Hikmah Peristiwa Gerhana Bulan Naskah Khutbah Jumat 27 Juli 2018 #ا ِ ِ$ ُﺪْﻤَﺤْﻟَا ِﲝ ِمﺎ َﺼِﺘْﻋِﻻْ ِ َ َﺮَﻣ ْيِ ُ ْﻮ ُﺳ َرَو ُﻩ ُﺪْﺒَﻋ ا ًﺪﻤَﺤُﻣ ن ُﺪَﻬ ْﺷَو ُ َ َﻚْﯾِ َﴍ َﻻ َﲱَو ِ ِH َﲆَ)َو ٍﺪﻤَﺤُﻣ #ا َﺎ Pﳞ َR : َﱃﺎَﻌَﺗ ُﷲ َلﺎَﻘَﻓ ،ِﷲ ىَﻮْﻘَﺘِﺑ ُﻤِﻠ ْﺴPﻣ ْ ا ﻦُYْﻮُﻤَﺗ َ ا َﻻ ْن ُﺪَﻬ ْﺷ ،ِﷲ ِﻞْﺒَ ُﻩ َﺪَْو ُﷲ ﻻ ا َ ِﻞ َﺻ ﻢُﻬﻠ.َا .ُﻩ َﺪْﻌَﺑ َﲆَ) ّ ِﱯَﻧ َﻻ ُ ُﲂْﯿ ِﺻْو= ،ِﷲ َدﺎَﺒِﻋ ﺎَ?َﻓ ؛ ُﺪْﻌَﺑ ﺎﻣ .ُﻩا َﺪُﻫ َﻊِﺒَﺗ ْﻦَﻣَو ِﻪِﺒْ ْ َﻻ َو ِﻪِﺗﺎَﻘُﺗ ﻖَﺣ َﷲ اﻮُﻘﺗا اﻮُMَﻣاَء َﻦْOِ
ُﱲﻧَو ﻻ
. َن ْﻮ
Para sedherek kaum muslimin Rahimakumullah Wonten kesempatan ingkang sae punika sumangga kitha tansah nambahi raos ajrih dateng Allah Swt. Kanti estu-estu anggenipun ngelampahi punapa ingkang sampun dipun perintahaken ugi nebihi punapa ingkang sampun dipun awis dening Allah Ta'ala. Hadirin kaum muslimin rahimakumullah Menawi kitha ningali kedadosan wonten jagat punika, srengenge ingkang saben enjing mlethek lan dados pepadhang, ugi rembulan ingkang cahyanipun dados pepadhang wonten mongso ndalu, meniko tansah migunani dateng menungsa. Kitha saget mangertos bilih sedaya kala wau wonten Dzat ingkang andadosaken lan ingkang ngatur. Dzat ingkang andadosaken lan ingkang ngatur kala wau tentunipun kuwahos dateng sedayaipun 1
Wonten Surat Yunus, Allah ngendikan: َﲔِﻨِ َنﻮُﻤَﻠْﻌَﻳ ٍمْﻮَﻘِﻟ  ِتﺎَﻳ ْﻵا َﺮَﻤَﻘْ ﻟاَو ًءﺎَﻴ ِﺿ  َﺲْﻤَ ّﺪَﻗَو اًرﻮُﻧ  َﻚِﻟٰ ُﻞ ِ ْﳊﺎِﺑ  ّﻻِإ  ّﻖَ ّﺼَﻔُﻳ ۚ  ّ<ا  َذ ُ َ ِ َﻞَﻌَﺟ يِﺬَ َبﺎَﺴِ ّﺸﻟا  َﻖَﻠَﺧ ﺎَﻣ ۚ "Allah Ta'ala ingkang ndadosaken srengenge ingkang saget madhangi lan rembulan ingkang dados cahaya lan netepaken panggenan-panggenanipun, supados panjenengan sedaya sami mangertosi wilangan tahun lan itungan (wektu). Allah mboten ndadosaken ingkang kados mekaten kejawi kanti haq. Allah paring rincian tanda-tanda keagunganipun kagem tiyang-tiyang ingkang sami mangertos. Sak temenipun wonten gonta-gantinipun wengi lan rino lan perkawis ingkang dipun dadosaken Allah wonten langit lan bumi punika yekti dados tanda kuasanipun Allah kagem tiyang- tiyang ingkang sami takwa" Sidang jumah rahimakumullah Miturut perhitungan Badan Meteorologi, Klimatologi, dan Geofisika (BMKG), tanggal 28 Juli 2018, kitha badhe nyekseni peristiwa gerhana bulan total. Sepanjang separuh malam, rembulan mboten saget nunjukke sinaripun kanti sempurna. Proses gerhana dipun mulai pukul 00:14 WIB. Wekdal meniko bulan mlebet dateng fase penumbra bumi. Sak lajengipun, gerhana parsial/sebagian mulai pukul 01:24 WIB. Fase gerhana total dipun mulai pukul 02:30 WIB. Bulan sepenuhnya mlebet bayangan bumi pukul 03:21 WIB. Jam meniko dados puncakipun gerhana total. Gerhana total badhe kalajeng ngantos pukul 04:31 WIB. Sak bibaripun gerhana total meniko, bulan mlebet malih wonten fase gerhana parsial ngantos pukul 05:19 WIB. Gerhana meniko dados gerhana terlama wonten abad meniko. Badhe terulang maling mangke tahun 2141. Jamaah jumat rohimakumullah ّ ﻟا َﻮُﻫ ْﳊاَو 2
Monggo kitho sami mendet i'tibar kagem ningkataken kesadaran kitha ngemut-emut keagunganipun Allah. Rasulullah Saw sampun paring tuntunan dumateng kitha nalika wonten grahana. َﻚِﻟَذ ْﻦِﻣ ﺎًﺌْNَﺷ ْﻢُﺘْﻳَأَر اَذِإ J " َلﺎَﻗَو َﻢَ ّﻠَﺳَو ِﻪْﻴَﻠَ " ّﻲِﺒَ َ ُﺲْﻤَ ّCﻟا ّD َﺻ  َمﺎَﻘَﻓ ُ ُﷲا ِﻪِﺋﺎَُدَو ِِرﺎَﻔْﻐِﺘْﺳاَو ِﷲا ِﺮْﻛِذ ّﺸﻟا َﱃِا ِﺖَﻔِﺴُﺧ اﻮُﻋَﺰْﻓﺎَﻓ Setunggal wekdal nalika wonten grahana srengenge Nabi Saw nuli jumeneng (kagem ngelampahi shalat) lan dawuh: "menawi panjenengan sedaya mirsani grahana, mangka panjenengan sedaya enggal-enggal anggenipun dzikir dateng Allah, ndonga dateng Allah lan nyuwun pangapunten dateng Allah" 1. ِﷲا  ِﺮْﻛِذ  َﱃِا اﻮُﻋَﺰْﻓﺎَﻓ, Kitha sedaya supados enggal-enggal dzikir, emut dateng Allah. Menawi kitha kepengen manah kitha resik saking sedaya penyakit ingkang saget ngotori, kados unek-unek, nggresah, hasud lan lintu-lintunipun, tamba ingkang manjur punika mboten sanes dzikir dumateng Allah. Dzikir dumateng Allah saget dipun lampahi kanti lisan ingkang terus-terusan nyebat asmanipun Allah. Kanti manah ingkang dipun ginaaken kagem ngangen-ngangen keagunganipun Allah lan kanti nggaoto awak ingkang dipun ginaaken kagem taat lan ngabekti dumateng Allah. 2. ِﻪِﺋﺎَُدَو , Ndonga utawi nyuwun dumateng Allah. Nyuwun dumateng Allah Ta'ala punika hakikatipun ibadah. ةَدَِا َُه ُءََا. Nyuwun dumateng Allah ugi dados otakipun ibadah. Sak temene Pengeran sira kabeh mboten remen dumateng tiyang-tiyang ingkang sami ngliwati wates. Supados dunga kitha dumateng Allah dipun ijabahi, sampun sak mesthinipun menawi ndunga dipun lampahi kanti netepi adab utawi tata krama dumateng Allah. Kados dipun lampahi kanti ndepe-ndepe utawi ngasoraken awak lan kanti suara lirih. 3
3Y ِِرﺎَﻔْﻐِﺘْﺳاَو Nyuwun pangapunten dumateng Allah saking sedaya dosa lan kalepatan ingkang sampun dipun lampahi. Sampun sak mesthinipun menawi istighfar punika mboten namung dipun ucapaken mawi lisan kemawon, nanging ugi kedah dipun lebetaken wonten manah kanti nggetuni dosa ingkang sampun dipun lampahi lan dipun buktikaken kanti tumindak kitha anggenipun nglereni lan mboten badhe nglampahi dosa lan tumindak ala kasebat. Hadirin kaum muslimin ingkang tansah minulya Kedadosan gerhana punika mboten namun dipunmaknai kedadosan alam mawon. Ugi wonten hubunganipun kalihan hal- hal mistik ingkang caket kalihan syirik. Grahana punika mboten dados tanda badhe wonten gonjang-ganjing, paceklik lan sanes- sanesipun. Anggepan punika sampun sak mestinipun kelintu, keranten sak mestinipun kedadosan grahono punika namung nedahaken dumateng keagungan lan kuasanipun Allah. Rasulullah Saw dawuh wonten setunggal hadits: او ُﺮُﻛْذﺎَﻓ َﻚِﻟَذ ْﻢُﺘْﻳَأَر اَذِﺈَﻓ ِﻪِﺗَﺎﻴَ ِﳊ َﻻَو ٍﺪَﺣَا ِتْﻮَ ِﳌ ِنﺎَﻔِﺴْ َﳜ َﻻ ِﷲا ِتَﺎﻳآ ْﻦِﻣ ِنَﺎﺘَﻳآ َﺮَﻤَﻘﻟْاَو َﺲْﻤَ "Sak temenipun srengenge lan rembulan punika dados tanda saking tanda-tanda kuasanipun Allah. Srengenge lan rembulan mboten kekadosan grahana keranten seda utawi gesangipun tiyang. Nalika panjenengan sedaya mirsani mila panjenengan sedaya sami dzikir dumateng Allah ". Hadirin kaum muslimin ingkang tansah minulya ّﺸﻟا ّنِإ َ َﷲا 4
Monggo poro takmi Masjid Ainul Yaqin, takmir Mushola Ar Rahman, takmir Mushola Al Barokah Winogan Sirnoboyo Pacitan, sami ngrencanaaken sholat gerhana kanti berjamaah. Sak bibaripun sholat gerhana meniko, saget dilanjengaken sholat subuh berjamaah. Masjid lan mushola meniko sampun rindu kalihan suworo sandal kitha. Gerhana bulan meniko kitho dadosaken momen kangge ngeterke sandal kita dateng bancik masjid/langgar ing wektu subuh. Menawi sandal kitha ical dateng masjid/mushola wonten wekdal subuh, meniko sak temene ujian ingkang ringan. Ananging, menawi sandal panjenengan mboten nate tindak dateng masjid/mushola wekdal subuh, meniko dawah ujian ingkang langkung berat kagem kitha. ُﲂَﻟَو ِﱄ ُﷲ َكَر َ ْ ْﲓِﻜَﺤْﻟا hﺳَو اَﺬَﻫ ِﱄ ْﻮَﻗ ُلﻮُﻗ .ِ ْﲓِﺣﺮﻟا .ُ ِﺮْﻛّ ُﰼ R ِ#اَو ِت َRٓ_ْا َﻦِﻣ ِﻪْ?ِﻓ ﺎَﻤِﺑ ْ ِﲏَﻌَﻔَﻧَو ،ِ اَو ْ ُﲂَﻟَو ْ ُرﻮُﻔَﻐْﻟا َﻮُﻫ ُﻪﻧِا ُﻩ ْو ُﺮِﻔْﻐَﺘ ْ hﺳﺎَﻓ ْ ِﱄ َﷲ ُﺮِﻔْﻐَﺘ ْ ْﲓ ِﻈَﻌْﻟا ِنٓ ْﺮُﻘْﻟا ِﰲ ْ
Khutbah ke Dua ﺎَﻌَﺘُﻤْﻟا ،ُ ِﱄ ِﻦَﻋ ْ ُ ْﻮ ُﺳ َرَو ُﻩ ُﺪْﺒَﻋ َ ُ ْﻢُﻬَﻌِﺒَﺗ ْﻦَﻣَو ِﻪِﺑﺎَ ِ ٍنﺎ َﺴْﺣ َk اً َﴩَrْﻟا ِﺮِsﺎ َﺴِﻟ ِﺔَ ِﲅ َﺳَو ّ َﲪ ِoِ ُﺪْﻤَﺤْﻟا ْﲑِﺜَﻛ اًﺪْ َﳇﺎ َﺸُﻤْﻟاَو ِﺔَﻛَرﺎ َﺸُﻤْﻟا َﱪَﺘْﻌُﻤْﻟا P ِﱯﻨﻟا ِ|ا ِمْﻮَﯾ َﱃ ا َ َﻚْﯾِ ﲅ َﺳَو ِﻪْﯿَﻠَ) ُﷲ ﲆ َﺻ اًﺪﻤَﺤُﻣ ن ُﺪَﻬ ْﺷَو .ِ َ َﴍ َﻻ ُﻩ َﺪَْو ُﷲ ﻻ ا ٓ_ ْن ُﺪَﻬ ْﺷَو . َﺮَﻣ َ ا َ
ْﲱَو ِ ِﻞ َﺻ ﻢُﻬﻠ.ا . ُ ( ُﺪْﻌَﺑ ﺎﻣ) ِﻦْO ّ ّ ِw? َﺳ َﲆَ) ْ ِH َﲆَ)َو ٍﺪﻤَﺤُﻣ َِﺪّ
ا ﻦُYْﻮُﻤَﺗ َﻻ َو ِﻪِﺗﺎَﻘُﺗ ﻖَﺣ َﷲ اﻮُﻘﺗِا ِﷲ َدﺎَﺒِﻋ ﺎَ?َﻓ ا .ﺎًﻤْﯾِﺪَﻗ ِﻪّ ِ?ِrَﻧ َﲆَ) ﲆ َﺻ ِﻞ َﺻ ﻢُﻬﻠ.َا .ﺎًﻤْﯿِﻠ ْﺴَ اْﻮُﻤّ ِﻠ َﺳَو ا ِلH َﲆَ)َو َ ْﲓِﻫاَﺮْ ْﲓِﻫاَﺮْ ا ا ِلH َﲆَ)َو َ ْﲓِﻫاَﺮْ ْﲓِﻫاَﺮْ ا ْﲔِMِﻣْﺆُﻤْﻟاَو ْﳯِﻣ ِءﺎَ?ْﺣ_ْا ِتﺎَMِﻣْﺆُﻤْﻟاَو َ ْﲪَﺮِ ِتﺎَﺌْﯿ ِﻄَﺨْﻟاَو ِبْﻮُﻧP#ا َﺮِﻓﺎََو ِتﺎَﺎَ}ْﻟا َﷲ ن اْﻮُﻤَﻠْ)اَو . َن ْﻮُﻤِﻠ ْﺴPﻣ ْ hﺳ ُﻪَﻧﺎَ}ْﺒ ُ ِﻪْﯿَﻠَ) اْﻮPﻠ َﺻ اْﻮُM #ا َﺎ Pﳞ َR ، ّ ِﱯﻨﻟا َﲆَ) َن ْﻮPﻠ َﺼُﯾ ُﻪَ~َﻜِsَﻼَﻣَو َﷲ ن َﻣٓ َﻦْOِ َk ٍﺪﻤَﺤُﻣ َِﺪّ َﲆَ) َﺖْﯿﻠ َﺻ َ hﺳ َﲆَ) ّ hﺳ ِلH َﲆَ)َو ٍﺪﻤَﺤُﻣ َِﺪّ ِﯿ َ ِﯿ َ َk ٍﺪﻤ َﲆَ) َﺖْﻛَر َ َ hﺳ َﲆَ) ْكِر َ َو ،َ hﺳ ِلH َﲆَ)َو ٍﺪﻤَﺤُﻣ َِﺪّ َﺤُﻣ َِﺪّ ِﯿ َ ِﯿ َ ِتﺎَﻤِﻠ ْﺴُﻤْﻟا ْﲔِﻤِﻠ ْﺴُﻤْﻠِ. ْﺮِﻔْﻏا ﻢُﻬﻠ.َا .ٌﺪْﯿ ِﺠَﻣ ٌﺪْﯿِ ْﲔِﻤَﻟﺎَﻌْﻟا ِﰲ ،َ َﲪ َﻚﻧ َو َ ا َ ْﯿِ ِﴈﺎَﻗ َR َو ِتاَﻮَﻋ|ا ُﺐْﯿ ِﺠُﻣ ٌﺐْﯾِﺮَﻗ ٌﻊ ا ، ِتاَﻮْﻣ_ْاَو ْﻢُ َﲰ َﻚﻧ َ ِﲪاﺮﻟا َﻢَﺣْر َٓﯾ َﻚِﺘَ ْﲔِ . َ ُﱲﻧَو ﻻ
.ﲔ ِﻄ ْﺴِﻠِﻓ ِﰲ َﻦOِﺪِﻫﺎَُﳌا َو ﲔِﻤِﻠﺴُﻤْﻟا َﺎَﻨﻧاَﻮْﺧ ُﴫْﻧا ﻢُﻬﻠ.ا .ﲔِﻤِﻠﺴُﻤْﻟا َو َم َﻼ ْﺳ ْﻻا ﺰِﻋ ﻢُﻬﻠ.ا ا ْ ُﴫْﻧا ﻢُﻬﻠ.ا . .ﻩRرﻮﺳ ِﰲ َﻦOِﺪِﻫﺎَُﳌا َو ﲔِﻤِﻠﺴُﻤْﻟا َﺎَﻨﻧاَﻮْﺧ َو ﲔِﻤِﻠﺴُﻤْﻟا َﺎَﻨﻧاَﻮْﺧ ُﴫْﻧا ﻢُﻬﻠ.ا ا ْ ا ْ ِrَﺛ ﻢُﻬﻠ.ا .ﺎﯿﻐﻫار ِﰲ َﻦOِﺪِﻫﺎَُﳌا ﻢُﻬﻠ.ا .ْﻢُﻬ َﻓﻮُﻔ ُﺻ ْﺪّ ِﲠﻮُﻠُﻗ َﲆَ) َﺔَﻨ?ِﻜ ﺴﻟا ِلِﺰْ َو ْﻢُ َِو َو ﻢِ ا ْﺖّ َﳖﺎَﳝ ْﴩُﳌا َو َةَﺮَﻔَﻜْﻟا ِ ِ|ا َءا َﺪْ) ﺎَﻨِﺋا َﺪْ) َﲆَ) َﻦOِﺪِﻫﺎَُﳌا ْ ُﴫْﻧا ﻢُﻬﻠ.ا . َﲔِﻛِ َٓﯾ َﻚِﺘَ ِْﻫ ْﲪَﺮِ .ﻦO ّ ِﲪﺮﻟا َﻢَﺣْر ِﱯﻨﻟا َﲆَ) ُ $ا ﲆ َﺻَو َﲔِ ٍﺪﻤَﺤُﻣ ّ
ِ ّ ِ. ¡ﻼِ ﺎَﻨِﺑْﻮُﻠُﻗ ْ ا ﺎَﻨﺑَر اْﻮُMَﻣٓ َﻦْOِ ِﰲ ْﻞَﻌْ ِﴎﺎَ⁄ْﻟا َﻦِﻣ ﻦَْﻮُﻜَﻨَﻟ ﺎَﻨْ ِﺗ َٓﻨﺑَر . ِﰲ ﺎَﻨ َﻦْOِ ْﲔِﻤَﻟﺎَﻌْﻟا ّ . َ # ﻻْ َﲡ َﻻ َو ِنﺎَﻤْﯾ ا ﺎَﻨِﻧاَﻮْﺧ hﺳ َﻦْOِ ِ َ ْﻮُﻘَﺒ َ َﲪْﺮَYَو ﺎَﻨَﻟ ْﺮِﻔْﻐَﺗ ْﻢﻟ ْن hﺴُﻔْﻧ ﺎَﻨْﻤَﻠ َﻇ ﺎَﻨﺑَر .ٌ اَو ﺎَﻨ َ ِبَر ِoِ ُﺪْﻤَﺤْﻟاَو .ِرﺎﻨﻟا َباَﺬَ) ﺎَMِﻗو ًﺔَﻨ َ hﺴَﺣ ِةَﺮِﺧٓ_ْا ِﰱ َو ًﺔَﻨ َ ﻻ َو ﺎَﻨَﻟ ْﺮِﻔْﻏا ﺎَﻨﺑَر ْﲓِﺣر ٌفْوُؤَر hﺴَﺣ ﺎَﯿْﻧ P|ا َﻚﻧ
ْﻨُﻤْﻟاَو ِءﺎ َﺸْﺤَﻔْﻟا ِﻦَﻋ ﻰ"َ ِﺮَﻜ ُﰼْدِﺰَO ِﻪِﻤَﻌِﻧ َﲆَ) ُﻩ ْو ُﺮُﻜ ْﺷاَو ْ َ# َو ُﺮْﻛِ ْ ْﳯَOَو َﰉ ْﺮُﻘْﻟا يِذ ِءﺎَﺘْﯾ ُﰼْﺮُﻛ ْﺬَﯾ َ ﻻْاَو ِل ْﺪَﻌْﻟ ِ ُﺮُﻣ›َﯾ َﷲ ن ُﲂﻠَﻌَﻟ ْ ا ِﷲ َدﺎَﺒِﻋ ُﲂ ُﻈِﻌَﯾ ﻲْﻐَﺒْﻟ اَو َﱪْﻛ ِﷲ ُ اَو ِنﺎ َﺴْﺣ
ْﲓ ِﻈَﻌْﻟا َﷲ او ُﺮُﻛْذﺎَﻓ . َن ْو ُﺮﻛَﺬَﺗ ْ 7