Tuloy Ka B E Y B MGA TUGMANG INIHANDOG NG EDMONTON PUBLIC LIBRARY magbasa magsalita maglaro MAAGANG PAG-AARAL SA EPL I Ang Tagalog bersyon ng buklet na ito ay ginawa posibleng salamat sa mapagkaloob donasyon ng mga serbisyo sa pagsasalin sa pamamagitan ng Edmonton Katoliko School.
MAAGANG PAG-AARAL Ang aklat na ito ay pag-aari ni: Ang aming pagbati sa pagkakaroon ninyo ng libreng kard pang- aklatan para sa inyong anak! Nais ng Edmonton Public Library (EPL) na tulungan kayong magsaya kasama ng inyong anak at gumawa ng pundasyon para sa pagmamahal sa pagbabasa. Ang mga tugmang ito ay hindi lamang makapagpapagalak sa inyong sanggol at makakadagdag sa espesyal na pagtitinginan, ngunit ito ay makakapagpalago din ng mga kakayahan sa Maagang Pag-aaral - mga blokeng magiging haligi sa pagpapalago ng kaalaman sa wika. Ang Maagang Pag-aaral ay ang lahat ng nalalaman ng mga bata tungkol sa pagbabasa at pagsusulat bago sila makapagbasa at makapagsulat. Ang maagang mga kasanayan sa pag-aaral ay mahalaga para sa pag-unlad sa hinaharap, kaya natulungan na ninyo ang inyong anak sa pamamagitan ng pagkuha ng kard pang-aklatan at libritong ito. Ang pagbabasa at pagtutugma na kasama ang inyong sanggol ngayon ay tutulong sa kanya habang buhay. May mga karagdagan pang impormasyon tungkol sa Maagang Pag- aaral sa likod ng libritong ito. Magkaroon ng oras para pag-aralan at makita kung papaano makakatulong ang Edmonton Public Library sa inyo at sa sanggol ninyo. Para sa madaling patnubay, naririto ang 6 na mga kakayahan sa Maagang Pag-aaral: Nalalaman Natin ang mga Salita! Ang Bukabularyo ay pag-alam sa mga pangalan ng mga bagay. Gusto Natin ang mga Aklat! Ang Udyok sa Pagsusulat ay isang hilig at pagkatuwa sa mga aklat. Nakakapag-istorya Tayo! Ang mga Kakayahan sa Pagsasalaysay ay ang abilidad na mailarawan ang mga pangyayari, makapag- istorya at maunawaan kung papaano nagtratrabaho ang mga ito. Nakikita Natin ang mga Salita! Ang Kaalaman sa Letra ay pagpansin sa mga nakasulat, pag-alam na ang pagsusulat ay makahulugan at pag-alam kung papaano hahawakan ang isang aklat at pagsunod sa mga salita sa pahina. Naririnig Natin ang mga Salita! Ang kabatiran sa Ponetika ay ang kakayahang makinig at maglaro sa mga maliliit na tunog ng mga salita. Tong, tong, tong Pakitong kitong Alimango sa dagat Malaki at masarap Mahirap mahuli Sapagkat nangangagat Matuto ng lubos sa
MGA TUGMA AT AWIT Tigidig, Tigidig Umuugoy na Kabayo Tigidig, tigidig (Buhatin ang isang tuhod paulit-ulit) Doon sa parang, pumunta tayo Tigidig, tigidig umuugoy na kabayo Bilisan mo, bilisan mo! (Dalawang malakas na pagtalbog) WAH! (Yakapin ang sanggol at sumandal) Trit Trat Trit, trat papuntang Boston (Italbog- talbog ang beybi) Trit, trat papuntang Lynn, Ingat ka, Beybi Huwag lalambitin! (Ipatak ang beybi sa pag-itan ng mga tuhod) Trit, trat papuntang London (Italbog-talbog ang beybi) Trit, trat papuntang Dover Tingnan mo, Beybi Huwag mahuhulog sa tabi (Itagilid ang beybi sa isang tabi) Ang ilang mga sanggol tulad ng banayad na bounce at iba pa tulad ng malaking bounce; panoorin ang mukha ng iyong sanggol para sa mga pahiwatig. Kausapin ang inyong sanggol! Tanungin siya, at kung siya ay ngumangawa, ituring ito na isang kasagutan at tugunin! Orasan ni Lolo Ang orasan ni lolo, ang sabi Tik tak, tik tak (Bahagyang umugoy ng pabalik-balik) Ang orasan sa kusina, ang sabi Tik tak tik tak (Umugoy ng may konting pagbilis) TIK TAK TIK TAK Ngunit relo ni Inay sa kamay, ang sabi Teka teka teka Kiliti! Ako ay May Lobo Ako ay may lobo Lumipad sa langit Di ko na nakita Pumutok na pala Sayang ang pera ko Binili ng lobo Sa pagkain sana Nabusog pa ako Paglalaro sa iba't ibang klase ng hugis - mga bola, bloke, palaisipan - ay makakatulongsa inyong anak na malaman kung papaano nabubuo ang mga letra.
MGA TUGMA AT AWIT Ang mga awitin ay isang magaling na paraan para matuto ng wika! Hinahayaan ng pag-awit na maunawaan ng mga bata kung papaano nakakaapekto ang mga mumunting tunog sa wika, na tumutulong sa kanila patungo sa pagiging mga mambabasa! Para sa inyong anak, kayo ang may pinakamagandang boses sa mundo. Hindi papansinin ng mga sanggol kung umaawit kayo nang wala sa tono, masaya na sila na ibinabahagi ninyo ang musika sa kanila! It - Bulaga It - bulaga (Umakto na nanggugulat) Nakikita kita, nakikita kita (Ituro ang sarili, pagkatapos ituro ang sanggol) Hayaan ang inyong sanggol na hawakan ang aklat habang tinitingnan mo ito. Huwag kang mag-ala-ala kung binubuklat niya ang mga pahina o pinagsisikapan niyang kagatin ang aklat - ito ang dahilan kung bakit sila naririto! Nakikita ko maliit na ilong mo (Hipuin ang ilong) Nakikita ko Daliring maliliit ng paa mo (Hipuin ang mga daliri ng paa) It - bulaga (Magmosyon ng nakakagulat) Himukin ang inyong sanggol na ngumawa at 'magsalita' Naghahanda siyang magsalita! Ang pag-uulit ay kinakailangan sa pag-aaral. Awitin ang magkakaparehong kanta, basahin ang magkakaparehong aklat at sambitin ang magkakaparehong tugma nang paulit-ulit - magugustuhan ng sanggol ninyo na makilala ang mga paborito ninyo! Maliliit na Gagamba Maliliit na gagamba Umakyat sa sanga Dumating ang ulan Itinaboy sila Sumikat ang araw Natuyo ang sanga Maliliit na gagamba Ay laging masaya Paa, Tuhod, Balikat, Ulo Paa, tuhod, balikat, ulo Paa, tuhod, balikat, ulo Paa, tuhod, balikat ulo Pumadyak tayo at magpalakpakan (Pindutin ang mga paa sa kamay, Pagkatapos tuhod, balikat at tumuloy, paulit-ulit na 4 na beses.) Magsalita bilang 'Magulang' gamit ang mataas na tono at may kabagalan sa pang-karaniwan ninyong boses
MGA TUGMA AT AWIT Ilan sa mga unang salita na nalalaman ng isang bata ay ang mga parte ng katawan. Ang mga tugma na nangangailangan ng paghipo sa mga mukha at paggalaw ng mga daliri ay tumutulong sa mga batang matutuhan ang mga salitang nagbibigay sa inyo ng pagkakataong kandungin sila. Gusto ng mga sanggol na hinihipo ang kanilang mga mukha at ang mga tugmang nagpapaala-ala ng mapagmahal na haplos sa katawan ay tumutulong sa mga batang marandaman na sila ay ligtas, minamahal at handang matuto! Heto ang Bahay-Pukyutan Heto ang bahay- pukyutan (Isuntok ang kamay) Ngunit nasaan ang mga laywan? Nakatago sila Kung saan walang nakakakita Tingnan at makikita ninyo sila 1 2 3 4 5 Lumalabas sa pukyutan Isa, Dalawa, Tatlo, Apat, Lima (Ibuka ang mga daliri) Bzzzzzzzzzzzzzzzzzzzz (Kiliti) Ang Munting Bituin Maliwanag na bituin Di ka ba nalulungkot Sa paligid ng dilim Di ka ba natatakot Kumapit ka ng mahigpit Baka ikaw ay mahulog Dagdagan ng mga halik ang magkasamang pag-awit at pagbasa. Mas natututo ang mga sanggol kapag nararamdaman nilang sila ay ligtas at minamahal. Kandungin ang inyong sanggol habang nagbabasa para gawing maalwan at puno ng pagmamahal ang oras na ito. Huwag mag-ala-ala kung ang inyong sanggol ay nalilibang lamang sa maikling panahon; ang isang positibong karanasan ay mas mahalaga kaysa sa isang mahaba. Gawin itong masaya! Bahay Kubo (Nipa Hut) Bahay kubo, kahit munti Ang halaman doon ay sari-sari Singkamas at talong, sigarilyas at mani Kundol, patola, upo't kalabasa At saka mayroon pang labanos, mustasa, Sibuyas, kamatis, bawang at luya Sa paligid-ligid ay puro linga. Tatlo Bibe May tatlong bibe akong nakita Mataba, mapayat mga bibe Ngunit ang may pakpak Sa likod na iisa Siya ang lider na nagsabi ng Kwak, kwak, kwak Tayo na sa ilog ang sabi Kumindeng ng kumindeng Ang mga bibe Ngunit ang may pakpak Sa likod na iisa, Siya ang lider na nagsabi ng Kwak, kwak, kwak Ituro ang mga salita kahit saan sila naroroon - sa mga pananamit, botelya, mga laruan - saan man at ng sanggol mo sila nakikitang nakasulat.
MGA TUGMA AT AWIT Dagdagan ng mga awit ang pang-araw-araw na gawain para lalo itong maging masaya - mga oras ng pagpapaligo, pagtitiklop ng nilabhan, paghahanda ng hapunan o pagpapalit ng lampin. Ang mga awit at tugma ay nagpapaginhawa sa mga sanggol (at sa iyo) at maaaring gawing kalibang-libang ang mga oras na mahihirap. A BA KA DA Tayo na at mag-aral Ng ating A BA KA DA A BA KA DA E GA HA I LA MA NA NG O PA RA SA TA U WA YA Ang ating A BA KA DA Kung ito'y alam nyo na Tayo na at kumanta Awitin ang awit ng alpabeto sa iyong sanggol. Nagsisilbi itong mapagpakalmang paghehele at sa huli ay tutulong sa kanyang matutuhan ang kanyang mga letra! Magsalita na parang nakikipag-usap sa inyong sanggol. Kahit hindi ka niya nauunawaan, nalalaman niya na ang pag-uusap ay mahalaga at espesyal. Ang inyong boses - kahit ito ay mahina at dumaragondong, o malakas at malambing - ay ang pinakamagandang tunog para sa inyong sanggol. Ang mga sanggol ay nilikha para matuto ng wika. Kausapin ang inyong sanggol sa inyong sariling wika. Ang matutuhan ang inyong sariling wika ay makakatulong sa inyong mga anak na makapagtayo ng matibay na pundasyon para matuto sila ng iba pang mga wika habang sila ay lumalaki. Sa Ugoy ng Duyan Sana'y di magmaliw ang dati kong araw Nang munti pang bata sa piling ni Nanay Nais kong maulit ang awit ni Inang Mahal Awit ng pag-ibig habang ako'y nasa duyan Sa aking pagtulog na labis ang himbing Ang bantay ko'y tala, ang tanod koy's bituin Sa piling ni Nanay langit ang buhay Puso kong may dusa Sabik sa ugoy ng duyan mo, Inay Sampung Mga Daliri Sampung mga daliri Kamay at paa Dalawang mata Dalawang taynga Ilong na maganda Maliliit na ngipin Masarap kumain Dilang maliit nagsasabi Huwag kang magsinungaling Gamitin ang pangalan ng inyong anak sa mga tugma - magugustuhan niyang marinig ang pangalan niya!
MGA TUGMA AT AWIT Mag-Exercise Tayo Tuwing Umaga Mag-exercise tayo tuwing umaga, tuwing umaga Mag-exercise tayo tuwing umaga Upang katawan natin ay sumigla At sa gabi, maaga kang matulog Sa umaga, maaga kang gumising At agad mag-jogging jogging Sa plaza mag-tambling-tambling Ang leeg mo ay ipapaling-paling Ang baywang mo ipakendeng-kendeng Ang braso mo nama'y isuntok-suntok sa hangin Isa, dalawa, tatlo, apat Lima. Anim, pito, walo Walo, pito, anim,, lima Apat, tatlo, dalawa, isa Maghanda Tayo Maghilamos sana, sana At hugasan pati paa Suklayin pati buhok At humanda sa pagpasok Isalaysay ang inyong araw! Ilarawan kung ano ang inyong ginagawa habang ginagawa ninyo ito. Basahin ang mga aklat na magkasama at ituro ang mga larawan at salita. Hindi ito napakaaga para magsimula! Ang pag-awit, pagtutugma, pagbabasa at pakikipag-usap sa mga sanggol mula pagsilang ay lumilikha ng isang kapaligirang mayaman sa wika para sa mga bata. Ang paghanap ng masasaya at maaalwang mga paraan para maibahagi ang anim na kasanayan sa Maagang Pag-aaral araw-araw ay naguudyok sa pag-aaral sa wika. Magbasa, magsalita at gawin sa sarili ninyong paraan ang pagkakaroon ng pang-habambuhay na pagmamahal sa wika. Ibahagi ang mga aklat na may mga salamin o habi na kapana-panabik. Hayaan ang sanggol ninyo na hipuin ang aklat habang kayo ay nagbabasa. Ituro ang mga letra sa mga bagay sa paligid ng bahay.
MAAGANG PAG-AARAL Papaano tumutulong ang mga tugma sa aking sanggol? Isa sa mga benepisyo ng mga tugmang pambata ay tinutulungan ng mga ito ang mga sanggol kung papaano nagtratrabaho ang mga istorya - Sa ilan lamang mga linya, ang buong malinaw na istorya ay nabubuksan. Tinutulungan din nila ang mga sanggol na marinig ang mga maliliit na tunog sa loob ng mga salita. Dagdag pa dito, ang mga ito ay masaya at magandang dahilan para magkandong! Sa mga ano pang paraan ko matutulungan ang aking sanggol? Ikaw ang pinakamagaling na guro ng iyong sanggol at ginugugol mo ang mahabang oras kasama niya. Iniidolo ka ng iyong sanggol at tumitingin siya sa iyo para sa mga palatandaan kung papaano aakto, magsasalita at kikilos. Ang pagbabasa, pagsasalita at paglalaro sa kanya ang mga pinakamabuting paraan para patibayin ang inyong bigkis, maging masaya at maturuan siya. Maraming mga masasayang paraan para matulungan ang inyong sanggol; bisitahin ang para sa mga bidyu, lista ng mga aklat at iba pang maaalwang tip. Gaano kahalaga ang mga Kasanayan sa Maagang Pag-aaral? Kinakailangan! Ipinakikita sa atin ng pananaliksik sa paglago ng utak na ang mga karanasan ng isang bata sa unang tatlong taon ng buhay ay diretsong nakakaapekto sa paglaki at pag-aaral sa bandang huli, kasama na ang pagtatagumpay sa mataas na paaralan. Kaya, maligayang pagbati sa paggamit ng mga tugma at pagbabasa - makakatulong ang mga ito sa inyong sanggol sa bandang huli ng kanilang buhay. Papaano makakatulong ang Aklatan? Tinutulungan kayo ng EPL na ikintal sa inyong anak ang habang-buhay na pagmamahal sa pagbabasa, simula sa pagkabata. Ang mga oras sa pag-iistorya para sa mga sanggol, mga batang nagsisimula pa lamang lumakad at mga batang nalalapit nang mag-eskwela, kasama ng ating mga rekomendasyon para sa mga magagandang aklat at gawain, ay makakatulong na mapalago ang kasanayan sa Maagang Pag-aaral na kinakailangan para sa matagumpay at aliw sa pagba-basa sa hinaharap. Bisitahin ang aklatan sa inyong lugar o para sa karagdagang impormasyon sa mga programa, gamit at iba pang mga mapagkukunan na makakatulong sa inyo sa bahay. Ang EPL ay may maraming nakakatuwa at mga maaalwang paraan para matulungan ninyo ang inyong sanggol na makabuo ng mga kasanayan sa Maagang Pag-aaral. Bisitahin ang sangay ng EPL sa inyong lugar, tumawag sa amin o pumunta sa internet para makita ang mga magagandang programa: Oras	ng	Pagpapatulog	sa	Sanggol	(Baby	Laptime) •	Araw	ng	Pagsalubong	sa	Sanggol	(Baby	Welcoming	Day) •	Saya	Para	sa	Kaliliitan	(Fun	for	Ones) •	Umawit,	Sumenyas,	Tumawa	at	Mag-aral	(Sing,	Sign,	Laugh	and Learn) Ama	at	Oras	para	sa	Sanggol	(Daddy	and	Baby	Time) •	Mga	Oras	ng	Kwentuhan	ng	Pamilya	(Family	Storytimes) Ito ay ilan lamang sa mga opsyon; ang EPL ay naghahandog ng mahigit sa 6800 libreng programa kada taon. May mga bagay para sa lahat at inaanyayahan kayong dumalo! Alam ba ninyo na hindi lamang mga aklat ang laman ng aklatan? Samantalahin ang napakaraming mga mapagkukunan na makakatulong sa inyo at sa inyong anak, katulad ng: Awit •	Mga	Aklat	para	sa	Pakikinig •	Pananaliksik •	Mga	aklat	sa	Internet	na	pangkilusan Ang aklatan ay makakatulong sa inyo at sa inyong sanggol sa mga buwan at taon pang darating. Bago ninyo malaman, kayo na ang binabasahan ng inyong sanggol. Bisitahin ang o sangay sa inyong lugar para sa marami pang mga detalye tungkol sa marami at libreng mapagkukunan sa EPL.