SEDEKAH MINANGKA BEKTI TIYANG SEPUH Dening : Zulfah Kirom, M.Ag. (PAIF Kab Purworejo) Khutbah Pertama ذ ْو ن و َِّلِاِب َّ َّ ع َّ َّْن م و ل ِض ُم ََّّ ل ه َّ َّ َّ ك ْي ِر ش َّ ْ ٰ ُ ُ ْ ْ ُ ْ ُ ُ ُ َُّه ُر ِف ن و ت ْس ي ِع ن ه َّ َّ غ َِّه ِد ْه ي َّْن مَّ َّ َُّلِا َّ َّْن ِمَّ َّ ض ُي َُّه د م ن ح ن و ت ْس َِّر ْو ُر َّ ش ف َّ ال َّ د ْم ِلَِّ َّ لا َّ ح َّ َِّ ِي س و َّ ِتا ئ َّ د ه أ و ش َّ َّ ل ََّّ ه ن ِإ َّ َّ ْ ٰ ُ ْ ْ ْ ُ أ ن ِس ا ف ن َّ ي ِدا ه م اد م ح َّ أ َّ م ن ِلا ا َّ ع لِا َّ َّ ف َّ ال َّ َّ لِل َّ د ه أ و ش َّ ْ ْ ُ ْ ُ ْ ُ ُ َُّه د ح و َّ الَّ ََّّ ال ِإ َّ َّ َّ اَللَّ َّ نا س ل ِإ َّى َّى و تِب ق َّ صلا ل ةو َّ َّ ل ِإ الَّ ََّّ أ َّ ه َّ أ َّ ن َّ ن َّ َّ َّ ل ََّّ ه ُ ُ ُ ُ ُ ل س و َّْم صَّ َّ ل َِّم ْو ي ل ْو ُس ر و َّ ُ َُّه د ْب ع ع و َّ د م م ح ع ب َّ َّ ل ع ل ع َّىل َّ ىل َّ َّ . ه َّ َّ َِّهِلآَّ َّ ُ ْ ْ ْ ْ َّْن م و َّ َّْم ُه ا َّم أ َّ َّ . هُّيآ َّ ا ي ف َّ ا د َّ أ ِو ص ن ت عِب ك ْي ِص ْو َّْم أ َّ ، َِّهِبا ن ْو ُر ِضا َّ َُّلِا ح َّ َّ ح ِإ ََِّّب َّ ياَّي ِإ و ا و او ُم ْي ِق َُّه ْو ت د ِ ج دلا َّ ي ُ ُ ُ ْ ْ ُ ُ ن ْو َّ َّ. ا ْو ُم ِ د ط و َّ َّْم ك عا َّ َِّهِت كَّزلا َّ َِّلِا َّ َّ حلا ت ف ح ِل َّ ٰ ٰ ٰ ُ ُ ا م و ت ق َّ َّ رْي ِص ب َّ ا و َّ َّ : ع ت لا ى َّ َّ َّ رْي َّْن ِ مَّ َّْمَّ خَّ َّ ك ِس ف ق لا َّ َّ ةو َّ َّ ت او َّ ََّّ ُ ُ ٰ ٰ ُ َّ ن ِا َّ ْ ُ ْ ْ ن ْو َّ َّ لِا َّ ل م ت ع . ن ِعَّ د َّ َّ مِب َّ ا ا ِل َّ َّ ََّّ َِّ لِا ن ف Kaum muslimin jamaah Jumuah rahimakumullah, Mangga kita tansah ngupayaaken ningkataken taqwa kita dhumateng Allah swt, kanthi nglampahi punapa ingkang sampun Allah dhawuhaken lan nebihi sedaya ingkang sampun dipun awisi. Kejawi punika monggo kita sami ngathah-ngathaken amal shalih, infaq lan sadhaqah. Allah sampun ngendika:
ْ ْ ُ ُ ْ ْ ُ ٰ ُ ت ْو م لا َّ مَّ َّ ن ِ َّْن َّ َّْن ِمَّا َّمَّ َّ َّ ْي ِن ت ْر ا خ َّ َّى ل ِا َّ مَّ َّْن ِ َّ ل ْو ق ي َّ َّ َّ ف نْي ِح ِل َّ ا ْو َُّم أَّي َّ ي ِت َّ َّ َّ ف ا ص د َِّل ْب ق َّ ن َّ ا َّ ب ْي ِر َّ ق َّْم ز ر ق ِف ن ب ر َّ َّ َّ ِ Padha infaqka sira kabeh saka sebagian rejeki kang wus Ingsun paringake marang sira sadurunge tumekaning pati marang salah sawijining sira, kang mengko banjur muni-muni (krana getun), "Dhuh Gusti, kenging punapa Panjenengan boten nyrantosaken (pejah) kula boten ketang sekedhap malih, supados kula saged amal sedhekah lan kula kagolongaken dados tiyang-tiyang ingkang saleh." QS. Al Munafiqun : 10 د ك َّ ق ن ك ا ح َّ ُ ٰٓ ٰ ل ْو ا و َّ ك َّ ق صلا َّ ل َّ ا ج َّ َّ ا ل Para sedherek ingkang minulya, Pramilo monggo mumpung kita taksih dipun paringi gesang wonten ing ngalam donya puniko, mangga babagan amal sadaqah, infaq lan jariyah punika saestu kita gatosaken. Ampun ngantos dados getun benjang sasampunipun seda amargi boten purun sadaqah rikalanipun gesang. Wondene ingkang boten kagungan bandha kangge sadaqah, lajeng kados pundi? Allah sampun ngendika : ٰ ْ ْ ُ ْ ع ب ا ه ل ْو ت َّي َّ ة صَّ د ق ق َّ "Tetembungan apik lan pangapuran iku luwih becik tinimbang sedhekah kang kairingan tumindak kang ngelarakake ati. Allah iku Maha sugih tur Maha Aris." (QS. Al Baqarah: 263) مَّ َّْن ِ َّ رْي خَّ َّ غ م َّو َّ َّ م ْي ِل ع َّم َّ ف ْو ُر َّ َُّ لِا و َّ ي ِن غَّ َّ ة ر ِف َّ ح َّ ََّّ َّى ا ذ َّ arupi kaserat, ayat Saking bandha/materi ingkang kita gadhahi, ananging saged arupi pangandikan-pangandikan ingkang sae: doa, motivasi, kabar ingkang migunani lan pangapuran dhumateng tiyang sanes. sedekah mboten namung ا و
Boten sakwangsulipun, sampun boten purun urun bandha, malah paring pangandikan utawi komentar-komentar ingkang negatif, lan boten ngeremenaken dhumateng tiyang sanes. Para sedherek ingkang minulya, Lajeng dospundi tiyang mukmin ingkang kadhung nilar donya ananging taksih kirang amal sedekahipun? Islam paring solusi ingkang purun "mikul dhuwur mendhem jero" dhateng tiyang sepahipun. Setunggal wekdal wonten tiyang jaler nyuwun pirsa dhateng kanjeng Nabi mekaten, ََّّْول lumantar putranipun ُ ُ ُ َّ ت م ت َّ ك ل َّ ْ ْ َّ ص د َّ ت ص د ْ ُ ْ َ ْ َ ُ ا ه ُس ن ف َّ ت ص د ها ر أو َّ ، ا ق ت َّ َّ ت ِل ف ََّّ ت ا َّ أ ف َّ َّ ق ت أ َّي ِ أ م ؟ا ه َّ ت َّ ْ ْ َ ا ه َّ ع ن "Ibu kula seda mendadak, lan piyambakipun boten wasiat napa- napa. Kula yakin, menawi sempat ngendikan, piyambakipun mesthi kersa sedekah. Lah, punapa almarhumah ibu kula pikantuk ganjaran menawi kula sedekah atas nama piyambakipun?" Nabi SAW ngendika, "Iya, sira sedekaha kanggo ibumu." (HR. Bukhari) َّْم ع ن َّ َّ َّ ق َّ: لاق َّ ن ع َّ نإ َّ Wonten hadis sanes redaksinipun mekaten, لا م َّ ْ ْ َّ نإ َّ ْ تا م َّ َّ كُي َُّر ِ ف ِصو ُي ل و َّ َّْم ت و َّ ك ر َّ له َّ َّ نعَّ ه َّ َّ ن َّ َّ ف َّ ، أ َّي ِب َّ ص د أ ،ا ْ َ َّْم أ ت "Estunipun bapak kula sampun nilar dunya lan nilaraken bandha sekedhik, tapi piyambakipun boten wasiat. Punapa (Allâh) kersa ngelebur dosa-dosane bapak kula menawi kula sedekah atas nami piyambikupun?" Nabi njawab, "Ya." (HR. Muslim) ن ع نع َّ: َّ لاق؟ه َّ َّ ق .
Saking punika kita dados mangertos bilih bektos dhateng tiyang sepah kekalih punika berlaku sepanjang hayat, sinahoso tiyang sepah sampun sumare. Punapa malih kagem kita ingkang mbok menawi dereng sempat bektos rikala rumiyin tiyang sepah taksih sugeng, sakpunikalah kasempatanipun kangge nambeli. Ewondene amalan ingkang asring dipun syariataken kangge ngintun ganjaran tiyang sepah inggih punika sadaqah lan amal jariyah. Kados ingkang sampun Nabi Muhammad ngendikaaken wonten ing setunggaling hadits saking Abu Hurairah ra َّ ل ِإَّ د يَّ حِلا َّ ل ثا ل ِإَّ: ة ُ ْ ْ ُ ْ ُ نعَّ ع ط ناَّ ق أَّ، ِهِبَّ ُع تا مَّا ذ ِإ أَّ، ة ي ِرا ل م نا س ن ُيَّ م ت ف عَّه ثَّن ِمَّا د ق َّ ة ه صَّن ِمَّا نإلاَّ ْ ُ ْ ْ ل ِعَّ ْو ل وَّ ْو ع ج صَّ د "Yen menungsa mati, arep pedhot kabeh amale kejobo telung perkoro, yaiku sedekah jariyah, ilmu kang manfangat, lan anak sing sholeh kang tansah dongakake wong tuwone" (HR. Bukhari) هلَّو Para jamah Jumat ingkang minulya, Ingkang kedah kita jagi anggene sedekah inggih ampun ngantos mberataken awak kito piyambak amargi kita ugi tasih nggadhahi tanggung jawab lan amanah keluarga kita ingkang wajib kita sedekahi. Kejawi puniko ampun ngantos ngupayakaken sedekah kanti nyuwun utangan saking lintunipun. Kados tiyang ingkang nembe kerso slametan sedanipun tiyang sepuh kanti lan pepak ananging ingkang kathah sedekah dhaharan sedaya beayanipun dipun perkoleh kanthi pados utangan.
sesuai kemampuanipun supados mboten dados beban tumrap piyambake lan keluarganipun. Ingkang leres inggih sedekah puniko Mekaten khutbah siang puniko mugi-mugi Allah swt tansah paring rizki ingkang barokah supados kita saged ngamalaken zakat, infaq lan sedekah. Amin َِّه ْي ِف ن و َّْم َّ َّ َّ ف َّ َّ َّ ن ِإ ه ُ ْ ْ ُ ُ َّْم ، ِم ْي ِر أ ْر َِّن َّ لا ق َُّلِا ت و ل َّب ، ِم ْي ِك َّ َّ ق َّ َّ َُّه ْو ُر ِف َّ َّ ن ِإ ه َّ غ ل و َّ َُّلِا كاَّي ِإ و َّْي ِن مِب َّ ت و ن ِم و َّْم َّْي ِ ال ِت ه َّ َّ ن ِم َّ َُّر ْو َُّم ْي ِح َّرلا َّ ََّّْي ِل ذلا و َّ ِتا ي َِّر ك ِ َّ أ لا َّ َُّع ْي ِم َّسلا ت ْسا و ، ِم ْي ِل َّ َّ ََّّْيِف َّ لا ك َّ ا ك َّ ع ْ ْ ُ ْ ُ ُ لا َّ ح َّ ك ْ ْ ُ ُ ْ ُ َّ و هَّ غ ف لا ع لا ك را ب َّ َّ ن ِمَّ َّ و هَّ ْ ُ Khutbah II َّ صلا و ل َّ َّْي ِذ ِلَِّ لا َِّ َّ ي س ن ِد ِ ا َّ ل ِا َّا َُّه د ْب ع ْ ْ ْ ٰ ْ ُ ُ ْ م ْي ِا لا َّ َِّنا ع و ل ى َّ. لا و َّ ل ْس ِإ أ و َّ د ْم ل ح َّ ن م ن ع ا َِّة م أ َّ َّ . ع ِنِب َّ َِّرْي خَّ ك ِل م لا َّ َّ ل ْو ُس ر و َِّما َّ ا ةا َّ ْ ٰ ٰ ْ ٰ ُ ْ ل َّسلا و َُّما َّ د َّم مَّ ح َِّما ر ِك ي س د ِ ع ب َّ ا َّ َّ َّ َّ. َِّما ن َّ ُس ْو لا أ َِّهِبا َّ د ه أ و َّ أ َّ ن َّ ش َِّما ر ِت ع َّى ل لا َّ َِّهِل َُّما ل َّسَّ َّلا ح ص ٰ ْ ْ ْ ُ ْ ُ ُّ ُ ْ ُ َُّلِا د ه َّ أ ش َّ أ ن َّ ن ب ْيِب ا َّ أا ي هُّي نلا َّ ف ا لا َّ ق ن ا َّ ل ِا لَّ َّا َّ َّ ه َّ د ُ ْ ُ ُ ُ َّ شلا َّ ُ ْ ْ ا َّم أ َّ ن ْو ت ُم لا ق َّ َّ َّ لا َّ ي ِذ ح و َّ ُب ِحا ص َّى و تِب ق لا و د َّم مَّ ا ح َّ ِف ر ح ِإ َّ. َّ َّ ه َّ َّ َّ َّ د َّ ُ ْ ُ ْ ُ ْ ْ ك ْي ِص ْو َّْم أ َّ َّ َّ لِا ن ِا َّ ن و َّْي ِس ف ل م َّ ُسا ف َّ زا َّ ف َّ ق د َّ َِّلِا َّ َّ. َّ ُّ َّ نلا َّ ْ ُ ََّّ وَّ ن ْو ص ُي ل َّ َُّلِا َّ أٰي هُّي ا ي َّ ع َّى ل َّ َّ َّ ك ِئا ت ه َّ ب ن َّ َّ َّ: ف ق لا َّ ت ع لا ى َّ ِ ِ
ٰ ُّ ٰ ٰ ُ َِّه ْي ا ْو ع صَّ ل ل ا ْو ُم ِ ل س ن م ا ْو أ ََُّّ اَللَّ َّ ص ل م ْي ِل ْس ت ا َّ د َّم مَّ ح ع و ل ى ََّّ وَّ ي س ل س و َّْم ِ ي س َّ َّ َّ َّى ع ل َّ ََّّْب ِا ن ِد ِ ا ك را ب َّ ن ِا َّ ك َّ صَّ َِّ ل َّ َّ ن ِد ِ ا َّ م ْي ِها ر ٰ ٰ ٰ ُ ُ ْ ي س مََّّ وَّى َّ د َّم ع ل ح ك ِرا ب و َّ ي س ن ِد ِ ا ض ْرا و د ْي ِ َّ مَّ َّ ج َّ نْي ِع تلا و ب ِعِبا َّ م َّ . نْي ِم ِل ْس ُم لا و َّْر ِف لِل َّ َّ َّ ءا ب و طلا و لا و َّ ءَّ َّ ا ع َّى ل ن ِد ِ ا َّ د َّم مَّ ح َّ كَّ ا م ي ت َّ َّ َّ َّ ا َّ َِّل ي س َّ َّى ع ل َّ م ْي ِها رْب ِا َّ َّ اَللَّ ْ ٰ ٰ ٰ ٰ ُ ُ ْ ي س ا ن ِد ِ َِّل َّ َّ م ْي ِها رْب ِا َّ َّي ف َّ نْي ِد َّ ِشا َّرلا َِّءا لا خ ل ف َّ َّ . َّ نْي ِعِبا ت و َّْم ِه ِعِبا ََّّ وَّ َِّعِبا َّ ت تلا َّ َّ نْي ِن ِم م ِل ْس ُم لا و لا و ؤ ُم ؤ ُم َّ ِتا َّ َّ ن ْو ضا ر ْم لا و َّ ا َّ عا ا َّي ِس َّ د َّم مَّ ح َّ ن ِد ِ ا ع و ل ى َّ َّ ع َّى ل َّ ا كَّ م نْي ِم لا َّ ع لا َّ ت َّ ا َّ ْ ٰ ٰ ْ د ْي ِم َّ ح يِب َّ َّ ك ِ َّ اَللَّ َّ َّ ي س َّ ا َّ َّ َِّل ن ِد ِ ا َّ ْ ٰ ُ ْ َّْن َّ ا ص َِّم ْو ي ُ ع و عَّ َِّن َّ ح َّ ن َّ ِبا ٰ ٰ ْ ْ ْ ُ ا َِّن َّ ج ي ِ دلا َّ ََُّّ اَللَّ ن َّ ل ِا َّى ْ ْ ْ ْ ٰ ْ ْ َّ عَّ ا ن ْ ْ َّْع دا ف ن ِم َّ ِتا َّا مَّا د ي َّ ف ع ه لَّ نْي ِم ِل ْس ُم لا َّ َّ ن س َِّة ر ِخ ة َّ لا َّ ا َّ ح َِّنا س او ُر ف َّ. ذا ك َّ َّ َّ َّ غا َّ. ْ ْ ْ ْ ُ ْ ك ُرْي َّ َّ ُ ُ لا و ت ِف َّ َِّرِئا سَّ لِب ََّّ وَّيِف ن س ة َّ لا و َّ غ َّ ن َّ لا غ ل ْ ٰ ُ ْ ْ َّ صا ة َّ ي ِن ْو د ل ب ن ِد ا ع و َّ ة َّما ع َّ َّ َّا يَّ َّْن َّْن عَّ ا ن ِا هَّ ذ َّ َّ نْي ِم ب ر لا َّ ع لا َّ َّ َِّرا نلا َّ لا و َّ َّ خ َّ َِّدا ْ ٰ ْ ٰ ْ ُّ َّ َّب ر ََّّ وَّ ا ن ِق َّ دلا َّ ن ن ا َّي ِف َّ َِّلِا َّ ن ِا َّ َّ ظ ِع ي ح َّ ي ا ا َّ نِت ا َّ ْ ْ ْ ْ ْ ْ َّ لِا َّ َُّر ُم أ ي َّ َّ َّْم ك ل ل ع د ِز ي َّْم ك دا ب ِع َّ ن ُم ن ي و َّ َّ با َّى ه لاِب ع َِّل َّ ن ْو ُر ت ذ ك َّ َّ َّ د َّ ع ذ ح ِا َِّن عَّ َّ َّ م ْي ِظ ُ ْ ْ ُ ُ ْ ْ ْ ْ ُ َّْم ك َّ لِا َّ َّ. َّ ك َِّر َُّه ْو ُر ك َِّءا َّ.َّ وَّ ذ ي َّْم كْر ك َّ َّ لا ف ح ش لا َّ ع ُ ْ ُ ُ ْ ُ ٰ ْ ْ ْ ل و َُّر ك ِذ ب ر شا ا َّ ك َِّلِا َّ ع َّى ل َّ. عَّ َِّه ِم ََِّّن