NO PROGRAM: 254 MRANTASI SAKIT ING BOYOK / MILIH TUMINDAK JUJUR Sedhèrèk kula, ing dinten menika Cahyaning Agesang manggihi panjenengan malih, lan kula, Lilis, tansah nganthi panjenengan. Mugi-mugi dinten menika panjenengan tansah séhat walafiat. Ing pérangan sepindah, kula badhé ngajak panjenengan ngrembag bab sakit wonten ing boyok, lan kados pundi mrantasi sesakit menika. Lajeng ing pérangan kaping kalih ibu Arin,STh badhé panjenengan sinau bab karohanen. Mugi-mugi pepanggihan kita ing dinten menika maèdahi kanggé panjenengan. Sugeng midangetaken adicara menika. Mrantasi Sakit ing Boyok Sedhèrèk kula, dados tiyang èstri ingkang umyek/répot kaliyan pendamelan ing griya, tamtu kita asring ngalami sakit wonten ing boyok. Sesakit menika asring nyiksa sanget, awit raos ingkang linu/pegel mboten ical-ical. Bilih boyok kita sakit, kita ugi mboten saged ngrampungaken sedaya pendamelaning griya, malahan kita mboten saged menapa-menapa. Sejatosipun menapa ta ingkang dados sebab dumadosing sakit wonten ing boyok? Saking majalah wanita kula nyumerepi, bilih sakit ing boyok menika kathah sebabipun. Sakit wonten ing boyok saged ugi karana wontenipun fungsi tulang belakang kaganggu. Dokter saged mesthèkaken menapa sakit boyok menika karana panci amargi fungsi tulang belakang kaganggu. Lajeng, sakit ing boyok saged ugi karana katetepaning badan kita ingkang mboten leres, kados ta: asring mbungkuk lan ngangkat barang ingkang awrat. Menika asring dipunalami déning ibu-ibu, kados ta : nalika ngangkat kumbahan ingkang awrat utawi mbungkuk nalika mendhet toya kanthi nentepaken badan ingkang mboten leres, bab menika saged ndadosaken sakit ing boyok. Kekathahen lenggah lan kirang olah raga ugi saged ndadosaken sakit ing boyok. Kirang olah raga ndadosaken sendi-sendi kaku lan jaringan otot tumut mandhap, mila otot gampil tatu nalika nindakaken pepolahan nadyan namung ingkang sederhana, kados ngangkat, nyurung utawi mbungkuk. Kanggé tiyang èstri ingkang remen nganggé sepatu kanthi hak ingkang inggil ugi saged ndadosaken sakit ing boyok. Tilem wonten ing kasur ingkang empuk sanget ugi saged ndadosaken sakit ing boyok. Menika kalawau sawetawis bab ingkang ndadosaken sakit ing boyok, lajeng kados pundi caranipun mrantasi? Supados saged mrantasi, kita kedah sumerep rumiyin menapa ingkang dados sebab sakit ing boyok menika. Nah, kanggé nyumerepi sebabipun nggih kedah priksa dhateng dokter. Nanging menawi panjenengan sumerep, bilih panjenengan sakit ing boyok karana salah nalika mbungkuk,
ngangkat barang ingkang awrat sanget, utawi nganggé sepatu ingkang hakipun inggil, utawi malahan kekathahen lenggah, panjenengan saged mrantasi piyambak wonten ing griya. Kanggé sakit ing boyok ingkang ènthèng, panjenengan saged nyobi sawetawis cara kados ta, panjenengan saged ngaso teturon kanthi cara mlumah ngantos 24-48 (patlikur ngantos sekawan dasa wolu) jam. Cara menika saged ndadosaken balunging boyok panjenengan saged rilèks. Panjenengan ugi saged ngompres boyok nganggé ès. Dados nalika ngaso punika punggung dipunkompres kaliyan ès. Saged dikomprès antawisipun 15 (gangsal welas) menit saben kalih jam. Sasampunipun ngomprès sedinten muput, saged dipunlajengaken kaliyan ngomprès nganggé toya anget wonten ing geger 15 (gangsal welas) menit saben kalih jam. Komprès toya anget menika saged ngrengseng ilining rah dhateng panggènan ingkang sakit. Menawi panjenengan remen ngginakaken obat gosok anti nyeri, saged tumbas wonten ing apoték utawi toko obat. Kanggé mrantasi sakit ing boyok, panjenengan ugi saged ngginakaken ramuan tradisional. Ramuanmenika kadamel saking temulawak, nggih menika satunggal empu temulawak lan satunggal umpu kunir sarta sakgegem ron kumis kucing. Sedayanipun dicampur lan digodhog nganggé toya satunggal gelas ngantos umup. Bilih sampun asrep saged diombé sedinten kaping sapindah. Wonten sedhèrèk kula ingkang sampun nyobi resèp menika, lan kabukti saged ngirangi raos sakit ing boyokipun. Menawi raos sakitipun mboten saged ical, panjenengan kedah tindak dhateng dokter , supados dokter menika madosi ingkang dados sebabipun karana menapa. Tamtunipun dokter badhé nyukani obat kados ingkang dados jalaran sakit ing boyok menika. Wonten ing apoték wonten kathah obat ingkang saged ditumbas kanggé mrantasi sakit ing boyok menika, nanging prayoginipun panjenengan mboten ngombé obat kanthi sembarangan, amargi weteng panjenengan. saged kaganggu Sedhèrèk kula, menawi panjenengan taksih asring ngraosaken sakit ing boyok, panjenengan kedah waspada. Karana sakit ing boyok ugi saged dados pratandha bilih panjenengan saweg nandhang salah satunggaling sesakit. Kathah tiyang ingkang sakit ing boyokipun kacetha minangka pratandha bilih piyambaké nandhang sesakit ing ginjel. Kathah ugi ingkang sakit wonten ing boyokipun, karana wontenipun infeksi kandung kemih. Bilih panjenengan saweg nandhang saking ing boyok sampun ngantos dijaraken ngantos dangu lo nggih. Kanggé malangi supados mboten nandhang sakit ing boyok, ingkang ènthèng, sanès karana sesakit. Panjenengan saged nindakaken sawetawis bab menika : Panjenengan kedah peregangan rumiyin sadèrèngé olah raga utawi nindakaken pendamelan pisik ingkang awrat. Sampun ngantos mbungkuk nalika ngadeg utawi lenggah. Nalika ngadeg, kedah njagi pusering bobot badan supados imbang kaliyan suku panjenengan. Nalika nyambut damel wonten ing griya utawi wonten ing kantor, panjenengan pestèkaken, bilih anggèn panjenengan nyelèhaken
badan èstu sekéca. Lenggah ing kursi ingkang sèndènanipun saé, lan nyelehaken sarta inggilipun pedamelan menika kanthi pas. Menawi panjenengan kedah lenggah terus-terusan nalika nyambut damel, sampun ngantos kesupen ngaso sekedhap dianggé mlampah-mlampah, supados ngirangi kekencenganing otot penjenengan. Menawi panjenengan kedah lenggah dangu, panjenengan saged nyelehaken suku panjenengan ing bangku ingkang andap, utawi ing tumpukan buku supados suku panjenengan saged ngaso. Panjenengan ugi saged ngulinakaken nganggé sepatu ingkang hakipun mboten inggil, karana pakulinan nganggé sepatu ingkang hakipun inggil saged ndadosaken boyok panjenengan sakit. Tilem miring ing kasur radé atos, ugi saged malangi sakit ing boyok. Nalika panjenengan kedah ngangkat barang ingkang awrat, prayoginipun nyuwun tulung tiyang sanès kémawon ingkang ngangkat, supados panjenengan saged ngédani sakit ing boyok. Ingkang wigatos, supados saged malangi sakit ing boyok nggih menika, olah raga kanthi ajeg, karana olah raga menika saged ngendoraken otot-otot ing boyok. Menawi panjenengan saged malangi sesait menika, tamtunipun bab menika langkung saé tinimbang nambani. Uwalaken gesang penjenengan saking sakit ing boyok, nggih menika kanthi sregep malangi dumadosing sakit ing boyok. Mugi-mugi pirembagan bab kados pundi mrantasi sakit ing boyok menika maèdahi kanggé panjenengan. Sedhèrèk kula, wonten kalanipun kita mboten sumerep kaliyan menapa ingkang kedah kita tindakakan nalika kita nandhang sakit, awit saking menika kita kedang ngupaya nambah kawruh kita bab keséhatan, supados sesakit saged kita palangi. Mugi-mugi menapa ingkang panjenengan piyarsakaken bab mrantasi sakit ing boyok menika, saged nambah kawruh panjenengan. Sekedhap malih ibu Arin badhé manggihi panjenengan lan atur siraman rohani. Ananging sadèrèngipun, mangga kita sami miyarsakaken satunggaling lagu pepujen rumiyin nggih. Mugi-mugi pepujen menika saged ndadosakenmanah kita ngraos ayem lan kalipur. Sugeng midangetaken. Milih Tumindak Jujur Sedhèrèk, sedaya tumindak ingkang kita lampahi menika pilihan kita piyambak, ta. Nadyan asring kita dipeksa utawi kapeksa, nanging ingkang milih tumindak menika nggih sampun tamtu kita piyambak. Mèh mboten wonten tumindak ingkang kita tindakaken menika sacara mekaten kémawon saged kalampahan. Sedaya menika minangka pilihan kita piyambak. Mekaten ugi kaliyan tumindak jujur. Kajujuran ingkang kita lampahi, nggih menika pillihan kita piyambak. Panci kita menika bébas milih menapa kémawon ingkang badhé kita tindakaken, kalebet tumindak jujur. Wonten kathah alesan kenging menapa satunggaling tiyang milih tumindak mboten jujur. Ing jaman sakmangke, kita saged ningali kathah sanget tiyang ingkang milih mboten jujur, wiwit saking lare-
lare ngantos tiyang diwasa, jaler lan ugi èstri. Kadosipun kathah tiyang milih bonten jujur, lan mbucal kajujuran menika. Kita ningali, bilih manahing manungsa sampun kathah ingkang bujel. Tiyang jaler milih mboten jujur dhateng sèmahipun, karana gadhah wanita simpenan, menika ditindakaken karana mboten kepingin sèmahipun nyuwun pegat. Wonten ugi tiyang èstri ingkang mboten jujur dhateng sèmahipun bab yoganipun kaliyan tiyang jaler sanès, supados sèmahipun mboten nuntut pegatan. Kula gadhah kanca, sebat mawon namanipun Ira (sanès namanipun piyambak). Ira menika laré ingkang ayu lan pinter. Nalika taksih ing kelas tiga SMP sampun ngandhut, nanging dèrèng nenikahan. Sasampunipun babaran, yoganipun menika disukakaken dhateng mbakyunipun ingkang sampun rabi. Ira nglajengaken sekolah ngantos kuliah lan lulus dados sarjana. Sasampunipun menika Ira nyambut damel wonten ing manca negari. Wonten ing manca negari, piyambaké sesèmahan kaliyan tiyang jaler ingkang saé. Nanging Ira mboten naté jujur, bilih piyambakipun sampun gadhah yoga. Selami matahun-tahun Ira saged nyimpen bab menika. Nanging ing sawijining dinten, Ira ngalami kacilakan, karana nandhang tatu-tatu ingkang sanget ngantos nyawanipun mboten saged ketulung. Sadèrènging katimbalan, Ira ngundang sèmah lan yoga- yoganipun lajeng cariyos sakjujuripun, bilih piyambaké naté gadhah yoga nalika taksih ing SMP. Ira kedah nyariosaken bab menika, karana saumur-umur piyambakipun ajrih mbikak wadi menika dhateng sèmah lan yoga-yoganipun. Sasampunipun wicanten kanthi jujur, piyambaké lajeng katimbalan. Sedhèrèk, Ira sampun milih mboten jujur ngantos matahun-tahun, lan gesangipun mboten tentrem, awit saking kebak raos ajrih. Untungipun, Gusti taksih paring wekdal, supados Ira saged nyariosaken wadi menika kanthi jujur. Mbok menawi Ira mboten purun cariyos sakjujuripun, karana ajrih bilih nisthanipun konangan déning sèmah lan yoga-yoganipun. Nanging awit karana mboten jujur menika, Ira mboten tentrem lan rumaos jaring ing saumuring gesang. Sedhèrèk, milih tumindak jujur tamtu wonten kadadosan ingkang mboten saé kanggé pagesangan kita. Nanging milih tumindak jujur menika, minangka tumindak ingkang leres lan mulya sarta kapuji. Nadyan kedah nanggel akibat saking tumindak jujur menika. Milih nindakaken ingkang jujur ndadosaken gesang kita ayem lan tentrem. Nadyan nalika kita milih tumindak jujur, saged kémawon gesang kita badhé mboten kepénak, lingsem, lan saged ugi disengiti déning tiyang sanès. Nanging sedaya menika namung sakuntara wakdal kémawon, karana nalika kita tumindak jujur kita badhé diémut kita menika minangka tiyang ingkang saé. Karana kajujuran menika minangka tumindak ingkang saé. Lajeng menapa ta ingkang dados Dhawuh Pangandikanipun Gusti ngengingi bab kajujuran menika? Dhawuh Pangandikanipun Gusti mekaten :
Wong mursid katuntun déning katemenané, nanging wong cidra tiba merga déning kelakuané dhéwé. Samasa ngadhepaké pati kasugihan ora maédahi, nanging katemenan bisa ngentas uripmu saka pati. Kejujuran nggancaraké urip, nanging wong duraka bakal tiba merga saka durakané dhéwé. Wong mursid kapitulungan déning kejujurané, nanging wong cidra kejiret déning kadursilané dhéwé. Gusti Allah luwih rena penggalihé yèn manungsa nglakoni kabeneran lan keadilan, ketimbang karo nyaosaké kurban marang Panjenengané. Sepindah malih Wong mursid katuntun déning katemenané, nanging wong cidra tiba merga déning kelakuané dhéwé. Samasa ngadhepaké pati kasugihan ora maédahi, nanging katemenan bisa ngentas uripmu saka pati. Kejujuran nggancaraké urip, nanging wong duraka bakal tiba merga saka durakané dhéwé. Wong mursid kapitulungan déning kejujurané, nanging wong cidra kejiret déning kadursilané dhéwé. Gusti Allah luwih rena penggalihé yèn manungsa nglakoni kabeneran lan keadilan, ketimbang karo nyaosaké kurban marang Panjenengané. Sedhèrèk kula, ukara pungkasan saking Dhawuh Pangandikanipun Gusti ingkang nembé kita pigatosaken kalawau mekaten : Gusti Allah luwih rena penggalihé yèn manungsa nglakoni kabeneran lan keadilan, ketimbang karo nyaosaké kurban marang Panjenengané. Tumindak temen/jujur menika minangka kabeneran ingkang dipunwucalaken déning Gusti. Temah nalika kita tumindak temen, kita langkung ngremenaken tinimbang kurban kagem Gusti. Kabeneran lan kaadilan namung saged dipikantuk saking Dhawuh Pangandikanipun Gusti, sarta nindakaken Dhawuh menika. Milih tumindak jujur menika minangka bagan saking nindakaken Dhawuh Pangandikanipun Gusti. Karana Gusti mucalaken bab kabeneran kanggé kita sedaya. Sedhèrèk, menawi panjenengan milih tansah tumindak jujur, pramila panjenengan kedah nggadahi Dhawuh Pangandikanipun Gusti, awit namung Dhawuh Pangandikanipun Gusti ingkang tansah nuntun kita supados kita milih tumindak jujur. Kula badhé mungkasi rerembagan kita dinten menika, kanthi kidung pepujen Prabu Dawud ingkang nedahaken kados pundi Prabu Dawud remen sanget kaliyan Dhawuh Pangandikanipun Gusti ingkang tansah nuntun gesangipun. Pepujenipun mekaten : Kawula remen sanget dhateng dhawuh-dhawuh Paduka, sadinten-dinten tansah kawula raos- raosaken. Dhawuh Paduka paring kawicaksanan dhateng kawula, ngantos ngungkuli satru-satru kawula, margi dhawuh Paduka dumunung wonten ing manah kawula ing selaminipun.
Pangertosan kawula langkung kathah ketimbang kaliyan guru-guru kawula, margi kawula ngraos- ngraosaken piwulang Paduka. Kawula langkung wicaksana ketimbang kaliyan tiyang-tiyang sepuh, margi kawula netepi dhawuh Paduka. Kawula nyingkiri sawernining pendamel awon, awit kawula badhé ngèstokaken dhawuh Paduka. Kawula mboten nyimpang saking dhawuh Paduka, awit Paduka menika guru kawula. Iba manisipun raosing pangandika Paduka, ngungkuli legining madu wonten ing ilat kawula. Dhawuh Paduka paring kapinteran dhateng kawula, pramila kawula sengit dhateng pendamel nasar. Supados saged nresepi pepujenipun Prabu Dawud ingkang èlok sanget, ngajak kita remen kaliyan Dhawuh Pangandikanipun Gusti, kula waosaken malih pepujenipun Prabu Dawud kagem panjenengan. Mekaten : Kawula remen sanget dhateng dhawuh-dhawuh Paduka, sadinten-dinten tansah kawula raos- raosaken. Dhawuh Paduka paring kawicaksanan dhateng kawula, ngantos ngungkuli satru-satru kawula, margi dhawuh Paduka dumunung wonten ing manah kawula ing selaminipun. Pangertosan kawula langkung kathah ketimbang kaliyan guru-guru kawula, margi kawula ngraos- ngraosaken piwulang Paduka. Kawula langkung wicaksana ketimbang kaliyan tiyang-tiyang sepuh, margi kawula netepi dhawuh Paduka. Kawula nyingkiri sawernining pendamel awon, awit kawula badhé ngèstokaken dhawuh Paduka. Kawula mboten nyimpang saking dhawuh Paduka, awit Paduka menika guru kawula. Iba manisipun raosing pangandika Paduka, ngungkuli legining madu wonten ing ilat kawula. Dhawuh Paduka paring kapinteran dhateng kawula, pramila kawula sengit dhateng pendamel nasar. Mugi-mugi pepujenipun Prabu Dawud punika ugi dados pepujen ing manah kita. Awit bilih kita memuji Gusti kados Prabu Dawud memuji, kita badhé gadhahi kawicaksanan, tebih saking tumindak jahat, sarta diparingi pangertosan ingkang inggil. Sedaya menika badhé saged mitulungi kita tumindak ingkang temen/jujur wonten ing kahanan menapa kémawon, kanthi alesan menapa kémawon. Mangga kita ndedonga : Dhuh Gusti, kawula saèstu kepingin ngluhuraken Asma Paduka kanthi gesang ingkang jujur. Ananging kawula ngakeni, bilih kawula asring tumindak ingkang mboten jujur. Sedaya menika kawula akèni. Kawula nyuwun mugi Paduka kersa paring pangapunten dhateng kawula. Lan ugi Paduka tansah mucal supados kawula saèstu caked kaliyan Paduka lan nggegilut Dhawuh Pangandika
Paduka, supados kawula tansah gesang jujur lan ngluhuraken asma Paduka. Maturnuwun duh Gusti awit Paduka sampun nuntun kawula ing dinten menika. Amin.