ANG Pahayagan ng Partido Komunista ng Pilipinas Pinapatnubayan ng Marxismo-Leninismo-Maoismo Tomo LIII Blg. 5 Marso 7, 2022 EDITORYAL Buong-ta pang at ma ta tag na isu long ang re bo lu syo nar yong pa ki ki ba ka Na pa kai nam ng sit wa syong pam pu li ti ka at pang-e ko nom ya upang pus ‐ pu sang isu long ang la hat ng an yo ng pa ki ki ba kang ma sa at buong-ta ‐ tag na ia ban te ang re bo lu syo nar yong pa ki ki ba ka pa ra sa pam ban sang de mok ra sya. Da pat sa man ta la hin ang la long pam pu li ti kang pag ka ka hi wa lay ng re hi meng Du ter te upang abu tin at pa ki lu sin ang pa pa la king bi lang ng ma ma ‐ ma yan la lu na sa da ra ting na mga bu wan ba go mag ha la lan. Ha bang pa pa la pit ang pag ta ta ‐ pos ng ter mi no sa Ma lacañang ni la long tu mi tin di Rodrigo Du ter te, ang pa ni ni ba sib ng kan yang pa sis ‐ tang re hi men la ban sa sam ba ya nang Pi li pi no. Ito ay sa des pe ra syong abu tin ang kan yang dek la ra syong su sug pu in ang ar ma dong pag la ban at isa ga wa ang is ke ma ng ma la wa ‐ kang pa nu nu pil at pag pa pa taw ng ba tas mi li tar sa ta bing ng ma la king ka gu lu han. Sa ka na yu nan at ka lun ‐ su ran, pa sis tang te ro ris mo ang ga ‐ mit ni Du ter te pa ra ilug mok sa sin ‐ dak ang ba yan, wa sa kin ang ka ni ‐ lang mga un yon at or ga ni sa syo n, su pi lin ang ka ni lang mga ka ra pa tan at lu pi gin ang ka ni lang mga pa ki ki ‐ ba ka. Ang pa pa sid hing pa ni ni ba sib ng re hi men ay pa la tan da an ng la bis na ta kot ni tong su mik lab ang ma la ‐ wa kang pag la ban ng ma ma ma yan sa git na ng ma bi lis na pag bu lu sok ng ka ni lang ka bu ha yan at an tas ng pa ‐ mu mu hay. Pa la la nang pa la la ang kri sis sa eko nom ya ng Pi li pi nas. Ang sam pung ling go nang tu luy-tu loy na pag ta as ng pre syo ng la ngis ay nag du du lot ng la bis-la bis na pag du ru sa sa ma sa at gu ma ga tong sa ka ni lang ga lit. Si ‐ na sa man ta la ng ma la la king ka pi ta ‐ lis ta ang ka gu lu han sa Eu ro pe upang ku mam kam ng sob ra-sob rang tu bo, na pi na ki ki na ba ngan din ng gub yer ‐ nong Du ter te sa an yo ng pa la ki nang pa la king ki nu ku lek tang bu wis. Bun ‐ sod ni to, la long pu ma pa im bu log ang pre syo ng mga pag ka in, bi li hin at ser bi syo, at la long na lu lug mok sa pag hi hi rap ang ma yor ya ng ma ma ‐ ma yan. Ku lang na ku lang na nga ang sa hod, ma bi lis pang na wa wa lan ng ha la ga ang pi so. Mis tu lang pi na pa ‐ hi ran ng asin ang su gat ng ba yan nang ia nun syo ng mga upi syal ng rehimen na da pat ipa tu pad ang mas ma ra ming pa bi gat na bu wis upang ma ba ya ran ang ga bun dok na inu ‐ tang ni Du ter te. Sa ha rap ng naiuu lat na pag ka ‐ ba was ng ka so ng Covid-19, "bi nuk ‐ san ang eko nom ya" su ba lit na na na ‐ ti li pa rin ang ma lub hang prob le ma ng ka wa lan ng tra ba ho. Ito ay da hil na ka sub sob pa rin ang ma la king ba ‐ ha gi ng lo kal na pag ma ma nu pak tu ‐ rang na ka tu on sa eksport. Ang pag ‐ ka lug mok ng lo kal na pro duk syon ay na ka ka wing sa pan da ig di gang kri sis ng im per ya lis mo. Ma tu mal pa rin
ang in ter na syu nal na pro duk syong bi na ba ga bag ng kri sis ng sob rang pro duk syo n. Pa pa la la nang pa pa la la rin ang kri sis sa ka bu ha yan sa ag ri ‐ kul tu ra at pa ngis da, da hil sa wa lang awat na li be ra li sa syon at pag ba ha ng im por ted na bi gas, gu lay, kar ne at is da, na nag re re sul ta sa la bis na pag ka lu gi ng mil yun-mil yong mag sa ‐ sa ka at ma ngi ngis da. Hanggang ngayon, walang ma pag pa syang hak ‐ bang ang gub yer no ni Du ter te na pa la ka sin ang sis te ma ng pam pub li ‐ kong ka lu su gan bi lang pag ha han da sa po sib le pa ring mu ling pag sid hi ng pan dem ya. Ha bang pa pa la pit ang elek syon sa Ma yo, tu mi tin di ang ba nga yan ng mga nag tu tung ga ling pang ka tin ng nag ha ha ring uri. Sa pag-i nit ng kam ‐ pan ya sa elek syo n, bumubwelo ang ma la la king ra li ng pag su por ta kay Le ni Rob re do sa iba't ibang da ko ng ban sa, kung saan na ti ti pon ang ma ‐ la lim at ma la wak na ga lit ng sam ba ‐ ya nan sa pa sis mo, ko rap syon at pag tat ray dor ng re hi meng Du ter te. La lo ni tong pi na ti ting kad ang pag ka ‐ hi wa lay ng nag ha ha ring pang ka tin at ng si nu su por ta han ni tong tam ba ‐ lang Marcos-Du ter te. Asa han na tu tu ngo ang sit wa ‐ syon sa la long pag la wak at kon so li ‐ da syon ng nag ka kai sang pren te ng mga de mok ra ti kong pwer sa, ka bi ‐ lang ang po si bi li dad na mag kai sa pa rin ang mga par ti do at kan di da tong an ti-Du ter te. Ang pla no ng mga Marcos at Du ter te na na ka win ang elek syon ay la long ma gi ging ma hi rap ipa tu pad at ti yak na mag pa pa sik lab ng ma la wa kang pag la ban ng ma ma ‐ ma yan. Ang kri sis sa eko nom ya at pu li ti ‐ ka ng nag ha ha ring sis te ma, at tu mi ‐ tin ding te ro ris mo ng es ta do ay nag ‐ lu lu wal ng mai nam na ka laga yan pa ra ibangon at ib we lo ang iba't ibang an ‐ yo ng mga pa ki ki ba kang ma sa la ban sa pam pu li ti kang pa nu nu pil at pa ra isu long ang kag yat na de mok ra ti kong ka hi ngi an ng ma sa sa iba't ibang antas ng organisasyon. Da pat ubos- ka yang pa ki lu sin ang sam ba ya nan pa ra isu long ang pa ki ki ba ka la ban sa pag ta as ng pre syo ng la ngis at mga bi li hin, pa ra sa tra ba ho at mas ma ta ‐ as na sa hod, pag pa pa ba ba ng upa sa lu pa, ayu da, kan se la syon ng utang, pag ti gil sa im por ta syon ng mga pro ‐ duk tong ag ri kul tu ral, at iba pa. Da pat ga win ang la hat ng ma ka ‐ ka ya at ga mi tin ang la hat ng pa ra an, ka bi lang ang kam pan ya sa elek syo n, pa ra abu tin ang mga pab ri ka at ko ‐ mu ni dad sa ka lun su ran at ka na yu ‐ nan, pu ka win, or ga ni sa hin at pa ki lu ‐ sin ang mga mang ga ga wa, mag sa sa ‐ ka, mga ma ra li ta, mga ka ba ta an, ka ba bai han at iba pang mga api at ANG Nilalaman Editoryal: Buong-tapang at matatag na Tomo LIII Blg. 5 | Marso 7, 2022 isulong ang rebolusyonaryong pakikibaka 1 Pagmomodyul, estilong-BHB 3 Ang Ang Bayan ay inilalabas sa 7 armadong aksyon, inilunsad ng BHB 4 wikang Pilipino, Bisaya, Iloco, Mga protesta 4 Hiligaynon, Waray, Ingles at Espanyol. Pambobomba sa Lanao, Mindoro, Masbate 5 Tumatanggap ang Ang Bayan ng mga Itakwil ang mga Marcos 5 kontribusyon sa anyo ng mga artikulo Ang sanga-sangang dila ng AFP 6 at balita. Hinihikayat din ang mga Diborsyo at proteksyon laban sa karahasan 7 mambabasa na magpaabot ng mga Ang nakaw na yaman ng mga Marcos 8 puna at rekomendasyon sa ikauunlad Sa madaling salita 9 ng ating pahayagan. Imperyalistang gera sa Ukraine, wakasan 10 Ang Ang Bayan ay inilalathala dalawang beses bawat buwan ng Komite Sentral ng Partido Komunista ng Pilipinas @cpp_angbayan 2 nag hi hi rap na sek tor. Da pat pa wi in ng mga kad re at ak ti bis ta ng Par ti do ang ta kot at pag-aa tu bi li, pa ta ta gin ang loob at isip, ha ra pin ang ki na ‐ kai la ngang hi rap, gu tom at sak ri pi ‐ syo, at ma panga has at wa lang pa ‐ god na lam pa san ang da ti nang mga na ga wa pa ra abu tin ang ma sa, buk ‐ lu rin ang ka ni lang isip at palakasin ang kanilang loob, ha ra pin ang ka ‐ ni lang kong kre tong mga prob le ma at pa mu nu an ang ka ni lang mga pa ‐ ki ki ba ka. Da pat sa man ta la hin ng ki lu sang ma sa ang lu ma la wak na pam pu li ti ‐ kang ki lu san la ban sa sa bwa tan ng pang ka ting Marcos-Du ter te at ika ‐ wing ang mga pa ki ki ba kang ma sa sa kam pan ya sa ha la lan at pag la ban sa pla nong da ya in ang elek syo n. Sa ka ‐ bi lang pa nig, ang pa ki ki ba ka sa la ‐ ra ngan ng elek syon ng mga pwer ‐ sang de mok ra ti ko ay da pat ika wing sa mga pa ki ki ba kang pam pu li ti ka at pang-e ko nom ya ng ma sa. Ipagdiriwang natin sa buwang ika-53 anibersaryo ng ito ang Bagong Hukbong Bayan (BHB). Ibayong patatagin ang determi ‐ nasyong palakasin at palawakin ang BHB. Iba yong pa hig pi tin ang di sip li ‐ nang mi li tar at mag pa ka hu say sa mga tak ti kang ge ril ya upang bi gu in ang to dong open si ba ng kaa way na ti yak iigting pa sa da ra ting na mga bu wan. Ubos-ka yang la ba nan ang pa sis tang pa ni ni ba sib ng kaa way sa ma sa. Ilun sad ang mga ti yak na mai pag ta ta gum pay na tak ti kal na open si ba. Bi ra hin ang mga na hi hi ‐ wa lay at ma li li it na yu nit ng kaa way. Ilan tad at la ba nan ang mga pa ka ‐ nang saywar ng kaa way pa ra lin la ‐ ngin ang ma sa at wa sa kin ang ka ni ‐ lang pag ka kai sa. Ma hig pit na ha wa kan ang in te ‐ res ng ma sang mag sa sa ka at isu long ang ka ni lang pa ki ki ba ka. Tu luy-tu loy na pa la wa kin ang sak law na te ri tor yo ng mga la ra ngang ge ril ya at bu muo ng ba gong mga la ra ngang ge ril ya. Tu luy-tu loy na mag rek rut at mag sa ‐ nay ng mga ka ba ta ang Pu lang man ‐ di rig ma na mag da da la ng dig mang ba yan sa hi git na mas ma ta as na an ‐ tas sa da ra ting pang pa na hon. Marso 7, 2022 ANG BAYAN
Pag mo mod yul, es ti long-BHB Bi na li kat ng ma ra ming Pu lang man di rig ma ang pag tu tu ro sa mga ba ta sa ka na yu nan nang ipa tu pad ng De partment of Educa ti on ang "blen ded lear ‐ ning" si mu la 2020. Isa sa mga su ma lo sa pag tu tu ro si Ka Agnes, isang gu ro at ka sa pi ng isang yu nit ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB) sa Sout hern Ta ga log. "Noong ba ta pa ako, hu ma nga ako sa mga gu ro ko na da la-da la ‐ wang bai tang ang ti nu tu ru an," ani ‐ ya. "Hin di ko aka la ing ma gi ging ka ‐ tu lad ni la ako." Sa kan yang ni lu lu bu ‐ gang er ya, ti nu tu ru an ni Ka Agnes ang mga mag-aa ral sa apat na mag ‐ ka kai bang bai tang "sa la hat ng asig ‐ na tu ra, sa anu mang bai tang, sa la ‐ hat ng pak sa." Ma ra ming ma gu lang ang wa lang pa na hon, pa sen sya o kaa la man pa ra mag tu ro. Hi mu tok ng mga nanay sa kanya, kung hindi nakalimot na sa mga aralin, ay abala sa trabaho at walang oras mag tu ro. "Hin di ako na ka pag ta pos," sa bi sa kan ya ng isang na nay. "Ka ya nga pi nag-aa ral ko ang mga ba ta." Sa lay say ni Ka Agnes, noong hin di pa na ka ra ra ting ang ka ni lang yu nit sa er ya at wa la pang mga ka ‐ sa mang nag tu tu ro, sa isang app ku ‐ mu ku ha ng sa got sa mod yul ang mga ba ta. "La king gu lat ko nang ma ba sa ko ang mga sa got," kwen to ni ya. "Hin di na man la hat ay ta ma! Bu kod pa, ang sa got lang mis mo ang hi na ‐ ha nap ng mga ba ta, hin di ang pa ma ‐ ma ra an o so lu syon kung paa no ito si na gu tan. Kop ya lang nang kop ya." Ma la king ka pu na han ang na ki ta ni Ka Agnes sa mga mod yul at ka hit sa mga ta nong ng ling gu hang pag su ‐ su lit. "Maa lin man ito sa ma li ang mga bay bay ng sa li ta, ma li ang na ‐ ka sa ad sa pa nu to, ma li ang mis mong mga sa li tang gi na mit, ma li ang gi na ‐ mit na ha lim ba wa," hi mu tok ni ya. "At ang pi na ka ma la la ay ma li ang mis mong iti nu tu ro!" Bi lang gu ro, ba tid ni Ka Agnes ang hi rap na di na daa nan ng mga gu ‐ rong ti nam ba kan ng sob ra-sob rang tra ba ho sa ila lim ng blen ded lear ‐ ning. Kum pa ra sa pag da ra os ng mga lek syon sa klas rum, alam ni ya ang hi rap at gas tos sa pag ha han da ng mga mod yul, pag pa pa-p rint sa mga ito, pagtse-tsek sa bu ma ba lik na san tam bak na mga mod yul na hin di alam kung ang ba ta ang su ma got o ang kan yang ma gu lang. "Ma hi rap na hin di mo ha ra pang na ka kau sap ang iyong es tud yan te at hin di maa yos na na ta ta ya ang ka ni lang an tas ng kaa ‐ la man," ani ya. "Hin di mo ma la la man kung si no nga ba ang da pat na ma ‐ ka tang gap ng Unang Ka ra nga lan sa ma ta ta as na mar ka, ang es tud yan te o ang na nay?" Sa ka ra na san ni ya, pal pak at di ma sa sal ba ng anu mang pag si si kap ang blen ded lear ning. "Kung ta ta nu ngin ako kung epek ti bo bang na tu to ang mga ba ta ri to, ang sa got ko ay hin di." Ang mga ba hay sa ka na yu nan ay kom por tab le hin di pa ra sa pag-aa ral kun di pa ra ga win ang ibang ba gay. "Ibang-i ba ang set-up sa ba hay - ani mo'y wa lang pre syu r, re laks lang ang bu hay." Kwen to ni ya na noong bu kas ang mga eskwe la han, la ging hi ni hi ling ng mga es tud yan te ANG BAYAN Marso 7, 2022 na sa na mag-Bi yer nes na, pa ra wa la nang pa sok. "Nga yon, hi ling ni la na 'wag mu nang mag-Bi yer nes da hil pa ‐ sa han na ng mod yul at hin di pa ni la na ta ta pos ang mga ito ka hit isang ling go nang ipi na ga ga wa sa ka ni la." Da hil hin di pi si kal na pu ma pa sok sa paa ra lan, na wa la sa mga ba ta ang pa gi ging mu lat sa oras - mu la sa pag gi sing at pag ha han da hang gang sa oras-o ras na pag pa pa lit ng mga asig na tu ra na nag ku kun di syon sa ka ni la na ma ki nig sa gu ro sa isang tak dang pa na hon. Sa kaa yu sang pi ‐ si kal, ka hit ang mga pag su su lit ay may iti na tak dang oras. "Hin di na hu hu bog sa ka ni la ang di sip li na sa pag-aa ral na mag mu mu ‐ la sa di sip li na sa oras," ani Ka Agnes. Ma ra mi ring mga ba tang pi ni pi ‐ ling magtra ba ho kay sa mag-a ral. "Yung es tud yan te ko na si Mo moy, Gra de 9, mas gi nus to ni yang mag-a ‐ ra wan sa ga wa an ng mweb les kay sa mag mod yul." Hin di ni ya ma si si si ang ba ta da hil kai la ngang-kai la ngan ng pa mil ya ni to ang dag dag na ki ta. Ma ra mi pang ibang pwe deng gu ‐ mam ba la sa pag mo mod yul. "Ma li ‐ ngat lang si la at ma pa tu tok sa ka ni ‐ lang sel pong Andro id, ti yak mag ha ‐ pon na ni lang ha wak ito," ani ya. "Ang mga mod yul? Mag-ii pon na lang ng ali ka bok sa isang ta bi." Ang ma la la, pag-ob ser ba ni Ka Agnes, ni lik ha ng blen ded lear ning ang mga kun di syon pa ra ma bu lok ang kai si pan ng mga ba ta sa mga la ro at ga wa ing on li ne. Re sul ta ito ng wa ‐ lang pa nga nga si wang pag ba ba bad sa in ter net, na sa na ka ra an ay li mi ta do da hil na sa loob si la ng mga paa ra lan. "Mas hi na ha bol pa ni la ang ma ‐ ta as na rang go sa on li ne ga mes kay ‐ sa ma ta as na ka ra nga lan sa pag-aa ‐ ral." Bi na go ng wa lang regulasyon na pag la la ro on li ne ang pi si kal at so syal na ka pa li gi ran ng mga ba ta. Ma da ‐ las, na pa ba ba ya an ni la ang ka ni lang ka lu su gan sa ka la la ro on li ne. Hin di Sundan sa pahina 4 3
7 armadong aksyon, inilunsad ng BHB Pitong armadong aksyon, karamihan mga operasyong isnayp, ang inilunsad ng mga yunit ng Bagong Hukbong Bayan sa Bicol, Negros, Davao de Oro at Bulacan noong nagdaang mga linggo. Da la wang ele men to ng 94th IB ang na su ga tan sa ope ra syong is nayp ng BHB-South Central Neg ros (Mount Can ser mon Com ‐ mand) noong Peb re ro 22 sa Sit yo Ama ga-Can tu pa, Ba ra ngay Bue navis ta, Hi ma may lan City sa Neg ros Occi den tal. Nap wer sa ni ‐ to ang mga sun da lo na li sa nin ang ko mu ni dad. Si nun dan ito ng isa pang ope ra syong is nayp sa Sit yo Cu na ‐ lom, Pu rok 3-Ga mot, Ba ra ngay Ca ra ba lan noong Peb re ro 28 kung saan tat lo ang naiu lat na na su ga tan sa 94th IB. Sa Ka ban ka lan City, pi na ra li sa ng Pu lang huk bo ang ka ga mi ‐ tan ng isang kum pan yang nag kuk wa ri sa Ilog ng Hi la ba ngan noong Mar so 2. Nag du lot ng ma la wak na pag ka si ra sa ka li ka san at pag hi hi rap sa ma ma ma yan ang na tu rang kum pan ya. Ba ha gi ang na tu rang pro yek to ng pag ta ta yo ng Ilog-Hi la ba ngan River Ba sin na mag pa pa la yas ng aa bot sa 200 pa mil ya. Sa Ca ma ri nes Sur, ini lun sad ng isang yu nit ng BHB-East Ca ‐ ma ri nes Sur (To mas Pi la pil Com mand) ang ope ra syong ha ras la ‐ ban sa de tatsment ng mga CAFGU at sun da lo ng 83rd IB sa Ba ra ‐ ngay Pi li-Ta bi guian, Ca ra mo an noong Peb re ro 16. Sa man ta la, inis nayp ng isang yu nit ng BHB-Sor so gon noong Peb re ro 28 ang hedkwar ters ng 504th Ma neuver Com pany ng PNP Re gio nal Mo bi le Force Bat ta li on (RMFB) sa Ba ra ngay Espe ‐ ranza, Pi lar, Sor so gon. Na pa tay sa ope ra syon si P/Cpl. Ryan M. Atos at su ga tan ang isa pang ele men to ng RMFB. Sa Davao de Oro, inambus ng isang yunit ng BHB ang nag- ooperasyong mga sundalo ng AFP sa Barangay Tandawan, New Bataan noong Pebrero 9. Naglunsad ng operasyong haras ang BHB-Rizal noong Pebrero 12 sa karatig nitong Sityo Anginan, Barangay San Mateo, Norzagaray Bulacan laban sa mga pwersa ng 80th IB. Mula sa pahina 3 na si la lu mala bas ng ba hay pa ra ma ki pag la ro at nag ba go na ang ba ta yan ng ka ni lang pa ki ki pag kai bi gan. Na wa sak ang ka ni lang emo syo nal at men tal na ka lu su gan. "La gi nang nag-ii sa sa kwar to at iba't iba na ang na ra ram da man sa na ki ki ta at na ra ra na san sa mun do ng cyberspace." Ba tid ni Ka Agnes na may ma ha la gang pa pel ang mga ma gu ‐ lang at iba pang ka sa ma sa ba hay ng mag-aa ral upang ma tu tu kan si la at ma di sip li na sa pag ga mit ng gadyet. Pe ro sa ma ra ming ka so, aba lang-a ba la ang mga na ka ta tan da sa pag ha ha nap bu hay pa ra may mai pan ta wid-gu tom ang pa mil ya sa git na ng pagkawasak ng kabuhayan dulot ng palpak na tugon ng estado sa pandemya. "Sa ka du lu-du lu han, ba ba lik pa rin ta yo sa pal pak na sis te ‐ mang ma la ko lon yal at ma lap yu dal," pa li wa nag ni Ka Agnes. "Sa ga ni to ka bu lok na sis te ma, na bu bu lok din ang kai si pan ng ka ba ta ‐ an. Ito ang ni la la ba nan at iwi na wak si ng ini lu lun sad na de mok ra ‐ ti kong re bo lu syong ba yan." Ba lak ni yang iba hin na man ang lek syon ma ta pos ma sa gu tan ng mga ba ta ang mga mod yul ni la sa ka sa lu ku yang kwar to. "Mag- iis ked yul na ako ng pag tu tu ro ng MKLRP (Maik ling Kur so sa Li pu ‐ nan at Re bo lu syong Pi li pi no) sa mga es tud yan te ko," ani ya. 4 Pro tes ta ng mga si na lan ta ng bag yong Odet te sa Bais City. Nag martsa ang mga re si den te ng Bais, Neg ros Ori en tal na si na ‐ lan ta ng bag yong Odet te tu ngong lo kal na upi si na ng De partment of Social Work and Deve lop ment noong Mar so 3 pa ra si ngi lin ang ayu dang pi nan syal na na ka la an sa ka ni ‐ la. Mag ta tat long bu wan na mu la nang nanalasa ang bag yo pe ro wa la pa si lang na ‐ ta tang gap na ayu dang pi nan syal mu la sa gub yer no sa ka bi la ng pagpro se so at pag pir ‐ ma ni la sa mga ki na kai la ngang do ku men to. Uma bot sa 14 ang na sa wi at 19 ang hin di pa na tag pu an sa syu dad. Pang­aa gaw ng lu pa sa Tar lac, ki nun de na. Nag pi ket ang mga mag sa sa ka ng Ba ra ngay Ti nang, Concepcion, Tar lac sa ha rap ng De ‐ partment of Agra ri an Reform sa Quezon City noong Peb re ro 25 pa ra ipa na wa gan na ipa ma ‐ ha gi na sa mga le hi ti mong be ne pi sya ryo ang lu pa sa Hacien da Ti nang. Ang 200­ek tar yang lu pa ay inangkin ng pe keng Coo pe ra tive Deve lop ment Aut ho rity at hin di si la kai lan ‐ man na ki na bang di to. Kontro la do ng pa mil ya ni Cong ressman Noel Vil la nueva ng ikat long distri to ng Tar lac ang koo pe ra ti ba. Mi ning Act of 1995, ipi na ba ba su ra. Nag ‐ ti pon ang mga gru pong ma ka­ka li ka san at mga ka tu tu bo sa ha rap ng De partment of Envi ron ment and Natural Resources sa ika­ 27 taon ng pag ka ka pa sa ng Mi ning Act of 1995 noong Mar so 3. Ani la, bi nig yang daan ng ba tas ang wa lang hang gang pan da ram ‐ bong sa ya man ng mga lu pang ni nu no. Bi ‐ nig yang diin din ng mga gru po ang epek to ng Mi ning Act sa pag pa pa tin di ng cli ma te cha nge. Da hil di to, du ma ra nas ang ma ma ‐ ma yan ng mas mati tin ding ka la mi dad. Pambansang protesta kontra taas­presyo, ikinasa. Pinangunahan ng Kilusang Mayo Uno at Anakpawis Partylist ang protesta laban sa walang puknat na pagtaas ng presyo ng mga produktong petrolyo noong Marso 4 sa Litex Public Market, Quezon City. Nagkaroon din ng katulad na protesta ang Kadamay at Gabriela. Nauna nang ipinanawagan ng grupong Bayan Muna na magkaroon ng espesyal na sesyon ang kongreso kaugnay ng patuloy na pagsirit ng langis. Panawagan nila na presyo ng tanggalin at sa pagbabasura ng Oil Deregulation Law. ang buwis langis Marso 7, 2022 ANG BAYAN
Mga si bil yang ko mu ni dad sa La nao, Min do ro at Mas ba te, bi nom ba ng AFP Tat long ka so ng pam bo bom ba mu la sa ere at pa nga ngan yon ng Armed Forces of the Phi lip pi nes (AFP) sa mga si bil yang ko mu ni dad ang nai ta la sa nag da ang da la wang ling go. Li bu-li bong pa mil ya ang na pi li tang mag bak wit da ‐ hil sa mga ito. Nag hu log ng di ba ba ba sa 12 bom ‐ ba ang AFP sa kam po ng Mo ro Isla mic Li be ra ti on Front sa Ma g uing, La nao del Sur sa pa gi tan ng alas-2 at alas-3 ng ma da ling araw noong Mar so 1. Na pa ‐ tay di to ang di ba ba ba sa pitong si bil ‐ yan at marami pa ang na su ga tan. Si ‐ na ba yan ang mga pam bo bom ba ng laking-bri ga dang ope ra syong kom bat na sumaklaw sa anim na barangay. Li ‐ bu-li bo ang na ku long sa ope ra syon at hin di agad pinayagang umalis sa lugar. Mahigit 1,300 pamilya ang direktang apektado ng pambobomba at pang- aatake at nagbakwit tungo sa sentrong bayan. (Ba sa hin ang kaug nay na ar ti ‐ ku lo sa pa hi na 6.) Sa Occi den tal Min do ro, ala-1 ng ma da ling araw nang mag si mu lang mag hu log ang AFP ng mga bom ba ga ‐ mit ang mga erop la nong FA-50 sa mga ko mun i dad sa hang ga nan ng Bo nga ‐ bong, Ori en tal Min do ro at San Jo se noong Peb re ro 26. Si nun dan ito ng pi ‐ tong be ses na pa nga ngan yon ban dang alas-5 ng ma da ling araw. Pag ka ta pos ni to, mu la alas-7:30 hang gang alas-9 ng uma ga ay da la wang Blackhawk he ‐ li kop ter ang nag pa ba lik-ba lik at nang- istra ping sa ka bun du kan ba go nag la ‐ pag ng mga pa sis tang tro pa sa lu gar. Sa Mas ba te, ilan da ang re si den ‐ te ang naa pek tu han ng pam bo bom ba sa Ba ra ngay Igang, Mas ba te City noong Peb re ro 21. Ito ay ma ta pos mag hu log ng anim na bom ba ang isang at tack aircraft ban dang alas-4 ng ma da ling araw. Pa ma mas lang. Pi nau la nan ng ba ‐ la ng mga sun da lo ng 20th IB ang mag pi pin sang bata na nag ko kop ras sa Ba ra ngay Roxas, Ca tu big, Northern Sa mar noong Peb re ro 8. Na ma tay sa wa lang ha bas na pa ma ma ril na ito sina Andrei Esponilla, 12-taong gulang, at Leandro Alivio, 13-taong gulang, ha ‐ bang ang isa ay lub hang na su ga tan. Pa ra pag tak pan ang kri men, pi na la la ‐ bas ng AFP na napatay ang mga bata nang "maipit sa engkwentro" nang inambus ng Bagong Hukbong Bayan (BHB) ang mga sundalo. Ba tay sa upi syal na ulat ng ki ‐ nauu ku lang yu nit ng BHB, hin di to ‐ to ong nai pit sa engkwentro sa pa gi ‐ tan ng BHB at AFP ang na sa bing mga ka ba ta an. Mag ka hi wa lay na in si den ‐ te ang istra ping na gi na wa ng 20th IB sa mga ka ba ta ang nag ko kop ras at ang nau nang kontra-reyd ng BHB la ‐ ban sa mga nag-oo pe ra syong tro pa ng 20th IB, na kap wa nang ya ri sa pa re hong araw. Ili gal na pag-a res to. La bag sa kan yang mga ka ra pa tan sa ila lim ng Joint Agree ment on Safety and Immu nity Gua ran te es (JASIG), ina ‐ res to ng mga sun da lo ng AFP Joint Task Force Storm si Ka Este ban Ma ‐ nu el Jr., 73, isang kon sul tant sa ka ‐ pa ya pa an ng Na tio nal De mocra tic Front of the Phi lip pi nes, ka sa ma ang isa pang si bil yan, noong Peb re ro 16 sa ba yan ng Vil la re al, Sa mar. Ayon sa kan yang pa mil ya, hin di pa rin na ‐ tu tun ton ang lo ka syon ni Ma nu el Jr. hang gang sa ka sa lu ku yan. Ina res to rin noong ga bi ng Peb ‐ re ro 28, si Agnes Me si na, koor di ney ‐ tor ng Koa li syong Ma ka ba yan sa Ca ‐ ga yan Val ley sa Apa rri, Ca ga yan. Ka sa ma si Me si na sa isang fact fin ‐ ding mis si on pa pun ta sa Ba ra ngay Sta. Cla ra sa ba yan ng Gonza ga. Pi ‐ na la ya si Me si na pagkalipas ng apat na oras at mai gi it na pa so o dis mis ‐ sed na ang gi na mit na man dam yen to de ares to la ban sa kan ya. Inaresto ng apat na lalaki si Diosdado Grefaldo Barbacena Jr. noong Marso 6 sa Barangay Rizal, West District, Sorsogon City. Siya ay kasapi ng Samahan ng mga Magsasakang sa Sorsogon at asawa ng tagapagsalita ng Anakpawis Partylist sa prubinsya. ANG BAYAN Marso 7, 2022 Si gaw sa Edsa: Itak wil ang mga Marcos MAHIGIT 4,000 KATAO ang nag martsa tu ngong Peop le Po ‐ wer Mo nu ment sa ka ha ba an ng Edsa, Quezon City noong Peb ‐ re ro 25 upang gu ni ta in ang ika- 36 taon ng pag-aal sang EDSA. Sa pa ngu ngu na ng gru pong Bayan, si gaw ni la ang "Ang pi ‐ na tal sik ng Edsa, hu wag nang iba lik pa!" "Teach-in" o isang ma la ‐ king kla se ang ti po ng pro tes ‐ tang ini lun sad nga yong taon. Bi na lik-a ra lan di to ang pag la ‐ ban ng sam ba ya nang Pi li pi no la ban sa dik ta du ra. Ka sa bay ni ‐ to ang pag pa pa ki ta ng pag ‐ kontra sa pa nu num ba lik ng ku ‐ ra kot at ti ra ni kong pa mu mu no ng mga Marcos sa po der. Li ban sa mga ak ti bi dad sa Edsa, ini lun sad ang iba't ibang pag ti ti pon at prog ra ma sa Ba ‐ guio City, Na ga City, Iloi lo City, Ce bu City, Baco lod City, Davao City at mga syu dad sa Ca ga yan Val ley. Nag ka ro on din ng mga pro tes ta sa Pa nga si nan at Tar ‐ lac. Ka la hok sa mga pag ki los ang de mok ra ti kong mga or ga ‐ ni sa syo n, mga be te ra no ng ba ‐ tas mi li tar, ka ba ta ang-es tud ‐ yan te, taong sim ba han at mid ‐ ya. Bago nito, nagbabala ang Catholic Bishops Con ference of tinawag the Philippines sa nitong na mga pambabaluktot sa kasaysayan ng batas militar." "radikal Katulad ng iba pang grupo, naalarma ang simbahan sa "pambabaluktot sa katotoha ‐ nan at pagtatangkang bura hin o wasakin ang ating kolek ‐ tibong pag-alala sa pama ‐ magitan ng pagtatanim ng mga kasinungalingan at maling nara tibo." Peligroso ito, ayon sa simbahan, dahil "lalasunin nito ang ating kolektibong kamu latan at wawasakin ang pundasyong moral ng ating mga institusyon." 5
Pro tes ta ng mga si na lan ta ng bag yong Odet te sa Bais City. Pang­aa gaw ng lu pa sa Tar lac, ki nun de na. Mi ning Act of 1995, ipi na ba ba su ra. cli ma te cha nge Pambansang protesta kontra taas­presyo, ikinasa. "Nanlaban" sa kasyudaran, "engkwentro" sa kanayunan Ang sa nga-sa ngang di la ng AFP Li taw na li taw ang mo dus ng Armed Forces of the Phi lip pi nes (AFP) na pa la ‐ tinamaan ng kanilang mga bomba. ba sing engkwentro ang gi na wang pag ma sa ker ng mga yu nit ni to sa li mang si bil yan sa New Ba ta an, Davao de Oro noong pa gi tan ng Peb re ro 23 ng ga bi at uma ga ng Peb re ro 24. Ina nu nsyo ng 10th ID sa su mu nod na araw, kumple to ng ka ri ma ri ma rim na mga la ra wan, na na ma tay sa ar ma dong la ba nan ang mga ak ‐ ti bis tang si na Chad Booc, Ge leju ra in Ngujo II, Elgyn Ba lo nga, at mga dray ber na si na Ro bert Ara gon at Tir so Añar. Hin di simpleng fa ke news Sistematiko at puspusan ang pagpapakalat ng AFP ng dis ‐ impormasyon sa midya at social media tuwing may mga insidente ng pasistang krimen katulad ng mga nabanggit. Ayon sa pa li wa nag ng mga dalubhasa sa komunikasyon, ang ga ni tong ti po ng pe keng pag ba ‐ ba li ta ay hin di simpleng pag ka lig ta o ka ku la ngan sa da tos, kun di isang kam pan yang pla na do, may pon do at pi na ta tak bo ng mga may ka sa na yan sa la ra ngan ng im por ma syo n. Naka ‐ disenyo ito para mag-udyok ng di rasyunal na galit at poot laban sa lahi, target na mga tao, grupo, relihiyon o kasarian. Sa mga la ra wang ipi na ka lat ng mi li tar sa in ter net, may ba ril at pinasuot ng wa lang la man na am mo vest si Booc pa ra pa la ba sing myembro si ya ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB). Ki nut ya, mi nu ra at pi ‐ nagpyes ta han ng mga tau han ng AFP ang mga la ra wang ito. 15, 2021. Maihahalintulad din ito sa serye ng mga pagpatay sa ilang lider rebolusyonaryo sa Mindanao noong nakaraang taon. Na pa ka ra mi pang ibang mga si bil yan na pi na tay nang wa lang ka la ban-la ban na big la na la ‐ mang na gi ging "myembro ng BHB." Sa la hat ng mga ito, aw to ma tik na ang kam pan yang di sim por ma syon ng mi li tar upang ita go sa pub li ko ang ma lu pit na mga pag pa tay sa si bil yan at di-ar ma do. Agad na ini li naw ng BHB sa lu gar na wa lang na ga nap na la ba nan sa Pu rok 8, Ba ra ngay Andap sa pet sang si na sa bi ng AFP. Sa isinagawa nilang pagsisiyasat, napag-alaman nila na ang gru po ni na Booc ay bu mi si ta sa ko mu ni dad ng mga Lu mad kaug nay ng ka ni lang ga wa in bi lang mga bo ‐ lun tir na gu ro at ta ga pag ta gu yod ng ka ga li ngan ng mga ka tu tu bo. Bu mib ‐ ya he si la noong ga bi ng Peb re ro 23 mu la New Ba ta an pa tu ngong Davao City nang ha ra ngin ng mga sun da lo sa tsek poynt sa Ba ra ngay Pob lacion. Ang ka so ng ti na gu ri ang New Ba ta an 5 ay pa re hong-pa re ho sa nau nang mga ka so ng pag du kot at pag pa tay sa mga si bil yan sa Min da ‐ nao. Ka bi lang di to ang ka so ng pa ‐ ma ma ril ng mga sun da lo sa tat long si bil yan sa Sit yo Man luy-a, Dia ta gon, Lia nga, Su ri gao del Sur noong Hun yo Sa AFP, ang di sim por ma syon ay isang san da ta sa ka ni lang ma pa nu pil na ge ra. Gi na ga mit ito pa ra pag tak ‐ pan ang mga kri men at ma la la lang pag la bag sa ka ra pa tang-tao upang pa wi in ang la hat ng ba la kid sa ka ni ‐ lang pa ni ni ba sib la ban sa ma sa. Gi ‐ na ga mit ni la ang social me dia at ang kontro la do ni lang na pa ka ra ming akawnt sa Face bo ok upang ma ni pu ‐ la hin ang isip ng ma sa. Gu ma ga wa si la ng mga pe keng "mid ya" upang lo ko hin ang mil yun-mil yong tu ma ‐ tang ki lik sa Face bo ok. Isang ling go ma ta pos ang ma sa ‐ ker sa New Ba ta an, mga ko mu ni dad ng Mo ro na man ang ina ta ke at gi na ‐ wan ng im ben tong sa lay say. Sa Ba ‐ ra ngay Rung ga yan, Ma gu ing, La nao del Sur, ipi nag dii nan ng 103rd IBde na "kam po ng te ro ris tang Daw lah Isla mi yah" ang binomba ng mga erop la nong pan dig ma noong ma da ‐ ling araw ng Mar so 1. Ang to too, ang lu gar na bi nom ba ay si bil yang ko mu ni dad na ba ha gi ng te ri tor yo ng Mo ro Isla mic Li be ra ti on Front. Kahit mahigpit nang napabu ‐ laanan ng lokal na kumander ng MILF at ng mga upisyal ng Maguing, nagmatigas pa rin ang AFP na mga "Maute" at Dawlah Islamiya ang Ma ta pat ang AFP sa mga ta gu ‐ bi lin ng US Coun te rin sur gency Gui ‐ de, na nag tu tu ring sa pag ma ni pu la sa im por ma syon bi lang isa sa mga pa ngu na hing sang kap sa uma no'y epek ti bong kam pan ya sa kontra - insur hen sya. Ka bi lang sa mga iti nu ‐ tu ro ng US na pa ra uma no mai kin tal sa pi na ka ma ra mi ang isang im por ‐ ma syo n, at sa ga yo'y ma kontrol ang upin yong pub li ko, kai la ngang maa ‐ gap na mai la bas ang im por ma syo n, gaa no man ito ka ma ni pu la do o ga ‐ nap mang inim ben to. Ba ha gi rin ni to ang pag kontrol sa da loy ng im por ‐ ma syo n, ka ya ma da las na ipa tu pad ang news blacko ut at pag hi hig pit sa Sundan sa pahina 7 Marso 7, 2022 ANG BAYAN 6
Isyung ka ba bai han: Di bor syo at pro tek syon la ban sa ka ra ha san Ma ta gal nang isi nu su long ng mga gru pong ka ba bai han sa Pi li pi nas ang ka ‐ ang nag hi wa lay. Sa ila lim ng di bor ‐ syo, ni lu lu saw ang li gal na ka sal at pi na pa hin tu lu tan ang nag hi wa lay na mag pa ka sal sa iba. ra pa tan sa di bor syo. La long lu ma la kas ang ka ni lang pa na wa gan sa ha ‐ rap ng tu mitin ding pang-aa bu so sa mga ka ba bai han sa loob ng ta ha nan, la lu na mu la nag pan dem ya. Sa Pi li pi nas, isa sa ka da apat na ka ba bai hang Pi li pi no na edad 15-49 ay na ka ra nas ng pi si kal, emo syo nal o sekswal na ka ra ha san mu la sa ka ni lang mga asa wa o ka pa res. Ang di bor syo ay iti nu tu ring na op syon na na ka ba tay sa ka ra pa tan. Ang lu ma la king su por ta ng ma ma ‐ yang Pi li pi no sa pag su su long dito ay ma ha la ga bi lang hak bang upang ha ‐ ra pin pa ang mas ma la lim na sa kit ng li pu nan na pa tu loy na nag ba ban ta sa pag ka wa sak ng insti tu syon ng ka sal. Tan da ni to ang pag la ki mu la 2020 ng bi lang ng mga nag-"se arch" o nag ha nap ng im por ma syon sa in ‐ ter net tung kol sa "do mes tic vio ‐ lence." Isa ang Pi li pi nas sa may pi ‐ na ka ma ta as na bilang (pangatlo), kung saan 1,048 ka da 100,000 ka tao ang nag-se arch kaug nay ni to. Ma ta gal nang may pa nu ka lang di bor syo sa kong re so ng Pi li pi nas. Isi nam pa ito noong 2005 ng Gab rie la Wo men's Party sa ha nga ring ma ka ‐ al pas ang ma ra ming ka ba bai han sa ma pang-a bu song re la syong mag-a ‐ sa wa at ma pa nga la ga an ang ka ra pa ‐ tan at ka ga li ngan ni la at ng ka ni lang mga anak. Hi git ito sa ba tas sa an ‐ nul ment at li gal na pag hi hi wa lay. Sa loob ng rebolusyonaryong kilusan, malaon nang kinikilala ang karapatan sa diborsyo. Ipagka kaloob ito kapag may katibayan na ang asawang gustong diborsyohin ay naging traydor o sagadsaring kontra- rebolusyonaryo. Gayundin kung ang isa sa kanila ay napa tunayang nagtaksil sa asawa, nagdadalawang- asawa, nagmama lupit o nagtangka sa buhay ng asawa. Ipinagkakaloob din ito sa iba pang mga pisikal at mental na dahilan sa loob ng nakatakdang panahon at kapag hiningi ng mag- asawa o ng isa sa kanila dulot ng personal na mga di pagkakasundo na nagbunga sa pagkasira ng relasyon. Umii ral ang mga ba tas na ku mi ki ‐ la la sa ka ra pa tan ng isang ba bae na ma ki pag hi wa lay sa kan yang asa wa: ang li gal na pag hi hi wa lay at pag pa pa ‐ wa lam bi sa ng ka sal. Ga yun pa man, da ‐ hil sa ma sa li mu ot at na pa ka-e mo syu ‐ nal na pro se song li gal at ka ka pu san sa pe ra at re kur so (ka da la sang umaa bot sa isang mil yon ang gas tos), ma ra mi ang nag ti ti is na la mang sa ma pang-a ‐ bu song re la syon o na ki ki pag hi wa lay sa la bas ng sak law ng ba tas. Ang an nul ment ay nag de dek la ‐ rang wa lam bi sa ang ka sal sa si mu la pa la mang, su ba lit hin di ni to si na sak ‐ law ang mga usa ping na ga nap sa pa ‐ na hon ng pag sa sa ma, ka tu lad ng mga anak at mga pag-aa ri. Wa lang pag ti ‐ ti yak sa pag-a ko ng res pon si bi li dad ng kap wa sa pa nga ngai la ngan ng mga anak. Wa la ring pag ti ti yak na ma kat ‐ wi rang na pag ha ha ti an ang mga ari-a ‐ ri an na ka da la san ay na sa pa nga lan ng la la ki. Ta li was di to, ang pa nu ka ‐ lang di bor syo ay ti ti yak na ma pa pa ‐ nga la ga an ang ka ra pa tan hi git ng mga anak at ng naag rab ya dong par ti do. Mu la 2016 tu ngong 2021, bu ‐ mag sak nang 45% ang bi lang ng mga ka song isi nam pa pa ra sa li gal na pa ‐ ki ki pag hi wa lay, ha bang tu ma ta as ang ka so ng pang-aa bu so sa loob ng ta ha nan. Tan da ito na ka pos na ka ‐ pos ang pro tek syong nai bi bi gay ng ba tas sa ligal na pag hi hi wa lay at pag pa pa wa lam bi sa ng ka sal. Ipinoproseso ang mga hiling sa diborsyo ng mga komite sa seksyon o sa mas mataas na antas ng organisasyon ng Partido. Sa kaso ng may mga anak, tinitiyak ng Partido na mahusay silang mapapa ‐ ngalagaan. Sa ila lim na man ng ba tas sa li gal na pag hi hi wa lay, ki ni ki la la ang pag ‐ ta ta pos ng ka sal su ba lit hin di na maaa ring mu ling mag pa ka sal sa iba Mula sa pahina 6 mid ya na ma ka ka lap ng im por ma ‐ syon sa mga lu gar na pi nang ya ri han ng mga in si den te, at pa na na kot sa mga tao na mag sa li ta. Sa in si den te sa New Ba ta an, ha ‐ los 24 oras ang lu mi pas ba go iba li ta ng uma no'y engkwentro. Sa ha lip na iba ha gi sa le hi ti mong mga or ga ni sa syon ng mid ya ay sa sa ri ling Face bo ok pa ge ni to ipi nas kil ang ba li ta, at pi nag ko ‐ ro sa di sim por ma syon ang iba't ibang akawnt ng mi li tar. 10th ID ang Noong 2020, na dis kub re ang ma la wak na net work ng mga akawnt sa Face bo ok na pi na ta tak bo ng mga upi syal mi li tar at nag pa pa ka lat ng di sim por ma syo n. Ilan da an di to ang si na sa bing ti nang gal na ng Face ‐ book, pe ro ma li it na ba ha gi la mang ito kung iku kum pa ra sa ta la mak pa ring di sim por ma syon ng AFP. Ka ma kai lan sa Espe ranza, Mas ‐ ba te, sinuotan din ng am mo vest at ti nam nan ng ba ril ang isang mag sa ‐ sa ka ma ta pos pa ta yin ng 96th IB at pa la ba sing myembro ng BHB na na ‐ pa tay sa engkwentro. Walo sa 15 kaso ng masaker sa mga sibilyan sa Bicol sa ilalim ng rehimeng Duterte ang pinalabas na engkwentro sa pagitan ng BHB at AFP-PNP. Ba ha gi rin ng di sim por ma syon ng mi li tar ang na pag pu tol sa ko mu ‐ ni ka syon sa pa gi tan ng ma ma ma yan at mga ka la ban ng gub yer no. Sinasabotahe nito ang website ng Partido Komunista ng Pilipinas at maging ng mga independyenteng midya para pigilan ang pagdaloy ng impor masyon. ANG BAYAN Marso 7, 2022 7
Ang na kaw na ya man ng mga Marcos Ba kit inii wa san ni Fer di nand "Bong bong" Marcos Jr. ang mga pam pub li kong de ba te, po rum at in terbyu? Isa sa mga da hi lan ay ayaw ni yang ma bu lat lat sa pub li ko ang ti na ta gong na kaw na ya man ng ka ni lang pa mil ya. Gaa no ba ka la ki ang na kaw na ya man ng pa mil yang Marcos? May kon ser ba ti bong tantya na umaa bot ito sa $10 bil yon o ₱510 bil yon (sa pa li tang ₱51 sa $1 nga yon). Bi nuo ng unang rehimeng Aqui ‐ no ang Pre si den ti al Com mis si on on Good Government (PCGG) nang ma ‐ pa tal sik sa po der ang dik ta du rang Marcos noong 1986 upang im bes ti ‐ ga han at ba wi in ang ta gong ya man ng mga Marcos di to sa ban sa at sa iba yong da gat. Matapos ang tat long de ka da, ka ka un ti la mang ang na ba wi ng PCGG bun sod ng mga kumpli ka ‐ syon sa li gal na mga pro se so, ang hin di pa ki ki pag tu lu ngan ng mga da ‐ yu hang gub yer no, dag dag din sa pan lo ob na ka hi na an ng PCGG. Umaa bot la mang sa $3.6 bil yong ha la ga ng mga ari-a ri an ang na re ko ‐ ber ng PCGG sa ban sa at sa iba yong da gat si mu la noong re hi meng Aqui ‐ no I hang gang sa ka sa lu ku yang re ‐ hi men ni Rod ri go Du ter te. Sa par ti ‐ ku lar, may na ku hang $680 mil yong mga as set ni Marcos sa mga bang ko sa Switzer land, sa US at sa iba pang ban sa. Mu la sa mga na re ko ber na ya mang ito ki nu ha ang mga ipinam ‐ bayad bi lang dan yos-per wi syo sa mga bik ti ma ng ka ra pa tang-tao noong 14-ta ong pag ha ha ri ng dik ta ‐ du rang US-Marcos. Ka ra mi han sa mga na kaw na ya ‐ mang ito ay gi na ga mit ng mga Marcos upang ma pa na ti li ang bu hay- bil yu nar yo, pa ra ma pa na ti li ang ka ‐ ni lang pam pu li ti kang ba se sa Ilocos Nor te at sa Ley te at pa ra ba wi in ang ka pang ya ri hang pam pu li ti ka sa pam ‐ ban sang an tas nang sa ga yon ay mag pa pa tu loy ang ka ni lang pan da ‐ ram bong at ma du gong pag ha ha ri. Wa lang ka to to ha nan ang pi na ‐ la la ga nap na mga kwen tong ang ya ‐ man ng mga Marcos ay nang ga ling sa pag-aa bu ga do ni Fer di nand Marcos Sr. at sa pi na ta gong "Tal la ‐ no Gold." Ma la king ba ha gi ng ki nu lim bat ni yang ya man mu la sa mga pro yek ‐ tong pi non do han ng Ja pan ay di ne ‐ po si to sa Cre dit Suis se sa Switzer ‐ land. Na ka la gay ito sa ilang akawnt sa ila lim ng mga pa nga lan ng ga wa- ga wang institusyon at kor po ra ‐ syong tu lad ng sa kro ni ni yang si Her mi nio Di si ni. Sa ini syal na de po ‐ si tong $100 mil yon, lu ma la ki ito pa ‐ tu ngong ma hi git $800 mil yon. Nang mau bos na ang bi na yad ng Ja pan sa mga pin sa la ng ge ra sa ban sa, gi na mit na man ni Marcos ang da yu hang mga utang sa World Bank at Asi an Deve lop ment Bank pa ra sa kan yang mga pro yek tong imprastruk tu ra at pri ba dong pag ti ‐ ti pon ng bu ruk ra ti kong pag na na ‐ kaw. Ito ay sa pa ma ma gi tan ng sob rang pag gas tos at sob rang pag ‐ pep re syo ng mga imprastruk tu rang pro yek to (tu lad ng mga kal sa da at tu lay) pa ra ma ka ko lek ta ng ma la ‐ king mga ko mi syo n, bro kers' fees at iba pang por ma ng pa nu nu hol sa mga da yu hang kum pan ya, sa mga da yu hang sup la yer ng ka ga mi tan pang konstruk syo n. Da hil may ab so lu tong po der si ‐ ya sa pag ga mit ng mi li tar at pu lis sa pa na hon ng ba tas mi li tar, si nu pil ni Marcos ang anu mang opo si syon at ma la yang nan dam bong sa ka ban ng ba yan at ka ya ma nang pub li ko. Gi ni ‐ pit at ki num pis ka ni ya ang mga pri ‐ ba dong pag-aa ring yu ti li dad tu lad ng Me ralco, PLDT, Phi lip pi ne Air li ‐ nes at da la wang iba pa, mga kor po ‐ ra syong mas mid ya, ka bi lang ang pitong is ta syon ng te le bi syo n, 16 na pam ban sang ara wang pa ha ya gan, 11 ling gu hang ma ga sin, 66 pa ha ya ‐ gang pang ko mu ni dad, at 292 is ta ‐ syon ng rad yo. Gi na mit ni Marcos ang "pre si ‐ den ti al decre es" at "let ters of instructi ons" upang big yan si ya ng pa bor at ang kan yang mga kro ni. Mga ha lim ba wa ni to ay ang kan yang ka li ‐ him sa de pen sa na si Juan Ponce Enri le na si yang may kontrol sa in ‐ dustri ya ng pag tot ro so, Edu ar do Cojuangco sa in dustri ya ng ni yog, Ro ber to Be ne dicto sa in dustri ya ng asu kal, Anto nio Floi ren do sa in dustri ‐ ya ng sa ging, at ma ra ming iba pa. Sa ka bi la ng pag tang ging wa ‐ lang ni na kaw na ya man ang pa mil ‐ ya, na du las pa rin si Imel da Marcos sa pag sa bing "Amin la hat yan!" Pi na nga ngam ba hang kung ma ‐ na na lo si Marcos Jr. sa ha la lang pre si den syal sa Ma yo 2022, tu lu ‐ yang hin di na mababawi ng sambayanan ang ni na kaw ni lang ya man. 8 Marso 7, 2022 ANG BAYAN
ANG BAYAN Marso 7, 2022 9
Wa ka san ang im per ya lis tang pang ge ge ra sa Ukrai ne Ang pag sa la kay ng Rus sia sa Ukrai ne noong Peb re ro 24 ay pag sik lab ng in ter-im per ya lis tang ar ma dong tung ga li an bu nga ng wa ‐ lang-a wat na pa nu nul sol ng US at al ya do ni to sa North Atlan tic Tre ‐ aty Orga niza ti on (NATO). Lam pas tat long de ka da na ang pang-uud yok ng US-NATO sa an yo ng pag yu rak sa ka sun du ang Minsk ng 1991 na hin di ipa pa lo ob sa sak law ng US- NATO ang mga ban sang da ting ka ‐ bi lang sa War saw Pact (mga ban ‐ sang kaal ya dong mi li tar ng noo'y Soviet Uni on). Sa ha lip na tang ga pin ang alok na ne go sa syon ng Rus sia noong Di ‐ sye mbre 2021 pa ra mu ling bu muo ng ka sun du ang pan se gu ri dad, wa lang- a wat na na nul sol ng ge ra ang US sa pa ma ma gi tan ng pag bu hos ng ar mas sa Ukrai ne, pag pu pu mi lit na ipa lo ob ang bansa sa NATO, at pag lun sad ng ar ma dong pag-a ta ke sa Don bass (Basahin ang kaug nay na ar ti ku lo sa na ka ra ang is yu ng AB). Hu ling ba ra ha ng Rus sia ang pag sa la kay sa Ukrai ne pa ra kontra ‐ hin ang estra te hi kong pla no ng US at NATO na pa li bu tan ito ng mga in ter ‐ me dia te-ra nge missile na ka yang tu ‐ mar get sa Rus sia. Mu la 1991, at ta li ‐ was sa ka sun du ang Minsk, isa-i sang ni lu sob, wi na sak o ipi nai la lim ng US- NATO sa po der nito ang mga ban sa sa si la ngan at sentrong ba ha gi ng Eu ro pe, si mu la sa pag lu sob at pag ‐ ha ti sa Yu gos lavia, pam bo bom ba sa Ser bia at pag-i pit sa mga ban sang Po land, Lit hua nia, Slova kia, Latvia at iba pang ban sa. Mu la noon, 14 na ban sa ang ipi na lo ob sa NATO. re so ni to) pa ra ayu da han ang ba gong pa pet na re hi men at ga mi tin ito pa ra mang-u pat ng ge ra kontra sa Rus sia. Hu ling hakbang ng Rus sia ang pag sa la kay sa Ukrai ne pa ra ipag ‐ tang gol ang kan yang in te res la ban sa mga im per ya lis tang ka ri bal. Sa loob ng unang mga araw, si nak law at ipi nag tang gol ng Rus sia ang re hi ‐ yong Don bass ka tu wang ng mga in ‐ de pendyen teng es ta do doon, wi na ‐ sak ang ma hi git 900 pa si li dad mi li ‐ tar, si na kop ang ba seng na bal sa Azov Sea, ki nontrol ang mga plan ‐ tang nuk le yar, si na la kay ang ma yor na mga syu dad sa ka ti mu gang Ukrai ne na may po pu la syong Rus si ‐ an, at ka sa lu ku yang na ka am bang lu ‐ su bin ang sentrong syu dad ng Kyiv. Ka hit mas ma li it at mas ma hi na, iniuu lat na du me de pen sa ang Ukrai ‐ ne ga mit ang mga mi sayl at ar mas kontra-mi sayl, mga tang ke at iba pang ar mas na si nu sup lay ng US. Sa ‐ man ta la, hi git 1.5 mil yong Ukrai ni an na ang nap wer sang lu mi kas pa tu ngo sa ka ta bing mga ban sa upang umi ‐ was sa ge ra pagsapit ng Marso 6. Mu la sa kan lu rang Eu ro pe, ang Ukrai ne ang pi na ka hu ling ban sa ba go tu ma wid sa hang ga nan ng Rus sia, na hin di pa nai pa pa lo ob sa NATO. Mu la 2014, ma ta pos ni tong su por ta han ang ku de ta at iu po ang pa pet na gub yer no, ang US ay nag bu hos ng aa bot sa $5 bil yon (a yon sa mga pag di nig sa kong ‐ Na sa in te res ng Rus sia na ma bi li ‐ sang ta pu sin ang ge ra at si gu ru hin sa ne go sa syon at ba gong ka sun du an ang hin di pag pa pa lo ob ng Ukrai ne sa NATO at pag-at ras ng su por ta ng US. Na sa in te res na man ng US at NATO na pa ta ga lin ang ge ra upang big yang-da ‐ 10 an ang tu luy-tu loy na ben ta han ng ar ‐ mas sa Ukrai ne hang gang mau bu san ng la kas ang Rus sia. Aa bot na sa $800 mil yon ang ayu dang mi li tar ng US sa Ukrai ne sa mga nag da ang araw. Si nul ‐ su lan din ng US ang Ger many na mag ‐ pa da la ng mga tang ke, ta li was sa pa ‐ ta ka ran ni to. Ma sa yang-ma sa ya ang ma la la king ka pi ta lis ta sa in dustri yang mi li tar tu lad ng Raythe on, Lockhe ed, Northrop Hun ting ton Grum man, Ingalls Industri es da hil sa su mi si rit na ha la ga ng ka ni lang mga sa pi. Kai sa ang Par ti do Komunista ng Pilipinas (PKP) sa pa na wa gan na kag yat na ta pu sin ang ge ra. Si nu su ‐ por ta han ni to ang pag ka ka ro on ng da ya lo go pa ra ma buo ang ba gong ka sun du ang pan se gu ri dad na ti ti yak ng ka pa ya pa an sa Eu ro pe. Pa na wa gan ng PKP sa mga mang ga ga wa at ma ma ma yan ng Ukrai ne, ng Rus sia, at ma ging sa US at Eu ro pe, na ilan tad, iwak si at la ‐ ba nan ang pag ge ge ra han ng mga im per ya lis ta. Da pat ku mi los ang mga re bo lu syo nar yong pro le tar yo pa ra buuin ang sa ri ling la kas ng uring mang ga ga wa, la ba nan ang mga ka ‐ pi ta lis tang na ki ki na bang sa ge ra at ma ki ba ka pa ra sa so sya lis mo. Da pat hi ka ya tin ni la ang mga sun da long gi ‐ na ga mit na pam ba la sa kan yon na ta lik dan ang mga utos at ma kii sa sa pa na wa gang ta pu sin ang ge ra. Marso 7, 2022 ANG BAYAN