Nulis Aksara Jawa bareng Mas Bento BAB II AKSARA JAWA LAN SANDHANGAN A. Aksara Jawa (Carakan) Aksara Jawa kang baku cacahe ana 20, yaiku: ha na ca ra ka da ta sa wa la pa dha ja ya nya ma ga ba tha nga Aksara 20 iku mau diarani aksara legena, yaiku aksara sing durung oleh sandhangan. Nanging sanadyan durung disandhangi, aksara legena wis bisa madeg dhewe dadi wanda, dadi wis bisa diwaca lan duweni teges. Tuladha: basa Jawa : lara mata : padha rasa : para jaka : Aksara "a" ditulus "ha" aja mara : ana naga : lara apa : cara ala :
B. Sandhangan 1. Sandhangan Swara Sandhangan swara ana lima, yaiku: a. wulu (..... ) : ka b. pepet (..... ) : ka c. taling ( .....) : ka d. taling tarung ( ..... ) : ka e. suku (..... ) : ka Tuladha: a. wulu (..... ) kanggo vocal "i" pipi : siti : kanggo vocal "i" kanggo vocal "e" kanggo vocal "e" kanggo vocal "o" kanggo vocal "u" nini mili : ki : ke : ke : ko : ku : :
b. pepet (..... ) kanggo vocal "e" sega : gela : beja : kena : c. taling ( .....) kanggo vocal "e" lele : wewe : kere : seje : d. taling tarung ( ..... ) kanggo vocal "o" loro : soto : ora : koma : e. suku (..... ) kanggo vocal "u" kuku : pupu : turu : kuru : Cathetan: Aksara ra ( ) lan aksara la ( ) yen oleh sandhangan pepet (.....) ora kena ditulis ( nanging ditulis re = (pa ceret) lan le = (nga lelet). ) lan ( ),
Tuladha: rega : reja : lega : lenga : 2. Sandhangan Panyigeg Wanda Sandhangan panyigeg wanda ana papat, yaiku: a. wignyan (..... ) kanggo panyigeg .....h b. layar (..... ) kanggo panyigeg .....r c. cecak (..... ) kanggo panyigeg .....ng d. pangkon (..... ) kanggo panyigeg konsonan saliyane h, r lan ng) Tuladha: a. wignyan (..... ) kanggo panyigeg "h" gagah : tatah : sawah : kalah : kukuh : sisih : malih : putih : b. layar (..... ) kanggo panyigeg "r" babar : dadar :
nalar : cakar : kukur : beber : pager : garpu : c. cecak (..... ) kanggo panyigeg "ng" kakang : gagang : nangka : karang : wuwung : momong : garing : kalung : d. pangkon (..... ) kanggo panyigeg konsonan saliyane h, r lan ng) papan : jajan : babat : bubut : nanas : kukus : kapal : kasil : Cathetan: 1. Wignyan (..... ) iku minangka gantine tandha sesigeg "h" (
"turah" ditulis ora kena ditulis )
2. Layar (..... ) iku minangka gantine tandha sesigeg "r" ( )
"mawar" ditulis ora kena ditulis 3. Cecak (..... ) iku minangka gantine tandha sesigeg "ng" ( )
"balung" ditulis ora kena ditulis 4. Pangkon (..... ) iku minangka tandha menawa aksara sing dipangku dadi sesigeg (paten)
: kapala
: kapal
: pakana : pakan Coba gatekna panganggone sandhangan tumrap tembung-tembung ing ngisor iki: kala : kula : kali : kalo : kuli : kolu : kalah : kalih : kelar : kelir : keling : kileng kaleng : kolong : kalap : kulup :
kulit : kulon : LATIAN BAB II (Aksara Jawa lan Sandhangan) Tembung-tembung ing ngisor iki tulisen nganggo Aksara Jawa: GLADHEN 1 1. jala : 2. maca : 3. pasa : 4. bata : 5. nyawa : GLADHEN 2 1. kawah : 2. tawar : 3. sawang : 4. sabar : 5. ngarang : GLADHEN 3 1. salak : 2. pakan : 3. gawat : 4. panas : 5. kapas : GLADHEN 4 1. seneng : 2. idep : 3. resik : 4. regeng : 5. kalem : kulak kalen 6. watu 7. alu 8. wesi 9. tela 10. ibu 6. lawuh 7. tawur 8. karung 9. subur 10. beling 6. susup 7. suket 8. jeruk 9. tomat 10. melon 6. semur 7. semut 8. suling 9. panah 10. panas : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : :