NO PROGRAM: 224 MANISAH / GUSTI YESUS PARING PIWUCALAN BAB NDEDONGA Pamiyarsa, Sugeng pinanggih malih kaliyan kula ibu Lilik, wonten ing adicara cahyaning agesang, ingkang kagiyaraken dening radio karemenan panjenengan menika. Kados ing padatanipun kula dipun rencangi kaliyan ibu Arin. Kados pundi pawartos panjenengan pamiyarsa? Rak sae-sae kemawon ta? inggih panci pangajap kula kados makaten, panjenengan sehat, bahagia, lan gesang panjenengan kalimputan raos syukur. Saking studio kula ngaturaken sugeng midhangetaken! Pamiyarsa, kula badhe ngaturaken setunggaling kawruh ingkang wonten gegayutanipun kaliyan kesarasaning badan, inggih menika faedahipun manisah utawi labu siem. Sugeng miyarsaaken. Pamiyarsa, Kula kinten meh saben tiyang ngertos ingkang naminipun manisah, nanging mbok bilih ing papan panjenengan naminipun benten. Panci manisah saget dipun sebat benten ing setunggal papan lan sanesipun, Menawi tiyang ing jawa timur nyebat taneman menika manisah, nanging wonten ing papan sanes wonten ingkang nyebat waluh siyem, labu jipang, jipan, timun jepang lsp. Manisah kalebet taneman jenis labu, gesangipun mrambat, nanemipun gampil, lan ugi gampil awoh.lan saget dipun olah menapa kemawon, dipun sambel goreng, dipun lodheh, jangan bening, jangan asem, dipun oseng-oseng kaliyan tahu, tempe lan urang ugi eco, dipun damel lalapan dipun dhahar kaliyan sambel ugi sedep. Menawi tiyang sumatra lan tiyang sundha remen lalap manisah, cekap dipun godhok/dipun kukus lajeng dipun dhahar mawi sambel. Pupus wit manisah ingkang taksih enem ugi saget dipun masak bobor, lan jangan asem sesarengan kaliyan wohipun pindah. Taneman manisah asalipun saking amerika sisih kidul, dening masyarakat meksiko, taneman manisah menika dipun pendhet bonggolipun, dipun ndamel njagani kabetahan nedha, bonggol ingkang sampun sepuh ugi saget dipun ndamel camilan ingkang dipun remeni dening masyarakat ing Meksiko. Kathah tiyang ingkang mangertos menawi manisah saget dipun olah, nanging kathah ingkang dereng mangertos bilih manisah menika gadhah kasiyat tumrap kesarasaning badan, Lajeng menapa kasiyatipun? Pamiyarsa, kejawi dipun masak kangge lawuh, manisah ugi gadhah kasiyat sanesipun, inggih menika sae kangge obat. Nanging sakderengipun kita mangertos kasiyataipun, kita kedah mangertos langkung rumiyin zat menapa ingkang kakandhut ing salebete woh manisah,
Woh manisah ngandhut 90 % toya, 7,5% karbohidrat, 1% protein, 0,1% lemak, o,6% serat, kejawi menika ugi ngandhut mineral kados ta kalsium, fosfor, kalium, zat besi, lan natrium. Miturut seratanipun Dr Setiawan Dalimarta, Manisah sipatipun deuretik inggih menika nglancaraken toya seni lan ugi ngambakaken pembuluh darah ingkang buntet. Pramila saking menika, manisah sae kangge ngandhapaken tekanan darah ingkang inggil, dene caranipun kados makaten, manisah 1 iji dipun imbah ngantos resik, dipun parut lajeng dipun peres dipun pundhut toyanipun lan dipun unjuk sedinten kaping kalih enjang lan sonten. Menawi Manut pengalamanipun R Broto sudibyo, ketua sentral pengembangan dan penerangan pengobatan tradisional, ing Yogyakarta toya peresan manisah ugi sae kangge tamba sakit asam urat. Dene menawi woh manisah dipun kukus, sae dipun dhahar dening tiyang ingkang nandhang sakit kencing manis. Amargi menawi dhahar manisah saget awet warek, lan mboten kepingin dhahar terus, nanging manisah mboten sae kangge tiyang ingkang sakit rematik, amargi manisah sipatipun asrep. Pamiyarsa, saking seratanipun kalih priyantun menika kita saget nampi pangertosan bilih manisah mboten namung saget dipun olah lan kangge lawuh dhahar kemawon, nanging kita ugi mangertos bilih kanthi dhahar manisah saget kangge njagi supados pembuluh darah mboten gampil ciyut lan buntet, lan amargi manisah kathah ngandhut toya pramila murugaken gampil tetoyan utawi mbacaraken toya seni. kanthi makaten saget kangge nanggulangi sakit tekanan darah tinggi, lan asam urat. Lan manisah ugi sae dipun dhahar dening tiyang ingkang nandhang sakit kencing manis, amargi saget murugaken awet warek. Lan ngandhut karbohidrat namung sekedhik. Makaten sedherek katrangan ngengingi faedahipun manisah tumrap kesarasaning badan, lan ampun kesupen bilih manisah mboten sae tumrap panandhang sakit rematik. mugi maedahi tumrap panjenengan. lan panjenengan saget njagi kesarasan panjenengan. Nuwun. Pamiyarsa, Tamtu kita nate mireng tembung bilih ndedonga menika dados ambeganipun tiyang pitados. Kula sarujuk kaliyan tembung menika, awit kanthi pandonga saget gadhah kekiyatan ngadhepi gesang saben dinten, lan tanpa pandonga kita mboten gadhah daya ngadhepi prakawis ing gesang menika, kita badhe loyo lan saget ugi kita badhe pejah. Lajeng kados pundi anggen kita ndedonga, lan konjok sinten pandonga kita menika? Nah , kita badhe sesarengan kaliyan ibu Arin, sinau saking wucalanipun gusti Yesus ing bab ndedonga. Supados cetha mangga dipun gatosaken. Yesus Mengajar Berdoa Mitra pamiyarsa, Pangandikanipun gusti ngendikaaken makaten: (Yak 4: 2-3)
4:2 Kowé padha mélik marang sawenèhing barang, nanging ora kelakon, banjur tuwuh niyatmu arep mematèni! Kowé kepéngin apa-apa, nanging ora keturutan, banjur padu lan kerengan. Kowé ora olèh barang sing kokpéngini, awit barang mau ora koksuwun karo Gusti Allah. 4:3 Lan senajan kowé nyuwun, kowé ora kaparingan, awit karepmu ala; jalaran sing koksuwun mau barang-barang sing arep kokenggo nguja hawa-nepsumu. Mitra pamiyarsa, Mbok bilih kita sanes kalebet tiyang ingkang mboten nate ndedonga, utawi kita kalebet tiyang ingkang sregep ndedonga, kita ndedonga saben dinten, malah saget ugi saben wekdal kita tansah ndedonga, nanging mbok bilih kita dereng utawi mboten nampi menapa ingkang kita kajengaken. Mbok bilih sakmenika kita ngrumaosi bilih anggen kita ndedonga klintu. Lajeng tuwuh pitakenan ing manah kita, kados pundi ndedonga ingkang leres menika? Lan kados pundi kita mangertos bilih anggen kita ndedonga sedangunipun menika klintu? Mangga kita sesarengan midhangetaken waosan kados pundi gusti Yesus paring wucalan ingkang leres ing bab ndedonga menika: ingkang suraosipun makaten: (Mat 6:5-13) 6:5 "Yèn kowé ndedonga, aja kaya wong lamis. Wong lamis lumrahé padha ndedonga karo ngadeg ing papan-papan pangibadah lan ana ing pinggir dalan, pamrihé supaya katon ing wong. Élinga, wong sing mengkono mau wis padha nampani opahé. 6:6 Nanging kowé yèn ndedonga, mlebua ing kamar, lan kancingen lawangé, banjur ndedongaa marang Ramamu sing ora katon. Panjenengané pirsa apa sing koktindakaké, senajan wong liya ora padha weruh. Ramamu bakal maringi ganjaran marang kowé. 6:7 Yèn kowé ndedonga, aja kedawan kaya adaté wong sing ora wanuh karo Gusti Allah. Wong mau padha ngira yèn Gusti Allah mirengaké pandongané, merga pandongané dawa. 6:8 Aja padha niru sing kaya ngono kuwi. Ramamu wis pirsa apa sing kokbutuhaké, sadurungé kowé nyuwun. 6:9 Mulané ndedongaa mengkéné: 'Rama kawula ingkang wonten ing swarga: Asma Paduka ingkang suci mugi dipun urmati déning sedaya tiyang. 6:10 Kraton Paduka mugi dipun èstokaken déning sedaya tumitah ing salumahing bumi, kados déné pangrèh wau wonten ing swarga inggih dipun èstokaken déning para malaékat. 6:11 Mugi kawula Paduka paringi rejeki ing dinten menika. 6:12 Kalepatan kawula mugi Paduka apunten, kados déné kawula inggih ngapunten tiyang- tiyang ingkang sami damel kalepatan dhateng kawula. 6:13 Kawula mugi sampun ngantos Paduka tégakaken kénging ing godha, nanging mugi Paduka uwalaken saking piawon. [Awit Paduka menika ingkang ngerèh samukawis, ingkang kagungan pangwaos saha Ratu ingkang mulya ing selaminipun. Amin.
Mitra pamiyarsa, Makaten kalawau wucalanipun gusti Yesus ngengingi bab ndedonga. Saking menapa ingkang sampun kita pirengaken kalawau, kita saget metik sawetawis bab ingkang penting ngengingi kados pundi ndedonga, antawisipun inggih menika: ndedonga mboten perlu dipun pameraken utawi dipun ketingalaken tiyang sanes, nanging ing wekdal kita ndedonga, kita saget milih panggenan ingkang katutup utawi mboten dipun tingali tiyang sanes, umpaminipun ing salebeting griya, ing salebeting kamar lsp. Lajeng ingkang angka kalih, anggen kita ndedonga namung kunjuk gusti ingkang adhedhampar wonten ing kraton swarga, mboten dhateng leluhur utawi tiyang-tiyang ingkang sampun pejah, lan ingkang angka tiga, inggih menika anggen kita ndedonga/pandonga kita mboten kedawan/ kekathahen tembung, amargi gusti mirsani menapa ingkang dados kabetahan kita. Lajeng sakmenika mangga kita naliti utawi mriksa diri kita piyambak-piyambak, menapa sedangunipun menika anggen kita ndedonga sampun leres, menapa kita sampun saestu ndedonga dhumateng gusti Allah ingkang adhedhampar wonten ing kraton swarga, utawi menapa kita ndedonga dhateng leluhur kita ingkang sampun pejah? Menapa kita ndedonga supados dipun tingali tiyang sanes? Ingkang saget mangertosi namung kita piyambak. Mitra pamiyarsa, Menawi kita ndedonga kanthi leres, tamtu pandonga kita dipun pidhangetaken dening gusti, menawi kita ndedonga kanthi leres tamtu kita nampi menapa ingkang kita betahaken. Lan menawi kita ndedonga kanthi leres, kita badhe mangertos bilih kita saestu mbetahaken gusti, lan saben wekdal kita tansah kepingin sowan dhumateng panjenenganipun. Lan menawi kita ndedonga kanthi leres kita kedah yakin bilih gusti ngabulaken pandonga kita. Gusti Yesus ngandika makaten: (Mat 7:7- 11) 7:7 "Padha nyenyuwuna marang Gusti Allah, temah kowé bakal diparingi. Padha nggolèkana Panjenengané, mesthi bakal ketemu. Padha nothoka koriné Gusti Allah, temah kowé bakal padha diwengani. 7:8 Awit wong sing padha mantep ing panyuwun marang Gusti Allah, bakal kaparingan, lan wong sing tansah nggolèki Gusti Allah, bakal ketemu Panjenengané; lan wong sing tansah thothok- thothok ing koriné Gusti Allah, bakal diwengani. 7:9 Apa panunggalanmu ana sing dijaluki roti anaké kokmènèhi watu? 7:10 Utawa mènèhi ula, yèn anaké njaluk iwak? 7:11 Senajan kowé alaa kaya apa, kowé padha ngerti mènèhi barang sing becik marang anak- anakmu. Apa menèh Gusti Allah, Ramamu ing swarga. Panjenengané bakal maringi barang sing becik marang saben wong sing nyenyuwun marang Panjenengané!" Mangga kita ndedonga:
Dhuh Allah, ingkang kawula sembah lan kawula luhuraken, kawula ngaturaken panuwun awit dinten menika kawula saget sinau ndedonga ingkang leres ingkang padula wucalaken. Kawula nyuwun pangaksami menawi sedangunipun menika anggen kawula ndedonga klintu, lan asring namung kangge kepentingan kawula piyambak. Kawula ngaturaken panuwun awit paduka tansah midhangetaken panyuwun kawula. matur nuwun gusti. Amin.