ANG Pahayagan ng Partido Komunista ng Pilipinas Pinapatnubayan ng Marxismo-Leninismo-Maoismo Tomo LII Blg. 22 Nobyembre 21, 2021 EDITORYAL La ba nan ang bu lok at pa sis tang al yan sang Marcos-Du ter te! Ka tu lad ng inaa sa han, na buo ang al yan sang pang-e lek syon ng mga Marcos, Arro yo at Du ter te (MAD) sa an yo ng pag tak bo ng tam ba lang Fer di nand Marcos Jr. (Bong bong) bi lang pre si den te at Sa ra Du ter te- Car pio bi lang bi se-pre si den te sa elek syong 2022. Na buo ang tam ba lang ito ma ta pos ang tu song mga ma ni ob ra han, gi ri an at ne go sa syon sa pa gi tan ni ‐ tong mga pang ka ting pi na ka ga nid sa po der, ya man at pri bi le hi yo. Bi nu buo ang al yan sang ito ng pi na ka bu lok at pa sis tang mga pang ka ting reak syu nar yo sa Pi li pi ‐ nas. Ang pa na hon ng pag ha ha ri ng mga ito sa Pi li pi nas ang pi na ka ma ‐ di di lim na pa na hon sa ka say sa yan ng ban sa. Iwi nak si ni la ang de mok ‐ ra ti kong ga yak ng reak syu nar yong es ta do at lan ta rang nag ha ri sa pa ‐ ma ma gi tan ng pa ni nin dak, ma du ‐ gong pa nu nu pil at pag pa tay, wa ‐ lang-pi gil na pag na na kaw at pan da ‐ ram bong sa ka ban ng ba yan, at pag ta tak sil sa ba yan. li mang taon, ang mga pang ka ting ito ang pi na ka na ki na bang sa ila lim ng ti ra ‐ Sa nag da ang ma hi git ni ya ni Du ter te. Na bun dat si la sa ma la la king pro yek tong imprastruk ‐ tu ra at kontra ta sa gub yer no. Pi ‐ nag ka ki ta an ma ging ang pan dem ya ha bang lug mok ang ba yan sa la bis na pag du ru sa. Pa kay ng tam ba lang pang- eleksyon ni Marcos at Du ter te-Car ‐ pio na ga wing ga nap ang pa nu num ‐ ba lik ng mga Marcos sa po der, tat ‐ lo't ka la ha ting de ka da ma ta pos pa ‐ tal si kin ang dik ta du rang Marcos sa pag-aal sang EDSA. Sa nag da ang mga taon, ibi nu hos ng mga Marcos ang bil yun-bil yong pi so sa isang kam pan ya ng pan li lin lang upang bu ‐ ra hin ang ma la la king kri men ng dik ‐ ta du rang Marcos sa mga pa hi na ng ka say sa yan at sa ka ma la yan ng ba ‐ yan. Sa ka bi la ng na bu ong tam ba lang Marcos Jr. at Du ter te-Car pio, li taw din ang mga bi tak na po sib leng lu ‐ ma ki pa sa da ra ting na mga bu wan. Ha ya gang nag pa ha yag ng pag ka dis ‐ ma ya si Du ter te na ku man di da to si Sa ra bi lang bi se-pre si den te ma ta ‐ pos ilang bu wang nag bu hos ng pon ‐ do pa ra itam bol ang pag pa pa tak bo sa kan ya bi lang pre si den te ka tam bal si Bong Go bi lang bi se. Bu mang ga ito sa am bi syon ni Marcos Jr. na magpre si den te. Ba ga man lan tad din noon ang su por ta ni Arro yo sa pagpre si den te ni Du ter te-Car pio, nag pa ra ya si ya kay Marcos sa la yu ‐ ning ip re ser ba ang al yan sang MAD. Na nga ngam ba rin si Arro yo na ma ‐ me lig ro ang ka ni lang in te res kung la bis na ma kon sentra sa ka may ng mga Du ter te ang ka pang ya ri han.
Ki na ta ta ku tan ni Du ter te na bi ‐ bi ta wan si ya ka tu lad na hin di ni ya si nu por ta han si Marcos Jr. sa ka so sa pag ka bi se-pre si den te sa nag da ‐ ang anim na taon. Ka ya ha ya gan ni ‐ ya nga yong bi ni bi ra si Marcos Jr. at iti nu tu lak ang pag su por ta sa ala lay ni yang si Bong Go pa ra magpre si ‐ den te at pag-en dor so sa anak na si Sa ra bi lang bi se pre si den te. Maaa ri ni yang sak yan ang ka ‐ song diskwa li pi ka syon la ban kay Marcos Jr. at ban ta ng pag pa paa ‐ res to kay Imel da Marcos (na na ha ‐ tu lang may sa la noong 2018) pa ra ma ka ku ha ng mas ma la king kon se ‐ syon at ka ti ya kan sa ha ti an sa ka ‐ pang ya ri han (ga ya ng tig tat long taon bi lang pre si den te ni Marcos Jr. at Du ter te-Car pio). Ma la la man sa mga da ra ting pang ling go at bu ‐ wan kung ma pap lantsa o la la la pa ang mga gu sot na ito. Ga yunpa man, na na na ti li pa rin ang po si bi li dad na isai san ta bi itong la hat ni Du ter te at lan ta rang idek la ra at ipa taw ang pa sis tang dik ta du ra. Ang da ra ting na elek syon sa 2022 ay inaa sa han na ma gi ging isa ANG Tomo LII Blg. 22 | Nobyembre 21, 2021 sa pi na ka ma du mi sa mga nag da ang reak syu nar yong elek syo n. Sa des ‐ pe ra syong ku ma pit sa po der at umi ‐ was sa hab la at pag-u sig, ti yak na da da ya in ni Du ter te ang re sul ta ng elek syon pa bor sa kan yang mga kan di da to, ka tu lad na di na ya ni ya ang elek syong 2019 pa ra iluk lok ang mga ali pu res ni ya sa kong re so at se na do. Ma yor ya ng mga upi syal ng Com mis si on on Electi ons (Co me lec) ay mga tau hang hi ni rang ni Du ter ‐ te. Sa pa ma ma gi tan ng pag kontrol sa de kompyu ter na bi la ngan ng bo ‐ to, ka yang-ka ya ni Du ter te na ma ‐ la wa kang ma ni pu la hin ang re sul ta ng elek syo n. Ma la king ano mal ya na ang pag de de li ber ng mga ba lo ta at ma ki nang pang-e lek syon ay ibi ni gay ng Co me lec sa kum pan yang pag-aa ‐ ri ni Den nis Uy, kro ni ni Du ter te. Pa tu loy na ma hig pit ang pag ha wak ni Du ter te sa mi li tar at pu lis na ipi ‐ nang-ii pit ni ya sa kan yang mga ka ‐ la ban sa pu li ti ka sa ta bing ng "ge ra kontra-dro ga" at kontra-in sur hen ‐ sya. Da pat ma hig pit na mag kai sa ang sam ba ya nang Pi li pi no la ban sa Nilalaman Editoryal: La ba nan ang bu lok at pa sis tang al ‐ yan sang Marcos-Du ter te 1 Buntalan ng mga tirano 3 pa ka na ng al yan sang Marcos-Du ‐ ter te na ipag pa tu loy ang pag ha ha ri ng ti ra ni ya at ko rap syon at pag pa ‐ pa hi rap sa sa m ba ya nang Pi li pi no. Da pat ilan tad at la ba nan ang mga pa ka na na da ya in ang elek syo n. Kai la ngang pa tu loy na buk lu rin ang mga pwer sang opo si syon upang ma buo ang nag ka kai sang ha nay pa ‐ ra ta pa tan sa elek syon ang al yan ‐ sang Marcos-Du ter te. Ilan sa pa ‐ ngunahing kandidatong pagka pre si ‐ dente ay anti-Duterte o nag-aastang anti-Duterte. Sa kani la, pinakamali‐ naw ang pagiging opo sisyon si Leni Robredo. Gayunman, hindi niya inendorso ang mga kandidato sa senado ng blokeng Makabayan na isa sa pinakamalaki at pinaka‐ matatag na muog ng paglaban sa tiraniya. Sa ha rap ng ha los ab so lu tong kontrol ni Du ter te nga yon sa ka ‐ pang ya ri han, ang tsan sa ni lang bi ‐ gu in ang pan da ra ya ni Du ter te sa la mang kung la la ki elek syon ay mag ka kai sa si la at ma ku ku ha ang su por ta at ma pa ki ki los ang mil yun- mil yong ma ma ma yan. Kung ma bu ‐ buo ang ga ni tong pag ka kai sa, mas li li taw ang pag ka ga ra pal ng anu ‐ mang tang ka ni Du ter te na da ya in ang elek syo n. Da pat ni lang ipag ka it kay Du ter te ang pag ka ka ta ong pa ‐ la ba sin na ha ti-ha ti ang bo to ng opo si syon pa ra ikub li ang ma ni pu ‐ la syon ng bi la ngan ng bo to pa bor sa kan yang mga kan di da to. Ang Ang Bayan ay inilalabas sa #MarcosHindiBayani 3 wikang Pilipino, Bisaya, Iloco, Hiligaynon, Waray, Ingles at Espanyol. Tumatanggap ang Ang Bayan ng mga kontribusyon sa anyo ng mga artikulo at balita. Hinihikayat din ang mga mambabasa na magpaabot ng mga puna at rekomendasyon sa ikauunlad ng ating pahayagan. @cpp_angbayan Mga parangal kay Ka Oris 4 2 R4, nasamsam ng BHB 4 Mga protesta 4 Kapos na manggagawa, gubyernong pabaya 5 Sa madaling salita 6 Pagmamanupaktura ng pagkain 7 Imperyalismo at climate change 8 Aktibista, dinukot sa Pampanga 9 Pambobomba sa Leyte 9 Sa nga yon, da pat pa tu loy na paa li ngaw nga win ng pam ban sa- demok ra ti kong mga pwer sa ang pa ‐ na wa gan ng sam ba ya nang Pi li pi no pa ra buuin ang nag ka kai sang pren ‐ teng an ti-Du ter te. Da pat pa ki lu sin ang sam ba ya nan pa ra itu lak ang pag bu buo ng nag ka kai sang ha nay ng mga kan di da tong an ti-Du ter te pa ra bi gu in ang pa ka na ng mga Marcos at Du ter te na iluk lok ang sa ri li sa po der. Kontra-magsasakang mga batas sa India 9 Tagumpay ng Cuba laban sa Covid-19 10 Ang Ang Bayan ay inilalathala dalawang beses bawat buwan Kaa lin sa bay ni to, da pat pa tu loy na mag-or ga ni sa ang ma ma ma yan at isu long ang ka ni lang de mok ra ti ‐ kong pa ki ki ba ka sa ha rap ng kri sis sa eko nom ya at pan dem ya at pa ‐ ng Komite Sentral ng Partido Komunista ng Pilipinas Ituloy sa pahina 3 2 Nobyembre 21, 2021 ANG BAYAN
Buntalan ng mga tirano Ma ta pos ang ilang bu wang ma ni ob ra han sa pa gi tan ng mga kam po ng Marcos, Arro yo at Du ter te o MAD, buo na ang tam ba lan ng mga magnanakaw at umu us bong na mga tirano sa ka tau han ni na Fer di nand Marcos Jr. at Sa ra Du ter te-Car pio. Ga yun pa man, pa tu loy na nag bu ‐ bun ta lan ang mga per so na li dad ng al yan sang MAD. Lu mun do ito noong Nob yembre 15, hu ling araw kung saan pwe deng umat ras at mag ha lin ‐ han (substi tu syo n) ang mga ka kan ‐ di da to. Ayon sa re kord ng Com mis si ‐ on on Electi ons o Co me lec, may ro ong 97 kan di da to sa pag kapre si den te, 29 pa ra sa pagka bi se-pre si den te at 176 sa pag ka-se na dor noong Oktub re 8 pag ka ta pos ng paghahain ng mga cer tifica te of can di dacy. Pag ka ta pos ng Nob yembre 15, na tap ya san ito at na ging 94 sa pag kapre si den te, 25 sa pag kabi se-pre si den te at 171 sa pag ‐ ka-se na dor. ong lu bu sang ma ka ba lik sa Ma laca ‐ ñang. Uma paw ang ga lit ni Rod ri go Du ter te sa pag ma ma ti gas ng mga Marcos at pagpwes to sa kan yang anak sa mas ma ba bang pu si syo n. Pi na tak bo ni ya pa ra sa pu si syon ng pre si den te ang kan yang ala lay na si Chris top her Go pa ra aga win ang mga bo to ni Marcos Jr. la lu na sa Min da nao. Nag ha pag din si ya ng sa ri ling kan di da tu ra pa ra sa se na ‐ do. Ti na wag ng mga de mok ra ti kong gru po ang ma ni ob rang ito ni Du ter ‐ te bi lang "des pe ra dong tang ka" pa ‐ ra ma kai was sa mga ka song kri mi nal na nag hi hin tay sa kan ya pag ka ta pos ng kan yang ter mi no. Iniat ras ni Du ter te-Car pio ang kan yang kan di da tu ra bi lang me yor ng Davao City tat long araw ba go ang huling araw pa ra sa pag ha ha ‐ lin han. Sa su mu nod na araw, naghain si ya ng pa pe les pa ra ku ‐ man di da to bi lang bi se-pre si den te sa ila lim ng La kas-CMD, par ti do ni Glo ria Arro yo. Na pi li tan si Du ter te- Car pio na pu ma yag na mag bi se du ‐ lot ng pag tang gi ng kam pong Marcos na bi ta wan ang pag ka ka ta ‐ Su nud-su nod ang bi ra ni Du ter te kay Marcos Jr. pa ra ti ya king hin di si ‐ ya tat ray du rin ni to. Noong ga bi ng Nob yembre 16, ipi na ta wag ni ya ang 95 kong re sis ta pa ra dik ta han si la sa pag su por ta sa kan di da tu ra ni Go. ka song diskwa li pi ka syon na ang na ka sam pa sa Co me lec la ban kay Marcos Jr. Sa man ta la, tat long Na ka ba se ang mga pe ti syon sa kan yang ka bi gu ang idek la ra sa kan ‐ yang ser ti pi ka syon sa pag ka kan di ‐ da to ang "di ma pa su su ba li ang ka ‐ to to ha nan" na na ha tu lan si yang nag ka sa la ng kor te noong 1995. Da la wa ang ka so ni ya noon sa di pag ba ba yad ng bu wis na la bag sa Na tio nal Inter nal Reve nue Co de. Alin su nod sa mga pro bi syon sa ba ‐ tas, ang si nu mang pam pub li kong upi syal na na ha tu lang nag ka sa la na lu ma bag di to ay maaa ring pa ta wan ng mak si mum na pa ru sa ng ha bam ‐ bu hay na diskwa li pi ka syon na hu ‐ ma wak ng anu mang pu si syon sa pam pub li kong upi si na, bu mo to o lu ‐ ma hok sa anu mang elek syo n. Hin di na ku long si Marcos Jr. Ni la ba nan ng kan yang mga abu ga ‐ do ang ha tol at na pa ba lig tad ang ilan sa mga ka so. Noong 1997, ini ‐ at ras ng Court of Appe als ang sen ‐ ten syang pag ka ka bi lang go pe ro pi ‐ na na ti li ang mul ta na ₱32,000. Na ‐ ging pi nal ang ha tol noong 2001. Ang tat long gru pong nag ha in ng rek la mong diskwa li pi ka syon ay mu la sa mga sa ma hang si bi ko, mga nag ‐ ba ba yad ng bu wis, taong sim ba han, mga gru pong nag ta ta gu yod ng ka ra ‐ pa tang-tao tu lad ng Ka ra pa tan, Kapatid, Sa ma han ng Ex-De tai ne es La ban sa De ten syon at Ares to at Cam pa ign Aga inst the Re turn of the Marco ses and Mar ti al Law. Mula sa pahina 2 tam pu kin ang pa na wa gan pa ra isu long ang pam ban sa-de mok ‐ ra ti kong pa ki ki ba ka at ibag sak ang im per ya lis mo, pyu da lis mo at bu ruk ra tang ka pi ta lis mo. Da pat sa ma-sa ma si lang ku mi ‐ los at la ba nan ang pam bu bu sal at pa ni ni il ng re hi meng US-Du ‐ ter te sa ma ma ma yan. Sa ha rap ng mga is ke ma ni Du ter te na pa na ti li hin ang sa ri li sa po der, da pat mag han da ang sam ba ya ‐ nan na ku mi los, ipa ma las ang ka ni lang la kas sa lan sa ngan at ga mi tin ang ka pang ya ri han pa ‐ ra ibag sak ang mga ti ra no at dik ta dor. #MarcosHindiBayani, sigaw ng mamamayan ISANG PROTESTANG KARABAN ang pinangunahan ng Campaign Against the Return of the Marcoses and Martial Law noong Nobyembre 18. Nagsimula ang karaban sa University of the Philippines sa Diliman, Quezon City at tumungo sa Libingan ng mga Bayani sa Taguig City. Tinawag ng mga nagprotesta na "magnanakaw, mamamatay-tao, mandarambong" ang diktador na si Ferdinand Marcos Sr. Ang paglilibing sa kanya sa Libingan ng mga Bayani ay paraan ng pamilyang Marcos para irebisa ang kasaysayan at pagtakpan ang lagim ng batas militar noong dekada 1970 hanggang 1980. Noong araw ding iyon, nagrali ang mga aktibista ng Baguio City sa harap ng wasak na rebulto ng ulo ni Marcos Sr. sa Tuba, Benguet. Ang rebulto ay tinawag ng Bagong Hukbong Bayan sa Ilocos-Cordillera na "kababalaghan" at "pagkutya sa hustisya." Nawasak ito matapos bombahin ng mga Pulang mandirigma noong Disyembre 29, 2002. Nagkaroon din ng piket sa harap ng Commission on Human Rights noong Nobyembre 14 matapos ianunsyo ang tambalang Marcos-Duterte. ANG BAYAN Nobyembre 21, 2021 3
Ka Oris, pi na ra nga lan ng mga re bo lu syo nar yo sa buong mun do Bumuhos ang pakikiisa at pa ki ki da lam ha ti sa pag ka ma tay ni Ka Oris (Jor ge Mad los), ku man der at ta ga pag sa li ta ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB), mula sa buong ban sa at iba't ibang ba ha gi ng mun do. Noong Nob yembre 7, isi na ga wa ang Inter na syu nal na Araw ng Pa g-a la la kung saan nag lun sad ng mga pag pu pu long na may ice cre am o ka mo te (pa re hong pa bo ri to ni Ka Oris) ang mga yu nit at gru po at ak ti bis ta na ku mi la la sa kan yang ka da ki la an. Ka sa bay ni to, isi na lin ng mga kai bi gan ng re bo lu syong Pi li pi no sa iba't ibang leng wa he ang pa ra ngal ng Par ti do Ko mu nis ta ng Pi li pi nas kay Ka Oris. Ang pa ra ngal pa ha yag na ini la bas bi lang es pe syal na is ‐ yu ng Ang Ba yan ay nai sa lin na sa wi kang Ger man, French, Rus si an, Chi ne se, Spa nish, Ca ta lan (Spa in), Ko re an, Ba ha sa Indo ne sia, Tur ‐ kish, Por tu gue se, Swe dish at Dutch (The Net her lands). Gi na wa ito pa ra mai pa ra ting sa mas ma ra ming bi lang ng re bo lu syo nar yong ma ‐ ma ma yan sa buong mun do ang kan yang bu hay at ka ba ya ni han. Nag paa bot din ng mga men sa he ng pag ki la la at pa ki ki da lam ha ti ang mga ko mu nis ta at re bo lu syo nar yong or ga ni sa syo n. Kabilang dito ang mga rebolusyonaryo at progresibong grupo mula sa India, China, West Papua, Turkey, Kurdistan, Germany, France, The Netherlands, Ireland, Russia, US, Canada, Brazil at iba pang bansa. Ini li bing ang mga abo ni Ka Oris sa Su ri gao del Norte noong Nob yembre 20. Bi lang pag ki la la, ina ta san ng Par ti do Ko mu nis ta ng Pili pi nas ang la hat ng yu nit ng BHB na mag-a lay ng ilang mi nu tong ka ta hi mi kan sa tang ha ling ta pat. Ba go ni to, nag ka ro on ng 2-a raw na la may sa is la ng Siar gao kung saan si ya lu ma ki. 2 R4, na sam sam ng BHB sa Neg ros DALAWANG R4 ANG nakumpiska at hin di ba ba ba sa si yam na sun da lo ang na sa wi sa am bus na ini lun sad ng Bagong Hukbong Bayan (BHB)- Central Neg ros (Leo nar do Pa na li gan Com mand) noong Nob yembre 3 sa Ba ra ngay Quin tin Re mo, Moi ses Pa dil la, Neg ros Occi den tal. Ayon kay JB Re ga la do, ta ga pag sa li ta ng BHB-Central Neg ros, ma ‐ hi git isang bu wan nang nag-oo pe ra syon ang pi nag sa nib na pwer sa ng 62nd IB at 79th IB sa ma bun dok na ba ha gi ng mga bayan ng Bi nal ba ‐ gan, Isa be la, Moi ses Pa dil la, Gui hul ngan, at La Li ber tad na lub hang na kaaa pek to sa ka bu ha yan at bu hay ng ma sa. Na ka ra nas ang mga ko mu ni dad ng red-tag ging, pan da rahas, at pa ni nin dak mu la sa mga sun da lo. Sa man ta la mag ka ka su nod na ope ra syong ha ras na man ang ini ‐ lun sad ng BHB-Central Neg ros la ban sa mga tro pa ng 94th IB. Ang una ay noong Oktub re 17, alas-2 ng ha pon, sa Ba ra ngay Man da pa ton, La Li ber tad, Neg ros Ori en tal at si nun dan noong Nob yembre 9 sa Ba ‐ ra ngay Amon tay, Bi nal ba gan, Neg ros Occi den tal. Northern Sa mar. Li mang sundalo ang na sa wi sa ak syong open si ‐ ba ng BHB-Northern Sa mar (Ro dan te Urtal Com mand) sa Ba ra ngay E. Du ran, Bo bon, Las Navas noong Set yembre 16 ng ha pon. Ope ra syong is nayp na man ang ini lun sad ng mga Pu lang man di rig ‐ ma la ban sa mga sundalong nanghahalihaw sa Ba ra ngay San Jo se, Las Navas noong Oktub re 18. Ma tin ding per wi syo sa bu hay at ka bu ‐ ha yan ng mga mag sa sa ka ang idi nu du lot ng mga ope ra syon ng mga sun da lo. 4 Pro tes ta ng mga dray ber, kon duk tor sa Met ro Ma ni la. Nagpro tes ta noong Nob ‐ yembre 15 sa Quezon City ang mga dray ‐ ber at kon duk tor na ba ha gi ng prog ra mang Lib reng Sa kay ng LTFRB upang ba ti ku sin ang ma hi git isang bu wan nang pag ka an ta ‐ la ng kum pen sa syon para sa ka ni lang ser ‐ bi syo. Na nga ngam ba si lang ma wa lan ng tra ba ho sa pag ta ta pos ng prog ra ma. #HLM17. Sa bay na gi nu ni ta noong Nob ‐ yembre 16 sa Tar lac at sa paa nan ng Men dio la sa May ni la ang ika­17 taong ani ber sar yo ng Ma sa ker sa Hacienda Luisita. Hang gang nga yon ay wa la pang na pa ru ru sa han sa mga sun da lo at ma ton na nag pa pu tok at pu ma tay sa pitong magsasaka sa asyenda. Hin di pa rin nai ‐ pa ma ma ha gi ang lu pa sa loob ng as yen ‐ da. #KliMa la ya la ban sa pan da ram bong sa ka li ka san. Nag ra li ang mga gru pong ma ‐ kaka li ka san sa ha rap ng upi si na ng Com ‐ mis si on on Hu man Rights sa Quezon City noong Nob yembre 6. Ito ay bi lang pa ki kii ‐ sa sa mga pro tes tang ini lun sad ka sa bay ng isi na sa ga wang Conference of the Parties (COP26) sa Glas gow, Scot land. Ti na wag ng Youth Advoca tes for Cli ma te Acti on Phi lip pi nes ang prog ra ma na #Kli Ma la ya: Fight For Free dom From Cli ma te Injus ‐ tice. Pam ban sang araw ng mga es tud yan te. Gi nu ni ta noong Nob yembre 17 ng mga gru po ng ka ba ta an ang Pam ban sang Araw ng mga Estud yan te sa ha rap ng Com mis ‐ si on on Hig her Educa ti on. Isu su mi te ni la sa ahen sya ang mga su hestyon at pa na ‐ wa gan pa ra sa lig tas na ha ra pang kla se. Hin di si la hi na rap ng ko mi syu ner ni to sa hi ni ngi ni lang da ya lo go. Ka ra pa tan sa pa ni ni ra han, igi ni it sa Ta gu ig. Nagtirik ng mga kandila ang mga residente ng Maysapang sa Ba ra ngay Ususan, Taguig City noong Nob yem bre 17 bilang pagtutol sa na pi pin tong de mo li ‐ syon sa ka ni lang mga ta ha nan ng RII­ Buil ders at MGS Con sor ti um. Ma hi git 500 pa mil ya ang na nga nga nib na ma wa ‐ lan ng ti ra han ma ta pos angki nin ng Ba ses Conver si on and Deve lop ment Autho rity ang lu pa. Nobyembre 21, 2021 ANG BAYAN
Ka pos na mang ga ga wa sa gub yer nong pa ba ya Ta ga de li ber si Emil sa isang pa ga wa an ng mweb les. Ba go ang pan dem ya, Ibon, kung bi big yan la mang ng su ‐ por ta ng gub yer no ang mga mang ‐ ga gawa, maiibsan ang kanilang paghihirap. Ma li ban sa pau tang sa ma li li it na ne go syo upang ipam ba ‐ yad sa ka ni lang mga mang ga ga wa ay da pat ding ip we ra ang mga ito sa pag ba ba yad ng bu wis, la lu pa't wa lang ki ta ang ka ra mi han sa mga ito sa pa na hon ng pan dem ya. Sa kon ser ba ti bong pag ta ya, ma hi git ka la ha ti ng mga micro, small and medium en terpri ses (MSME o mga ne go syong ka tam ta mang-laki, ma li ‐ it at mas ma li it) ang nag si pag sa ra ni tong pan dem ya. Nag-eemple yo ang mga ito sa ha los 63% ng la kas pag ga wa sa ban sa. su ma sa hod si ya ng ₱15,000 ka da bu wan. Pe ro mu la 2020, su ma sa hod na la mang si ya ng ₱5,000 ka da bu wan ma ta pos ar bit rar yong kal ta san ng kan ‐ yang emplo yer. Da hil ka pos na ka pos, naob li ga si yang pu ma sok sa ilang saydlayn na tra ba ho. Pe ro ka hit ano ang pag ba ba nat na ga win ni ya, hang ‐ gang ₱3,000 la mang ang nai da dag dag sa kan yang ki ni ki ta. Ku lang na ku lang ito pa ra ma pu ‐ nan ang ₱16,750 pi na ka ba ta yang pa nga ngai la ngan ng kan yang asa wa at apat na anak, at bye nan. Hin di pa ka sa ma sa kwen ta da ang mga gas tu ‐ sin sa transpor ta syo n, ba hay, me di ‐ kal at iba pang pa nga ngai la ngan. rehiyon mu la nang ma luk lok si Du ter ‐ te sa pwes to noong 2016, na nagka ‐ kahalaga lamang ng ₱50 sa abereyds. Noon pang Marso 2020 pina ka huling naglabas ng kautusan ang rehimen para itaas ang sahod (₱25 na dagdag sahod sa Cagayan Val ley). Sa buong taon ng 2021, wa lang ti gil ang la ban ng mga mang ga ga wa pa ra sa di sen teng sa hod at ka ti ya ‐ kan sa tra ba ho sa git na ng pan dem ‐ ya. Noong Ene ro, nanawagan ang mga gru po ng mang ga ga wa ng dag ‐ dag na ₱100 ka da araw na sub sid yo pa ra ma kaa ga pay sa hi rap ng pan ‐ dem ya at impla syo n. Noong Nob ‐ yembre 7, mu ling na nga lam pag ang Ma ka ba yan sa Kong re so na ipa sa ang ba tas pa ra sa dag dag na sa hod sa ha rap ng tu luy-tu loy na pag si rit ng mga pre syo ng pro duk tong pet ‐ rol yo sa loob ng 10 ling go. Sa Na tio nal Ca pi tal Re gi on (NCR), na sa ₱537 la mang ang mi ni ‐ mum na sa hod. Pe ro da hil sa ma ta ‐ as na pre syo ng mga bi li hin, ang tu ‐ nay na ha la ga ng sa hod ng mga mang ga ga wa ay ₱434 la mang. (Ang tunay na ha la ga ng ₱1 sa kasalu ‐ kuyan ay ₱0.36 na la mang kum pa ra sa ha la ga ni to noong 2000.) Lub hang ku lang at bat bat sa ka pal pa kan ang su por ta mu la sa gub yer nong Du ter te pa ra sa mga MSME at mga mang ga ga wa. Ni tong Nob yembre, nag-a nun syo ang De ‐ partment of La bor and Employ ment (DOLE) na mag pa pau tang ang gubyerno sa mga MSME pa ra sa 13th month pay ng ka ni lang mga mang ga ga wa. Pe ro sa ma hi git 952,000 MSME sa buong ban sa, 15,000 ne go syo la mang ang sa kop ng prog ra ma ng DOLE na may bad ‐ yet la mang na ₱500 mil yon. La long hin di sa sa pat ito kung su su ka tin ang fa mily living wa ge (FLW o na ka bu bu hay na sa hod pa ra sa isang mag-a nak na may li mang myembro) sa NCR. Sa pi na ka hu ling kwen ta da noong Hul yo, upang ma ‐ bu hay nang di sen te, kai la ngang ku ‐ mi ta ang isang pa mil yang may li ‐ mang myembro ng ₱1,065 ba wat araw (o ₱25,091 ka da bu wan). Hang gang nga yon, wa la pa ni isang sen ti mo ang iti na as sa sa hod ng mga mang ga ga wa sa ha rap ng nag ta taa sang pre syo ng mga bi li hin at ser bi syo. Sa da tos ng es ta do, pu ‐ ma lo ng 4.6% ang impla syon sa Oktub re, ma la yo sa tar get ni tong 2%-4% sa si mu la ng taon. Ang pagsirit ng mga presyo ay pina ka ‐ ramdam ng 30% ng mga pa mil ya na may pinaka ma ba ba bang ki ta. Ito ay da hil mas ma la ki ang gi na gas tos ni ‐ la pa ra sa pag ka in at inu min, na mas ma bi lis na su mi si rit kum pa ra sa ibang pa nga ngai la ngan. Noong Set ‐ yembre, pi na ka ma bi lis ang pag si rit ng pre syo ng kar ne (15.2%), gu lay (12.7%) at is da (9.4%). Ma hi git 100 na ang MSME na nag- ap lay ng utang, pe ro 10 pa la mang ang naap ru ba han. Ma ‐ li ban di to ay ka ‐ kal ta san din ng 4% service fee ang uu ta ngin ng mga MSME. Ma sak lap pa, inaa sa ‐ ang hang ga gas ‐ tu sin ng mga ng pa mil ya mang ga ga wa sa Pas ‐ ko ay sa Mar so 2022 pa ma ku ku ha. Iti nu ‐ tu lak pa ng DOLE na im bes na pe ra ay gro se ri na la mang ang ipa mi gay. Mas masahol ang kalagayan ng mga mang ga ga wa sa ibang mga rehiyon kung saan mas mababa ang sahod. Pinakamababa ang minimum na sahod ng mga manggagawa sa industriya at serbisyo sa Ilocos Region kasunod ang Bang ‐ samoro (₱300- ₱325). Sa dala ‐ wang rehiyon din ang pinakama ‐ babang minimum sa mga para mang gagawa sa agrikultura (₱282- ₱295 sa Ilocos, at ₱290-₱300 sa Bang samoro). Dag dag (₱282-₱340), Ayon sa Ibon Foun da ti on, si Du ‐ ter te ang pi na ka ba rat at pi na ka ma ‐ ba bang mag bi gay ng dag dag sa hod sa na ka li pas na 35 taon. Ayon sa pag-aaral ng Kilusang Mayo uno, dalawa hanggang tatlong beses lamang na tumaas ang sahod sa kada ng ANG BAYAN Nobyembre 21, 2021 5
6 Nobyembre 21, 2021 ANG BAYAN
Pag ma ma nu pak tu ra ng pag ka in sa Pi li pi nas, na kaa sa sa da yu han Nang manalasa ang pan dem yang Covid-19 sa Pi li pi nas, pi na na ti ‐ ling bu kas ang pag ma ma nu pak tu ra ng pag ka in da hil sa pag ‐ ki la lang esen syal ito sa li pu nan. Pi na ya gang mag-o pe reyt nang hang gang 90% ang ma la la king pab ri ka ng pag ka ‐ in noong Abril 2020 sa git na ng ma hig pit na lockdown. Ga yun pa man, ma ra ming ka tam ta ‐ mang-la ki at ma li li it na es tab li sim yen to ang nag ‐ sa ra du lot ng mga restrik syon sa pam pub li kong transpor ta syon at pag bag sak ng pang ka la ha tang de mand. Bu mag sak nang 18% ang bol yum at ha la ga ng pag ma ma nu pak tu ra ng pag ka in sa 2020. Ma la king ba ha gi ni to ay du lot ng mga ka ku la ngan ng sup lay ng im por ted na hi law na ma ‐ ter ya les at sang kap na apek ta do ng pag sa sa ra ng mga hang ga nan at kri sis sa in ter na syu nal na transpor ‐ ta syo n. Ba go ang pan dem ya, lu ma ki ang sub sek tor nang abe reyds na 5%-6% ka da taon (2012-2017). sub sek tor sa pag ma ma nu pak tu ra ang pag ga wa ng pag ka in sa usa pin ng da mi ng es ‐ tab li sim yen to ini emple yong at mang ga ga wa. Noong 2018, bi nuo ni to ang 31.4% ng la hat ng mga es ‐ tab li sim yen to sa por mal na eko nom ‐ ya. Nag-eemple yo ito ng 151,514 mang ga ga wa, na ka lak han ay ka la ‐ la ki han. Pi na ka ma la king Noong Abril 2020, nag-am bag ang sub sek tor ng 7.9% sa gross do ‐ mes tic pro duct (GDP o pang ka ‐ buuang lo kal na pro duk syo n) ng ban sa. Na sa 90% ng ni li lik ha ni tong pro duk to ay pa ra sa lo kal na kon su ‐ mo. May pi tong gru po ang pag ma ‐ ma nu pak tu ra ng pag ka in (pag pop ‐ ro se so ng pag ka in na gi na ga mi tan ng ma ki na). Pi na ka ma ra mi ang mga es tab li sim yen to sa pag pop ro se so ng gi ni ling na bu til - ma yor ya (51%) pa ra sa ha ri na at 38% sa pa lay at mais. Ka su nod di to ang mga sub sek ‐ tor ng pag pop ro se so at pag pep re ‐ ser ba ng kar ne, is da at ibang pag ‐ ka ing da gat, gu lay at pru tas, pag ‐ ma ma nu pak tu ra ng man ti ka at ta ba mu la sa gu lay at ha yop, at pag ma ‐ ma nu pak tu ra ng pro duk tong ga tas at mga pro duk tong ga wa sa ga tas. Pi na ka ma ra mi ang mga kum ‐ pan ya (40%) at pi na ka ma la ki ang ben ta (22%) ang pag ma ma nu pak tu ‐ ra ng "sa mut sa ring pag ka in" - ang gru po kung saan pi nag sa ma ang ibang pag ka ing di na kak la si pi ka. Ha los ka la ha ti ng gru pong ito (45%) ay pro duk syon ng ga wang-ha ri na na nu dels. Hi wa lay na sek tor ang pag ‐ ma ma nu pak tu ra ng mga inu min. Apat sa pi tong gru po ng pag ga ‐ wa ng pag ka in (bu til, kar ne, ga tas at sa mut sa ring pag ka in) at ang sek ‐ tor ng inu min ay buo o ha los buong na kaa sa sa imported na hi law na ma ter yales. Gu ma ga mit sa ka lak han ng lo kal na ma ter ya les ang tat lo pa (is da, gu lay at pru tas, man ti ka). Ga yun pa man, na kaa sa pa rin ang mga ito sa da yu hang mga sang kap na pang ha lo, pam pa la sa at pampre ‐ ser ba. Buong iniimport ang tri go pa ra sa ha ri na at mga pro duk tong ga wa sa ha ri na, at bu til ng so ya pa ra sa mga pag ka ing ha ngo sa mga ito. Ha ‐ los 100% na inia ang kat ang hi law na ma ter ya les pa ra sa ga tas at mga pro duk tong ga wa sa ga tas tu lad ng ke so at man ti kil ya. lu ma ga nap ang African Swi ne Fever noong 2018, 85% na ng pi nop ro se song kar ne ay im por ted. Ito ay sa ka bi la ng sob ra-sob ra sa tau nang pa nga ngai la ngan ng ban sa ang ka yang ip rod yus ng lo kal na mga mag ba ba boy sa na tu rang pa ‐ na hon. Sad yang di gu ma ga mit ng Ba go ANG BAYAN Nobyembre 21, 2021 lo kal na kar ne ang mga nag ma ma ‐ nu pak tu ra da hil di uma no angkop ang ka li dad ni to sa pag pop ro se so. Ang gi na ga mit na sang kap sa ma ra ‐ ming pin ro se song kar ne (hot dog, kar ne nor te, bur ger) ay kar neng na ‐ ka di kit sa bu to, ba lat, la man-lo ob, ta ba at iba pang pi ra so at ba ha gi na hin di ki na ka in sa ibang ban sa at sa ga yon ay mas mu ra. Da yu hang sang kap din ang gi ‐ na ga mit pa ra sa pag pop ro se so, pam pa la sa, pag tang gal ng amoy at iba pang pampre ser ba ng mga gu lay at pru tas. Do mi na do ng mga kum pan yang da yu han at ng ma la la king bur ge sya - kumpra dor ang sek tor. Pi na ka ma la ki ang re ben yu ng Nestlé Phi lip pi nes, sub sid yaryo ng Nestlé Glo bal ng The Nether lands. Ka su nod nito ang Univer sal Ro bi na Cor po ra ti on ng pa mil yang Go kong wei, Mon de Nis sin na pag ma may-a ri ni Betty Ang, Cen tury Pacific Food ng pa mil yang Po, San Mi gu el Pu refoods-Hor mel na pi na mu mu nu an ni Ra mon Ang, Pil mico Foods Cor po ra ti on ng pa mil ‐ yang Aboi tiz, Alas ka/Ro yal Fri es ‐ landCam pi na ng The Net her lands. Hu mi na ang pang ka la ha tang pro duk syon ng sub sek tor pe ro ku ‐ mi ta ng mil yun-mil yon ang ma la la ‐ king kum pan ya ng pag ka in sa git na ng pan dem ya. Na pa ka la ki ng kinita ng Mon de Nis sin Cor po ra ti on, ha ‐ lim ba wa, na sa kau na-kau na hang pag ka ka ta on ay pu ma sok ang may- a ri ni tong si Betty Ang sa lis ta han ng Forbes ng pi na ka ma ya ya mang Pi li pi no ni tong taon. 7
Pa ra sa im per ya lis mo, ne go syo pa rin ang cli ma te cha nge Ka ba lig ta ran sa pag sa wa ta sa umii nit na tem pe ra tu ra ng daig dig ang na ging pa kay ng mga im per ya lis tang ban sa at mo no pol yong kor po ra syon sa pag da lo ng mga ito sa ika-26 na Confe rence of the Par ti es (o COP26). Ito ang ma ri ing ba ti kos ng Inter na tio nal Lea gue of Peop les' Struggle (ILPS) sa kum pe ren syang inor ga ni sa ng Uni ted Na ti ons (UN) sa Glas gow, Scot land noong Oktub re 31-Nob yembre 13. Pi na ka hu li ang COP26 sa ser ye ng mga kum pe ren sya mu la nang pag ka sun du an sa UN noong 1994 na lu ta sin ang cli ma te cha nge (pag ba ‐ ba go sa kli ma ng daig dig) na du lot ng pag da mi ng mga gre en hou se gas (GHG o mga gas na nag ku ku long ng init sa at mos pe ra). Na ngu ngu na sa mga ti po ng GHG ang car bon dioxi ‐ de, na ku ma ka wa la tu wing nag su su ‐ nog ng fos sil fuel (kar bon, la ngis at na tu ral gas). Re sul ta ito ng wa lang pa kun da ngang ka pi ta lis tang pro ‐ duk syon ka bi lang ang sa in dustri ya ng ener hi ya, ma nu pak tu ra, trans ‐ por ta syo n, in dustri yal na ag ri kul tu ‐ ra, pag mi mi na, pro duk syong mi li tar, pang ge ge ra, konstruk syon, at iba pa. Ma ta pos ang ha los tat long de ‐ ka da, du mob le pa ang pi na ka wa ‐ lang GHG ng mga im per ya lis tang ban sa at ka ni lang mga mo no pol ‐ sa yong kumperensya ang mga pi na ka no ‐ tor yus sa mga ito tu lad ng US, Chi ‐ na, Ca na da, Ja pan, UK at iba pa sa Eu ro pe an Uni on para pagharian ito at mag tu lak ng pe keng mga so lu ‐ syon. kor po ra syo n. Dumalo Si na bi ng ILPS na ti kom ang bi ‐ big ng mga im per ya lis tang ban sa sa ka ni lang pa na na gu tan sa ma la wa ‐ kan at la bis-la bis na pag pa pa ka wa la ng GHG. Sa aktwal, ang mga ma ma ‐ ma yan sa mga ma la ko lon ya ang umi in da sa pi na ka ma sa sa hol na pin ‐ sa la nito tulad ng ma da da las at ma ‐ la la kas na bag yo, pag ba ha, pag gu ho ng lu pa at tag tu yot. Sa kaug nay na pa ha yag, si na bi ng Par ti do Ko mu nis ta ng Pi li pi nas (PKP) na ang di-ma ib sang gu tom ng mga mo no pol yo ka pi ta lis ta pa ra sa su per ga nan sya ang nag tu tu lak sa pan da ram ‐ bong at pag ‐ ka si ra ng ka li ‐ ka san, na si ya na mang ugat ng pag-init ng tem pe ‐ ra tu ra ng daig dig. Sa ka bi la ng mga pag-a ban te sa tek no lo hi ya at ma ta ‐ as na an tas ng or ga ni sa syo n, nag ‐ pa pa tu loy sa ila lim ng ka pi ta lis tang sis te ma ang anar ki ya at pag wa wal ‐ das ng mga re kur so. Upang ma lu tas ang pin sa la ng cli ma te cha nge, ini li naw ng PKP ang ka ha la ga han ng armadong rebo ‐ lusyon upang ma ka la ya sa im per ya ‐ lis mo at ma ka pag ta yo ng so sya lis ‐ mo. Prob le mang so lu syon Si mu la't sa pul ay ma li naw na ang kai la ngan ay ang kag yat na pag ti gil sa pag ga mit ng kar bon. Pe ro pi ni li ng mga ka pi ta lis ta na mag-im ‐ ben to ng mga so lu syon upang hin di ma ti gil ang pag ka mal ng ga nan sya. Ka bi lang sa mga iti nu lak ni la ang ilang taon nang pa ka na na Net Ze ro Emis si on (o ka buuang pag ba lan se sa pi na ka ka wa lan na mga GHG). Na ‐ ging daan ito sa pag bu hos ng ka pi tal sa ma la la wak na plan ta syon ng pu ‐ nong ka hoy. Ga yun din ay lu ma ga nap ang pag ta ta yo ng dam bu ha lang hydroe lectric na mga dam, mga plan tang de nuk le yar, at iba pang ka tu lad na "re ne wab le" o "na pa nu ‐ num ba lik" na pi nag ku ku nan ng ener hi ya. Ayon pa sa ILPS, bu ma ha sa COP26 ang tril yong-ha la gang pa mu ‐ mu hu nan sa mga "re ne wab le" mu la sa mga mo no pol yong kor po ra syon na patuloy na namumuhunan sa mga fos sil fuel. Mu la 2015 ay tu ma ‐ bo na ang mga ito ng hang gang $17 bil yong ki ta. Ga yun pa man, du ma ra mi na ang mga syen tis tang nag pa pa tu nay na hin di "ma ba ba lan se" ng mga re ne ‐ wab le ang mga GHG hang ga't hin di ti nu tul du kan ang pag ga mit ng fos sil fuel. Nag re sul ta la mang ang pa ka ‐ nang Net Ze ro sa pag ka kal bo ng mga ka gu ba tan at pag ka si ra ng mga ilog. Kaa ki bat ni to ang ma la wa kang mga pag la bag sa ka ra pa tan at dis ‐ lo ka syon ng mga ka tu tu bong ma ma ‐ ma yan. Ka bi lang ang ILPS sa mil yun- mil yong nagpro tes ta sa Glas gow at iba't ibang pa nig ng mun do sa pa ‐ na hong idi na da os ang COP26. Itinulak nila ang ra di kal at kag yat na pag ba ba go sa mga sis te mang pang-e ko nom ya at pan li pu nan ng mga ban sa. Ayon na man sa PKP, ang pag sa ‐ wa ta sa ma la king sa ku nang du lot ng cli ma te cha nge ay na sa ka may ng pro le tar ya do at ma sang anak pa wis, la lu na ang ka ba ta ang ta ga pag ma na ng daig dig. Su si ang pa mu mu no ng pro le tar ya do sa pla na dong pro duk ‐ syon ng es ta do at distri bu syon ng ya man, at pag ti ti yak na bu hay ang de mok ra sya at na ngu ngu na ang in ‐ te res at ka ga li ngan ng mga mang ‐ ga ga wa at ma sang anak pa wis, at ang daig dig ay na na na ti ling ma lu ‐ sog pag sa pit ng ko mu nis mo. 8 Nobyembre 21, 2021 ANG BAYAN
Aktibista, dinukot sa Pampanga Isang aktibista ang dinukot, dalawa ang pinatay, at walo ang inaresto ng mga pwersa ng estado noong nakaraang tatlong linggo. Lahat sila ay inaakusahang mga myembro ng Bagong Hukbong Bayan (BHB). Di nu kot noong Nob yembre 6 ng hinihinalang mga ahen te ng es ta do si Steve Abua, or ga ni sa dor ng Ki lu ‐ sang Mag bu bu kid ng Pi li pi nas- Central Luzon sa Sta. Cruz, Lu bao, Pam pa nga. Si Abua ay da ting mag- li der- aa ral ng BS Sta tis tics at estud yan te sa Univer sity of the Phi ‐ lip pi nes. Ayon sa kan yang asa wa na si Jo han na Abua, ilang oras mu la nang du ku tin si Steve ay na ka tang gap si ‐ ya ng men sa he mu la sa mga du mu ‐ kot. Sa pa ma ma gi tan ng isang vi deo call (tawag na may bidyo), ipi na ki ta sa kan ya si Steve na na ka su ot ng pu ting t-shirt, bon net at may bu sal ang bi big. Pag pa tay. Mga mag sa sa ka ang pi nas lang ng mga sun da lo ng 59th IB na si na Jor ge Co ro nacion, 64, at Arnold Bu ri, 43, noong Nob yembre 17. Pau wi si la noon sa Ba ra ngay Taquico, Sam pa loc, Quezon. May ka pan sa nan sa pa ni ngin si Co ro ‐ nacion. Noong Nobyembre 3, pinatay ng mga sunadalo ang magsasakang si Nilo Habal sa Caramoan, Camarines Sur. Inakusahan din siyang kasapi ng BHB. Pag-a res to. Limang aktibista at organisador ng mga progresibong gru po sa Cagayan Valley ang ina ‐ resto ng mga pulis sa dalawang mag kahiwalay na insidente sa Bu ‐ lacan noong Nobyembre 16. Ang mga biktima ay sina Irene Agcaoili, Estelita Alamansa, Arcadio Tango ‐ nan, Lourdes Bulan at Roy dela Cruz. Apat sa kanila ay lampas 60 na ang edad at ang isa ay baldado mula sa sakit na stroke. Ina res to ng mga pu lis sa Malolos, Bulacan noong Nob yembre 14 si Ma ria Sa lo me Cri sos to mo-Uja ‐ no, 64. Si Uja no ay ta ga pag ta gu yod ng ka ra pa tan ng ka ba bai han at mga ba ta. Sa Ce bu, ina res to ang li der-mag ‐ sa sa ka ng Na po Far mers Com mu nity Orga niza ti on na si Sa bi nia na Castro sa ka song li bel noong Nob yem be 12. Dinakip si ya sa kan yang ba hay sa Ba ‐ ra ngay Guin da ro han, Ming la nil la. Nakabase ang kaso laban sa kanya sa kanyang pagbatikos sa mapanirang ope rasyon ng isang kumpanya sa konstruksyon. Ina res to ang mag sa sa kang si Pab li to Ber nacer Ga lo, ka sa pi ng Hug pong sa Mag-uu ma sa Ma bi ni, sa Ba ra ngay San Isid ro, Ma bi ni, Bo hol noong Oktub re 29. Tinamnan ng mga ebi den syang ba ril ang kan ‐ yang bahay. Pang gi gi pit. Tu mang gi ang mga pu lis ng Gu maca, Quezon na ibi gay sa pa mil ya ang bang kay ni Ro de rick Si nas, isang Pu lang man di rig mang na ma tay uma no sa isang eng kwen ‐ tro noong Nob yembre 12. Noong Nobyembre 18, namatay sa Puerto Princesa City Jail sa Palawan si Antonio Molina, mag sa ‐ sakang aktibista na ikinulong sa gawa-gawang kasong illegal posses‐ sion of firearms and explosives noong Oktubre 2019. Si Molina, 67, ay may sakit na kanser sa tiyan. De mo li syo n. Gi ni ba ng mga tau han ni Gre go rio Ara ne ta III ang mga ba hay ng mag sa sa ka sa Sit yo Ricafort, Tung kong Ba ra ngay Mang ga, San Jo se del Mon te City, Bu lacan noong Nob yembre 4. Ang in si den te ay ba ha gi ng ma la wa kang pang-aa gaw ng Ara ne ta Pro per ti es, lu pang bi nu bung kal ng Inc. sa daan-da ang pa mil yang mag sa sa ka sa na tu rang syu dad. Pam bo bom ba at mga pag pas lang sa Ley te Kontra-mag sa sa kang mga ba tas sa India, iba ba su ra na SA ULAT NG Bagong Hukbong Bayan-Leyte nitong Nobyembre, tatlong bomba ang ini hu log ng FA-50 fighter jet ng militar sa mga bu ki rin sa Sityo Quarry sa Abu yog noong Setyembre 29, alas-3 ng ma da ling araw. Nag du lot ito ng takot at tro ma sa mga si bil yan. Dag dag na pa sa kit ito sa ma ta gal nang bag sak na ka bu ha yan ng mga mag sa sa ka sa lu gar. Ki na bu ka san, tat long mag sa sa ka ang ili gal na ina res to ng mga sun da lo ng 14th IB. Sa Sout hern Ley te, pi na tay ng 14th IB ang mag sa sa kang si Marcos Da dap, 49, noong Agos ‐ to 17 sa Sit yo Tabjon ng Ba ra ngay Ka la gi tan, Hi nu na ngan. Ka bi lang si Da dap sa mga re si den ‐ teng lu ma la ban sa ban tang pag pa pa la yas sa ka ‐ ni la pa ra big yan-da an ang pag ta ta yo ng gu sa li ng lo kal na gub yer no. INIANUNSYO NOONG NOBYEMBRE 19 ni Pri me Mi nis ter Na ‐ rendra Mo di ng India ang pla no ni yang iba su ra ang tat long neo li be ral na ba tas sa pag sa sa ka. Ito ay ma ta pos ang isang taon nang dam bu ha la at sus te ni dong mga pro tes ta ng mga mag sa sa ka sa India la ban di to. Ang na tu rang mga ba tas ay unang ipi na tu pad noong Oktub re 2020. Nag bun yi ang puu-pu ong li bong mag sa sa kang ha los isang taon nang nag ka kam po sa mga lan sa ngan pa tu ngo sa New Del hi, sentro ng India. Ayon sa mga ra li yis ta, hin di pa rin si la aa lis sa lan sa ngan at mag pa pa tu loy ang mga pro tes ta hang ‐ gang ga nap nang iba su ra ng parla men to ang mga ba tas. Su mik lab ang mga pro tes ta na ni la hu kan ng daan-daang mil yong mag sa sa ka sa ha rap ng ilan taon nang pag hi hi rap ng mga mag sa sa ka du lot ng pam ba ba rat sa ka ni lang mga pro ‐ duk to, pag ta as ng pre syo ng mga bi li hin, at pag bag sak ng ani du lot ng ma la wa kang tag tu yot, na pi na lub ha pa ng kri sis ng pan dem yang Covid-19. ANG BAYAN Nobyembre 21, 2021 9
Mga ta gum pay ng Cu ba sa pa ki ki pag la ban sa pan dem yang Covid-19 Na ka ba lik na sa mga klas rum ang natitirang 1.7 mil yong es tud yan te sa me di kal, na na sa 91.2% ang efficacy (bi sa) ng da la wang do sis ng So be ra ‐ na at isang do sis ng So be ra na Plus. Ang Abda la ay nag ta la ng 92.8% efficacy. Tu lad sa So be ra na, ibi ni bi ‐ gay ang pa nga la wang do sis ma ta pos ang 28 araw at ang boos ter shot ma ta pos ang 56 na araw mu la unang do sis. ele men tar ya at hayskul sa Cu ba noong Nob yembre 15. "Na bu bu hay at nabubuhayan ang Cu ba sa ating mga paa ra lan!" buong-sa ya na ipi na ha yag ng pre si den te ng ban sa na si Mi gu el Ber mu dez Diaz-Ca nel sa kan yang pag ba ti sa mga es tud yan te. Ka sa bay ng pag ba ba lik sa ha ra ‐ pang pag ka tu to, bi nuk san na rin ng Cu ba ang mga pa li pa ran pa ra sa pag pa sok ng in ter na syu nal na mga tu ris ta. Na ging po sib le ang ga yong pag bu bu kas ma ta pos ma ba ku na han noong Oktub re 27 ang 100% ng po ‐ pu la syo n, edad 2-an yos pa ta as, ng mi ni mum na isang do sis. Na sa 68% na ang na ka kumple to ng tatlong- do sis na ba ku na sa pa re hong pa na ‐ hon. "wa lang-hi ya" ang US sa kal ku la ‐ dong pag ga mit ni to sa pan dem ya sa ka pin sa la an ng buong po pu la syo n. Ang mga na ha wa at na ka lig tas sa Covid-19 ay ti nu tu ru kan ng isang do sis na la mang ng So be ra na Plus. Pi naa rang ka da ng US ang mga pag si si kap ni to pa ra sa "pag pa pa lit- re hi men" ni tong taon. Ga mit ang pi ‐ non do han ni tong opo si syo n, nag ‐ tang ka pe ro bi go itong ma ka pag lun ‐ sad ng dam bu ha lang kontra-gub ‐ yer nong mga pro tes ta noong Hul yo 11, at mu li noong Nob yembre 15. Pag la ban sa sang syon Bi lang pa kikii sa sa ma ma ma yang Cu ba no, ini lun sad ang mga pag ki los sa ma hi git 80 syu dad sa iba't ibang ba ha gi ng buong mun do noon ding Nob yembre 15. Dag dag sa US, nag ‐ ka ro on ng mga ra li sa Greece, Kazakhstan, Ukrai ne, Be la rus, Ecua ‐ dor, East Ti mor, Chi na, Pe ru, Do mi ‐ nican Re pub lic at iba pa sa ila lim ng pa na wa gang "Let Cu ba Live" (Ha ya ‐ ang ma bu hay ang Cu ba). So be ran ya sa ba ku na Ba go ni to, bi na ti kos ni Diaz-Ca ‐ nel ang em bar go ng US sa Cu ba na la lu pang hi nig pi tan sa git na ng pan ‐ dem ya. Ani ya, ba tid ng mga Cu ba no na ang pi na hig pit na mga sang syon ng US ay pa ra iba ba ang ka ni lang mo ral, lu mik ha ng dis gus to at si ra an ang ko mu nis mo. Nag bu hos ang US ng mil yun-mil yong pon do pa ra mag ‐ buo ng ma li li it na gru po sa loob ng Cu ba pa ra mang gu lo at mag sa boy ng mga ka si nu nga li ngan. Pu ma pa nga la wa ang Cu ba sa 218 ban sa sa taas ng bi lang ng mga na ba ku na han ka da 100 katao. Noong Nob yembre 14, ma hi git 27.4 mil yong ba ku na na ang nai tu rok sa ban sa sa tan tos na 242 na do sis sa ba wat 100 ka tao. (Na ngu ngu na sa mga ban sa ang Gibraltar na na ka pag tu rok ng 94,469 do sis sa tan tos na 280 na do ‐ sis ka da 100 ka tao.) Na sa 11.3 mil ‐ yon ang po pu la syon ng Cu ba. Ba go ni to, daan-da ang mga per so na li dad, ka bi lang ang da ti at ka sa lu ku yang mga pre si den te sa La ‐ tin Ame rica, ang pu mir ma sa pi nag- isang pa ha yag pa ra kun de na hin ang sang syon ng US laban sa ekonomya ng Cu ba, at ipa na wa gan ang kag yat na pag tang gal sa mga restrik syo n. Ki nun de na rin ni la ang pag ta tang ka ng US na "lu mik ha ng anar ki ya at gu lo" sa loob ng Cu ba sa "so long in ‐ ten syon na magpwes to ng isang sis ‐ te mang pam pu li ti ka na umaa yon sa mga in te res ni to." "...Ga lit na ga lit ang im per ya lis ‐ mo sa mga ta gum pay ng Cu ba sa pa ki ki pag la ban sa pan dem ya," ayon kay Diaz-Ca nel. "Sa ba wat ta gum ‐ pay...na ga ga pi na tin ang im per ya ‐ lis tang ag re syo n." Ti na wag ni yang Sa nga yon, da la wang sa ri ling- ga wang ba ku na ang ibi ni bi gay sa ban sa - ang So be ra na 2 at Abda la na pa re hong may "bo os ter shot" na So be ra na Plus. Nai lat ha la no ong Set yembre sa Lancet Re gio nal Health-Ame ricas, isang in ter na syu nal na pub li ka syong Umaa bot sa 243 ba gong restrik ‐ syon na ipi na taw sa pa na hon ni Do ‐ nald Trump ang pi na na na ti li ng ka ‐ sa lu ku yang re hi men ni Jo seph Bi den. Da hil di to, la lu pang du ma nas ng ka ‐ ku la ngan sa ba ta yang sup lay ang ban sa, ka bi lang ang mga sup lay me ‐ di kal na kru syal sa ma bi lis na pag lik ‐ ha at pag tu rok ng mga ba ku na. Li ban sa Cu ba, tu luy-tu loy din ang pag ta tang ka ng US na gu lu hin at pa li tan ang mga ha lal na mga re ‐ hi men sa Nica ra gua at Ve nezue la. 10 Nobyembre 21, 2021 ANG BAYAN