A N T O L O G I G E G U R I T A N Anggara Kasih #4 TAMAN BUDAYA JAWA TENGAH
TANGGAP WACANA KEPALA TAMAN BUDAYA JAWA TENGAH Sumina, SIP. MH Assalamu'alaikum Wr. Wb. Salam Budaya !!!! Kanthi nyebat Asmaning Dzat Ingkang Maha Suci saha sinar- tan pangalembana miwah panuwun syukur kunjuk hing ngarsaning Kang Murbeng Dumadi, keparengna kula, jejer minangka Kepala Ta- man Budaya Jawa Tengah kepareng matur gegayutan kaliyan tuma- paking Tatacara Geguritan Anggara Kasih #4, kaleksanan ing dinten Senin Wage, 9 Maret 2020. Kabudayan mujudaken woh pangolahing budi ingkang mbabar kaendahan saha kautaman kanyatan wiyar tebanipun, kadi dene wreksa gung ingkang kathah pang- pangipun. Salah setunggal pang- ing kabudayan jawi inggih menika seni kasusastran. "GEGURITAN" ingkang mujudaken peranganing seni kasusastran jawi, kasunya- tanipun tasih pikantuk kawigatosan dening para sutresna budaya, mliginipun ing wewengkon Jawi Tengah. Taman Budaya Jawa Tengah ingkang mujudaken lembaga Struktural saha kultural nggadhahi jejibahan saha kewajiban par- ing panyengkuyung saha sarana murih Seni Geguritan tetep saged lestari lan ngrembaka saha saged narik kawigatosanipun para gen- erasi mudha minangka tunas - tunas budaya.
Pangajab saha gegayuhan kalawau saged kasembadan kanthi pambudidaya sesarengan ing antawisipun Taman Budaya Jawa Ten- gah kaliyan para sutresna budaya saha sawenehing pihak ingkang tasih lan tetep nggadhahi raos peduli dhateng kabudayan jawi, mliginipun Seni Geguritan. Atur panuwun ingkang tanpa pepindhan katur dumateng sakathahing pihak ingkang sampun paring panyengkuyung sarta pambiyantu ingkang arupi menapa kemawon satemah Tatacara Ge- guritan Anggara Kasih #4 ing kalodhangan menika saged kaleksanan kanthi prayogi. Pepunthoning atur, mugi tansah rahayu kang tinemu, sembada ingkang sinedya ... tetep lestari lan ngrembaka GEGURITAN : GE - gambaran, pasemon, pranyatan, pangalembana apadene panyaruwe, Rineka rinumpaka ing ukara sinerat ing tulis, runtut tumata basa kang bisa rinasa, GU - molonging sedya antebing tekad budidaya mrih lumastari seni Geguritan panging budaya jawi, RI -nakit, rinonce, pinantes pinatut runtut rerangkening basa lan ukara dadya sarana nglairake krenteg lan uneg-uneg, mbabar pitungkas lan piweling. TAN - kendhat tan kemba, mad-sinamadan, sangkul sinangkul, bantu binantu amung sawiji kang kaesthi ... GEGURITAN LUMASTARI ..... RAHAYU.
RACIKAN Kaca Gurit ... i ... iii Tanggap Wacana Kepala Taman Budaya Jawa Tengah Racikan ... v 1. Bambang A.ER.T ... 1 Jaman Petruk Dadi Petrik ... 2 3 Layang Wirid Asmoronala ... Nggendhong Lali ... 4 2. Bambang Hermanto ... 5 5 Aja Ngrangkul Rembulan ... 6 Padhang Cecoluk Obor... 7 ... Yen Aku Oleh Kandha 3. Bintang Kalijaga Nglethis ... 9 ... 18 Lumunturing Aksama ... 18 Wangsulanku ... 19 4. Biyung Amie ... 21 Kapang Mring Pra Mitra ... 22 Narimo ... 22 Pemut ... 23 Piye Ta Iki ... 24 Ngupadi Tentrem Sejati ... 25 5. Cindhe Laras ... 27 Simbok ... 28 Yen Getihmu Isih Mili Abang ... 30 Tikus Tikus Pithi Kuwi ... 31 6. Dedek Witranto (DekTo) ... 33 Mbidhung Api Rowang ... 34 0 5 7
Inthuk Inthuk ... 35 Cakrukan ... 36 Desa Kutha ... 37 Sepuh ... 40 Sanja ... 41 Rikalane Kudu Sabar ... 42 Udan Gedhe ... 43 Golek Akik ... 44 Adus ... 45 7. Dyah S ... 47 Candhik Pungkasan ... 48 Sindhung Prahara ... 49 Ngawiyat Biru ... 50 Srengege Wus Sumendhe Tawang ... 50 Kembang Turi ... 51 Kluwung ... 52 Keduwung ... 53 8. Gandrung Sukowati ... 55 Pamit Lan Janjimu ... 56 Panyuwunku ... 57 Wis Wancine Lingsir ... 57 Lakon Kapupus ... 58 Haywa Sesumbar ... 59 Sarwa Semu ... 61 9. Pine Wiyatno ... 63 Ayo Mulih ... 64 Warisan ... 66 Pendhapa Serambi Sukowati ... 67 10. Rudyaso Febriadhi ... 69 Menyang Endi Meneh? ... 69 11. Sahid Teguh Widodo... 71 Aku, Jawa ... 72
12. Sumina... 75 Gurit Kasunyatan ... 76 Gurit Sapu Gerang ... 77 Gurit Kabudayan ... 78 13. Sonjaya Hartono... 79 Miyaki Dalan Langit ... 80 Pelog Apa Slendro = Blero ... 81 Impene Lik Paimo Lan Yu Ginah 2014 ... 82 Gurit Bocah ... 83 Layang Swara ... 84 Demang Togog ... 86 14. Srining... 87 Dudu Bandhamu ... 87 Sepi ... 89 Layung ... 90 Pesthi ... 92 Cancut Tali Wanda ... 93 15. Supri Cantrik Ndesa ... 95 Jatimulya ... 96 Samodra Minang Kalbu ... 97 Tan Hana Darma Mangrowa ... 98 Sumeleh Ing Rasa ... 99 Pustaka Wijaya ... 100 Luru Upa ... 101 16. Udiarti ... 103 Sakndhuwure Wuwungan Omahmu ... 103
1 BamBang a eR Te Asma jangkepipun Bambang Agustiningrat Estu Roh Tulus. Lair ing Solo 20 Oktober 1961. Nate ngasta Kepala Operasional Satpol PP Surakarta, Kepala Sekretariatan Penyidik PPNS lan pungkasan Kepala UPT Museum Keris Nusantara lan Museum Radya Pustaka Kota Surakarta. Wiwit tasih SMA tansah ngudi ing olah kridhaning Budaya mliginipun Seni Teater lan Sastra. Pinunjul ing babagan maos puisi. Seratan karya sastranipun arupi Cerpen, Puisi, Geguritan sampun nate kapacak ing Solopos, Sinar Harapan, Hai lsp.
2 JAMAN PETRUK DADI PETRIK Dening: BAMBANG A.ER.T Kahanan owah gingsir Petruk dadi Petrik Ngowahi lakune anasir akeh wong dadi kenthir Kagulung poncodriyo donya elektrik Blumbange sasar suur dadi tanpa wates. Kahanan pancen bisa owah Bisa luput saka karep panjangkau lan panggayuh Kosokbaline ana kang benere bener Saklawase kudu tansah eling :Eling lamun poncodriyo kuwi anjlomprongake Eling lamun budi pakertikuwi tansah owah gingsir Eling lamun angen-angen kuwi kereb anyidrani. Zaman Petruk dadi petrik Waton gelemmulung Ganepe kudu tansah eling Bakal ora kanyana nemu banyu urip mahanani wening. Solo.
3 LAYANG WIRID ASMORONALA Dening: Bambang A.ER.T :Kagem, Resa Sri Effendi. Langit Katon abang Siro tak cedaki amarga aku ngerti Kowe ringkih ana sakjerone panti. Mungguh, dununge mangkene Anata malike ana sajroning bait Almukadas Iku omah enggoning pasucen Jumeneng ana ing Kontole Adam. Jogya, Mallboro. febuari 2020. NGGENDONG LALI Dening: Bambang A.ER.T Mumpung kelingan aku tak kanda: Aku lan kowe isih nggendong lali Kepencut senenge raga nganti kepatipati Mumpung kelingan aku tak kanda: Umure awake dewe apa isih dawa? Awake dewe ora ngerti yen wis dienteni. Mumpung kelingan aku tak kanda: Uni kang landep ditaleni Suci jero resik jaba , ngupaya urip mahanani. Jogya, Stasiun Tugu.febuari 2020.
5 BamBang HeRmanTO Karanganyar, 13 September 1962 Alamat: Larangan, 2/3 Gayam, Sukoharjo AJA NGRANGKUL REMBULAN Dening: Bambang Hermanto Nimas wong ayu aja pengin ngrangkul rembulan. Rembulan kuwi ana sing duwe wong ayu duweke joko umbaran. Ing jaba obor mobat mabit katiyup angin aku lan sliramu. Ing wengi iki nyambung katresnan nyuntake rasa kangen. Nimas wong ayu sigaring nyawa ingsun nganti kapan wae aku setyo tuhu marang sliramu wong ayu.
6 PADHANG CECOLOK OBOR Dening : B Hermanto Ana tandha wingit mendhung sinaput ampak-ampak ana ula koros, baunge asu ajag, unine bajang kerek, cat ilan cat keprungu crita kawuri ana tikus clurut ngglandhang carang kena ngapa wong cilik kudu dadi tumbal? padha kanca dadi aniaya kojahe nayaka angel pinercaya kabeh dadi sumebar, kaya ambyare lintang kemukus sasat datan beda anane prabancana, lindu prahara, ngrajame ghora gurnita, ing bumi pasawatan iki dudu tembang jaragan, apa maneh gurit lancang Gusti kang maha nasa, mugi PADUKA paring pepadhang. (Sukoharjo)
7 YEN AKU OLEH KANDHA Dening: Bambang Hermanto Gurit kuwi isih kumandhang antarane beksa sarta krenteg kaya ombake lun ing gegere segara kaya sumilire angin ing padesan kaya tratapan nalika diweling kaya prasetyaku marang janji kaya esem kang karantu dudu lamising ukara marang pacelathon ah, gurit kuwi dadi tamba ati ing salurunge wengi lan rina ing sajembare kabgyan lan sapletiking panandhang ing panyapa ghora sarta tidhem ing pakeliran angin kang sinungging gurit kuwi yen aku oleh kandha..! Episode: kula kapang nyerat orek-orekan, amargi tebih saking pantes yen pun wastani gurit. Kawaos kolaborasi kaliyan tari, musik inf CFD Sukoharjo, minggu 24 january '16
9 BInTang KaLIJaga Asma aslinipun Suroto Ingkang dipun dalemi ing Ds. Pamongan Rt. 10 Rw. O2 Kec. Guntur Demak Jawa Tengah 59565 Makarya ing Fashion Stylist Art Visual Mrrchandising. Awit raos tresna lan ngudi ing kabudayan jawa mliginipun sastra jawa geguritan. Seratanipun kathah ingkang kailhami bab kawontenan ingkang lumampah. Pramila kanti niat nekat ngendikanipun mekaten : "Agunging aksama Bapa, mboten wonten ingkang saged kula aturaken bab kangge profil. Gurit ugi namung ajar nekad. Namung nate sesarengan damel Antologi geguritsn ing Pagayuban Ajar Gurit" Sumangga...
10 NGLETHIS Dening: Bintang Kalijaga Nadyanta guris tetembungan lamis Bali dakpacak saprunggel gurit Pambabaring nala kang kajiwit Ndara.. Nora kudu nggégémangsa Kasuwur tanpa rekadaya Lena ngekep dawane karep Ndhadhani kalah ing sisiping polah Ndara... Apa bali wurung...?? Ngluru wiramane kidung Sajroning jurang cerung Nglethis sairis Dmk Bk 130815 LUMUNTURING AKSAMA Dening: Bintang Kalijaga Apa mesthi Dakaturake.. Karasa bengkah telenging dhadha Racikan aksara donga kagadhang Ambyar... Kaglandhang takbir tahmid kang ngumandhang
11 Parandene... Tumètèsing waspa mahanani sengkeling nala Njèrèng kandele dedosa kaliwati Kanjeng Ibu... Ing dlamakan suku Ndika Kacadhong lumunturing aksama Ohh..Rama.. Satengahing japa Ndika Dakranggèh donga sembada Kabuka korining bagyamulya Nganti puputing pepesthi Mugya tan lirwa ngabekti Gusti hamberkahi Dmk 170715 WANGSULANKU Dening : Bintang Kalijaga Dakambali wangsulanku Yayi Genah yenta gurit kae kanggo Sliramu Semono uga tembang Dhandhanggula Gurisan tembung-tembung donga Rinacik dadya mantra sembada ;sapadha
12 Apa kliwat kosetitekna Yayi Sapungkure deres udan wingi sore Dakgurit maneh batanganku Upama geseh saka skabeng cangkriman Larungen ing gumulunge ombak pasisir Bandengan Sawuse kuwi Bali dakjangkahi teles wedhi Gisik samudra Jepara Ilang tipak-tipak datan ketara Guntur 21.9.2016
13 BIYUng amIe Sri Ambar Susilowati, ing kalangan geguritan akrab kanti asma Amie Williams / Biyung Amie. Ingkang dipun dalemi ing Bawen Ambarawa Kabupaten Semarang. Kathah hanganggit geguritan lan sekar tembang macapat lsp. Kempalan geguritanipun GEDHONG SANGA sampun katerbitaken penerbit GEMA MEDIA Jawa Tengah. Ngantos dumugi samenika tasih tansah ngudi ing babagan sastra jawi.
14 KAPANG MRING PRA MITRA Dening : Biyung Amie W Aburku mider ing ratmaya Nulya jumujug ing pendhapa Gupala Kétang rasa kapang myang pra mitra Wus dangu nora panggya Kapiadreng rasa kepéngin imbalwacana Samya séba gojèg sembrana parikena Ah ... saiba bagya bisa sapejagong suka parisuka Nyuntak kapang silih mbagé pawarta Guyub rukun kadya rikala semana Mapan ing Taman Budaya Surakarta Hemm ... nadyan saiki wus ganti warsa lan ganti warna Nanging tulusing rasa keket tinali pinongka tuhu jatining mitra Mugya tansah lestari ngrembaka kongsi puputing yuswa (TPK, daluadi 020413) N A R I M A Dening : Biyung Amie W Aku satuhu legawa jroning ati Sawusé mangretèni kanyatan kang ora manis Yektiné atiku wus kéndhang binarung jumedhoré mimis Yekti Sliramu ta kang miwiti sarta mungkasi
15 Nadyanta driya rinasa kairis-iris Dakampet wetuning luh aywa kongsi nangis Nglenggana kabèh kanyatan pancèn wus ginaris Mula sagung lelakon daktampa klawan aris Swiwi bakal dakkébaraké dhuwur ngunggahi méga Sapa ngreti ing kana dumunung papan pamuja Sun arsa megeng hardha minangka amaratapa Ngening cipta, pancadriya mrih kinasih ing Hyang Suksma (Tpk, wayah ésuk 060413) PEMUT Dening : Biyung Amie W Jeng, Sumenekna penggalihmu ing jembare rasa darana Aywa kongsi kentir ing ilining bena bang ludira Nepi ing gisik dolanan othak-athik mathuke sanepa Denwolak-walik kanthi waskitha werdi kang sanyata Waspadakna, piji endi kang becik lan endi kang ala Nulya gage gumregah sigra nuruta ilining tirta amerta (TPK, wanci enjing 130413)
16 PIYÉ TA IKI ? Dening : Biyung Amie W Angluh nutuh mung njalari kesuh Midera uga nora bakal kapangguh Sesambat, nora bakal ana kang sapa aruh Pangangen pating sranthil wus nora wutuh Panjangka lan rasa tidha-tidha worsuh Cahyané wulan kasaput mega surem Kelipé lintang katon sangsaya merem Mrabawani tatu iki krasa njarem Ana lancip landheping dom kang tumanjem Njalari tatu sangsaya katon biru èrem Dènlali-lali bali ngranuhi Dibuwang adoh, bali nututi Dipekak jebul budi ngamplok nèng mburi Whoalaaah...jan-jané piyé ta iki? Ah embuh kono, aku wis ora kuwawa ngadhepi. (Tepiswiring persil kopi, wayah ésuk 070513)
17 NGUPADI TENTREM SEJATI Dening : Biyung Amie W Ing endi dununge teken dimen tekanku Dakgagapi ulegan jantrane urip Manekarupa mijile ngongas angkara Nyembur dahana siyaga amangsa Kadi patrape nagaraja myarsi pradule kang garwa Ing endi dununge tentrem sejati Meneb eninge batin wus kaesthi Bumbu lila lamun hanampi pesthi Suka kataman kagol perihing ati Sabar darana wilangan warsi Saben-saben nyawang pethiting ari Kedhungsangan anggonku nututi Lumaris pindha lonjong mimis Tan karasa ndungkap wahya pungkasing dhiri Muga bisa panggya kang denupadi Heneng hening eling tentrem sejati #lukitapanglipurdriya Tepiswiring persil kopi, esuk 200719
19 CInDHe LaRaS Lahir ing Tulungagung Jawa Timur 19 Maret 1968. Sawetara geguritane kapacak ing Majalah Jayabaya lan Panyebar Semangat. Uga kahimpun ing antologi Geguritan "Gurit Sabrang" 2013, "Pagupon 3 " 2013, " Simbok" 2015, "Sor Bumi Sor Kukusan" 2016. Aktif nulis Geguritan lan Bothejan Pitutur Jawa ing Face Book lan media sosial liyane, karana bisa luwih murah lan gampang interaksi karo para mudha kanggo ngenalake geguritan lan nilai-nilai kearifan lokal. Dedunung ing RT 01 RW 02 Desa Sembon Kec. Karangrejo Kab. Tulungagung Jawa Timur.. Email larascibde88@yahoo.co.id HP 085648661092.
20 SIMBOK Dening: Cindelaras Simbok lumakune wektu dadi cathetan kang nyata yen tresnamu luwih dawa tinimbang marga lan pangrengkuhmu luwih amba katandhing segara kamangka aku bisa menehi apa getunku tan kaya ngapa panjenengan budhal sowan pangeran nalikane aku durung paja-paja bisa nyaur banyu susumu kamangka genderaku lagi wae dak kerek durung paja-paja kumlebat ing awiyat kaya dongamu kang saben-saben kok rapal tanpa kendhat Simbok isih nabet pulunge ati kok ranti tekaku nganti wengi ing pinggir dalan nalika baliku kasep kesandhung alangan saben wong kok takoni gupuh lan luh dadi siji nalika ketemu, aku kok kekep njur kok arasi
21 dak suwun pangapuramu yen akeh impen kang kelalen pengarep-arep kang kesrimpet gegayuhan kang kalendran uga panjangka kang cinidra ombake panguripan asring gawe kalepyan mring sejatine dununge kuwajiban Simbok muga Panjenengan pinanggih dalan lempeng lan padhang kaya lempenge atimu nalika ing wengi-wengi dawa kaya padhange tekadmu ing gronjalaning wektu ngopeni lan nggedhekake aku tanpa pangresula tanpa sambat Simbok,..... sugeng tindak Tulungagung Juli 2013
22 YEN GETIHMU ISIH MILI ABANG (kanggo Sri Yuli Pawestri) Dening: Cinde Laras kaya bledheg ing tengah ketiga kabar iku ngebaki atiku sliramu kang dadi gendera pedhot kleyangan kesaput angin ketiga mitra, apa lali jejer gendera ing tawang akeh kang nyawang minangka paraning panggadhang Dak getunana apa gunane nyatane sliramu sajak ngece ngedan jejogedan ngudang panasing jaman dak emana apa bedane sapletik geni kang kok sumet wis ngobong suket-suket garing kang thukul ing ati kang wis suwi kasatan rasa sih kasempyok kahanan, kesingkur sejarah, kesrimpung blang plontheng bintulu menyang ngendi lungane jangget tinatelon kang biyen cinencang rosa ing atimu yagene rasa eling lan awas rantas tandhas tanpa tilas mitra aja terus kegiwang playune ayang ayang yen getihmu isih mili abang aja mamang,... ayo wiwit tumandang nglari dalan padhang kang suwe ilang Tulungagung 1 Juni 2012
23 TIKUS TIKUS PITHI KUWI Dening : Cindhe laras Tikus tikus pithi kuwi ora duwe wedi saiki tansaya ndadi sawangen ora mung jagung lan pari jlurung lan watu dikririti Semen las aspal diuntal Tikus tikus pithi kuwi saiki tansaya sekti wetenge kang mung sak tekem ora kuwawa ngadhahi watesing marem ajine jurang grawah watu,...kali , gunung lan sawah mlebu wadhah nora ana kang kutah tikus-tikus pithi kuwi disanak ngeplak disandhing nempiling nanging sing waspada klambine werna-werna pinter memba kanca salin rupa adol panjangka sing sapa lena tan mangga puliha (Tulungagung , 2014)
25 DeDeK WITRanTO (Dek TO) Lahir ing Surakarta 13 Nopember 1958 Penulis Puisi Geguritan Naskah Teater. Penyair. Penggurit, Narator, Aktor lan Sutradara, ugi Motivator. Laku budaya ing jagating kesenian dados lampahing bebrayan ngantos samenika.
26 MBIDHUNG API ROWANG Dening : Dedek Witranto Sing arep dirusuhi apa Ing kene apa-apa ana Mung ora bisa nata sing ana Mulane akeh bubuk oleh leng Busuk ketekuk, pinter keblinger Ana ngendi papan mesti ana Sikut sikutan Emprit abuntut bedhug Endhas gundhul dikepeti Endhas pethak ketiban empyak Akeh kang pada nrajang wewalere dhewe Gajah ngidak rapah Rungakna Kakehan gludhug kurang udan Kendel ngringkel, dhadhag ora godak Isine mung wong maido Ora gelem cawe-cawe Keplok ora tombok Waspada iku pancen kudu Sabar sareh mesti bakal pikoleh Aja nganti gampang kapilut Rampek-rampek kethek Rebut balung tanpa isi Sing mbebayani tumraping bebrayan Hambidhung api rowang Tunggale nulung nanging menthung. Waspadaa.... waspadaa.... waspadaa ! (Kediri,692016)
27 INTHUK INTHUK Dening : DekTO Inthuk inthuk malem weton dak jaluk sega sakepel gawenen tumpeng cilik cublesana brambang lombok abang, Kuwi balung sungsum suksma raga daya jawa pikir rasa Golong gilig manther asung syukur mring rahmatullah ngesti tunggal, Aja was was sumelang ana tigan wijining jagatmu Samodra sekar wangi setaman banyu anggamu Datan bisa kawujud yen ora saka sih welasing Allah Gawanen mrene bakal dak bagekake mring tunggal garba Dak kebuk bumi kaping telu aja lali banyu lemah lan kayu Sandang pangan papan njaba njero kecukup datan cewet.... Teka resik mulih resik Malem weton njamas jiwa saben selapan limang gatra saben wektu (Kediri, Kamispahingapril2013)
28 CAKRUKAN Dening : DekTO Jepang mati ketepang Inggris mati kelinggis Landa mati kebanda Unen unen jaman mbiyen Nalika jaman rekasa Dijajah negara manca Sega gaplek Kathok goni Ana nipon kate mrewasa prawan desa Ana noni bule mrewasa jaka desa Adus lenga jarak Kuli kontrak Romusa Rodi Gawe dalan mbedhah alas roban Urip kaya ing pucuking eri Nyawang bulan ngadhang tibane jaman menang Kuwi mbiyen Saiki beda kahanane Arep apa wae kelakon Numpak montor jepang cukup utang Ana noni manca teka, para jaka padha rayahan asok kebecikan pada ngeterake mrana mrene Prawan desa wis diwadhahi pabrik Pamrihe melu mukti Dulangmas Joglosemar Sobowonosraten
29 Mampir yuk mampir Gondhal gandhul saotone Bercok bar miber terus mencok Kuwi mbiyen Nalika ngapalake pupuh kalatidha jaman edan Saben jaman jebul edan Saben jaman jebul kudu eling waspada Kuwi mbiyen Mbuh saiki ? (Doho,13416) DESA KUTHA Dening : Dedek Witranto Saben wayah esuk umun umun Mbakar tela pohung Pedhut kandhel adhem seger nyruput teh ginasthel Adoh ratu cedhak watu Kutha sala payung muntha Alun alun ringin kembar Tindak negari mundhut sinjang Tokone bawah sawo bathike kresna Ngiras es kopyor restoran singosaren Ngematake kethoprak srikaton Impen samben panen Kaya priyayi nitih andhong Montore persun nganggur
30 Tirtonadi kabendung Kanggo pariwisata toya Rame anggone ngirit anak putu Desa mawa cara Kutha mawa rega Desane kalung pedhut Kuthane kalung lampu Jopa japu tai ngasu Tekan karepmu ora karepmu Duwene mung lemah titipane Gusti Allah Rumangsa bisa nukoni sawah Nandur pipa pabrik Banyu munthuk mambu bathang Desa kutha segara gunung alas Lakuning wektu nyengkut Owah owahan ora rinasa Kutha dadi alas Alas dadi segara Gunung dadi desa Ana ratu ana watu Pada melu ngulu Ndherek mukti wedi mati Mati pangane Mati rasane Mati pikirane Mati budi pekertine Desa mayit Kutha kuburan Mati sajroning urip
31 Urip ora arep ora urup Buntet Gadhuk Buntu Desa lunga lara Kutha tamba teka Jopa japu Utange mbahmu Kamuktenmu wis diemping leluhurmu Uripmu pripihen dhewe Desa Sala Kuntha winangun Kelangan alun alun Mangga tindak negari Ameng ameng tindak ndusun Mugi tansah rahayu ing sesami Sageta lestantun sak turunipun. (wonoasri,14416)
32 S E P U H Dening : Dedek Witranto Ramene kaya pasar kobong Nggrayang pega kumendheng Nempukake lakuning angin Tlutuh nangka entuk entukane Ketuwan ing wit bosok pungkasane Sepuhmu nyepuh sasmita Nyabrang kali gondhelan tali Taline saka oyot waringin Nungsang jempalik ragamu Rambatan nyaur wektu kang kaliwat Sepuhmu ngaya sulaya Nyampar krikil ngarep lawang Latarmu njembrung nyepeti mata Udane wis terang mangsane ketiga Panase wis eyup meksa ora sranta Sepuhmu sepah tinuladha Jejering sepuh ampuh ing pituduh Lerem seleh menep ing pikir rasa laku Sepuh ing panemu budi ing ngilmu Sepuh dudu pamer kawruh ndhangak ing pakewuh Sepuhmu asung pangastuti rahayu ing sasami (kuthawengi,5juni2012)
33 S A N J A Dening : Dedek Witranto Sanja sanjang sedulur Tabuh bedhug wancine luhur Padha aweh lelipur Punjul separo umur Ngucap syukur isih sempulur Ngraketake rasa welinge leluhur Ngombe banyu pengging Isih tedhak turun sinandhing Tiba dina pasaran pahing Ugemana ukir kang sinungging Andhong si kusir ora pangling Desa sinaga cabeyan banyudana Sawangen sing katon lan ana Owah owahan wengi lan rina Sinau maca jroning atinira Kudu bisa nata jiwa hanglenggana Iki dina becik kanggo reresik Wis arang nyumurupi pitik lurik Jatahe klepon jadah wajik Kanggo pepeling tansaha nandur winih kang becik Sapa nandur bakal ngundhuh Iku nyata laku pikir rasa kang jumbuh Pusakaning jiwa kang ampuh Aja lali ujare para sepuh Sanja bisa kanggo tukar kaweruh Bakal ndayani marang apa kang ginayuh (Pahing,23316)
34 RIKALANE KUDU SABAR Dening : Dedek Witranto Kaya godhong randhu tumiyup angin Datan kuwawa nggondheli kapuk rontok Ujare bakal angon wayah tumekaning wanci Lunga menyang ngendi bakal bali nggoleki Ngenteni angsluping srengenge ora betah panase Ati siniram kanepson ora sranta tibaning kuciwa Sore nemu getun adheming swasana Ucap kebacut nguntapake cubriya Ilang kelangan lacak Rikalane kudu sabar Mbabar lelakon dununging laku Nyrantekake tengahing lakuning lakon Kayon miring jumedhuling gara gara Ing kono dadi mbat-mbataning rasa Rikalane kudu sabar (kediri,2122015)
35 UDAN GEDHE Dening : Dedek Witranto Barat lesus campur udan bledhek clerat cleret pating jledher Ora kuwawa ngeyupake rasa kangen omah lan desa Ing ara ara tumiba cloroting candhikala mecah deresing udan Manungsa isih pada lara malah saiki saya lara awit pancen kudu lara Lararaga laramaya larapikir lararasa larailmu laralaku Udane isih gedhe ora ngerti kapan sudane Pada ngetung enteking tanggal ing wulan iki Pada pingin dadi seksi pandhange rembulan kapisanan Ngenteni babaring lelakon banjaran mangsa rendheng Akeh owah owahan kang ora rinasa Angin dadi mega Banyu dadi geni Watu dadi sega Kutha dadi alas Segara nyawiji marang gunung Udane isih gedhe aja kesusu mulih Sapa ngenteni sapa ora ana sing weruh Sing cetha ngenteni jeboling tanggul Sing cetha ngenteni jugruging gunung Sing cetha ngenteni pecahing bumi Mbabar lelakon anyar
36 Muliha.... Mulihake rasa pikir laku Kang seprana seprene dolan datan keluri Muliha... Mulihake apa rinasa ora tinata Muliha... (Solowisma,100220) GOLEK AKIK Dening : Dedek Witranto Ngliling saben brongkalan kang tinemu Nithik saben watu kang sinawang melok Watu apa dudu bisa dinulu Ngasah ati hangreka rasa Merah delima kecubung sepah panca warna Golekane para rineksa dadi sesotya Emban kinarya bumining sela Barang maya lan kasat mata Ora angel diluru sedyaning laku Akikmu dak embani atiku Kangenmu dak embani katresnanku Jamrut giok biru safir ati ayam Tapak jalak puser bumi tunjung derajat Aja kalepyan ramening jagat
37 Watu dadi banyu Godhong dadi geni Embanana Akikmu Kanti tulusing eling lan prayitna Golekana akike Nabi Soleman Kencananing ati Mutiaraning wisma Tentreming nagara (solo,100220) A D U S Dening : Dedek Witranto Ngenteni cemengklung kembang bayem mentelung Pitung gebyuran pitung siwur Saka umbul sapta tirta Banyu Urus urus kareben gampang urusane Banyu Londo rasa degan kareben larut wisaning jiwa Banyu Anget mawa lirang kareben resik reregeting raga Banyu Mati kareben mati sukertaning diri lan niat pikir rasa kang ora becik Banyu Urip kareben urip angga jiwa kang nglokro dadi greget gumregah nerusake sedyaning gegayuhan Banyu Kasekten dadya tolak bala kareben slamet jiwa raga
38 Banyu Kamulyan mungkasi adus kareben resik njaba njero manggiha kamulyan Enggal mentasa aku ngenteni ing pendhapa Luluran rempah cendhana arum sinambi kungkum Janji tiba janji pucuking cemara dadi tengara Udan riwis isih adus seger adem ayem Aja kesuwen Wancine selak bedhug (saptatirta,312015)
39 DYaH S Kasebat nate kuliah ing pawiyatan luhur IKIP Karangmalang Yogjakarta. Asal saking Malang Jawa Timur, samenika mapan ing Kota Bumi Lampung. Sampun kathah hanganggit geguritan. Sinebut Ratu Gurit ing pakempalan Gurit Sabrang.
40 CANDHIK PUNGKASAN Dening : Dyah S pantog jangkah kandheg ing kene candhik mbranang ing pandulu aja tumenga nimas, surupe wus sumendhe perih ning ati ngecul tanganmu trenyuh pepisah abot nggoceki mamring rasa kasendhal mayang gapuk ngregem tan kuwawa nampi lungamu ing tlatah sabrang aja keguh jumangkah laku bacuta mlumpat ing protelon den lajer liring sarta gumuyu wis pungkas wektu kanggo sakloron rangu andulu dalan sisihan kareb nggregel tansah mangro kebak pitakon ing angenan apa isih ana esem kae sakmengko...? (Kotabumi, 22 april 2015)
41 SINDHUNG PRAHARA Dening : Dyah S apa mung arep sesenthiran lenga patra mukti wibawa lenggah babut kencana rembug gayeng bawarasa klawan kaki guru lan narada isuk lan sore medhar sabda ya gustiku, ya sesembahanku dudu perkara landhepe kuntawijaya apa ampuhe pedhang sokayana kawulamu kae wus wareg tembung nggladrah apa wayang-wayang rucah isih arep wae kok prentah apa ora isin noleh mburi janji-janji wus kaukir dadi prasasti kawulamu kang urip pinggir kali impene pijer ilang kenyut keli ngelinga yen ana songsong tunggul naga megar wayah candhikala lan jamus kalimasada kelangan aksara iku pratandha kursi sejati wus malik dadi siyunge banaspati (sadalan-dalan aku weruh dhewe impene kawula den udal-udal kececeran turut lurung turut tegalan, swarane tumangsang ngebaki ayang-ayang). (Kotabumi, 28 maret 2015)
42 NGAWIYAT BIRU Dening : Dyah S lam-lamen sarimbit nyawang purnama ing kana biyen cetha mboksungging mekroke kembang nglegani gantha njlarit kluwung angganda ngliling tempuk liring ketawang manis keket dak regem drijimu geter angemu madu tapising riris ati anratap kumesar ajer makaping sasi mangsa lumiwat crita jumangkah mung mandheg mangu nebet kangen esem ngujiwat kobar impen ngawiyat biru (Kotabumi, 16 april 2015) SRENGENGE WUS SUMENDHE TAWANG Dening : Dyah S (nalika angin wit sumilir, ya gene kowe ndadak nglilir) apa isih ndadak mamerake perih nalika wektu prasapa marang curesing warih pijer ngrerepa ngarih-arih apa isih ngaru-aru pengin bali nepusi kontale tali asih sing wus getas dipangan angin lan panas
43 lan aku wus nglenggana lelandhesan rasa eklas sing ora cinupet dening kanyatan mungguh jembaring kalangan aku wis marem nyawang lintang (Kotabumi, 21 maret 2015) KEMBANG TURI Dening : Dyah S (Lingsir sore, ngronce impen semana kang ngawe-awe) Nglayung mecaki lurung kang lungit Krenteg anyawang grumbul semaya Dalan rumpil angrerujit Saiba katrem pang-pang semana Aclum ngadhep angen tumelung Adreng ngaras kembange turi Biyen godhong ijo ngrembuyung Lena ing mangsa gogrog mbrindhili Surup anilap kaca pasuryan Trenyuh kekanthen njejuwing ati Candhik wus sumyur ing angenan Perih andulu petenging wengi (Kotabumi, 5 april 2015)
44 KLUWUNG RAHINA Dening: Dyah S pecak jangkah kekes rinasa bun tintrim ing plataran getun anyawang cathetan muspra ing esemu nimas dak abur angenan luweng nadhi nitir pangrasa rumpeg ing dhadha nenutuh kapang ngegeter eling liring semana baya sarimbit bali ngegancang ajeg lumaku nglangut ing rasa kelu nalika wanci bang wetan semburat sempoyangan nggendhong kluwung rahina natas tumlawung wurung kinemat (kotabumi, 06 agustus 2015)
45 K E D U W U N G Dening: Dyah S dak prangguli kekes punjere wengi ngrangin panjerite suling dumeling ing nglangut sepine lintang ndhedhet langit kang ora tau nyawang reroncene rembulan jembar kalangan dak tintingi kidung tresna ngrembuyung aku kang ora tau bisa ajar kenal marang konang aku kang ora tau ngadhang angin kasmaran pawewehmu wingi o, nimas aku kang ora wani nyabrang kreteg impen kawuri : kerahinan kedhisikan sumorote surya kanyatan (tapel wates sinengker wingit, ngungun anyawang klawune anggit) (Kotabumi, 11 agustus 2015)
47 ganDRUng SUKOW aTI Asma aslinipun Nursidik. Gubug mapan ing Perum Plumbungan Indah F166 Sragen. Pengangguran saking ASKI 81Jurusan Tari. Naskah sastra (geguritan) dereng wonten, punapa malih ingkang nami Antologi. Kula namung "Seneng ajar nggurit" kalanipunn wonten kemliwere ukara, ndhumpyuki kahanan, kumlebate swara ati... Gurit kula namung basa/tembung punapa wontenipun, Trah AREMA dereng saget basa alus, sinaosa sampun sauntawis gesang wonten tlatah Jawa Tengah.
48 "PAMIT LAN JANJIMU" Dening : Gandrung Sukawati Tan kendat nggenku nyawang Kaya sliramu sing kumledang Solah-bawa lan piadhegmu ora ilang Iki apa bener...ora kleru nggonku nyawang Kaya tatit nyeblak dhadha agawe kaget Wewayangan kawuri reroncene laku Sing sawetara wektu wus ilang Jumedul nyeseg ngebaki ati Rikala semana... Aku lan sliramu isih isa lenggah jajar sesandhingan Ngenam rasa mersudi jumbuhe ati Tindhak sajangkah tansah gegandhengan Ora kena adoh apadene pepisahan Tan rinasa netra kekembeng luh Tumetes hanelesi pipi Semedhot uga kelara-lara rasaku Rasa kelangan sing ora bisa ilang Nyata pangename rasa ora jumbuh karo kahanan Pamit lan janji mboklalekake Sliramu lunga ora bali #BhumiSukawati090220
49 "Panyuwunku" Dening : Gandrung Sukawati Aku pamit... Lungaku mesthi bali Iki janji dudu tutur lamis kembang lathi Takaturke kekancing iki dimen ora lali Ali-ali... Aja mung sadherma ngubengi driji Nanging uga bisa-a nggubet ati Aku pamit... Panyuwunku sing padha ati-ati nJaga dhiri njaga ati Aja mingro anilar janji Urip sabaya mukti sabaya pati #bhumisukawati090220 " WIS WANCINE LINGSIR " Dening: Gandrung Sukowati Iki wis wanci lingsir surya Wis cukup anggonimu akekiprah sedina iki Aja mung nuruti butuh ngumbar seneng Ayo padha bali Kae sentir lan teplok sing asat lengane padha diisi Semana uga sumbu aja lali dithiliki
50 Sedhela maneh wanci maghrib Swara adzan pangajak tindhak sholat bakal keprungu Reresika tindhake wudlu Pasrahke bot ribete urip mring Gusti Syukur bage sesuk isih ana wektu Dene ora wis dadi bejamu Urip mung mampir ngombe bebasane Ngendi papanmu aja nganti kleru Udinen tindhak becik Singkirana sing gawe tuna iku dadi sangu dina mangke Dina langgeng iku samestine "LAKON KAPUPUS" Dening: Gandrung Sukowati Ing tengahe wengi iki... Nalikane kabeh wis padha sirep kasikep daya rasa arip Isun mbik rika isa lungguh sapajagongan Linggih lelesehan sesendhen saka Sawuse suwe ora nate ketemu Kapisah adohe papan lan cupete wektu Ing tengahe wengi iki... Diselakana dilalekna mangsa ilanga Ana crita antarane rika mbik aku wektu semana
51 Sing meksa kapupus jrone kahanan Lakon sauntara sing gawe rika lunga Nggawa tatu-lara tanpa tamba Ing tengahe wengi iki... Sawise kapisah pirang-pirang rendheng Pirang-pirang mangsa ketiga Rika isih legan ora kersa krama Apa rika isih duka Nggawa tatu wektu semana Ing tengahe wengi iki... Isun takon baya pola isun dimen rena ati rika Aja rika kendhel muwun ngumbar waspa Rika sawang isun iki Sejatine ana gela sing kasimpen jrone dada Langgeng nganti pecate nyawa HAYWA SESUMBAR Dening : Gandrung Sukowati Dakgembol rasa angkuh Snajan kawruh tan ngebaki kampuh Kaderenge panjurunge rasa Sapa rika... Sapa isun...
52 Ri bebondhotan isun terjang Jurang-jurang isun sabrang Sun sora hasesumbar Rawe-rawe dakrantas malang-nalang dakputung Riwe tumetes hanelesi saranduning badan Tatu-tatu perih anyungging kulit Baya iki pitukone... Pucuk gunung wis kalakon isun rengkuh Sesawangan endah ngebaki pandulu Mega cedhak kaya bisa dakranggeh Angin semilir aparing sapa Wilujeng rawuh... Mugi sami rahayu... Swara ati alus bebisik lirih Sepira sorane sesumbarira Sepira gedhene daya lan kwasanira Aywa sesongar pungkasnya datan piguna Lir oncat linalosan pangwasane daya Luh anelesi pipi... Ana tangis jrone ati (keranganal17072014)
53 SARWA SEMU Dening : Gandrung Sukowati Apa bener... Iki dalan sing ndak dina tak liwati Apa bener... Lurung iki sing ndak wengi tak pecaki Yagene... kaya ngene kahanane Adoh saka rasa rumangsaku Sing katon padhang jebul isih peteng Sing katon alus jebul sih dha gronjalan Apa bener... Kahanan iki pasumpenan Apa bener... Kahanan iki kasunyatan Yagene... Ulat manis mboksebar Weh pengarep-arep jumbuhing sedya Lamun ta ing tembe Sejatine mung samudana (keranganal22052014)
55 PIne WIYaTnO Para kadang seniman sastra lan teater akrab kanti asma Mbah Pine. Lair ing Sragen 3 Nopember 1961 Tansah ngudi lan ngesuhi ing olah kridhaning budaya mliginipun teater lan sastra ing Sragen. Ing griyanipun laris sadean sekul tumpang lan trancam tahu tempe ayam kampung Mbah Pine...monggo pinarak
56 AYO MULIH Dening : Mbah Pine Wiyatno Bapa...ibu... Wis tak pecaki lurung-lurung suwung Dak luru wingiting wengi Nadyan kagubel tintrim rasaning ati Kapati sepi kinaweden lawange ngaurip Peteng ndhedhet lelimengan tan ana colok obor madhangi Tan ana lungite aksara Dak pecaki gisiking samodra Kontrang kantring kagubel peteng mangungkung Bapa...ibu... Iki laku saweneh mung kanggo terusing pangimpen Nalika dek wingi bengi panjenengan mapan sare kebak pengarep-arep Bebantalan urubing tekad Linambaran donga suci kang ginentha ing ati Kinanten antebing kaĺbu minangka kembange lakuku Bapa...ibu... Aku bakal lumaku ngluru uribing bebrayan Kang wengi iki sungkem nyecep asihing pangestu Aku bakal jumangkah ngangkah raharjaning jiwa Raharjaning raga Lakon-lakon wis kelakon Kabeh lakoning urip
57 Urip kang kebak lelakon kajumbuhake lakon sing kudu disandhang Aku lan sliramu sakeloron iki kabeh mung kaya dene pedhut Bisa obah lamun kagawa ngumbara angin suprandene kudu lila legawa Ayo mulih... Sujud mring sakabehing sesanggeman Manawa kabeh bakal lewat lurung banget dawa Mula atimu kang was sumelang Mara selehna ing pangkonku Atimu kang ringkih, mara tumpangna ing sukuku Angin ing wengi iki alus angusap tresnaku Aku mung pindha bantala rengka kang mung bisa wanti- wanti Nganggo tumetesing embun katresnan muga bebrayanmu nganti entek ing jaman Ayo mulih... Delengen isih ana srengenge jumedhul, ayo padha lelumban ana ing bebrayan agung Melu nyanthangi prahu satengahing samodra kabecikan. (Sukowati,13 pebruari 2020)
58 WARISAN Dening : Mbah Pine Wiyatno Warisan iki gegemen Amarga aku ora betah Nyawang badhut-bsdhut kakehan tingkah Menangi prawan akeh mutah-mutah Kowe kabeh putuku kang gemrayah Kencengana iket lan kembenmu Iki jamane wis jaman bubrah Ora perlu kowe melu ngrayah Piweling pusakaning simbah Kowe kabeh aja kendhat ing panembah. Tidhem lan jinem tanpa obah Kabeh putu kawetu ngresah Amarga ora kaconggah Nampa piwelinge simbah Pinangka wasiat ngadhepi jaman owah Marga ing epek-epek kiwa tumemplek aji sakethi Ing tangan tengen ginegem umbul kaprasetyan Ngaglak ngungkung bendhe pamatang Kanggo pangruwat Saka srakahing jajil laknat Kang kekudhung panguwasaning rakyat Aku lan sliramu dudu turuning wong ningrat Aku lan sliramu waris rakyat
59 Padha-padha duwe hak lan martabat Ngemban sesanggeman Aku lan sliramu dudu turuning wong kumawasa Aku lan sliramu waris kawula Padha-padha duwe hak lan swara. (Sukowati,12 pebruari 2020) PENDHAPA SERAMBI SUKOWATI Dening : Mbah Pine Wiyatno Angin sore tumangsang ing wuwungan Ngetungi lakune pandom wektu Ngono isih ana kang golek paseksen Sapa sing bakal kagiles mangsa Esuk pedhut anguk-anguk nglamuk Awan pedhute sengkleh sumeleh Sore pedhute wis kucem koncatan pamor Lan wengi pedhute kijenan Kadhung kawiyak kedhok kamanungsane Tampanen iki pangerten Marga simpati sing kudu lumaku ing jaman saiki Ahh.... Kabeh ginendam aji panglimunan Lintange wengi tumangsang ing langit Rembulan oncat nginggati nalika krungu pangrantame nafsu
60 Wiwit angin ngelus rambut Lingsir wengi mati Isih dawa roncene cerita Ing pendhapa serambi sukowati wis nate mekar Joko lan Kenya among tresna Wiwit esuk angin ngelus nganti puput Swarane kidung lawas sepi Kabeh wis mungkur Ana kidung rumeksa ing wengi Teguh ayu luputa ing lara Luputà bilahi kabeh Jin setan datan purun Paneluhan tan ana wani Miwah panggawe ala Gunane wong luput Geni atemah tirta Maling adoh tan wani perak ing mami Guna duduk pan sirna. (Sukowati, 14 pebruari 2020)
61 RUDYaSO FeBRIaDHI Lair wonten Kab Ponorogo tahun 1981. Samenika manggen wonten Kab. Karanganyar. Tansah ngudi ing kabudayan mliginipun sastra lan teater. MENYANG ENDI MENEH? Dening: Rudyaso Febriadhi Yen amung nuruti kekarepan Ora bakal ana enteke sasuwene wektu saka awan mbalik awan Saka wengi mbalik wengi Yen amung nuruti pengen Ora bakal ana enteke menawa dikuras isi sajroning pikir klawan batin
62 saiki pengen iki, mengko pengen kuwi dina iki pengen kae, sesuk pengen sing sijine dina iki pengen desa sakisine, sesuk pengen negara sakkukupane Alam padhang..... papan kanggo ngangsu kawruh, papan pasinaon lan pamulangan, papan golek sangu lan kapinteran, papan nggulawenthah kabecikan ora amung papan kanggo nuruti pepengen lan gegayuhan Kamangka.... Alam donya dudu papan kanggo mulih kang sejati Nanging amung papan ampirane raga kanggo nunut urip lan nunut mati Bali mulih kang sejati amung ana ing ngarsane Gusti Arep menyang endi meneh? Arep ngaturke apa meneh? Sakliyane bali ana ing alam langgeng, ngaturke kabecikan lan luhuring budhi ........marang Gusti Kang Maha Suci...... Januari 2020
63 SaHID TegUH WIDODO Ngasta wonten UNS Surakarta. lair ing Grobogan, 1970. Donyaning sastra kaudi wiwit bangku sekolah SD, SMP, dan SMA Purwodadi.Tahun 1988 Nglajengaken kuliah ing Jurusan Sastra Daerah FS-UNS. Tahun 1989 Ngastani adheging Kethoprak Wiswakarman lan ngesuhi ngantos samenika. Gelar Master dipun rampungaken ing UNS lan kasil pikantuk gelar Doktor Falsafah (Ph.D) dari Universiti Utara Malaysia (2010). Tahun 2014 gelar Professor Ethnolinguistik bidang Onomastik Ing UNS. Mboten kathah seratan geguritan ingkang kaanggit nanging tansah niti priksa bab kemajengan kasusasastran mliginipun sastra jawi. Buku ingkang sampun kaserat antawisipun : Tembang Dolanan Anak (2013), Puisi Jawa Kontemporer (2014), Metode Penelitian Sastra (2016). Buku-buku sanesipun ingkang ugi kaserat, magepokan kalian medallion candi, batik-kimono, kajian Serat Centhini, lsp. Ngasta kuliah bab : Pengkajian Puisi Jawa di Fakultas Ilmu Budaya UNS.
64 AKU, JAWA Dening: Sahid Hadinagara Iki dudu kojah sepira jeroning wengi tintrim Tresna karujit kadya pang-pang tanpa galih Jeriting rasa kapang ngumbara kaplantrang Ngemba wayang najan amung saklebatan Kekejer sajroning tapihmu, Mbok! Iki kojah jaman sing kelangan jejer Kahanan tanpa kodrat uwal saka lakuning batin Pribadi tanpa lelayangan lumpuh dheku-dheku Brayat tanpa rangkah ndhedher pitakon Kepriye anggonira ngukir urip ing tembe? Kasunyatane isih adoh saka pengangen Aku, Jawa jatining pancer mancapat Hyun kang bisa ngudhari kawruh kasampurnan Ndunungke jasad, akal, lan nafsu ing kayun, nuntun Baraya ageng-alit nyawiji siji ing sir suksma : nut lakulair imbaning uler Jedhung kang titis ing pati nut lakubatin nyurasa sasmita lan tengara nut lakubrata manembah ing Sang Khalik Ing kedhung panguripan aku, Jawa meneges Pasrah sumarah nlesih tapaking karahayon Ketimbang milih ngedan lamun bisa keduman
65 Daya dinayan, mad sinamadan, holobis winaris : laku dadi dayaning badan laku dadi jantraning kawaskithan laku dadi wirasaning hurip nyawiji Gusti Aku, Jawa nanting karsa mangku budi Nglempengake udheng mendhung lelimeng Kang taksah sinubya minangka aji sakti Njarwani tembung anyar kang uwal binledik Ndhudhah ngelmu wedharaning budya luhung Kang sinandhi Jawa ilang Jawane Kebalen, Januari 2020
67 SUmIna Nami jangkep Sumina, S.IP, MH. kelairan Klaten, 12 Desember 1963. Samenika manggen wonten ing Jl. Jayawijaya VI/06, Rt.03 Rw.24, Perumnas Mojosongo, Surakarta. Taun 2020 kapitados pinangka Kepala Taman Budaya Jawa Tengah wonten ing Surakarta.
68 GURIT KASUNYATAN Dening: Sumina Kasunyatan ....nyata lan kasat mata, Nyata iku, tan ngaya - wara Lelandhesan nalar sinawung rasa, Kasat mata ... cetha ing pandulu,tan samar patraping laku, Kasunyatan, tansah ngenut ubenging jagad lan jantraning kodrat, Datan owah gingsir marang pangothak-athiking pikir, Kasunyatan aweh sasmita, dununging sangkan-paran, Asung tengara, kekuwataning ukum alam " Sang Causa Prima " WEh piyandel marang manungsa kang bakal kuwasa ngrengkuh ... Jagad gedhe - jagad cilik, Manjing panunggalan, Bali mring alaming suwung, Bali mring mula- mulanira. RAHAYU SAGUNG DUMADI .... RAHAYU BAWANA LANGGENG Siti Brit, 29 September 2019.
69 GURIT SAPU GERANG Dening: Sumina (Edisi kelingan Biyung, nalika arep numpak montor mabur) Biyung .... Swara jago kluruk wis sesautan, Padatan uga keprungu swara srag ... sreg ... srag ... sreg ..... Biyungku wis wiwit ngobahake Sapu Gerang mubeng tapis plataran lan kebon, Nyingkirake uwuh lan rereged, Resik kahanane ... byar padhang ... Mbarengi mletheking srengenge Sang Bagaskara sumambirat .. Biyung nate ngendika : Sapu Gerang iki suka sasmita ... Ngumpuling sada kang kinuwatake suh kang sentosa ... Kuwagang mbengkas rereged lan memala, Nanging ..... menawa sada mau ambyar, uwal lan ucul saka suhe ... Mesthi bakal ringkih - nglengkara , nglumpruk tanpa daya ... BIYUNG ..... Apa bener Sapu Gerang iku pasemone GUYUB-RUKUN ??? Biyungku manthuk-manthuk karo mbenakke susure ... Anteb ngendikane ... GOTONG-ROYONG ..... Siti Brit, Jakarta 9 Oktober 2019.
70 GURIT KABUDAYAN Dening: Sumina (Sinambi kalaning sepi .... Edisi nginep hotel) Greget, gumregah, golong-gilig kang ginayuh, Pancasila kababar, kaweca cetha jroning pranatan agung, Ngemu surasa lan lekas kang luhur, ndhudhah mutiara bangsa kang misuwur, Budaya, woh pangolahing budi, kang mbabar kaendahan lan kutaman, Endah dening olah kridhaning seni, Utama linairake lelantaran budi pekerti, PITAKONKU ??? Baya kuwawa, budaya iki mbedhah kandeling panguwasa kang sinandhangan doktrin samawi? Baya kuwagang budaya iki,mbendung mbaludaking teknologi??? Apa iya tunas mudha milineal samengko bias bali kaya duk ing uni??? Baya kapan budaya iki bisa nyawiji mring dhiri - pribadi??? Pepuntone ... durung ana wangsulane , Anane mung pambudidaya ... MBUH KAPAN KELAKONE .... He .. he ..he .. Siti Brit, Jakarta 9 Oktober 2019.
71 SOnJ aYa HaRTOnO Sakmenika lenggah ing Wonosobo Jawa Tengah. Seratan geguritanipun asring mawi asma sesinglon Paimo Dobleh. Aktif ing ORARI / RAPI Wonosobo. Pandemen Sastra mliginipun sastra Jawi. Asring nyerat geguritan lan puisi.
72 MIYAKI DALAN WINGIT Dening : Sonjaya Hartono Japa mantra karapal kanti ati wening Banyu tuk pitu nglarung sesuker kang tumempel badhan wadhag Sesuci raga lan rasa Kanggo ngusir jim setan preri prayangan ilu-lu banaspati Kang mblayang ing sawernaning papan Iblis jajalaknat kang ora tau tobat Cumondhok tanpa sangga runggi Nginceng kalodangan kang mirunggan Sak wayah-wayah cumondhok ing kantor, pabrik, proyek Nlusup ing sela-selaning imane kawula Lanang wadon, prawan jaka, sugih mlarat, pejabat penjahat, kyai gali Tanpa tedheng aling-aling Tanpa sih kawelasan wengis lan kejem Jimat kemat kang karapal Kanthi nggegem wiji tasbih Kanggo nengeri sumarahing Ati lan lathi Kanggo tumuju dalan wingit kang siji. Pereng sumbing 29072013, Paimo Dobleh
73 PELOG APA SLENDRO = BLERO Dening : Sonjaya Hartono Apa kowe wis ngrasake merdheka le Geneya kowe jejogedan ing prapatan Kowe ngukupi panase bagaskara Nggelar jagad mekemul mega Luhmu kang kok simpen wutahna Dimen kowe lega Kaya legawane kang yasa bumi Nuswantara iki Cukup donga kang tulus Merga akeh paesan kang wis lungse Kegiles gedhong magrong-magrong papane para cukong Bonang tanpa laras kemlontang Pelog apa slendro Keprungu blero Aja kok ogreh-ogreh paesane kang sumare Merga lumakuning jaman tumiba ing awakmu Kowe wis melu necep isining kamardhikan Ing prapatan kowe isa njola sak polahmu Tanpa sangga runggi Yen bonang isa gawe urip Reksanen bonangmu Supaya kowe luwih mardhika Tanpa gumanthung marang liya. Pereng Sumbing 06082013 Paimo Dobleh
74 IMPENE LIK PAIMO LAN YU GINAH 2014 Dening : Sonjaya Hartono Wis ta le mbok rasah lelumeran Jaragan kowe ki ra dianggep Sapa ta kowe ki Rak ya mung paimo dobleh Kowe ki pidak pedarakan Bapakmu yen esuk golek beling Yen sore adol sega kucing Kok ndadak ngimpi nggayuh lintang ngukup mega Coba ngiloa ing crowokan kulon barongan pring kae Rupamu rak yo mung saemper topeng getil ta Gek ambumu lemi lan lendut Geneya neka-neka Wis punthesen impenmu Becik golek padasan Nyangking pacul manggul luku Rasah ika iku. Olah mbok mbok kok le tega men ta Sangang sasi kok kandhut Mbun-mbunanku kok pupuki ben encer nalarku Ngurut galengan ngindit klenting nyangking gonje golek banyu Kanggo ngresiki awaku Mbareng gede kok disempolehi gegayuhanku Nadyan pawitanku adol uwuh rakya becik ngangsu kawruh
75 Sapa ngerti wingka malih kencana Aku ra ngarep-arep pewehing liyan mbok Nadyan gaweanmu nggendhong tenggok Banyu susumu isih putih merga direwangi ngelih Yo bener awaku kuru aking nanging nalarku isih wening Panyawangku isih ceta endi sapi endi babi Aku lega lila Nggayuh lintang lan mega Ancik-ancik andha kuwi kurang prayoga Aku mung wong cilik isane nggayuh sawo kecik Dongamu wae yo mbok suk taun ngarep isa gawe becik Makarya kanggo ngabekti tanpa pituas bulu bekti Eling na ya mbok aku ish utang Utangku marang bumi pertiwi durung dak lunasi. Pereng Sumbing, 1-1-2014 GURIT BOCAH Dening : Sonjaya Hartono Bocah-bocah iki lagi ngukir sejarah Ngudhari nasipe dhewe-dhewe Ing emper toko Ing lampu bang jo Ing terminal pondhok lan pawiyatan Bocah-bocah iki lagi sinau Ngrakit crita ngeja kahanan
76 Kang durung pana Ngungak garising pepesthen kang tumiba Nganggo panemune dhewe-dhewe Bocah-bocah iki lagi gladhen Gedhe merga kahanan urip kekemul mega Digulawentah dening rembulan lan bagas kara Lelayaran ing pait getiring urip tanpa baita Sisping laku bakal nyawisake neraka uga kaswargan sapa kang gelem nempilke kamulyan Tangan-tangan putih kumlawe Kebak pengarep-arep Bocah-bocah iku butuh dununge urip Kanggo ngiseni sejarah. Permg Sumbing September 2001 LAYANG SWARA Dening : Sonjaya Hartono Pasar papan kanggo dol tinuku Pasar ndesa uga ngraketake paseduluran Apem, cucur, tempe kemul nganti mabako susur Sumadya kanthi prasaja Sinambi nyang-nyangan ngrumpi Bab reregan kang ora karuan dalan kang akeh jugangan Nganti bab politik , korupsi . Saiki pasar-pasar mau wis kagusur karo swalayan
77 Nyangga pincuk thethenguk ing cakruk Babagan ngene iki wis angel tinemu Merga kabeh wis sarwa instan Mula yen da antri malah rebutan Ora maelu suba sita lan kaslametan Kang baku kekarepane keturutan Jaman semana Layang tanpa swara Swara tanpa layang Majune jaman ana layang swara Kang payu didol mayuta-yuta Rebutan suara ra eling tangga Gedhe cilik butarepan Golek sandahang pangan jempalikan Tuku swara kanggo ngumbar kamurkan Lali marang tatanan Nadyan bui kanggo totohan. Lik paimo leyeh-leyeh nglinting mbako semprul Yu ginah nyangga gembreng isi bunthil karo thiwul Grenengane sakloron suk yen suarane ra payu njur piye mbokne ning yen swarane payu pora golek sembulih to pakne. yu ginah misuh-misuh lik paimo wis ngorok suarane klokor klokor Kaya umyege wong golek layang swara. Lik Paimo Dobleh Pereng sumbing 2012
78 DEMANG TOGOG Dening : Sonjaya Hartono Demang Togog demang Togog Mbegegeg logog-logog Gawe gendra ngumbar angkara Ngusung umbul-umbul menthang gendewa Numpak kreta ngirit wadyabala Tan nyaruwe Jeriting kawula Nyawang ombyaking kahanan ati kaya rontog Iki wayah apa Genea nora petung wayah Nguja boga ting kecapah Kudhung sarung macak ratu nora genah Soroh raga soroh bandho ngumbar nafsu aluamah Demang Togog kadhang dewa Ngulandara ngoyak teja salah mangsa Nguntal gunung nyangking bagaskara Nyamudhana langlang jagad mubeng ndesa Togok Tejamurti Laku nyamudhana tapa ngrame memper ati Gilig karep ngenut ilining kali Nyadhong pepethen kagungane gusti Tejamurti nguntal wohing pakarti Srakah aluamah njaring mega nawu jaladri Lamis manis tanpa ati Numpak kreta nebak jaja iki Togog Tejamurti Pereng Sumbing, 041225
79 SRInIng Ingkang dipun dalemi wonten ing Jakarta. Lulusan Sastra Jawa UNS Surakarta. Tasih asring hanganggit geguritan DUDU BANDHAMU Dening: Srining Sedyaning ati mlipir-mlipir Golek dalan turut pinggir Merga ana tengah kaline banjir Kena bilahine melu kentir Ing pangajab golek barang becik Sanadyan olehe mung sethithik
80 Maksih wae akeh wong serik Ati kok wujude burik? Ora ngono apa ta pikolehe Dudu tegal lan sawahmu Bandhane mbahmu ya dudu Kabeh mau mung saderma nyilih Raupana atimu... Ben ketok padhang ing pandulu Mripat mentheleng kok ra weruh?! Kuping njepiping kok budheg?! Aku kowe lan sapa wae Mbuh sesuk apa mengko sore Bakale mati ora urip maneh Bandhane dipek sing urip Aja nemen-nemen yen ngugemi Samubarang sing wujud kadonyan Mati ora bakal digawakne Sebab yo eman ta?! 1/9/2015
81 SEPI Dening: Srining Dak sawang saka papanku Temlawung polatanmu Ngemu panandhang kang abot Kijenan lan kesepen Polatanmu kosong mlompong Atimu suwung.. Atimu iku ya omahmu Sing adoh saka papan ngendi wae Omahmu peteng ndhedhet lelimengan Tanpa cahya Kamangka sliramu ora bisa Gawe padhang sarana dimare tanggamu Uga ora bisa ngiseni kosonge omahmu Sarana prabotane tanggamu Ananging pancen kudu mangkono Sepi lan kosong iku pralampita Bisane sliramu tekan ana papan kene Papan kanggo ngudhal rasa Kanggo ngiseni omahmu Minoh, 1482015
82 LAYUNG Dening : Srining Kawiwitan mendhung angendhanu Katungka tekane udan deres Kaworan angin gedhe Binarung swarane thathit Pating jaledher Polahe gegodhongan kaya dene Punakawan nedhenge jejogedan Ati iki saya suwe saya cilik Kalindhih rasa was sumelang Rasa wedi kang tan tinemu nalar Wedi marang wewayangan... Genah ora cetha wujude Mahanani samsaya atis Sanadyan ing mangsa ketiga Tumlawung lelakon kawuri Ora niat ora njarak Nyatane padha dene karepe Saguhmu marang aku Sasat ora ana cacate Madhep manteb datan gawe kuciwa Tibane ndata kang kacathet Ana layang kintaka Ora liya amung suwala
83 Alesane wis kuna Amarga kahanan ... Kahanan sing kepiye? Kahanan iku manut kepiye lakune Niatmu pancen wis slenca Kabeh mung tiba ana ukara Udane samsaya gedhe Banjir bandhang jroning ati Ngentirake kabeh panjangka Eloking kahanan marga Ana sing Kuwasa Madhege udan Gumanti sumilaking mega mendhung Cumlorot endahing layung Sumarahku marang Gusti Kasembadan panyuwunku Ora dak getuni barang kang ilang Embane memala kang kebak wisa Tgr, 25/5/2015
84 PESTHI Dening : Srining Pesthi kang kaesti Banget agawe bungahing ati Kaya dene nenandur awoh mbriyut Jumbuh kalawan pangangen-angen Umpama pangestiku tumrap sliramu Tinemune pancen dadi pesthiku Tegese kasunyatan trep kalawan gegayuhan Kosok baline, Sanadyan dak esti rina lan wengi Yen ta dudu pesthiku Mesthine aku kudu legawa Nanging kepriye mesthekake Yen ta sliramu iku pesthiku? Iku kabeh kudu dipesthekake Sarana rembug kang mesthi Yogene sliramu mesthi nesu Yen nyatane dudu awake dhewe Sing gawe pepesthen Luwih becik sabar lan mangesti Solo, senen 16 maret 2015
85 CANCUT TALI WANDA Dening : Srining Gumolonging tekad nyawijekake kapti Gumregah gra jumangkah Ngukir pikir ngolah rasa Ngeningke cipta hamengku puja Ora kudu nggurit nelangsa Jamane saiki wis padha mulya Tatag titis tatas dadya sesantinya Ngadeg jejeg pindha cagaking palwa Mandeng mentheleng ngadhepi kang nyata Ora perlu atetangis kaya wong papa Ora perlu sedhih kaya wong cintraka Melek seka pasumpena Gegancangan nebahi klasa Mberat sakehing memala Miyak korining rasa Ambuncang sawernaning dhuhkita (20/1/2015)
87 SUPRI CanTRIK nDeSa (nami sesinglon saking Supriyadi) Alamat Griya: Jl. Kenari no. 48 Perum Bumi Graha Indah, Jaten, Karanganyar Alamat Tinggal: Kebosungu 2,RT 03 Desa Dlingo, Kec. Dlingo, Kab. Bantul DIY. Gladhi gurit nembe warsa 2015, gurit lajeng kaklempakaken dados Antologi Geguritan. Karya tunggal: 1.Suluk Saloka Jiwa. 2. Kumbang Ngidham Sari Ndherek giri patembaya nyerat gurit ing Kundha Kabudayan (Disbud DIY) Ugi ndherek gladhi nyerat ing Kalawarti Djoko Lodang, Majalah Sempulur, ugi Jawacana.
88 JATIMULYA Dening: supricantrikndesa Jangkah iki tansah lumaku Ing peteng nggembulenge dalu Nggolek pepajar ing jagad kang sarwa samar Cahya nur cahya Kang bisa madhangi petenge jiwa ngumbara Laku iki kebak panodhi Ing dalan - dalan kang kebak krikil lan eri Tansah tak cadhong sapangatmu Njeng Nabi Kanggo masuh sewu letheging pakarti Napsu - napsu tansah mgreridhu Kanthi pepinginan kang kebak semu Setan angen - angen kang gawe kangen Nyebratake tresna ngumbara ing swarga jamal lan kamale Hyang Wisesa Dhuh Gusti ingkang kagungan wijining tresna Ing pundi gisiking wilasa Saha jumleguring asih paduka kang nebah dhadha Mbukak korining jatimulya. Omah Joglo Pojok Desa, 25 Sept 2018
89 SAMODRA MINANG KALBU Dening : Supricantrikdesa Ngligå råså, Mangun jiwå, Angaras wanginé kêmbang, Ing taman ratri sêpi rowang, Dak gurit kidung wêngi, Binarung jumlêguré sêgårå ati, Dak wåcå sakéhing tåndhå, Kang gumêlar ing jagad råyå, Tidhêm pêrmanêm, Sêngsêm ambujung ayêm, Sêsotyå måwå retnå, Linali tan biså onyå, Ing ngêndi Susuhé angin, Lan isiné bumbung wungwang, Amék banyu apikulan warih, Ing ngêndi bakal daksuprih, Tirtå pawitrå, Pangruwating durhangkårå, Tirtå husådå, Panglêburé sakéh målå. jaten, September 2016
90 TAN HANA DARMA MANGROWA Dening : supricahdesa Kabeh dhasare pitaya Upacara tata cara Saringate beda - beda Kaya dene dalanku lan dalanmu Seje lakon lan panemu Bener iku ing pambudi Wondene pener iku sajroning ati Aja mung mandhek ing bener Sebab ora ana bebener kang nora pener Sapa rumangsa bener bakal keseser Sapa rumangsa salah andhedher hikmah Beda - beda iku njaba Ing njero tartamtu padha Manungsa angrasa marganing jalma Trusing rasa ambuka tunggal Manunggaling beda: ing rasa Manunggaling cipta: Ing rasa Manunggaling karsa: Ing rasa Rasa prasaja tanpa pangentha Rasa walaka tanpa culika Rasa rumangsa mung saderma Pindha wayang ing jagad purwa. Bandha amung titipan Pangkat amung sampiran Nyawa amung gadhuhan Kabeh iki dudu kejaba iya
91 Iya iku kang nyata Lahir lan batine Njaba lan njerone Meneng lan mosike Eningna Supaya bisa tanggap ing sasmita Enengna Supaya bisa tumanggep ing pralampita Dunung dumunung Melik Melek banjur melok Warana sirep Kang Nyata mlaha Blaka tanpa weweka. Ngayogyakarta, De Laxston Hotel, 30 Okt 2018 SUMELEH ING RASA Dening : Supricantrikdesa Jeng... Gurit iki sansaya lungit Sangsaya angel anggonku nganggit Ora mung nata ukara blaka Nanging ginelar ing urip kang nyata Saben jangkah dadi ukara Saben lakon dadi gatra Ngemban jejibahan ing madya pada Luru kamulyan ing alam baka Jeng
92 Apa bener yen ati iki tansah sumarah mring Purbaning Gusti Apa malah polah angresah Kelimput pikiran susah Jeng Jiwa ina iki nglenggana Lamun isih lelumban segara dosa Senajan ngetog sakehing daya Uwal saka laku duraka Nyatane abot rasane rasa Pungkasan mung kudu jawa : Gusti, mung mring paduka sumelehing rasa Aku, sliramu kudu rumangsa. Jatimulyo, Omah Joglo, 9 Agustus 2018 PUSTAKA WIJAYA Dening : Supricantrikdesa Mbukak kaca anyar, Ing tumpukane pustaka wijaya, Dak bunderi irah - irahane, Kanggo pepeling tembe mburine, Saben laku dadi lakon, Saben catur dadi pitutur, Saben crita dadi wedha, Laku, lakon, lelabuhan, Lila,
93 Lilih, Leleh, Lebur, Leladi luk - lukane lelakon. Sapi nggiring Alas... 3 Des 2017 LURU UPA Dening : Supricantrikdesa Rikålå suryå wus gumléwang, Manuk bèthèt bèr ibêran wus manjing pang pang ranggas, Åpå sliramu isih mêntålå nyêblakké jålå luru minå, Jajah segårå Nganglang bawånå, Upå oh upå, Barang saupil nguras tênågå, Lamun ublik wus mêlik-mêlik, Lintang wus katon gumawang, Åpå sliramu bakal bacutké pangangkah, Kamångkå wus kinêpung lésus pinusus, Ing wayah pêtêng jênggêrêng, Bêcik énggallå bali, Mulih malih maring mulå mulanirå, Mêruhi marang kang momong. Jatén, 6 sept 2016
95 UDIaRTI penari ingkang lair ing kidul. Remen Geguritan Sakndhuwure Wuwungan Omahmu Dening: Udiarti Apa sliramu, kang nyeret koper seka njero sirahku? Nalika durung thukul kuku-kuku ning drijiku. Nalika jendhela wus ora dadi lawang kanggo mlebune suaramu. Klambi-klambi pating slebar ing plataran. Apa sliramu, kang negor wit-uwitan ning njero dhadhaku? Nalika irungku durung bisa ngisep kebul dupa ning njero lemarimu. Nalika kursi wus ora dadi dhipane impen-impenmu. Sega-sega nglumpuk grombol dirubung semut. Apa sliramu, kang ngobong kembang-kembang mekar saknjrone mripatku?
96 Nalika sikilku durung dituwuhi wektu. Nalika gelas wus ora bisa ngelingake jaman cilikanmu. Buku-buku padha mabur sumribit ngoyak suryanmu. Ana ing samak tanggalan kuwi Aku nyathet anggone rambutku thukul ning lawang kamarmu. Banjur aku lunga nggawa teh sing kokgawe. Mlayu adoh, menyang ramene rina lan wengi. Muter ana ing njero buku kang kebak tulisan jeneng-jenengku. Saiki, nalika jenengku wus entek nganti kaca pungkasan Aku kepengin mlebu sakjrone koper sing kokjupuk seka sirahku. Dadi wit-wit kang thukul ing dhadhamu Mawujud kembang-kembang kang mekar, ana ing sakndhuwure wuwungan omahmu. Udiarti, penari kang lahir ing Gunung Kidul.