Miturut teorine, wewatakan lan pamangune sawijine artikel bisa njalari jinise artikel bisa kaperang dadi : 1. Artikel Ekploratif Artikel eksploratif yaiku artikel sing ngandharake kanyatan-kanyatan miturut panalare panulis. Jinis iki pas banget kanggo ngandharake temon-temon anyar. Tuladhane ana sawijine pawongan nemokake barang-barang antik. 2. Artikel Eksplanatif Eksplanatif tegese njelasake. Artikel eksplanatif yaiku artikel sing isine nerangake sawijine masalah sing bisa dipahami dening sing maca. 3. Artikel Deskriptif Deskriptif yaiku artikel sing ngandharake sawijine masalah kang dumadi ing masyarakat, sahingga bisa disumurupi apa sing satemene dumadi. Jinis iki memper kaya laporan utawa reportase, bedane yen laporan mung adhedhasar kasunyatan wae, yen artikel panulisane nerangake masalah kanthi gamblang bisa awujud opini 4. Artikel Prediktif Artikel prediktif yaiku artikel sing isine petungan utawa ramalan apa kang dumadi ing mangkone manut petungane panulise. 5. Artikel Preskriptif Artikel preskriptif yaiku artikel sing menehi tuntunan tumrap sing maca kanggo nindakake sawijine pakarya sahingga ora kliru utawa salah anggone nindakake Garapan 4 : Nintingi Isine Artikel : Ukara Lamba lan Ukara Camboran Sajrone Teks Ing garapan 4 iki bakal koksinaoni babagan isine teks lan unsur kabasane teks artikel. Teks artikel ―Bebayane Sampah Elektronik lan Pangolahe‖ ing ngisor iki ngandhut ukara lamba lan ukara camboran. Wacanen kanthi setiti lan temokna ukara-ukara lamba ing sajrone teks! Bebayane Sampah Elektronik lan Pangolahe Indonesia kawentar minangka bangsa kang masyarakate nyengkuyung budaya konsumtif, kalebu panggunane barang-barang elektronik, kayata: ponsel, televisi, komputer, laptop, lan liya-liyane. Saben dina ewon jenis barang elektronik diproduksi lan kaimpor. Wondene kepriye nasibe barang-barang bekas elektronik sing wis ora digunakake, durung oleh kawigaten kang mirunggan. Banjur kepriye pangolahe sampah elektronik utawa electronic waste utawa e-waste ing Indonesia? Kamangka kita kabeh ngerteni, manawa salah pangolahe e-waste sing akeh bahan-bahan ―beracun‖ lan mbebayani bakal njalari kapitunan tumrap manungsa. Sastri Basa / Kelas 10 11
Sampah elektronik kudu diolah kanthi bener lan pamilahe komponen kudu selektif, bener, lan pener. Ana zat-zat sing mbebayani ing sajrone komponen elektronika sing mbutuhake penanganan khusus lan ora bisa kacampur karo sampah liyane. Sing sapisan plastik, mligine jenis PVC, mbebayani banget awit ngandhut unsur klorin sing kita mangerteni yen barang iku mujudake zat sing paling mbebayani kanggo kesehatan. Kejaba kuwi angel ajure ing sajrone lemah butuh waktu puluhan nganti atusan tahun.. Kapindho, timbal utawa lead. Komponen iki mbebayani banget. Kaya bahan bakar bensin kinandhut TEL (tetra ethyl lead) kanggo ngunggahake nilai oktan, ing komponene ana timbal kang mbebayani tumrap kesehatan manungsa. TV lan layar komputer tipe CRT sing nggunakake tabung kanthi bahan timbal, saiki wis wiwit ganti modhel LCD. Ananging kang dadi masalah ganti tipe LCD iku uga mbebayani amarga tipe LCD ana kandhutan komponen merkuri. Ora mung kuwi wae, ing sajrone barang elektronik mau kinandhut kadium, beryllium, lan komponen liyane kaya BFR (brominated flame retardant) Kadium digunakake kanggo nglapisi logam, utamane wesi, waja, lan tembaga. Bisa uga kanggo nggawe batu baterai lan plastik. Resiko kadium yen kasedhot nduweni sifat iritatif. Zat iki bisa njalari keracunan, gangguan ing sistem organ njero manungsa lan kewan. Komponen-komponen mau yen dibuang menyang pawuhan bakal nuwuhake pencemaran lingkungan lan bisa gawe kapitunane manungsa. Awit saka iku, sampah elektronik kudu kaolah luwih dhisik kanggo ngurangi efek negatif saka zat-zat beracun lan mbebayani banget. Cara pangolahan kanthi metode recycling utawa daur ulang, komponen-komponen logam bisa digawe komponen anyar. Plastik bisa dikonversi dadi bahan bakar cair kaya bensin lan solar. Ukara Lamba Miturut akeh sithike rerangkene tembung, ukara dibedakake dadi rong ukara yaiku ukara lamba lan ukara camboran. Ukara lamba diarani uga ukara tunggal, yaiku ukara kang gagasane mung siji kang dumadi saka Jejer (J) lan Wasesa (W) Tuladhane ukara lamba : (1) Komponen iki mbebayani banget. J W (2) Sampah elektronik kudu kaolah luwih dhisik. J W 12 Sastri Basa / Kelas 10
Tulisen ukara lamba ing wacan mau! No Ukara Lamba a. b. c. d. e. f. g. h. i. j. Ukara Camboran Ukara camboran yaiku yaiku ukara kang gagasane luwih saka siji, Jejer (J), Wasesa (W), Lesan (L) utawa Katrangan (K) luwih saka siji. Tuladha : (3) Saben dina ewon jenis barang elektronik diproduksi lan kaimpor. K.wektu J W1 W2 (4) Sampah elektronik kudu diolah kanthi bener lan pamilahe kudu selektif. J1 W2 K.syarat J2 W2 Saka teks artikel ing dhuwur golekana sing wujud ukara camboran, 5 wae! Sastri Basa / Kelas 10 13
No Ukara 1 2. 3. 4. 5. Pasinaon 2 Makarya Bebarengan : Mangun Teks Artikel Wacan artikel sing koksinaoni ing kegiyatan 1 mau, ana gegayutane karo bencana alam, lan Sampah. Ing kegiyatan 2 iki sliramu bakal diajak nganalisis artikel ngenani lingkungan hidup. Para siswa kabeh disuwun bisa mahami bab-bab sing gegayutan karo lingkungan hidup. lan makarya iki kasusun kanggo nuntun anggonmu njlentrehake bebarengan nggawe sawijine artikel. Gladhen bab struktur artikel lan titikane (ciri-ciri) kebasan iki bakal koktindakake lumantar kelompok-kelompok kang beda. Garapan Garapan 1 : Nerangake Isine Artikel Wacanen teks artikel ngisor iki kanthin titi permati! Gegayutane Lingkungan Hidup karo Pembangunan Saya akehe usaha mbangun gedhung, bakal nikelake panggunane sumber daya kanggo nyengkuyung, mujudake lan agawe muncule masalah-masalah ing lingkungane manungsa. Sajrone mbangun, sumber alam mujudake komponen sing paling penting amarga sumber alam bisa menehi panguripan. Panggunane sumber alam mau, kudu diimbangi karo ekosistem proyek pembangunan, yen ora imbang bisa mbebayani tumrape manungsa. Kudu ana solusi supaya padha-padha untung ing antarane proses pembangunan, sumberdaya, lan masalah pangrusak utawa regeding lingkungane. Pancen biasane proses pembangunan nduweni akibat sing mutawatiri tumrap lingkungane manungsa, langsung utawa ora duwe akibat kurange sumber kaskayan alam sacara kuantitatif lan kualitatif, pancemaran biologis, pencemaran kimiawi, gangguan fisik lan gangguan sosial budaya Kapitunan-kapitunan lan owah-owahan lingkungan perlu digatekake bab untung-rugine sawijine proyek pembangunan. Mula saka iku saben pangreka daya pambangunan, 14 Sastri Basa / Kelas 10