaiinit na· r.1;,ing lalo ns mga walang ma· c;;iwa sa bo)'ln n,g Ekis. Kaya nJng dumalin,:: ang araw ng ¡t:1glilitis ay dumagsa ang ma· r;,iming tao sa bulwagan ng Jlukumang Unang Dulugan n.t: Lalawigan ng Ekls din. lsa't i~a :iy ibig mak:ialam kung ano ;mg: k;,ihihinatnan ne matunog r.a asuntona ll'O n. Ci.inilo Malapit nang pasimlllan ang usapin. llinawag na ng eskrl· bano ne hukuman ang bilang na kaso nguni't wala pa si Abogado Alnahol Mendoza. Ang mga manananggol ng pa· r.tg ng pa,s:-uusig na sina T1i10- (ílo Talab11sab, Pampilo Baha kan at Espe;idion Gonzales ay naroon nang labat at sa malas a)· handang-handa n:i. Nakau. t?alang J!:"rtpolyo. Porang pinilpit na luya anc 111ga nanonood nang pasimu· Jan na ang paglilitis. 'fahimik na tahiinik anglahat. Sa unao,g tindigan pa lamang ay til_a na kalalamang na ang panig ng pag..uusig. Magaling nagpali· \1anag si Abogado Teomo Ta Jabusab. Ang mga tao ay nag- 1:-apalllan ng makahulugang n:ga titig. May iiling·iling na bumubu:ong. Nguni't parang hindi natiti· G:itig si Abocado Alpahol Men· doza na noo'y pana1 ang bu· l?ng sa katabing nasasakdal. 1-:ay Tiburcio Bundal. Abot na· r.1an ang lanGo at ngiti ng huli a~ panay ang hlmas sa mga l:r.may na nasusuotan ng gu· wantes na k~lay·balat. Sa da· kong huliban nlla ay kabilang s11 mga naklkinlg sina Don Ehekutibo at Don Calixto Bl t;•nccol. Walang kibo ang da l;iwa na parang klnabbahaq kung paa"no. Nang matapos ang paglala had ng matwld sa panig DI pag·uusig al matanong na .rin anc nasasakdaJ ay tumayo si po naman si Baldomero Dagul· gul sa upuang laan para sa nagsasakdal. Peace time na pa.c• time ang ayos ni Dagul· i;:ul. Lalo na nang sabihin ni Abogado Tal abusab na hihl· ntan nila ng dama9e si Tibur· cio Bundat. Abogado Jl.lendoza uping mag· t.snsgol. Nagbulungan ang mga ltio. Na¡kindatan naman an¡;: tatlong abogado ni Dag:ulgul · at halatang nagpi¡il "anc mga ito ng pagta"ºª· lpinukpok ng Huwes ang malyete. Tumahi· mlk ang lahat. Nang pumasok ang Huwes ra didinig sa usapin ay nag· tsyuan ang "'mga tao. Al sabay sa pagbagsak ng m;,ilyete ng Jluwe.i. ay slYa namang pag. eutra ni Abogado Alpahol Mehdou sa pinluan ng husga· do. Naglingunan ani; mga mi· na ~u· kom, -tila nastat.alumpali si Atornt Alpabol Mendoza. - Lumilitaw po sa paclllitls na ito na iing ¡inamit ng· nasa· sakdal na si Tiburcio Bundat sa pang-uumit ng alahas sa hazar na arl ni Baldomero Da· ,ulsul, ay an,u. ,kanyan¡ kili· wang kamay. Kagalang-galang lto ang tinatawag na dra· matic entrance, --ananit Alor· r.; haban:; pumapasok su bul· wagan ng hukumau. Ka 0akbay riya si Tiburcio Bundat. Sa Ji. kuran ay nakatutuk ang kan· yang sekretaryo na halos lay· lay na ang balikat sa lakl ng Tumango ang Huwes. -Kung ¡¡:ayon po, ka¡alan~· ¡¡alang na Hukom, -patuloy si Abogado Al,.ihol Mendoza. -ang may kasalanan ay blndl i: Tiburclo Bundat. Siya ay ng kanyanc biktima lamang MAGASIN NG BAGONG BUHAY
malikot na kaliwang kamay. -Tumikbim muna an11 Abo gndo at matapos sumulyap ki· na Talabusab ay nagpatuloy. -Sa ngalan ng katarungan, hinihlling ko po, kagalang-ga. lang na Hukom. na patawarin si Tiburcio Bundat at ang pa· rusahan na lamang ay an¡ kan yang malikot na kamay na si· ~ang gumawa n.g pagkakasala. sumambulat ang bulwao;ani;r iyon dahil sa U1wanan ng mga tao. Muntik nan1 ang' nagpatahlmik sa Jahat. Nagsalita ang· Huwes. -Haba· lulan ko ang usaping ito pag· karaan ng tatlong araw. May tmnututol panig ng ba sa pag-uuslg? Wala po! -ang sumagot ay s¡ Abog;ado Teofilo Talabu· SPb. Sa panig ng Pagtatanggol? -baling ng Huwes kay Abo gado Alpahol Mendoza. Lalo pon¡ wala! -tu,gon Tatlong pukpok ng malyele nf abogado. NAPATUNAYANG PAGSUBOK IAGONG TABIHANG MA· llUS NA NAGDUDUlOT NG GINHAWA UKOl !A IAKIT NG UlO, llPON, PANANA KIT 116 KAIAMNAN KASU KASUAN Al TRANGKASO ! 1 •:if J.tllfüi• •1i!ltl/ff iil.1:!§• @=IASPIRINA tuwirang lumalagos ang bisa · sa Paligid ng Sikmura ! ... sinusugpo ang kirot soan man nagmumula ! 3 Ulit ng bisong pomawi-ng kirol ng ospirin ! =~l~~i::!~~:!~G~:=~N:o:~: DAGll. lllGll NA MAIAGAl 1M GINHAWA Kapa¡ kayo'y lumunok ni pama w:l n1 klrot n1 kailangan dum11n .asaniban ne sikmurabagom1- kabuii.an¡ packakamil ne ¡rinha· w11ynaantaJahanHlln1tsamar- ::"m8:!~as:::~:~:O~P,;':;~;~!~ NI m¡a sangkap ngkaran1wanc puna .. ; ne klrol ay binabalam an1piicd11nsapallg1dng~1km11ra. Al1lahanin.an1C•ff .. ptrtna a)·nagdudulol hindi lilmang i~a kundi d1lawang dagllne nga1to pang sangk~p na nAgb1blga.y9igla.pi• nap.o ... ·11ngpan11h1hina.n1mahm1tkaagibal ni; ma - i.ama·t 11bay- s.ba,y na n1ckak1bU. up11ng magdulol ng mabilis na einhawa. BaJ(o n1nyo malaman. ang klrol ay na• p~wi na pah ng nak1babagab11.g 111 ka• ag1ba1ngkirol. AGOSTO 25, 1957 PAGKARAAN ng tatlon,g araw ay halos :~~ d~~~I ~:::::,~!o~:~~~ na naman nang dumating si Aboga~o AlpahoJ Mcndoza na kasabay an¡ kanyan1 kliyente. Nakatutuk na naman sa Jlku ran ang kanyang Sekretaryo, na ngayon ay hindi na Jaylay ang ballkat. Pasan na nito ang portpolyo ni Atorni Mendoza. Kagyat na iniutos ng Huwes Sil eskribano ang pagbasa sa hato! kay Bundat. pumutok na ~ ~ .. \' nasaksihan ng mga bituin Tumayo ang cskribano at sa mataginting at may trlrnolona tlnig ay bina.sa ang hatol: "Sa· pagka't hindi matutulan ng hukumang ito na si Tlburclo Bundat ay nqkasala u pang. uumit ng alahas "sa basar na arJ nJ Baldomero Dagulpl gaya ng pinatunayan ng panig ng pag-uuslg; gayundln, dahll ~a matwld ni kanyang mana nanggol na si Abogado Alpa· hol Mendoza, na blncli dapat parusahan SI Bundat kuadl ang kanyang mallkot na kall wang kamay na siyang gama· nap ne pagkakasala, Hinaha· tulan ng Hukuman¡ lto, sa ngalan ng katarungan, na ma· bilanggo Dg llmang taon •Rll kallwang kamay ni Tiburcio Bundat. Maaari niyan¡ putu· lin an¡ kanyang kaliwang k• may upang iwan dlto sa Huku man o dili kaya'y samahan na niya sa loob ng bilang111an." basahin ng cskribano ang batol ng huku· rnt.n kay Bundat ay masayang nagtayuan siaa Abogado Tala hH11h 'lf Dinaekakamayan ang lahat ng naroroon. N.cuni't na. gulat sila nang biglang tuma yo si Abogado Alpahol Men doza ,al sa malakas na tlnlg ay nagsalila. Nang matapos ~sang agaw-dilim, .sa tabi ng dagat, do ang nasutldan ng aking ponganzp: binatang ang tingi'11 sa buwang ninikat, dalaga'y sa ilang bulang nababasag. wika ng binata, "yaring pagmamahat ay kasinliwanag ng ningning ng bulOllTI." sagot ng dalaQa, "iva'11. Mnlalamlam, bukos·makala100'11 magiging oa-.rulrla11.'' "magkotiwala ka11g ang akino pag-ibig a11 di-magmamali10 magpahanggang kmgit." tuooa ng dalaga, "hindi panaginip ang minantasdcm kong bulaklak ng tubia.''
"tingnan mo nga siya't ang bawa't itugon. hakbang na palapit sa aking ataul; tiga.r ng loob mong di ko mapalingon sa mga pagdaing at tiftaghoy-tagho¡-.'' nag.rawalang·in1ik lamang ang dalaga, ang ngiti'11 sa laot pinapangulila; nang habuling-sulyap naman 11g may..dUBa a11 mga kilapsato ang tanging nakita.. tiningalang muli nitong humihibik ang butoang sa kanya'11 awang nagmamasid; sa' dalampcuigan, ang nag.sisihalik 11a mumu11ting alo'11 parang nang-iinggit. ang ilang sandali 119 katahimikon, sa dalawang puso'11 riyang Mmag·itan bulong sa d,Jlaga: "lanoit ano su11ucm"; sa binata'y ito: "pa9-ibi9 ay b1illa11." "ang aking pa9.asang pinang1m9ulimlim, kailan pa kaya maalis sa dilim?" sagot ng tinanong, "sa pagluluningning ng hanap kong lalang ayaw tnong banggitin." Mararni pong salamal, ka galang.galang na Hukom sa in yong makatarun¡ang parhatol! Pa¡kasabi niyon ay dali-da· ling nilapitsn ni Abogado Al· pahol Mendoza ang kanyan¡ kliyente. Hinawak-hawakan ang kaliwang kamay nito. Pinihit· pihil ang siko. Nang magbalik s.i barap n1 Huwes ay iplna· long sa mesa nito an¡ isang kamay na yarJ sa kaboy. Napangan¡a ang Huwes at r1asundan na lamang n¡: tin1in ang papallfong Alpahol M'endoza na kaakbaj si Tiburcio Bundat, ang bete "inililigato ka 119 nialing hinagap, ang tinutukoy n10'11 lugay na ang sinag", agap ng binata11g saba11 sa paghaiuak 8ft knmav ug 1nutyang' 11indi mikaiwas ma11 di-naik11bling tmua ang · dalawa sa mgq. bituiug 110011 a11 kalat na; JIGri,;¿' bungang-tulog Mma'r sa km1ila tlG~nubok din ug ikagaganda. si Abogado - - - - - - - - - - - - - - - rano ng di¡ma. (X) - "
nalt.it1 naaia IDI Mll•Ul• - 11 M1Urona bpatld ni Dima· 10. -B1't nam1n katannt1du· han, Anona? Namutla si Anong pero nag. p11it na huwag magpahalat1 d'y1Ski. Nginisiba.o si :.na lnalok na umupo. Mauro at Mabuti't nai)asyal ka, Mau· ro. Alam mo'y napag·uusapan nea narñln ang kasat ng pa mangkln mon¡ si Milo. Ting nan mo, Mauro, ako naman e, di sa kung kani·kanino, ano. Tingnan mo na Jane lkaw, . l:lndi ba't medyo rrande'ng kasal mo? Halos inubos sa ')·o a¡ Tatang n'yo ni Dama· ow'na: pina¡bllhan sa kapira SC' n'yong tumana? Pero, pag· htapos n¡ Xasal mo, e, anong l1ua1 ai Milo 1, au .. aflltU na n1a'n1 m11 k'witon na 1inall· v. an pa n¡ "iyakan" ng pam1· n•aalam ng mga lltsuning ba boy at kakataying mga luret. Duting at dating ang mga bis1- t11 kina Bcrto. At umaJil&Dg· umaga pa'y na¡pasayo na'ng n1usiko bago inihatid ang ka· sal u slmhahan. Nan¡ tu· r.11ngh1li'y n1rlnl.g nang tu mu1tog ang kumpalaa. Anupa't na1mislulang pista sa baryo. kapan1hon1 Tomas: 'Ku, 'Igang Kanor, ano kayang t.ayup-bayuP>1n an_g pumasok sa tuktok n'yang sina Damaso t.t Berto, ha? 'Ba, damuhon¡ bsalan 'yan at, tila hahaluin ang buong baryo a! Ani I.ulu H p.,babapuoao Cdoon na rlo an1 1lmuaal1n at tan1· llallen namlnJ at nalbuJon¡ n'y3: - 'lean, ito ne se1uro'n1 rinaka·gra ndeng kasal na na- 1'.ita ko sa buong buh1y natln, ar.o? ANG SISTE nito, kaye ko nva naisalayny an¡ bubay Luhay na 'to, e ... an¡ klHI na n. ·men ni Milong anak al oa maso'ng n•P,li·U!IPIR sa bar hrya ni Anong. Mangyari'y uinuw¡ raw kagabi kina Berto si Anden¡ , an¡ nagln¡ uawa ni Milo. Halos himatayia daw sa pananangis ang bata. t\11gsumbon¡ daw na mabuti ke Berto. Umano. lflsagot lang 'Ku, talara namang para "PAGKAHABA-HABA MAN DAW NG DULANG ... " DITO, kapag slnabin1 ma baba ang dulan1 ng isan¡ ka salan. •yon e, en eraade na, 'ika oga. At pambihira na pa ra sa 'min. 'Ku. e, sino ba ne.man sa 'min ang makapag· papakasal naag en grande? 'Yaa, kuog mangyaring 'Ala! bago dumatinc anc kasalan, e, tumama kami sa swipisteyks "'se h'weten¡. · Kelan ~ga lang b3 naglca· ?O'n ag kasalan diton¡ lalaga oaman1 mablbihito na macing sa llabayanan? No'n lang ika· s:il ang anak ni Berto. Rerlo sa Meykawayan. Aarki· hbln ang kumpalsa Di Afia· long Blakd'yak (blakd'yak an1 r.aucawlang palayaw ke MiD· t•:mg dahil sa lagin¡ nokasala· mini de kulay kahit g:abi.) At ar;¡ talagan¡ ikinapambibira ng kasal ng aaak ni Berto, e, :•ng banda ng muslko. - lsang htnda raw na susundo at mag· h;ibatid ea mea ikinasal. 'Ba n.antakia n'yo 'yan, kasal na ih.ahatid at susunduln s¡¡ sim· bahan ng isang bandang musi· ko! Ano, ililibi.ng? -naibula· :~:s!~~~~Y~i,:s~i~~gn:P~:n ~ t'Ku, natatandaan n'yo pa !; ;~~~?b':~~~~:;c,:~~:: Anong. s'ya sa kanilanc baligin1: ka· -Alto naman e, di sa nana:· wayan at sa kasama'ng palad mamata ng kap·wa, -nasabi e. nabali'o¡ baU1i at ang nai- n;,man ni Andoy, ang pulitiko sl¡aw tuloy n'ya e, di makapa- Mmin, -pero, sa tingin ko n P<1nhlk ang anak n'yant ni.. pigura ni Damaso e, mabihi· rtpan s'ya 51 mga biaabalak r 'yang paghahanda sa kasal ~~:~!1;~~b~·~:~i ~!ªiant·~ª,n:. ne mamanugancin n'ya'ng ba- Alin, kung malino ang Dama· song •yan, kahit na kaya n'yang hay nUa, e, aakapanhik na g~win ang pagbabandang 'yon, 11¡a'ng ma¡-asawa at gaya nga ng nasabl ko, e, di n'ya gagawin. Biro mong e, talaca na· :.i:.:•m~~:;.:i~;n:a::~~~! pagtatapon ni pera 'yong ga· ~~¡;id~;~·~. ~::;~.y~ªs'! p!:: 'rta si Damasong . babalaihin , h ·alkalde kesa ipakasal n'1• ni Berto at aagpas1k.at na~an . Manlwala kayon¡ 1sang hn¡~ at gastusan nang gayoa an1 enak e-> pa bago lkasal ang anak n1 pac·asa pe s·yang makabawi. Al kung m•· Berto,. e, usap·usapan na s~ 11110 man s'ya'y me kuns'weto r:iga lindaban, sa barberya m naman s'ya, nasablng kuman· ~oog, sa m¡a kanto, sa mga pac~a-alkalde. ~~~1~1~ª~Q:s~:Jªngh:~?.;b~¡ didato s'ya u Berto. Limang turet daw {ta· si Anong na Dumiga uli kabiruan ni Andoy: -Ailg hi· wag !'amia sa maliliit pang hlr.ang lr.asarapan lang kata· np sa •yo, Pareng Andoy, e, 'kala ko'y maganda'ng opin· yin) ang ltutumba. Di mabl- lang na manok ang liliigan. yung sasabihin mo al pagkaba· lsang kuterba'ng isdan¡ mang. ba·haba pa naman, e, sukal ragaling pa 91 Bulakan. Ang mong ikamb'yo H pulitlka. mga mesang babalnan e, sa Ang kasal n1: mea aaak nlna Wr:lnitang tumutumbok sa bi· fterto at Damato'nl plnag· 11uup1n natin . • . Para 11 'kln, !lita na pagpipil1-pllahln. (Biro r.'yon¡ baba aag lsang iskini· 'Jang eanyan,¡ pa1papakas1l lo!) Mllgbapong puputok ang n mea anak, e k•tarantadu· mga kuwiton at sa gabi pa ng blsperu ng kaHl e, ma¡da- ma¡ na lilipad ang.mga pailaw na paudya pa raw ng balae ni Narkatinginan kami na n ¡ tanaft hanna't di n1itatayo'n1 blhay n'yal) 'Ba, e. nang maipagawa nga a'ya. J.te han na lang . .. Ba't katarantadubaa? - Mn1yari? 'AlaJ Hindi ba? Hindi naman kaml humanca ¡,¡ bagkus e, nasuya pa kami. naming biglan¡ Nabal1ta namula'ng punong tenia n1 Mauro. Sumama an¡ paglcaka· tingln n'ya ke Anon1. Pero. nt.¡patuloy ito . • . Al lalon¡ naniwala kami ni 'alang epekto an¡ grandeng b1sal nang malaman namln~ isa n¡ taon na kayong nagsa· !":!mi ni Blnay, e, 'ala ka pang nangyari'y trabaho an1 Tatang mo pa'ng sumus· l~nlo sa inyo .. 'Eto naman l', napag·uusapan lang natin -Senga, senga, Mauro . . -sabad ni Busyong na mala· m.. na katoto ni Anong. -Ba· ka lang 'ika namin nagagalil naman lea tungkol sa kasal ni Milo. N• c· pipallwana,g lani: anc katotu konc Anon¡. Al sa pala¡zay ko naman, e, me kat'wlran :.'va . .. Pagka't line:nan mona lau.1: ani: nan•yarl sa 'yo . . . Jlindi ba't walanlt dalawang taon kayon1 nagsama ni Di· nay? Pa'no, di ka makakila 111 trabaho. •Ala ka namang roasaka pagka't ipinagbili ni· n1"n ng Tatang "'º'ng bukld n'yo para ipagpakasel naman -Tumikhlm-tlk· ke Damaso. tlim pa muna al Busyon1 ba· ro nginisih11n si Mauro saka nagpatuloy. Masama nan1 ta· laca ang tingln sa kanye ni Mauro. -Anl la¡ay e. nagp•· ""liwana¡an lang naman tayo, Mauro. SI Meuro. na sa pala¡ay na· niin e, magpapa.¡uplt, e, 'alana Jumabas ne kibong muling Larbl!rya. Halatan¡ galit !I Maulo. Al nagkatln¡lnan n• lang sina Anonr at Busyong. raran1 1iaabi na isa't lsaat mábihlrapan silan1 makatl· klm ng banda nina Damuo. Afa linaw na kontra ana buon¡ baryo sa gayon• kl•· seng kasalan. Nguni't •IJang nangyarl sa 'mlng mea argu· mento. Madallng.araw pa ng al ang sa paJt;didebatf! k;imin.r: hin1lo. Na¡k11ulo 1n: mga hala sa pagsunod sa mu· siko. Tinamad ma¡luto ne al· musa) ang raga babae 11 nag •iplla na lang sa baybay·k•I· s:idang malapil klna Ber10 upang panoorin an¡ pagdaling 31 pac·alis. ng mga ikinasal. At natipon kaming . labal nina Ber· to. Sina Busyong . at A"aong l:.ng 'ata ang di ko nan¡akl· ta do'n. Kanya·kan)'ang abu· u:n sa duluban nlna Berlo nt isinapin.ggan. r.iga bandan:: Sa madaling salita, ma¡h•· pone nagpasasa sa ka&ayahan ¡.t kabusu¡an ang baryo. sa bahay Nagkatabi kami ni 'Jgang daw ,¡ Milo e, ¡ukat na taka· lir: ke'agad. binumbat pa tltl* ni Milo na di n'ya akalain¡ s;, dinami·dami ng giautos ng l:anyang Tatang sa ltanilang J:"sal e, saH¡ul·sagutln pa :.'ya ni Anden¡. (He-he!) 'Ku, h'wag naman kayo . . hni-kanina nakau· sap ko si Damaso at aablro l.o. Kaubi·sabi ba naman, e, b laga raw 'atang gano'a ang rna¡ .asawa, "pagkababa·baba man ntt: dulan¡ sa araw ne kasal, e, di rln nawawalan. ng sakalan!" .(X) lang e, 20 MAGASIN NG BAGONG llUHAY
- ~
-- ESPANYOlA (Karqton1> ~'
-" .. : )'Uan ni Teresa . Sa kasuotanR s;.ya't t.aro'y parang noon la r1:ina: nilpansin n1 AlinJ: hka ;ong ¡:anap na pagkadalag¡i ng bnya ng anak.
-Dungawin mo
• . patuluyin mo . .. sila, anak Nactungo si Allng lska u }:!1sina. bugama'l walan1 11
- óM,.
·in doon. Nguni. para kay A/in~ 11;ka, "'' kusinang yaon rng ka11~
·ang pinakasantuwar )"Ct. Doon naroon l"n,g puwang na mapagl:ilagakan niya ng ~.111p11.; sarlll. Doon siya ma ~ .. ri11;; lmnangis rJi. .. l'1 ~ 1jand:ing gabi po, Aling . ,\Une hka sa 1:;.¡;mauandans: gabi. At pilit na nsumiti, tulad ng kanyang 11<1¡,:kakangiti kay Teresa Hunprap i.i Ma;::indDnJ gabi naman, ll1
·n. Bu
-butrt. napapasyal J.:ayo. Napatungo aq lalaki na wa .ni11<;: naihhiyang mabasa ng matanda ang damdaming na lwlimbag sa mga
· mata. At r.;1n1t buon.g galang yaon1 nag rolam upang makipilinc H 1
•angkat sinulyapan ni f.lini: Jska si Teresa. Mata¡al umugpong SI mukha ng anak ang paningin ng m&lfnda. at n;ng makitang nginitian nito ang binalilyong may dala na p.ingkat pagkaupong
-pagkaupo rlyon ay napatalikod si Allng hka. ay P<igkulis nf pangkat. naki
· Jcini
·kinita ni Aling Jska. haha
· 1aP siya kay .Téresa na na hn&:lli. na. labis nitong kai
· hilad ng pagkainis Jnisan
- kanrang ni)
·a lr:
• n; ~t Tat ang:.
· Datapull
·a. t: :nd¡ r:a kailanman magkaka rr
-on ng kal i; aya han ang kan ~
·ang niiti. Yao'r magsisílbi l11m;ng p;,nakip u lunay na (;;,n:idaming hindi nh
·a maipa rnalh" sa anak : a ng katotoha
· r ... ng
· unti
-unli nang naghihi
· walay an¡ kanil ang landas .. u .pa¡dadala¡a ni Teresa sa tawa ng lMIKAN b1b1nr patuloy na naclala
· isa'y sakbibi ng J,:ad; bawa"t Fuilin: alalahanin. Kar Secun do: bawa't paghakbang ng n
•· r.1imitig na mga bintl'y patu lt1)' na pagbigat l\f
· )ranil
•nc <!ala. B1wa"t paglakad ay la
· lonc paylayo nila SI kanilang r.~tutunguhanc kubo ni Tan
· dan¡ Andro. Ngayon _nlya pi nagsiliihan kung bak1t naka punta
-punta pÍ siya ttin
• Ante: lito. Subali't alam ni Segun rlo: hindi na siya makatatali
· L:tid
- na, n:iinsan hmang lu ,.,..likod ang Anak D.8 Bayan; rag patay na. WALA Slt.ANG
La.long bumibigat ang b1slc na nakaakbay sa kanyang ba· Ukat. Nakapapagod ang kabi gatao ng kata~aog halos hini bila nil• ni Segundo. Nguni, J1igit anc bi,gat na nad1111m1 o.i A.n;elitong n a~ada¡¡ID 61 AGOSTO 25, 1957 Mabuhay nang maligaya Hayaang idulot sa inyo ng Coca-Cola ang pi~akamasiglang sandali Magigíng masigla ang buhaY - magiging Jalona' maaaya kayo - pagkaraan ng ummg lagok. ninyo ng nagp•pui¡l&ng Coca-Cola! Añg kahanga-han·gang inuming ito ay dagling -nakapagpapasigla sa iny~ w•lang katulad sa pagpapaginhawa. Opo - makapagbibigay sa inyo ng kaeiyahang ~ ng Coca-Cola. T11.masahin ang isa ngayon! buona daigdig - walang .... , '""'"'"'º' MAGSAOOtnYA, SAN MIGUEL BREWERY kanyang puso at pag·iisip. Kaipala. hindi siya nagklka· m:ili. natuklasan na ng k~n­ )'<, ng Tatang ang baso"t bua l1a.ng nallmutan nila ni Segun do u pagmamadali. N1kila na rlD muahil niyon ani hnkas IJ• pinlt1an sa batalan. Hindi r.allng maingat ang kanil ang r.:iepapasya ni Segundo, ang kanilang pagkilos. Sa hawa'I ¡:awalng may kinalaman sa li· bim na kilusan ay dapat si· lang maging maingat, m1,e:ing l iyak sa p1gp&.l)Uya. Al n1a )'1•n •.. ipalillwa naj! ;,11g nangyari, sa kany11ng Ta· .Papaano niya t 11ng? Kung uligi·n siyang tu· lad ni Se¡undo, lpagtapat ka )~ ni)•a ang po15apl niya sa 1;him Qa kllusan! Malayo pa ba? Panng naaallmpun1atang paningin ni . n3p1baling """ .\ngelito kay St>gun4o . Malayo pa t. .. tayo, 'kako? Tinanaw .o¡ AQlCelito ang ka nilang patutunguhan. Sa dilim :.y parang higanteng nakala yo ;.n¡¡ anino ng ~ punong lcabaJ. yero; aad ya ng n11g . warini :1abang. naghiltintay. Malapit na layo .. Palatandaan niya aRC pu- 1;ung kabalyero na nakatanim sa kabllang pampang ng Sa· , ... ng Tuyo. P11k1bae1as nila 11ng sapa, halos n'aroon na sila ~a kubo ni Tandang Andro. Yaon ang. katapusan ng kan· y:mg tungkulin kay Koronel Calanfok. t\akita ni\a ang kaputian ng Sapang Tuyo. Kanganganinac ~ 3 kadiliinan ang kahatuhan 11g sapa. Walang tuhlg ang ~a­ r a: ¡:ayon ' ¡yon l:!'I· na w. Taf·ulan lamang luma· l.tki ang tubl¡. ltlWÍR:;! Al, blghng-bigla, nadama ni ~.egundong nanindig ang kan· y.mg mga balahibo. pagkaba· t>1ng-pagkaba ng sapa. Kaipa- Ja"y gayundin anc nad:m1:1 ni Angelito, ncuni. ~aclil l:nn:in::. Ang kanyang -buong kan1ala· ) "l.R . , pumako sa )agaslas nfC l':'1ga dahon - tulad ng kunc ldnihila niya ang isang s11nga ng kawaya n - at nanatilinc 11akatuon ang panincin sa da· kong plna.(mumulan. Matagal, SI pakiwari ni Angelilo, bago r.iya narini.I ang marahas n.a linig at papalapil na yabag. Humanda si Angelito sa pag lapit ng lalaking may mara· hu na tinig at mabibig~t n3. y:ibac. <ITI;Tl'J.OY• ll
MAGASIN NG BAGONG BUHAY
WHDRAKE ang SALAMANGKERO mnaLEE FAUCª' PHIL. "'YIS AGOSTO 2S, 1957 AtJG GUtJ líA ,Jn ... A rJG DAi<:ILANG l<Al.AWAl<AN - - /V'iGA. V'AIGpt:; 3A te,.t>.YO tJG N'GA OAlGOIG - -AY IVA PAW! - - NA.GLAl-'O HAIJGG,AIJG, AYOrJ ''AtJG 0A.1Gc>IG ,._y ~YMAGNUS, M.A!CAYAYARI iJG SA~IL.ltJG SAs;tv.:' YAPJG PAN61C.At..A- · WAl<AN • '' MARA - f-111..,.--SAI~ Af<AW •
KALIGTASAN sa pamamagitan ng SAFETYLINER TUBELESS ISANG PRODUKTO NG UISIG AT PUHUNAN SA PILIPINAS Balr.it susuong sa isang mapanganib na hlow out? Ang gomang ito'y nananagot sa i s ·a n g 1-i·g-t .. a-s na paghinto, pinangangalagaan kayo sa 'malubhang mga .sa• kuna. Ang umiikot na proteksiyon sa pagdulas ay nagbibigay pa ng hi· git na traksiyon, higit na lakas din sa pag-start ... gayong nagkakahalaga nang di-hihigit sa kara· niw;wng goma ¡at interior! .,,., FIRST IN RUllER-FIRST IN TUIELESS 9 NA TAONG KAHJGTAN SA GAMIT AT KATIBAYAN. GDDDRICH INTERNATIONAL RUBBER CDMPANY P{\<.iAWAAN: M'°!BIKINA HEIGHTS Tel.J-OS.CI L LI L 1 '\ G JI \ L UJAS l<mo•ono' ;1y nando'n lang sa·min. IUabu li pa ikaw ... maramj kang l 111111·0. Si Tlm¡~· ~~· magiging ka -~.m1hot 111 Susana. 111i1;:p11nla tayonq \;,b1 n¡: Ua,!?.:JI. Ma¡l!· l.1ru l'J••. ·-Si~an;:a. l:1Jwt s;i J,1laro ka~n ri.on n1 Tinoy. Si~ an;.:a b:i. llama? -ani !~1:~·11;1:111:1~~~l:~::;ial\a•!sipan~is- ll.:1,;:1l;mc; ~anU;ili 1ia"y n;:i· .~, 1ah1n_ <l,1:_;1! 11.1 an~ luua. n;, a n 1 I a roo n : , ; . U a l 11 ;111 a1;i m~1·an·1nr. IJJlnn:! na~J;,. l;.r ... l'.1,.11.,11 .1,n1 11111.i ~'"'lil·• :1! Drira S! Diilna at si Tino~. 11:1 1lla:,:l..J~ah;1y ~l ;¡ '\.1~i • .J.1k.ul '""'"~ :n paika-ika si mana ay maaaya ~iya. Maingat ,slya H pagdlln sa kanyang nmlcta, pagka't kung min~an ay napa1ialalim ~ng baon ni)·on sa malambot nl buhangin. Si Tinoy nama'y pagtulong sa 1mkahand;i sa l.:la kuoi: kakai\an1:anin. Minsan ay napabaon nang malalim a11g muleta ni Diana at nah1rap¡¡n ~i~ang bunutin h·on. Kmailan:tan p¡¡ ni Diana ;·n~ ika¡1it an;: sa b¡¡likal ni Tinoy. isang kamay Kun¡¡ ~ana ba'y mikalala- 1.;•d <1ko n;rn~t wal;t ¡¡n~ 11rnll' t .111~ 'to'.' - 1w~abi ni Diana. Bakil, hindi ka ba 'tnaka· Nakalalakad' din, ñguni't nahihirapan ako. Hindi na kumibo si Tinoy. 'l"lnungo nila ang bangkang :;ira na nakalaob sa buhangin. Jyon din ang inupan nina Ra fael at Dora noong isang ga- 1.ing sundan ni Rafael ang da- 1 .. ga sa labi ng dagat. ginagamit mo 'yan'.' --wika ni Tino}' al itinu- 1·0 anr.i muletang nilka~;rnd1g ~a tabi ni Diana. -Bakil li"n· rii ka lumi1kad na wala ··y;1n? Kung wala ·r.m.. makata· takbo ka .•• nrnka¡1aghahabu· lan layo. --8akit .pa ll:.in.1 K.1hit l.·k;id lrnn~ wala ·r~? (ITUTULOY) 24 .Mag~ Ta9"o ....%. . ..,. Nl'IO "WALA KANG LIGTAS!" DALAWANG TAMANG HULA sa iSllng pa;kaka\atm~ · Kumuha kayo ng isang set ng mga baraha al ipahaLi isa ninyong kaibigan habang kayo'y 110 nang palaob sa .nakalalikod Clarawang A al 81. Sa hating maiiwan, A, ay pakunin siya ng ilang barahang hindi !alampas sa labinlallo. Patantlaan ninyo ang dami ng kinuha niyang mga haraha. gayundin ang pigura ng pang-ibabaw na baraha. Pagkalapos ay ipapatong naman ninyo ang M!la barl.hang kinuha niya sa inangat na salansan sa' unang paghahati 18). Jt~'y magal:awa ninyo. Kapa1 nagawa na niya iyon ay humarap kayo, kunin ang ulansan na pinatungan ng ilang baraha~ at 'sabihing kipag naihanay na ninyo ang mga iyon ay malalaman na nlnyo ang dami ng isinama nlyang baraha al ang barahang tinandaan nira. "\Vala kang ligtas," ipaniyak ninyo. Al kapag inihilnay m:a ninl o ang mga baraha, makapagpapalunay n11. 1r:ayo Uf dalawang tamang bula. . .-.. h . . : ....... ang sistema: Bago ninyo i:i.bol ang Ht ng mga baraha. aru~m na ninyo ang unang labinh :;ong baraha sa salansang ··e··. m1~a ibabaw sa lahal ang hari, sumunod ang reyna, at tulu~·tuh .. hangcang pababa bilang. Ang ma¡iging pagkakasunud-5un .. •I ng ~ga barahang nakataob, buhat sa ibabaw, ay; h:in. reyna, Joker,. 10. 9, 8, 7, 6, S. 4, 3, 2, l. An111: kukuning m¡a baraha ng inyong kaibigan ay dilo ipapatong at ito ang lsalansang ihahanay ninyo. layo.s ninyo nanJ nakalaob. an1 mea baraba. Pabilo¡ ang mainam na pag-aayos. llapag nang sunud-sunod an1 m¡a bai-aba. Sa bawa't paslalapag ay bumilan1. ka.yo. Kapag duma ting kayo sa ikalabing-apat na baraha, lingnan ninyo ang b1l¡¡ng niyon. KunJ ano áng numero niyon ay siyan1 dami ng barahang idinagdag ó iph1alt1ng "!! inyonc kaibigan. Pag· katapos ay gamitin naman ninyo ang b1l1ng n::nlo u p;ig suabi ng tinandaan niyang baraha. Nagsisimula sa unan¡ lnllapag na baraha, bumll11:ng kayo sa damint isina&aad ng !~1~!¡:~·r:;o:; !~~~;~f,ª::~~¡t~~!h~;.:~n~;o~º:s:t ª~~ tinandaan niyang baraha. HALIMBA WA: Anim ns baraha ang idnama n¡ inyong kaibigan: ang pang-ilalim na baraha niyon ay ~ ng puso. • Maglapag kayo ng mga Jabi.nlima hani111an1 labinsiyam na baraha. Diyan ay masasama na an1 labinlatlong 11unud Pagbilan1 sunod na barah~ng iniayos bago mag-madyik. ninvo ng ikalabin!l·apat na baraha, at ito'y inyong itinihaya. makukuha ninyo ang barahan111 6 na diyamante. Kapa¡daka'y masarabi na ninyong anim anlf <'itmi ng lsibaman¡ baraha ng ¡nyong kaibigan. Buhat na man sa unang barahang inilapag ninyo .. 9 DI pul!O, bumilan'¡[ kayo nang a.nim. Kunin ninvo an¡ ikaanim ni. baraha at itihaya. lron an11: barahanl!' 3 ng puso. aug lin11ndaang baraha ng pinagmamadyikan ninyo. Kapag naipll¡k:ila na ninyo ang "madyik", pllitln ninyon1 magulo ang pagkakasunud-sunod nJ inilapag na mn baraha upa~g hindi mahalaH an1 ginsw• ninyong pag-alfOJ. MAGASIN NG BAGONG BUHAY
PACPIPINTURA NC KAHOV AT TABLA ha:~:bra~ i:=:i:; muy dati nang pinta.al :~~~8~ng lani:~:f J!k na mga bahagi, puna· san ng malinis na ba saban ang bahaging iyon at maingat · na takpan ng bagong pin- t~~rUr~~ l~frar::~~= raku.Jay ng nakapaligid na plnturi. Pagka.tuyo ng 1pinahid na pintura ay punasan naman ng malinis na basahang basa ang dating pintu ra up3ng maging pan .. tay ang kulay ng kabu uang pinta. Uog!cad ·na kulay ng pinlura, ang Jkalawa,. o kahit na ang lkallong pahid. Sa pnlto'y lubusang ma· tatakpan ang ano mang ukit ng pinipintura han. ipihta de-~= i::b::~~ tabla bago ito pintura ban kung nais ang ma kintab na pinta. Sa lahat ng pagpi pinta, gaanan lamang ang hawak sa brotsa up'lng hindi mag-iwan ng bakat. Marabang lpahid ang brotsa nang paayon sa mga himay may ng tabla. Sakaling ~n-.isin na aüsin muna ang datiJJ.g pinta, punasan iyon ng mainit na tubig at soda upang mapawi ang mga dumi at lan!is, paluyuin, at saka ipln tura ang unang pahid. Maaaring sumapat na ang unang ~ahid ngu Di't. kune nais an.e: ma- Jfintaying matuyo nang lubusan ang ka papahid na pintura bago satangin ang ka- ~~~~kif::,:.:n::::ri: maglagay ng babala sa tabi ng pininturahan upang di makakaha wa sa di nakaalam. PAGGAWA NG BALAG .i\ng babg. na pin...._.n ng mga ta..· nim na gumagapang, ay ltallangang. maging matatag. Sa pagawa nito, alln mang mati gu na kaboy ay maaaring gamiUn. .:Ang pinakakanlnhvaJiC bal1'&; ·3' yaorig gin.agamitan ng mga sang.11 ng kahoy sa taas n.1 IS hanggang 8 talameakan al tinatalian sa itaas ng makikitid -ngun1't mahahabang sang.:1. liayunman. kung ang magiging bunga ng· mga tnnim ay mabibigat, lahat ng bahagi ng balag ay dapat maging matitibay na sanga. L'pang hindi mabulok ang babagí ng mga nakaba:ong poste ·na balag. ang mga ilo'y dapat pahiran ng alketran. Dalawang talam pakan ang kailanung lalim ng mga poste sa pagkakabann sa lupa. Kapag anl!'. gauawing ha!i1g ay yari sa ka hov. ang kai11aman~ ka11al ng mga poste .ay 4 ·na pulgaclang !;,m\ adrado al ang 1banl( baha~i ay 3" lpako ang llll!a 111aJi:kakapatong na kaho~ na ang gi11agamil ay 4" pako. ang buong balag !>a madahn~ p¡1gkm11ra dah1I sa p:1~k;1h:1sa. 1tn·y p;ihir;rn din 11:-: alk1•tran l'pa111r: ma1pagsm11.?,:lala11g nmn.111 AGOSTO 25, 1957 An1 m1• humlhltlt n¡, sl1arll,ang SOUTH SEA ., masi1i1asl11• kanlla111 P•1purl •• siprll• "fOlll SOUTN SEA Snablhln nll• 11 lnro na tal .. •nt .... , tuMJ ni ww.lilnt ~ititl Sa ••r•1d•••n "I m1• ,.. purln1 1.,.... •nt ma, mal• sutlang-kulll n1 •I N•na. 1ng 1mln1 dll•1 H D111t- TllftOI, 11 nllillllbl. .. Ang 1l1arllya111 SOUTH SEA 1Y m1' pambihlraftl •uuW.blhar.--H ln,.ng l1l1munan, 1ll1'y tulld n1 m•y-lng hangln 11 Dlpt-Tlmoal
Tamasahin ang ka siyahan sa suwalting panini· garilyo, humitit ng SOUTH SEA! O'flttlliM INCOR.POR.ATED 518 Del Paii, Mayn1la 2-93-49 z.93.52 2·65·76 Tels., TINIG AT MUSIKA ,, 1h ng Konslabularya ng Pili· pin<1s sa p<1mam11tnub&y ni T1 n. Kor. Bucna\·l'nturi=. Sa kasalnkuyan a~ may 26 r..> t..nng gulaqa na si Mer· cadita. Nani: hinp;an si)·a ni;'. kuru·knro ukol ~a kanyang bu l•ay ar sinabl niyang "ako'y din baga1na'1 11ali1loy1han di ko nasilayan ang ka~nda·· hi.n np; daigdi~ kabil füang s:•ghl rnan lam¡.in~. sapagka·1 :iahahathl knn~ nakapagdudu· lt•I pa rm aku n:.: ali\\' sa ak111u J·apu11.·a sa k:ihila np; aking kil· lar,a)an.'' Ayc.n Sil kan}"a ay illukol na lamang m)·a ang na· li.labi niyan11: buhay sa sin1ng ra llonf 1111dyang lplnal!'kaloob •I' lcanya ni Bathala. Si l'ofercadita ay walang na· 1 ikitanl! kagandaban o s1ning sil mga nauusong awitin sa kll· HlukuJ•an, tulad ng "roek and rc.11." "ealypso,. at iba pa. Al d:.hil dlto, silang mag·1na A)' 1n11y balak na ma11:lakbay sa .\m<"rika sa mga darating na araw, ~apaAka·t ani Gng. Ha b:hi, ay kailangang ipao¡!handa l'r.g kinal.mk~san ni Mel"t"i1d1ta. S;i kanya dium11n<lng pala:.:a) iw walanii ~asinung pag.unh1d rag musika u ang mga himig n1 klasika rilo sa ating hansa. sapagka't :mg kinabubumali· r;'an ng marilmi. lulo na ng n1iz.a kabataan. 13· an~ nau u:i.ong ··bits" 58'plaka. Maliwanag na inilarawan ni: tiilambuhay ni Mcreadita Ha· l-ihi. na ani: k11pan~a11an np ta<l ay hindi hah1k11I i.a i!>;:n1¡: il\apal!ta1amo ng li1Jflun11a.1· !c;,i1a11pama·1 malalangkapan r:! ma1iba,· al malata¡ na ha· r.;.:arin 25
~·~·llllSA.~ IJIUA OOi-IF&..~AT~ .........,,..~-...~"'"-" ,....,ie P ........ T)t.16 ..,,....,,... t<1 ... A6'1"".AS~~ c;>u,v\Al1~.sc'-\Jl..V. $1~1 !'JITO~ AA e.o.1...l"t'A.<>.tJ tJl'll~ PAt<=1KlPN&T~PO /JI ~ ~.-....105r.o !<.<')' llJl:;?l;SA. 6-At-f'I' tJAW:1NAlJs....p t-11R>l'JF~AtJG ~W: , AT o.IJ>,G.TAPAT rJAM.Af'O """'W 9 11JAl'A """"t;;u . .Ay rJAc:Ol-(AICA• 151&1>.N.JA,.il'fe~. Mll'JDI tJAPl~IL. SI i..E~PROBA~lhol• ,.. ..... ~TIU'ts.-\. 1 ~~=0~~~6 ~......,_NW8'..4;,A.Y, ...Ul..U A.Y .SA 5A~T t-11 /V'<AY ,.JAISIP i.iA ""A• ~s..i...~ ••• 1:u o AT ANG INYONG SANGGOL Karugtong 26 t:akulan¡an n1 isu¡ urt alto ay pln1nua¡1lia¡an DI mea t;.qin1 sakit na n1kat11nt• la sa pa¡luso¡ at pa¡lall:I n¡ unuol. May mea 11 uri na bltamlna anc naklkllala na _ at pina1·aaralan ng m¡a siyent .. plko ngual't an1 pln1klmaba b6la11 lamang ang pa¡·uulnt ltn dilo ng paula. Ang kakulangan n¡ m¡a bi· lamina ay nagmumula sa Pll· kain n¡ di timban¡ na m¡a ~an¡kap o kakaunlian ng pag. bing tinatanggap. Maaari rin sa mua· c.amang ma¡mula mang pagtunaw n·g m11 bita· i:r.1na u loob n1 bitukl hilo r.11·1 may kurso o aakit sa bl tuka anc bata. 1s11Jusl.lMf">- toeci .s;.o.. ivo . .. K>-1'\l ¡,,,o..0 Plt.I fJlói suMPA l<Of\16 tcU~ .....,.:c·Y IPA8•91L.AIJWl50 MO ,,.._.,,p.o.. • p,A.T,A.YloJ ...C $1 1.. 1!.ANP~.r T"f'JPl*o.• ""' MO Ao.IG $\IJ.Oo..&I ICO, "T'EitESA • • ,. A"T"l'J~.........v.N""ól"G l-lltJt>IMO \ISl<:ING PAf.-..Y1iJ ..:O At-IG ._,,.._,_.., - ,.:1MG t'>t>NGIJ'Jl 111J!&,r Bltamlna A An¡ bltamlnang Jto .ªY m" balata pan sa lsan,- mlilusoa ;,t makinis na balat al para sa p;;igpapaliwana¡ ng panlngin, Ang mga plnacm11mutan nito bunganf·kahor ay ang m1• n• dllaw 111a na papaya, d•· ló.ndan, manga at m¡a gula1 na remolatsa o htabasa. Nlll · btaglar ang m11 rln alto ¡::agkaing buhal sa h11op U• )'a n1 fatas, mantekll1a, keso, pulan¡ ltlog, al ata7. sa Bilamina A, aa¡ oagiglaf balal ar h110 al magaspan.¡. Aa¡ ll'l(a n11ta ay naplplnsala rlo. Sa mga bahaclng nasa harap ns mata, anc korneya,,. dapat Kunf kulang rtaglnt: manln.tlng, m1llw• n~a. at malinaw ay nagigin¡ r.iilabo at nangan1apal. Kuo¡ malubb.a na¡ltakarooa ne mg.a bulil·buti1 aa nakak• pinsala sa panin1i11. ADI p1,. k.\bulag sa gabl at malabon1 r;anl ngln kun1 d1pit·h1pon 11 n;,gmumula kung m.i81H sa hkulangan ng Bltamlna A. Ant palagiang kakapusaa nito ay nakapagpapahlna ria u sanggol. l<ung malllt pa an¡ sanuol. aai pan¡yayar1n1 lto ay •'iiwuan lalo na'l na· l'.:>hinom ng sapat n1 fatas. M¡,ramlng lna ang na¡blblgay na ngayon DI m11 inlha. dan¡ Bita.mina A cara n¡ ' "c-od liver oll" o langis n1 alay n.11 isda o iba panf dalisay na na, ni(• lancJs n• Jto. Ruwac rnJ• batlt kalillmutang ali¡ pi(IDenlong dilaw ng aao man¡ pa¡k.ain •1 nagt.atag.la7 nt ~ahala¡ang bltamlnaq ito. Ana: kailan¡an n¡ bata sa araw·araw 11 mga 1,500 uni dad o pamaata1ang-billlf, S> manlalang 11 mga malalakl ranc bata 11ng kailaagan nito ay mga 5,000 uaidad. lltamlne 8 Sa bansanr lto, mi bi(it na rinab.ahalagahan •DI Bita.mi na B-1 kaysa •• ibantt: bansa sapagka't na(karooa n¡ isalll p11aahoa na libu-libona: bata ar.a: mca aangamatay dab.il 11 kakulangan ng bitamlna B-L fMaylll•~ MAGASIN NG BAGONG BUHAY
AGOSTO H . 11S7 1 . Kiu1:igiliwan¡; kainin ng 1nga bata. maasim o ma· tamis man. lalo na kung. may kasamang b11gooni:: a . wntol b . kaymito k bay•b•• Natatagpuan sa la hat ha· los nG m¡;a bakuran. na~· tabglar ne napakuamin~ butong maliliit na na· babalot u tubig-tubi¡; na manipis na balat ... 1 . ,.,..,, b. lqing k . b11y11)1, Sa Tsina pa nan¡;gag111ini,: •ng na pinaka masarap bunga nilo noong bai;t• maghd1gm? . suhalft nea· ~-un . makaka11t1s al m;1sa· sara¡¡ din an;! 1n;ita <a:.!· puar.di\v3<t:•tin¡;b;111sa. 1 . pomqnn•tl b . pom•· lo k . •~mor• 4 . Jto ay tiun:;angka· hoy na kasinlaki ni:. itloi: ng manok. ku/ay hpl· an~ balat. malama n. ma)· ma· lak i. makikinang at itím na mga tn-10. a . malloulo b . tsiko k Jilntol isan-: 5 . Na pa¡¡agilnaa.n ng mani· pis na balat al i:nalaking bulo an¡¡ masarap na l~ ­ man ng bungangkahoy na ito. :"\anlalao;:as ang kan )·ang mr.:a d;ihon kunl! ma lapit nani: m;i1nuni:.a ... a . •inie-1-. ':" . -kop1 k . 11nn.od1 € Malalaking loun¡:;1n:.:k:1h"Y lunli an!> n .. ,,.,. nakula)' panailon kung bg-1nit. ma· puJ;i ;ing laman al pagkil· minsan n;ima·y dilaw. a . H1w1ii1n p11p1ya b . pakwan k . granada ' · Sil ilang t;igana yo n, ani: ito a)· bungan1: kahoy na i:inagawa nilan' ~ular la loiaí manrap ~ ubafft l<uni: kakilining ntnog o m1natamisan an;; laman. li . 1 . timH b . lan11k1 11 !'>1<1J;·3a'!a"· an:.: mi:a kula~· na pul¡¡ ·1 ~~u l ~a in~·on~ dilil malilpos kilyon¡; ku· 1nilin ni: ilan laman~ ni10 • . duh•t b . wwnt-liala· b1w li . t1m,..i S:. i::iwmi: t ill"I01! 111alata:: pu.in :in;: marilmi oilQ, Aiol<.0 1s.uJ6 MAP\/i.-ANG 1~<:>9'1. ~YSA.Y.AJ.IG ITO~ ,s.1)"~ .......,,....""""' "6"" PVS:::ING """""° """'"""""- """""""'·'" _,......,.;~1~ PAi..AM.oA.~ minabuti nil a ang magta· yo ng isilng pabrikil upang mai~;i\ata ang lilman at katas nito. a . pinyl k . dvry•n. b. m1ngottMn , lú . Til;i mahhil nil kampana kun~ malasi n sa kanyang paj! kilkabilin sa puno ang m¡:<1 a . rn•liop1 b . liayrnito k. m11bulo ito . . ' 01 " . , " .. " • .. • " . " . 1 •• . .LO~'lfS 'lf~W
21 f11uitablr ila11ki11!J Glurpuratiuu "''"'• ,.,,., .. . ~~•·n' ~ .... 1 ...... M••"'• • "·'· ?·M-111 ...... 11 ...... INe Jln"<l•n1 ,;~·, "'· •lf' " •"'"'· p ¡,.¡,,,, ;, o · ·r .. 1. i.o;t•ll ~: 11 t:<louu. 11 .. ;., ,.. o T t l. ~ . !lf< . fCI ~n T . 1u .... ,~ . " ••. n·w• • .,,.,_ :1.u.~ t · .. .,,..,.u.,.t .. nt~ i• ,-..,,1~ . , . .,,,..~ •I ..,. M'••'•' TUNAY NA PANGYAYARI ''NAGKAMALI AKO" ANG NAKARAAN KARUGTONG HALOS di kami humihinga ni Susana. At "iayol'I' na la· n1ang ang panliliit namin nang tumigil ang mga yabag. traydor sa ·akln! -nan11igiglj na sabl ni lpil. -At n¡ayon na walang .makasusuway H aking kalooban! ni Jpil- sa isang pununglllhOy Hmanla· Jang s¡ Su~ana ay iplhakulong sa isang mallit na kubonc sad· yang pigilan ng m¡a nablbi· hag nila. Mahigpit 11.amillg linanuran hangcang sa kinabu, kasan. Jpinagapos ako Ma1·1alas-diyes na ay hin di pa lko plnatllikim ng ka· hit .anona: pa¡klin. Nanan•tlll akong nakagapoa sa kJnah\•· Uan kon¡ punun¡bhoy. Ay· w1n kun1 si SuS1na ay katu lad kon¡ hindi rin nlla pina· kain. AD¡ tanring nalala~an ko'y naklkul(ln,g siya p lsanc l:ubo at mahigplt pa ring tina· tanuran. Sa ¡itna ng paghlhlnp n1 akin¡ Joob ay nakita kong lu· .mallk ay naJdta kon,g ltinaka· l:idkad halos si Susana. Bitlwan ninyo siya! -P•· .sigaw kong wika. -Ako na ang ¡;.J:tan ninyo huwag Jamang ang aí<ing asawa! . Nakangising muling hinarap ako ni Jpll at ang parang na. i<akatuyang sabi: -pagbibig. yan kita . . . hindi ko sasaktan an1 iYOJU asawa! Sa halip ay ko pa siya sa palillJ?ayahin D•A'I i=andaling llo bilan1 gan· .u~alasn iyong kataksilan! At H hara11 ko, pilit- n11 tJ. nanglutng halayln ni Ipil si lSUsana. Nanlaban ang akinr suabli~ walal\,1: asawa .. nansyarl. Natupad din ni lpll ang makah3yo p niyang nasa. Nagsi1d~igaw ako sa malabls na palhihirap ng loob. Nahl· tlng kn-sa Diyos na magunaw na an¡ mundo nang m¡a san· ~allng yao n upang ,huwag ko Sa Nago w a N1yan9 Pogkakamalt Ay N a paka~ a h a l Tama ang hinala ni lpU! -narinig sabl n,g naming faong Jumlkha ni!! m¡a yaba& buhal likuran. - Kayo nga pala ay mga tak· t-il na di dapat pagliwalaan~ aming sa Al ba¡o kami nakakiloa ay naramdaman kong itlnuon 11 aki ng Jlkod ang dulo n¡ ha· wak n1 barll. Gallt na plnata· yo kamlnf mar·HIWI . . . at r.akita nami¡11 si Slxto ang ~mina kllharap, ang tanod n¡ aming panekal nang gabing J)·on. Sulong!. . . Burullk ktyo ,;. al huwa1t kayong magia· IP.ngkant tumakas kung hindi ni nyo custong mamatay na n1a}'on pa! -pa¡babala ni Six· to na sumunod sa amln¡ llku· ran habana kami ni Susan1 ay humahakban¡ n1nc pabalik sa amine P!nan¡¡allaeao. Galit na calil si lplJ 111 n¡ malaman ang tlnangka namlnc 111gtak1S. Di mabllang na SUD· tok at tadyat ang dumapo 'ª akin¡ katawan samantalang si Susana'y tumanuap n1 k• takuMakot na simpa!. Sln.bi ko na SI IDYOnt "°'ª'ª"' slnumang mikapact• 01 l:lmani:: masaksihan ang na pakasakil na tanawini:: Jyon na hindiko n:i malilimotsa buong bubay ko. Nap°aplkit na la a1ang ako. Halos magdu¡o an¡; 11kins mga labi sa mariine pag· kakakagn.' malapit si Jpll. Hub1d na anr kanyang diyaket na suot nang naednng eabl, at :i.atakamise . . . makikila ninyon1_ dalawa ta't pantalon na Jamang. Nan! mapaharap sa akln ª' muling nandilat at ang pagalit na wika: -Humanda ka, lflY· dor! N¡a yo'y matitikman mo 3ng lupit ne aklng parusa! Nane panumbalikan ako n¡ kamalayang saglil na naglaho dahll sa naganap na tagpo •Y aaklta konc nakalugmok 1111 -Hindi kami nagtatraydor ülng asawa. Halos mapu1:0 -pagmamatwid DI an¡:: hlnlngo ni Susana sa paghihirap ne loob at ng damdamln.· Hindi sa iyo. lpil! 1<0. -Nais Jamang naminr. bu· _111agkahaloni:: n1alik na sa kabayanan upang takasan n1 ang nakapanghihi· nat1ah1hambal na larawan n& lakbot .na pamumuhay dilo na halos wala na kaming nasasak· aklni:: kabyak, al muli okoo.I sihan kundi ang pa¡mamalu· 111p1Slgaw na ng malakas na pit ninyo ~t pa¡patay sa in· paran¡ ibl¡ kong paratin~in 11 Jan¡lt 111! aklng pagtuhl' ,tone kapuw1 . , . n1kdal at pagbin¡I ng klltaru· n.11n! o na•agalang pa!!mal a~in ang kone panng Kitan1·kita lllfl máta ni nagliyab ang lpil at binirahan ako n~ •untok s• sikmura na halos ikln.awala na ng -1i:ing malay. A)IWln tun1 sadyang niloob ni{ Maykapal na bigyang·wa· las ang kanmaan ng isang pan¡kat ng mga taonc nallgi w DI landas, o kunt bilall( lt• tugunan · sa pa¡tawa1 leo sa Kanya, hindi gaanon¡ nagta. c•I 1t nakarini¡ allo ng mal•· laku na putukan. Pa¡kuwa·y bum•hangM na dumatlng ang in sa m1a tauhan ni lpil. T1l11ang mati11s ka na, walanghiy1 ka! Naekalakas ka IÍ• n1 loob na· ma¡nlita n¡ ¡1Dyan sa huap ko! Hlnudyatan niya an1 dala· wan1 kas1m1. M1bilis na um• lis ¡i,ng mg;i J.von. at nan~ ht1· MAGAS IN NG BAGONG BUHA 'f
Pagtatapat Ng lsang Naging Huk Kay BENITO R, CADIZ 1 L~·- Mga alagad· J.ll b1tul ll· nasalalr.ay tayo! Na(i.111 m1bilis ang sumu. nod na mra pan~y~yari . Naki· tt Ir.o ni lamang na na;:papa n1kbuhan slna lpil 111m11nta· Irng n1lr.lklp1gpalit1n ng pu tc-k sa tumutugis na di!i iba'I m.ga alagad nga ng kataru· ngan. Walang naiWan se pook na aming kinaroroonau kundi 1ko, si Susana &t dal1wan1 t:.uhan ni 1pll na U11am1an DI punlo at nang1hllíbug w1l1 nang buhay. sacly.1ng b· lnoban na rin ng Lla('it up1ng bigyang Wakas an¡ pa&hihir:ap DI hloobaft ng aking uawa, 111nc llgaw na punlo111 hindi ko malaman kung kauinon¡ panlg nagbuhat anr tumudla sa dibdib ni Susana. Kilana· kita kong sl)'a'y nabula¡ta at hinukala.n ng dugo 1nc tina· Ayw1n kuq mong sugat, kasabay ng muli lr:ong pagkapasigaw nang ubos l11ka.s na halos ikalagot na ng: ating hininga. lumapit sa na akin Si Susana, at buong pag· hihirap na nakapag-iwan pa rin sa akin ng pahimakas na pa.ngungusap._ Pa¡apang huwag na· tln¡¡: itangis ang naging ka· lc;oban ng Diyos sa atin~ ka· Ang pinaglupit11n palaran. ag palad dilo sa ibabaw ng lupa ay ginantimpalaan sa kabilang buh~y . Asawa ko.. an¡¡ kanyang nasabi . Nalagutan na siya ng hininga $a aking paanan. lbill kc- siyang duhapangin al ku· lungin u aking dibdib n ka· buli-hulihang sandali, subali"t hindi ko rnagawa pagka'l ako'y nakagapos. Jyon larnang 'Kahit na isang lalaki a)" hin· di ko napaglabanan ang tindi n:. damdaming namayani sa akin& katauhan. Aywan, ngu. ni't nawal:ln ako ng ulirat. . . al nan¡ manumb;dik ang 1king kam::layan ay pinagya· vaman na ako ng mga kawal ~a nagtagumpay sa kanilan~ AGO!:t TO 2S, 19'7 rñisyon. N1p1tay nila $in1 Jpil al nabihag ang ihJng kusan,g n::gsisuko nang ganap nJ ma· pipilan. Sa mga ban~ .... ~ n;1 'makatambad s11 aming pan~ ngln ay kabilang an;: kay Su· kapusralJd kung 11na, ang :ioQn la lrabyak ng dibdib~ mang Jubos kong naibulala ~ anr matinding nma ng loob. Nb-akap ko ang bangkay ng aklng asawa at buong laya kung iniyakan . . Dlyan nagwabs ang kasay· isayan ng U,ang p1n1kat na aagpanggap ni may itlnata· fuyod na magagandani simu· Joln upang mapagt 11kpan ;in¡; tunay nllang .mga hangarin al k,¡sa\,aan din At na~;iku ang mga hi:-ap na dinanas ng ;;ikiug asawa simu la pa nang kami'y ina¡: , ~ma at mamuhay s~ gttna ng kahi · rap1n. dl)·an Nl!'•)'On, mapa)·apa na na. man aknng n¡¡mumuhay sa pi lln.i: ng hatas. Ka\Jilang ako sa mg1 pinalaya n¡: pamahalaan malapos mabatid anf! malung kot na kapalarang sinapil na ming mag-asawa. ilang r>ana· bon n11 rln ang nakalilipas bu 'hat nang hulin¡: tagpong iyon ay hindi kc ao kabunclukan, pa nalllimot ang mga pang y1yari. At paano ko n1alaimot ang tanawim: ¡~· on na han¡:. ¡ang ngayon at magpakailan man ar m.aJ:~i~ilbing tila mul sa akin¡,: mga long liligalig p1ngitaln? Bagam1't may Subali'l sa lahat nang iyon 11y kasama na ring binibi§ )'ang-sis¡ ko ang aking sarili. Sapagka't ako'y nagken1ali. Na1· patangay ako sa upat ng mga t:.ong m11y matatainis na diJ• . na di ko muna pinag·ar;tlang kalotohanan at mabutl ang anR m~a bagayba¡ay. At H minsang packakamali konf lyon I)' ~apakamahal ng na· tlng kabayaran. Kung mag-iisip-isip muna ang tao at matamang maglili m¡ bago gumawa ng ano mang hakbang, koiipala'y hindi SI· s11pitin ang malungkot na ka· palarang lulad ng siMpil na mlng mai:·asawa. (X) ~hindi~ mal6t,11Jgsepil)O~ matatapos kumain Miasang Pagsesepilyo ..... sa pa11111agitaa 119 COlGATE DENTAL CREAM ay Y M9!1.'10R!!!!f/ Sumusugpo sa Pagkasira ng Ngipin ! Y"' Karakaraka!J9 Pumapawi sa Masamang Hininga ! ~ Pinananatiling Mggtlllda't Ma/inis ang Ngipinl ~~¿.- Col9ate 1 • ang tanaing panlini1 •a ngipin na may GARDOL *na 1umu1u9po •a palka1ira ng ngipin IQ buong ma9hopon J° ~mi:;! ::: n~~~n41~ h~Jdih::!an~m;i~~•il:,~::~ hindi J.man9 9•011p n.1 pina9a9anda ang ngipin - pin1bab•n90 ang h1n1n9a - nguni't 11nu1119po rin •ng p19W1ira ng ngipin w loob ng 12 otH o h1git "' M in'• n 9 ,.gsnepilyo ng Coig .. te'1 w um119• - • ' mlll lll.DI Pll"WaepUyo u. 111-u1-ay na.1blbt1111 n.- ma¡¡hapon ai m&l"damll" na panau1111an1 labio sa nahsl.slfan¡ uldo. Aoi Oardol 01 coi.-ar.o ay bu mubuo n1 p1nao11e.11n1sa bu ºR&' m11hapo11! Karaka-ra~ang nagkakabisa ang Col9,.te'1 up,.ng muuqpo ano mas11m""9 hiningang na¡¡slslmula sa blb!g sa 7 sa bawa't 10 pan¡yayari. .M!JlSur.g p.,~· aesepi\yo laman¡¡ na Col¡ate:"s ay lnllw1m1 hl1lt na m1lln1$ a. sanw ,1 :ma tnyon1 blbl¡ sa loob n1 12 oras o bl¡¡lt pa. 811.dyanr naUbl¡¡an ng kal>~ t~an an1 kaslya-si:Janr !asan¡ maan.-hanr ni" co11at1f•. Kaya't na!.bl111n r,J110, ramltlo lael an1 Colcatt's aa Pa1se:npllyo nr nglpln tuwloe n,atarnp ku maln-"nr plnakunabutlne paraan na. napa1-al1.man1 ne.kababao;i.·11.>. '···· na11- tastra nr n¡¡lpln. T1ndaan, upan¡ matl.Jalr. anr 1an1p na kal~u~;· ·• n11 taon nrlpln u ~sir.Ita aa lnJoni dmtlat.a m.a.talawaq bl'..SPA s. l.\li.1 Ang Pinakamabiling "TOOTHPASTE" Sa Pilipinas ••• Sa IE.U.A •••• Sa Buang Daigdig! 2f
Si Val Ca~lelo. 11a mapapaut>od b1iong ua.· tiap nnug tntum .\11 "CONDE: DE AMOW' 11g LVN. 1·1mrnt11pad duo si l'al ug pn¡¡cl na 1.1anp 1nongrnuibig at 1nandirig1mwg Konde. Ha1:!:;,~'t~~!r~g ~!mªpna~ ~~~~F~~~!!~.as;~a~g~ Gutierrez at Dolphy. Ito ang iltatlong pelikulang pi namamahalaan ni Direkto ra Rosa Mia. ni. Isa sa mga humanga nanq labis so ktlnyang ka riktan ang bituin ng Holly wood na si Gene Kelly. Ngayon, ong bduing ame rikano ay na1rlkipagsula tan ka:v Charito at nakiki pagpahtan ng magagan dang larawan. Si Ch.arito Solis ay iscÍ :so mua bituin sa Pilipino.~ na U:inuturing na may pi. 1&ekamagandang mukha. f;t::;ar:~~n~!gm~~~ hanQa sa kanuang kagan da:han. Sa mga bansang nararating ní Charito av ma.rami siyong nobibigha- lalaki sa ~~~: t~Yo~~zg a~~b s:; pangyayo.ring iyan! lsang bituing Nabaijtang si Zaldy Zshornack at si Sbirley Gorospe ay nagkakaibigan 11 tunay na buhay. Suba li't n@:ayon, may lumitaw sa 1 ang la¡¡¡>O riu sa,,,¡111ymla 'BATA.V(; HA.\'GKt"Sr\Y t>u pin1my1111u1uml1UH uiuo F'red .\lo111il/<1, Rita Gomt at \"au de Lro11 IQ il1rek~111on '1Í Co11raJo Cu1u:lr. rial:o11ouig-dumolmuiug 30 na iba namang balita tung kol kay Zaldy. Umano, ang bituing ito nk Prenarire· ay may ibang •'napupusuan". At hindi rin iba sa. kant- ~~~g J:r::~ª~y s1ª~~~~: Vergara. Tutoo nga kaya, o isa na namang paltos na bali ta? Sa loob ng maikli pong pn nahonu pagloba.~ sa pe- 1ikuta ni Lani Ote11za ay tila ma11 natftipon na si- 11ang malaking halGgia. Ka. tnakoilan 011 ípinagpora sa kanyang ngalan n1va tngra katbfgan na nagha handa na siyang magpata )'O ng sarilino tahanan. -K?:n pala napakati- :noni pina!~Yaa~~,:!: aabi tuloy ni Lauro Delga do, na maltmit 11iakakita ko.11 Latt.i na aumasakay '" Jeep. Sa pag.alts nJ Nenlta .Vi· ~~1di: Pn~~:º"L~~d~; buwang kasalutuyan ay nawalan apg · pelitulang tagalog ng l.sang bltuin. Sl nabi ni Nenlta bago sfya lumisan sa sariling bayan ni mula nang araw na yaon ay hindi na slya' si Nenita Vidal kundt si Mi' lagros Eraña. Sa pag-alls kong lto ay namamaal.am na ako sa lkapltong si- daiBdig ng ibat lban ~:S<s -;;:1 11::~~ª ::i~f. gan sa paliparan. -Pag. katapos ng mga tatlo o apat ne. taong pag-aaral ko sa ibang hansa ay hahara pin ko ang aking propes yon. Sa Unurang lyan ni Ne nlta, matitiyak lamang na mangungulila nang lubu san ang kanyang mga ta· gahanga at hindi na siya muling mapapanood sa pu. Ung-tablng. Bidang-bida ngG~ si Luis Gonzales so mga ka sumang bituin sa estudyo ng Sampaguita. Hiitdi sfyo nauubusan. ng balita tung kol sa kanilang masayang poglalokbay sa ibang ban. sa na klna.tumpungan ni· ya ng mga natatangi at ka siyadyong kararnuan. Ang masugid na tagapakinig ni Luis sa. kan yang mga pag bibida ay sina Gloria Ro mero,. Lolita Rodriguez at Barbara P.erez. Maraming bituin at dl rektor sa pelikula ang na· hihilig sa pag-aaral ng sa yaw na "Rock 'N Roll". Sa mj?a lalaki ay maba. banggit sina Eddie Garcla, Armando Garces, Mario Montenegro, Tony ·Mar zan, Juancho Gutierrei:. at Tito Galla. Sa lca)tbai han ay sina Bltbara Pe-. rez, Amalia Fuentes, Már· lene Dauden Nakahanda na ang lGhot sa pagsasapelikula ng Sha rlna, na gagawin ni Manuel Vistan, Jr., sa pakikipagtu lungan ng isang 11\alaking samahan sa lndonesya . Na katakdang magsisiganap R!J niga pangunong papel sino Danilo Montes, Pan cho Magalotia a& Olivia Cenizal. Si Bino Garcla ng Pre miere ay isang masugtd na manunuklas ng mga =~~g a~~u~°atp~fa b:~ niya sa Premeire na pa wang nabiuan na ng "break" sa paeJ.abas sa pe· likula. Sa kasalukri1yan. patuloy pa rin slyang nag mamanman ng mga "ba· gong talino" sa' puting-ta bing na maaartng sumikat at pakin~bahga!I. Lahat nang nakapanood ng pelilcttlang Turista ay pawang nosíyahan. Anila'y porang nangakarating no rin silo sa Hapon "ª pano. nood ng pelikulang ito. Ang Kalibre 45 ni Pre miere ay inaasahang ma papabilang sa mga pamb.a tong pelikula ng taon. lto'y ayon na rin sa mga naka kapanood ng mga siyuting nito na ang karamiha'Y kl nunan sa· Sta. Maria, Bu fakau. MAGASIN NG BÁGONG BU.iAj'
Si }l<wbara Ptro•: aw isa M rnga paboricon11 bituin nga11on n11 m110 tin·tdittr. Moki· kitang lroNmo !'iya 11ino Ro~ Vasqiuz, Ton11 Morzan, MorltM Doudtn, Btllo Flore~ et 1-:dcüt Gnrcio 1<amar.tol.on9 naglilibot so loob Jl4 ko.nflang ntud~. Si Bll'Mn p.,. 11 bbi· lang DI SI lft81 bituJDe din• .or daltila madla. Ana Plliline bituln nlya s• puting·hbia,¡ •>' d1 matututulut laant t•swnP11 han¡ ._,ltll pinqliliqku- .. llanyaq sarUJ at ne sam.a at hlna.han¡:aan ra'D. , Mll'arnin1 mababuqit na ma11n.dlD! Pllll>'IJ'lri H p.. Ci&in1 bituln ni Barbara Pe rez. katulad ne aum~unod na hindi na nlya pangy1yaring malilimol. ltO'J ma1 kaugna yan SI innc pulubi, Da na&ail· billg IHDI lnaplruyoo. Hindi PI DOOD D.IPIP•ns• rap m.tn lun1q ill Barbua na slya'y mahtan¡hal bil•DJ bituln. NaDOf:C) 1ila a1 sine a¡: bnyana 1t111111·aual ·na dala· es nani pabirOnc ..Whin sa kónya ne laa: -Baklt hindi ka m.,.....lsta? Kunakbang-h· multhi ka al Audrey Hepburli! -Ku, malayo! S.b magk• bt h1ng:•ako ... -pa~iro rinl: ualugot ni Barbara. Balr.it, magar.da Ita naman, • • At tagJay mo ana mea Ita· tP_ngian ne laaftl bUuin .. Sa salijan¡ iyari 11 parang n1pun1at si Bubua. Hindi na nlya sinacot an¡ kaibi¡an. Nsuni't pagdatiq na babay, m11kail•D1 ulit na huraarap siya aa salamln. At pa:an¡ lun¡ mum~ na naitanong aiya sa sulli: -Maaanda n¡a koya ako? ... Mayrooa n1a kaya alr.on¡ ... ltatan¡laa? nalr.atulog siya nin& 11bing lyon. Suball't ti· B1bub1111 • . 1anap na Eliyao.r n~ot aa¡ siaabi ne kanyaq kaibigan at ang muliq DI· pagbubwian n¡ isip ay ang kan1ang P11·aaral. Masayan¡ ban¡ araw 111 Linuo. 11· llng siya sa 1imbab1a nang n11lr.akita siya na isaag baba· In¡ ~ulubi111 may kalong na malUt na 1nak. Bagama't -hin· di 1lya nakita ng pulubi pll· ka't nalratingin lyon 11 lllna babain1 hinlhinaan ng limot, a) rllPltlail ng paglakad si Barbara. Tinubuan siya ne habag sa ma1-lnan1 pulublnf lubhang aba ang kaayuun at mukhana kuwaawa. Tiningnan niya SI kan.yang pillka kWll mayroon siyanc barya. Al nang p1altaklla ng beinte IY bumalik at ibini&•J' se pulubi. napati111in u kanya anc pulubl matapos abu· tln an¡ pera. Naklta ni1a'ng bahaoang namumula an1 mea mata niyon. Mata¡al na Kay·ba:lt mo, lnen1. Ga· 1anUmpaJaan ka ne langlt sa ü-ong kabuUhan . . . --aabi ng pulubi. Sa hallp na tumallkod na ang pulubi matapas magpasa· lamat )lay Barbara ay patuloy siyang tinitl¡an. Paran¡ may kung anong nakiklta sa kan· yang mukha. Bakil bo .. ? -n1itanong ni Barbar•. ILANG MAKASAYSA YANG : •• ...... ~~~~~~~~~~~~~~~~ k arugtong .mimg kamatayan! Noun din ay suma101 ang pinak11mamahal na giiiang na toimagsiklln, .'\i Melchora Aqui· no, n:i hiait na kilala SI ta· f¡uring ·"randang Sora, ang l ~\il ng Katlpunan," s.i mala· g¡Ating na tini¡ ay sinabi niya ¡rng) i;anilo: -Hindi kayo da· pat \ miintamba tungkol SI ~;r~~:1~~5ª~1~~ngn:ª::~1:11~~ m~bigas sa pagtululu11gan ngJ~hat. Sa pangalan ng kapi· san,,1n ay ipinag kallaloob ko l!n~ \ kahull·hulihang butU 11g :~~r a;:ns"·~~~~~~g~~~~~::: kaka~langanln íl)º buung-~uso ko ri~1¡: ibah•ndojj:. Dapat nin· yon¡:: mabatid· n11 a.ar;: labat sa ay pag-aari n,; 41kinc buhay kiluiang nahahanda akong magpakuakil at mama· lay ng dahll sa ikalalaya n¡ ating bayan ... " ito al Tumimo SI puso ng mga ka· sapl .ng mga p1ngungusap na iyon ni Tandanc Sora, at pag· llat1pos ng 01ng aealit na t• tahlmitan ay ipin.agbunyl DI lahat ang pangalan ng dakl· lang lna ng Katipunan. Muling tumayo si Bonifacio sa harap ng nip.:akaingay na mga kasapi at anr sabi: -Du mating na ang pagkakataon upang putulin ang m.ga pag. mamalabi11, mga pacsauman· tala at ktlupitan DJf ms;!41 Ka~ · tila u ati nt: b¡¡yan. Ang p1g l.,ili¡anli1\5 kay·lagal na pa· nahong hinihintay -natin ay 1lu· ma1 .. 1g din sa wakai. Naka· banda na ngayon an..-::- bawa't isang anak ng hayan upang magbubo ne dugo alang·alaug sa atlng daki11ng simulain. Na· rinig n:111yo ang sinabi ni Tand111g Sora. Hindi suliranii: ang pa¡kain. Tungkol sa san· data ay mayroon tayong mga tabak, matutulis na sibat at ilang pu.sil. Ano pa ana hini· hintay natin . . Kailangang ngayon din ¡¡y magban¡on ang bayang ap¡ laban sa kasamaar¡ ng mga m¡¡nJulupig . . A..Go..;1' 0 2S. 1957 Wal:t naman .. nagagan· dahan laman¡ ako sa iyo. Ang kagandahang ng Jyong kaloo· ban ay kasingganda ng iyong niukha! -sagot ng puiubi. - ka mag-artisla, Bakit hindi lneng? Sa palagay ko . . kung papalnubayan ka ng mahal na Birhen ay diyan ka magtata· mo ng magandang ·Jcapalaran. Nang makauwl na si Bar· bara ay parang wala sa Joob na napah11rap uli siya sa sa· liin1in. Muling naitanong niya s:i sari\i kung siya'y talagang maganda, gaya ng sabi ng nili· musan niyang pulubi. Al noon, naalaala níya an'.!: sinabi rin ng kanyang Uibigan nooRg manood sila n& sine. Ang sina· bi niton ay katulad din ng slnabi sa kanya ne pulubi. Aywan kung bakit buhat noon ay lagi nang naaal~al a n! Barbua ang sinabi sa kan· ya ng pulubi. Hindi katulad ng pa1k11banuit ng kanyan,¡ ltaib\llan, nagiA:g matlmbanc 13 kan11 an¡ salita ng pulu· bing ·1yon. Maaaring ang sinabl ng lr.any11n¡ kalbigan ay pabi· ro laman¡, o !sana pa1bibi1ay· kasiyaban laman¡. Ngunl't ang ilan& pulubinc tulad Eliyon na Taraw1n ni lc~hirapa.n , a7 malapat sa bawa't bitlwa111 p1ngungusap. Hindi malpaliwahag ni Bar· toara ltun1 baklt ang S11itan¡ Jyon 1\1 pulubi ay puan1 n•· 11n1 iS1ng iHpirasyon niya sa pagkakaroon ng Jihlm na ha· ngariog ma¡tamo ng iung "maaandang kapalaran". Kuna ancng "kapalaran" lyon ay si· yang hindi rln naman nlya maipaliwanag. At hindi niya inaasahan, naglng mabills :ing mga pang· ,.·ayart. Dumating n¡a sa kan· yang buhay an1 pagkakataong mapabilang s• mga alagad ng ikapiloaa sining ... bangganc Rayo, bawa'l isa SI inyo •Y may taglay na sedula pt>r· aonal na •i~ ar1~ canda na. tayo ay napasasakop sa kanila. Pag. punit-punilin .Unyo ang mga &edulang iyan :..:Jad na aklng gagawln. Bayaan ninyong dal· hin ng han¡in ang mga pira· pirasong sedulan¡ iyan upang kaalaman ng paratingin sa mgii laong- nasa pamahalaan na mula Sa mga oras na ilo ay hindi na muli tayong pasa· sakop sa kapan¡yarihan ng ibang bansa, al bago nila layo sakupin ay magdaraan sila sa ibaba.w ng ating mga bangkay! !lunga ng madamdaming ta· lumpali ni Bonifaclo ay ini· Jabas ng mga Katipi1ncro an,g per:o!lal al k:inilang sedula sa u nt1-u n ~1ng umamo sa kan· ya ang "maganda np ka pala· ran" . .. al siya'y mii bilis na matanghal bilang isana bituin. Ngayon, hindi pa rin nalili· mol ni Barbara ang pulublng iyon na natupad a11g magan dani hangarin para sa kanya. Sa pala¡iay niya, aRg sinabi sa l:anya ng pulubing iyon ay t><.hagi rig mga "'lakas" na nag· tulak ia kanya upang makara· ting sa kasa\ukuyang ka.Jaga )'aJI. ~ung sabagay, hindi pa rin tinatanggap ni Barbara na siya'y Isa nang maluningning na bituin. gaya ng palagay al paniniwala ng marami nlyang lagahanga. Subali't sa ganang kanya, ang pagkakataong lu· mapit SI ltanya upanc map¡¡· bibni sa mea bitiun ng Sam· paguila ay Isa nane :·malakine kapala.rain,'',. . • at matatawag na isa nane malaking tagum· pay. Al an¡ mapakumbabang paniniwala niyang iyan ay si· yan¡ nagbubunsod sa kanya upang patuloy na ma¡sumlkap na lalong mapaunlad ang sa· rili SI dai¡dlg na -kan y a ne gina¡alawan. Suball't sa kablla n¡ mga gawaínc blnaharap at alna· 1ampanan ni Barbara sa kani- 1,on¡ tahanan at u kanilan¡ utudyo, ay hindi slya nakali· Jimot SI lsang panata. Lagi si· yang naglillmos sa mea pulu· ~i at higit siyan¡ naging m• u:aln sa 11111 kulma·palad. fil bawa~ puJubin.f malimu· san niya, laluna kung babaing may kasama o kalonc na anak, ay parang nakiklta niya ang mag·ina"' - p_ulublng iyon na han¡¡ang ngayo'y ipinalalagay niyang isa sa m¡a n?iaing ins· plrasyon nin sa pachahangad na ma¡ing b1tuln. Raynoldo Gamboci pinagpunil·punit ang m¡a Jto. Mabuhay ang bayáng Pili· Pinas! -sl¡aw ni Andres Boni facio nasa kanar.¡ kamay ay hawak "ang tabak al SI kall· wang kamay naman ay tangan an1 bandlla n1 Katipunan. siaawan nt lahal al ilinaas din nila an1 kar.i·kanilan¡ mfa tabak na sa mukha ay mababakas anc ci.· nap na kasiyahan. At ito an¡ tagpo ng Unsn1 Sl1aw M na sa laHntawak laun-taon ay ipin11diriwan1 DI S1mbayanang Pilipino bi· lan¡ alaala sa pa,gbalikwas r.g aling bayan tung-o sa kala· yaang tlnalamaSI nalin n¡::a· yon. Mabuhay! 31