Efektivitas Metode Pasinaon ... Fitria Dewi Ratnasari 41 EFEKTIVITAS METODE PASINAON COOPERATIVE SCRIPT SAHA METODE NUMBERED HEADS TOGETHER TUMRAP KETRAMPILAN NYEMAK PAWARTA SISWA SMP KELAS IX THE EFFECTIVENESS OF COOPERATIVE SCRIPT AND NUMBERED HEADS TOGETHER METHODS LEARNING OF LISTENING NEWS FOR NINTH GRADE JUNIOR SCHOOL STUDENTS Dening: Fitria Dewi Ratnasari, Prodi Pendidikan Bahasa Jawa, Fakultas Bahasa dan Seni, Universitas Negeri Yogyakarta Sarining Panaliten Ancasing panaliten menika kangge mangertosi efektivitas-ipun panganggenipun metode pasinaon Cooperative Script saha Numbered Heads Together tumrap ketrampilan nyemak pawarta siswa kelas IX. Panaliten menika kalebet panaliten eksperimen. Desain panaliten menika ngginakaken klasik eksperimen. Variabel bebas wonten panaliten inggih menika metode Cooperative Script lan metode Numbered Heads Together, variabel terikat inggih menika ketrampilan nyemak pawarta. Populasi wonten ing panaliten inggih menika sedaya siswa kelas IX SMP N 1 Ngaglik. Adhedasar teknik purposive sampling, sample wonten ing panaliten inggih menika siswa kelas IX C ingkang ngginakaken metode Cooperative Script lan kelas IX E ingkang ngginakaken metode Numbered Heads Together. Teknik analisis data dipuntindhakaken ngginakaken analisis uji-t saha regresi. Asiling panaliten saking etangan uji-sample bebas data post-test kelas kontrol (Cooperative Script) saha kelas eksperimen (Numbered Heads Together) nedahkaken thitung 0.669, df = 58, taraf signifikansi 5%. Nilai P = 0.000, nilai P menika langkung alit saking taraf signifikansi 0.05, nedahkaken ketrampilan nyemak pawarta ing klompok kontrol (Cooperative Script) lan klompok eksperimen (Numbered Heads Together) wonten beda ingkang signifikan. Asil uji-t sample berhubungan nedahkaken thitung - 15.656, df = 29, taraf signifikansi 5%. Nilai P = 0.000, nilai P menika langkung alit saking taraf signifikansi 0.05, nedahkaken ketrampilan nyemak pawarta ing klompok kontrol (Cooperative Script) lan klompok eksperimen (Numbered Heads Together) wonten beda ingkang signifikan. Asil etangan regresi metode Cooperative Script Sig. 0.000 < Sig 0.05 ateges metode Cooperative Script gadhah pengaruh ingkang signifikan kangge ketrampilan nyemak pawarta. Asil etangan regresi metode Numbered Heads Together Sig. 0.000 < 0.05 ateges metode Numbered Heads Together gadhah pengaruh ingkang signifikan kangge ketrampilan nyemak pawarta. Asilipun koefisien determinasi (sumbangan efektif) metode Cooperative Script gunggungipun 32,7% saha metode Numbered Heads Together 71.7% ateges bilih sumbangan efektif metode Numbered Heads Together langkung inggil tinimbang metode Cooperative Script. Panganggenipun metode Numbered Heads Together langkung efektif dipunginakaken kangge pamulangan ketrampilan nyemak pawarta tinimbang metode Cooperative Script. Pamijining tembung: Efektivitas, Metode Cooperative Script, Metode Numbered Heads Together. Abstract Research purpose is for knowing effectiveness use of methods learning Cooperative Script and Numbered Heads Together for listening skill for ninth grade students. The study included experimental research. Research design using classical experiment. This research is a free variable method Cooperative Script and Numbered Heads Together. Dependent variable is the skill of listening to the news. The studied population is all ninth grade students. Based on purposive sampling technique, this studied sample is a class student IX C which uses the method Cooperative Script and a class IX E which uses the method Numbered Heads Together. Data analysis technique use t-test analysis and regression. The result of the free sample test sample data post-test control class (Cooperetive Script) and experimental class (Numbered Heads Together) showing t-count 0.669, df = 58, level of significance 5%, value P = 0.000. The P value is smaller than the level of significance 0.05. Show the news listening skill in the control group (Cooperative Script) and
42 Jurnal Penelitian Mahasiswa Prodi Pendidikan Bahasa Jawa Volume 6, Nomor 5, Mei 2017 experiment (Numbered Heads Together) there is a significant difference. The result of t-test of sample relate to show t-count -15.656, df = 29, level of significance 5%, value P =0.000. The P value is smaller than the level of significance 0.05. Show the news listening skill in the control group (Cooperetive Script) and experiment (Numbered Heads Together) there is a significant difference. Result of method regression calculation Cooperetive Script Sig 0.000 < Sig 0.05. Means method Cooperative Script have significance influence onlistening skills. Result of regression count method Numbered Heads Together Sig 0.000 < 0.05 means method Numbered Heads Together have a significant effect on news reading skills. The result of the amount 32.7% and methode Numbered Heads Together 71.7% meaning effective contribution of method Numbered Heads Together higher than method Cooperative Script. Use of method Numbered Heads Together more effectively used for learning news skill rather than method Cooperative Script. Keyword : Effectiveness, Cooperative Script method, Numbered Heads Together method PURWAKA ingkang winates inggih menika ceramah saha Standar kompetensi pelajaran basa diskusi. Adhedasar asil wawancara, siswa Jawi ingkang kedah dipunkuwaosi dening rumaos bosen, kirang greget nyinau materi siswa SMP kanthi landhesan Kurikulum pawarta. Kawontenan menika ugi Tingkat Satuan Pendidikan (KTSP) menika dipunandharaken dening guru bilih metode aspek basa, aspek sastra, lan aspek budaya. ingkang dipunginakaken winates awit wekdal Aspek basa, aspek sastra, aspek budaya kangge pasinaon basa Jawi ugi winates. Guru menika kalebet ing kaprigelan nyemak, rumaos kangelan pados metode ingkang micara, maos, lan nyerat. Adhedhasar variatif kangge mucal pawartos. Saking Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan andharan guru mata pelajaran kalawau guru (KTSP) standar kompetensi saking nyemak kedah prigel anggenipun mucal materi inggih menika memahami wacana lisan non pawarta kanthi mumpangataken wekdal sastra dalam kerangka budaya Jawa, saha ingkang sekedhik. Guru menika kedah prigel kompetensi dasar 5.3 Menanggapi berita anggenipun milih cara lan pirantos ingkang berbahasa Jawa. Awit saking menika materi trep kaliyan kahanan para siswa. pelajaran ingkang kedah dipunkuwaosi Kawontenan menika ndadosaken dening siswa SMP inggih menika nyemak perlu-nipun ngadani panaliten kangge pawarta. nandhingaken metode-metode kangge mucal Miturut asiling observasi dhateng pawartos. Awit saking kawontenan menika sekolah SMP N 1 Ngaglik, siswa menika setunggaling metode ingkang saged anggenipun nggatosaken pasinaon nyemak dipunginakaken inggih menika metode pawarta taksih kirang. Kahanan menika pasinaon kooperatif. Metode pasinaon dipunjalari amargi siswa kelas IX menika kooperatif kanthi tipe Cooperative Script lan wonten ing semester langkung nggatosaken Numbered Heads Together. Metode materi kangge ujian nasional. Materi pawartos Cooperative Script lan Numbered Heads diwulangaken dening guru kanthi metode Together damel siswa sinau sesarengan kaliyan kanca sanes, mawi sinau sesarengan
menika siswa saged sinau sesarengan kangge nguaosi materi, siswa boten ajrih nyuwun pirsa, lan langkung remen sinau. Metode menika ugi saged ngringkes wekdal kangge mbabar materi lan siswa menika remen amargi pasinaon ing kelas boten monoton. Wonten ing salabeting materi pawarta samangkih materi menika dipunbetahaken kaliyan siswa boten namung wonten sekolahan ananging ugi wonten pasrawungan, awit saking pawarta menika saged pikantuk informasi aktual saking prastawa ingkang kedadosan. Metode Cooperative Script lan Numbered Heads Together minangka metode ingkang saged dipunginakaken wonten ing pasinaon nyemak pawarta. Metode Cooperative Script menika kadamel saking kelompok sebangku, saben siswa gadhah tugas piyambak - piyambak. Setunggal siswa minangka pamaos lan setunggalipun nyemak, salajengipun siswa mangsuli soal adhedasar pawarta ingkang dipunsemak. Maos lan nyemak menika saged dilampahi kanthi gantosan supados saben siswa pikantuk bageyan ingkang sami. Metode Cooperative Script menika ngladhi siswa supados gampil anggenipun nampi materi lan ngladhi siswa mirengaken informasi ingkang dipunandharaken, lan ngladhi konsentrasi. Metode Numbered Heads Together , metode kooperatif menika metode sinau kelompok, wondene saben anggota kelompok dipunparingi nomer. Anggota kelompok boten namung sebangku ananging biasanipun Efektivitas Metode Pasinaon ... Fitria Dewi Ratnasari 43 saking 4 siswa utawi langkung. Saben kelompok samangkih nyemak pawarta, banjur siswa mangsuli soal, saklajengipun guru nimbali nomer ingkang kedah njawab soal .Metode Numbered Heads Together dikajengaken supados pasinaon boten monoton, saged ngasah kaprigelan lan siswa saged aktif. Samangkih asil saking pasinaon menika siswa gadhah greget sinau lan prestasinipun mindak. Metode Cooperative Script lan Metode Numbered Heads Together dipunpilih kangge panaliten nyemak pawarta menika supados mangertosi gambaran daya pangaribawa metode kekalih wonten ing pasinaon nyemak pawarta. Amargi samenika dereng dipunmangertosi metode pundi ingkang trep kaliyan materi. Asil saking panaliten menika samangkih saged paring gambaran pundi metode ingkang langkung trep dipunginakaken kangge pasinaon nyemak pawarta. Asil panaliten menika GEGARAN TEORI Pasinaon Pasinaon miturut Abdillah (lumantar Aunurrahman 2009: 35), sinau inggih menika kupiya sadar ingkang dilampahi tiyang kangge ngowahi solah bawa ingkang sae saking pengalaman wonten ing salebetipun aspek kognitif, afektif, lan psikomotor kangge nggayuh ancas tartemtu. Pamanggih menika ugi sami wonten ing buku Educational Psychology, H. C.(lumantar Aunurrahman 2009: 35), sinau inggih menika ewah-ewahan saking dhiri
44 Jurnal Penelitian Mahasiswa Prodi Pendidikan Bahasa Jawa Volume 6, Nomor 5, Mei 2017 minangka pola enggal saking reaksi arupi intensif. Jinis nyemak ingkang dipunlampahi kecakapan, sikap, kebiasaan, kepribadian, tumrap nyemak pawartos menika mawi utawa pengertian. Salajengipun titikan sinau nyemak intensif. Nyemak intensif inggih miturut Wragg (lumantar Aunurrahman 2009: menika jinising pakaryan ingkang gayut 36) inggih menika 1) kupiya ingkang kaliyan kebahasaan ingkang mbetahaken dipunlampahi kanthi estu, 2) ngetrapaken bimbingan saking gurunipun. Nyemak intensif dhiri dhateng lingkungan , 3) asil saking sinau miturut Tarigan (1986: 43) kaperang dados 6 arupi ewah-ewahan solah bawa. Saking inggih menika: pamanggih ing nggingil menika saged a. Nyemak kritis, inggih menika nyemak dipundudut bilih sinau menika aktivitas siswa ingkang ngatosaken ketepatan bahasa ingkang dipuntindhakaken kanthi ewah- ujaran, nemtokaken alasan, paham makna ewahan ingkang langkung sae tumrap dhiri petunjuk konteks, saged bedakaken fakta piyambak kangge nggayuh ancas tartemtu lan lan fantasi, paring dudutan, damel kanthi titikan tartemtu. keputusan, nemtokaken wangsulan perkawis, pikantuk informasi enggal, Nyemak Nyemak miturut Tarigan (1986: 31) interpretasi ungkapan idiom, lan objektif inggih menika proses mirengaken lambang- lan evaluatif. lambang lisan ingkang wigatos, kangge b. Nyemak konsentratif, inggih menika mangertosi, apresiasi lajeng interpretasi nyemak ingkang gadhah petunjuk, pados supados pikantuk kawruh, mangertos wosipun sesambungan, pados informasi, pikantuk lan mangertosi tegesipun kanthi ujaran utawi pemahaman, menghayati ide- ide, basa lisan. Adhedasar pamanggih ing nginggil memahami urutan ide-ide, lan nyathet menika saged dipundudut bilih nyemak inggih fakta-fakta. menika pakaryan mirengaken wacana supados c. Nyemak kreatif, inggih menika nyambung tiyang menika pikantuk informasi saking makna kaliyan pengalaman nyemak, wacana ingkang dipunmirengaken. rekontruksi imaji-imaji visual sawetawis Tahapan-tahapan nyemak miturut nyemak, adaptasi imaji kaliyan pikiran Ruth.G (lumantar Tarigan 1986: 31) wonten 9 imajinatif wonten salebetipun karya, saha inggih menika :1) nyemak berkala, 2) nyemak mrantasi perkawis, priksa lan uji. dangkal, 3) setengah nyemak 4) nyemak d. Nyemak eksploratif, inggih menika serapan, 5) nyemak kadang - kadang, 6) nemokaken bab enggal, nemokaken nyemak asosiatif, 7) nyemak kanthi reaksi informasi tambahan, nemokaken isu berkala, 8) nyemak saksama, 9) nyemak aktif. ingkang wigatos. Saking jinising, nyemak dipunperang e. Nyemak interogatif, inggih menika dados 2 jinis, inggih menika ekstensif lan nemokaken wangsulan saking tembung
pitakon apa, siapa, dimana, kapan, mengapa, bagaimana f. Nyemak selektif, inggih menika panyemak kedah nyemak kanthi pratitis saha ngginakaken paugeran runtut ingkang saged mbiyantu panyemak kangge pikantuk cara piyambak kangge ngadhepi unsur-unsur ingkang boten teratur lan runtut. Saking pamanggih menika saged dipunpendhet dudutan bilih satunggaling pakaryan ingkang dipuntindhakaken nalika nyemak pawartos inggih menika ngginakaken nyemak konsentratif. Panyimak kedah paring dudutan ingkang gayut kaliyan papan, wekdal, kualitas, lan wosing pawartos ingkang dipunsemak. Nyemak menika gadhah ancas nyemak kangge sinau, nyemak kangge mangertosi kaendahan audial, nyemak kangge evaluasi, nyemak kangge mengkomunikasikan ide-ide, nyemak kangge mbedakaken swara, nyemak kangge pados solusi perkawis, nyemak kangge meyakinkan. Pawarta Pawarta miturut ahli Dean M. Lyle Spencer, Willard.C. Bleyer, William S. Maulsby, lan Eric C. Hepwood (lumantar Juwito, 2008: 42) pawarta inggih menika laporan prastawa ingkang narik kawigatosan pamaos. Pamanggih menika jumbuh kaliyan pamanggihipun Micthel .V. Charnley (lumantar Juwito, 2008: 42) pawarta inggih menika laporan cepet saking prastawa utawi Efektivitas Metode Pasinaon ... Fitria Dewi Ratnasari 45 kadadosan ingkang faktual, wigatos lan narik kawigatosan pamaos. Saking andharan kalih ahli menika saged dipunpendhet dudutan bilih pawarta menika laporan enggal babagan prastawa ingkang faktual, wigati lan narik kawigatosan para pamaos utawi pamireng. Nyemak pawarta menika kedah nggatosaken babagan, sipatipun pawartos, analisis pawarta, perangan pawarta, lan proses nyemak pawarta. Supados pawarta menika saged dipuntampi kaliyan masyarakat utawi ingkang nampi pawarta menika kedah gadhah sipat ing ngandhap menika. Nyemak pawarta kedah ngatosaken caranipun nganalisis pawarta supados mangertosi menapa wosipun pawarta ingkang dipunsemak. Caranipun nganalisis pawarta miturut Suparmin (2014: 58) menika ngginakaken 5 W + 1 H, inggih menika: a. What : menapa ingkang dipunwartakaken? b. Who : sinten ingkang wonten ing salebetipun kadadosan? c. When : kapan kadadosan kalaksanan? d. Where : wonten pundi papan kadadosan? e. Why : menapa sebabipun kalampahan kadadosan menika? f. How : kados pundi kadadosanipun? Nyemak pawartos ugi nggatosaken perangan pawarta, supados tiyang ingkang nyemak menika saged nemtokaken menapa kemawon ingkang dados peranganipun nalika
46 Jurnal Penelitian Mahasiswa Prodi Pendidikan Bahasa Jawa Volume 6, Nomor 5, Mei 2017 nyemak pawarta. Perangan pawarta miturut kaliyan Iskandar miturut Suryobroto (2002: Suparmin (2014: 59) inggih menika: 149) metode inggih menika cara ingkang a. Headline : irah-irahan utawi judul gadhah fungsi kangge nggayuh ancas. Boten b. Deadline : wosipun nama medhia masa, wonten setunggal metode ingkang paling sae papan kadadosan, tanggal kadadosan utawi sampurna kangge mulangaken sedaya c. Lead : paragrap sepisan ing salebetipun bahan piwulangan ingkang kathah sanget. pawartos Ancas panganggenipun metode miturut Ismail d. Body : wosipun kadadosan. (2008: 17-18) nggih menika 1) paring cara ingkang becik kangge nganwontenaken Proses nyemak miturut Tarigan (1986: oprasional pasinaon, 2) metode minangka 63) supados informasi ingkang dipunpendhet sarana kangge manggihi, uji, lan nyusun data saking nyemak pawarta menika saged ingkang dipunbetahkaken kangge pasinaon maksimal, nyemak kedah nglampahi proses ing disiplin ilmu, 3) metode gadhah ancas menika . kangge ngampangaken proses lan asil a. Hearing:pamireng kedah saged pasinaon, saengga menapa ingkang sampun mirengaken swanten basa ing pawartos dipunreng-reng saged dipungayuh kanthi b. Understanding :sasampunipun becik, 4) minangka sarana pasinaon nggayuh mirengaken, tiyang ingkang nyemak ancas tartemtu ingkang ideal kanthi pas lan gadhah gegayuhan kangge mangertosi cepet adhedasar ancas menika. Saklebeting wosipun pawartos lampahipun, boten saged dipunicalaken c. Interpreting:sasampunipun saged kaliyan kahanan pasinaon. Kahanan pasinaon mirengaken lan mangertosi wosipun antawisipun asil lan kondisi pasinaon pawartos, tiyang ingkang nyemak menika (Taniredja, dkk, 2012: 1). Asil pasinaon, efek kedah menafsirkan wosipun pawartos saking saben metode ingkang d. Evaluating:wonten ing proses menika, dipunjumbuhaken kaliyan materi ingkang tiyang ingkang nyemak saged mbiji utawi dipunwulangaken lan maringi aktivitas madosi kalangkungan saha kekiranganipun ingkang optimal kangge siswa. Pamilihing pawartos ingkang dipunsemak metode kedah nggatosaken ancasing pasinaon, e. Responding:tiyang ingkang nyemak kasagedan guru, kahanan siswa, wekdal, saha pawartos menika kedah saged nyaosi fasilitas ingkang wonten. pamanggih sabibaripun nyemak pawartos. Metode Pasinaon Kooperatif Metode Pasinaon Miturut Slavin (lumantar Miftahul Miturut Iskandarwassid lan Sunendar Huda 2015: 114) metode-metode pasinaon (2009: 40) metode inggih menika prosedur cooperative dipunperang dados 3 inggih kangge nggayuh ancas tartemtu. Jumbuh menika : 1) metode Student Teams Learning,
2) metode -metode Supported Cooperative Learning, 3) metode-metode informal. Metode Cooperative Script Miturut Suprijono (2009: 126) metode Cooperative Script inggih menika metode pasinaon kooperatif ingkang siswanipun kerja pasangan lan gantosan kanthi cara lisan ngandharaken materi-materi ingkang dipunsinau. Pamanggih menika ugi sami kaliyan pamanggih Warsono lan Hariyanto (2012: 205) metode Cooperative Script inggih menika metode metode ingkang ngajak siswa kangge makarya kanthi kelomok supados siswa rerembagan sesarengan.Anggenipun damel ringkesan utawi resume saking pasinaon arupi synopsis, lan ngajak siswa ngandharaken pamanggihipun piyambak, ugi mirengaken utawi nyemak ingkang maos. Anggenipun damel kelompok menika langkung gampil ngringkes wekdal, awit siswa saged kerja kaliyan kanca pasangan utawi kanca sabangkunipun. Setunggal bangku namung wonten setunggal siswa, samangkih siswa menika gabung kaliyan kanca sisih tengen utawi sisih kiwanipun. Siswa ingkang lenggahipun wonten ing ngajeng ugi saged kerja kaliyan kanca wingkingipun (Warsono lan Hariyanto, 2012: 205 - 206). Cak - cakaning metode Cooperative Script miturut Suprijono (2009: 126) inggih menika 1) siswa dipunperang dados klompok sepasang, 2) guru mbagi wacana utawi teks materi dhateng siswa kangge maos saha Efektivitas Metode Pasinaon ... Fitria Dewi Ratnasari 47 damel ringkesanipun, 3) guru saha siswa nemtokaken siswa ingkang maos saha ingkang nyemak, 4) siswa maos ringkesanipun, lajeng ingkang nyemak ngoreksi menawi wonten ingkang kirang jangkep, 5) salajengipun ingkang maos gantosan dados ingkang nyemak saha ingkang nyemak gantosan dados ingkang maos, 6) damel dudutan antawisipun guru saha siswa, 7) panutup. Saking andharan ing nginggil menika saged dipundudut bilih metode Cooperative Script inggih menika metode ingkang ngarahaken siswa maos saha nyemak berpasangan kanthi lelintonan peran, antawisipun maos saha mirengaken. Anggenipun damel ringkesan saged mbiyantu siswa kangge ngemut-emut malih menapa ingkang sampun dipunwaos. Siswa dipunkajengaken saged maos rikat saha lancar, lan menawi dipundhawuhi ngambali saged ngambali malih kanthi sae. Metode Numbered Heads Together Metode Numbered Heads Together menika sampun dipunkembangaken dening Spencer Kagan (1992). Kados pasinaon kooperatif sanesipun metode Numbered Heads Together inggih menika ngladhi siswa kangge kerja klompok saha tanggel jawab. Metode Numbered Heads Together dipunkajengaken saged ngindhakaken greget sinau para siswa. Cak - cakaning metode Numbered Heads Together miturut Lie (2010: 60) inggih menika 1) siswa dipunperang dados
48 Jurnal Penelitian Mahasiswa Prodi Pendidikan Bahasa Jawa Volume 6, Nomor 5, Mei 2017 klompok lan saben siswa wonten ing klompok Together menika mbiyantu siswa ingkang pikantuk nomer, 2) guru mbagi tugas lan kangelan nguaosi materi, saged sinau kaliyan siswa nggarap tugasipun, 3) siswa rembagan kancanipun. Saged dipuntingali saking sesarengan kaliyan klompok ngengingi andharan ing wekdal nomeripun wangsulan ingkang leres lan saben anggota dipundhawuhi mangsuli pitakon utawi klompok saged nggarap utawi mangertos ngandharaken pamanggih, gumantung tugas- wangsulanipun, 4) guru nimbali salah ipun. satunggaling nomer siswa lan siswa ngandharaken, 5) kanca sanes nanggepi, CARA PANALITEN salajengipun guru nimbali nomer ingkang Panaliten menika ngginakaken jinis sanes, 6) dudutan. pendekatan panaliten kuantitatif. Panaliten Paedahing ngginakaken metode dipuntindhakaken kanthi cara nandhingaken Numbered Heads Together wonten ing antawisipun kalih metode pasinaon ingkang pasinaon miturut Djamarah (1996: 30) inggih beda ing pasinaon nyemak pawarta siswa menika: 1) siswa ingkang ajrih kaliyan kelas IX. Wondene metode ingkang gurunipun saged ngandharaken katandhingaken inggih menika metode pamanggihipun, amargi wonten klompok Cooperative Script lan metode Numbered ingkang saged mbiyantu, 2) saking wangsulan Heads Together. Panaliten menika kalebet utawi pamanggih klompok sanes ndadosaken panaliten klasik eksperimen (Mulyatiningsih, siswa taksih kemutan menapa ingkang 2012: 98) awit saking peserta ingkang dipunrembak ing materi menika, 3) kangge dipunuji menika nginakaken metode ingkang guru menika saged nggladhi tanggel jawab beda salajengipun wonten penetapan kelas lan sabar, amargi dados guru menika amanat kontrol lan kelas eksperimen. ingkang kedah dipuntindakaken, 4) ndadosaken para siswa langkung greget sinau. Desain wonten ing panaliten menika ngginakaken panaliten klasik eksperimen. Saking andharan ing nginggil saged Panaliten nandhingaken biji pre-test lan post- dipundudut bilih metode Numbered Heads Together inggih menika metode kooperatif test saking kalih kelas kontrol lan kelas eksperimen, kalih kelas menika gadhah biji ingkang ngarahaken siswa sinau kelompok ingkang meh sami. Kelas kontrol inggih supados para siswa aktif wonten pasinaon, metode menika ngginakaken nomor ing menika nginakaken metode Cooperative Script lan kelas eksperimen menika seri lan saben anggota kelompok diparingi nginakaken metode Numbered Heads nomor menika. Metode Numbered Heads Together. Wondene gambaranipun panaliten Together ugi saged mbiyantu siswa wonten saged dipunpirsani wonten ngandhap menika. klompok anggenipun ngandharaken pamanggih. Metode Numbered Heads Desain Penelitian
Kelas Pre-test Treatment Post-test K O1 X1 O2 E 03 X2 04 Katrangan : K E O1 O2 O3 O4 X1 X2 : Kontrol : Eksperimen : Pre-test kelas Kontrol (Cooperative Script) : Post-test kelas Kontrol (Cooperative Script) : Pre-test kelas Eksperimen (Numbered Heads Together ) : Post-test kelas Eksperimen (Numbered Heads Together ) : Treatment kelas Kontrol : Treatment kelas Eksperimen Panaliten menika wonten kalih variabel, inggih menika variabel bebas lan variabel terikat. Variabel bebas inggih menika metode Cooperative Script lan metode Numbered Heads Together, menawi variabel terikat inggih menika ketrampilan nyemak pawarta. Populasi wonten ing panaliten inggih menika siswa kelas IX wonten ing SMP N 1 Ngaglik. Cacahipun populasi menika wonten 192 siswa ingkang wonten ing 6 kelas, inggih menika kelas IX A, IX B, IX C, IX D, IX E, IX F. Sampel panaliten menika kelas IX C ingkang ngginakaken metode pasinaon Cooperative Script lan kelas IX E ingkang ngginakaken metode pasinaon Numbered Heads Together. Pamilihing sampel adhedasar kawontenan siswa ingkang gadhah distribusi normal tegesipun kelas ingkang dipunginakaken menika siswanipun boten bodho sanget lan boten pinter sanget adhedasar pamanggih saking guru. Efektivitas Metode Pasinaon ... Fitria Dewi Ratnasari 49 ASILING PANALITEN Panaliten menika gadhah ancas kangge mangertosi efektivitas metode Cooperetive Script lan Numbered Heads Together tumrap ketrampilan nyemak pawarta siswa SMP kelas IX SMP N 1 Ngaglik. Panaliten menika awujud panaliten eksperimen. Variabel bebas ing panaliten inggih menika metode Cooperative Script lan Numbered Heads Together menawi variabel terikat ing panaliten inggih menika ketrampilan nyemak pawarta. Sampel ingkang dipunginakaken inggih menika siswa 2 kelas ing kelas IX gunggungipun 60 siswa. Metode Cooperative Script dipunginakaken ing kelas kontrol (IX C) lan metode Numbered Heads Together dipunginakaken ing kelas eksperimen (IX E) . Wonten ing panaliten menika wonten kalih data, inggih menika data biji test ingkang wiwitan (pre-test) saha biji test ingkang pungkasan (post-test). Salajengipun dipunwontenakane perlakuan utawi treatment inggih menika pasinaon ngginakaken metode Cooperetive Script lan Numbered Heads Together. Ing pungkasan dipuntindhakaken post-test. Wonten pasinaon ngginakaken metode Cooperative Script siswa menika pasangan setunggal meja, menawi pasinaon ngginakaken metode Numbered Heads Together siswa menika dipunklompokaken dados 6 kelompok acak. Bedanipun Ketrampilan Nyemak Pawarta antawisipun Klompok Kontrol (Cooperative
50 Jurnal Penelitian Mahasiswa Prodi Pendidikan Bahasa Jawa Volume 6, Nomor 5, Mei 2017 Script) saha Klompok (Numbered Heads Together) Eksperimen andhap 50, mean 56.1667, median 57, modus 52, Standar Deviasi 4.67630. Saking asiling panaliten menika Saksampunipun mendhet data, wonten bedanipun ingkang signifikan dipunlajengaken analisis data ngginakaken antawisipun klompok ingkang ngginakaken uji-t. Analisis data dipuntindakaken kangge metode Cooperative Script saha klompok nandhingaken skor pre-test klompok kontrol Numbered Heads Together. Beda menika (Cooperative Script) saha klompok saking uji skor post-test. Beda menika saged eksperimen (Numbered Heads Together). dipunmangertosi saking kahanan wiwitan lan Analisis data skor pre-test ancasipun kangge kahanan pungkasan saking klompok kontrol mangertosi kemampuan ingkang wiwitan (Cooperative Script) saha klompok ketrampilan nyemak pawarta saking kalih eksperimen (Numbered Heads Together) klompok. Saking analisis ngginakaken uji-t saksampunipun dipunparingi perlakuan. dipunmangertosi thitung 2.267, df = 58, taraf Sakderengipun kalih klompok menika signifikansi 5%. Nilai P = 0.127, nilai P dipunparingi perlakuan dipuntindakaken pre- langkung ageng saking taraf signifikansi 0.05. test rumiyin. Dipunparingi pre-test ancasipun Mila, asilipun uji-t skor pre-test boten kangge mangertosi kemampuan wiwitan kalih nedahkaken beda ingkang signifikan ing klompok ing ketrampilan nyemak pawarta. ketrampilan nyemak pawarta antawisipun Pre-test ingkang dipunparingaken ing klompok kontrol (Cooperative Script) saha klompok kontrol (Cooperative script ) saha klompok eksperimen (Numbered Heads klompok eksperimen (Numbered Heads Together). Saged dipunandharaken bilih Together) menika sami, inggih menika tes kahanan wiwitan kemampuan nyemak kemampuan nyemak pawarta ingkang tesipun pawarta ing kalih klompok menika sami. objektif pilihan ganda. Saklajengipun saben klompok dipunparingi Saksampunipun dipuntindakaken ing perlakuan miturut metode ingkang sampun klompok kontrol (Cooperative Script) saha dipunsamektakaken, inggih menika metode klompok eksperimen (Numbered Heads Cooperative Script lan metode Numbered Together) lajeng panaliti mendhet data, inggih Heads Together.Metode Cooperative Script menika biji paling inggil pre-test ing klompok lan Numbered Heads Together menika kontrol (Cooperative Script) inggih menika ancasipun kangge mbiyantu siswa nemokaken 67, biji paling andhap 52 mean 58.9333, seserepan kangge sinau klompok. median 60, modus 65, Standar Deviasi Tata cara metode Cooperative Script 4.77734. Biji paling inggil pre-test ing inggih menika guru ndhawuhi siswa damel klompok eksperimen (Numbered Heads klompok sepasang kaliyan klompok Together) inggih menika 65, biji paling sebangkunipun. Saben siswa gadhah tugas piyambak-piyambak, inggih menika salah
setunggal siswa dipundhawuhi maos saha setunggal nyemak. Lajeng tata caranipun metode Numbered Heads Together inggih menika siswa dipunbagi dados klompok- klompok, wondene anggota klompokipun dipunparingi nomer. Klompok-klompok menika dipunparingi tugas, lajeng samangke saben nomer menika dipundhawuhi kangge mangsuli pitakenan saking guru. Saksampunipun kalih klompok menika dipunwulang ngginakaken metode Cooperative Script saha Numbered Heads Together, lajeng dipunparingi tes ingkang pungkasan inggih menika test post-test. Saking tes post-test menika nedahkaken bilih wonten beda ingkang signifikan antawisipun pasinaon ingkang nginakaken metode Cooperative Script saha metode Numbered Heads Together. Data- nipun post-test biji paling inggil post-test ing klompok Cooperative script inggih menika 90 biji paling andhap 70, mean 76.9667, median 77, modus 70, Standar Deviasi 5.37224. Data post-test biji paling inggil wonten kelas Numbered Heads Together inggih menika 92.5, biji paling andhap 72.5, mean 83.75, median 85, modus 72.5, Standar Deviasi 7.15439. Bedanipun menika ugi saged dipuntingali saking asilipun uji-t data skor post-test klompok Cooperative script saha klompok Numbered Heads Together ingkang ngginakaken komputer program SPSS 16, thitung 0.669, df = 58, ing taraf signifikansi 5%, nilai P = 0.000. Nilai P nedahkaken langkung Efektivitas Metode Pasinaon ... Fitria Dewi Ratnasari 51 alit saking taraf signifikansi 0.05. Mila, asiling uji-t skor post-test nedahkaken wonten bedanipun ingkang signifikan ketrampilan nyemak pawarta antawisipun klompok Cooperative Script saha klompok Numbered Heads Together. Asil uji regresi ing klompok kontrol (Cooperative Script), thitung 3,171 lan ttabel 2.045 nedahkaken thitung > ttabel menawi variabel bebas (metode Cooperative Script) gadhah pengaruh dhateng variabel terikat (ketrampilan nyemak pawarta). Asil Sig. 0.000 < Sig 0.05 ateges Ha dipuntampi, dados variabel bebas (metode Cooperative Script) gadhah pengaruh ingkang signifikan dhateng variabel terikat (ketrampilan nyemak). Asil analisis regresi nedahkaken angenipun biji korelasi utawi gayutan (R) inggih menika 0,572 lan saged dipunmangertosi menawi anggenipun prosentase pengaruh variabel bebas dhateng variabel terikat ingkang dipunsebat kooefisien determinasi asilipun saking penguadratan R. Asilipun kooefisien determinasi (R2) utawi sumbangan efektif klompok kelas kontrol gunggungipun 0,327 ateges pengaruh variabel bebas (metode Cooperative Script) dhateng variabel terikat (ketrampilan nyemak) gunggunipun 32,7%, menawi salangkungipun dipunpengaruhi dening variabel sanes. Asil uji regresi ing kelompok eksperimen (Numbered Heads Together), thitung 4,062 lan tabel ttabel 2.045 nedahkaken Thitung > Ttabel ateges menawi variabel bebas (metode Numbered Heads Together) gadhah
52 Jurnal Penelitian Mahasiswa Prodi Pendidikan Bahasa Jawa Volume 6, Nomor 5, Mei 2017 pengaruh dhateng variabel terikat (ketrampilan nyemak). Asil Sig. 0.000 ateges Panaliten menika nandhingaken Ha dipuntampi, dados variabel bebas (metode metode Cooperative Script saha metode Numbered Heads Together) gadhah pengaruh Numberad Heads Together tumrap ingkang signifikan dhateng variabel terikat ketrampilan nyemak pawarta. Saking kalih (ketrampilan nyemak). metode menika dipunmangertosi pundi Asil analisis regresi nedahkaken ingkang efektif. Metode Cooperative Script angengipun biji korelasi gayutan (R) inggih inggih menika metode pasinaon ingkang menika 0,847 lan saged dipunmangertosi bilih klompokipun dipunbagi dados pasang- agengipun prosentase pengaruh variabel pasangan kaliyan kanca sebangkunipun. bebas dhateng variabel terikat ingkang Saben siswa gadhah tugas piyambak- dipunsebat koefisien determinasi asilipun piyambak, inggih menika salah setunggal saking penguadratan R. Asilipun koefisien determinasi (R2) utawi sumbangan efektif siswa dipundhawuhi maos, saha setunggal nyemak ingkang ingkang samangkih gunggungipun 0,717 ateges pengaruh variabel pasangan menika gantosan anggenipun maos bebas (metode Numbered Heads Together) saha nyemak. dhateng variabel terikat (ketrampilan Metode Numbered Heads Together nyemak) gunggungipun 71,7% menawi inggih menika metode pasinaon ingkang salangkungipun dipunpengaruhi dening siswanipun dipunbagi dados kelompok- variabel sanes. kelompok, wondene anggota klompokipun Adhedasar tabel saged dipunparingi nomer. Klompok-klompok dipunmangertosi bilih kelas kontrol menika dipunparingi soal saha nyemak (Cooperative Script) dereng mencapai pawarta, samangke panaliti nyebataken nomor kriteria ketuntasan minimal amargi asiling ingkang njawab soal. Saking kalih klompok etangan dereng langkung saking 75% siswa menika lajeng dipuntandhingaken metode lulus KKM saha bijinipun dereng langkung pundi ingkang efektif dipunginakaken wonten saking 75. Ketuntasan ing kelas kontrol ing pasinaon nyemak pawarta tumrap siswa namung 70%. Kelas eksperimen sampun kelas IX. Anggenipun mangertosi metode mencapai kriteria ketuntasan minimal amargi pundi ingkang efektif, data menika asiling etangan sampun langkung saking 75% dipunpendhet saking data pre-test saha post- siawa lulus KKM saha bijinipun langkung test kalih klompok kasebut. saking 75. Ketuntasan ing kelas eksperimen Saged dipunbuktekaken saking asiling inggih menika 83,3%. uji-t ing skor pre-test lan post-test klompok Cooperative Script ngginakaken komputer Efektivitas Metode Cooperative Script saha Metode Numbered Heads Together Tumrap Ketrampilan Nyemak Pawarta program SPSS 16. Thitung - 14.366, df = 29, taraf signifikansi 5%. Nilai P = 0.000, nilai P
nedahkaken langkung alit saking taraf signifikansi 0.05 ( P = 0.000 < 0.05 ). Mila, asil uji-t menika nedahkaken bilih metode Cooperative Script efektif dipunginakaken wonten ing pasinaon nyemak pawarta. Saking asiling uji-t skor pre-test lan post-test, metode Numbered Heads Together nedahkaken thitung = - 15.656, df = 29, taraf signifikansi 5%. Nilai P = 0.000, nilai P nedahkaken langkung alit saking taraf signifikansi 0.05. Asilipun uji-t ing skor pre- test saha post-test nedahkaken wonten bedanipun. Mila, asil uji-t menika nedahkaken bilih metode Numbered Heads Together efektif dipunginakaken wonten ing pasinaon nyemak pawarta. Kawontenan sanesipun nalika pamulangan ing kelas sampun ketingal bedanipun antawisipun kelas ingkang dipunwulang ngginakaken metode Cooperative Script saha kelas ingkang dipunwulang ngginakaken metode Numbered Heads Together. Siswa ingkang dipunwulang ngginakaken metode Numbered Heads Together menika anggenipun kerja kalih klompokipun sami serius lan konsentrasi saengga kahanan kelas boten rame. Pasinaoan ngginakaken metode Numbered Heads Together menika damel siswa langkung gampil anggenipun memahami materi, soal saha waosan pawarta. DUDUTAN Asiling etangan uji-t post-test klompok kontrol (Cooperative Script) saha klompok eksperimen (Numbered Heads Efektivitas Metode Pasinaon ... Fitria Dewi Ratnasari 53 Together) dipunmangertosi thitung 0,669, df = 58, taraf signifikansi 5%. Nilai P = 0,000, nilai P langkung alit saking taraf signifikansi 0,05. Ateges wonten beda ingkang signifikan antawisipun pasinaon nyemak pawarta nginakaken metode Cooperative Script lan pasinaon nginakaken metode Numbered Heads Together. Bedanipun menika ugi saged dipuntingali saking asilipun uji-t data post-test klompok Cooperative Script saha klompok Numbered Heads Together ingkang ngginakaken komputer program SPSS 16, thitung 0.669, df = 58, ing taraf signifikansi 5%, nilai P = 0.000. Nilai P nedahkaken langkung alit saking taraf signifikansi 0.05. Mila, asiling uji-t post-test nedahkaken wonten bedanipun ingkang signifikan ketrampilan nyemak pawarta antawisipun klompok Cooperative Script saha klompok Numbered Heads Together. Asil uji regresi ing klompok kontrol (Cooperative Script), thitung 3,171 lan ttabel 2.045 nedahkaken thitung > ttabel menawi variabel bebas (metode Cooperative Script) gadhah pengaruh dhateng variabel terikat (ketrampilan nyemak pawarta). Asil Sig. 0.000 < Sig 0.05 ateges Ha dipuntampi, dados variabel bebas (metode Cooperative Script) gadhah pengaruh ingkang signifikan dhateng variabel terikat (ketrampilan nyemak). Asil analisis regresi nedahkaken angenipun biji korelasi utawi gayutan (R) inggih menika 0,572 lan saged dipunmangertosi menawi anggenipun
54 Jurnal Penelitian Mahasiswa Prodi Pendidikan Bahasa Jawa Volume 6, Nomor 5, Mei 2017 prosentase pengaruh variabel bebas dhateng variabel terikat ingkang dipunsebat kooefisien determinasi asilipun saking penguadratan R. Asilipun kooefisien determinasi (R2) utawi KAPUSTAKAN Aunurrahman. 2009. Pembelajaran. Bandung. Alfabeta Belajar dan : CV. sumbangan efektif klompok kelas kontrol gunggungipun 0,327 ateges pengaruh Djamarah, Saiful Bahri. 1996. Strategi Belajar Mengajar. Jakarta: Rineka Cipta. variabel bebas (metode Cooperative Script) dhateng variabel terikat (ketrampilan Djamarh, Saiful Bahri. 1996. Strategi Belajar Mengajar. Jakarta: Rineka Cipta. nyemak) gunggunipun 32,7%, menawi salangkungipun dipunpengaruhi dening Huda, M.Pd., Miftahul. 2015. Cooperative Pustaka Learning. Yogyakarta: Pelajar variabel sanes. Asil uji regresi ing kelompok eksperimen (Numbered Heads Together), Iskandarwassid dan Sunendar, D. 2008. Strategi Bahasa. Pembelajaran Bandung : PT. Remaja Rosda Karya. thitung 4,062 lan ttabel 2.045 nedahkaken thitung > ttabel ateges menawi variabel bebas (metode Iskandarwassid & Sunendar, Dadang.2009. Bahasa. Strategi Bandung: PT Remaja Rosdakarya. Pembelajaran Numbered Heads Together) gadhah pengaruh dhateng variabel terikat (ketrampilan nyemak). Asil Sig. 0.000 ateges Ha dipuntampi, dados variabel bebas (metode Ismail. 2008. Strategi Pembelajaran Agama Islam PAIKEM Pembelajaran Aktif, Inovatif, Kreatif, Efektif, dan Menyenangkan. Semarang : Raisail Media Grup. Berbasis Numbered Heads Together) gadhah pengaruh ingkang signifikan dhateng variabel terikat Juwito. 2008. Menulis Berita dan Feature's. Unesa University Press (ketrampilan nyemak). Asil analisis regresi nedahkaken angengipun biji korelasi gayutan (R) inggih Kagan, Spencer. 1992. Cooperative Learning. Kagan Juan San Cooperative Learning. Capistrano: menika 0,847 lan saged dipunmangertosi bilih Lie, Anita. 2010. Cooperative Learning. agengipun prosentase pengaruh variabel Jakarta: PT. Gramedia. bebas dhateng variabel terikat ingkang dipunsebat koefisien determinasi asilipun saking penguadratan R. Asilipun koefisien Mulyatiningsih, Endang.2012. Riset Terapan Teknik. Bidang Yogyakarta: UNY Press. Pendidikan & determinasi (R2) utawi sumbangan efektif gunggungipun 0,717 ateges pengaruh Suparmin, Wahyu Slamet 2014. Trampil Basa. Setyowati, Mulyono. Surakarta: Mediatama. variabel bebas (metode Numbered Heads Together) dhateng variabel terikat (ketrampilan nyemak) gunggungipun 71,7% menawi salangkungipun dipunpengaruhi dening variabel sanes. Suprijono, Agus. Learning: PAIKEM. Pelajar. 2009. Teori dan Yogyakarta: Cooperative Aplikasi Pustaka
Suryobroto. 2002. Proses Belajar Mengajar di Sekolah. Jakarta : Rineka Cipta. Taniredjo, dkk. 2012. Model - model Inovatif. Bandung: Pembelajaran Alfabeta. Tarigan. 1986. Menyimak Sebagai Suatu Ketrampilan Berbahasa. Bandung: Angkasa Warsono dan Hariyanto.2012.Pembelajaran Aktif Teori dan Asesmen. Bandung: PT. Remaja Rodsakarya. Efektivitas Metode Pasinaon ... Fitria Dewi Ratnasari 55