3 MTB-MLE (Kapampangan) Kapat a Kwarter - Modyul 31: Week 7 Pamanyulat Parapu na atin 3-5 Panyalita Gamit Ding Signal Words a Mumuna, Kadwa, Tutuki, Kaybat at Katataulian
MTB-MLE - Kadwang Gradu Alternative Delivery Mode Kapat a Kwarter - Modyul 31: Pamanyulat Parapu na atin 3-5 Panyalita Gamit Ding Signal Words a Mumuna, Kadwa, Tutuki, Kaybat at Katataulian Unang Edisyon, 2020 Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad. Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may-akda ng mga ito. Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa kagawaran. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Leonor Magtolis Briones Pangalawang Kalihim: Diosdado M. San Antonio Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul Manunulat: Christina N. Laxa Patnugot: Lerma P. Matias Tagasuri: Cherry G. Vinluan EdD Tagalapat: Erwin H. Iruma Tagapamahala: Engr. Edgard C. Domingo PhD, CESO V- Schools Division Superintendent Melissa S. Sanchez PhD, CESE- Asst. Schools Division Superintendent Shirley B. Zipagan PhD- Asst. Schools Division Superintendent Celia R. Lacanlale PhD, Chief, CID Cherry G. Vinluan EdD, EPS Filipino Ruby Murallos Jimenez PhD, EPS-LRMS June D. Cunanan- EPS, ADM Division Coordinator Inilimbag sa Pilipinas ng SDO Pampanga Kagawaran ng Edukasyon - Rehiyon III Office Address: High School Blvd., Barangay Lourdes City of San Fernando (P) Telefax: E-mail Address:
MTB-MLE (Kapampangan) Kapat a Kwarter - Modyul 31: Week 7 Pamanyulat Parapu na atin 3-5 Panyalita Gamit Ding Signal Words a Mumuna, Kadwa, Tutuki, Kaybat at Katataulian 3
Paunang Salita Para sa tagapagdaloy: Malugod na pagtanggap sa asignaturang MTB-MLE 3 ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul para sa araling Pamanyulat Parapu na atin 3-5 Panyalita Gamit Ding Signal Words a Mumuna, Kadwa, Tutuki, Kaybat at Katataulian! Ang modyul na ito ay pinagtulungang dinisenyo, nilinang at sinuri ng mga edukador mula sa pampubliko at pampribadong institusyon upang gabayan ka, ang gurong tagapagdaloy upang matulungang makamit ng mag-aaral ang pamantayang itinakda ng Kurikulum ng K to12 habang kanilang pinanagumpayan ang pansarili, panlipunan at pang-ekonomikong hamon sa pag-aaral. Ang tulong-aral na ito ay umaasang makauugnay ang mag-aaral sa mapatnubay at malayang pagkatuto sa mga gawain ayon sa kanilang kakayahan, bilis at oras. Naglalayon din itong matulungan ang mag-aaral upang makamit ang ika-21 siglong mga kasanayan habang isinasaalang-alang ang kanilang mga pangangailangan at kalagayan. Bilang karagdagan sa materyal ng pangunahing teksto, makikita ninyo ang kahong ito sa pinakakatawan ng modyul: Mga Tala para sa Guro Ito'y naglalaman ng mga paalala, panulong o estratehiyang magagamit sa paggabay sa mag-aaral. Bilang tagapagdaloy, inaasahang bibigyan mo ng paunang kaalaman ang mag-aaral kung paano gamitin ang modyul na ito. Kinakailangan ding subaybayan at itala ang pag-unlad nila habang hinahayaan silang pamahalaan ang kanilang sariling pagkatuto. Bukod dito, inaasahan mula sa iyo na higit pang hikayatin at gabayan ang mag-aaral habang isinasagawa ang mga gawaing nakapaloob sa modyul. ii
Para sa mag-aaral: Malugod na pagtanggap sa asignaturang MTB-MLE 3 ng Alternative Delivery Mode (ADM) Modyul para sa araling Pamanyulat Parapu na atin 3-5 Panyalita Gamit Ding Signal Words a Mumuna, Kadwa, Tutuki, Kaybat at Katataulian! Ang modyul na ito ay ginawa bilang tugon sa iyong pangangailangan. Layunin nitong matulungan ka sa iyong pag-aaral habang wala ka sa loob ng silid-aralan. Hangad din nitong madulutan ka ng mga makabuluhang oportunidad sa pagkatuto. Ang modyul na ito ay may mga bahagi at icon na dapat mong maunawaan. Alamin Sa bahaging ito, malalaman mo ang mga dapat mong matutuhan sa modyul. Subukin Sa pagsusulit na ito, makikita natin kung ano na ang kaalaman mo sa aralin ng modyul. Kung nakuha mo ang lahat ng tamang sagot (100%), maaari mong laktawan ang bahaging ito ng modyul. Balikan Ito ay maikling pagsasanay o balik-aral upang matulungan kang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa naunang leksyon. Tuklasin Sa bahaging ito, ang bagong aralin ay ipakikilala sa iyo sa maraming paraan tulad ng isang kuwento, awitin, tula, pambukas na suliranin, gawain o isang sitwasyon. Suriin Sa seksyong ito, bibigyan ka ng maikling pagtalakay sa aralin. Layunin nitong matulungan kang maunawaan ang bagong konsepto at mga kasanayan. Pagyamanin Binubuo ito ng mga gawaing para sa malayang pagsasanay upang mapagtibay ang iyong pang-unawa at mga kasanayan sa paksa. Maaari mong iwasto ang mga sagot mo sa pagsasanay gamit ang susi sa pagwawasto sa huling bahagi ng modyul. Isaisip Naglalaman ito ng mga katanungan o pupunan ang patlang ng pangungusap o talata upang maproseso kung anong natutuhan mo mula sa aralin. Isagawa Ito ay naglalaman ng gawaing makatutulong sa iyo upang maisalin ang bagong kaalaman o kasanayan sa tunay na sitwasyon o realidad ng buhay. iii
Tayahin Ito ay gawain na naglalayong matasa o masukat ang antas ng pagkatuto sa pagkamit ng natutuhang kompetensi. Karagdagang Gawain Sa bahaging ito, may ibibigay sa iyong panibagong gawain upang pagyamanin ang iyong kaalaman o kasanayan sa natutuhang aralin. Susi sa Pagwawasto Naglalaman ito ng mga tamang sagot sa lahat ng mga gawain sa modyul. Sa katapusan ng modyul na ito, makikita mo rin ang: Sanggunian Ito ang talaan ng lahat ng pinagkuhanan sa paglikha o paglinang ng modyul na ito. Ang sumusunod ay mahahalagang paalala sa paggamit ng modyul na ito: 1. Gamitin ang modyul nang may pag-iingat. Huwag lalagyan ng marka o sulat ang anomang bahagi ng modyul. Gumamit ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay. 2. Huwag kalimutang sagutin ang Subukin bago lumipat sa iba pang gawaing napapaloob sa modyul. 3. Basahing mabuti ang mga panuto bago gawin ang bawat pagsasanay. 4. Obserbahan ang katapatan at integridad sa pagsasagawa ng mga gawain at sa pagwawasto ng mga kasagutan. 5. Tapusin ang kasalukuyang gawain bago pumunta sa iba pang pagsasanay. 6. Pakibalik ang modyul na ito sa iyong guro o tagapagdaloy kung tapos nang sagutin lahat ng pagsasanay. Kung sakaling ikaw ay mahirapang sagutin ang mga gawain sa modyul na ito, huwag mag-aalinlangang konsultahin ang inyong guro o tagapagdaloy. Maaari ka ring humingi ng tulong kay nanay o tatay, o sa nakatatanda mong kapatid o sino man sa iyong mga kasama sa bahay na mas nakatatanda sa iyo. Laging itanim sa iyong isipang hindi ka nag-iisa. Umaasa kami, sa pamamagitan ng modyul na ito, makararanas ka ng makahulugang pagkatuto at makakakuha ka ng malalim na pang-unawa sa kaugnay na mga kompetensi. Kaya mo ito! iv
Pakibalwan Ing modyul ayni, makasawup ya karing anak para mas mitayas pa ing karelang kabyasnan king pamangawang parapu. Makapamye ya iting kebalwan king pamituki-tuki da ring milyari. King katataulian na ning modyul ayni, pakikuanan mung: 1. Apakit ing pamituki-tuki da ring kapalyaryan gamit ding signal words (MT3C-Iva-i-2.7); 2. Makasulat a parapu na atin 3-5 telatag gamit ding signal words a mumuna, kadwa,tutuki, kaybat,at katataulian (MT3C- Iva-i-2.7). Subukan Ding signal words a mumuna, kadwa, tutuki, kaybat at katataulian gagamitan la para apituki-tuki la ring kapalyaryan. Pituki-tuki mula ring litratu basi king Life Cycle ning mariposa. Gamitan la ring signal words a mumuna, kadwa, kaybat at katataulian, ilage la king kawun ding pakibat. 1. 2. 3. 4. 1
Lisyun 1 Pamanyulat Parapu na atin 3-5 Panyalita Gamit ding Signal Words a Mumuna, Kadwa, Tutuki, Kaybat at Katataulian Ing pamangamit signal words makasawup la para apituki-tuki lang masalese ring kapalyaryan king kwentung binasa o dimdam at makapamye lang kalinawan at tiyak a direksyun king pamituki- tuki daring bage bage. Balikan Pituki-tuki mu la ring kekang gagawan bayu ka lungub king iskwela. Gumamit kang bilang 1-5 at isulat la reni king kawun. A. B. C. D. E. 2
Tuklasan Basan ya ing kwentu para mas antindyan la ring gamit da ring signal words. Ing Anak a Maparalan Sinulat nang: Christina N. Laxa King murang idad nang Alisa akit muna kaya na malugud yang anak at maparalan. Buri neng isaling regalu ing kayang ima para king kayang kebaytan oneng kulang la ring pera na. Minisip ya nung nanu ing masanting nang gawan para makapanipun ya. Aganaka nang gawang pastilyas atsaka nala itinda. ing sangkap na kaylanganan na, kadwa inadya na ngan ing gamitan na, tutuki piaben na ing gatas a pulbus at marayuput saka na inalu, kaybat kinangwa yang ditak a parti ketang inalu na saka na binilug, gewa na ita paulit-ulit angga king megisan na, katataulian pegulung nala king mayumu atsaka na nala binalut. Marakal ya agawang pastilyas i Alisa kaya naman dakal ya apisali. Mumuna nang gewa, seli na ngan Anyang saktu nala ding pera na seli neng imalan at cake I ima na. Metula ya I ima na king kayang binye regalu. Matula ya ima na emu uling dininan neng regalu nune uling ginawa yang paralan i Alisa para mu apasaya ne ing kayang ima. Sagutan la ring makatuki: 1. Ninu ing anak a babai king kwentu? 2. Nanu ing gewa ng paralan para asali neng regalu ing ima na? 3. Nanung penandaman nang ima na king gewa na? 3
4. Malugud ya bang anak i Alisa? Bakit? 5. Nanu la ngan ding salitang ginamit para apakit ing pamituki- tuki king pamangawang pastilyas? Suryan Oreni ring telatag na megamit king kwentu para ipakit ing paralan king pamangawang pastilyas. Suryan at pakiintindyan lang masalese. 1. Mumuna nang gewa, seli na ngan ing sankap na kaylangan king pamangawang pastilyas. 2. Kadwa sinadya na ngan ing gamitan na. 3. Tutuki piyabe-abe na ing gatas a pulbus at ing gatas a marayuput saka na ginogo. 4. Kaybat kinangwa yang ditak a parti ketang piyabe-abe na saka ne binilug, gewa na ita paulit-ulit angga king megisan na. 5. Katataulian, pegulung nala king mayumu atsaka na nala binalut. Nanu la ngan ding salitang makagulis? Nanu ing papakit da ring salitang pakagulis? Nanu ing awus da karing salitang gagamitan para apakit ing pamituki-tuki da ring milyari? Ding signal words malyari lang gamitan ban ipakit ing pamituki-tuki da ring kapalyaryan king kwentung binasa o dimdam. Gagamitan la rin ban apakit ing pamituki-tuki da ding bage na atin prosesu kalupa na ning pamaglutu at aliwa pa. Alimbawa kareni ring mumuna, kadwa, tutuki, kaybat at katataulian. 4
Pagyamanan Gabe a Pamagsane 1 Pantunan at gulisan la ding signal word king puzzle, kaybat gamitan la reni ban mabuu ya ing parapu king lalam. A S I T H U K P I T G L U K A T Q X Z U K A K G S I A A T D W Q F F M E A W S Z W V C B D W A D F H A W T Y T R C M E T E X N M D A K J I L I U K A Y B A T Y O S R J G D M U A M S U L N A A P Aisip nang Alvin na paturu nung makananu sangkap kape kang koya nang Alan. "Koya, turu mu ku pamung sangkap kape para pag magkape ya i tatang aku nang sangkap." sabi nang Alvin. Uwa sige makantini, "(1)__________ mipali ka pa mung danum,(2)____________ kabang mipapali kang danum kuma kang tasa at ilage mu ing kape, mayumu at pwedi mu rin dinan gatas.(3) __________ pag bubukal na ing danum, patdan mu ne ing kalang at kunan ing danum pero ban mas ligtas pasaup ka karing mas matwa keka king pamangwa king danum. (4)__________ dinan muneng danum ing tasa at (5)__________ igogo mu na at pwedi nang inuman." Turu ng Alan king kayang kapatad. 5
Gabe a Pamagtasa 1 Pituki-tuki la ring panyalita king lalam. Ilage la king gulis kayari da ring signal word ding ustung pakibat. tumubu ya ing buku/buds king sanga - mika bunga ne ing tanam a atis - mananam kang butul atis - mamulaklak ya ing tanaman - sumibul ya angga king magin yang tanaman 1. Mumuna 2. Kakadwa 3. Tutuki 4. Kaybat 5. Katataulian __________________________ 6
Gabe a Pamagsane 2 Isulat la ding gagawan na ning anak karing balang litratu king ustung pamituki-tuki gamit ding signal words, Ilage la king kawun ding pakibat. 1. 2. 3. 4. 5. Gabe a Pamagtasa 2 Samasan la ding panyalita para makabuung parapu. Gumamit signal word. Isulat ya ing sagut king gulis. a. Ding tau sasaludu la potang manakit lang istatwa. b. Pepagawa yang dakal nang istatwa. c. Anyang minunang panawun, ating manimunu lagyu na Aring Abraham. d. Inutus na karing kayang sasakupan na saluduan de maski nokarin de akit pati ing kayang istatwa. e. Ding sundalus kebit dala ding kayang istatwa king palibut ning kayaryan. 7
Malayang Pamagsane 1 Pidugtung la ring litratu king kolum B karing signal words king kolum A gamit ing gulis para ipakit ing karelang pamituki-tuki. A B 1.
mumuna 2.
kadwa 3.
tutuki 4.
kaybat 5.
katatawliyan 8
MalayangPamagtasa 1 Bumuu kang metung a parapu tungkul king pamangawang cereal gamit ding signal words, gawan mulang gabe ding litratu king lalam. Malayang Pamagsane 2 Gamit ding signal words gawa kang telatag o panyalita na maglarawan karing litratu at para apakit la ding pamituki-tuki ning milyari king pamanaman. 9
Malayang Pamagtasa 2 Sumulat kang metung a parapu gamit ding makatuking panyalita. Gumamit signal words ban ipakit ing pamituki-tuki daring milyari. minta la king gubat ding mangasu ban mandakap babing dikut ikit de ing pugad na ning babing dikut • ginawa lang maragul at matibe bitag • kalwal na ning babing dikut king pugad na, linakad yang diretsu papunta king bitag • arakap de ing babing dikut Tandanan Makananu yang apakit ing pamituki-tuki da ring kapalaryan king kwentung binasa o dimdam o ing pamituki-tuki da ring miyaliwang malalyari king aldo-aldo? Pwedi lang apakit ding pamituki-tuki da ring bawat milyari king pamangamit karing salitang mumuna, kadwa, tutuki, kaybat at katataulian o ding awsan dang signal words. 10
Pamangawa Pituki-tuki la ding litratu king lalam gamit ding signal words mumuna, kaybat, katataulian. Isulat la ring sagut king gulis lalam da ring litratu. 1. 2. 3. 4. Ebalwasyun Basan yang masalese ing kwentu at sagutan ing makatuking panyubuk. Ing Bayaning Asu Sinulat nang: Christina N.Laxa Atin yang sese asu i Tinay, pemalagyu neng Sam. Kaluguran ne ing kayang sese uling maganaka ya at ayasahan ne. 11
Misan a aldo minta la ring pengari nang Tinay king taldawa para pakanan ding sese da, melakwan lang adwang Sam king bale da. Kasalukyan dang mamyalung ding miyamu anyang mekaramdam yang danup I Tinay kaya minta ya king kusina para mantun pamangan saka neman sinunud kaya I Sam. Anyang menakit yang pamangan king babo kabinet sinampa ya iti. King kayang pamanyampa bigla ya meragsa ing kabinet at mepatanan ya kaya naman mengawung neng mengawung I Sam at sangkan neng abitan ing kabinet gamit ing asbuk na oneng ene agyu. Kalabas ning pilang minutu, memulayi ya I Sam at king taldawa at pintalan nala ding pengari nang Tinay saka nala pengawung alang patna kaya magtaka la reti. Penabit nala malan reti na ban tukyan de.Tikyan de I Sam hangga king miuli la king bale da at ikit de pin ing karelang anak. Pasalamat lang maragul ding pengari nang Tinay king karelang asu na I Sam na nung e kaya medisgrasya ne I Tinay. Kaya naman tinuring deng bayani I Sam at lalu de pang liguran. Pituki-tuki la ding milyari king kwentu gamit ding signal words. Ilage la ding pakibat king gulis. ________a. Mekaramdam yang danup I Tinay kaya minta ya king kusina. ________b. Memulayi ya I Sam at minta king taldawa at pintalan nala ding pengari nang Tinay. ________c. Minta la ring pengari nang Tinay king taldawa para pakanan ding sese da. ________d. Meragsa ing kabinet at mepatanan ya. ________e. Menakit yang pamangan king babo cabinet, sinampa ya iti. 12
Karagdagang Pamagsane Gawa kang metung parapu tungkul karing gagawan mu neng abak bayu ka munta iskwela. Gumamit kang signal words ban apakit ing pamituki-tuki daring milyari. Isulat ya ini king malinis a papil. 13
Susi da reng Ustung Sagut (manibatan karing ana king sagut e. tutuki d. kaybat c. mumuna b. katatawliyan a. kadwa Karagdagang Gawan Tayahin A. kaybat katatawliyan, mumuna, mumuna 4. (sariling sagut da ring anak) Malayang Pamagtasa 2 katatawliyan, kaybat, 3. kaybat katatawliyan, mumuna, 2. mumuna, katatawliyan kaybat, 1. Gawan (sariling sagut da ring anak) Malayang Pamagtasa 1 anak) (sariling Malayang Pamagsane 2 ring sagut da 5. kaybat 4. mumuna 3. kadwa 2. katatawliyan 1. tutuki Malayang Pamagsane 1 (sariling sagut da ring anak) Pamagsane atin gabe 2 ring anak) (sariling sagut da Ebalwasyun 2 Pamaggabe 5. katatawliyan 4. kaybat 3. tutuki 2. kadwa 1. mumuna Pamagsane atin gabe 1 5. mika bunga ne ing tanam a mansanas 4. mamulaklak ya ing tanaman 3. tumubu ya ing buku/buds king sanga tanaman 2. sumibut ya hangga king magin yang 1. mananam kang butul mansanas Pamaggabe Ebalwasyun 1 e. 1 d. 2 c. 3 b. 4 a. 5 Balikan 4. kaybat 3. kadwa 2. katataulian 1. mumuna Subukan Pisanggunian Bamba, D., et al. 2014. Mother Tongue-Based Multilingual Education 3. DepEd. Bamba, D., et al. 2014. Grade 3 Teachers Guide | K To 12 Curriculum. Deped.gov.ph. 2020. [online] Available at: [Accessed 21 June 2020]. Teach Pinas. 2020. K-12 Most Essential Learning Competencies (MELC) - Teach Pinas. [online] Available at: melc/> [Accessed 21 June 2020]. 14