w w w . d a k w a h . i d MATERI KHUTBAH JUMAT BAHASA JAWA KEUTAMAAN WULAN DZULQA'DAH Pemateri: Abdul Halim Tri Hantoro S.Pd.I َ َ ُ ُ َ َ ُ ْ َ ْ َ َ ْ ن َو ُه ُد َم ْ € ِ' َد ْمَ ن َو ُه ُن ْي ِع َت ْس ئي َس ْن ِم َو ا َن ِس غ َت ْس ن َو ُه ُر ِف ذ ْو ُع ْن ِم ِ ِ أ ِر ْو ُ ف ن نِإ ƒا أ ُد َ Œ ُه َد ْح َو ُ' ‰ َي ِدا َه Œِإ َهـ لِل ْضُي ْن َم َو ُ أ ُ ˆ ل ِض ُم ف ُ' ِه ِد ْ ›œ ‰ ف - - ن Œ لِإ ‰ ْو ُس َر َو ُه ُد ْب َع ا ًد ...م َ َ¥ َو ِ © ا َني ِب § َع ْ § َع َو ٍد ...م َ ت ْن َم َو ِه ِب ْ ا ُ ل َص ...م ُه ª َس َو أ ن © ن لل ِ‰آ ُد ْع َب ا ...م لا ِم ْوَي أ . ِة َما َي ِق µِإ أ ، ِ' َدا َب ِع Á ْي ِص ْو ن َو ْ ›Â ِج ...رلا: تا ُسا ...نلا ا َ أ َ Á ...ب َر او لا ُ ›œ › ق خ ي ِذ ل ق لا َ تا َو ًءا َسِن َو ا ً ل َءا َس ك ›Ó ِث Ïا او ق ت ي ِذ ت ...ق َح َ' او تا او ُن َمآ َ أ َ لا ا َ ›œ › ق تا او ُن َمآ َ أ َ ق َو َ لا ا َ ›œ › ›Ø ِذ لو ق او Ïا او ق ف ْد ا ًم ›ى ِظ َع ا ف ُ ‰و ُس َر َو َ ز ْو ق زا ف Ïا ق َد ْص خ َو ، ِ' ُبا َت ِك ِثْي ِدَ نإ أ ƒا َد ْ ث َد ْ ة َع ْد ِب ٍة æ َو ،ا َ ל © © ْن َم ا َنِلاَ أ ِتا ُد َ أ َو ُ كْي ِ ˆ ‰ َ¢ ِب ٍنا َس ْح ِ ْم ُ َ َ َ َ ْ َ ْ َ َ َ ... َ َ َ ْ َ َ َ َ ْ ... َ َ َ
ُ ُ َ Ÿ ِ َ ْ ُ َ َ َ ُ ُ ... َ َ ْ ... ْ َ َ َ ُ َ ق َت ِب ْ ِÀ µا َع شلا َن ِم ِ ِ ل َج َو ...ز َع ِ' ى َو ذ ْو ُع أ ، ت َو ث ْي َح ط ْي ك َرا َب ِنا ف ق لا ت › ْ ... ً ... ُ َ َ َ َ ُ ُ ... َ خ َو ٍة َد ِحا َو ٍس Ä ِم َق ن ْن ِم ْ ز اَ Á ل ف ل َع نِإ َما َحْر Î َ Œا َو ِه ِب Á ْي Ïا ن Œِإ ... ×Ù ِÖ ْس Íم ْ أ َو ×Ø ْو ُ ن ْو ُ × ن ل ْحِل ْصُي ا ًدي ِد َس لاَ أ ْ Á َ َ ْ ْ Œا َجِر ا َمُ َ Å ْو ا ًبي ِق َر ْ ث َب َو ا َ Ä ِم َ َ َ ُ َ ... ... Ð ُ ْ َ ... ... ... ُ َ نو Œ َو ِهِتا Œ ْو َ ... َ ... َ َ ُ ... ْ ُ َ ُ ُ ْ ›Ø ِذ ق َ َ َ َ َ ُ ً ُ ُ ... ْ ْ ُ ُ ُ ُ ... ُ ... ُ ِع ِطُي ْن َم َو ْ Á َبو غَي َو ْ Á ذ ْ ن Á ل ْر ِف َ َ َ َ َ ً َ ُ َ ْ ّ ْ َ ّ ْ Ð َ ُ َ © ُى ْد َه ِى ْد َ ل َع ' § َص ٍد ّم َ àا َ ›Ó - َض ٍة َع ْد ِب - َض أ . ِرا ّنلا › æ َو ، ‰ ‰ ä ِ ْ ª َس َو ِه ْي د ْع َب ا ...م َو ، َ ا ّ ِر ْو ُم Œ َ َ َ ّ َ َ َ ّ ٌ ّ ُ ُ ُ ُ ً × × æ َو ِ 1 َ ف
w w w . d a k w a h . i d Sumangga kita sami tansah ningkataken saha nambahi syukur dumateng Allah subhanahu wata'ala ingkang sampun maringi pinten-pinten kenikmatan sahingga kita sedaya saget rawuh makempal wonten ing baitullah siang punika. Shalawat lan salam katunjuk katur dumateng junjungan kita Rasulullah Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam, sumrambah dhateng kaluwarganipun para sahabat, ugi para penderekipun dumugi dinten kiamat. Amin Mangga sareng-sareng ningkataken takwa, ajrih dhumateng ngarsanipun Allah, kanthi nindakaken sedaya printah-printahipun saha nebihi sadaya awisan-awisanipun. Supados kita sedaya manggehaken kawilujengan saha kebahagiaan wonten ing dunya ngantos akhiratipun. Allah Ta'ala paring pangandikan, َ َ ... َ ْ ... ُ َ ُ َ ت ...ق َح َ' او تا او ُن َمآ َ Œِإ ... ُ ُ أ َ › "He para wong Mukmin kabeh, sira padha wedia ing Allah kalawan sajatining wedi, Ian sira aja padha mati, kajaba mati Islam."(QS. Ali Imran: 102) أ َو ِÖ ْس Íم ْ × Œ َو ِهِتا ×Ù ×Ø ْو ُ ْ ن ْو ُ ن ق ق ›Ø ِذ Jamaah shalat Jumat ingkang dirahmati Allah Sak menika kita sampun mlebet wonten ing wulan Dzulqa'dah, wulan angka sepisan saking sekawan wulan haram utawi wulan minulya, wulan kang haram nglampahi tumindak dosa kranten dosanipun dipun agengaken karana agengipun wulan menika. Tiyang jawi nyebat wulan menika kanthi istilah wulan apit jalaran kaapit kaleh dinten riyadi nggih punika Idul Fitri lan Idul Adha. Ugi disebat kanthi istilah wulan sela maknanipun longgar. Kayadene wulan menika wulan longgar antaranipun wulan repot Syawal lan Dzulhijjah. Wonten ing sebagian masyarakat wulan menika dipun golongaken wulan 2 ... لا ا َ ›œ
w w w . d a k w a h . i d sial utawi wulan kang kathah pagebluk utawi pecoben. Ananging agami islam nolak pemanggeng kang mekaten menika, malahan wulan menika klebet sekawat wulan kang dipun hormati lan agungaken. Allah shubhanahu wata'ala ndawuhaken, ْ ٌ َ َ َ ْ َ ٓ Í َ َض ْر Œا َو ِت ٰو ٰم ...سلا َق î َع ا َن Ïا ِب ٰت ِك ْ خ َم ْوَي ِ ˆ َ Ä ِم ä ا ًر ْ اَ ل Î َ ا ...ن ِ قُي ا َ ق َو ْ ن ْو ›Ä ِف ا ْو ُ Á َس î ُ Î ْ ف Á ف ة ó لِتا ›ô ِك ِ ن ف لِتا õا او ت ظ ِÖ ì ì َ Ïا َد ْن ِع ِر ْو ُ ة ...د ِع ïلا ن ِا ثا ِ ›Ø دلا ذۗ ٌم ُر ُح ف ۙە ُ لا ُ كِل ق ›Â - ›ô ِق ...ت ُ õا َع َم َ ا ن Ïا "Sanyata wilangane sasi mungguhing Allah iku ana rolas sasi kaya kang wus pacak ana ing Kitabe Allah, wiwit tumitah ing langit lan bumi, yaiku sasi papat kang mulya (Dzulqa'dah, Dzulhijjah, Muharam, lan Rajab) iku wus klebu ing kono, yaiku agama kang bener. Jalaran saka iku sira aja padha nganiaya marang awakira dhewe ang ing sasi kang mulya iku. Lan sira merangana wong-wong musyrik kabeh bae, kaya dene anggone dheweke wus padha merangi ing sira kabeh. Lan sira padha mangertia, satemene Allah iku anartani wong-wong kang padha taqwa marang penjenengane." (QS. At- Taubah: 37) ْ ة َع َب ْر ا Ö ْعا َوۗ ا ðو ُ ة ِ › ... ً ْ َ ْ َ ً َ ْ ۤ ... َ َ َ َ ُ َ َ ۤ ْ ُ ُ َ َ ُ َ ُ ْ ْ ْ
ْ ْ َ ْ Jamaah shalat Jumat ingkang dirahmati Allah Ing antawise kautaman wulan Dzulqa'dah nggih menika kelebet wulan haram. Tegesipun wulan yang disuceni. Ibnu Jarir Ath-Thobari nerangaken babagan menika wonten ing kitab tafsirupun: Wulan Dzulqa'dah nggih menika wulan kang dipun dadosaken dening Allah wulan suci lan agung. Wonten ing ndalem wulan menika amal-amal sholih dipun tikelaken ganjarane, mekaten ugi tumindak dosa sami dipun tikelaken dosane. Dene Imam Ibnu Katsir nalika nerangaken ayat kang sampun kasebat: Wulan menika cacahe ana papat, yaiku Dzulqa'dah, Dzulhijjah, Muharam, lan Rajab. Dzulqa'dah nduweni keistimewan bilih Allah ngawisi tumindak perang wonten saklebete wulan menika. Malahan Allah mrintahaken supados menungsa sami persiapan ngadepi ibadah agung nggih menika 3
w w w . d a k w a h . i d haji. Jamaah shalat Jumat ingkang dirahmati Allah Wulan Dzulqa'dah menika istimewanipun sanes yaiku wulan Haji, kang sampun Allah terangaken wonten ing al-Quran, َ َ ْ ْ َ َ ُ َ َ ْ َ َ ْ َ َ ُ ْ ُ َ َ َض َر ƒا ...ن ِ ف ...جَ ف َر - ث ›Ä ِف ق ...تلا ِدا ...زلا َ تا َو ۖى ٰو ن ِا خ ›Ó لا َد ِج Œ َو ِبا َب Œا ل ù ۚ ٌت ٰم ْو Œ َو ف Ïا ُه ْ ×þ َو ۗ ُ › ِن ْو ق "Mangsa haji iku ana sasi-sasi kang wus katamtokake, yaiku Syawal, Dzulqa'dah, lan Dzulhijjah. Manhka sing sapa pinuju nindakake haji ana ing mangsa iku, ora kena cumbana lan ora kena pepadon ana sajerone nindakake haji. Dene kabecikan kang padha sira tindakake iku Allah Ngawuningani. Lan sira padha sasangua, mangka sanyata becik-beciking sangu iku taqwa marang Allah, he wong kang padha duwe akal, sira padha wedia marang Ingsun." (QS. Al-Baqarah: 197) ل َع ل ْع ...م ٌر ُ ˆ ا Íجَ ا ƒ خ ْن ِم Ö ْع...ي ٍ ›Ó ف ْن َ ف ا ْو ُد ...و َ ت ا َم َو ۗ جَ ف ق ْو ُس ِµو ا ْو ْ ä ƒا ِ َ ْ َ ُ ْ ُ ْ ... َ ì ... َ َ َ ü ْ ْ Wonten ing tafsiripun Tafsirul Quranil Adhim Imam Ibnu Katsir paring penjelasan bilih namung wonten ing wulan-wulan menika kala wau ihram (niat haji) saget sah kangge nindakaken ibadah haji. Dipun sebataken wonten ing sirah bilih Rasulullah wonten ing wulan Dzulqa'dah nindakaken umrah ngantos ping sekawan kalebet umrah kang ndereki ibadah haji penjenangipun. Jamaah shalat Jumat ingkang dirahmati Allah Mekaten ugi klebet istimewaning wulan Dzulqa'dah nggih menika Allah paring janji dhateng Nabi Musa kagem ngendikan laminipun tigang ndasa dinten wonten wulan Dzulqa'dah dipun tambah sedasa dinten wonten awal wulan Dzulhijjah. Allah paring pangandikan, َ َ ن ْو ُر ٰه ِه ْي ِخ ِŒ ٰÿ ْو ُم َ لا َ ق َوۚ َ ً × ~ ْي َ َ ٖه ب َر ُتا ا ٓ ل َ ›ô ِع َب ْر ْ َ ق ْي ِم ... ×Â َ ْ î َع ِب اَ ف ٍ ٰ ×Ù Ä ْم َ َ ا ...و َ ً × ~ ْي َ ل َ ›ô ِثٰل ْ َ ث ٰÿ ْو ُم َ ْد َع ٰو َو 4
w w w . d a k w a h . i d ل ْي ِب َس ْع ِب ›Ø ِد ِس َ ْ ْ َ َ َ َ ... َ Œ َو ْحِل ْص ا َو ْ ف ُ õا ْ ِ\ ْو ] ق ْ ä ْ "Lan Ingsun janji marang Musa, yaiku bakal Ingsun paringi Kitab, sawuse telung puluh wengi, lan Ingsun nyampurnakake tambah sepuluh wengi maneh, dadi waktu kang katamtokake dening Pangerane sampurna patang puluh wengi lawase. Pangucape Nabi Musa mang sadulure. Harun, Sampeyan kula dadosaken sesulih kula perlu ngreksa kaum kula, sampeyan sampun ngantos kapilut manut tindakipun tiyang-tiyang ingkang damel risak." (QS. Al-A'rāf: 142) ت ت › ْ ف ُ ل ْ خا Jamaah shalat Jumat ingkang dirahmati Allah Mekaten khutbah engkang saget kawula aturaken, mugi saget dados pitutur kang manfaat lan nasehat kang minulya kagem khatib pribadi lan jamaah samudayanipun. ُر ْو ُ ف َ غ ْ لا َو ُه ُه ... نِإ ُه ْو ُر ِف ْ غ َت ْسا َ ف ، ٍب َ ْ ذ ن
ُ æ ْن ِم َ ›ô ِ ْ ُ Ðþا َسِل َو ْ Á ِÖ ْس ُ õا ِ ِ َ ِµ َ' ُر ِف ل َو ْ › ْ غ َت ْس َ َ ُ أ َو اذه ْ لْو ِµ ْو أ ق ق ›Â ِح ...رلا. › ْ ُ ِنا KHUTBAH KEDUA Œ ُه َد ْح َو ُ' َ َ َ َ َ ْ ْ َ ُ َ َ ... َ ْ ْ ... َ َ َ ` َر ُدَ ْ@ أ َو › أ ش ‰ ْو ُس َر َو ل َص ...م ُه للا أ ، ِ' َدا َب ِع ›Â ِج ...رلا: أ َ لا ا َ ›œ › ُه ُد ْب َع ا ًد ...م َ أ ُد َ ˆ أ ُد َ ˆ ُ © ا َن...ي ِب أ َو ، ُ كْي ِ ‰ أ َو ، ُه ُر Œِإ َ ‰ِإ
ن ك
ن Œ
ن
َ َ َ ُ ›Ø دلا ِم ْوَي µا َع ت َو ك َرا َب © ا َني ِب § َع َو ٍد ...م َ ق َت ِب ْ ن َو ْ ف ِÀ § َع ن Á ْي ِص ْو َ¢ ِب ت ْن َم َو ِ µِإ ٍنا َس ْح ِ ْم ُ ِ‰آ ل َج َو ...ز َع ِ' ى َو ث ْي َح ق لا ت ْ Ÿ ِ ِ َ ُ ... َ َ َ ْ ُ َ ُ َ َ ... ْ َ َ ُ ذ ْو ُع أ ، شلا َن ِم ِ ِ ط ْي › ْ ِ َ َ ... َ َ ... َ ُ ُ ْ ... ت ...ق َح َ' او َ تا او ُن َمآ َ ُ ُ Œِإ ... أ َو Œ َو ِهِتا ِÖ ْس Íم ْ ×Â ×Ù ×Ø ْو ُ ن ْو ُ ْ Í ق ق ن ›Ø ِذ 5
w w w . d a k w a h . i d Œا ِتا َن ِم ْؤ=ا َو َ Ä ِم ِءا َي ْح َ َ ْ َ ْ Ð Ð ... َ َ? ق ٌع ْي ِ ›ô ِن ِم ْؤ=ا َو ِتا َ ْ ْ ِÖ ْس=ا َو َ ›ô ِ ْ ٌبْي ِر نِإ ِتا َو ْم غا ...م ُهللا Öِل ْر ِف ِة َو ْع ...دلا ُب ْي ِ © ق َ أ ...م ُه ›ô َب للا ل ف ل لا ا َنْب ن َج َو ش ِحا َو ف ت َو ،ا َنِت ... ل َع ْب ذ َو › ر ا َن ْي ل َع ا َه ْم ِ ×Ù أ َو ،ا َ à ل ْب َه ا َن ...ب َر ق ا َنِت ... أ ْن ِم ا َن ذ َو ا َن ِجا َو ›ô ْع ل َع ْجا َو ٍ › ر ة ...ر أ ز ×, Íتلاو ،ى َد ُàا ن ... ف َعلاو ، إ ...م ُه أ ْس ] ِغلاو ، للا ك فا ل ن Íدلا › ä ا َنِتآ ا َن ...ب َر ة َن َس َح ا َي ة َن َس َح ِة َر ِخ ذ َع ا َن ِق َو ِرا ...نلا َبا ä َو Œا › َ¥ َو ِ © ا َني ِب § َع ُ' § َع َو ٍد ...م َ ت ْن َمَ و ِه ِب ْ َ¢ ِب § َص َو ْم ُ ن ِ‰آ لا ب َر ُد ْمَ أ َ ا َو ْع َد ُر ِخآ َو =ا َع ƒا ِن Œا َو ْمُ ِÖ ْس ُ ك َ َ َ َ ُ Í
ُ ُ َ َ َ ْ ل ُب ُس َ ِد ْها َو ،ا َن ِن ْي َب َتا € َو ، ِم - ...سلا ْ? ä ا َن أ َو ،ا َن ِعا َ َو ، َن ك ِر َ ط َب ا َم َو اَ ل أ › ش ا َن ›Â ِح ...رلا ُبا ...و ...تلا َت ل َع ْجا َو ، ُ ›Ø ِر ِكا ظلا َن ِم ا َن µِإ ِتا َ Ö ق َو ، َ أ َو ،ا َن ِبو ِرا َص ْب ل ز ل َع ا َ œ َ ك ِم َع ِنِل َ ث ُم ›ô ِن ، ِرو Íنلا ،ا َن ِجا َو ك ْي ق ، أ َو ،ا َن ِبو ذ ْحِل ْص / ا َم Ä ِم َر َ نِإ ا َن ْي ك أ ن ْ
َ َ َ َ ُ َ َ ْ َ ْ ُ َ ْ ْ ِ َ َ َ َ َ َ َ ْ ْ َ ... ْ ُ َ ْ ›ôِل ِبا ِ َ َ ِ َ َ ُ ْ ْ َ ُ َ ْ ›ô ِق ...ت ُ Öِل ا َن ا ًما َمِإ َ ُ َ َ َ َ ُ َ َ َ َ
ً ً ْ ْ ِ ِ َ َ َ َ ›Ø ّدلا ِم ْوَي َ ُ µِإ ٍنا َس ْح ِ ْ Ÿ ِ َ َ ْ ْ ْ َ ›ôِ 6