PROGRAM NO: 278 WOH-WOHAN INGKANG SAE TUMRAP PANANDHANG DIABETES / PANGREKAYADANIPUN SATUNGGALING IBU Sedhèrèk kula, kados pundi pawartos lan kak-anan panjenengan ing dinten menika? Mugi-mugi panjenengan wonten ing kak-anan ingkang saé lan tentrem rahayu. Kula, lilis, manggihi panjenengan malih wonten ing adicara cahyaning agesang. Dinten menika kula inggih taksih dipunkancani dening ibu arin, ingkang badhé atur siraman rohani kanggé kita ing pérangan kaping kalih adicara menika. Lan kanggé pérangan kaping sepindah, kula badhé mbagé kaweruh dhateng panjenengan, ngéngingi woh- wohan ingkang saé kanggé panandhang diabetes utawi sakit gula. Sedhèrèk, mangga kita wiwiti bagéyan ingkang keping sepindah, lan sugeng midhangetaken. Pasinaon kanggé gesang_woh-wohan ingkang saé tumrap panandhang diabètes Sedhèrèk, menawi kita nandhang penyakit diabetes, utawi padatanipun dipunsebat penyakit gula, kita mboten angsal nedha sembarangan utawi menapa kémawon, kados déné nalika kita séhat. Wonten tetedhan ingkang angsal dipuntedha lan wonten ingkang mboten angsal dipuntedha. Taksih kathah tetedhan ingkang angsal dipuntedha lan saé tumrap panandhang diabetes. Nanging kala-kala kita bingung lan mangu-mangu tetedhan menika angsal dipuntedha menapa mboten nggih? Ingkang menika angsal menapa mboten nggih? Wekdal menika kula badhé mbagé kaweruh dhateng panjenengan, ngéngingi woh-wohan ingkang sae tumrap panandhang diabetes. Menawi panjenengan saweg nandhang sakit gula/diabetes, kaweruh menika badhé migunani kanggé panjenengan. Wonten sakwetawis woh-wohan ingkang saé tumrap panandhang diabetes: Apel menika woh-wohan ingkang paling saé kanggé sedaya tiyang, kalebet kanggé tiyang ingkang nandhang diabetes. Kenging menapa apel kok saé kanggé panandhang? Karana apel ngandhuy serat ingkang inggil, saklintunipun menika apel ugi ngandhut vitamin c lan ugi jat antioksidan. Apel ugi ngandhut jat ingkang naminipun pèctin, lan jat menika saged mandhapaken kabetahan insulin, temah panandhang diabetes mboten kekirangan insulin. Woh-wohan saklajengipun ingkang saé kanggé panandhang diabetes, inggih menika woh bèri. Saklintunipun woh bèri ngandhut serat ingkang inggil, woh beri ugi ngandhut vitamin c ingkang inggil ugi. Bèri ngandhut karbohidrat ingkang andhap, ugi saged ngendhalèkaken gendhis ing rah. Jeram bali ugi saé kanggé panandhang diabetes. Karana miturut paneliten, bilih jeram bali saged ngimbangaken insulin, lan menawi tiyang nedha jeram bali kathahipun kalih porsi ing sakben dinten, pramila badhé kaendhanaken saking penyakit diabetes ingkang langkung awrat. Saklintunipun jeram bali, jeram keprok ugi saé kanggé panandhang diabetes, karana jeram keprok ugi ngandhut vitamin c
lan serat ingkang inggil, lan ngandhut karbohidrat namung sekedhik. Kaliyan kandhutan jat ingkang kados mekaten, jeram ugi saged ngendhalèkaken gendhis wonten ing rah. Menawi panjenengan remen woh cèri utawi kèrès, panjenengan ugi badhé dipunbiyantu kanggé ngendhalèkaken gendhis ing rah panjenengan. Woh cèri panci mboten dipunsadé ing peken. Nanging woh menika wonten ing pundi-pundi lan gampil tuwuh. Menawi sakmangké panjenengan saweg nandhang diabetes, panjenengan saged nedha woh cèri sak kathah-kathahipun, karana salah satunggaling jat ingkang dipunkandhut woh cèri saé tumrap panandhang diabetes. Jat menika ingkang mbiyantu mandhapaken gendhis ing rah lan mindhakaken adamel insulin ngantos 50 (sèkèt) prosèn. Kathah tiyang sampun nyobi mandhapaken gendhis rahipun mawa woh cèri, lan kathah ingkang kasil. Panjenengan saged nyobi ugi. Woh-wohan sanèsipun ingkang saé kanggé panandhang diabetes, inggih menika woh pir. Woh menika radi awis, nanging woh menika migunani kanggé mandhapaken gendhis ing rah. Woh pir ugi saged mandhapkan kolèsterol jahat ing rah. Dados, nadyana awis wonten ginanipun, lan panjenengan saged nyobi menawi panjenengan nggadhah arta ingkang cekap. Kathah dokter ugi ngusulaken nedha woh kiwi kanggé mandhapaken gendhis ing rah. Woh menika kathah dipunpanggihaken ing supermarket, lan reginipun cekap awis. Menawi kita nggadhah cekap arta, mboten wonten lepatipun nikmati woh kiwi. Kandhutan serat ingkang inggil saking woh kiwi, saged mandhapaken gendhising rah lan ugi kolesterol. Woh kiwi ugi ngandhut vitamin c ingkang inggil, dados saé kanggé kasegeraning badan kita. Sedhèrèk kula, menika kalawau woh-wohan ingkang saé tumrap panandhang diabetes. Wonten sakwetawis woh-wohan ingkang kedah dipunéndhani déning panandhang diabetes, kados ta kurma, durèn, lan pelem. Woh-wohan menika ngandhut gendhis ingkang inggin, dados kita éndhani kémawon woh-wohan menika menawi kita nandhang diabetes. Badhé kula wangsuli malih pitung woh ingkang saé tumrap panandhang diabetes, inggih menika, apel, jeram bali, jeram keprok, cèri, bèri, pir, lan kiwi. Mangga sami kita tedha woh-wohan menika, menawi kita nandhang diabetes. Sugeng nyobi, nggih. Sedhèrèk kula, kados mekaten kalawau kaweruh ngengingi woh-wohan ingkang saé kanggé panandhang diabetes. Mugi-mugi migunani kanggé panjenengan sakbrayat. Tetapa wonten ing adicara cahyaning agesang menika, karana sekedhap malih kanca kula, ibu arin, badhé dumugi lan badhé atur siraman rohani kanggé kita. Nanging sakdèrèngipun mangga sami kita pidhangetaken satunggal pepujèn menika. Sugeng midhangetaken. Pangrékadayanipun satunggaling ibu_matius 15: 21-28; mazmur 37: 3-5
Sedhèrèk kula, satunggaling tiyang èstri ingkang naminipun wati kesesa-sesa lumampah dhateng peken. Piyambakipun kedah énggal dumugi ing peken, awit ngupados pakaryan dados buruh géndhong. Saklintunipun wati wonten kathah buruh géndhong ing peken menika. Para buruh géndhong menika padhatanipun rebatan pados tiyang ingkang kepingin ngèngkèn mbektakaken blanjanipun. Pramila saking menika, supados mboten karumiyinan déning kanca-kancanipun wati kedah énggal dumugi ing pekan. Pendamelan dados buruh géndhong kedah piyambakipun lampahi wiwit rabinipun tilar ndonya karana kacilakan. Rabipun minangka sopir ingkang gadhah pengasilan cekap sedhengan kanggé pigesangan kulawarganipun kaliyan satunggal yoga. Sakmenika wati kedah ngupados pengasilan piyambak kanggé yoganipun. Wati kedah pados reka- daya kanggé pikantuk arta, supados yoganipun saged nedha lan sekolah. Wiwit énjang ngantos sonten wati kedah wonten ing peken, ngrantos langananipun ingkang ing padhatanipun ngèngkèn mbektakaken blanjanipun. Panci mboten sepinten pengasilanipun, nanging cekap mbiyantu kanggé kabetahan dhirinipun lan yoganipun. Wati gadhah kekajengan supados yoganipun mboten pedhot anggènipun sekolah, temah ing mangkénipun saged pikantuk pendamelan ingkang langkung saé. Sedhèrèk kula, wonten kathah tiyang èstri ingkang ngudi pigesangan kanggé yoganipun. Wonten kathah tiyang èstri ingkang nyupèkaken karemenanipun piyambak, karana kedah terus ngudi pigesangan kanggé yoga-yoganipun. Wonten kathah tiyang èstri ingkang ngudi pigesangan wonten ing panasan lan ugi kejawahan, supados saged pikantuk tedhan kanggé yoga-yoganipun. Kathah tiyang èstri ingkang mboten gampil sumarah kanggé kabagyan yoga-yoganipun. Tiyang èstri ingkang rila ngudi pigesangan kanggé yoga-yoganipun, minangka tiyang èstri ingkang kebak sih lan kapuji. Nadyana kedah kecalan wekdal lan tenaga, tiyang èstri ingkang nggadhahi sih dhateng yoga- yoganipun tansah kepingin ngudi pigesangan. Sedhèrèk kula, wonten cariyos ngengingi satunggaling tiyang èstri ing kitha kanan, ingkang sanget nrenyuhaken. Tiyang èstri menika pados reka-daya murih kesarasan yoganipun. Piyambakipun sumerep, bilih gusti yésus sagah nyarasaken sedaya sesakit, pramila piyambakipun nyuwun supados gusti yésus nyarasaken yoganipun ingkang kepanjingan sétan, nanging dipuntolak déning gusti. Lajeng, menapa ingkang dumados tumrap tiyang èstri menika? Mangga sami kita pidhangetaken cariyos ngéngingi tiyang èstri kanaan. Kula badhé waosaken kanggé panjenengan, lan panjenengan saged nggagas kanggé methik pawiyatan ingkang wigatos saking cariyos menika. Cariyosipun kados mekaten: Gusti yésus banjur tindak saka ing kono menyang panggonan ing cedhaké kutha tirus lan kutha sidon.
Nuli ana wong wadon bangsa kenaan kono teka, sowan ing ngarsané gusti yésus kanthi nguwuh- uwuh: "gusti, tedhakipun sang prabu dawud, kula mugi panjenengan welasi! Anak kula èstri kesurupan dhemit, mesakaken sanget." Nanging gusti yésus ora paring wangsulan babar-pisan. Para muridé banjur padha nyedhaki gusti yésus sarta matur: "gusti! Tiyang menika kadhawuhana késah kémawon, ketimbang terus bengak- bengok ngetutaken kita!" Pangandikané gusti yésus: "aku diutus marani wong-wong israèl sing padha ketriwal." Senajan gusti yésus wis ngandika mengkono, éwasemono wong wadon mau meksa isih nyedhaki gusti, banjur sujud ing ngarsané lan matur: "gusti, kula nyuwun tulung." Nanging gusti yésus ngandika: "ora samesthiné, yèn wong njupuk panganané anaké, diwènèhaké marang asu." "kesinggihan gusti", wangsulané wong wadon mau, "nanging senajan segawon rak inggih angsal nedha tirahan saking méjaning bendaranipun?" Gusti yésus banjur ngandika marang wong mau: "ibu, gedhé temen pengandelmu. Kelakona apa sing kokkarepaké!" sanalika iku uga anaké wong wadon mau waras. Sedhèrèk kula, tiyang èstri kanaan menika èstu ngedap-ngedapi ta? Panyuwunipun sampun dipuntolak déning gusti yésus, nanging piyambakipun mboten pedhot ing pangajeng-ajeng, piyambakipun terus ngudi, malahan piyambakipun rila ngasoraken dhirinipun ing ngarsanipun gusti yésus. Piyambakipun nyamèkakaken dhiripun sami kaliyan segawon ingkang nedha sisa-sisa tetedhaning bendaranipun. Tiyang èstri kanaan menika mboten preduli malih kaliyan reganing dhirinipun, angger gusti yésus nyembadani panyuwunipun. Piyambakipun kados-kadosa sanget yakin, menawi gusti yésus badhé nyembadani panyuwunipun. Lan kita sumerep, bilih ing pungkasanipun gusti yésus nyembadani panyuwunipun. Malahan gusti yésus ngalembana kapitadosan tiyang èstri menika, kaliyan ngendikan: "ibu, gedhé temen pengandelmu. Kelakona apa sing kokkarepaké!" Sedhèrèk kula, sinten ta ingkang mboten bagya menawi panyuwunipun dipunsembadani déning gusti? Sakben tiyang ingkang nyenyuwun dhumateng gusti tamtu tansah gadhah pengajeng-ajeng penyuwunipun dipunsembadani. Nanging kala-kala gusti nguji kapitadosan lan pangudi kita, menapa kita badhé tetep, pados reka-daya kanggé yoga ingkang kita sihi. Tiyang èstri menika tetep pitados dhumateng gusti yésus, nadyana sampun dipunasoraken. Gusti kala-kala karsa nguji sepinten agenging kapitadosan kita dhumateng panjenenganipun. Menapa kita tetep yakin, menawi gusti tansah paring menapa ingkang kita betahaken? Menapa kita tetep yakin, menawi gusti menika tansah preduli dhateng kita? Lan menapa kita kukuh anggènipun nyepengi kepitadosan kita dhumateng gusti?
Cariyos ngengingi tiyang èstri kanaan kalawau ugi nyukani pawiyatan ingkang wigatos tumrap kita ngengingi gusti. Gusti tansah preduli dhateng tiyang ingkang pitados dhumateng panjenenganipun, gusti tansah mirengaken panyuwunipun tiyang ingkang pitados dhumateng panjenenganipun, lan gusti welas-asih tumrap tiyang ingkang andhap asor. Awit saking menika, kita kedah terus ngudi kanggé ngukuhi kepitadosan kita dhumateng gusti. Sedhèrèk kula, menapa panjenengan sakmangké saweg ngudi pigesangan kanggé panjenengan? Menapa sakmangké penjenengan pados reka-daya pikantuk tamba kanggé kesarasan laré panjengan? Utawi panjenengan sakmangké saweg ngudi pengasilan kanggé panjenengan? Lajengaken pangudi panjenengan menika, gusti badhé mitulungi panjenengan. Lan mangga kita pidhangetaken pituturipun prabu dawud menika, prabu dawud ngedikan kados mekaten: Precayaa marang allah lan nglakonana kabecikan, tetepa manggonmu ana ing bumi kéné, sarta nglakonana katemenan. Kabegjanmu ana ing allah, dadi kowé mesthi diparingi sakekarepaning atimu. Uripmu pasrahna marang allah, lan kumandela marang panjenengané! Panjenengané mesthi bakal mitulungi kowé. Mugi-mugi tembung-tembungipun prabu dawud menika ngiyataken kita supados tetep yakin, bilih gusti badhé mitulungi kita kanggé terus ngudi pigesangan kanggé laré-laré kita, lan terus ngudi kanggé ngukuhi kapitadosan kita. Gusti mesthi mitulungi kita. Mangga kita ndedonga: Dhuh gusti, gesang menika panci kebak kaliyan pangudi. Kaanan ndonya sampun sangsaya èwed. Nanging kawula yakin, gusti sagah mitulungi kawula luwar saking kèwedan menapa kémawon ingkang kawula sandhang. Paduka gusti saking sedaya tuan lan panitah ingkang agung. Sedayanipun kagungan paduka. Gladi kawula supados yakin lan pitados dhumateng pitulungan paduka, temah kawula mboten pedhot ing pengajeng-ajeng, lan terus ngudi pigesangan kanggé gesang kawula. Maturnuwun dhuh gusti, amin. laré-laré laré-laré