Mapap a n5Í<1 s.i ito ang kinasusuungan9 panganib at matindin9 hirap ni dinar •· na s ng mga 1ac 11g humihila u andu ng Mah.I na S•nvor NH ar•no u Oui• po tuwin9 ip• y· puprusisy:>n s~ """" ng kapist•h•n. M•ging .in9 iba p•n9 debolo •f mg• m • v p• n• t• •v g• n· y<ln d i., •ng nangy • yari u hang•d na m"hh•w a k mtn l•m•n9 u1 lubid o m1k a ha lik kaya u M ~ h • I n~ Senyor sa gro ng prusisyon. lara wa ng LW!llW.bu 1 .. ,..;,, ~ L i n c~ nf ...,..... ""' i<alalip o po.haJ'Unf 8A(;ONG •URAY ~ T • no•p>n 11 p:u .. i.1.n: 111") ~:unp•loc A•·onu•, L""'od Qanon. Ku•pi u t.·.u1td p,...,, l'hili~::< ~;~i<Z~<~';,:,:-i~N~~\·si~.',,.. Fui ..... srn"i<••e, t.·a11.a NonumalDu(<ll.: tDDlt R.A!IOLA K>nw>d : G RtGOl\IO R. FLORENCIO Sa 1ini1u:: Pr.J'!. \'F.~!l':UP.LA ADC l>b11 ,,..,, ,.:i., o p>dalaa f · Uil<>n• u M1 01i D• iu> >r ipadola .. , M~:uin n1 BAGONC BlJHAY, 209 Su.poi°" An., Qu-o City. 2-MAGASIN NG BAGONG BUHAY
ENERO 20, 1951 SA LAHA 1 nang Patrong tpinagpipista sa Ka· E:1~ªaº.Jf :aaise:;o~airf=:n~usi: Q~¡!;:.ª&~~a::~ rayo ito ng napakaraming tao buhat sa lahat nang dako, bukod sa mga tunay na deboto at may pana ta sa Mahal oa Senyor. ika-9 ng buwang kasalukuyao, min· san pang nasaksihan ang dakilaog kapistahan ~g Senyor Nasareno. At gaya ng mga nakaraang taon, naging tampok ang idinaos na prusisyong sinama han ng makapal na tao. Ito'y nagpapatunay na banggang sa mga panahong ito ·ay nananatili pa rin ang matapat na pananálig ng mga deboto sa sina· sambang Mahal na Senyor sa Quiap~ . Noong yon, na nagiging sanhi tuloy ng kapahamakan ng ilan. Bak.it k.inakailangan pang magtulakan at mag gitgitan upang makalapit lamaog sa andas o malea· balik sa Senyor Nasareno sa oras na inililibot ang prusisyon, gayong maluwag namang maisasa gawa sa loob ng simbahan, kung maayos at tahimik na ang lahat? Bak.it nagpipilit pa ang marami na isapanganib ang buhay upang maipakilala lamang ang matapat na pagsamba sa Patrong pinipiotaka· si? Sa ganitong paraan kaya ay "napapalapit" sila sa Diyos? Kailanma 'y hindi ninais ng Maykapal na ang pagsamba sa kanya ng tao at maging sanhi pa ng kápinsal~an at kapahamakan n~ maram~! . At sinabi rin ng D1yos: "lngatan mo ang 1yong sarih at üngatan kita." At sa kusang pagsuong sa panganib ng mga kinauukulan sa hangad na maging karapat dapat sa Diyos ay ~ila lalo pang nilalabag ni,la ang kalooban ng Maykapal. . Kung pakalilimiin nga lam¡,,ng ng mga kinau· ukulan ang bagay na iyan, kaipala'y higit na magi ging mahalaga sa Diyos ang kanilang matapat na pagsamba at pananampalataya-. Higit ding. magi· ging maayos, mapayap_a at masaya ang pista .ng purok ng Quiapo, na sa kabila ng lahat at ano man ang mangyari, ay mananatiling isang natatanging araw sa kalendaryo ng mga Katoliko ...
Naging "m1l1ka1 na d•ok., u ki1uHn ng mga Huk •n1 pagsuko nt Lui5 Taruc P•I• karun ng m1ta9al n a pamu mundok. Makikitang kinab panayam slya nina Pangala w1ng Kalihim Jose M. Crisol ng Ta nggulan at Tanyant1 Juus M, Vargn, Han1ral naglng puno ng Hukbong Sandat1han ng Pilipinas, ID· 111ant1lang ang llan9 malalan na pinuno ng hukbo, naka111asid IVEUT/MtlrMIO: l.lllCA~ tlA PAtlA~GGol '8G M6A PULAHA~ SA pagtutungg~li ng da lawang laka~ ngayon &a daigdig -Demokrasya at Komunismo ligt::s kaya ang: mga bansang walang o neutral? ay kinikilingan, Nguni't dapat munang itanong. T.ilaga kayang walang kin iki lin ;:;:an ang mga bansang neutral? ANG DOKTRINA NG NEUTRALISMO Neutrali smo'y tsang lakas na pananggol ng Komunismo na ma aaring ikas'1w i ng mga mamamaya ng mapaJ ma hal sa kalayaan kung hin di mahahadlan¡,:an nang mab:sa. A N G mj!'.a komunisla. Jpinahi hin tulot din sa ncutra1 i ~­ mo a ng pa kik ipag kaJ¡¡ka· Jan sa m;:¡a Pulahan. Sa gayon, naplpilitan ang malalayang _ b<in sa na ma kipagku mpitcnsiya sa mga komuni sta na nakapilgpa pabuba r,g hal<1 :,;a n i,! mg:t kal nkal pagka"t ang huli 'y hindi gumugugol sa pa~­ gawa . i\an g ina· panuligsa ng kritiko ng pamabalaan na m;:i bu \ing rnaging neutral ang ma liliit at mahinang ban n _q Piii:;in as sanL! gaya Ngu ni-t isa ni::- pai n 'l<i mang ito, pagka't an g m !!a ban sang t1C'ut ra\ ay hindi Jig tas sa p;1nanak0p ng ko· munista. Sinasabi n¡; 8~ for all ~9 and old ! Bakit? Sa mga bansang neu tral ar ipina'1ihintulot ang p.::.g tal a ta¡.: ng mga ~mbah ada .i t konsu ladong Pulahan. I lo 'y gina¡::amit na s<:ntt·o 11 g mga pr vpa ganda al paniniktik ng aJir, m:ing: ba ns:ing ncut rd ay may k omunista na m:;aaring mah .:dal na pi mu~o ng pa m ah a laan . At kun g mag k<tL 'Jl.Jn na ng kapangyari , ang mga kawal na h ., Pu lahan "Y magpapala- Kaipala., sa. ENl:~O 20, IH7 - MAGAS IN NG BAGONG BUMAY-3
NEUT~LISMO ••• ' or interiors - Up•n1 m•hHMla 'I• m11tl11n1 lt P•ldkll•b•n H Pul•h•n m•ipa9!1n11tol •ng Dlm6- kra1y•, n•1d101 n11 , . . . . , • n•y u B•n11kok, T•yl1ndir1, ang m91 b1nun11 k .. nib M "Sou,hilHt A1i• Tr .. ty Or• 91niHthm" (SEATO). [LIZAIDE PAINT & OIL fACTORY INC 1-MAGASIN NG IAGONG IUHA y
ENIERO 20, 1957 \!.) .. +. ~ .:' • ~ e " •'!> • • '.? ,;, o . / ,j ~ o e;> ? o o o o :> kas hang~ang sa ibagsak ang pamahalaan. Ayon sa pinaniniwala• ang doktrina, ang Ncutra lismo'y nasasali¡..: sa pana r.alig sa Diyos; sa pag ibig sa banso, o nasyona lismo: sa Dcmokrasra, sa pagkakapatiran ng lahat, sa katarungailg patilipu• nan. Nguni't bakit pinahi hintulutang mabuh:'ly sa Neutralismo ang Komu nismong nagbabawal sa rellhiyon? Kung ang mga b<insan.i: neutral ay mn.pagmahal sa kinikilala hansa, bakit ang pamnh;ikiang n?.gwa wasak sa malig ot tradis yon? Kuug mak:i·Dcmo-
krasya')· bakit 'kinikilala ang _pamahalaang pina mumunuan ng mga dikta- dor?
tutoong ang mga bansang neutral ay gumagalang 'sa kataru ngang panlipunan, bakit pinapayagang umiral ang Komunismo na humaha mak sa karangalan ng paggawa, sa pang-aalipin sa mga anak-pawis at ku makamkam sa kayama nan upang kasangkapa nin sa pananakop sa daig• dig? At, kung l\IAGTATAGUMPAY ANG KALAYAAN ANO ang pilosopiyang napapaloob sa doktrin• ng sa Neutralismo? Ayori propa~anda ng mga ban i:ang neutral: "Mabuhay al bayaang mabuhay." Ito'y matatanggap nr,: ma lalayang hansa. sapagka't mabubuhay ang l.amng demokrntiko kung baba yaan sa kanilang sarili Nguni't sa katotohanan, ang kahulugan ng Neu• tralismo ay ito: "Bayaang mabuhay ana komunismo at b:i.yaang lamang anJ:! mal)uhay." ito At, an.; doktrinang ito'y h:ndi malatanggap ng malalayang mamamayan upng paalipin sa Pula han. Hin<li rnabubu'1ay nang magk akasama ang Demo kra ~ ya, Komunismo al Ncutr:i lismo sapa gka't hindi maaaring malaya at alipin anl? mga mamama yan s..1. iisang pagkaka• taon. Gaya ng sinabi ng Pa ngalawang Kalihim Jose M. Crisol ng Tanggulang Pambansa nang magta lumpati noong Nobyem bre 3, 1956 sa di-pangka raniwang panayam ng People's , Anti "Asian sa Communist League" Maynila, "napakaliit ang daigdig upang mabuhay na magkasama ang Kalir yaan at Pang·aalipi?." DahH <lito, lahat ng ma lalayant? bansa'y dapat magkaisa at magtulungan hindi Jamang sa paninin ciigan sa ikapananatili ng Demokrasya sa pagpaoalaya sa ibang ba· hagi ng daigdiR na nasa· sakop n~ Komunismo. kundi Ang Malayang Asya ay en a k is a n i b sa da¡::at Malayang Europa, Apri ka sa at Ame r i ka ~a g tatata~ ng Malayang Daigdig . Sa ganito, mata• tamasa ng sangkatauhan ang biyaya ng Demokras ya -an,i:: pagsamba sa Diyos, ang p:igsasarili ng pamahalaan, ang kata· ruo1gang panlipunan. · Nguni't sa pagtutung. gali ng dalawang lakas -Dcmokrasya at Komu nismo -ay magtagumpay kaya ang una? Magtata• gumpay. Sapagka't an¡ Kalayaan ay siyang tuaay m1 Iika i ne t•9. Nehulog u kemey n9 beles 11 Gulllermp Cepedocie, m•· t•es ne lider. ne Pulehen, n1n9 mepetay ng m91 kewel ng p1meh1l11n H Kebiny•· en h•b•n• lihim n• nent Hkit n11 m1111 kep1n11l11 . . PULAHAN VS. PULAHAN ngayon ay Hanggang patuloy a-ng himagsikan sa Europa. Patuloy ang pg-aaklas ng mga Ung garo sa pananakop ng Rusya. Hindi matatawa ranJi!: isa sa mga pangu· nang layunin nila'y ito: luma ya. o Rusya ay_ maaaring mga "pakitang-tao''" lamang na ginagawa ng Pulahan upang makapagpalawak ng larangan sa malala yang bansang mapasok na ng Komunismo. Sapagka't ang pagpapa· lit ng lider ng komunista sa kapuwa .lider ay hindi )aban sa komunismo, o maka-Demokrasya. sa talumpating binigkas noong Febrero 24 sa lklil· daláwampung Kapulu ngan ng . ~apiang. Komu• riista ng Sobyet sa MosklL 4ni ,Khruschev: "Sinimu· Jan ni Stalin attg pataka rang 'kaaway ng mga ma .. mamayan' ... Sa katoto h1,nan, ang tanging pa• raang ginagamit sa pag ·caa alam n.e; kasalanan Nguni't ang iba sa mga kilusang laban sa Sobyet Si Josef Stalin ay tinu ligsa ni Nikita Khruschev (Buklatin sa pah. 31) D1l1w1n9 m1t115 ne k1111w•d ng Politburo s• PilipinH. sine Angel Beking et S•m•on Rodri · guH, eng neh•tulen ng Hukum1n9 \Jneng Dulugen ng Meynile ne m11ioi11ng90 u lc111l1n1n9' p19b1ngon leben H p1m1h1IHn. N1k1d1mit·sibily1n, mekilciteng tinetenuren sil• ng m91 ka· ·W•I mule se bulw•11•11 n1 hukumen noon' nililitis pe. ENERO 20, 19S7 - · MAGASIN NG DAGONG BUHAV-1
ANG KRIMEN AY DI PJNAKIKINABANG,611 ~ H•WAGA e PAGICAWALll ~ Qinlln.g PCJlma HINDI NATUTUNAWAN' MAGKAMIT NG TUNAYNA DAGLIANG LUNAS SA . PAMAMAGITAN NG MGA TABLETANG PHllllPS' MILI< OF MAGNESIA "Tumutol al nanglaban si ya. ngunft, nang si· ya·y maibilangga. ka sa aking mga bis1g, at nang nailapat ka ang aking mga uhaw na labi sa kanyang mabangong bibig, ay na· ramdaman kong magtata gumpar ako sa aking hangarrn, dahil sa anc kanyang mga · bisig ay unti·unting pumupulupot sa a~in upang. lalang mag kaditt ang anung katawan. Nguni't biglang-bigla ay nakaramd<im ako ng ma· tinding kirot na siyan¡ íkinabitiw ko sa kanya, sapagka't ang kanya pa lang " pagbibigay" sa akin ay isan, pakana lamang ako'y masaktan upang siya'y biti· niya ;:it nang wan ko, ;it ito'y ginawa niya sa pagkagat s;i aking dila s;1mantalang kami'y Naputol naghahalikJ.n! ang dila ko, at dahil .sa kirot, ay biglang nagdihm ang aking paningin at siya·y bigla kong hinawa kan sa lecg. at binigti sa pamamagit:m ng aklng sin turon hanggang sa siya'y malagutan ng hininga." Jto, humigit·kumulang, ~ ng salaysay ni Purhimc Ciclo, :H taong gulang, nang ipagtapat niya kay Brig. llen. '.\lanuc! F. Ca· bal. puno ng konstabular ya, kung paano niya pina· tay si Ginang ?\on' rnia O. Palma, is;ing mayamang taga.lunsod ng Dabaw, at pinagsisilbihan niya bi lang tsupcr, nang ito'y lu malun sa kanya nang pag t;ingkaan niyang halayin sa isang ilang na pook sa Jabas ng siyudad. Ayon kay Cid o, p:igka· lapos niyang: patayin ang kanp ng amo, ay inilagay niya ang bangkay nit<J sa l ik,Jd ng kanyang minama nehong kotsc at siya'y nagtu ngu sa Kotab<ito at doun isang ilinapon sa pook na makapal ang mga tabhih :\ 11g krimen ;iy n:mgyari ::>cp· 11 o u n g nakaraang Sinvl•t ni Tito V. Carballo tiyemhrc 28. 1956, at ·n~n g kum;ilat :mg b:ilita na si G!n;mg Palma ny na wawal;1, sampu ng kan yang lsupcr .at kolse, ang kuru·kuro ng m ga mama· mayan ;iy d inukut ng m:i· s:isamang-loob :ing may;i. mang ginang upang pag k;itapos :'y hingian ng ma· Jaking h;liaga si l.iinoong Rkardo P;dma, na isang sa Ateneo· de clck;ino Da\'ao al isa sa mga may salapi sa n;ilurang lunsod. Pagkatapos na maipag hig:iy-alam ní Ginoung P;llma sa mga may-ka pangyarihan ang pagka wala ng kanyang kabyak, l.~u¡w r ar kotse, ay sini· nmlan din niya ang pag h;ihanap na n~hant on g sa k;.ioy.a hanggang sa Misa· mis Oryental Nguni'l, bigo at pagod, si Ginoong Palm.-, ay nagbalik sa Da baw pagkatapos ng 15 araw na paghahanap, na gulo ang isip sapagka't ang lahat ng: kanyang na· ay pawang pagtanungan dinukot sapagka't hindi tumalanggap ang kanyang pamilya ng sulat mula sa mga dumukot na humi hingi ng salapi, ang buong Iakai{ ng konstabularya sa ika-3 at ika·4 na purok militar ay pinakilos ni Hen. Cabal upang hanapin ang nawawalang ginan¡ at ang kanyang tsuper. Ang paghahanap kay Ginang Palm.1 at kay Cielo ay nagbunga noong naka raang iJs,a-11 ng buwang kasalukuyan, pagkatapos ng 3 buwan at 10 araw, nang itong huli, dahil sa takat, ay kusang-Ioob na sumuko sa alkalde ng ba· yang Cortez. Bohol, na si· yang bayan nlya, at nagbi· gay ng isang gawa·gawang salaysay na ang kanyang pinagsisilbihang glnan¡ ay dinukot ng apat na sa ndatah~ng .lalaki. Dahil sa ang pagkawala ni Ginang · Palma at ni Cielo ay nakatawag ng pansin ng buong hansa, PANSAMANTALANG NAKAIWAS SA BATAS ANG PUMASLANG KAY GNG. ONG PALMA, DATAPWA'T INUSIG SIYA NG SARILING BUDHI HANGGANG SA KUSANG SUMUKO •• nagsipagsabing hindi na- ang Pangulong Magsaysay, kikita ang uawawala ni· pagkatapos na matanggap ang balita na· sumuko ang y:mg asawa. Ang mag-anak na Pal· ~~~~.e'(;a~l ~=gp~~º:asi~,i. m:i, mula nang mawala si an ang p<igSisiyasat sa ma· Ginang P;:ilma, ay hindi na hiw:igang pangyayari. Sa nanumbalik sa daling sig- utas ni Hen. Cabal, si la. Sila'y nagdanas ng Kom. Constantino Navar· isang P a s k o 't Bagong ro. isa sa mga pinuno ng T;iong sakbibi ng dalam· Criminal Investigation Ser. lalung-lalo na ang vice ( CIS) ng re, ay Iu h:iti rnipad sa Bohol at kinuha kanilang mga anak na hi- nahanap·hanap hanggang si Ciclo ;:it dinala sa KarrY ~g<l~va~~ n:n~1a.kalinga ng pa C r a m e, himpilang pangkalahatan ng konsta lmlarya, upang doon siya· . satin. Sa harap ni llcn. Cabal, D.ihil sa hindi makita si Ginang · Palm:i, at hindi na man mahinaliing ito'y .~ inulit ni Cielo ang kan· yang salaysay sa alkalde ng Cortcz, Bohol, nguni't pagkat<Jpos ng mahabang pagtatanong sa kanya, ito ay nagb:i.go ng isip at nag sabi nang katotohanan. A~·on kay Cielo. noong ma!.:-iika· • ng gabi ng Sep. tivcmbre 28, 1956, tina: w:i,g siya ni Ginang Palma al lpinalabas sa kanya ang kotse, sapagka't habana· · pin nila si Ginoong Palma. Pagkasakay ni Ginang Palma, ayan kay CielO, ay· iniutos sa kanya na magli gid sila sa siyudad, al ha· bang tumatakbo ang kot· se, ang kanyang pinagsi silbihang babae ay tanong n:ing tanong sa kanyá. kung kilala niya ang kaia· g:uyo ni Ginoong Palma. Dahil sa sinagot niya si Ginang Palma na wala si yang nalalaman tungkol sa kalaguyo ni Ginoong Palma, dugtong ni Cielo, nagalit si Ginang Palma at sinimulan siyaug mura· hin sa loob ng kotse. Pag· katapas, sapagka'l lila hin di pa nasiyahan ang gi nang sa .ginawang pag-ali· pusta sa kanya, ay inalis nito ang sapatos at ipinuk· pok sa kanya. Nang siya'y pukpukin ng sapatos ni Ginang Palma, ani Cielo, ay na sa may t:ipat na sila ng kampo ng mga babaing cskaut ng Dabaw na halos na sa !abas na ng siyudad. "Dahil sa galit ko," pag. tatapat ni Cielo, "ay itini· gil ko ang kotse at pinag tangkaan kong agawin ang . sapa tos na ipinupukpok sa akin. Dahil sa pag-aaga wan namin, siya {Ginang Palma) ay nayakap ko, at dilo nagsimula ang hanga. rin kong h alayin ko na si" ya nang tuluyan." Ayon kay Cielo, nang maibi langgo na niya si Ginang Palma sa kanyang bisig, ito ay nagpahiwatig na pumapayag sa kanyang n<1is. Nguni't nang mag· k:irpon .ng pagkakataon, s¡,imantalang _ hinahalikan • niya, ay bi~J;mg kinag.at 6-MAG"ASIN NG BAGONG BUHAY ENERO 20, 1957
KllAPITH IC SIPON? , "'----------.... 1 1 1 1 1 1 1 , Naito ang Oagling : :PANLUNASI: ~----------- ... llAllLIS • UBTAS Ukolsasakitnguloittlagnat: 1 d•hil sa sipon, lumunok 11g 1 1 CORT A_V Kahanira·han¡a 1 l 1ng bihs ng CORTAL sa I 1 pardudulot ng grnhawa 1 IPina.sisiglapakayo! 1 IUPAGSl .. UMPUNG NG ltllOT, I Coiia11 /JA6U•UBTAS•TIYAK: ~: :-~~~ ..:•:::;::;·;;,:: ·~ ~ a.ng kanyang dila na sl- naniraban siya nang mga ilang araw. Mula dilo ay yang ikinaputol nito. lumipat siya sa Sebu, l3o· hol, Leyte, Samar, at ang huling pook na pinagta· guan niya, bago siya nag balik sa Bohol, ay sa na· yong Ayugay, Esperanza, Agusan. "Dahil sa ayaw akong ng aking budhi," paliwanag ni Cielo, "ako ay napili· tang bumalik sa hayan kong tinubuan, Cortez, Bohol, at doon ako sumu ko nang kusing·loob kay Alkalde Oiosdado Rene. gado." Nguni'l, dahil sa takol niyang siya'y maba· tulan ng bitay kung ipag. tatapal niya ang katoto· hanan, ay gumawa siya ng isang ~alaysay na siya at si Ginang Palma ay dinu kot ng apat na sandata hang mga lalak.i. Siya, umano ay pinato ng baril sa ulo at si Ginang Palma naman ay inilagay sa la· ~ª:\~~s~~am:; s~11~~~t~~ sasakyan. Nang siya'y ma· tauban, ang kanyang dila ay puto! na. Inatasan siya ng apat na sandatahang 1a1ak1 na magmaneho banggang sa lunsod ng Kagayan de Oro, at doon slya pinababa pagkatapos na sabihan siyang umuwi na sa kanila sa Bohol. Oahil dito, dugton~ ni Cielo, ay kinuha niya ang kanyang sinturon at siya niyang gina_mit sa pagbigtl sa kanyang pinagsisilbi han, at nang malagot ang hininga, ay inilagay niya ang bangkay sa loob ng kotse. Pagkatapos ay nag balik ·siya sa siyudad, sa kanilang tahanan, at ipi· nagbigay-alam sa kanyang Jsawa ang nangyari, na inutusan niyang magbalot ng damit al dalhin ang kinilang mga anak upang magtago. patahimikin Mula sa kanila, aní Cie lo, siya ay nagtungo sa Kotabato, al pagdating sa isang nayong malapit sa bayan ng Upi, ay kinuha niya sa kotse ang bangkay na nakapulupot pa sa leeg ang ipinambigti niyang sinturon at itinapon niya sa isang pook na makapal ang mga talahib. Pagkata· pos, siya ay nagtungo sa Kagayan de Oro at ipinag· bili niya ang isang gomang reserba ng kotse upang siya ay makabili ng gaso lina. Ang kotse, dugtong niya, ay iniwan din niya pagkatapos sa tapat ng Ateneo de Cagayan;-sa. pagka't siya ay madaling mak.ik.ilala kung ito ay dadalhin pa nJya. Dahil s~ ginawang pag tatapat 111 Cielo, inutusan nl Hen. Cabal si Kom. Antonio Briones, punong mediko-legal ng PC, at si Kapt. Mariano Ordoñez ng CIS na magtungo kaagad lla Kotabato upang hana· pin nng bangkay ni Gi. mmg Palma. Al noong ika· 14 ng buwang kasaiu• kuyan, natagpuan an¡;; na· uagnas nang bangkay ng kulang-pnlad na ginang sa pook na itinuro n i Cicio. Nakapulupol pa rm sa leeg ni'( bangkay ang sin· turong ginamit Oj;! tsuper sa pagkitil sa buhay ni Ginang Palma. Walang nasabi si Gi· noong Palma nang lumu lubang kapanayamin ng mga maykapangyarihan kundi ipinauubaya niya sa Diyos at sa batas ang na· ging kapalaran n"g kan· yang maybahay. Samantala. si Purísimo Cielo ay nahaharap nga yon sa isang mabigat na pag-uusig. Nakahandang ipataw sa kanya ang paru aa ng .batas nang naaayon sa kalalabasan ng J>aglili tls. Marami ang humuhu lang habang bubay na pagkabilanggo o dili ka ya'y kamatayan ang mafi ging hatol kay Cielo sa sandaling mapalunaf;m ang mabigat niyang pag· kakasala. Ano man ang kahinat· nan ng krimeng ito, üsang bagay ang tiyak na kau uwian: ang paglanggap ng kaukulang parusa ne lpinakikila ni Purílimo Cielo, naglilplt na s iy1n9 1H1miltay kly Gng. Ong Palma, k1y 8rig. Men. M•nuel F. Ca bal fkaliwa) ang kanyang dila na umano'y kina9al ng biktima at naputol an9 k .. 1.ihali n a n9 pina9tatan9kHn niy.1n9 h.11ik.1n .1ng g in.1ng. !to 1ng nak1pagp.sul1k H lcany1n9 dugo hang9an9 u bt,tihin niy1 H p1marn19itan nt kany.1n9 sinturor, 1ng b1ba1. Nalcamuid 1i Kom. Constantino Nav1rro n• Jiy.1ng n19sam.1 k1y Ci1!0 SI Kampo Cnm• buhat H S1b11, ENERO l0._ 1957 taong pumatay kay Gl· nang Palma. At isang bagay pa. rín ng pinatutunayan ang pagkapatay na ito sa ma· ¡aman_e· ginang sa lunsod ng Dabaw: na ang krimen, kailanman ay bindí pina· k.ikinabangan, sapagka't sa malao't madali, naka handang lumitaw ani ka totohanan upang t~mang­ gap ng parusa ang may pananagutan1 NILALAGNAT?: L--- ------- ' 1 1 ¡ Naito ang Oagling ·PAN LUNAS!• i,: _____ __ ___ :.J 1 J Ukolsa sakitnguloat la¡tnat 1 1 d a hil sa sipon, lumunok ng 1 1 CORT~L! K ahanga·hanga I :mg bilis n~ CORTAL sa 1 1 pagdudulot ng rinhawa 1 1 pinasi~igla pa ka yo! : 11.APAG SINUMl'U NG HG IUIOT. I coria11 : D_A_~L{:~l~'!.~·!f.Y!._K: L -:-;::.;·.::·.::·=:.:·.::- ;!;' .J MAGASI N NG OAGONG RUHAY-7
BINIBJNING MARISSJ\: Sa kasalukuyan po'y may 16 na taong gulang ako at na sa ikaapat na bay tang na ng mataas na pa aralan. Nakikipag-ibigan ~~al3kkoo;: m~~n~ l~~o~gg !~\ill~an~~~~~~o s:~i:~ paaralan, at dahil dito ay isang malaking karanga lan pafa sa akin ang ma ging kasintahan niya. Na kakilala ko na po ang kan yang mga magulang at nadarama ko ang kanilang pagkagiliw sa altin. Sa ma raming pagkakataon ay 1--MAGASIN NG 8AGONG BUHA Y isinasama na niya ako sa waan ay hindi nagkaka· tahanan. Alam Toon ng gabahid _ mang kanilang ng kanyang mga magu- isang lang ang aming katayuan bagay ang nagbibigay sa nguni't walang nalalaman akin ng pag-aalinlangan ang mga magulang ko katapatan. sapagka't Afaw niyang maghintay tungkol dito ng siyarn na taon pa bago hindi ko siya ibig papun- tahanan. kami pakasal. Binabalak tahin sa aming Sa paaralan na po lamang kong mag-aral ng isang ,kami nagk.i.k.ita. kurso sa loob ng apat na pagkatapos ko ne: Ang aming. pagkakauna· ulap. Gayunman, sa kanyang laging táon ISA PANG ~ M~~T~ Maligayang 1957 sa inyo! At sa mga hll"mihitit ng SOUTH SEA sa buong Pilipinas -salamat sa tu lon.e: ninyo upang maging masa gana ang nakaraang taon. Ang .SOUTH SEA ay ipinakilala sa inyo noong 1956 na naging masaga.1 nang taon! Ang SOUTH SEA, sigarilyon_e: iminumungkahi ng di Iag ng Dagat-timog na si Nana, ay suwabe at banayad . Gawing SOUTH SEA ang inyong sigarilyo! ENERO 10, 1957 pag·aaraf sa "llai~ul, at pagkatapos ay tutulungao. .lto muna ang aking mga magulang bl!:CO ako "lu magay sa tahimik." At d¡.. hil sa pagtutol niya sa aklng nais at sa mga ipina kikita ay hiniling kong.pu tulin na muna namin ang siya ay Nguni't tuma aming pagkakaugnayan; langgi.. Ano po kaya ang dapat kong gawin? Alicia.
14J\HAL KONG J\LICIJ\: lnaakala kong mabuti n~ ~~a -~~~a~~::ii.~gis~ª t1::;:. gaya ng binabalak mel, bagaman ipagpatuloy mo rin · ang rnabuti ninyong pagpapalagayan sa pakik.i samang parang kapatid. $a taglay mong gulang ay wari b a n g napakaaga pang lubha ang magbalak ng rnga nararapat mong gawin pagkalipas ng ·si yani na taon. Magkaka roon ka pa ng mabuting ~~~:a~~t;o~a~'ki::;~:~~ gan mo sa kanya ay hindi matatalian ng isang ka· sunduan o tipanan. Sini mulan mo na sa maling landas ang pakikipag-una· waan sa kanya nang hindi nalalaman ng iyong mga magulang. ·· Higit kanino man ay sila ang dapat na makabatid ng mga taong plr¡akikisamahan mo. Dal· Mal. mo ang mga kaibigan m. sa inyong tahanan at bigyan mo ng pagkaka taong makilala ng iyong mga magulang ang mga kaibigan mo at nang ma katiyak ang mga magu lang rno na ikaw ay na sa mabuting kal)lay. HUwag ~ong panatilihin ang U18· ling sa pak.ikipagkita iyong katipan · sa labas ng inyong tahanan. -Maris- 10. BINIBINING MARISSJ\: Ako po'y isang dalagang may 26 na taong gulang. Sa :kasalukuyan po'y may kahpan akong nakahihigit taon ang gu ng· tatlong l~ng sa akin. Mabait po s1ya at mapagmahal, ngu ni't isang bagay lamang ang hindi ko naiibigan sa karwa Jalo na nitong mga hul~ng ~raw. Ito po ay ang labts niyang pagka-kon· serbatibo. Malimit pong pinanggagalingan ng pag tala!flpuhan namin ang pak1k1alam niya sa paraan ng aking pagbibihis at pag-aayos. Ako po'y maka· moderno at dahil na nasu sunod ng aking mga ma- gul.ang ang aking layaw a;¡ wala akong bagay na ru nais na hi.p.di né\.SUSUnod. Nguni't mal~t pong si· yi'.y sa sumasalungat ak.ing mga maibigan kaya't rnalimit na sa paglabas na· ming magka.sama ay umU· uwi kaming -kapúwa may hinanalrit sa isa't isa. Ta· ma po bang sundin ko ang lahat ng nais niya para sa akin? Ako po ay inaabot na tuloy ng pagkabagot at naiisip kor;)g makipagkalas na. sa..kanya yaman din la· ~p~~,as~·~gk~::1 k!am~~~ ~~f3{~b:~ªliYaNf~;~:! ~: di ko yata matitüs . na ma· wala siya sa aking buhay. ninyo ako sa Tulun·gan paglutas ng suliranin kong· ito. -Metba. MELBA: Sa taglay mong gulang ay natitiytk ko na· mang· kaya mong magpa· siya na sa mga bagay na marapat at hindi marapat gawin. Hinggil sa hindi ninyo ipinagkakasundo ng iyong katipan ay ikaw -na ring iyan ang higit na ma· kaaalam kung ano ang na rn o n g gawin. rarapat tapat ang inyong Kung pagmamahalan ay ano't hindi kayo magkakapa- I::"sªaº i~;~gay ª~a:i maunawain at mapagbi· gay. Lamang, ang masasa bi ko sa iyo, balay na rin sa J)agtatapat mong ikaw ay maka-moderno, ·ay ito: Hindi sapagka't tayo nga yon ay nabibilang sa ma· kabagong panahon ay ki nakailangang sumunod na sa... lahat ng maltita mong. ::~:~n:g iS~1~~ho~.o ~~i iyong mata at tingnan sa iyong sarili kung ang si· nusunod mong pamama raan ay karapat·da,pat o hindi. Maging matalino ka sana sa pagsunod sa makabagong panahon. · Bi· bigyan kit a ng. halimbawa : sa pagda· Kung minsan, lam¡mg, nau damit na uso ngayon ang malalas wang tabas na halos ay wala nang naitatago sa lyan ay iyong katawan. nakapagaudulot pa ng ~~~~aka:Í~=ka:;insi::·. :; nag-aanyong . "rnumura· hin" ang may-suot, iyan ay hindi mo dapat sundin. Ang ugali ng iyo.RJ¡>kasin· tahan ay maseJran; at sa· pagka't mahal ka niya, hindi ni>:a gustong ma ging kahiya-hiya ang anyo mo S:. harap ng lipunan. Para sa kanya, nais ni· yang ikaw ay igalang . ng iba gaya ng paggalang niya sa iyo. lyan lamang, Melba, at inaasahan kong ' mauunawaan rno ang ibig kong sabihin. -MARIS· S<I..
l"!.9a.,daka'"9 -lool> "" Cka.,.¡fO Soli.s td::.. Cº'ª~" l2iv.as M-9"'-~~~ SNJ'T'OS F'O~íRAITS ENERO 20, 1957 - MAGASIN NG BAGONG BUHAY-9
s~ ~ f(tU;.ya-4f9~ pa#U#~ ... ~9Wll'.~ """- Mlf"1°1 S•l.ms ~ ANG Bll'l'IHING INA NG TAHANAN Sa pagkakataong ito ay minsan pa naming bubuk san ani: paksa ukol sa ma~ pa~sasama. na buting sa ,nag·asawa. unang paksa pa natalakay na natin, ito ngayon ay may kinalaman sa matim· Ping ugaling dapat tagla yin ng babae, ayon sa ugali at gawi ng kanyang Kaiba NAPATUNAYANG PAGSUBOK IAGOHG TABIEIAHG MA- 111/S HA HAGOUOUIOT NG GIHHAWA UKOt SA lAKIT NG UIO, !/PON, PANANA KIT NG KAIAMHAH KASU- , ~ KASUAHAT TUNGÍcASO! / 1 trn.ti.i.@1" •4'fiii@W• {6FIASPIRINA tuwirang lumalagos ang bisa sa Paligid ng Sikmura ! ••• sinusugpo ong kirot soon man nogmumulo ! ANG JU•GILAGILAIAI NA .. ,ANLAIAN I A KIJOI " IN10 N G NG CAJIAl ,,.!NA Al NAGDltPUlOl U 3 Ulil ng bi1Dng pamawi-ng kirot ng ospirin ! WALA HG MAu .... , ... 11 u IAGONG ,oeM.ULANG MA1 IAll\IHANG lllANG CAftAltlllNA U•Ol IA DAGtl.HIGll NAMAIAGAt NA Gl-AWA Kapa¡:kay,iy lumun.,kncp<1ma- ,\lalllha11in. 11ni:l'•n-.1rtna a)· nai:du<lulot "'i ni: kit1>\ na kail~n.c1ndumun hin<li Jamant isa kundi da law~u¡: da¡¡;Jing nagkaka bisang pamawin¡,:kitu!,atmaypa t.asara tuinn1; sikm1,m1bai;uma· nKallo P11ncsangkapna na 1tbibigay si1tla.pi kabuli.anl paJtkakamitn¡ginha· ""' ey naantalo han1u:o.n1tsa mai:· na p.awi a n1t pant hihina. na malim il ka&¡ibat bukas1nt urahan. Napaf-A1•m~n n¡,: k1ro1 . Ang 1atll>l'lg.san11kap na 11o·y u. ne mea m 1ngga¡:;1mo1 na an¡ ilan ma - nma"1 sabay - s•biU' n11 nackak1blsa MI m11a $3ngkap n¡ kal"llniw1n11: upang mardulo t ne m1~ilis n1 1:ir1ha ... ·H p&mawi ng klrot ay binabalam BaKO ninyo m1!1m1n. anc kirot M)' ua • •n1tp111:daan sapa licid n¡:sikmuu. pawi na PlllÍ n11: nakababag1b111: na ka · 1.11ib11n11 111rot . porm,.l•"t C.flaopirino •l' nopakobilh. "'º9pa9inhewo . . • itdy -papolunayan din nin~o. S.,,butian...,. Cafiatpirino ng•yon, ukoltocloefi. llanoyodattiyakno9inha - ... ¡1"t"la, tipon,lran9kosaalpa. nonaliiln9kolo-n. lsang lunay na Iapi ay hlnd1 madalin¡ kt- PANGAiH9ALAGA kabiyak. pangyayari ang nagbun- sod- sa amin úpang pak· tln kung kakailangamn. sain kapakinabangan ng mga lapl. Kaya- nga ang pag- aa Uol'JDQla 1ll ...._) ü~pok ª'! lubhang kaila- Nalulugod ka mi • mambabasa. Si Julie iliY isang baba- ngan upang m_ay madukot pangyayarinl maremin1 liham na ing masasabi nating ma- kung dumarahng an~ p~g· Uumarating na Sagana! Alam ng mara- kakataon~ "".aJanJ k1nilúta ~agbubuhat aa ating mp mmg nakakilala sa kanila ~flS 8fn~ ng tahanan. Lalo mambabasa na· p1WIDI na ang kanyang kabiyak na sa tsang_ ~angan¡ala- nagsilipagtanoog DI na~ na si Mclencio ay mala- kal ~· tulad m Mana: Me- ukol sa kanilang IUliranln. kas ang kila sa ~nJanga· lenc10, ~apat malaman ng Ba pagpapaganda. Anl lakal. Kaya kinaiinggitan kababaihan na ang ka!a- .mga ito ay i.!a-isa IUllllln& ng maraming gin a n g g~yan. ni negosyo ay hm• tutugunin para . a bm tasijrabaa at nn¡ ng tahanan pook itong si Julie. Naki- mg~ pan~ong w1ka nga matulungan din "11 11 laging masa- ng.~ba ~.Y maabot ~g ~a- paglutas sa bn.Uan¡ llUÜ kita nilang sarap na pagkain ang na- kahaín s~ hapag ng mag- ay narlyan na ang hlrap, Up~ng hígit na Dlll· ;~!k P~8~~~ :~~~~ ~~!~f ~ m:aun:ag:a~~~:~~~ºia~~~ :::::: p~~:!:~~al~t nang ~aaan p~ng h1hngm nlan ang salapi at walang payo naming gumamit ·ne si Julie ;a kanilang buhay maipagkaloob agad ang ng isang palitong may. ua sapagk~ t ang lahat ay na arna ng tahanan, ay hu· bpulup_ot na bulat aa du.· sa kanda na -kotse, ma· wag sanang magpapakita lo na bTnasa ng lan¡ia-. a garang bahay, madalas na ng sama ng loob 0 k,ya'.y buhok o kap'y buellna pagdalci: s~ . mga kasa;va- pagkagalit ang isang may- na ipinapabid aa m¡a pi h_a!l at iba t 1~a pang .pa~- bahay. Sa )",alip, bigyan lik.-mata. t1t1pon. ~a b1glang t~ngm. ng lakas ng loob at maJi- . Ang baku ng bulutbal ª.Y mahgayang-mabgaya giliw na paalala ang asa .. tubig ay pansamanLala Ja. wa upang higit na matst· fbans k.aya'l bilMll dlpat 1:1la. tain a~ madaling dampu· $A SARJLI ito alang·alang sa Mahirap humanap ng sa.o (Kapadüuc·loob .i Ne"' sa kanilan¡ di la~mg mahusa~. May lang las , at kui:ig abutm ito, ranin lingid sa· ka· kap. Ang sama ng loob alaman ng marami, ¡j ng lalaki ay huwag &a• Mang Melencio ay may U· nang patungan pa sa pa· him na hinanakit sa kan.. mamagitan ni mararahas yang maybahay. Oahil ¡a na pangungusap, lalo:t blyayanc tinatamasa n¡ kung nabibigo ang kani· mag-anak ay nahilig ang isip ni Julie sa pagmama- ng isang bagay. labis. Sa lahat ng bagay Gayun din naman, dahll ~ ay ibig niya ang mga ba• sa pag·ümpok at pa.¡- ·gay na de-primera klue- laginr kaila Umano'y kahiya-hiya &a ngan ng allnmang mag· mga kaibigan nila kun¡ aanak. pag-aralan sana malaman ng mga itong ng mga ina ng tahanan na sila ay bumibili nr mga masiyahan na .sila sa m¡a ikabahala. lto sry ná!;.aba bijn~i~~.~~~~g~ : : baray na kanilang ~aka- baw sa tagal 01 panahon laki ang k.itain ni Mang kayanan. lsang kabali_wan di gaya ng tunay na bulu· Melencio ay hindi ria su• :ft! ~~;1.:f.!:ay: ::&:u:~: ~ da~:!n SI pa~an~~~g 4\tu!it lamang ang i.san¡ kapit:- yan, laloag 'lll~bubutia¡ .hingi si Julie ng salapl bahay 0 . makapagm.alaln ¡umamit DI puaduyoD o kay Mang Melencio ay sa mga 1~ sa Pl!gp~- moke-up na matia¡tad pabulyaw-bulyaw pa ac h~c.ang sila ay .naka 1" an¡ tuli7 tayu .litu na kung hindi siya mabi¡yau bili ng mamahalinl m¡a kulay na:· inJODI tutil. .Tj. Jl.ÜDC ito ay sa iNDI Jd.. ay ~asama ang loob at bagay. Ang kapayapaan nf lalang tindah&n DC IJilCPr9" hindi k;Lkitaan ng· ¡Ww isang mag-anak ay nasa- paganda b~. A t= nt lalakl Nguni'°t ,...,,.,..----:rt?'>-'-... 1~ JJ ~,,_. ,ri~~¡),4~- ~' ¡,~ ~-~ ~ lang nais sa pagkakaroon ~ """"' , ~ ,4- '$ ' iimpok ang salalay lamang sa pa~· ::= ¡a'famJ.tm 81 patul~y na nagsisilald at baha¡i ne .tunglculing. ito ·=fªm~~ 1= : · Para &I lnne lna ns ta- hanan, ang dapat na pag• pasunuran at mabuhng ~do DI teyon¡ bid& ~i:~~~ng0:i~.:i.i:= pagpapalagayan, gayon- ~JJ"OODI tutll ·U Ju~ mag-anak. Oapat "niyang :::=g~m~: ::fg~~~t !~~~ªin~~~~1g ·n~r~ :; banan. At an1 malakiDg 1a subutin muna naaa kailanganl' paglaanan nila 8)· nak.~tang sa balikat gafOD ay makatiJak.kwl& ang mga araw na bina.ha- ng mga· ina. Sa PJlgpapa- angkop • hiDiblDil a_c f~~i~~ h~;g!~~·;:a:;: aunod sa kanilang kabiyak iniong tutil. tltipid at makapag·ilmpok at mga anak nakikilala AD¡ lubhanl ma1ü:ina ang b.husayan ng isan¡ hilbOg ng binU a1 m.. :~anl~ng "Ju~~tin\ª:O'; ina sa pamamalakad na aarin¡ malunaun se P8" tahanan. Ngun.i't ang pi· ~gi.tan Dl.ebenilydaC mga araw na sila ay ma· hihina' na ay hindi slla nak.atampok. na Ug~lin9 :n=.:"'ªat baC.S~ nsangapta-ngapa. t d 1 dapat taglaym ng isanr isaDg IJh1:ti.. ._ , u Itanim din sana sa lslp ina ay aog pag-UDawa H ug · plnebrn•lülaf daJ,J. d •7. ~ at A p&mam. zlg kababaihan na ang s,a.. mga bagay·bapy. lo-MAGJ.SIN NG BAGONG BUHAY ENERO 20, 1'S7
Ang maipapayo nambl ay, makipagkita Sila sa isan'g dalubbasa sa kutis upang siyang sangguniin sa k.a nilang suliraniD. IWASAN ANG KAPAHAMAKAN SA LA SON Kapapasok lamang na tin sa bagong taon at ga win nating isaog kapasya han ang pag-iwas sa kapa bamakan sa pagkalason sa taong ito. Al bilang tulong sa aming mga mambabasa ay · naito ang ilang ligtas na tun{unin uE_ang maiwa :;an ang pagkalason ng sino man sa inyong pamil ya : 1. Dagay sa isang na sususiang taguan ang la bat ng mga mapanganib na salon. 2. Huwag maglalagay ng mga bagay na nakala lason o nagdiringas ( tulad ng gaas, gasolina, lason sa daga, at iba pa) sa mga lalagyan ne pagkain o ioumin. 3 . B a sa hin nang buong ingat ang lahat ng etiketa al sundin ang mga " babala" roon. K,ahil na "ºg isang bagay ay walang tatak na "lason" ay ma· aaring maging mapanga· nib kong ito ay mailnoll) sa maling pamamaraan. 4. Huwag maghal)ajn o kakain ng mga pagkaing: hindi karaniwan ang ahyo at amo y. Tandaang ma· aaring makalasoq anc mga Jto ng mga alagang bayop sa bahay o mga ha yop na ginagamit sa pag sasaka. 5. Tiyakiag apg labat ng mga Jason ay malinaw n a natatatakan ng panan d a sa lason. 6. Kung kayo'y nagta tapon ng mga kagamitan . o gamot na makapipinsala ay tiyaking sa mga pook na di maaaring maabot o makubi ng mga, bata o ( Buklatin sa pah. 20) MAllNAM NA PANGltEGALO - Ane '"fll IJl .. y .,. tul•d "' ,.. .. lu•w- •Y m .. ,.ne...,elone tlyek n• b1l1lllw- "' bMINlhen et m•n11Mtlllne IN"I .1 .. 1-. hindi kuliupu. Ant m•h•hel .. 1111 M .. t na lto, tulecl nt kosmoffko, pelt.ft90, 1leldlen nt •t.h .. , h•ncHNtl •t llM't IN ,., •Y tun.y ' " P11ne- IMMMllUn1 Hrlw ........ " 111•t'l•l•nt .... ,. • • .. •-"' .-awnn. NAPATUNAYAN SA PANGGAGAMOT-NA ANG ••• Bv·a·at xrio"Po' AY ~USUGPO AN& UBO AT PINAPAWI PAMAMALAT 5 ulit na lalong mainam 1 Karakarakang nanunuut maging s9 pinokamumunting "puwong" ng mga himoymay. Pinupuksa ong mgo mikrobyo na nagig4ng sonhi ng halos lahot ng impeksyon so daa non ng hiningo. Ang tonging gamot so ubo na ~ 2 []]]ª W Ang ponloob no bisa ay nog- ' 3 hindiñO'i'O'Sonsolo ng pierna .•. 1 mob;•ong n;luluno•on ong mgo bohaging nototokpon ng plemo. 4 l~l~gos ..• pinoluluwag ~n~ noni . mk1p no doano n ng h1mnga. 5 pumapawi so kirot ng masokit Ang blsong nagpapaginhawo ay ot nonghahapding lolomunon. 11101 IA UIUISAIB ISIPll bmg ancaq 9amot aa ubo on9 bibilbin-B~l oosicryXylopol 0D9 pil1a.Rmabllie O<I 9\.1111\l.llUCJ• poaa W:io .Jclonc¡ .inobismic¡ pli!.apcrtri cmq W:io. ponc¡bahap di Dq 1alamW1cm, pi.Daluluwa9 an9 Donqinqi.lalim aa pinna aa Dcminlkip DO d - DCJ' b.ini SlqO - S ulil AO lalo1>9 m obiSO" kay.a almmcm9 pcml.Wlas aa u"anq Da9amil DO Aiilyo. XYLOPOL AIG UIBHAI,"' Breacol lamanqanq may Xylopoll Az:u¡ Xylopol na may kaqila· qillllQlll ua bi.sanq oanU11uut. lumulun cm at pwnapatay nq m1- bobya ay HINDI nll9Q.SOJlSOla ug pinna ua c¡aya aq IAHA T n9 ibmr.9 9amot so ubo . . . kaya'I 3reacoJ na moy XyJopoJ cm9 TANGING 9amot ea ubo na 111abia.cm9 lumulU11Q1111C1 mc¡a ba hagi1:19 acrtotokpon ac¡ plemal MASUAP•G USA,GANAP NA WAIANG PANGAH poro so 11ga ltata. WAU.NG olkohol,WALANG •rkotilco.tto n91tina aigitiwa11 ng lallat sa lahat ng panahoa ! Bv·a·at na may XYlOPOl PARA SA UBO,llAllGHAHAPDING LALAMUNAll Al PAMAMALAT ENERO 20. 19S7 - MAGASll\I NG BAGONG BUHAY-11
SA pagkakaupo sa tabi ng ring ay naririnig ni Mang Ofrc-, dating kam· peon at ngayo'y manedyer ng bantog na si L1ttle sigawan ng David, ang taong suma makapal na ¡ak.:i sa laban;rng Litlle David·Flashy Rigor. Vight, Rigor .. . figltt! Meron bang kampeong ganyan? Ano, David, pasukin mo na. Ano pa·ng hini hintay mo? Napailing Si Mang Ofre. lkatlong raun na iyon ne !abanan at hindi pa na¡. babago ang kalamigan ni David. Tila kapwa ilag: sumapol sa isa't isa ang dalawang naglalaban.· At batid ni Mang Ofre n a nangangamba si F lashy Rigor. M<1l,akas manuntok si David. Nnki ta niyang nap.:isuray s i Ri gor nang abutin kan'gina sa ikalawang raun ng da· Jawang magkasunod na suntok ni David. Hinihin· t:::iy sana niyang sundan ni David ang nagpaurung. urong nang kalaban, ngu. ni't hindi nito ginawa ang gayon. n g a Hindi siya naniniwalang n angangamba rin si David. Batid niyang may pagtiti· wala ito sa sariling kaka yahan sapagka't mula nang lumuntong sa ring ay hindi pa nakararanas matalo. Lahat ng Jaban ni David ay ipinanalo sa pa mama~itan ng K.O. at T.K .O. Nguni't hindi niya maitanggi sa sariling r>ina- 12-MAGASIN NG IAGONG IUHAY ngangambahan niya_ nga: yon ang napapansm nt· yang katamlayan ni David. lnihudyat ng kampana ang pagtatapos ng raun . Nilapitan kaagad ni Mang Ofre si David. Ano pa'ng hinihintay mo? - May pagkainip sa tinig ni Mang Ofre. - Ba kit ka ayaw pumasok? Lumaban ka nang sabayan at natítiyak kong hindi si ya tatagal. Mapatutulog mo siya. Nang ihudyat ng kam pana ang pagsisimula ng ikaapat na raun at muling pagitna sa ring si David ay hindi na nas ubaybayan ni ~lang Ofre ang galaw nito. Naglalakbay ang kan yang isipan. ni Mang Ofre na nagsimula ang ga yong pananamlay ni Da üd nang dumating isang araw sa gym na pinagsa sanayan nito ang asawa ni Kid Velarde. Si Kid Velar· de ay isang boksingerong hindi pa naman katandaan nguni't ang wika nga'y "palubog na'' sapagka't nakasikat na. T umanggap si Kid Velardc ng matin ding parusa sa kamay ni David noong huli nilang laban. Nalinsad ang panga ni Kid Vclarde, at ayon sa balita ay hindi na ma aaring maglaro pa. Nagugunita Kasama noon ng asawa ni Kid Velarde ang dala wang malillit na ,anak n~ng pumunla sa gym na p1nagsasanayan ni Llttle David. ENERO 20. 1957 vid ·ang dalawang balang Ofrc. -Ang p;igsasanay kasama ng asawa ni Kid ang pagbutihiu mo. :\fa. Velarde. Hindi na nagsali· lahanin mong nak.apin n ;i ta pa si David, nguni't na- na layo sa kontrata p;ir;1 kita ni Mang Ofre na gu. sa fab3.n ninyo ni f'lashy malaw ang panga nito at R i g o r sa k;1mpl'o11ato. kumurap-kurap ang mga Kung maagaw mo na '°'ª kanya ang korona, nauini mata. Inilayo ni Mang Ofre wala akong· pasasalamalan ang asawa ni Kid Velarde. mo pa ak.o sa di k.o pag:- tutulol ua ma~b:igo ka n~ isip. Pagkaraan noon, nang makausap uli ni Mang Ofre ang kanyang alagang Pinu_kaw sa pagdidilidili ~~~inn~e~ávf~~ito ~1gy:~ ~iiy~aanngg ~~,~~,.,:~g n~~ª·~~~~· tao na ko na yatang magboksing. tila itinotono sa Palagay ko'y hindi para sa isang tugtucin. May nari- ~=i~~~ W~1! g ~n~ g ~~b~ ~~~foy~i~a;g~na~~bn~g~~\; la~: akong makamatay balang kayo!" Al napakamot sa ulo si Mang Ofre· nang ma· araw . . . Napatawa noon sf M;ang pagmasdan niya ang pag- Ganyan nga. magsa· nay lrnn~ m ;ibuti . .. p;1n1 sa susunud mong !aban ay mapatay mo naman ang - h indi na· kalabau mo, katiis na sigaw ng asawa ni Kid Velardc. Nakita 11í ).lang Ofre na napatigil 110011 ng pagsun tok sa p1mchiug bag si David . Nilapitan nito an~ babae nang mak.ilala iyon . k.o, Misis, -malumanay na wika ni David. - Paniwa laan ninyong labis kong dinaramdam a ng nangya ri sa inyong asawa. N;.ih kiramay ako .. Ikinalulungkot ga. gad ng babae, at hindi na Nakikiramay! gigirian Jamang at pagbi-· . - Mahalagang puhunan bigayan ng mga diyab ng ' dalawang naglalaban sa iing. O!re. ang lakas mo, David, - aniya. -Iyan ang mag· aakyat sa iyo sa tagumpay. Mainit na ang tinig ni Balang araw ay magiging . Mang Ofre nang matapos kampeon ka. Paniwalaan ang raun at magbalik sa kanyang sulok si David : mo ako. -Nakatagpo ko si Bill -Kung wala kang mala Baseo, kahapon, - wika ni !.akit sa laban mon).( ito, David na hindi pinansín gunitain mo man Jamang ang sinabi ni Mang Ofre. na dapat mong ipanalo ito alang-alang sa akin at -~indi na tin pala siya sa mga hirap na ginugol makapaglalaro, tulad ni Kid Velarde. -Tuluyan pala ko upang ikaw ay ma .siyang nabalda noong hu- hango sa aba mong kata ling laban rtainin. 'At nai· yuan at tanghalin nga· isip kong may mga anak yon . din siya, paris ni Kid Ve- larde. . Nakita ni Mang Ofre na tumigas ang mukha ni -Bago ka pa lamang sa David. Batid niyang di· boksing kaya ka ganyan. namdam nito ang. kanyang -At tinapik ni Mang Oíre p anunumbat, nguni't hin· sa balikat si David . - Gan· di tliya iyon pinagsisihan. yan din ako noong araw. Kailangan niyang puka· Ngu..ni't naiaagpang ng tao win a1!g init sa puso ni ang kanyang sarili sa uri David. ng buhay· na para sa kin· SI DAVID ay daling HINUBOG NIYA SI DAVID UPANG MAGING ISANG KAMPEON AT SA GAYO'Y MATUPAO ANG NABIGO NIYANG PANGARAP, NGUNl'T SIYA'Y NABIGO DAHIL SA ANAK NIYANG DALAGA nito napigil ang pag-iyak. - Masasapatan ba ng pa· kikiramay mo ang pigha ting idinulot mo sa amin ·.1 Mapakakain ba ng paki kiramay mo ang mga bibig oa itong sa kanilang ama lamang umaasa ng ikina l kaw ang nag bubuhay? wasak sa kanilang kinabu kasan!. Natingnan noon ni Da· ya. Aug: buk.si11g ang fl k.i11.;.: daigltig. ;1t Hu :1 ~1~ daigdig mu . .\ g;1youg hm di na aku 1:1a<1ari sa riu:,: ay par;i kong n;1k.ik.ila .\;t iyo ang ¡.iatulo.\· na k•1lu para11 ng ak.ing mg:l p;t· ngarap. rir1 Nguni "I - A, basta huw;ig· k:111 ~ · p:I· \\ika 11i ~Lrng mag·isip ng a11um;u1. tapos na kar gador sa piyer . Nang minsang mapadaan sa pi negtatrabahuhln ni lJavid si Mang Ofre, nakita ni yang pinagtutulungan ang binata ng tao. Naigupo ni David ang mga kalaban. Inalok ni Mang Ofre na magboksing si Da· vid, at dagli nam:in nitong tatlong ( Buklafo¡ sn pahiM 11)
Nabuhay siya so isang daigdig na magulo ang go1aw ng buhay at tigib ng kaingayan, at nang sandaling nakatolago no siyang tumakos so kaingayang yoon ay nakadama siya ng luwalhati NATAKPAN ni Mel ng kanyang mga palad ang dalawa niyang tainga ha bang pabalikwas na na pabangon sa makitid na tablang kinahihigaan niya sa kanyang selda. 1 May iniiwasan siya: ang mga gunita ng mga pangyaya ring nagsasangkot sa kan va at sa maraming nilik hang naging pakay niya sa kanyang mga pagkilos sa magugulo at matataong pook. Sa mga pook na 1yon siya naglulum~ak sa buong maghapon. , \I ang mga pangyayari roon . ang mga kaingayang na ganap, ang isa-isang nag balik sa kanyang gunita. Hindi niya maiwasang pagbalikan ang mga bakas na yaon, kahit na sa ba wa 't paggunita ni ya roon ay parang dinuduro ang kanyang pandinig. At sa kahuli-hulihang alaala ng mga kaingayang yaon ay napatungo siya't mariing nagpikit ng mga mata. Jlang sandali pa'y ngi ngiti-ngiting nagtaas ng ulo si Mel. M3'apit nang malutas ang sulirartin niya sa aang-uusig niyang bud hi. Ang kalutasang iyon ang kanyang pinakahintay hintay at pinakaisip-isip sa buong gabing hindi niya itinulog. Atalapit na siyang makaiwas sa nakatutulig na gunita ng mga kainga yan. Nagtindig si Mel. Mara han ang pagkilos niya at nabadha na sa mukha niya ang kapayapaan n2 kalo oban. Tumanaw siya sa !abas ng bintana ng selda. Tahimik p_a ang paligid. Hindi pa nakasisikat ang araw. Di hilad nang umagang yaon, noon ay sa magu long pamilihan ng Dibi sorya nasasaksihan ni Mel ang kanyang sarili. Hindi pa ganap na nag-uumaga ay naroroon na siya't nag hihintay sa pagdami ng tao. Naghihintay siya sa pagdagsa ng mga mami mili na magbubukas ng pagkakataon para sa kan· ya. ang mga tindcrang iyon ay lubu;;ang makalilimo1 magt<.1pon ng pansin sa kanilang panmda. Yaon na aug pagkakataon m Mel. Dad:~an siya sa mala pit irn mi;a paninda at ma papabihs sa paglakad pag kabgpas doon. 1uagpapat uluy siya sa p;1glalakad hanggang sa makasilay siya ng mga m.i.mimiling may lubhang malalaking basket o ano nm1g sisidlan ng l'flga na p;1inili. Sa pag¡awad o pag tunghay sa ib ng p:.ininda, ang mamimili ay mapapa tahkod s~ ibang napamili na niya. At mabilis na ki kilos si P.frl. Hab:.ing patu luy na siyang lalakad na papal:lbas ay marami ang gigitgit sa kanya o kaya'y kus:i niyang gigitgitin. Ma layu-layo na. siya at may mga bilbitin na bago niya bahagyang mauulinigan ang mga namumukod na tinig na mangingibabaw sa naroroong kaingay:m: NakH! Ang daúiwang flfalalaki po ba11oos ka! 11anum, 11awala! Magnana kaw! May tumangay so 11apa- isang sa/op na 11~ili ka11g bigas . .. ! Pulis ... pulís ... ! Piiaka? Aba, hindi llu a~u ang kumuha! May 110- kda hu ako11g sumagi sa i11yo kangina, a ! Nakangitin.~ lilingon si Mel. Sa tabi niya'y may roon pa ring umuusal : Walanq habag. . walang l1abag! Isang b;ih1y na inuupa han niya ang kanyang tu tuluyan. Naghihintay na roan .ang dalawa niyang kapahd. }'lakatatanda siya sa mga 1yon. Malugod na sas.alubong ang mga ka pahd niya at titingnan ang ka~yang uwi. Pagmama la_sm laman~ niya ang iki· kilos ng mga iyon. l\lata gal bago magkasundo ang dala_wa niyang kapatid. S1ge, Dora, magsaing ka 11a't magl1al!anda ako 119 pangga(ong. Pero sa akin ang malaking b011gos, ha? Babae ka na man, e. Apaluapu! Knsado.1 Matagal na lalagi si file! sa sabungan. Hindi siya n;1kikiisa sa nagsisihiyaw. Nguni't nakikilahok siya sa bawa·1 i11dayog ng kilos sa nagi;hikip na sabungan. Sa mga s;mdali ng pagba bayaran . .. sa mga sanda li n~ pagpupwstahan ... sa mga sandali ni; hiyawan habang nagsasagupa ang mga kampon ng mg~ ma· nanabong - ilo ang mga ~andalin~ hinihintay ni Mel. Al hindi pa natalapos an,e; sabong sa hapon~ yaon ay l:1lab<1s na si Mel. May hliingat:in siya sa kanyang kamar. Abo, lii11di . l1 i11di mo pn i/Jinibig"!I ano pusla ma! Na.tala na ako e g11sto mo pa akong dayain :· Vlol! Mapapakagat-Jabi siya nguni't may kagalakang ma::;Lilay sa mga labing iyon habang humahak ban~ siyang papalayo sa sabungan. . . at papalayo rin sa mga kaguluhan al kaingayan. SUMA YA ang mukha ni Mcl ~a pagkakatanaw niya ~a l~bas ng kanyang selda. l'alumik pa rin ang pali· gid - kasingtahimik ng mga umagang hindi pa si· ya lumalabas sa kanyang pinaninirahanan. Nguni't hindi kasing tahimik . ng isang umagang mga kalok ng abgad ng balas sa pin to z.n¡: gumisinf. sa kanya Nagulal siya noon, nguni't naalJ.ala niyang. wala si yang narinig na namama yaning linig nang lisanin niya ang liwasan ng Quia po nang sinundang hapon. Dati-rati, tuwing hapo.n, siya'y maglulumagi na sa may liwasan ng Quiapo pagkatapos ng iba niyang gawain. Nagpapalibul-li bot siya ... sa dakong ta wiran, sa tabi ng simba han, sa tapat ng mga tin dahan, sa malapit sa pa· radahan ng sasakyan. Sa mga pook na ito siya nag hihintay ng kanyang pag kaka(aon. Alam nlyang sa Quit1po nagkakasama-sa ma ang iba'l ibang uri ng tao. mayaman at mahi· rap ... marunong at mang mang ... maingat at bulag· sak. katutubong Mani lcnyo at mga tubong-lala :wigan. Marami siyang na kikitang pagkakataon. At ang pinakamahusay ang pinipilí niya. l\fakikiisa siya sa mga umpukang nagkakaingay'. Kung saan maraming nag· (íluldolin sa Paldn:i 19) Sabay ng pagiging ma galaw ng pamilihan ay maghahari ang kaingayan Sa lahat ng dako ay may magtatawaran, magbibili han, magsusuklian at mu ling maghihintayan sa pagkakasundo sa halaga ng mga nagtitinda't mga mamimili. ina asam-asam na kaguluhan ni Me!. Magpapalibut-libot siya sa loob ng pamilihan. Mamanmanan niya ang mga abalang tindera sa pagharap sa mga mamimi· li. May mga pagkakataong Ito ang Muling bababa ng ba h.ay si Mel._ liwan niya ang mga kapahd. Hiodi na si ya nakikisalo sa pinagha haliang pagkain. ~labilis siyang tutungo s~ isa pang pook na laging pmagdarayo ng mga ma paglustay ng salapi. Sa pagbungad pa lamang niya sa may pagpasok ay mala kas na hiyawan na ang sa salubong sa kanyang pan dinig. diycs . . . ! Logro _ I,ogro 1 d1ycs . .. Sa f>11/a! . 811 rmti! . . Sa pula .. .<in p1di. ENERO 20, i9S7 ·
hayang muli ang mga iyon. DltMEA~~ ~ .;;:,, ~-~;~,~v~ PAHTA LEOto4 tdt G~~c$0Al0 R : ;Lo~~~!? Nguni't sa kanyang pag babalik·basa sa mga iyon ay siyaug pagkiriring ng tdepono. Nagmamadali 1iiyang: iniligpit ang mga hawak sa isang kahitang may .sadyang taguan sa kanyang tukador at halos patak bung pumasok sa kabahayan. Dinatnan ni yang sinasagot ni Inday ang tawag:. At nang ma liugunan siya nito'y inia bot sa kanya ang awditi· bo. i unawa . . malinaw ni· yang nadarama. (lka-19 na Labas) BAGAMAN lihim na ina- asam na dumating pa ra sa kanya ang gayong mga liham ay napamang ha rin si Aida sa panga lang natunghan niya sa .llawak na mga sobre: Eduardo Santos. At wa nng hindi makapaniwala1 .o.aui.igan niya ang naka ma;.a !amang na sj lnday. -Matagal na ba sa iyo ang mga ito? -naitanong nzya. tumitigib n a damdamin, hindi ang kahulugan ng mga katagang yaou . . . Sa ikafaw a at ikatlong liham ay h alos gayondin ang natunghayan ni Aida. Sa mga sobreng may iba't ibang hugis at sukat siya nakap::msm ng malaking pa¡;kakaiba. Ang mga yaon ay naglalarhan ng ;-nga larhetang nagpapa n:iyag ng: m :tsisi<lhing damdamin n .'~ paggunita sa kanya ni Eddie sa tu wina. An~ is::.'y nngsasaad ng ganito sa tagalog: Lu• walhnting guni-gunitain. ka sn tuwi-tuwinu; at la long luwalhati na i¡naba tid mong ::iluala kit!!, Sa liham na yaon ay naglahad lamang si Eddie ng mga pangyayaring na· ganap sa kaniJa ng mga . kaibig:an nilang sina Ra mon at Chit. Si Chit, ho, -sabi pa ni lnday bago tumalikod. -Ano?... Ano ba'ng nangyayari sa iyo at ...• hindi ka raw lumalabas sa iyong silid? -bungad ni Aida kay Chit. Aflg pamamaalam ng 1 i ha m ay pangkarani wang·pan_gkaraniwan la mang: Sincerely yours. Sinasabi · ko na nga ha. . . Kundangan naman,. e . . . Bakit ka uminom .. . pinagbigyan Bakit mo ang iyon ... Alam na babae ka, aalu· kin ka ng alak .. salbaheng Nguni't hindi nakatiis na hindi ulit-ulitin ni Aida ang pagbasa sa pa· habol: huwag Sana'y magkakaroon ng dahilan kaUanman upang hindi ka makapasok at hindi tayo mag-abot-tanaw man la mang. May dalawang linggo lang ngayon, senyonta. Sund-sunod hu kung mag s1datillg ang mga 'yao, e. -Huminto si lnday sa pag.;aJ:alica at nakitungllay sa mga nakasulat sa muk ba ng mga Sobre. -Kani oo hu. ba galing? Alanawa-nawang Sa kanilang · pag-uusap , ay walang nahihiwatigan si Aida. Wala ang kan yang. pansin sa pagsasali ta ni Chit· Umaapaw ang kagalakan sa kanyang puso dahil sa mga liham laging Nakalimot sa sar lli, na· kuyumos ni Aida sa kan yang dibdib ang: m_i:¡a li ham; saka pinagtutung- Hindi niya maipaliwa nag sa sarili ang kahulu· gan niyon; nguni't mali naw sa kanyang pang- na bawak.an ni Aida ang lSang kamay ni lnday. P~;;;5;~::~on~0 ~:S!>'S:~ b1·sab1 kahit kanino, ha? sus, mamata)' man bu ako, sen y o rita ... -ani Inda y, -Kanino nga hu ba 'yan ? Dahil sa di nila t:1kalaing lakod ng mea pangyayari, si Ginoong Buenaflor ay btrrauo ng marahas na balak Ay, Ang mga ito ay buhat sa isang bago kong kakl lala •. . Ang pangalan ni ya ay Eduardo Santos .. . -'Yun hu bang ... ? Hindi · na naituloy nl Inday ang kanyang saaa bihitl pagka't nahalata ni· yang umiiwas-si Aida na mapag-usapan nila yaon. Matapos makapagpasala mat ay nagpaalam si Aida kay Inday. Baka 'madatnan pa tay? ng tnga Tiyang, - 1iiab1 pa ni Aida bago lu• mabas sa silid ng utusan. Si lnday ay naiwang nagmwnuni-muni. ni Eddic. Nguni't yaon ay tinitimpi niyang ipahayag kay Chit. . . Pinagb'aba walan siya ng pangingi· ming di niya mawari. Ano. tila may íniisip ka ... Hindi ka na suma got, -untag n iya kay Chit na ilang saglit na di umi mik sa kabilang dulo ng kawad. -Bakit, masakit pa ba ang ulo mo? . b~it n,i:ayon: mo lang ba nalaman .... Kanina pa nga ako tuma wag sa iyong Mama . . . Sabi nga'y .... Oo . .. Gayan pala'y baldt tinawagan hindi mo akO kaagad? 0, hindi na bale ... Baka may ginawa kan¡ mahalagang bagay ... . . 'Yon ~·g; ·¡ng dahilan kun.ec: bakit ako tumawag s:t iyo kanina, e . . Hi nahanap kang mabuti ni Ramonl 'Ba. ewan ko ... Pero may ipinasasabi si)ra sa iyo. Kinukumbida raw ni la uli tayo sa isaD.g party. ..... . .... ? -Hindi niya sinabi kung kailan. . . Mata gal pa raw na man. . . Saka alam mo, may ipinasasabi pa si Ramon sa iyo, Chit. . . ·? -Na kung hindi ka rin lang daw dadalo at hindi ikaw ang makakapareha niya, e, hindi na rin daw si ya pupurita. . . ehem! . ! -0, tin¡nan mo. ito .. . . Nagbibiro lang, e ... ~ .. sii~. baka masakit pa · nga ang ulb mo, e . .. . .. . ..... ? Ha, e. . . -Si Aida'y kinabahan at napaisip. Itinanong sa kanya ni Chit kung siya'y papasok k ínabukasan. Naaalaala nfya ang mga liham ni Eddie. an~ mga nilalaman ng rnga iyon;- -Ha, e . . . Hindi seguro, Chit . . . Hindi ... silid niya nagtuloy si Aida. Tinung han ang nangakasulat sa mga sobre at nang makita ang may pinakamatagal nang pe:san.~ tatak ng ko ;co ay •binuksan iyon. Sa sariling
.........• ? Bayaan mo't saka ko na sasabihin sa iyo ... Sa· ibang araw lang, ha?, Hindi pa lang ako han• dang ipagtapat sa iyo. Ang pambungad ng li ham na yaon ay pangkai bigan lamang. Gayondin l'.T\g mga pananalita. Ngu r.i't sa pagbabasa ni Aida ay nadararna niya ang damdaming nakukuyom i.a blwa't kataga. Kaya sa pu.So niya ay iba ang N ang maipinid ang tele· pono'y nangingiti-ngiting tinungo ni Aida ang isang supa. At nagulat pa siya nang noon Iamang niya mamalayang naroon na pala ang kanyang tiyang ( Buklatin sa pah. 20) - - - -- - ANG NO~r-· ANG ITI:> AY l<i\~11.lllk'UYi\NG 1:,t"l.6.S:\Dlll _ .... ,R.., ~~. w :·r:.". ' !S::\ '.•[ V.IJNG LINGGO SA HIMPILAN(; D z M y ------ - - - - - - - - - - - - -- -·· - - r;r.\ t-; <:=- i ~<A ·11 .15 NG UM.AGA.
NAPATIGlL sa pagkuku wentuhan ani::; barkadaog na sa tindahan ni Alin&: Marta. Ang pansin nilang. lah¡:it ay napabaling sa du maraang si Ruben. Afata gal na nilang nakilillala si nub('n: sapu l pa nang Iu mipat iyon sa kanilane pook. Di tulad ng unang may pagkaligalig ang pag bati sa binata ng nagkaka tipone; kabataan dahil sa k•tiru nuan ng panganga- 1awan niyon. Pabiro at ka rblasa'v may panunuya na ang pakikipag-usap sa kan ya. N!)on nga, hindi pala haH si Ruhen. Kaya't sa pagkakakita ~mang sa m:ititipuno niyang bislg al clib:lib ay kinagugula tan na siya . Nang mae:laon ay natuto siyang makiha lubilo sa kayag na rio ng ibang kabataang naroroon. 8a katagafan ng pagkild lal1 nila ay natalris nila ang kapintasan ni Ruhen: May pusong babac si Ru- ko sa iyo'! Hindi maaaring Ullll.1vlU y;.m. ll ull\J:>d<i3- 01.i ""'' 11. .... n~ ... 11 11 ya. ilaka uga 11 • .<111.iu uullll}'IS. J.11101 ¡i..i nu n.111abaka sau 11g l';.grnwl aug anyo ni H.ubcn. Tiningnau pa mya ng uogpa.pasalamat tingin ang nagsalita na al saKa tumalikod. Hu makb;;ug na siyaug papa layo. 1\1ay pupuntonan si ya ... kina Anita. Alam din 1yon ti~ tahat ng na sa tmdall;iu. Kdala nilang la hat s1 .·uma u .. tutau ng pa~kakilala uila kay Ru ben. ~~uui't ang aataga'y 1gin:.gabng nila . l'alioha sa ·y sa l<>:i ng kilalang pa mantas<in iyon nag-aaral. Bago tuluyang nakalayo si Ruben ay narinig pa m ya ang 1uang pangungusap ng namamayaning mga ti.nig: Hindi ko malaman kung paano magkJkaroon 'yan ng pag-asa kay Anita. -~l ay nangyayari . pa tin üsipin ang gayon? Wan.i¡~ 11011lam1g sa pa l\b.1p;..il:i-u<>ap SI A11ha. rti.D Ui 1you ang inaasanan ni y .. ,1g ILU~ugvr. m ttuoen. matagal na niyang tinikis aog binaia upang magba goug-ugali. vati< ay ni bin ai mya ki.nikibo si Ruben at tumatanggi sa mga pammu,;.su ug ilan nilang kabaitan. Ayaw rin ni yc1J1t; m a ka ka halubilo .;a mga pagbibiruao si kuben. Nang malagala'y imwasan pa nga niya ang IJ.limtipagkUa rito. Ngu- rin JJakadama 111L .)1yc1 ng kirot sa pagpa l'"s.i11.h sa oinata. Sa ka wal.i1l ug kibo Diyon ay :;:iya 11a ang unang naki· pagbaüan. At pinilit ni yaug oaguhin ang ma.bJ. IlJY na kilos niyon, at ang malumanay na pagsasalita. Pati ang tila pambabaing mga pangangatwiran ni Jtuben ay tinangka niyang hubugin sa mga salita ng isang magilas na lalaki. beo. At ang gayon ay ma liwanae; na pinatutunayan ng malumanay niyang pagsasalita at mahinay na pagkilos. Halika muna, Ruben. isang lala- -anyaya ng king na sa tindahan ha bang itinataas ang hawak rin~ him:ila nga}vn ... . \1 m:.ia.:n11g sumapit kay bi11il.i1i1i:iu ttUJhinhin .. ha! ha ! h:i~ Ang- mga halakhak na iyon ;;y si nundan pa ng hi;.{il 11 ;. m:i.~utunog at nag k:1bi.;:mg mgJ halakhak. N;ip;ik:tgal-1.ibi lamang si fü1bc .1 :->a bny;mg njiri nig." TíyJk niyang siya ang linu LuJ; ,oy ng mga na sa ti!1d .. h:h1. Hindi mimin sang li ;1.n\"lg siyang bil1i bi11 i,.r1 1twl; i,1 /iin at pinag ukulJn ng nanunudyong m:;::a h:ll ;1!;Juk . lbig. niyang m:im uhi .".'.\ sa rili sa pagka kaguni' a ~ ;L bnyaug kala gay:rn . iltaa:tri niyang ma ba.a,ri :wg himig ng kan yang p:i 11a n:ilita at pagila sin :rn~ bny:i.ng pagkilos, d:mg;,•i "t nananane;an si )"3: sa i :ng alituntunin: c;.yaw ni::.:i n ~ away. Ayaw niy ;•n,~ makipagbasai;:-ulo ! •l 1 n.1 ': Llma laganap an( m:1 •1:,· ·h -111:in ng gulong mg:i. ln:·:.:.:i-barkada. --lp:1;:'. ;ü;. ll'.!!!ol :no ba ako k· 1ng sakaling may g11m :nn~:il . 1 sa ating pag sasJ.\" ·w ' > k:lyJ·y sa aling r:ig ·w · i~ --\\"ari'y pagbi bir · w11· -.riurin_g tanong \ •i' :t n~.ng k:iharap na ni 1 il;. naulumo si Allita sa nari.nig kJy H.L:.ben. Hindi niya inakaJaog walang ka· hjhinatnan ang mga ba ngarin niya para sa bioa ta. Tutuloy tayo sa Ling g..,, ha? -muling sabi nJ r • ..1bcn mmg hindi na ku mikih') si A.nita. Nakaram "~ m siya ng pangamba. Tiniugnan ni Anita ang binata May binuo siyang siyang balak. Marahan lumangt• NgingHi-ngiti si Ruben nang magpaalam. Lubos niyang ang "pagtalanggol" na pabi rong hiniling ni Anita. nalimutan· Pai;:-uwi natin sa Ling go . . tingnan natin kung m:i.gpapakatunay kang la - pagbubu laki. Ruben, lay-bulay ng naiwang si AnHa. -l\ladaling kasun duin sina Berto, Tony at Pckto .. . At pinakalimi ni Anita anJ!'. mga hakbang na gaga win upang isakaluparan ang kanyang balak. Kina sundo niya ang magigilas na kabinataan sa kanilang lugar. Hindi tµmanggi ang mg:i iynn, palibhasa'y igi ~~~ 2:-llarig nila ang dalaga. lpinolagay ng marami na <;iya'·¡ duwag, nguní't walang bahay ng dalaga. Kapuwa sila na1~11inmoay ::.o. mga paKso.ug muaanug m<1.11a~­ usapan. 1~gunn ru11U1 na wawoigJJt sa is1pa11 m Aul~il ang .Ka11y;.mg pag:;:1.1.buk. Pamwsan-minsan pa si yan~ s1.1musulyap sa bina- 1a upang manmanan ang ikinu-alu:;: niyon sa gayong kacullman ng gabi. l'llalapat süa sa isang punoJJg ballti. Tumaiaga na si .r\.ltita . lsang laJaking naka-jac· ket na him a.ng humad· lang sa kanila "'' nal:labas ng pat.alim. he- ~erto! -Nanga nga~OJl ~i ltuben nang lng. ka;;w ang pangalan ng na mt.Lkhaa11g .i..aharap. -A ai.v HO ~ ···\ilO pala, ha? -Al .srnabayan ni tserto ng ma· tuuog na halakbak. -Nag. date Kayo ni Altita, ka· ya- koilaugan ko rin s1yang mai-date. liabi na, Be-Berto ... -Hindi pa tumitinag si ltu~t:d . .lwillguan mya si JU11ca. Nctg-anyong naba- o .. mala ang ttalc1ga. ~aJta ria kayo mag-usap, Beno. lhahatid ko na saya. Hakit ka ba nakikia lam! l'inabig ni Berto si Ru ben al saka hinila si Anita ;it dinala sa tabi ng pu· nong batid na kinaroroo nan ng iba pang kasama. Suwunud si Ruben kay Anita subali't pinatid siya ni Berto. Uli-uli. ay buwag ka nang makikialam! -pag babanta pa ni Berto sa na ümbuwang na si Ruben nang akma na Hong tata yo . .t'éolgkuwa'y hinawakan sa kamisadentro ang bina- 1a at tinuunan ng bawak na patalim. Mullo~ .naum buwang s:i takot s1 .H.uben. Sinundan siya ni .Berto at ünuunan naman n¡ tan. seta sa Jeeg. Nangiugiuig ang kamay na naitulak ni Ruben sJ Berto. Nabitiwan ng huli ang patallin. Natakot s1ya sa maaaring gawin Di Ru ben. Tony! Pekto! Isa sa mga pumipigil kay Anita ang nakarinig sa sigaw ni Berto. Mabilis niyang hinudyatan ang isa pa. -Dalün ·mo't tinoto too ng lokong 'yon si Ber· to. Kinabahan si Anita sa pagdaluhong ng dalawa pang magkasama. Sinun dan niya ng tanaw ang mga kinasundo niya. Si Ruben agad ang nakita ni ya. nakababatid ng katciohancmg kinukusa lamang niya ang magpakatimpi daha so lalong magagandang hangarin na baso ng alak. -Kala hating baso lamang ito. Kakaunti. niya si P.uben at humiling na m J k ;ip;m~ ha siya sa is _,., ,~ p:i~li'i¡)()n. Ang pag aany:i.vang y:i.on anR: sadya ni Rnb"'l sa.... clalaga. KINALINGGUHAN, ma lalim na ang gabi nang matapos ang dinaluhang pagtilipon nina Ruben at Anita. Wala silang kibuan h:>b"ri!l'. t?inagay~ay nlla ang iskinitang patungo sa tumatayo si Ruben nang daluhungin siya ng dalawang bagong datiog. Nagsalit-salit sila sa pagsuntok sa mukha og (8?1!"11ti>1 sa Pulnw~ 19) Marahang Umiling lamang si Ru bcn sa nag-alok. S:i hi nina Cesar ay w:ib r"'": m :in 'l"v~vt>ririq c:11 ]'"1 _ --Tnaring biro ni RtitJe>·1 ;1"<! k;1•a nrnie:m ni Anita . -:\' saka bakit na- --Sabi ko na nga ba, e. - hang nakaupo sa sil- yang kawayan at may ha wak ding baso ng a\ak ang nagsalita. -Ano ang sabl MAGASIN NG BAGONG-~ E;NERO 20, 1957 -
Nagsisimula tayong tumunghay sa mari kit na kasaysayan ng .isang mag-anak na kaipala'y larawan din ng ating sarili at ng mga mahal natin sa buhay SA tabinc dasat, sa c:a· wing kanluran ng di kit-dikit na pulutong n,g maliliit na bahay sa pu rok ng Tundo, dalawang bata ang magkatabing na kaupo sa batuhang bay bayin. Baka mapalo ka na naman ng Tatay mo, - sabi ng batang babae sa katabing - Ma aatraso ka na naman n g uwi ngayon. lalaki. Hindi kumibo ang ba tang lalaki. Idinako niya ang tanaw sa kalawakan ng tubig na dinarantayan ng silahis ng araw na ma lapit- nang lµmubog. Baka magsumbong si na Victor, -ulit ng ba· tang babae. -Baka sabi hin nila n i F red sa Tatay mo na nagpahuli ka pa sa pag-uwi. Pag nagsumbong si la'y. . -May pagbaba n ta sa tinig n g batang lala ki. lnilapag n iya sa bato ang hawak na kuwaderno at aklat. Mahigpit na na· kuyom ang kanyang mga pala d. Sdencc. llinuturo sa amin iyon sa second year. 'Yong tungkol sa mga bituin. Sabi mo, araw din ang mga bituin. Kaya lang 'ka mo maliliit e dahil sa m.a· layo. Sabi mo pa, meron ding ibang daigdig sa ita;1s na paris ng · aling mundo. E. meron bang tao 1·oun, ha, Mario? Napatawa si Mario· - Walang sinumang naka aalam. Pcn.1 m•aari. lyon ang sabi ng titser namin sa sdence. Maaaring ang ibang m&a bituin ay may mga planetang katulad nJ:! sa ating araw, at ma aaring may mga tao rin doon. Iba nga lang siguro ani: anyo kaysa alin. Oo. 'Yon nga. Na~bunt_unghioinga si Linda. - S1guro kung hin di namatay anc Tatay ko, pag-aar.ilin niya ako. Na· hihili ako sa 'yo, Mario. Pinag-aaral ka ng Tatay mo. Kumulimlim ang muk ha ni Mario. Hindi siya umimik. sabi ng Tiyong mo. . . -mayama ya'y · wika ni Mario, -ta laga bang hindi ka na raw niya mapag·aaral? Ano bil'ng Umiling si Linda. -Sa bi niya . .. kulang pa raw amin ng ipagpakain sa Nanay ko ang kanyang kinikita. bakit pa raw ako mar-aaral? Tama na raw ang natapos kong grade six. Pareho lang naman !'ilang kargador sa piyer ng Tatay ko, a. Bakit ka ming magkakapatid, na· pag-aaral ni Tatay? Muling uyniling si Lin· da. Lumunckot ang kan yang mukha. Mabuti pang hindi na nag·asawa uli ang Nanay ko ... sa Tiyong. , . Mabuti pa nga, - ayon ni Mario. -Noong araw, hindi ka napapalo ng Tatay mo. Pero nga yon, malimit kang mapa lo ng Tiyong mo. Kumurap--kurap si Lin• da. Kung minsan nga, ayaw ko na ring mal aral, e. N ágagalit lang sa akin si Tatay. Pinapalo niya ako pag ayaw kong pumasok. Sabi niya'y ma talas ang ulo ko kaya da pat akong mag·aral. Pilit daw niyang igag<ipang ung pagpapaaral sa aming ma8kakapatid, Pero .. ewan ko ba ... nalisip ko lang na maraming katu lad ko ang hindi m aka pag-aral . . . isa ka na nga N aaalala ko no'ng Bakit, ano'ng gagawin mo sa kanila? Bubuntalin ko. -Pero . . kapatid mo sila .. Kahit na. Pag nagsip sip sila sa Tatay . . . ma kukuha nila. May labinlimang taong gulang lamang ang batang lalaki, nguni't sa kanyang mukha at nakakunot na noo ay nababakas ang katauhang pinatigas ng mga karanasang tinang gap mula pa sa kamus• musan. tayo, Linda, -w1ka ng batang lalaki. -Maaga pa naman. Sabay na tayo sa pag-uwi, n.ayamaya. Basta . .. basta ayaw ko pang umuwi agad. Mag-us~p pa O. siKe. Kuwentuhan mo ako ng mga napag aralan n'yo sa klasc. 'Yong paris ng mga iki nukuwento mo sa 'kin. 'ka mo'y sayan~ 'Yong ang tawag doon ... ---- ·- - -- --·-- - -- -- - -- - - 1'-MAGASIN NG 6AGONG BUHA'I" ENERO 20, 1957 mafiit pa ako ... samasa ma tayong namumulot sa mga basurahan. Parang ... parang hindi ko matang· gap ang hangarin ni Ta tay na maiba ako sa inyo ... tuwing makauwi ako ng bahay mula sa iskul ... nakikita ko ang ayos ng aming pamamahay .. , ang a'ming kahirapan ... nari· rinig ko ang laging pagsa sabi ni Tatay na na sa aming magkakapatid ang kani~ang pag-asa. . . lagi niya kaming inaapura . .. mal·aral. . mag-aral. .. Para bang mag-aral! . . nasa pag-aaral lamang ang aming katubusan. Ewan ko. . . basta nada rama ko!lg tumutol ako ... hin~i ko naiibigan ang ako y Jaging apurahin, paghanapan .. , na para bang ang mga Cinagawa rang. . . parane ibig kong ~o'y hindi pa sapat, Pa lumayo. A, ewan k.o nga ba .. . Namimilog ang mga matang napatingin si Lin· da sa kausap. Hindi 'ata kita main tindihan, Mario . .. Tumawa si Mario. - Iluwag mo ngang intindi hin ang sinabi ko. Maski ako, hindi ko rin mauna waan ang sarili ko, e. Ginambala sila ng na· rinig nilang kaingay ng mga batang nagsidating. .Lumingon si Mario. Kila la niya ang tatlonc bata. Si Kulas, ang pinakama laki sa mga iyon, ay ka singgulang niya at k asa bay niyang lumaki sa ka iyon. nilang purok na Maliliit ang dalawang batang kasama ni Kulas, kaypala'y makakasinggu Jang ng kanyang bunsong kapatid na si Victor. Aba, eto pala si Lin da, e?, -sabi ng isang ba ta. -Hindi ba hinahanap mo si Linda, ha, Kulas? Oo nga, e, -ayon ni Kulas. Pero naunahan ka na 'ata ni Mario, ~abi ng isa. 1ata - Nililigawan n'yan si Linda, e. Lagi ko silang nakikitang magka· sama. asawa ni Mario ... -panunukso ng unang bata kay Linda. Asawa. . Nakitukso na rin si Ku las, at. ma:yamaya pa'y umüyak na si Linda. ang inyong ginawa, - galit na wika ni Mario. -Pinaiyak n inyo si Linda. Tingnan n'yo E ano ba sa 'yo? tugon ni Kulas. - Galit ka ba? Hindi kumibo si Mario. Nakatüm-bagang na nila pitan niy a si Kulas at ::~~~g n~ª~~:~~i~~w~~nif.: panga. Bumulagta si Ku Jas. Nagsigawan ang mga kasama nito, nguni't hin di naman makatulong sa·
paeka't natatakot kay Mario. Bumangon si Kulas, at isa na namang tuwid ang nagpabagsak sa kanya. Nagpahinga lamang si yang sandali, al muling sinugod si Mario. Niyapos niya ita. Nagpagulung gulong ang dalawa. Nang magkalas ay bumangon at nagpalitan ng mga suntok. Mayamaya pa'y rnay dugo nang umaagos sa mukha ni Kulas. Nabuwal siya. Kinubabaw ni Mario at pinaulanan ng mga sun· tok sa rnukha. Suko na ako. Suko na ako, Mario! -humihingal na sigaw ni Kulas. Nilargahan ni Mario anr kalaban. Pinahid ni Kulas ang dugong kuma rnukha lat sa kanyang nang makabangon. W a lumayo an2 lang kihong · bar ka da. -Napunit ang damit mo Mario... Balta kagalitan ka nf Tatay mo, -nag· aa)aalang wika ni Linda. - Hindi bale. Sanay na man akong mapalo. - Walang siria ang tawang ibinuntot ni Mario. Tinalunton ng dala wang bata ang landas na patungo sa puluton~ ng mga bahay na malap1t sa baybay-dagat. Jlan pang sandJtH't na sa loob na si· la ng makipot at Jubak Juba.k na islcinitang napa· panekol ng mga tahanang karamihan ay liray na. Huminto ang dalawa sa tapat ng isang dampang nabububungan ng pawid at nadirindingan ng kala wanging yero. Iyon ang tahanan nina Linda. Na· tanaw ni Mario na naka dungaw sa bintana an¡ Tiyong ni Linda, ang ª"° wang kauli ng ina nita. Mabalasi.k ang mukha QJI' lalaki. Matalim ang 1 •.c· kakatitig nito sa k ·• tia. ~~nla t~~gna;akAaM~;.~~ nawalan ng kulay ang mukha nito. D•diyan ka na, Mario. ~Na.nginginig ang tinig n1 Linda, at rnay init na ~~a:: niªff::io~g sa ka- Pumasok sa tarangka han s~, Linda. Nang ma· wala ito sa rnakapanhik ng bahay ay dahan-da h.ang humakbang si Ma· r10 na pauwi sa kanilang tahanan na kalapit 18- mang. ng kina Linda. ~ala si}'.ang sigla. May 1san,. d1-mawaring darn· danun na lumU:lutang sa Jr:anyang kamalayan. Yaon din ang. damdaming nada ram~ mya tuwing siya'y uuw1 ng bahay, galing sa paaralan. taha· nang pinasok ni Mario, malaki-laki lamang nang kaunti sa bahay nina Lin da. Dinalnan niya sa itaas ang kanyang ama. Kumu not ang noo niyon pagka kita sa kanya. Oukha rin ang Saan ka ba nangga ling, bala ka? Bakit nga· yon ka lang_ umuwi? Tuwjd na sinalubonr ni Mario ang .titig ng kan yan.'l: ama: Hindi nagbaba go ang kulay ng kanyang mukha. -Tlngnan mo ang ayos mo. Bakit napunit ang damit mo? Lumaban ka na naman siguro ng away, ano? Walang pangunrusap na namulas sa mga labi ni Mario. Talagang wala kang kadals-dala, bata ka. Hin· di ko malaman kung pa ano kita patitinuin. Ka ngma pa nakauwi ang mga kapatid mo. Sabi nila'y magkakasa· bay kayong umalis sa es kuwelahan. Pero pinauna mo na raw sil a. N agtuloy ka raw sa tabing dagat. Hindi ko malaman kung ano'na ginagawa mo roan. Lagi namang doon ka nagpupunta pag naaatra so .M:a ng uwi . . Nariyan na ba si Ma• rio, ha, Karyas? -Tinig iyon ni Aling Inggay, ang ina ni Mario. Nang tumi· nc1n si Mario sa pinto ay nakita nlya ang kanyang ma na pumapasok mula :ia kusina. -...Etc.. ang magaling mong anak, -ani Mang Karyas, at muling hina rap si Mario. -Lumaban 1r.a ba ng away kaya na punit ang damit mo? Tumango si Mario. -Ang batang ito .. ta -Basag ang la¡ang. . . tinig ni Aling Inggay. - Wala kanc kadala·dala. Tumindig si Mang Kar· yas. Pumasok sa sihd. Nang bumalik ay may hawak nang sinturong katad. Alam na ni Mario niyon. ang kahulugan Hindi na niya hinintay na ut usan pa siya ng ama. Walang kibo siyang du· mapa sa sahig. Tatlong maririing hagupit ang ti· nanegap ng kanyang pu wit. Pagkatapos niyon ay ang pangangaral ng kan yang ama. .-Hindi ko na sasabihin sa Jyo kung baklt kita pi· nalo. Ala.-i. mo na. Alam mo nanJ! tuwing makaga· gawa ka nK pagkakamali ay pinarurusahan kita. Huwag mong isiping hin di kita minamahal kaya kita ginaganito. Mahal ko kayong mga anak ko kaya r~,, rQ r ~4~JJ;f1 ~ \~ · .. • '~"Uvyr;;J sa dati kong kubo bogo mananghali-malapit la11g dito kíto•11 iaak ¡¡ot sa luma kong kubo; a.ng ilang daralna119 i niwaug titmao - mgo a/aa/a11a rli ka masisino. sa bu11gad Hlil pinto: 011¡¡ masasolubong 119 mga mata mo'y a11g aki11g kahapon; 1naghdo11 ka't ikaw'y ma11 malwkapulong no isong larawarig so oanda 11aputol. 110 ulila119 s ilid nwaga119 11orala11 0119 k11111us111u.sa11 kong 1mw11lan. ng ilaw; Mr'l/6'n ang dambonang pinaghobilina11 ng alc ing pana!m1g. di·11apa1nubayon. so pagbubukcu mo ng m1ll'!ting bi11tana, ang madud1ingawa'11 bokas ko sa lupo; <tiron kinolaro 11g longing songli.a110 1~1111 al.:0'11 wala pano maUiy so pogluha. ! O magoga/ao11 119 tingin 1110, irog, •1amulat img 1nuni't 1111m1g 111il11dok; ¡ari11g polad 1101110'11 naug/1i119i 11g lrnbtig :10 pmtong hapliy na'y 011aw pano polukod. nais kitang patinuin. Ka• ya sa kabila ng ating ka iginagapang hirapan ay ko ang pagpapaaral sa inyo. -Pero . . . bi&o yata ako sa iyo, Mario . .. oo .. - bigo yata ako.
ang mga ito ang nagsum bong sa kanyang ama. May init na nagbangon sa kanyan.'l: kalooban, (ITVTULOY) Nang sulyapan ni Ma rio ane: kanyang ama ay nakita niyang wala na ang pangungunot ng neo nito. Kukurap·kurap si Mang Karyas. May pag inihahayag kapagal na ang mga mata. Ibang-iba ka sa rn&a kapatid mo. Sabi ko pa naman sa aking sarili. . na sa iyo ang aking pag· asa pagka't ikaw ang pi nakamatalino sa Jahat ng anak ka. l.kaw ang pina kamatanda. Ikaw ang ina· aasahan kong magpapa mata sa kanila ng kabuti han. Pero.. taglay mo ang lahat ng kasamaang kinamumuhian ko. N"ag susugal. Naglilimayon. Ni hindi ka maasahang tu mulong sa ina mo sa rnga gawain sa bah.ay .. Marami pang sinabi si Man,g Karyas. Pagkatapos ng pangangaral nito, Ju· mabas si Mario. Dinatnan niya sa kusina ang rnga kapatid na sina Víctor at Fred na tumutulong sa mga gawain ng kimilang ina. Matalim ang tinging ipinukol ni Mario sa da lawang kapahd. Tiyak na Parisukat ••. (Kurugfong ug nua poli. ·12) tin;mggap ang alok na iyon. Nabatid ni Mang OCre anii; hirap na dinanas ni Dil.vid sa paghahanap ng trtlbaho. Ang isa pala sá mga nakaaway ni David sa piyer ay kapatas nito. Natitiyak ni David na da hil sa pangyayaring yaon ay maaalis Siya sa traba ba kaya agad niyang ti· nanggap ang alok ni Mang Ofre. Limutin mo na ang paghahanap ng ibang tra baho, -sabi noon ni Mang Ofre. -Gagawin kitang kampeon. Natitiyak kong maiibigan mo ang gawaing ito. Mula nga noo'y tinu· ruan na ni Man¡:: Ofre ng mga pamamaraan sa paki kil~ban sa ring si David. At nasiyahan siya sa naki kitang pag-unlad nito. Muling pinukaw sa pag didilidili si Mang Ofre ng narini_g niyang sigawan ng mga manonood. Nag sisimula na ang ikalimang raun. at nakita niyang abut·abot ang suntok oa tinatanggap ni David. Na. pasandal si David sa lubid. Sinundan ito ni Flashy Ri gor at muling inasod ng kaliwa't kanang suntok. --na sambit ni Mang Ofre, at napatayo siya. -Sumun tok ka! Sumuntok ka. Da vid! na~r: !rr~ta~: g~eª~ likuran, at batid niyane !Íai~ga,ª~f M~~~~. ~~~i may laban si David ay na nonood ang kanyailg anak. Nakita ni Mang Oire na may dugong umagos sa mukha ni David. Al na ramdaman niya ang dan tay ng malalambot na da liri sa kanyang balikat. Ang hangal! Ipatigil mo na ang la ban, Papa. -Tinig ni M)'l' na. -Baka mapatay,si Da vid. Kahit matalo siya sa pamamagitan ng T.K.O ..... kahit hlndi siva maging kampeon, Papa . . . buwag lamang ... Nilingon ni Mang Ofre ang anuk, at may pagkau nawan2 sumilay sa kan yang mga mata nang ma kita niyang Iumuluha iyon. Napabuntunghininga siya. l'l!'ang siya'y bumaling sa ri.n~ ay nakita niyang bi· mbllancan . ng re peri si David. at oararp.daman ni- ~=~~w~~mJ~~;:: s~ªf~: yang balikat. Inili¡tas ng kampana sl David. Nang sumunod na ~aun ay nakipagpalitan na 1t~ ng suntok. Napansin ni Mang Ofre na ik.inatiti gatig ni Flashy Rigor ang mga suntok ni David. At itakita na lamang niyang tumaob si_ Flashy Rigor !lang abutin ni David ng isan¡ e:ross sa panga. Hin di nakabangon si FJashy Rigor hanggang sa maka· tapas ng pagbilang an: reperi. Walang kaslyabang nalarawan sa mukha ni David nang itaas ng reperi ang kamay nito. Walang pagbubunying narinig si Mang Ofre kay Myrna, at aywan niya kung baldt wala ring pagbubuny.ing nulas sa kanynag mga la bi. wika ni Mryna nang sila'y maka ratin¡ ng bahay, -may sasabihin ako sa iyo ... Ayaw ko ring ~agpatuloy pa sa boksing si David. Napag-usapan na namín iyon. Batid kong ang kan· yang puso'y hindi para sa larong ito. May nakikita akong kagandahan sa ka- riluklotin so l'ulti1rn 19) PAPA, Bakahin ang Komunismo at Mamuhay sa lsang Daigdig na Malaya, Mapayapa, Moligoyo . Mosagana!
iío IUIC 1g-ro1WA:..: 1 Hindi nakasagot si Tur yo. Naisip niyang nabigla siya. Napatitig lamang si· ya kay Busyong. 'Ba .. 'lgang Turyo, pa· nahon na para magpaka· tapang ka. May anak ka na. Nakahihiyang mapag ' ako naniniwala sa sinabi kalakhan kang. . . ni 'Jgang Busyong na ka· -Tama na! -sambot ni hit sinong makursunada· . Turyo. -Utang na loob han, e, bubuntalin ng huwag mo 'kong <.fidiret· Jslaw na 'yon, -nasabi ni sahin nang ganyan, ha? Inaanim kong duwag ako, Turyo kapagkuwan. Napaismid si Busyong. pero h'wag mong ipariri- ,..;, vOW'ONe SA LAHAT, iyang magta· pang-tapangan ang pinaka dilikadong gawin ng isang mahina ang tuhod. Mag tanong kayo ng sll.mpung nagtapang·tapangan 'at ti y;1k "" siyam ang nadis· grasya. At ang üsang nati· ra ay pihadong nakatsam b3 lang; 'yung 'ika nga'v kinaawaan ng kapalara1i. Nguni't ang nangyari kay Turyo~ na masasabi uating ikabbmg-isa sa mga nala lamJn ninyong nagtapang tapangan, aY siya na ya· taug pinakamalungkot sa lahat. Nakatsamba nga si· ya .-naduro niya ang gus· to ni)•ang duruin .. . ngu nft. .. Jto ang istorya. isang gabi'y pagdebate, nahikayat siyang sumali sa pagtatalo nina liusyong. ( Ang mga tungkod na ipil ang ikinukumpas ni Bus yong pag nagdidiskurso.) - Hayan, buhay na bu hay si Turyo, t::anungin n'yo kung sino ang may hawak ng salan ngayon at pag hindi iyon ang sina· bi, e. . -salubong na parinig ni Busyong kay Turyo nang pumapasok na ito sa sibi ng tindahan ni Ka Islaw. -&kit, ( B a k a nakakalimutan nig sa akin. ninyong noong kabinataan Sa umpukan ay may na· nila'y magkaribal sila ni pangiti, may kinakabahan (maaari na nga namang Turyo.) sagupain ni Turyo si Bus· 'lgang Turyo, wala ka na'. yang, pila y na ito), at mang nalalaman sa b'unta- mayroon namang nagsisia li:an, e, tila kokontrahin sam na sana'y magkaba~­ mo pa'ng sinabi ko, e. . . bakan na arlg dalawa. -Talaga namang mahi -Halatang napipikon si Busyong. -Bakit hindi rap paniwalaan ang sina m_o subuking magpunta sa bi mo, e . .. marami ka pang sinasabi, -halos pa salan. bulong nang parinig ni . 'yo Ang hirap sa 'lgang Bus yong, ano ba 'yang ayaw nilang paniwllaan? -ani Turyo habang umuupo sa tabi ni Busyong. . Napika rin si Turyo da- hll sa sinabi ni Busyong. Turyo kay Busyong. Insulto personal 'yon pa· ra kanya. Ba. e, ayaw silang J s l a w maniwalang Forty-hoo (42) ang may hawak ng salan sa kabaya nan ngayon, - paliwanag ni Busyong. . -Ba't hindi mo nga 'kako sub_uking magpunta ro'n, nang makili:a mo'ng si ··TURYO, HUWAG MO K.4MING IWAN!" At kung batatakot kang m a g punta nang ~inahanap mo? nag-üsa'y sasamahan kita. --dagdag pa ni Busyong u.:ang masama ang na nagngangalit ang mga hindi makakainitan . .. ugat sa leeg, -para mapa- tunayan mo lang ang mga sinasabi ko. Ayaw ko n'yang mo 'kong naglalako lang. c. Noo!1g dalaga pa si Scb· ya ay n:ilaw<i Jamang ang mahigpit. na nanliligaw sa kanya; Sl Busyong na ba· lita sa katapangan at si Turyo nga na nangunguna noo~ sa listaban ng mga mah11ig makipag·debate at ng mga takb11hin ng nayon Si Turyo ang pjnih ni !:ieb· ya, sil109ot. sa terminong pag·ibig, pagka't aniya, hindi niya kailangan ang isang asawang matapang nga·y darating naman ang araw na hindi niya pakiki· nabangan. Ang gusto daw niya ay yaong tahimik na tao. hindi marunong s:J· mubo sa away at mangyari pa, iyong umüwas sa dis grasya. Basta w<ilang ginaga tao 'B3, tutoo· nga 'yon ... Sabagay e, hindi ko pa ki- 1.ala ª?g lslaw na iyon, pero s ya nga ang nababa li:aan kong matigas daw d'yao sa salon sa kabaya· nan. Ow, basta wala na tayong maraming ttsapan ... Hinahamon kita nang tila pinalalabas pustahan, magpunta ka rp'n . .. Pag hindi ka gina· law, talo ako. Pag ginalaw Naanghangan yatn sa ka naman al pagkatapos salita.ng natatakot ka, tU· ar pak~kinabangan ka pa luyAn nang pinagpanti· r.1 Sebya, talo pa rin ako. ngan ng tainga si Turyo. Ang panalo ko lang ay - Ba't ako matatakot? kung ginalaw ka't pagka· tapos ay baldado ka na . . -paangil na niyang sukli kay Busyong. - Bum-aling si Busyong sa di -;;;~V:~bJk~? e · · · Ba't mga k~umpok. - Hayan, nakakariníg. marammg " Nakita n'yo na! - Naikumpas pa ni Busyong ang kanyang tungkod. - Sin<isabi ko na sa inyo, e ... Paglululukuhin ba naman n'yo ko, e . . . !"eWed gen eral tayo sa basag-ulo! 0, s'ya, naro'n na ka· mi Sl sinabi mong siya ang pinakamatigas at si· yan·~ humahawak sa salon, -sabad ng isang kasali sa umpukan. -Pero, mahi rap namali 'atang paniwa laan 'yung sinabi mong kahit hi.ndj ka kumikibo e . . . bibirahan ka nti Jslaw 42 na iyon! At parang may krus ang dila ni Scbya, hindi pa sila natatagalang nagsasama ni Turyo nang magkatutoo ang kutob niya kay Bus· yang. Napasabak si Bus yong_ng paluan ng tubo at nadale sa magkabilang lu· lod. Mula noon, ang kina· sama ni Busyong ay daJa. wanf!: tungkod na ipil na ginawa para sa kanya ni Lilong Kulas. Ba't naman hindi ka· yo maniniwala . . . -Mu· ling naikumpas ni Bus yong ang kanyang tung kod. - 'Ba, kahit hindi si Jslaw 42, mambubuntal pag nakakursunada . . . Si ya pa? Baka hindi n'yo alam kung ano ang ibig sabihin ng bansag sa kan yang 42 . .. Ang ibig sabihin n'yan, apatnapu't dalawang beses na siyang nabilibid. At ngayon ay tinatanggihan na siya ng Muntinglupa. N a g k a tinginan ang magkakaumpok. Natahi· mik ang lahat. Nang mat¡¡himik ang umpu!,:an ay hindi nasiya· han si Turyo. Hindi niya gustong matigil ang deba· te. Hindi pa siya nakaeen tra nang busto. - Pero, hindi Sa nangyari kay Bus· yong ay lalong lumaki ang pagmamahal ni Sebya kay Turyo. Wala na siyang si nasabisabi sa asawa kuodi ang magpapakabait. Kahit na r.::iw masabing duwag siya at takbuhin ay hu\\;ag s~subo Sl away. lyang pa k1kipagdebate, kung ma· oari'y iwasmt mo na rin. Nogsisimula r in ang away so dabote, a! nasasabi pa ni S<'bya. Panay naman ang tango ni Turvo. .Nguni"t palibhasa'y pi nagkatigasan na ng mga bulo ni Turyo ang pakiki- rin nga !NERO 20, 19SJ Pag hindi ka naman pu m;.yag sa kaundisyong 'yan, c ... Jlilas'yado namang ma baba ang; pagkakatingm mo sa pagKai<i.l<&ki ko, e .. . -Tumayo na si Turyo. - Kungdi ka lang pila y, ba· ka .. A, a ... 'Jgang Turyo ... Huwag kang magsasa lita ng ganyan, ha ... Mas'yado kang ma kainsulto, e ... Ano namang insulto? Para binigyan lang kita ng isang kundisyon para huwag na tayong magdebate pa... Baka naman nabigla ka la.ng kanini:ang sabihin mong hindi ka natatakot mag punta si¡ salan ngayon, e. . . wala na tayong pi· nag-usapan. na;gT~PJt~t~~~t ~J~ªt:!~~ sabi mo, e!. . . Bayaan. mo't ¡)U punta ako ... Pero pa~ walang nangyari sa ekm, ewan ko lang. ·~. lang Magpuntang-magpun t~ ka lang. ipagpapamisa kita. . . -sulsol pa ni Busyong. -Saka eto pa'ng isang kundisyon, matuloy ka n<i lang. Kahit hindi si Islaw 42 ang gumalaw sa 'yo ro'n e, talo ako. Ma· ~~m.kn:la s:~ron do'n, ba· -Kahit na simaron pa silang lahat do'n, pupunt.a ako. -birada naman ni Turyo . ...;....Nang makita na tin kuJJg sinong · sinunga ling ... Humanda ka! Hindi na ipinagmaka· makaingay ni Turyo ang napagkasunduan nHa ni Busyong. Matagal niyang pinagdilidili yaon. Ang t_utoo'y andap ang kaloo ban niya. Ni kay Sebya ay iyon. hindi niya masabí Nas.isi niya tuloy ang sa rili kung bakit nakasali pa siya sa debafing iyon. Nguni't kagabi'y .naipa siya ni Turyo na magpun ta sa salan para matup~d ang pustahan nila ni Bus· yang. Ml1~ sa kanila, hang· g~ng sa papasok na lang s1ya sa salan, ay abut-abot ang pagdarasal ni Turyo. P_ero iisa :mg dinadasal mya -sana'y walang .mag kamaling kumursunada sa k<inya sa salan. Sa gayan lamang ay mapasisinunga li~gan na niya si Busyong. Panalo na stya. . sa _!alon a~· simpling sunpleng pumtiwesto si Turyo. Mapapagkamalang santo sa kabaitan ng muk ha. Ang talaga niya'y magpapatagal Jang siya roon ng mga kalahaling oras at pagkatapos ay c;alis iia siya. 1 Nguni't hindi pa siya tumatanga natatagalang sa mga nagsasayaw nang may kumalabit sa kanyang isang patpating uubu-ubo:. -Pare. . . -aniyon sa
l\anya sabay hawak sa kanynitg baba. -·l'ila na· bab~go s:i akin 'yang muk mo, a. . . -Paus na paos aug boses ng lalaki. 'furyo ang kamay ng labki. Ang bas· tos 11a tco't ... baka ipag wa9u:agan kita, e . .. sa· lov U·loob lang niya. 1'ialabig pi IJahil sa kallican at kani· pisa:t ng lalaki ay hindi na~akot si Turyo. Ni hindi pum::asok sa isip niya na siya ay n i sa s·alon, sa te· re. ~· r)o ng mga maton. At u:l1lg muling magsali· ta iyc n ay Saka pa lamang siya natauhan .. Gusto mo bang mJg· Jaro t::ayo, Pare? -tanong ng lal.ud , na alangang na kangiwi at alangang na· kangiti. A-anong !aro, Pare? -Kinakalambre ang boses ni Turyo. Pumili ka. . Kung gusto mo, burahcm 119 1m1kha, kung gusto mo ng naman. granada. May dala akong dftlawang granada ... saluhan At noon naniwala ~ Turyo sa mga sinasabi m Bu.iyong. Nguni't kung isipin ni ya 'y hindi ni ya maaatim na patato kay Rusyong. Maangas si Bus yong at siguruhang hihi nugiri siy;l niyon sa kan tiyaw. l s~mg baliala na ang pu. masok sa ulo ni Turyo. At itiualaga na nga ni Turyo ang sarili .. . Sagot ! -lJulyaw sa kanya ng patpating lalaki -Sinabi kong kursunada kit.a, ku.ya pagbigyan mo ako .. Kung ano ka, e. nalJigla ring sagot ni Tur· yo. i\Iabifü pa sa kidlat na 1.!:llaldabis ang lalaki. Pa rang nílputukan ng kan y.·n, nlg·iigkílsan ang mga paa't mga kamay na na· paigtad nang pag·ilag si Turyo .. At. .. BOG! UINDI mawari ni T uryo ang nangyari. Ang nata tandaan niya'y umilag si ya .. Nguni't ngayon ay malinaw na nakabulagta sa harap niya ang patpa ting falaki. Mahihiya ang bangkay sa ayos nito. Pinagkalumpunan si Turyo ng mga tao sa sa lon. Nagbubulung.bulu ngang naglapitan kay Tur· yo ang mga lalaki .. - Ranga ako sa iyo, Pa re .. . - anang isa. Ikaw fang ang suma ~upa d'yan kay 42, - anang isa pa. Pata pon na 'yan, e . . kaya Wíllang pumapatol. Naghahanap na lang ng dam::ay 'yan. Hinrti akalain ni Turyo na si lslaw 42 na pala ang kah;:np uiya. At sa mga narínig na yaon ay wala siyang nasambit kundi. . Ha! al paraug linibang tumumba siya sa lilbi ui lslílw. ll;mg. g::ang sa mg!' sandaling ti· natílpos istoryang ang ilo'y hindi pa natíltauhan si Turyo nn buong tiya· gang inüyakan ni Sebya ng: T uryo , huwag mo ka miilg iwan! (X) (PATAL.\STAS: Mga · Kaingayan (Karu(tonr ne- nasa p. 13 1 kaka1 ipong tao ay · doon h1g1l na maganda ang kany,111g pagkanataon. lsi· nasabay 111ya ang kauyang pa¡¡,kllos sa sancialing ka· SUl\UU!an ang kaingayan : pagbúsina ng mga sasak· y .. u, pag.silbalO ng pulis, pag·iinngan ng mga hindi na~kakasundo sa pagbibí lihali sa bangketa. Sa mga sandaling ito'y makikipag ghgnól.n karani· siya. wa y sa mga may·kaya. At kapag papalayo na si ya'y mauulinigan niya ang napgingibabílw na tinig. Pui1yales! An' pitaka ko. nawala! Hil1di, l!indi ako! Tumabi kayo .. llayan na'ng p11lis! Kung minsan naman, ang ginagawang pamama· r;lan ni 11.lel ay karaniwan lamang. Sapat na ang pag yukod ng kanyang pakay · dahil sa kadahilanang lik· ha rin niya, upang maisa gawa aug kanyang sadya sa magulong Quiapo. • At wala siyang ibang kainga yang maririnig maliban sa karamwan nang ingay na nalilikha sa magulong pook na 'yon. Nguni't kaiba sa inaasa han niya, isang maingat na nilikha ang nakatuklas sa kanya. Sinundan siya sa pag.uwi niya at kas.ama iyon ng pulis na gumising sa kanya H pamamagitan ng katok sa pinto kinabu· kasan. Kaya pala wala sí· yang narinig nn hinaing nan;! sinundang hapon. Kasabay ng pagbababa sa kanya ng bahay ng ala· gad ng batas ay nagising din ang nakílbabata niyang mga kapatid. Hindi na i\nJ?: gula sa pamilihan .ng Dibisorya ang umuntag sa isip ni Mel nang umagang yaon kundi anli! sigaw ni Dora habang akay·akay siya ng pulis na papal.ayo. K uya. p<1paano kami ? bu- Bitmtd ik ka , kuya . m alik ka! Sa hukuman huling na saksihan ni Mel ang mga kaingayang dati'y nariri· nig niya sa magugulong pook na kanyang pinag sasadya. Natagpuan niya ang k;myang sarili na tampok sa pílglilitis na yaon. Sa kanya nakatingin ang lahat. Walang nangu- ---- OAHIL sa kabutihang ionaglingkod at sa kabai· tang ipinamalas niya sa among Amerikano ay ipinaguma , ¡ Tikok ng mga iyon sa ·Amerika. Pagkanan ng ll.ang buwan .ay nagbalik si Tikok. Hindi maubus·ubos .ang kanyang mga pagbahlili· ta ·sa mga k.akilale. At minsan .. . TIKOK: Tal.agang d'yan sa ~merib ay matatalino 'af.ang lahat ang mg1 tao. K1y1 stgu ro sikat na sikat •ng bayang iyan, el $INDO: Bakit mo nasabl 'yan, P.are? Tff:OK: ' Ba, e, akalain mon~ kahit s.wn ako niasuot e, nakakaikita ako ng batang marunon9 mag·ingglH. Si Sindo' y muntlk n•n$1 mabuwal at napaka pit sa kinaJpuang silya. BANONG: (Matapos surlin ng doktor.) An::i ba'ng dip'rensiya ko, Dok? OOKTOR: W.ala namen, malakas lang ang tibok ng puso mo. ' BANONG: E. ba't tila nalulungkot kayo . . ang mga kaingayang na ging bahagi ng kanyaug buhay. Sabay sa pamama· naag ng araw ay mawa· wala ang gunita ng mga kaingayang yaon. Pau· upuin siya sa naghihintay na luklukan. Saglit na mangangatal ang kanyang katawan. At madarama na niya ang ganap na katahi· mikan. (X) ----00<>-- Binibining ... (Karug:¡mg 11g 110. so Jl(Jh. Jj:J binata. Nang makatayo si Berlo ay nakiísa iyon sa pagpapadapo ng kalala kas na suntok kay Ruben. Napamaang Sl Anita. Hindi yaoil ang kanUang napagkasunduaq. Hindi niya inakalang patata· maan nang busto si Ru· ben. Datapwa't hindi siya. makaino. Naghihintay pa rin siyang manlalaban ang bina ta. Masama b•'ng m•lakas •ng tibok ng puso? OOKTOR: Hindi naman. Beka lang 'kako malanng 'y1n9 mg1 parilya mo S3: lakas ng ' yong pulso.
Nalungkot din si Banong. ngusap sa mga kaha.rap Nagkaroon si· Mel ng ~U':ig~~~~~fl waa~~n~a~~~: ~::.º~~ 1;;!fa~ s~a p:~~~: kaingay ng mga nilkhang man ito nali.arating. Higit nakahalubilo niya .. ·. ng na marami ang sumaksi sa paglilitis. Higit na nag mga nilikhang nagkaroon ng lihim na gaUl sa isang kaingay nang bitiwan ang hato!. Ang tinig ni Mel hindi nila nak.ikilala. an1 namayani. Hindi gumag~nti si Ru• ben sa mga unatanggap na suntok sa mukha niya't katawan. At sa minsang pagtayo niya buhat, sa pagkakatimbuwang ~y isang pangwakas na b1g was ang ipinadapo ni Ber to. Nalugmok si Ruben na p:i.sapasa ang mukha: D~­ muru¡o ang kanyang b1· big. Maitim ang magka.b~­ la niyang mata. Nagp1lit siyang tua)indig na tutop ang noo. /IJay t 11mangay sa napa· mili ko . . . Natalo Kamatayan . . . kamata- wala kayong ha- yai~ . . bag! tia ako e gusto mo pa akong dayain! UlU~lang habog .. . walang habag ! NANGITI pa si Mel sa pagkagunita sa mga pang- K uya, papaano kami? yayaring yaon. Saglit na Jumamlam ang kanyang mukha sa pagsagi sa k"a.n· Ang tiuling nagsusuma· yang isipan ng dalawang mon~ tinig ang nanuot sa nakababata niyang kapa· puso ni Mel noon. Habang tid . .. dumudi.Jlog sa kan· walang tigil acg panig ng ya sa kanilang íkabubu pag.uusig sa pagtuligsa sa hay. Nguni't muling su~ kanya ay dumadaloy ~ng maya si Mel. Nakasisiya maraming butil ng pawis sa kalooban niya ang isi· buhat sa kanyang noo. ~:~igaw ng kanyang bud- ~:1~~~~~~osS~d~ny=~= Si 1 a n g naghahangad pagpupuyos na yaon nang ~buh.ay ay dapat magsa ilahad ng huwes ang ka- • ki.t sa t~~pagtatamo ng ka- f~~r;fga1n ª:C~:"::ta:;~: paru.sa~~q sa kanya. lalang ang magpakasakit . Hmd1. A!1g 1sandru:mg piso ay hmd_i nguni't hlndi ang magpa- !:~~a;g;~~lu:::kab~~n~: ~~!:~a~ra sa mga p~nag- go. Hmd.i mokatarungan. At saka nagunita ni Mel Hindi! Hmdi! ang katumpakan ng hatol. Diglang napatindíg ~i Magdurusa siya sa pagi- ~;~g :a~!g:::g!a~31~a~!: gi~Yal!';í5t8mn~nngiy'iumikat tuon sa mukha ng tala- ang araw. Dalawang na king nagsuplong sa kanya kaunipormeng tauhan ng ay nagdilim. piitan ang umakay kay anong makapal at mabi- Mel, ¡japalabas. gat na. bagay an~ nahawa- Maliligtasan na ni Mel kan mya at na1pukol sa ang mga kaingayang hindi ~~t:~r; i~~~· B!~~s~~d~~: nagpatulog sa kanya . Nagkaguto Naghari ang kaingayan. Bumalik ka, kuya . . bu- malik ka! halag!'Jn~ lsang kung Buhat sa pinagkukubli· han ay lumabas si Anita. Lumapit siya ka.Y Ruben. ::~::1?nd~; P:a~~º r::!~~~~ ang hin.ata. Pilit na nangu· sap si Ruben pagkakita kay Anita. A. . . Anita, tama sila . . . dapat nga akong ta· waging binibining mahin· hin . .. Mabuti't hindi ka inano... Ayoko ng nila away, e . . Dinaramdam kong. . hindi ka maipag tanggol . . . Halíka na . . ihahatid kita . . . Ruben! Ruben! (X)
000--- Parisukat ••. · (Karugtong ng 11asa p. 17) ~~~~;~~i·~\:i!~~~~a~~~ an¡ ·· kagandabang yao) makukuha . ring papangt· Un ng buhay sa ring. Mag kakalipak ang kanyang damdamin. Lulunurin -si· ya ng tagumpay. At ma kíkilaban hindi upang ipagtanggol na Ja mang ang sarili, kundi upang panatilihan ang kanyang tagumpay sa iba baw ng kasawian ng kan· yang mga nilupig. Hindi ... s i y a, sa hukuman. -~-=~--~=~~====~ ENERO 20. 1957 - MAGASIN NG BAGONG BUHAY-19
siya rito sa PiliPinas'! mula. -Kung maaari raw ay kami mag~·unta ng Tiyong mo sa ki:inila ngayon ngang gabi. At ang sinabi nga ng matatanda ang sasabihin namin sa iyo ngayon ... hindi ko nais magkarnon ng binhi ng panlulupig sa kanyang pu~o. Unawai.11 mo sana ako, Papa ... sang masagap ng hininga <111g singaw nito. Dambana .•. (K:uurtonr nr na sa p. 14> huwag-hindi A n g biglang pamu mutla ni Aida at ang pag sa kabaghang nabadha kanyang mukha ay hindi nakaila. Natitigan siya ni Ginoong Buenaflor. Sa mga mata ng kanyang Ti yong ay nababasa niya ang masidhing pagnanais nito na matarok ang kan• yang niloloob. il. lp agsangga inyong balat at lang ang mata kapag gumagamit ng lason sa hayop, pamuksa ~tg n~~;~nli~i~~ Jt:~~1::~!~ na mabuti matapos guma m1t ng mga baga.y na ito at hubarin agad ang da mit na napuno nito. Matagal na napatingin si l\lang Ofre sa mukha og analc. At para Jliyang naKUa sa sarili ni J\Iryna Mng katauhan ng uamatay oa ma nito. Gayundin ang ina ni !Vlyrna·. Batid ni· yang bindi nakaligaya rito kail.inman larong kan y a n g kinahiligan. Nglmiºi. huli na ang lahal upan_g pakinggan pa niya ang ma ni r..fryna. Nakau gat na sa kanyang puso ang binhi ng panlulpig. Hindi na niya matanggi· han p aang anyaya ng pa risukat na lona at ang nakalnlasing na pagbu bunyi n~ moidla. ;¡t liyon,;. Maupo ka, Aida .. May sasabíhin kami sa iyo ng 'l'iyong mo, -salu bong sa kanya ni Ginang Bucnaflor. Masamang balita ba. Tiyang, Ti y o n g? -Si Aida.'y kinakab¡han, ngu· ni't pinagpipilitan niyang ikubli iyon. Kanina pa ba kayo, Tiyong, Tiyang? -may himig pagfiingi-ng-pau manhing sngot ni Aida ... la n g Aida ... May ibabalita kami sa iyo ... Ewan ko kung paano mo tatang gapin ito... -Ang tinig ni Ginoong Buenaflor ay nagpapahiwalig ng pagka bagabag. Ewan ko, kung masa ma o mabuti para sa iyo ... Ng:uni't para kina Don Servando <ly itinuturing nilang isang napakalaking kahihiyan sa iyo at sa amin, -pagpapatuloy ni Ginoong Duenaflor. ~ Ako'y hindi na magpapa liguy-ligoy, Aida. Maaari bang . .. kung mamabuti• hin mo lang naman, na makita o malaman namin ang nilalaman ng dalawang liham sa iyo ni Luis buhat nang umalis 10 . Huwag ha y a a n g anf!¡ pagkain o mga kaga m1tan sa pagkain ay ma µuno kung gumagamit ng mga pamatay ng hayop, lason sa daga o iba pang panlinis. an,q B¡ikit, Tiyong? Ano ba ang sinabi sa inyo ni Don Sirvando? Kani-kanina Ang m,abuti, Pepe, ay ipaliwanag mo na muna kay Aida ang l~hat ... - pamamagitan ni Ginang Buenaflor. l l . Huwag o magpapainom ng gamot sa nrndilim na pook. Ti yaking nababasa ninyoug mabuti ang etiketa n~ bo te o ano lnang lalagyan . Gamílin ang lahat ng pag iingat kapag tumatakal o sumusukat ng gamot. iinom Maluwat na nag-islp si Ginoong Buenaflor bago nakapagpatuloy .. . Alam mo, iha ... Ka· ninang hoipon, samanta lang nasa ' hardin kayo ni Inday ay lumawag si Don Servoindo. -Si Ginang Buenaílor ang nagpasi- Alam mo •. iha ... Sina- bi ni Don Servando na hindi matutuloy ang ka sat nin yo ni Luis ... Hindi raw matutuloy ang sina sabi nila sa ating mada· -------------------------~ liang pag-ilsang dibdib Si Aida·y hindi naka pangusap. Nanginginig ang mga labi, napalipat lamang niya ang lipat kanyang tingin kina Gi noo at Ginang Buenaflor. At nang mapansin niyang kapwa nakatitlg ang mga iyon sa kanya ay bigla siyang napatindig. Naka• talikod na siya kina Gi noo at Ginang Buenaflor bago nakapamulas sa kan . yang mga labi ang isang lanong: -B•kit, daw ... Tiyonc? Sa iyo'y maiaalay Ay itong puso kong Sa iyo'y laging nagmama· Cross my heart and hope Lamang ang tangi kong Irs forever, ever, ever, Al nawa'y lumigaya ka ON MY WORD OF HONOR Habang nabubuhay. ever and ever n'yo. .. to die. , hal .duong pu;ong lnih•h•ndOI ni Lor•to Vill•nu•v. key Aid• O-on my word of honor ?.,~;.,:," 1~~•t L"u9n•~~95'i:ib~:· You mean everythin ~ to ., "9 .. 'Y' me "' "KilHI G•ng" G•nt" k•Y T•ledoro Cru.1 d•· I swear by stars above nekuHng k•u•w•n l'll keep my word my h~I u ~·!:~t• "~,n~.u~nd•~~ 1~, :::. upit ng buew•n nito 11 ;ic.. 27 ng Entro; ni OM by OY. Nagugunita mo ba, Papa, nvong huli mong Iaban'! -muling wika ni Myrna. -May naluramay ba sa iyo noon nang mata lo ka ? Ti.nawanan ka nila. Laos ka na raw. Nakita t.ong hindi namatay sa puso mo ang mapanlupig na pag-ibig sa tagumpay. At natagpuan mo si David. N<ikita mo sa kauya ang larawan ng iyong sarili. Ninais mong gawin siyang kampcon. Ang kanyang tagumpay ay tagumpay mo rin pagka't ikaw ang lumikha sa kanya. Nguni't tulad mo, patungo rin si ya sa pagbagsak. Hindi ko nais sapitin niya ang sina pit mo. At ayaw ko ring ~:~:~~1gan~1a~:~~~ing di- ni Mang Ofre. Hindi na kai langang ipagtapat pa ni Myrna Nauunawaan na At sa bawa't tibok ... Ngayon ay nagsasaysay- Ma1igayahg batl sa iyo Mahal ko sa buhay Nguni't si Ginoong Bue naflor ay hindi rin naka sagot kaagad. At nadama ni Aida ang ipinahihiwa· tig ng katahimikang yaon. Nangamba siyang naka sina Ginoong kahalata Buenaflor at Ginang Bue naílor na ikinagalak niya ang pangyayari ... leve. oQo- --OÜO- Hindi na magbobok- ~i:~a~a~ig D:t~·a;;gnOsr~!'. -Ang kanyang naipon ay sapat nang ~1hunanin ni ya sa ibaog hanapbuhay. Húwag Jcang mag-alaala. Sasabihin ko kay David. Batid kong iyon ang hini hintay niya. -At mahig pit na napisil ni Mang Ofre ang balikat ni Myr na. (X) KUNWARI LANG SA KAARAWAN MO On my word of honor All my love belongs to · you Please put your faith in (Buong puso' t P•tm•m•h•I n.i (Buong P•tm•m•hel ne inlh•· iniheh.andog ni Letty Villute h•ndog ng TOMILE G•ng n.a kay Bel•n Ar•ll• ng LopH, blnubuo nin• Mile, Tonie, Ely ke1re- Crisostomo et Lite Mulñn ng ,Qu01on w•n noong Ple~iclel, 8ulebn Enuo; geyondin kine Lende. ·~ lehet ng ken1leng m1• kel· u d•hil me Maaari ba, Tiyong, Tiyang, na saka na natin pag-usapan ang bagay na 'yan? -ang nasabi ni ya nang humarap siya klna Ginang Buenaflor. -Hin di ko hu malaman · ang aking ang sasabihin... aking gagawin. -Saka ~iya nagmamadalin~ tu• malikod. Halos patakbong pumasok sa kanyang silid. Sina Ginoong Buenaflor at Ginang Buenaflor ay nagkatinginan. nito ike.11 ng Sto. Niño, You'll see how true I'll be. On my word of honor You can trust me this, ~::?·N!~1~1."!; ~~,r~h~!"~:· 1c~: ~~~:~.~~"~·~:u~~~' N~~=~ ,::: yen11 k•petid et me• pln Hn; n•, !=b1rln9, ~unding'. 8ertin1, lcine Mendo, Tony, B•n, Eking, C.nng, Ernmg, Rudmg, Her· Requel, Roget, Rey •t Abel et mln. et H l•h•t n1 h1epl H higit H l•h•f ey key Lind• V. k.ap11enen n~ luobetHn H n•· Osun• d•hlf n enw ng Icen. yon1 ito.) yeng p111il1n11 H ik.e·9 nt Pe- b•ero, buh1t n.amen key Smnte Laging ako ay nakatawa . ~~eioJ:,'::'h•~'P•Ar~~· •• ~·5:~: At a.ng kilos ko'y masigla May this lips never kiss t• kin. Elvie, Pety, En. Co- Kah1t na saan man ako 'i•Y G. Anto- magpunta your heart And 1 pledge mine to you It's yours my whole life through.
. : i . - Chorus S. . lfllng... (Kamglo11:¡ 11g 00 sa poli. llJ you r~ •t Selly; Ali ag~in if theY tell you ~k~ K~b1~:1~~h¡r~. BPu•~~:~itNn~ M:!i~itanp; tuwina'y rna- It'~l~:::~!r, ever, ever, and ever and ever Cr1ossd!í1Y heart and hope ~·:11:k1;9T~~;s:: R:~.P;;::~ ~~~~;~~~~~~~a~~~ na 0-:n ::.~ word of honor Y~e mean everything to I swear by stars above 1'11 keep my word my mga alagang hayop. 7 . Paalalahanan ~~.1:r~7~: :~!1c"~¡;:n~k!i1~,':,~ Ngu~i't ito'y kunwari ang malililt na bata hinggil sa pag-üngat at di pagkain o pag·inom ng gamot, hala man o prutas na kanilang matagpuan nang hindi muna humihingi ng pa hintulot sa magulang. Dapat na igüt ito sa kani la. _lan~ . n1e:. k!n• Lui, Pin1, P•ling et Hindi ako nagkaka mali ng hinala . . . Hi~di tayo nagkakamaU, Mabl de. . . -mariing usal ni Ginoong Buenaflor ka pa~kuwan; saka nagtindig at lumaba::i. si Ginang Natigilan inasal ng Buenaflor . sa siya. asawa. Natigatig Nguni't pagkailang sanda li ay napatindig na rin siya at sumunod kay Gi- (Buklatin sa pah. H) ~~J' n:uh8;~·~·~Y ";~.?L~~~ m~y _ lumbay KO). . ~::~~'•tg ¡~ºw a~~gd~~~=;! kon,q l.mgit Magdamag na di ako nakatulog Ginugunita sa Jahat ng love. Alaala ko ang iyong saglit May this lips never kiss At ikaw ang panaginip Nguni't hindi ko masam- kaarawan S. Gumamit ng mga "fluid" na panlinis kung may sapat na hangin la mang sa paligid at iwa- you Bagama't .a.ko'y dagli All again if they tell you mong mhmot bit Kaya damhin mo sa hangin~ malamig ali right Narito ang puso ko't nag-aal:i.y- N~ isang.. Maligayang Ang hibik ng pusong naghihinagpis ... ! hali. sa iyon~ kaarawan ENERO 20, 1957 ".'" - " """11~ '"' f<!f'; BttGONG BUHAY
ANG M6A WEGONI • EN ER O 20, 17S7- MAGASIN NG BAGONG BUH ... Y-21
22-MA.GASIN NG IAGONG l!IUHAY ENERO 20, 1'57
WHDRAKE , ang SALAMANGKERO mn1LEE fAIJ(•t PlllAtYIS HltJOl!'°tf3At..ITPI. /VO~G AtJG LAH-\T P\J' iSI<& MAKIT"A/IJG ¡?Ak:::U .. Af'IG tv<A'1G'4.ll'<.li..AMr-r>Po s, PAP)lr\$l)l-"ftJ ""º S H ... ANG LSA.-ISA-'MJlGíAGO ¡..::¡p.,. u;Nc"ze.. . .... ....... ~~·¡N~~~~~~- M~E, HIND1 .5UMAGDT' ' f¡ . AIJG ;._(~fCU~L.oY.A." 11-'f 1rurot..0Y- Etl EF' <J 20, :157 - MAGAS IN NG BA GONG 6UH AY-2J
fAN~ PANGALAN NG MGA TAUHAN AT ANG MGA. PANGYAYARING BUMUBUO Sf.. MGA KOWENTONG NAlA\.ATHALA SA MAGASING ITO AY PAWANG KATHANG.ISIP LAMANG NG SUMULAT. ANO ANO MANG PAGe<AKAHAWIG SA TUNAY NA BUHAY O PANGALAN NG SINOMANG TAO, BUHAY MAN O PATA.Y, AY ISANG PAGKA.KATAON LAMANG NA DI SINASA.DYA) 24-MAGASIN NG BAGONG BUHAY ENERO 20, 1957
ENERO 20, 1957
M.l.GASIN NG 8AGONG BUHAY
2J
~"LO' WAIST GANG'' ~'J\RMYE li-MAGASIN NG BAGONG BUHAY ENERO 20, 1957
señor /1!5ERA8LE ,
·
. ;
-- ffe!l~::i~~~ :::~ 6,.l UJPA.IN ÑI l\tO'.IMO NA WA • LA.HG TIGI{.. A/AMANSA K.(& . GA.W4 ,v.; PAAOll. ~ 8tNA.TA1 ~ /fU.UJ<. ING !J!.G~TA..M N!TtJ, 5A ~,4$6/Sll<A,1' Ar PAG71T/PIP AY NMAJ.wn.::. 118 i1lN"Ml"'6 ~AAG8J~.1.s;A,IJ6 (MBMt NA.GB/BtL.ANG Sr'YA ~ 5Al.AP1 ./5A.NG ANINO ,WG Pt NIYA N.4MA.LA.YAM:; f'AsuBtJ!< - !JUBOk N'°' NA.<>V,I( SA, KAN YA.NG 8A.KUR.(#,Af.A,Y k!PKIP N.4 f({JNG A.~G BAGA.Y NA. llA.U>T ~ /JAJ.OT NG K.UM.OT. •. ENERO 20, 19S7 - MAGASIN NG BAGONG BUHA''- :
(KARUGTONG> ANG PAGKAYANIG ng aking damdamin ay hindi naikubli ng aking .ª~yo. Matagal akong nat1g1lan at di nakapangusap. Halos mapapikit ako upang iwa sang malasin ang napaka pangit na larawang naka· tambad sa aking paningin. Ang kaharap ko ay isang babaing sarat ang ilong, makapal ang mga l.abi, singkit ang mata, manim at tadtad pa ng pekas ang mukha. Ikaw ba ang . .. ang ... akil~g kasintahan? -na• ga· • ..-a iw ring bukhin ang ak ing !abi pagkaraan ng maraming saglit na pag kakatigagal. Oo . .. at marahil ay ?r ::mvrn• 1hi ka na sa akin !":;1yong m:1kilai_a mo ak_o .. , -ang n!fbigkas m ang tinig at yang katal siyang :ila napat:Jng:o. :li) ang-hiya Nahalata ko ang panli• liit niya I'l.an~ mga sanda ling yaon. Ikmahihiya rin nlya ang kanyang sarili. Tinatanggap niyang s iya'y napakaalangan aldn kaya ni rundi niya mai silay ang kanyang tingln. At parang tinubuan na man ako ng awa. Hindi ko lubusang ipa nagawang dama sa kanya ang pag kagimbal ng aking dam damin sa pagkikilala na· ming )'aon. Hindi" ko na gawang sugatan ang kan yang puso. Kaya smikap kong mailingid ang kato tohananR halos ikawasak ng aking d ibdib. Minara pat kong dulutan din siya ng kasiyahan, kahit pan· samantala lamang. sa Ikinagagalak ko ang lubusan nating pagkiki lala ... NaliligayaBan ka rin ba, mahal ko? -pilitr akong ngumiti at sinikap konR mapalambing ang aking tinig, gaya ng mga nakaraang pag-uusap na m in sa telepono. Mangyari pa .•• -an¡ "La lu 11kun¡,; rrn.nggifabs nang.,," ''A~G Alt•~ KA~l~TAHAN'' ,agot niyang htndi rin tu mitingin sa akin. -Ngu· ni't. .. ang ibig mo bang &abihin ay maligaya ka rin 1 Hindi ka ba nalu lungkot ngayong makilala mong ako'y' isang napaka pangit na riilikha? tayo nagtipan ay ipinangako ko sa iyong hindi ako magbabago, at maging sino ka man ay mananatili kang mahal sa akin. Kahit na ano ka pa at sino ka pa, ang nakikita k~ sa iyo ay ang kaganda iyong puso't ka han ng looban na siyang inibig ko at pinahalagahan sa mula't mula pa! Bago At upang ganap na ilingid ang katotohanang umiiral sa aking damda· min, inanyayahan ko pa siyang manood kami ng sine. Hindi naman siya nakatanggi. ~:~;ªEí~~h!!~~~~ªºk'::;~ sa kamay. Ganap ko si yang pinapaniwalang ma ligaya nga ako sa pagta tagpo naming iyon at hin di ako nagbago, bahagya man. Sadyang dinulutan ko siya ng kaligayahan. Isang bagay ang napuna ko sa kanya. Hindi siya nagsasalita. Halos nabi· lang ko ang mga katagang labi ' sa nulas sa kanyang kinakailangang tuwing sagutin niya ang ilan kong katanungan. Nani bago ako sa kanya sapag· ka;t hindi s iya dating ga yon. Nguni't ako na rin ang sumagot sa bagay na j.yon. Nakikimi siya at ta· Jagang nahihiya sa akin sapagKa't nakilala kong siya'y isang pangit na ba bae. Iyori ang sanhi kung bakit ·wata siyang sigla at halos hindi makapangu- sap. lapit sa kanilang tahanal\, Masaya pa rin ako. at ma· giliw nang sabihin kong hihintayin ko ang tawag niya sa telepono sa susu· nod na araw. Sa kauna-unahang ·pag nang kakataon buhat pagkikita naming iyon, naging masigla na ang kanyang tinlg. Dakila kang lalakl!... Mabibihíra ang katulad mO! ... Hinahangaan kita! -ang kanyang wika,. na malayo !'ª 'dapat sana .ni tungkol sa yáng sinabi kong pagtawag ni• ya sa akín kinabukasan. isagot Nang sumunod na ·araw, tinawagan nga niya ako muli. Ngllni't nagtaka ako nang sabihin niyang siya'y wala sa kanilang upisina kundi na sa kani lang bahay. May lagnat ako kaya Ti rtsto n t Tir• & Rubber Co. of th• Philippines Samantalang ka mi 'y nag\alakad na patungo sa Slne Dalisay, hanggan'g sa nanonood na kami at h.rnggang sa kami'y Ju mabas, ay patuloy na na ging magiliw ako sa kan ya. Lagi ko siyang kina- . Kumain pa kami sa isang restiuran nang ma· kalabas na kami ng sine· han. At inihatid ko pa siya hanggang sa may pa nulukan ng kalsadang ma- hindi ako nakapasok, - ang wika pa niya. -Big lan¡;t-bigla ang pagkaka• sakit ko, marahil ay na lamigan a ko kahapon, sa panonood natin ng sine. Kung maaari'y dumalaw Ibig ki- ka rito sa amin. 2~MAGASIN NG BAGONG BUHAY
ENERO 20, 1957
l~,g ma~"::i::r;g~,.i!; ~P~~g1.~\gg1!:1.~ .~ ~uh~~~~:¡:;; gay na sasabihtn ako sa magandang· k.atotohanan; aa lilim ~ is8ng tahan.an. rta iyo .. Hihintayin kita nga- Anc na.ka-"date" ka pala ~ mga nang sinundang araw ay am.ing pagtatali.k ay mali- yol'lg•hapon... .naming mapag-usa· !:t~~!ºP!ra';•;;.i~~· k~~~~ ~:~:¡ ~; ~~~~y"~o~i;•;:: ~!~k!~:a:ªk~~~ª!t ~~"Ji daman ay ibig kong ma- ~intahan, na dili iba't ako · nakasulit ,:;a ginawa laman kung ano ang sa- ang babaing aking kaha- niyang pagsubok, kaipa· la'y hindi kami. nagkatu sabihin niya sa akin. Ma• rap. rahil ay mahalaga saplig- raw J!:a't kung hindi ay di na· kunlit: ikaw ay isang lata- siyil. sa akin sapagka't akó :~=k~~aa;gar~fgkk~~! ~~~ak~8~~p~~n::n~:: h~~i ªlay~: :a~~~ kami ~nang sinundang -ang wika pa niy- sa. inaakala. akin. -Him.ngad ko rin~ At man¡yari pang ang ar<iw lamang. sariH ang sa kanila kinahapunanr gagawin mong pakikitu~ pinagkakautangan ,ng Ja pagkalaba.s ko sa am.bJg ngo sa akin sakaling ako hat. utana ko sa akln .an¡ upis.ina. ~y isa ngang pangit na aming kaligayahan. Kung n~:ra8g~d~,nangd~~~~ ~~;:~ ~~ ·~:G:~: ~:~~: ~in~:::~:,p~ ang sumalubong sa akin bok, ako'y labis-latis na mapagbi,ay sa kapuwa, : p~n~~~¡~º: ~:h:kfong ~:~:i~~~:h~';¡w ~~;·::~~ ~:· i~=g ai::.::~ "kasintahan sa. makitungo nana: magillw bisi,e; nang ihatid. ako sa naglng isang Ii.kmuan. Lalo akon¡: pangarap"... kahit sa isang pangit na -At magin.g sa katoto· babae, ka.ipala'y hindi ko nanggilalas nang lumapit sa amin an~ isang pangii )\anan, hindi ba? --d.ug- ~atamúhln ang ganltong ::a;·J:i~~g ~~:~i~~n ~= ~l k~rg~y;~¡~u~~~ ~~~r~~~.!k:::~~~~nnia~ so ng "Coke'.', Ang ba- puso. balt, matalino at maipag· baing iyon ang aking "Ka- Nakangiti slyang tum"1' kakapurln( kabyak d\§ sintaban" na kasama ko ngo, at nang hawakan ko dibdib! (X} sa.ndali Jamang sa rnit N<!,ngako nam.an akong isang uhsan Sinubok lamang kita 'luyan. Mamum,uhi Kaya nagtungo nga ako malaman kung ano ang akin na rfna: H8f1n~¡ nk~araan~!J~~ ~[~~in ~=/~i;~: 1:: ~~~:an:•k!~osga~~"w;~ YA~ tn~•u::[!· na yaori ~~~.~~;:~~ingkod sa ~i ~~a ::t~Tfn~:::tn~ (Kanlitong ng na .a pe., 20} ---oOo- Oaftibena.., sa katotoha- noong Buenaflor sa tabas. ka! -wala . nang ~amu- nan, Kapuwa kami mali· Sa himatong ni Inday n.upong sab1 sa akm ng gaya .. , hanggana: sa tu• ay natagpuan ni Ginang ~:f~~~;gsa d:~~·:~ ~: ~~gg :a:kpa:~kl~~~~~ :ir~~~l~~ ~~~ap ~wr!es~ tang bakal na napaliligi pas lamang ang ilang bu- harap ko Nguni't ran ng mga upuang bakal sa iyo ang lahat.. . nga- Ngayon, kami'y mag- din. K.aharap ni Gínoong yong makasulit ka sa kabya,k na n1~ " dibdib.: Buenaflor ang isang bote Mayroon na ftaming dala- ng alak· Sa kamay niya'y isan~ pagsubok... iiang b.. isang basong Qlakukuron¡ Alam-Kong magta.taka pag·libigan !A upuan. - ipaliliwanag ko wan. Sa gitna ng patuloy wang supling, M•kikita s• laraw1n 1n11 fupong p1munu1n ng "K1piun1ng Pin111buklod ng K1b1b1lh1n" ng Batanes Extu11ion, Sampalok, Mayni11, habany n1gsisipanump1 11 harap ng &ise-Alkelde JHUI Roo;es ng M1ynila. Muta u ka liwa pakanan: Anao;leta Almeria, tag;,pamayapa; Dolores 8. Sa lle, t11Huri; Consuelo Concepcion, tagapa m1h1la 11 kauyahan; Josefina Naci1nc.no, pene. kalihim; Gloria M. P1o;et1, kalihim; Emili1 E. Guo;ia, pangulo; Lourlllff G. Regalado, peng. Pingulo; Cres.enci1 Charland (n1t1takpan ng bise.alk•lde}, P•ng. ingat-y•man at Eulogia Ventur1, kuapi.Ang pagpapuinaya u klpinnan at panunum~ ng mgJ h1lal n• lupon pamunu•n ay giinanap sa gusaling Leg1rd1 M•morial (M1p1 Ann ... ·J u Sainoalok noong Oi5y1mbr1 30, 19S6 at di naluhan n11 maraming p1nauhin11 kin1biblla n11an n:n1 Konsehal Antonio Barrido 1t Eduardo Quinto5 ng Maynila, Kapitan Eugenio Mu• ngi ng Pre$inlo 6 ng MPD, 81n PerH, •rtistu1 putin!il t•bing, 11 G. 1t Gng. Antonio Sol ing1t-y1man; Est•lita M1llllllela, klmaSatCI lam~g; Pepe . .. -tangin~ - na­ sambit ni Ginang Buena· flor na nag-aalalang lu niapit sa asawa. Huwa~ kan ~ mag·ala la, Matilde . . . Sige, iba ... Matulog ka na . . . Ibig ko lang antukin akong ma· butl . .. Hapo ako at ibig kon ~ makatulog agad .. -Taong ito ... Ang hi rap sa iyo'y hindi ka ma· runong magpigil .. . -ba sag ang tjnig ni Ginang Buenaf\or. -An(l'ng ma lay natln kung ang hinala natin ay hinala lamanlJ. tayong nakik1· Wala pa ENERO 20, 1'57 - 1.1:mg• rc:tuu1•,•u5 lang ni ya ta yo ... ........,_. I.san~ marahang tawa r.ne: isin<\got ni Ginoonlf Buenaflor . , . Huwag kang mag-a1a• la, iha . . , Sige, matulog ka na ... At papanhik na ako. Kahit nag-aalala'y tu• malima si Ginang Buena Ilor. Alam niyang nagliH· him ang kanyang asawa. Jba ang sinasabi nito kay· sa nasasaloob. Kaninang makagaling sila kina Don Sen•ando ay nagkatsa sila n~ hinala na nakahaluta (Buklatin sa pa!:. 31) MAGASIN NG U.GONG BUHAY-2'
Dulong ita.u: Ano ka.va an9 tila rruha(;. gang i utiranin9 nilulutu nina Arm1ndu Goytn1 al Carmtncita Ab1d u ta9pon!I iyong ku ti a sa " DALAWANG lNA " ng l VN'l' Ukol ltl!ya u pananal1pi, mi1ya . . . o u ngalang pag.ibig'l' Ita.u: Tila may ltung .1non9 naltikita s.>1 mahiw19an9 bolang ltriUal sina Am•li~ futnl• s, Ntlly Baylon al Boy Al.1no u lag pong itong kuh1 nam1n sa " ISMOL BAT TERIBOL" ng Sampaguih na loau · lukuy1 n9it inatan9halsadulun9Daliuy. l<anan: Sin1 Fitr n1ndo Pot. Jr. • I Z• ldy Zshornack, ~•m a nhl•ng " pumuporma1·• U d•law•ng dalaga ng k1pitba hay l• ng iu•y si Corazon Riv..s ) n•ng ~il.o'y m•i>· l•gPO nam•n ' " lung sip•gb•lt;11~yon. '8Al<ASYON GRANDE" ng L<i r ry S<111· ti•go Productions. ~GASIN NG BAGONG &UHAY ENERO 20, 1957 1Bao1< kar>S•"ll&U 1¡1. ~ sa uiga .a~ sa u!& sa bpialuan &"IJ g.o n g katatatag na Champion Pict.ures1 loe. na p~gangastwaan ng DJga dati.Dg lti.wani at tau. bail ng Premiere Produc Uon>, .. pongunguDA ni lloy PadillL ÑJg llDallg ¡,ellkialang ibah&nd.Ofl !11& Diadla ng ~pio~ · l'lc•ure. ay Allg ~g BakalPI lltu't:'~ ":f:"J:g llnggo. Ang :118• Qilulng ,o,as:sisiganap ns: msa Pª'" ~~~11:. :~ Lm: Dlwn ni Couuélo P:" Osorio. Ang Cti.Qllpioa Pi.ctures Jy ¡Wui.ta.kdang gumawa .na pelikula. sa Dg .apat laoog ita. ... paman¡ahalá Ang ·pagtulak na patu• ~~~a ~~g~a:~r-n~~.t8~~ sa SingapU1" ng C. H. ~ago Fi_ln¡ .Qrganiz¡· .,qn ay napaliban d8h.il sa bang kadahilanan. Isang ptJtatid-kawad ang ti· na.nggap ng samahan a.a raagsasabing makabubu·· ting sa buwan na na ~brero umalis ang pang. .kat. sapagka't apg katu· long na prody~r n g peli kula, si Run ltun Shaw, ay kasalukuyang na sa sa Dang Europa at inaasahang ba N~ S& Singapl,ll' sa bu· wan pa ng Pebtero, Nais paglalakbay nl Sh•w -na masaksthan niya ang rr1ga ·b11.gaybagay Ja ·mga unang araw ng wigsisiyuting ng nabang· git oa pelikula. Ang pangkat na patu ~ ng& sa i:;ingapur ay olna· r.gungunahan ntna DireJc. tor César Gallardo, Tessie Quintana. J~sus Ramos at Lopjtoc 5a mga araw na ito rry matindi ang "sakit ng ulo" ni Maring Sevilla, puno sa depad~mento ng mga kasuotan ng LVN. Kinak3ilangang yariin ng nabangg\t na kagawaran, 18 loob 'ng mada11ng pana· hon, ª1'1 mahigit sa tat· long daang mga uniporme ng Kattpunero. Guwardi· ya. Sibil at K:&sadores para ng u : pagsasa,pelikula . "Walang Suga~ Sa kabila ng halos .acaw•gabiIJ_g w&lang tigil na paggawa, na~ahan na(!lan si Allng Maring. Mabilis. ang pagyari nila ng mga kinakailangang .kasuotan at hindi sJla "map~pahiya" sa mga kinautik4,an. Lirhaug ma· nanahi" ang katulong ni Alinj( ~aring sa kanyang departamento. Bilang gantlmpala sa matagumpay na pagkaka ganap nina Luis Gonzales at Amalia Fuentes sa "l&mol Bat Teribol" ng Sampaguita, mulJng ipl nagkatiwaJa sa kanila ng mga pinuno njl' samahan ang pagtupad :rig mea pa .. ngunang pa¡)él sa dalawa ~"!ng ~~:~~: ~U: "Bituing Marikit". Si Luis ay siyang makakatambal ni Rita Gamez sa una, samantalang si Ama1ia ay siyana rnagigini;:: "kasinta. han" ni J uancho Gutierrez E& huli, kasama ang pa• ngunahing mapagpatawa sa putlng-tabing na si Dolphy. Samaptala, sina Tony Marzan at Romeo Vas· q\let na nagpamalas din ~ mahuhusay na pagga. nap sa "'lsrnol Bat Teri bol" ay hindi napatangi sa _biyayang tinanggap njna Luis at Amalia . . Ang -dalawa'y bit1igyan din ng maünam na gan1panin b~~ lang mga katulong na bi• tuin sa "Pa.aang Krus''. at sa··"Sino Ang May Sala?" Na sa ·kainitan na ang pagsasapelikula ng "Ka h8riang Bato" ng Tama· raw Studios na Pinan11:u· ngunahan nina Alicia 'VUi ~el, Cesar Rarhirez, MJr• na Delgado at Jesus Ra mos, sa pamamahala ni DirektOl' Rolf Bayer. . Ang "Kahariang Bato" ay isang kas.aysayan ng "lumipas" na naglalara· wan ng mga unang pag· tatangka ng tao na mabu· hay Sa deigdig. Lubhang makasays~yan ang peli k u la n g ito at puno ng m ak a y a ni g-damda· min2 mga tagpo na ~i-
pala'y ngayon pa lamang masasaksihan sa puting tabing. Kagaya .O.E: umaHngaw· ngaw na balitéi tungkol sa ~~ano'y lihim na pag- 11b1gan nina Eddie Rodri guez .at Cha-rito Soll.s, nga yon ay laganap na rin a~g balita tungkol naman sa pag·iibigan nina Leroy Salvador at Nita Javier. Mabilis na kumalat ang b.alitang iyan mula nang sma Leroy at Nita ay ma¡katamhal sa "Bahala Na" ng LVN. Sa peliltu lang ito, ayon na rin sa ~ga _nakapanood. ng mga Sly'Uhng, ay hindi "arte" laman.i;: ang mga kilos at pananali~ ni Leroy kapag naspapahiwatig siya n¡ loobin kay Nita. At si Nita naman, ay hindi nag kukunwari lamang sa mga pakitang-kilos niya kay Leroy sa pelikulang lto pagka't ang Jahat ay tu• nay na nagmumula sa kanyang puso. Ngayon ay muUng mag kakatambal sina Leroy at Nita sa "Cuatro Vidas" ':~Sa s~&~p~~il~i maasahan ng marami na lalong "mahihinog" ang b~~igan ng dalawang Neutralismo ... (Karug, ng na sa p. 5) ilalim n.i;: patabrang lto) salungat sa lahat ng tun- tunin ng agham sa batas, ay par-am.in ng pinarara· tangan; at ea pagpapatU" loy ng pagsisiyasat, nata· tamo ang pa1-amin sa pamamagitan ng panana kit." Subali't si Khruschev ay isa ring komunista - pangunang munista, bagaman ligsa niya si · Stalin. lider na ko tinu MGA PAMAMARAANG PULAHAN Palibhasa'y nalalamang hindi tatuggapin ng mga mamamayan ang komu nismo kung ilalantad ang katotohanan tungkol dito, nagbubunsod ang mga komunista ng iba't ibang ~=~i~~,'!f:""ni/1::~:~~ hang m•sar•ng 5•ndali ang tinatunn• nin• lui5 Gonuln, Rud y Fra(lcisco, Pirpito P.ret al mga kaum• u piknik na ito u Taliptip, Bulakan, na ipinag.anr•ra nina G. al Gng. Pirdro Gartia u m91 .bituin ng Sampa91.1ila kamakailanl Sa kabile n!f helOI w•lang tigil na paggawa, ang m9¡¡ bilúing na91i1ilab11 H "HOLIOA Y IN HONGKONG., ay nagkaka roo n din ng p.19k1k•taong m1k.1p.19p1hinga al m11k.1pag-1liw·aliw "' kasama ng kanilang mga kaibigan, gay.1 ng pinal1.1t1.1n.1yan ng m91 l1nwan9 ito. 01.1long kJ>· liwil : 5ine Oolphy at 01i1y Romueldn, u piling ng dJ· l:~~¿:~~;~!:,.::;~:1:!t35.' ~:~~~~:~~:~:¡',~:R:;~~:~· p:; ralum~n. Glori• 11 0111y na n•gslpak1,1h1 ng larlw•n ka· uma n9 m 9a m1t1qangal1kal na P ·~mb a y . pamamagitan ng propa~ ganda. At isa sa mga ga.· lamay ng Komunismong umuusad sa daigdig ay ito: Neutrali.<:mo. Nguni't hindi aaminin ll¡! Pulahan na kinaka sangkapan 'nilo an~ Nc:1.1· tralismo. Gayunman, ka• hit hindi sabihin ay ma lalaman ng sino man an¡; katotohar.an kung susu baybayan al pag·aaralan ang takbo n~ mga pilng· yayari sa daigdig. · Paulit-ulil mang mag bago ng pamamaraan ang komunismo ay mananatili &ng simulain nito -mai· bagsak ang pamahalaang demokratiko upang ma agaw ang kapangyarihan at maalipin ang mga rna• rr.amayan. Kaya, kaila ngang puspusane: guma wa ang lahat sa ikasusug po ng komunismo hindi lamang sa Pilipinas, sa Pulah:i.ng Tsina, o sa Rus ya; manapa, sa buong ·daigdig. oOo - Dambana ... (Karug. ng na sa p. 29) na nga ang don kay Aida. Na, maaariilg si Aida ang dahilan ng sinabi ni Don Sérvando na pauuwiin na si Luis sa lalong madaling panahon upang ipakasal na ito at ang kanilang pamangkin; at maaarlng sí Aida rln ang dahilan kung bakit iniurong ni Don Servando ang balak na yaon ... Maaaring na patunayan ng don na si Aida'y hindi karapat·da pat sa gayon nilang pag papahalaga dahil' nga sa nahahalata rito. LlNGJD sa kaalaman ni Ginang Buenaflor, nang makapanhik siya'y luma· bas lig 'kani!an1.~ b;~lrnrnn si Ginovr1g Buenailor. Mabilis na naglakad hang· papalayo, Mga labir,dala· wang bahay na anf.: 12;¡0 niya nang lumigil at u mawa¡:: ng isang taksi. Sa L1 Lnma, 'Ei_gan, -aniya :;a lsupl:!r ma!apos sumakay Ang taks1 "y huma ~ 1ois ... Nang makapasok sa pu· rok ng La Loma ay napa lingor. kay Ginoong Bue· naf101· ang dri\'er. Sinabi niya kung saan siya da dalhin, Ang taksi'y huminlo sa tapat ng isang tila bt.>de i;:ang baha<;i:ya nang ma aninag sl\ dilim. MataP'JS bayaran ang tsupel' ay na~amada.ling pumasok doon si Ginoong But:na· flor. lsang lalaking mukhan~ tanga ang sumalub•mg kay Ginoonr, BUenaf\(lr, Napangiti yatm nang ma· kita siya. Si Ginoong Bue r.aílor ay nagtuloy sa loob. Sandali siyang nag palinga-linga. lnisa·isa ni ya ilng mga mesang nag hanay na pawang napa· liligiran ng m;ta manunu· gal. Parang wafang du maling, iilan sa mga nag-· susu~al ang nagbaling ng tingin sa kanya. Nguni't sa iilang. yaon ay dalawa ang tumindig at lumapit .~a kan;va matapos siyang mapagsino. Nangakangising huma• rap sa kanya ang dalawa. Ha 1 os magkasabay na nagtanong: May bagong misyon ba kami, Boss? Sa halip na sumagot ay tinungo ni Ginoong Bue naflor ang pinaka•bar ng pasugalan. Ang dalawang lalaki'y sumunod sa kan ya. (ltutuloy) ENERO '20, 1957 - MAGASIN NG BAQONG BUHAY-31
ltor tannp ªª pinasasarap ng Purico ! Bago, mada ling pamamara ang-Purlco sa pagluluto ng masarap na "Apahap Na May Sarsang Kamatls"! BIJC!bwan n g pinaghalong arlna. aaiTI at ))9.mint.a, ang loob a t ]abas ng 2 Apahap na katamt.am..n lakl. Prituhin Dll maluton¡r aa mainlt na Purlco. Bll.Ya&na" malnlt. Sa kawn lina plna¡rprituhlLJI, maadaadac pa n it ti kublaranw Purlco. Mf.arl1a n w 2 butil dlnlkdlk n a bawanir; 1 tinadtad n11o aibuyQ. Samahan ng 3 tuanll' n ihitona k.amatb; 2 kut8a:rana ketup; 1 kutaarlt&Da aain; l\ang buUI na punlnta; kat.u na 2 kaltmau.I. Lu tuin at haluln hanll'~ lumapot at ana ~ ay lumambot. lbuh09 !to H mainlt na ADabap. anll' Tagumpay ang pagluluto ninyo tuwing gagamit kayo ng Purico ! ~ lumlll ng Joyrfco l blw.,. kerton n. n .. u .......... "oollophono'1 Dalisay, masaganang Purico ay mas maraming nailuluto---nananatiling sariwa! Likas na sarap lamnng ang inyong nalalasahJln sa mga pagkaing pinirito sa Purico ! Dagliang kinukn· yom ng Purico ang lika.s na sarap ng mga pagkain dí nag-iiwan ng sariling lasa! Ang mahuhusay na kusinera ay umaasa Bll Purico sa lahat nilang pag piprito, paggigisa, paghuhurno ! Patunayan sa inyong sarili kung paano lalong na pabuboti ng P urico ang sarili ninyong paglulut.o? lto'y hiolt rw1 Nrlw., hi9lt na m11/nl1 at .. lol'lf rMtlphf . . . 1t1-. Ukol sa pinakamabuti · gumam.it ng Purico ! Co¡¡urioht PNC 195e