Dalawang Katatawanan SINUNGALING ANG SALAMIN Mga Salitang Magkakasingkahulugan Si Teryo at si Terya ay dala wang magkaibigan, hindi magnoh yo. Isang araw ay magkasamang nagpapasyal ang dalawa. May . naraanang isang tindera na may . mukhang kaakit-akit at bawa't naghihintay sa sinumáng ibig na makita o mákatagpo. makatingin ay nahahalina. Isa sa mga nahalina ay si Teryo. Abáng (a.bat, bakay, ·,·j>Ukoy, habát) Ang salitáng abáng ay siyang ginagamit kung ang isa'y Kung ang paghihintáy ay ginagawa ng pasubók sa
isáng tiyák na pagdaraanan, abat. Kay ganda-ganda ng daJa- gang iyan__:_ang wika ng binata. Kung ginagawa narrán ng nagpapalakad-lakad na wa- ,g¡ Terya, na isang dalagang. ri'y;. nakikiramdam sa isáng pook.o. isáng bahay na inaaka- 1;1yaw ma~aringig ng mga sal.itang lang kinaroroonan ng ibig makita o makatagpo, bakay. pum~puri sa ka~andahan ng ibang baba1 ay lumab1. Ang ·pukoy ay hindi gamitíng salita sa Maynila; iyá'y sa I ang a aw1gan na gmagam1 sa pag-aa ang sa smumang de jbig na mahuli. l"t'
l l t
b' Pse!-anya,-kundanga'y Habát ang ginagamit kung ang sinumáng nais na ma- -0, e ano kung ako'y de sala-. dakip o mákatagpo ay pasalubóng na aabangán sa isáng ti- -At di mo ha nalalamang Iahat yák na pagdaraanan. salamin ka. min? . Dito natin silá abangán. Diyán mo abatan ang masamang taong iyon at tiyák na ng salamin ay sinurigaling? Walang' ann-ano ay nakasalu- b<>ng ang · · dalawa ng dalawang, mahuhuli mo. kaibürano: binata llª kapuwa rin de salamm. Sino ba o anó ba ang binabakayan mo sa pook naming t l Kung hmd1 sa Ilaya mla ']Jtnukoy ay hmd1 mla mahu- t, . k"t, 't, k'k"t k ? ag1 n~ .1 ang na l 1. ~ _ ~ng gam on~ o:r:as: Nakii, Teryo, kay palad mo ! - l o a ang wika ng isa. At bakit?~tanong ni Teryo- huli si Manuel. Pagkaganda-ganda ng kapartner mo Si T~ryo ay napatingin kay d't 1 O. Hiriahabol nilá roon ang magnanakaw. habatín natin Terya. ,Abay (sama, akbay, akay) Oo, pagkaganda-ganda ... -HindLba maáaring alisin mo muna ang 'íyong salamin bago ka magsalita"! · : Ang pinakasaligáng salita ng abay,, akbay at akay ay ang sama at iniuukol sa paglakad na may sadyáng kasabáy at kagayák. . Sinasabing abfly kung ang kasama'y .. sadyang itinalagá .sa sinumáng tumatanggáp ng anumáng karangalan o kaya'y sa ~jnumáng inihahatíd pará sa isáng layunin. Hu!~ang'paisrn-id ni Te:ya. •
.
t -
"o,,-
PABALHJ'l'AD NA
·
PAGBASA
.
.
, . d ' · • Ito Y nangyari no\>ng nai:1! 1to pa . , • Si Pedro at si Marya ang siyáng magsis,iabay sa ikaka- · '' At narigyiiti sa isang trambiya. sa a e nang ito y Nagbabasa noon ang isang la- m;igtungo sa· Palasyo. R d lf '] .. b k
Alk Id b ang mga hapon. u as; Sl. o o o ang pinaa ay sa ~· Kung ang isá sa magkasama sa lakad ay nakasapupo sa laking may · matikall na tindig at .. di mo sa~abihin~ hindi marunong baywang o nakapatong ang kamáy sa may gawíng balikat, bumasa .• .c_Ang. tmutul!ghayan ay akbáy "Taliba", : pa.Jiayagang tall'alog na pangaraw-araw at nasa llalim ng kapangyarihan ng mga hapon. Napansin ng mga katabi na ang· pagkakahawak sa pahava- gan ay pabaligtad, patumbalik, 11lo ang nasa ibaba at paa ang nasa itaas. , ' tanging . ,· , Si Lupo t SI Carlos ay mag~a~kbay sa paglakad. Kung hawak sa kamay ang 1sang kasarna, akay. Si Simón ay akay ng kanyang anák na bunso. Abók (gabók, alabók, alikabok) faang kaibigan ang lumapit. -Hoy; pinagtatawanan ka ng raw lahat-ang wika,~hindi ka maru.11ong bumasa ay naghaham bog ka sa haráp ng marami; ibig mo raw lamang masabing maru nong ká. ngang bumasa. Ang abók ay siyang itinatawag sa lahát ng bagay na du róg na nápakaliliít. Gabók narnán ang tawag sa alín mang bagay na naka kain na pinatutuyo't dinudurog o ginigiling na mabuti, ka tulad bagá ng kamote, bigás, balinghoy, dawa atb. Kung bagá sa kastila aiy arina. At bakit?-itinanong. -Pabaligtad daw ang hawak mo sa peryodiko ... At di ha nila nalalamang ga nitong talaga kung basahin nga :von ang alin mang peryodiko ng TVT? Aba! at bakit? -Sapagka't ang kahulul('an ng lahat ng sinasabi ay kailangang haligtarin ! Ang inilagáy sa maruya ay gabók ng balinghoy; noong panahon ng mga hapón ay gabók ng bigás ang ginawáng ti napay Alabók ang tawag sa lupang nadudurog. Ang tao'y sa alabók galing, sa alabóic din uuwi. Tinatawag namáng alikabók ang.: lahát ng uri ng abók na inililipád ng hangin buhat sa mga daán.
~ag ~anitóng, tag-aráw ay talagáng di ka makakahingá sa abkabok sa lahat ng lansangan sa Maynila. 22 ILANG-ILANG ' Panghuling Talata Ang ikatlóng hila11g nn itó vg ILANG-ILANG ay lálabás na V"' taón sa kaarawán ng mga patáy. Itó ang sanhi kung anó't ang amine mga dahon ay nahihiya sán ngayón ng mga lathalang pa tungkól sa araw na iyán, isáng araw na magbuhat pa noong pa nahón ng nuno '11.0 ating kánunu nunuan, ay pina1'árangal~t na't inaalaala. Sa katutubong ugali natin ay maibibilang ang ipinag kakapuring di-paglimot sa mga hinlog na sumakabilang-buhag. Umaasa kamí na ano lahát ng puók na kináhihimlayán ng mga nagsiyao ay magiging punuan ng mga taong magsisidalaw, di la. mang upang tupdín ang kaugali.. ang yaón. kundi sapagk(1't lahát ay nanánabík na silá'y ma,pag ukulan ng mga sariwang al(4t.tla, palibhasa sa loob ng panaAóng inilagi rito sa atin ng mga ~ way ay ipinagbawal ang pagtu pád sa kaugaliang itó. Itóng /LANG-ILANG ay naki k'iisá ng buong puso sa damda ming namumugad ngayón sa dib:.. dib ng mga inulila ng mga "na,;.. bulíd sa gitna ng dilím," sa git na ng larangan ng labanán, na, ibigin man nilá'y · hindi mµaaring makadalaw sa pook na nagíng káhuli~hulihang himlayan nj¡ ka niláng pinakaiibig na buong. g~ ting at kabayanihang namatáy sa pagtupád ng kaniláng banál na tungkulin, Mananatili na lamang rayo sa paggunita at pag-uukol ng mga panalanging ukol sa ka niláng liínáhimlayán. Kaya. pará sa kanilá, sa pagsavit ng araw na itó ng mga patáy, ay di la mang mga tunay na naulila ang gumugunita, kuridi ang buong ba 'yang humahanga sa kanilang ka tapangan at pag-ibig sa tinubU ang-lupa. Anó kung silá'y"' wa.láng korona sa puntód ng libíncf? · An'Ó kung wala mang kandildttg umuusolc? .. Higít sa korona ay naroón anp vaghanga ng buóng bayar¡.. Higff · sa kanila ay naroón ang taimti?rt~ na dalangin ng lahát. Ang nipa·· ko1·ona'y nal&lanta. Ang .mqa kandila'y nauubos at namámatÚly. Nguni't ang paghanga at pagda' langin ay pumápailanlang hang- · gang sa mapayapang pook na ka niláng pinagpapahingahán. Magsihimbíng nawa siláng ma paya¡Jaf t- Alalahanin J natin ngayon . ang mga di-kila- j · /ánq nanqasawi sa ,.! 1 pakikilaban . . . Sabarlo, Nobvembre 3. 194!1.