ANG Pahayagan ng Partido Komunista ng Pilipinas Pinapatnubayan ng Marxismo-Leninismo-Maoismo Tomo LIII Blg. 10 Mayo 21, 2022 EDITORYAL Iba yong mag kai sa at la ba nan ang re hi meng US-Marcos II Da pat iba yong pag buk lu rin ang sam ba ya nang Pi li pi no pa ra de ter mi na ‐ dong la ba nan ang mauu pong re hi meng US-Marcos II na ita ta tag sa pun da syon ng pan da ra ya sa ha la lan, na kaw na ya man, at pam ba ba ‐ luk tot sa ka say sa yan. Hin di pa man nauu po sa po der, la bis nang na hi hi wa lay ang nag ha ‐ ha ring pang ka ting Marcos-Du ter te da hil sa ma tin ding ga lit ng sam ba ‐ ya nang Pi li pi no sa ti ra ni ya, ko rap ‐ syon at pang-aa pi sa ila lim ng ka ni ‐ lang mga di nas ti ya. Ang ma la wak na ki lu sang an ti-Marcos-Du ter te noong pa na hon ng elek syon ay da pat la ‐ long ma hig pit na buk lu rin, pa la pa rin at pa ki lu sin. Ma hi na at ma bu way ang ita ta ‐ tag na re hi men ni Marcos Jr. na ma ‐ mu mu no sa git na ng pag lub ha ng kri sis sa eko nom ya at ka bu ha yan, su mi sid hing mga hi na ing ng sam ba ‐ ya nan, at tu mi tin ding ri ba lan ng mga nag ha ha ring pak syon. Da hil di ‐ to, ti yak na la lo itong ba ba ling sa pam pu li ti kang pa nu nu pil ga mit ang ar ma dong pwer sa ng es ta do. Ga yon, da pat pag ti ba yin ang de ter mi na syon ng sam ba ya nang Pi ‐ li pi no na ma nin di gan at lu ma ban gaa no man ka hi rap o ka ta gal ang ma gi ging pa ki ki ba ka sa da ra ting na hi na ha rap. Da pat pa la ka sin ang ha ‐ nay ng iba't ibang sek tor, la lu na ng ma sang anak pa wis na mag si sil bing pa ngu nahing muog sa ma la mang ay ma gi ging ma hi rap na pa ki ki ba ka. Mauu po si Marcos Jr. sa tro no ng Ma lacañang at pa mu mu nu an ang es ‐ ta dong neo ko lon yal ng US. Si ya ang ma gi ging pa ngu na hing ta ga pa nga si ‐ wa at ta ga pag tang gol ng nag ha ha ‐ ring sis te ma at ng in te res ng mga im ‐ per ya lis tang bang ko at kum pan ya sa Pi li pi nas, ng ka tu wang ni tong nag ha ‐ ha ring uring ma la la king bur ge syang kumpra dor at ma la la king pa ngi no ong may lu pa, at ng ka ni lang mga bu ruk ‐ ra ta-ka pi ta lis tang ahen te. Tan da ng la long pag ka bu lok ng nag ha ha ring sis te mang ma la ko lon ‐ yal at ma lap yu dal ang na ka tak dang pag-u po sa tuk tok ng reak syu nar ‐ yong es ta do ni Marcos Jr., anak ng da ting dik ta dor na nag pa pa ka sa sa sa 14-ta ong pan da ram bong, pa sis ‐ mo at ko rap syon ng kan yang ama at inang si Imel da. Ka tu wang ni Marcos Jr. si Sa ra Du ter te, anak at ta ga pag pa tu loy ng di nas ti ya ng ti ‐ ra nong si Rod ri go Du ter te. Ang ka ‐ ni lang pang kat, ka sa ma si Glo ria Ar ‐ ro yo, ay ku ma ka ta wan sa pi na ka pa ‐ sis ta at pi na ka ga nid sa mga pak syon ng nag ha ha ring uri.
Ang pag ba ba lik ng mga Marcos sa po der ay wa lang pag du du dang mag ha ha tid ng la bis na pag du ru sa sa sam ba ya nang Pi li pi no. Tu lu yang ipag ka ka it sa ba yan ang ya mang di ‐ nam bong ng mga Marcos noong ba ‐ tas mi li tar, na ti na ta yang nag ka ka ‐ ha la gang $10 bil yon. Isa sa gad ng mga Marcos ang bu ruk ra ta-ka pi ta ‐ lis tang ko rap syon sa pag ma ma da ling ku mam kam ng dag dag pang ya man sa an yo ng pa nu nu hol at pag bu bul sa ng por syen to sa mga pro yek tong pang-imprastruk tu ra ng gub yer no. Pa kay ng mga Marcos na ipag pa tu ‐ loy at pa la wa kin ang pag ha ha ri ng ka ni lang di nas ti ya. Ha ha wa kan ni Marcos ang po der ha bang bat bat ng kri sis ang nag ha ‐ ha ring sis te ma. Ma ta pos ang anim na taong pag ha ha ri, ii wan ni Du ter te ang ga bun dok na utang at gub yer ‐ nong bi nang ka ro te ng ko rap syon, sob rang gas tos ng mi li tar at pu lis, at pag kal tas ng bu wis sa mga kum pan ‐ yang da yu han. Nga yon pa lang, usap- u sa pan na ang pag pa pa taw ng ka ‐ rag da gang mga bu wis pa ra ipam ba ‐ yad sa utang na hin di na man pi na ki ‐ na ba ngan ng ba yan. Ang mga pla ‐ nong ito ay la long mag pa pa bi gat sa pa sa nin ng ma ma ma yang nag du ru sa sa pag si rit ng pre syo ng mga bi li hin, ma ba bang sa hod at ka wa lang ki ta. pa pa tu loy at pa ti tin di hin ni Marcos ang pam ba ba luk tot sa ka say sa yan pa ra pag tak pan ang mga kri men at pan da ram bong ng mga Marcos sa ila lim ng ba tas mi li tar at pa la ba sin na ito'y isang "gi nin tu ang pa na hon" sa ka say sa yan ng ban sa. Sa Set yembre 21, ek sak tong li mam pung taon mu la nang idek la ra ang ba tas mi li tar, ti yak na sa sa lu bu ngin ng pro tes ta ng puo- pu ong li bong ma ma ma yan ang pla no ni Marcos Jr. na tu lu yang bu ra hin sa ka ma la yan ng mga tao ang la hat ng ma pa it na alaa la ng pa sis tang pag ha ‐ ha ring dik ta dor. Ang pag ha ha ri ni Marcos Jr. ay inaa sa hang mag pa pa tu loy sa pag ‐ ha ha ring ti ra ni ko ni Du ter te at mag ‐ pa pa num ba lik sa pag ha ha ring dik ta ‐ dor ng kan yang ama. Sa ta bing ng "pag ka kai sa," nais ni Marcos Jr. na ab so lu tong ha wa kan ang buong gub yer no at bu ra hin ang anu mang uri ng pag tu tol sa kan yang pag ha ‐ ha ri. Nais din ni yang yu mu kod sa kan yang ka pang ya ri han ang la hat ng oli gar ko at mga ka ri bal na pak syon ng nag ha ha ring uri. Ang kong re so at ang se na do ay inaa sa hang ma paii la ‐ lim sa su per ma yor yang kontrol ni Mar cos Jr. at, tu lad sa ila lim ni Du ‐ ter te, ay mag si sil bing ta ga pag pa ti ‐ bay la mang ng kan yang mga dik ta. Ha wak ang ka pang ya ri han, ipag ‐ Ii ral ang aw to ri tar ya nis mo ni Marcos Jr. sa ila lim ng ka ra tu lang ANG Nilalaman Tomo LIII Blg. 10 | Mayo 21, 2022 Ang Ang Bayan ay inilalabas sa wikang Pilipino, Bisaya, Iloco, Hiligaynon, Waray, Ingles at Espanyol. Tumatanggap ang Ang Bayan ng mga kontribusyon sa anyo ng mga artikulo at balita. Hinihikayat din ang mga mambabasa na magpaabot ng mga Editoryal: Ibayong magkaisa at labanan ang rehimeng US-Marcos II 1 Pinakamaruming eleksyon sa kasaysayan 3 Mga dinastiya sa bagong gubyerno 4 Mga naghaharing-uri sa party list 5 57th IB, inambus sa Sultan Kudarat 5 Mga protesta 5 Paano pinapawi ng AFP ang demokrasya 6 Sa madaling salita 7 Negosyo ang remitans ng mga migrante 8 Busabos ang mga manggagawa sa onay 9 2 magsasaka, inaresto 10 Ambus sa Turkey 10 Gera sa Ukraine, pinatatagal ng US 10 puna at rekomendasyon sa ikauunlad ng ating pahayagan. Ang Ang Bayan ay inilalathala dalawang beses bawat buwan ng Komite Sentral ng Partido Komunista ng Pilipinas @cpp_angbayan ang.bayan@cpp.ph 2 "pag ka kai sa." Ang hin di "ma ki kii sa" ay ba ban sa gang "hin di ma ka-Pi li pi ‐ no" o "ka la ban ng es ta do" at ta tar ‐ ge tin ng pa nu nu pil ng mga pwer sa ng es ta do. Tu mi tin di na ang red- tag ging ng NTF-Elcac la ban sa mga ku muk westyon sa pan da ra ya sa nag da ang elek syon at sa mga pwer ‐ sang nag pa paa la la sa mga abu so at ko rap syon sa ila lim ng dik ta du rang US-Marcos I. Pi nu pun tir ya ang mga de mok ra ti kong or ga ni sa syong ma sa ng iba't ibang ba ta yang sek tor, pa ti na rin ang mga aka de mi ko, mga sa ‐ ma hang pang kul tu ra, taong-sim ba ‐ han, abu ga do at iba pang kri ti kal sa na pi pin tong pag-u po ni Marcos. Ma ta tag ang de ter mi na syon ng Par ti do na la ba nan ang na pi pin tong pag ha ha ri ni Marcos Jr., upang ipag tang gol ang in te res ng sam ba ‐ ya nan at isu long ang ka ni lang pa ki ‐ ki ba ka pa ra sa tu nay na de mok ra sya at ka la ya an. Ba tid ng Par ti do kung pa paa nong ang pag-u po ni Marcos sa po der ay lu mi lik ha ng kun di syong pa bor pa ra sa pag su long ng re bo lu ‐ syo nar yong ar ma dong pa ki ki ba ka da hil ini la lan tad ni to ang bu lok na kai bu tu ran ng nag ha ha ring sis te ma, at da hil gi ni gi pit ang li gal na mga pa ra an ng pag ha ha yag o pag la ban. Ka tu lad ng pa na hon sa ila lim ng ba tas mi li tar, hin di ma ti ti nag ang Par ti do na pa mu nu an ang pa ki ki ba ‐ ka la ban sa pa sis mo at ko rap syon ng pag ha ha ring Marcos. Ma la wak ang ha nay ng mga pwer sang ma kaaa ga ‐ pay ng Par ti do sa lan das na ito ng pag la ban, ka ya mag pa pa ka hu say ito sa pa ki ki pag kai sa sa la hat ng po si ti ‐ bong pwer sa pa ra iba yong ihi wa lay si Marcos Jr. at asin ta hin si ya ng ma la la wak na ki los pro tes ta at iba pang an yo ng pag ba ka. at Iba yong mag pa pa ka ta tag mag si sil bi ang Par ti do na pi na ka ma ‐ ti bay na gu lu god ng pag la ban sa re ‐ hi meng US-Marcos II. Pa tu loy ni tong pa mu mu nu an at pa la la ka sin ang Ba ‐ gong Huk bong Ba yan upang mag sil ‐ bing pa ngu na hing instru men to sa pag ba ka sa nag ha ha ring pa sis tang re hi men at pa ra iba yo pang isu long ang de mok ra ti kong re bo lu syong ba ‐ yan at ang ha nga rin pa ra sa pam ‐ ban sa at pan li pu nang pag la ya. Mayo 21, 2022 ANG BAYAN
Pi na ka ma ru ming elek syon sa ka say sa yan, si na lu bong ng pro tes ta Ti na wag ng Kontra Da ya at mga de mok ra ti kong or ga ni sa syon ang elek ‐ ter (PICC) sa Pa say City kung saan isi na ga wa noon ang unang araw ng upi syal na pag bi bi lang ng Co me lec. Na ging kul mi na syon ang martsa ng 3-araw na kam pu han. Ba go ang martsa, nag lun sad ng isang pa da sal ang mga taong sim ba han at re li hi yo ‐ song gru po ma la pit sa PICC pa ra ipa na wa gan ang pag ta tang gol sa de mok ra sya. syong 2022 bi lang pi na ka ma ru ming elek syon sa ka say sa yan ng ban sa. Ani la, na pa ka ra ming aber ya sa araw ng bo to han ha bang walang awat ang pag la ga nap ng di sim por ma syon sa pa na hon ng kam pan ya. ku men to na bi li han ng bo to at pre ‐ sen sya ng mi li tar at pu lis sa lu gar ng bo to han. Mas ma ra mi pang ka so ng in ti mi da syon at ka ra ha san, la lu na sa ka na yu nan, ang di nai sa do ku men to ng gru po. Sa ini syal na ta la ng Kontra Da ‐ ya, ha los 1.1 mil yong bo to ang na ‐ wa lan ng say say da hil sa aber ya ng 2,000 vo te coun ting machi ne (VCM) o ma ki nang nag bi bi lang ng bo to. Ma gu lo at ma ra mi ang hin di na na ‐ ka bo to da hil sa ta gal ng pag hi hin tay. Ma ra mi sa mga bo tan te ang na pi li ‐ tan na la mang iwan ang ka ni lang ba ‐ lo ta sa mga upi syal sa elek syon. Da ‐ hil sa mga aber ya, na na wa gan ang mga bo tan te sa Com mis si on on Electi ons na pa la wi gin ang oras ng bo to han, su ba lit ti nang gi han ito ng insti tu syon. Ki na ga bi han, nag ti pon ang mga ta ga su por ta ng tam ba lang Le ni-Ki ko sa Ate neo de Ma ni la sa Quezon City sa isang prog ra ma ng "pa sa sa la ‐ mat." Sa prog ra mang ito ina nun syo ni Le ni Rob re do ang pag bu buo ng An gat Bu hay NGO, ang ani ya'y ma ‐ gi ging "pi na ka ma la wak na vo lun te er net work sa buong ban sa." Sa man ta ‐ la, na nga ko si yang "ti ting nan" ang mga ka so ng ire gu la ri dad sa elek ‐ syon, pe ro sa pa re hong pa na hon, si ‐ na bi ni yang "kai la ngang tang ga pin na hin di naa yon" sa kan ya ang re ‐ sul ta. Ani Prof. Danny Arao, kum be nor ng Kontra Da ya, "Ang kongklu syon sa elek syon ay simple lang, ito ang pi na ka ma la la. Ito ang pi na ka bu lok. At ito ang pi na ka wa lang ka hi hi yang di na ya." Li ban sa da ya an, ma la ki rin ang gi nam pa nang pa pel ng sis te ma ti ‐ kong di sim por ma syon, pag pa pa ta ‐ las tas ng mga pu li ti ko at al go rit mo sa social me dia. Sa ka buuan, tu mang gap ang mga gru pong nag mo mo ni tor sa elek ‐ syon tu lad ng Kontra Da ya at Vo te Re port PH ng 4,000-9,500 ulat ng ano mal ya at prob le ma noong elek ‐ syon. Ha los 3,000 na sa mga ito ang ka ni lang na kumpirma. Sa kabuuang 2,683 na paglabag na kanilang naisadokumento, 52.3% ay mga pal ‐ ya dong ma ki na sa pag bo to, su mu ‐ nod ang pa nga ngam pan ya sa araw ng elek syon (14%) at ka pal pa kan sa pro se so ng elek syon (11.2%). Bi lang tu gon sa ma ru ming elek ‐ syong nag pa pa na lo sa tam ba lang Marcos-Du ter te, sa mut sa ring pag ki ‐ los ang isi na ga wa ng ma ma ma yan. Sa Ma yo 10, li bu-li bo, ka ra mi hang ka ba ta an, ang tu mu ngo sa upi si na ng Co me lec pa ra ba ti ku sin ang ka ‐ pal pa kan ng ahen sya sa nag da ang elek syon. Iti na yo ni la ang Kam pu han Kontra Da ya sa Li wa sang Bo nifacio hang gang Ma yo 13 kung saan isi na ‐ ga wa ang nag sa ma-sa mang mga dis ku syon at kul tu rang pag ta tang ‐ hal. Pa na wa gan ni la sa ka ni lang mga kap wa "ka kam pink" (ka ta wa gan sa mga ta ga su por ta ng tam ba lang Le ni- Ki ko) na hu wag man lu mo at itu loy ang la ban. Ma la la ‐ ki ring pag ki los ang nai ta la sa Na ga City at Mabinay, Negros noong Oriental Ma yo 10. Li ban pa sa mga pro tes ta sa Met ro Ma ni la, pi na ngu na han din ng ka ba ta an ang mga pro tes ta sa mga syu dad ng Ba guio, Na ga, Iloi lo, Baco lod, Ce bu, Davao at mga pru ‐ bin sya ng Isa be la, Nueva Vizca ya, Nueva Ecija, Tar lac, Bu lacan, Pam ‐ pa nga, Zam ba les, Ba la nga at Ma ‐ rive les sa Ba ta an, Ba ta ngas, Que ‐ zon, La gu na, Ak lan, Ley te, Neg ros Ori en tal, at Zam boa nga. Sa iba yong da gat, nagpro tes ta ang ka ba ta ang Pi li pi no sa Bos ton at New York City sa US. Ikina ba ha la ng mga gru po ang na ging ka la ka ran kung saan pi nai ‐ wan ng Co me lec sa mga bo tan te ang ka ni lang mga bo to, ipi nau ba ya sa iba ang pag pa sok ng mga ito sa ma ki na at ipi nau wi nang wa lang re si bo da hil sa ma ba gal na pag pa pa lit sa mga pal ya dong ma ki na. Ani la, da pat mag ka ro on ng im bes ti ga syon sa siste mang ito. Pi na ka ma ra mi ang pu mal yang VCM sa elek syong ito kum pa ra sa mga aw to ma ti kong ha ‐ la lan sa 2010 at 2016. Ayon sa isang pro pe sor ng sta tis tics, "ang ta nging pa ra an pa ra ma be ri pi ka (ang nang ‐ ya ring pag bi bi lang sa bo to) ay sa pa ma ma gi tan ng man wal na pag bi bi ‐ lang ng mga bo to." Nagmartsa ang 4,000 katao noong Mayo 13 tu ngong Phi lip pi ‐ ne In ter na tio nal Conven ti on Cen ‐ Li ban ri to, ma ra mi ring nai sa do ‐ ANG BAYAN Mayo 21, 2022 3
Pa ma ma yag pag ng mga di nas ti ya sa ba gong gub yer no Ma ta pos ang reak syu nar yong elek syong Ma yo 9, na dag da gan ang bi ‐ lang ng mga di nas ti ya at mag ka ka pa mil ya na na ka sung kit ng pwes to mu la sa an tas pru bin sya hang gang pam ban sa. Hin di ito ka ‐ ta ka-ta ka da hil ma yor ya ng mga kan di da tong nag la ban-la ban ay mu la sa mag ka ka ri bal na di nas ti ya. Ma ra mi sa mga "na na lo" ay pu ma nig sa tam ba lang Marcos-Du ter te, o di ka ya'y nag kun wa ‐ ring nyut ral, at may kontrol sa mga pam ban sa at lo kal na upi ‐ syal ng Com mis si on on Electi ons. Mu la sa pi na ka ma ta as, pi na ka ‐ ma ra mi ang angkan ng mga Marcos- Ro mu al dez. Mu la kay Fer di nand Jr. bi lang pi na ka ma ta as na upi syal sa ban sa, pi to pa sa ka ni lang angkan ang uu po sa pwes to sa su su nod na mga taon. Ang mga ito ay si na Sandro Marcos, anak ni Marcos Jr., ki na ta wan ng unang distri to ng Ilocos Nor te; Matthew Marcos Ma ‐ no toc, anak ni Im ee Marcos, gu ber ‐ na dor ng Ilocos Nor te; at Cecilia Araneta Marcos bi lang bi se-gu ber ‐ na dor. Dag dag si la kay Imee Marcos na nakau pong se na dor. Tat long Ro mu al dez ang na na lo sa Ley te, ka bi lang si Mar tin Ro mu al ‐ dez bi lang kong re sis ta, kan yang asa wa bi lang ki na ta wan ng Ti ngog Partylist at pin sang si Alfred bi lang me yor ng Taclo ban City. Nga yon pa la mang, ma tu nog nang uu po bi lang Spea ker of the Hou se si Mar tin Ro ‐ mu al dez. anak ni Jo seph Estra ‐ da. Pag ko po ng pu si syon sa lo kal na pu li ti ka Mu la Luzon hang ‐ gang Min da nao, na ma ma yag pag ang lu mang mga di nas ti yang de ka-de ka ‐ dang nag ha ri-ha ri an sa ka ni-ka ni ‐ lang sak law. Sa Ma gu in da nao, pa tu loy na nag ha ha ri ang mga Am pa tu an, sa ka bi la ng ha tol sa ka ni lang pi nu no na si Da tu An dal Am pa tu an, Sr., ka sa ‐ ma ng kan yang mga ka pa tid, sa ka so ng pag ma sa ker sa 58 ka tao, kung saan 32 ay ma ma ma ha yag, sa ba yan ng Sha riff Agu ak nooong Nob yembre 2009. Sa 39 na may apel yi dong Am ‐ pa tu an na tu mak bo, 29 ang "na na ‐ lo." Anim ay bi lang me yor, li ma bi ‐ lang bi se-me yor at 18 bi lang mga kon se hal sa mga ba yang ti na gu ri ang "Im per yo ng mga Am pa tu an." tatlong anak ni Rodrigo Du ter te ay na bi ya ya an ng pwes to - si Sa ra bi lang bi se-pre si ‐ den te, at ang da la wa ni yang ka pa tid bi lang me yor at ki na ta wan ng unang distri to ng Davao City. Sa man ta la, Sa Met ro Ma ni la, mga pa mil yar na muk ha at apel yi do ang nai luk lok sa pu si syon. Sa 16 na syu dad at isang mu ni sip yo di to, wa lo sa mga al kal de ay mu la sa ki la lang di nas ti ya sa pu li ti ka. Sa Se na do, anim sa 24 na pwes ‐ to ay na sung kit ng mga pu li ti ko mu la tat long "ma ta ta bang" di nas ti ya. Ka ‐ bi lang sa ka ni la ang mag-i nang si na Cynthia at Mark Vil lar mu la sa isa sa pi na ka pi na bo rang pa mil yang bu ruk ‐ ra ta-ka pi ta lis ta sa ila lim ng re hi ‐ meng Du ter te. Li ban sa ka ni la, mag ka ka sa bay na uu pong se na dor ang mag ka pa tid na si na A lan Pe ter at Pia Ca ye ta no. Pa sok din ang mag ka pa tid na JV Ejerci to at Jing goy Estra da, ka p wa Sa Mas ba te, li mang myembro ng pa mil yang Kho ang na ka sung kit ng la hat ng ma ta ta as na pu si syon (gu ‐ ber nador, bi se-gu ber nador at ki na ‐ ta wan ng tat long distri to.) Sa Ca ma ri nes Sur, ang mga Vil ‐ lafuer te na may tat long pwes to ang nag ha ri. Sa Al bay, na ma yag pag ang mga Ro sal (2 pwes to) at Salce da (5 pwes to). Sa Ca tan dua nes, tat long mag ka ka pa tid na Chua ang na na lo bi lang gu ber nador, bi se gu ber na dor at me yor. Mag-a sa wang Ha mor ang 4 na na long me yor at bi se sa Sor so gon City. Da la wang Escu de ro ng Sor so ‐ gon, si Chiz bi lang se na dor at ka pa ‐ tid ni yang si Det te bi lang kong re sis ‐ ta ang sa bay na uu po sa gub yer no. Sa Cavi te, na na ig ang mga pa ‐ mil yang Barza ga, Re mul la at Revil la. Na kau po sa se na do si Ra mon "Bong" Revil la. Sa Ilocos Sur, na pa hig pit pa la lo ng pa mil yang Sing son ang ka pit sa po der. Apat sa ka ni lang pa mil ya ang uu po bi lang guber na dor, bi se-gu ‐ ber na dor at ki na ta wan ng da la wang distri to ng pru bin sya. Sa Ab ra, na ‐ ma yag pag ang tam ba lan ng mag-a ‐ mang Do mi nic Va le ra at Joy Ber nos bi lang gu ber na dor at bi se-gu ber na ‐ dor. Ang ka ni lang ka mag-a nak na mga Ber nos ay na ka ku ha ng tat lo pang pu si syon. Sa Apa yao, na na ti li ang pag ha ha ri ng pa mil yang Bu lut ma ta pos ni lang ma ku ha ang apat na pwes to. Sa La nao del Sur, tat long ma ta ‐ ta as na pwes to ang na sung kit ng pa mil yang Alon to-A di ong. Sa is la ng Ca mi gu in, na na ti ling mo no pol yo ng pa mil yang Ro mu al do ang lo kal na pu li ti ka ma ta pos apat sa pi na ka ma ‐ ta tas na pwes to sa lo kal na gub yer ‐ no ang ka ni lang na ko po. Sa ta la noong 2019, umaa bot sa 163 pa mil ya sa pu li ti ka ang na kau po sa pwes to. Nga yong 2022, hin di ma ‐ la yong mas ma ra mi ang mga di nas ‐ ti ya. Mayo 21, 2022 ANG BAYAN
Elek syong party list, do mi na do ng mga nag ha ha ring uri Hin di na tu loy ang prok la ma syon ng Com mis si on on Electi ons (Co me lec) sa na na lo sa elek syon ng sis te mang party list na na ka tak da noong Ma yo 19 da hil sa ga ga na pin pang es pe syal na elek syon sa La nao del Sur. Ga yun man, ba tay sa mga di-u pi syal at par syal na mga ta la ng mga bo to, ma li naw na ha los lu bu san nang ina gaw ng nag ha ha ring uri ang ka hit pa kunswe long es pa syo na na ka la an pa ra sa par ti do ng ma ma ma yang "mar gi na lized" o wa lang ka pang ya ‐ ri han. Do mi na do ang elek syong party list ng ACT-CIS, 1-Ri der, Ti ngog, 4Ps, Ako-Bi kol, Sa gip, CI BAC, mga gru pong Tu tok to Win, Du ter te Youth at Agi mat - pa wang mga al ya ‐ do ng mga pa rti do ni na Fer di nand Marcos Jr. at Sa ra Du ter te. Ang mga ito ay hin di tu nay na ku ma ka ta wan sa mga sek tor na na sa lay la yan ng li pu nan. Sa ka tu na yan, ang mga ito ay pi na ta tak bo o di ka ya ay may ug nay sa mga bur ge syang kumpra dor, bu ruk ra tang ka pi ta lis ta, pa ngi no ong may lu pa, pu lis at mi li tar upang ma pa la kas pa ang ka pit sa reak syu nar yong pu li ti ka. Hin di ba ‐ ba ba sa anim na party list na may ki ‐ na ta wan mu la sa di nas ti ya sa pu li ti ‐ ka ang na ka tak dang uupo sa kong ‐ re so. Sa man ta la, mu la sa ka sa lu ku yang pi tong ki na ta wan, tat lo na la mang mu la sa progresibong blo keng Ma ka ‐ ba yan ang ma kauu po sa ika-19 na Kong re so. Ang mga ito ay ang mga kakatawan sa Ka ba ta an PartyList (KPL), Gab rie la Wo men's Party at ACT Teachers Party list. Li ban sa KPL na na ka ku ha ng ha los dob leng bo to kum ‐ pa ra sa na ku ha ni to noong 2019, la hat ng mga par ti do ng Ma ka ba yan ay du ‐ ma nas ng pag li it ng mga bo to. Ang Anak pa wis Partylist ay hin di na maaa ‐ ring tu mak bo sa su su nod na elek syon du lot ng dalawang be ses na itong hin di na ka pag pau po sa Kong re so. Ba go at sa araw mis mo ng bo to ‐ han, ipi na la ga nap ng mga ope ra ti ba ng NTF-Elcac ang pe keng re so lu ‐ syon ng Co me lec na nag sa sa bing diskwa li pi ka do sa elek syon ang mga par ti do ng Ma ka ba yan, si na Ne ri Col me na res at El mer La bog, at ma ‐ ging ang mga kan di da to ng Tro pang An gat at 1Sam ba yan. Ba go ni to, sus te ni do ang pangre- red- tag at pa ni ni ra ng ahen sya sa mga prog re si bong kan ‐ di da to. Sa ka bi la ni to, na ka ku ha pa rin si Col me na res ng higit anim na mil yong bo to, mas ma ta as kum pa ra sa 4.66 milyon bo tong na ku ha ni ya noong 2019. at ma la wa kan Hin di rin pi na lu sot ang mga par ‐ Sun da long pro tek tor ng ma pa ni rang pag tot ro so sa Sul tan Ku da rat, inam bus ng BHB ti dong Ak ba yan at Mag da lo na na ‐ ka di kit sa Li be ral Party at kam po ni Le ni Rob re do. Sa man ta la, ipin rok la ma na ang 12 na na long se na dor noong Ma yo 18. Ang mga ito ay si na: Ro bin Pa ‐ dil la na na ka ku ha ng pi na ka ma ra ‐ ming bo to, ka su nod si na Lo ren Le ‐ gar da, Sher win Gatcha li an, Francis Escu de ro, Mark Vil lar, Alan Pe ter Ca ye ta no, Juan Mi gu el Zu bi ri, Joel Vil la nueva, JV Ejerci to, Ri sa Hon tive ros at Jo se "Jing goy" Estra da. Li ban kay Hon ‐ tive ros, la hat ng na na long se na dor ay su mu por ta sa tam ba lang Mar ‐ cos-Du ter te. Raffy Tulfo, Pag tang gal ng ban sa open-pit mi ‐ ning sa South Co ta ba to, ki nas ti go. libo ang nagprotesta sa Tatlong South Co ta ba to noong Ma yo 19 la ‐ ban sa pag tang gal ng Sang gu ni ang Pan la la wi gan sa 12­ta ong pag ba ba ‐ wal sa mapangwasak na open -pit na pag mi mi na sa pru bin sya. Tu lak ang pag ta tang gal ng ban ng re hi meng Du ter te at Sa git ta ri us Mi ning Inc. pa ‐ ra itu loy na $6­bilyong pro yek tong Tam pa kan Cop per­Gold Mi ne. Pa ra sa mga re si den te, grupong maka­ kalikasan at simbahan, hin di matu ‐ tumbasan ng diumano'y ki ki ta in ng lamang ang mga ka tu tu bo hindi pinsalang idudulot nito sa ka li ka san kun di pa ti ang pag wa sak sa kul tu ra ng mga B'la an at Ma no bo sa er ya. TI NAM BA NGAN NG BA GONG Huk bong Ba yan (BHB)-Sul tan Ku da rat ang bu ma b ya heng mga sun da lo ng 57th IB na lu lan ng isang siksbay sa Pu rok Du la ngan Km 18, Ba ra ngay Sa lang sang, Le bak noong Ma yo 14. Ang na tu ‐ rang yu nit militar ay pro tek tor ng ma pa ni rang ope ra syong pag tot ro so ng D.M. Con sunji Inc. Tat long sun da lo ang agad na na sa wi sa ar ma dong ak syon ha bang apat ang na su ga tan. Iki na ga lak ng ma sang Lu mad na Du la ngan-Mano ‐ bo at Mo ro ang ma ta gum pay na pag pa pa ru sa sa 57th IB. Ma ta gal nang idi na da ing ng mga re si den teng Lu mad ang pag ba ban ta, pang gi gi pit at sa pi li tang pag pa pa su ren der sa ka ni la ng mi li tar. Sa Su ri gao del Sur, isang sun da ‐ lo ng 3rd Special Forces Bat ta li on ang na pas lang sa ope ra syong is nayp ng mga Pu lang man di rig ma noong Ma yo 3 sa Dia ta gon, Lia nga. Nag sa ‐ sa ga wa ng ope ra syong kom bat ang na tu rang yu nit ng kaa way nang pa ‐ pu tu kan ito ng BHB. Marcos La yas!, si gaw ng mga Pi ‐ noy sa Mel bo ur ne. Si na lu bong ng protesta ng mga ak ti bis ta at "ka kam ‐ pink" noong Ma yo 16 si Fer di nand Marcos Jr. ma ta pos ni lang ma tuk la ‐ san na li him itong nag ba ba ka syon sa Victo ria One Buil ding sa Mel bo ur ne, Austra lia. Ani la, "hin di pwe de ri to ang hin di nag ba ba yad ng bu wis!" Bi ‐ na ti kos ni la ang pa nu num ba lik ng mga Marcos sa po der at si na bing hin di "welco me" ang pa mil ya ng diktador sa Austra lia. ANG BAYAN Mayo 21, 2022 5
Kung paa no pi na pa wi ng AFP ang de mok ra sya Iniu lat mula sa iba't ibang panig ng bansa noong pa na hon ng ka ta ta pos na elek syon ang lan ta rang pa nga ngam pan ya ng mga tau han ng Ar med Forces of the Phi lip pi nes (AFP) pa ra kay Fer di nand Marcos Jr. bi lang pre si den te. Ki ‐ na sa sa bi kan ta la ga ng mga he ne ral ng AFP ang pa nu num ba lik ng pa mil yang Marcos na sa na ka raa'y nag bi gay sa ka ni la ng ma la wak na ka pang ya ri han at li ‐ sen syang ma ka pang ga his nang wa lang pa na na gu tan. Kung bu sog na bu sog ang AFP sa ila lim ng ti ra ni ya ni Du ter te, inaa sa ‐ hang la lo pa si lang ma bu bun dat sa ka ta kut-ta kot na ka pang ya ri han sa ka bang-ba yan at pu li ti ka ng ban sa ibi bi gay ng ma nok ni lang si na Marcos Jr. Bu sog sa pon do at pu si syon Ha li gi ng ba tas mi li tar ni Marcos Sr. ang AFP, ka bi lang ang pi na mu ‐ mu nu an ni tong Phi lip pi ne Consta bu ‐ lary (PC o pu lis). Sa atas ni Marcos Sr., bas ta-bas ta si lang nang-a res to at nang de ti ne sa si nu mang su mu su ‐ way sa gub yer no o di ka ya'y pi nag ‐ du du da hang su ber si bo. Pa ra pa na ti li hin bi lang ma ta tag na pun da syon ng kan yang pag ha ha ‐ ri, pi na lo bo ni Marcos Sr. ang la kas- tau han ng mi li tar mu la 60,000 noong 1972 tu ngong 250,000 sa loob la mang ng tat long taon. Bi nu ‐ sog din si la ng pon do ng dik ta dor mu la ₱880 mil yon noong 1972 tu ‐ ngong ₱4 bil yon noong 1976. Sa mga ban sa sa Sout he ast Asia, pi na ka ma ‐ la ki noong 1971 hang gang 1980 ang gas tu sing mi li tar ng dik ta du rang Marcos ka hit pa ang Pi li pi nas ang may pi na ka ma ba bang tan tos ng pag la ki ng gross na tio nal pro duct sa na tu rang pa na hon. Na pa tal sik man si Marcos Sr., na man ti ne ng mi li tar ang ka pang ya ‐ ri han sa su mu nod na mga re hi men. Hin di ba ba ba sa 15 mga he ne ral ni Marcos ang hi ni rang sa gub yer no ni Co razon Aqui no. Nang ma ging pre si ‐ den te ang da ting he pe ng PC na si Gen. Fi del V. Ra mos, isi na ba tas ni ya ang pag pon do ng bil yun-bil yong pi so pa ra sa "mo der ni sa syon" ng AFP. Pi na la wak ang sak law ni to sa ila lim ng re hi meng Aqui no II at ti na ta yang po pon do han ng ma hi git $40 bil yon hang gang 2028. Si mu la't sa pul, na ging pa la bi ga ‐ san ng mga he ne ral ang dam bu ha ‐ lang pon do. Nga yong taon, ang pi ‐ nag sa mang bad yet pa ra sa mi li tar at pu lis ay ma hi git ₱470 bil yon, na 9.4% ng pam ban sang bad yet at mas ma ta as kum pa ra sa bad yet pa ra sa pam pub li kong ka lu su gan. Mas ma ra ‐ mi ang mga sun da lo kay sa mga mang ga ga wang pang ka lu su gan. Sa pa na hon din ng ba tas mi li tar, na ging ma ka pang ya ri han ang AFP sa pag pa pa tak bo ng gub yer no. Lam pas sa pa ngu na hing tung ku lin ni tong pa ‐ nga la ga an ang so be ran ya ng ban sa, ang mga upi syal ng AFP ay na ging mga ta ga pa ma ha la ng mga in dustri ‐ yang kaug nay ng mi li tar at mga pam pub li kong kor po ra syon, at ma ‐ ging mga ki na ta wan sa ug na yang pan la bas. Ta li was sa prin sip yo ng pa na na ‐ ig ng pa mu mu nong si bil yan, un ti-un ‐ ting pi na wi ng mga he ne ral ang de ‐ mok ra sya at na ma yag pag si la sa gub yer no sa pag li pas ng mga de ka ‐ da. Implu wen sya do ni la ang su sing mga de si syon at pa ta ka ran ng gub ‐ yer no, hu ma ha wak ng sen si ti bong mga pwes to sa bu ruk ra sya, at nag- aa reg lo ng mga pag li li pat ng ka ‐ pang ya ri han ng mga re hi men. Ang pa bo ri tong mga he ne ral Sa pag mo mo no pol yo sa ka pang ‐ ya ri han, nag ti wa la la mang si Marcos Sr. sa kan yang sir ku lo ng mga he ne ‐ si na ral mu la Gen. Fa bi an Ver at Ge ne ral Ra mos. Ilocos ka bi lang Ba wat su mu nod na pre si den te ay nag-a la ga ng ka ni-kan yang pi na ‐ pa bu rang pang kat ng mga he ne ral na may ma la wak na implu wen sya ka hit re ti ra do na. Sa pa na hon ni Rod ri go Du ter te, hu ma wak ng pi na ‐ ka ma la king ka pang ya ri han ang mi li ‐ tar at pu lis. Noong 2017, ta ha sang nag dek la ra si Du ter te na mag ta ta la ‐ ga si ya sa ga bi ne te ng mga da ting upi syal upang "kumple tu hin ang jun ta" at "ma ging ta ga pa ma ha la" ng gub yer no nang sa ga yon ay wa ‐ lang da hi lan upang si ya'y iku de ta. Ang mga he ne ral na ito ang nag pa ‐ pa tak bo ng gub yer no ni Du ter te sa nga lan ng Na tio nal Task Force- Elcac. Tu lad ni Marcos Sr., ti nad tad nga ni Du ter te ng mga upi syal ng mi li tar at pu lis ang kan yang gub yer ‐ no. Uma bot sa ma hi git 70 sa ka ni la ang pi na ha wak sa mga pam ban sang ahen sya, ma li ban pa sa daan-da ang da ting mga sun da lo at pu lis na iti ‐ na la ga sa mga ahen sya sa mga re hi ‐ yon at pru bin sya, o na luk lok sa lo kal na mga gub yer no. Sa man ta la, ang ti na gu ri ang mga Davao Ge ne ral ay ipin wes to rin sa mga su sing pu si ‐ syon sa iba't ibang ba ha gi ng ban sa. Ang re hi meng Du ter te ang pi na ‐ ka mi li ta ri sa do sa ka say sa yan ng ban sa. Di na ig ni to ang gub yer no ni Marcos Sr. no ong pa na hon ng dik ta ‐ du ra, na ka hit paa no'y nag man ti ne ng mga si bil yang upi syal na may ka ‐ tug mang bakgrawn at ka sa na yan sa la ra ngan ng edu ka syon, pag ga wa, ag ri kul tu ra, at iba pa. Noon mang pa na hon ni Marcos Sr. o ni Du ter te nga yon, ang pag-a la ‐ ga ni la ng pa bo ri tong mga he ne ral ay nag du du lot ng pag pa pak syon ng mga he ne ral na nag-aam bi syon ding hu ‐ ma wak ng ka pang ya ri han. Lu ma la lim din ang dis gus to sa ha nay ng na ka ‐ ba ba bang-rang gong mga upi syal, at ng umu us bong na mga ele men tong ma ka ba yan at de mok ra ti ko. 6 Mayo 21, 2022 ANG BAYAN
ANG BAYAN Mayo 21, 2022 7
Re mi tans ng mga mig ran teng mang ga ga wa, gi na ga wang ne go syo Ma ta gal nang na pa tu na yan kung pa paa nong na ka sa la lay nang hus to ang lo kal na eko nom ya sa pon dong nag mu mu la sa mga re mi tans ng mga mig ran teng mang ga ga wa. Tu mam pok ito sa pa na hon ng pan dem ya, kung saan ang pi na da da la nilang sa la pi sa mga ka mag-a nak ni la sa Pi li pi nas ang nag ta wid sa mil yun-mil yong na wa lan ng tra ba ho at ng pag ka ka ki ta an. Noong 2020, uma bot sa $29.903 bil yon (₱1.49 tril yon) ang pu ma sok na re mi tans sa ban sa - mas ma la ki kum pa ra sa ibang pi nag ku ku nan ng da yu hang ka pi tal tu lad ng da yu hang pa mu mu hu nang re ben yu mu la sa tu ris mo at mga call cen ter. Mu la 2000, ang re mi tans ang bu mu ‐ buo sa hu mi git-ku mu lang 10% ng gross do mes tic pro duct ng Pi li pi nas. ka pi tal, Na ba wa san la mang nang 0.8% ang ka buuang re mi tans na ipi na da la ng mga mig ran teng Pi li pi no sa ka ‐ sag sa gan ng pan dem ya noong 2020. Ito ay ka hit ma hi git 600,000 ang na wa lan ng tra ba ho at mil yun-mil ‐ yon pang Pi li pi no ang pan sa man ta ‐ lang na wa lan ng tra ba ho du lot ng mga restrik syon. Pa ra tu luy-tu loy na ma ka pag pa da la, la lo pang pag hi hig ‐ pit ng sin tu ron ang ka ni lang gi na wa. Sa US, ti na ta yang pa ti ang ayu dang ipi na ma ha gi sa ka ni la ng gub yer no ay ipi na da la nila sa Pi li pi nas. Noong 2021, pu ma lo tu ngong ₱34 bil yon ang ka buuang pu ma sok na re mi tans sa ban sa. Kaltas sa remitans To do-to do na nga ang mga sak ‐ ri pi syo, dag dag pa sa kit pa sa mga mig ran teng Pi li pi no ang na pa ka ta as na "re mit tance cost" o kal tas ng mga bang ko at insti tu syong di na da ‐ lu yan ng ka ni lang re mi tans. Ka bi lang sa pi na ka ma la ki ang ki na kam kam na tu bo ay ang mga bang kong Ame ri ka ‐ no kung saan du ma da an ang 40% ng mga re mi tans. Sa ulat ng Asi an Deve lop ment Bank noong Peb re ro, uma bot sa 8.8% o $17.6 (₱915.20) sa pa li tang $1=₱52) ang abe reyds na ki na kal tas ng mga kum pan ya ng mo ney transfer sa ba wat $200 (₱10,400) na ipi na ‐ pa da la ng mga mig ran teng Pi li pi no. Mas ma ta as ito kum pa ra sa pan da ‐ ig di gang abe reyds na 6.4% at 5.9% sa mga re hi yon ng Asia at Pacific. Abe reyds na $300-$500 ka da bu wan o ma hi git ka la ha ti sa ka ni lang sa hod ang ipi na da da la ng ma yor ya ng mga mig ran teng Pi li pi no. Sa man ta la, umaa bot sa 10% o hi git pa ang ki na kal tas ng mga bang ‐ ko kap wa sa ka ni lang mga ser bi ‐ syong pi nan syal (pa re ho sa pi si kal na bang ko at mo bi le ban king ga mit ang in ter net). Li ban pa ri to ang mga "na ka ta gong ba ya rin" na ar bit rar ‐ yong ipi na pa taw ng mga bang ko at insti tu syon. Isa ri to ang si ni si ngil ka pag nag ba ba go ang fo re ign excha ‐ nge ra te (o tan tos ng pa li tan ng pe ‐ ra) na na ka sa la lay sa is pe ku la syon sa mer ka do. Ma yor ya sa mga re mi tans (70% sa pan da ig di gang sak law) ay cash- to-cash kung saan idi ne de po si to sa ibang ban sa at ki nu ku ha sa bang ko sa an yong cash sa lo kal na sa la pi. Pi ‐ na ka ma ba ba ang bi lang ng gu ma ga ‐ mit ng "mo bi le mo ney" o pag pa pa ‐ da la ng re mi tans ga mit ang sel pon tu lad ng GCash da hil sa li mi ta dong imprastruk tu ra at kaa la man. Ito ay ka hit pa ang na tu rang pa ma ma ra an ang may pi na ka ma ba bang si ngil ka ‐ da tran sak syon. Sa mi ni mum, uma bot sa $2.56 bil yon (₱135.2 bil yon) ang na ko po ng mga bang ko at insti tu syon sa ka sag ‐ sa gan ng pan dem ya noong 2020. Mas ma la ki ito sa ₱100 bil yong ipi ‐ nang-a yu da ng re hi meng Du ter te sa taon ding iyon. Re mi tans bi lang ne go syo Ka bi lang sa kum pan yang ku mi ki ‐ ta sa re mi tans ng mga mig ran teng mang ga ga wa ang mga kum pan yang Ame ri ka nong Wes tern Uni on at Mo ‐ neyGram. Sa Pi li pi nas, nu me ro unong da lu yan ng re mi tans ang Phi ‐ lip pi ne Na tio nal Bank na pag-aa ri ni Lucio Tan at Banco de Oro ng pa mil ‐ yang Sy. Noong 2017, su ma kay ang re hi ‐ meng Du ter te sa pag ne ne go syo sa re mi tans nang iti na tag ni to ang Over se as Fi li pi no Bank (OFBank) sa pa ma ma gi tan ng Execu tive Or der 44. Bi nan sa gan itong "bankpi ra" at "pa ni ba gong ra ket ng es ta do" ng gru pong Mig ran te In ter na tio nal da ‐ hil ani la'y "si sip si pin" ni to ang mga re mi tans ng mga mig ran te. Li ban sa pag pa pa da la ng re mi tans sa mga pa mil ya, nag-aa lok itong ma ging da ‐ lu yan ng mga ba ya rin sa es ta do tu ‐ lad ng Social Service System, OW ‐ WA, Phil He alth, Pag-i big at iba pa ka pa lit ng si ngil ka da tran sa ksyon. Hi git ri to, ti nu tu lan ng mga mig ‐ ran te ang OFBank da hil pi na la la kas ni to ang pa ta ka rang pag lu lu was ng la kas-pag ga wa ng mga mang ga ga ‐ wang Pi li pi no. Ani la, hin di ni to ti nu ‐ tu gu nan ang ugat ng pwer sa hang mig ra syon. "Ang na ngu ngu nang la ‐ yu nin ni to ay pa du la sin at pa hig pi tin ang sis te ma ng pag hut hot ng ki ta mu la sa pi nag hi ra pang sa hod ng mga mig ran teng Pi li pi no," ayon sa gru po. 8 Mayo 21, 2022 ANG BAYAN
Ang bu sa bos na ka la ga yan ng mga mang ga ga wa sa ope ra syong onay Wa lang tak dang oras ng pag ga wa, sa gad ang ka ta wan at wa lang pa hi nga sa tra ba hong umaa bot sa 24-o ras. Ga ni to ini la ra wan ng mga mang ga ga wa sa ma la la king bar ‐ ko sa Ge ne ral San tos City na ba ha gi ng ope ra syong pur se sei ner o onay. Ang onay ay ope ra syon ng ko ‐ mer syal na pa ngi ngis da na gu ma ga ‐ mit ng ma la laking lam bat sa pag hu li ng mga is da at nag la la yag sa ma la la ‐ yong ka ra ga tan nang mahigit ka la ‐ ha ting taon. Pi na ka ma la king prod yu ser ng tu ‐ na ang mga onay. Noong 2020, uma ‐ bot sa 152,867 met ri ko to ne la da (MT) ang na hu li ni to o 60% ng ka ‐ buuang 254,779.32 MT tu na na du ‐ ma ong sa lun sod. Ang 44.5% ng ka ‐ buuang hu li ng onay ay pa ngu na hin sa Mo ro Gulf, Sa ra nga ni Bay at Su lu Sea ha bang ang 55.5% ay mula sa laot, par ti ku lar sa Wes tern at South Pacific, at mga ka ra ga tan ng In do ‐ ne sia at Pa pua New Gui nea. Mga tu ‐ nang gul ya san (skipjack) at tam ba kol (yellowfin) ang pa ngu na hing na hu ‐ hu li ng mga onay. Ang bul to ni to ang pi nup ro se so ng mga tu na can nery sa Ge ne ral San tos City. Sa nag da ang mga taon, na ging la ga nap na pag ga mit ng mga pa yaw (ka ga mi tang pi na lu lu tang at na ka ‐ di sen yo pa ra uma kit ng mga is da) pa ra ma pa ra mi ang hu li ng mga onay. Na ging da hi lan ito sa pag ka ‐ kau bos ng mga ba tang is da at na ‐ nga nga nib na mga ha yop sa da gat na ma da las ay ka sa mang na hu hu li. Ma li mit ding na sa sang kot ang ma ‐ la ki hang mga onay sa ili gal at di nauu lat na pa ngi ngis da. Ma lii tan at ka tam ta mang-la ki ang ka ra mi han sa mga onay sa Ge ne ‐ ral San tos. May ro ong itong 1,690 na mga sa sak yang pan da gat at nag- eemple yo ng 15,500 mang ga ga wa. May ro on ding nag-oo pe reyt na 16 na "su per sei ‐ ma la ki han ners" (dam bu ha la) na pag-aa ri ng mga lo kal at da yu hang kum pan ya. Su ma sak law ito ng 230 na mga sa ‐ sak yang pan da gat at nag-eemple yo at 18 ng ma hi git 2,000 mang ga ga wa. Pi na ta tak bo ng RD Fis hing Gro up ang pi na ‐ ka ma la king ope ‐ ra syon ng onay sa syu dad. Pag-aa ri ito ng pa mil yang Rive ra, na may-ari din ng RD Pawnshop at ma hi git 40 iba pang ne ‐ go syo. Si la rin ang isa sa mga nag ha ‐ ha ri sa pu li ti ka sa Ge ne ral San tos, kung saan nag sil bing me yor si Ron nel Rive ra sa na ka ra ang si yam na taon. (Pi na li tan si ya ni tong 2022 ng kan ‐ yang kaal ya dong si Lor Pacquiao, hi ‐ pag ni Manny Pacquiao.) Pang-aa li pin at pag sa sa man ta la Ti na ta yang na sa 30% la mang ng ka buuang 17,500 na mang ga ga wa sa mga onay ay re si den te ng lun sod. Ang ka ra mi han ay du ma da yo mu la sa iba't i bang mga bay ba ying pru bin sya ng Min da nao at mga is la sa Vi sa yas. Ka ra ni wang umaa bot sa 6-7 bu ‐ wan ang pa na na ti li sa laot ng mga mang ga ga wa sa onay. Pi na pa ya gan la mang na du ma ong ang mga ma ngi ‐ ngis da pag ka ta pos ng anim na bu ‐ wan pa ra magkwen ta ng mga oras ng tra ba ho at ku nin ang ka ni lang swel do. Na nga nga hu lu gan ito ng ma ta gal na pag ka ka wa lay sa pa mil ya at pag ka ka lan tad sa pa ba gu-ba go at ma lu lu pit na ka la ga yan ng pa na hon at mga na ka am bang pa nga nib sa ka ‐ ra ga tan. Sa mga pa na hong lu ma la yag at hin di su ma sa hod ang mga ma ri ne ro, na pi pi li tan ang ka ni lang mga pa mil ya na ma ngu tang sa may-a ri ng mga onay. Hin di ba ba ba sa 10% ang ka ra ‐ ni wang in te res ang pi na pa taw di to na aw to ma ti kong iki na kal tas sa sa ‐ hod ng mga man da ra gat. May ilang ka so na ang nai wang pa mil ya ng mang ga ga wa ay gi na ga wang ali pin ng may-a ri ng onay. Na ka sa la lay sa da mi ng is dang na hu hu li ang ki ni ki ta ng isang onay. Ar bit rar yo ang pa ma ma ra an ng pag ‐ ta tak da ni to, mu la sa pag ti tim bang at pagkwen ta ng ha la ga. Ibi na ba was sa ben ta ang pam ba yad sa pu hu nang inu tang pa ra ma ka pag la yag. Ka da la ‐ san, ang may-a ri ng onay din ang "pi nan syer" ng ope ra syon. Ka ra ni ‐ wang 14% la mang ng ne tong ki ni ta ng onay ang na pu pun ta sa mga mang ga ga wa bi lang sa hod ha bang ang 86% ay ang "ma li nis" na ki ta na inaa ko ng ope rey tor. Bahagyang umaa bot sa iti nak ‐ dang mi ni mum na sa hod sa re hi yon ang sa hod ng mga ma ri ne ro. Ma li it na la mang ang na ti ti ra ri to ma ta pos inu tang ng ka ni lang ba ya ran ang mga pa mil ya. Wa lang un yon ang mga man da ‐ ra gat. Wa la si lang mga be ne pi syong pang ka lu su gan at in su rance (se gu ‐ ro), ka hit pa pu no ng pa nga nib ang ka ni lang tra ba ho. Ha ya gan ang pag ‐ pa pat ra ba ho ng mga me nor de edad sa mga onay ka hit ma la on na itong ipi nag ba ba wal. Nag pa pa tu loy din ang ili gal na pa ngi ngis da sa ka ra ga ‐ tan ng ibang ban sa ka hit pa taun-ta ‐ on ay may na hu hu li at na ku ku long na mga man da ra gat sa In do ne sia at iba pang mga ban sa. Ma da las ang mga na hu hu li ay pi na ba ba ya an na la mang ng ka ni lang amo o kum pan ‐ yang pi nag tat ra ba hu an. ANG BAYAN Mayo 21, 2022 9
2 mag sa sa ka, ili gal na ina res to Radar, pinasabugan ng mga gerilya sa Turkey Dalawang mag sa sa ka ang ina res to ma ta pos tina ni man ng ebi den sya sa ka ni lang mga ba hay noong pa na hon ng elek ‐ syon. Ina res to si Victoria Tumabiao ng mga ele men to ng 61st IB, Iloi lo Provincial In tel li gence Unit at PNP-Le on sa sentro ng Ba ‐ ra ngay Ji mog-Gi nes, Leon, Iloi lo noong Ma yo 9, araw ng botohan. Si Tu ma biao ay pollwatcher ng party list na Anak pa wis at li der ng Leon Uni ted Pea sant As socia ti on. Noong Ma yo 4 ina res to sa ka song il le gal pos ses si on of fi re ‐ arms si Da ni lo Ha pa, re si den te ng Sit yo Pa rad, Ba ra ngay Fab ‐ rica, Barce lo na, Sor so gon ng mga ele men to ng PNP-Barce lo na at 31st IB. Si Ha pa ang ika-12 bik ti ma ng ta nim-ba ril sa Sor so gon. Pag pas lang. Na ma tay sa pa ma ma ril ng mga ele men to ng 67th IB sa Sit yo Mam pa ra san, Ba ra ngay San Roque, Bis lig City, Su ri gao del Sur si Lo long Ma gal la nes noong Ma yo 6. Noon pang Ab ril hi na ha ras si Ma gal la nes ng mga ele men to ng in te lid yens at inaa ku sa hang kon tak at ta ga su por ta ng Ba gong Huk bong Ba yan. Pa nu nunog. Noong Ma yo 13, si na la kay at si nu nog ng tro pa ng 31st IB ang ba hay ni Adelfa Qui ño nes sa Ba ra ngay San Pascual, Ca si gu ran, Sor so gon. Bi nan ta an din ng mga sun da lo si Henry Fu sa na na ga gan ti han kung may ma ka sa gu pa si lang yu nit ng huk bong ba yan sa lu gar. PINASABUGAN NG TİK KO (Workers and Peasants Liberation Army of Turkey o Hukbong Mapagpalaya ng mga Manggagawa at Magsa ‐ sa ka ng Turkey), ar ma dong pwer sa ng TKP-ML (Com mu nist Party of Tur key/Marxist-Le ni nist) ang kam po ng pa sis tang tro pa ng Tur kish Re ‐ pub lic sa re hi yon ng Men nax sa Til Te mir noong Ma yo 17 ng uma ga. Ayon sa ulat ng TKP-ML, na pa ta ma an ni to ang ra dar ng kam po. Ini lun sad ang ar ma dong ak syon ka sa bay ng ika-49 ani ber sar yo ng pag ka ma tay ng ka ni lang li der na si İb ra him Kay pak ka ya. Ayon pa sa gru ‐ po, ki ni ki la la ni la na ang pi na ka ma hu say na pag gu ni ta sa pagkamartir ng kanilang li der ay ang ak ti bo at ma ta tag na pa ki ki ba ka sa la hat ng la ra ngan la ban sa pa sis tang Tur kish Re pub lic. Nagdiwang noong Abril 21 ang TKP-ML ng kanilang ika-50 taong anibersaryo ng pagka ‐ katatag. Sa okasyong ito, pinagtibay ng grupo ang kanilang pagkakaisa para isulong ang ar ‐ ma dong pakikibaka. Ayu dang mi li tar ng US, nagpapa ta gal sa ge ra sa Uk rai ne Pi naiig ting at pi na ta ta gal ng im per ya lis tang US at mga al ya do ni to sa North At lan tic Tre aty Or ga niza ti on (NA TO) ang proxy war ni to la ban sa Rus sia sa pa ma ma gi tan ng pag bu hos ng bil yun-bil yong dol yar na ha la ga ng ar mas at ayu dang mi li tar. Da hil sa ti na tang gap na ayu dang mi li tar, tu ma tang gi ang gub yer no ng Uk rai ne na ma ki pag-u sa pang pang ka pa ya pa an sa Rus sia pa ra pag-u sa pan ang pag ta ta pos ng ge ra. Noong Ma yo 10, pi nag ti bay ng Kong re so ng US ang $40 bil yong pa ‐ ke te ng ayu dang mi li tar pa ra sa pa ‐ pet ni tong gub yer nong Ze lensky sa Uk rai ne. Sa ka buuan, umaa bot na sa $54 bil yon ang ibi nu hos ng gub yer ‐ nong Bi den sa Uk rai ne si mu la Mar so. Mas ma la ki ito nang $6 bil yong sa ka buuang gi nas tos ng US bi lang ayu dang pang mi li tar at pang-e ko ‐ nom ya sa buong mun do noong 2019. Ang ba gong pon dong ito ay ga ‐ ga mi tin pa ra ipam bi li ng mga dro ne, li bu-li bong mi sayl na an ti-aircraft at an ti-tank, mga gre na de launcher, rip le, pis to la, ma sing gan at shot gun. Ga ga mi tin din ito pa ra ipam bi li ng mil yun-mil yong ba la at gra na da, at mga body ar mor at hel met. Ka lak han ng mga ito ay ga wa ng Lockhe ed Mar tin at Raythe on, ga yun din ng BAE Systems ng UK. Ang pa pa la king ayu dang mi li tar ng US at NA TO ay kla rong nag pa pa ‐ ki ta ng pag lu lun sad ni to ng isang proxy war sa Uk rai ne la ban sa Rus ‐ sia. Ipi na ki ki ta ito ng pag kambyo sa pa ta ka ran ng US: mu la sa da ting mga pa ha yag na "pag tu long sa Uk ‐ rai ne," di ne dek la ‐ ra ng mga upi syal ng US na ang pa ‐ kay ng ka ni lang tu long ay "wa sa ‐ kin ang la kas-mi ‐ li tar ng Rus sia." Ka tu wang din ng US ang Uni ted King dom sa pag ‐ su por ta sa Uk rai ne. Mag ka tu wang din si la sa pag tu lak sa mga ban sang ka bi lang sa NA TO pa ra mag bi gay ng su por tang mi li tar sa Uk rai ne. Ang Ger many ay nag pa da la ng mga tang ke ta li was sa pa ta ka ran ni to na mag pa da la ng ayu dang mi li tar sa mga ge ra. Ma ta gal nang inu ud yu kan ng US ang Rus sia ga mit ang Uk rai ne. Mu la 2014, na sa $300 mil yong ayu da ka da taon ang ini la an ni to sa Uk rai ne pa ra ar ma san at sa na yin ang mga pwer ‐ sang mi li tar ng Uk rai ne, ka bi lang ang pa sis tang Azov Bat ta li on. 10 Mayo 21, 2022 ANG BAYAN