Cikal Bakale Cikal Bakale Cikal Bakale Cikal Bakale Menungsa Menungsa Menungsa Menungsa karokarokarokaro cerita----cerita liyane cerita liyane cerita cerita liyane cerita liyane cerita cerita teka teka teka teka Kitab Suci Kitab Suci Kitab Suci Kitab Suci Bahasa Jawa Tengger
2 © Hak cipta TBBT 2013 © gambar-gambar oleh Read and Grow Untuk golongan sendiri
3 Daftar isi buku 1. Cikal bakale menungsa 2. Menungsa nglanggar prentahe Pengeran 3. Asal mula susah payahe menungsa 4. Banjir gede 5. 6. Wong Ibrani nerima prentahe Pengeran 7. Janjine Pengeran nang Raja Daud 8. Ramalane Nabi Yesaya 9. Laire Yesus 10. Terigu katek alang-alang 11. Angin katek ombak manut nang Yesus 12. Ewonan setan manut nang Yesus 13. Sarate melu Yesus 14. Swarga karo neraka 15. Yesus nguripen wong mati 16. Wong dosa sing kepengen weroh Yesus 17. Yesus nerima putusan diukum pati 18. Yesus diukum pati 19. Yesus urip maneh teka pepati 20. Yesus munggah nang swarga 21. Murite Yesus digenei kuasane Sang Roh Suci teka Pengeran Janjine Pengeran nang Abraham 22. Ciri-cirine wong sing digenei kuasane Sang Roh Suci teka Pengeran 23. Yesus bakale ngakimi kabeh menungsa
4 1. Cikal Bakale Menungsa Kawitane Gusti Pengeran sing nggawe ndunya sak'isine. Maringono Pengeran nggawe menungsa sing asale teka lemah. Lemah iku digenei ambek'an terus dadi menungsa lanang sing urip. Menungsa iku dijenengi Adam. Adam dikongkon manggon ning taman sing lenah temanan. Tandur tuwuh paran wae ana. Woh-wohan ning taman iku sing dadi pangane Adam. Ning tengahe taman ana wit- witan, loro kabehe. Wit sing siji, wohe bisa nggenehi urip nang langgeng menungsa, sing sijine maneh bisa nggenei ilmu. Maringono Pengeran guneman nang Adam, "Sak'kabehe woh-wohan ning taman iki kenek sira pangan. Tapikne woh sing bisa nggenehi ilmu ajok sira pangan. Nek sira nglanggar printahe reang, terus mangan woh iku, sira bakale mati.
5 Pengeran mikir, "Orak apik nek u r i p m e n u n g s a Ter us de w e k' an." Pengeran nekak'en sak'anane kewan nang Adam. Tapi nyatane nanak sing cocok dadi rewange Adam. Terus Terus Pengeran nggawe Adam keturon, entah wong kesirep. Na, belung gambange Adam dijupuk, terus kulit karo daginge dibalek'en maneh. b e l u n g T e k a i k u , g a m b a n g n g ga w e P e n ge r a n wong wedok. Pas Adam ndeleng wong iku, Adam wedok seneng temenan terus guneman, "La iki cocok dadi rewange reang, merga dijupuk teka belung daginge reang dewe." Adam karo wong wedok iku pada muda blejet tapi orak rumangsa esen. Na, nurut Pengeran, kabeh sing wes digawe iku mau pancen apik temenan.
6 2. Menungsa nglanggar prentahe Pengeran Sak'wijine dina, Hawa, bojone Adam, campuh karo ula ning taman. Na, Ula kepengen nggorohi Hawa, terus takon, "Bener tah Pengeran orak ngolehi sira mangan woh-wohan kabeh ning taman iki?" nyauri, n g o n o . " O r a k Pengeran Guneme ngene, 'Woh-wohan kabeh ning taman iki kenek sira pangan Tapikne, wohe wit sing genei ilmu, ajo sira pangan, ya ajo sira utik. Nek sira nglanggar prentahe reang, sira bakale mati.'" Hawa Tapikne sing ula guneman, "Sira orak kira mati. Nek sira mangan woh iku, sira bakal tiru Pengeran, terus sira bisa weroh sing apik katek sing elek." Maringono Hawa ndeleng woh iku kok ketok'e wuenak dipangan. Apa maneh woh
7 iku bisa nggenei ilmu. kemlecer, Sidane dipangan. dipetik, diwe'en Maringono nang Adam. Wong loro pada mangan. Bareng mari mangan, sing maune orak rumangsa esen, sak'iki rumangsa esin, ndeleng awak'e s i n g d e w e blejet. mudha Sidane golek g e g o d o n g a n kanggo nutupi awak'e. Na, orak kosi suwe wong loro krungu nek Pengeran taman. teka ning Terus wong loro pada singetan ning i s o r e w i t - w i t a n , merga wedhi nang Pengeran.
8 3. Asal-mula susah-payahe menungsa Sak'marine Adam katek Hawa singetan ning isore wit-witan, t a k o n , P e n g e r a n sira "Ngapa kok mangan woh sing tak'penggak iku? Tapi A d a m n y a l a h e n bojone, bojone ya nyalahen ula. Terus Pengeran Guneman, "Merga sira wes nglakoni dosa, yaiku nglanggar prentahe reang, sira kate tak'ukum." Nang ula Pengeran guneman, molai sak'iki sira nek mlaku nggawe weteng." N a n g w o n g Pe nge r an w e do k g u n e m a n , " P a s nglairen jabang bayi, larane sira bakale tak'tambahi. Masia k e p e n g e n s i r a bojone, nguasani bojone sing bakale nguasani sira." Nang wong lanang Pengeran guneman, "Merga sira luweh manut nang bojone, terus
9 mangan woh sing tak'penggak iku, l e m a h b a k a l e tak'kutuk. Molai s a k ' i k i l e m a h bakale nyukulen suket eri. Terus sira kudu susah payah, nyusang jempalik golek sandang pangan. Terus, sira sing asale teka lemah bakale mbalek maneh nang lemah merga sira wes mangan woh sing bisa genei ilmu iku. La, ning pinggire wit sing wohe bisa genei ilmu iku, ana wit liyane sing bisa genei urip langgeng nang menunggsa. Terus, Pengeran guneman, "Ajo sampek menungsa sing wes weroh ilmu apik katek ilmu sing elek urip sak'lelawase." Maringono Pengeran nundung Adam katek Hawa teka njerone taman. cekne orak bisa mangan woh teka wit sing genei urip la ng ge n g T ap i, sak'durunge ditundung, Pengeran nggewei sandangan teka kulite kewan, ngganteni gegodongan sing digawe wong loro iku mau. na n g me nu ng sa .
10 4. Banjir Gede S a k ' m a r i n e Adam katek hawa ditundung teka taman, menungsa iki ning dunya temangkar dadi akeh. Tapi molai a t i n e c i l i k , menungsa kabeh wes pada jahat. Pengeran n d e l e n g m e n u n g s a n a n g sak'pepadane, ya apa maneh lali nang Pengeran. Mangkane Pengeran kate nekak'en banjir gede kanggo ngukum ndunya iki. j a h a t Masia ngono ana salah sijine wong sing uripe nyenengen Pengeran, jenenge iku Nuh. Nuh uripe jujur nang p e p a d a m e n u n g s a n e katek raket nang Pengeran.
11 Terus Nuh dikongkon gawe prau sing gede cekne bisa nyelameten Nuh sak'keluargane ya katek sak'anane kewan sing kenek dipangan, pitung jodo, jodo-pitung sing orak kenek dipangan sak'jodo- sak'jodo. n a n g kongkonane Pengeran. Teruse Nuh sak'keluargane ya katek kewan-kewan iku mau mlebu nang prau iku. Terus Pengeran dewe sing nutup lawange prahu iku. M a r i n g o n o N u h m a n u t Maringono Pengeran nekak'en udan, sing suwene 40 dina, 40 bengi sampek kabeh menungsa karo sak'anane kewan pada kelelep. Tapikne mati Nuh, sak'keluargane, ya katek kewan-kewan iku mau pada slamet ning jerone prau. Teruse banyu iku ngebek'i ndunya iki kurang luweh limang wulan. Maringono Pengeran nekak'en angin kepekne banyu iku bisa asat. Bareng banyune molai asat, prahune Nuh kesasang ning gegunungan
12 Ararat. Masia ngono Nuh ya orak ndang metu teka prau iku merga gek ngenteni b a n y u n e a s a t temenan. Nyatane bareng oleh enem wulan baru lemahe garing temenan terus ana tandur tuwuh sing wes urip. Maringono Nuh sak'keluargane ya katek kewan-kewan iku mau metu teka prau. Na njerone n e d a n s a k i n g n e r i m a n e , N u h n ju p u k pe p ir a ng kewan sing kenek t e r u s d i p a n g a n , diobong dadi korbane nang Pengeran.
13 5. Janjine Pengeran nang Abraham Sak'marine Nuh dislameten teka banjir gede, menungsa ning dunya iki temangkar dadi akeh. Ana salah turun-temurune sijine jenenge sing Nuh, Abraham. Pas umure Abraham wes 75 taun, Abraham nerima wangsit teka Pengeran sing unine ngene: "Abraham, mbesok t u r u n a n e s i r a bakale dadi bangsa sing gede. Terus ngliwati sira reang bakale mberkahi kabeh bangsa ning ndunya iki." Suwene-suwe, bareng umure Abraham wes 99 taun, bojone Abraham gek durung duwe anak. Pas sak'mono Abraham oleh wangsit maneh teka Pengeran sing unine "Abraham, bojone sira bakale ngene:
14 nglairen lare lanang, terus turunane sira bakale dadi bangsa sing gede." Ngrungok'en iku Abraham dadi ngguyu terus guneman, "Njare bisa kedadean? Wong reang iki wes tuwek, apa maneh bojone reang ya wes 90 taun." Tapikne Pengeran guneman, "Bojone sira pancen bakale mbobot lare lanang. Mbesok nek lair, lare iku jenengana 'Isak.'" (Na, nurut bahasane wong kono Isak iku tegese 'guyu.') Bareng oleh sak'taun, bojone Abraham nglairen lare lanang. Terus lare iku dijenengi 'Isak.' Isak temangkar dadi bangsa sing gede Terus diarani wong Ibrani. Suwene-suwe keturunane
15 6. Wong Ibrani nerima prentahe Pengeran Sak'marine wong Ibrani dadi bangsa sing gede, Pengeran milih salah sijine wong dadi pemimpine wong Ibrani, wong iku jenenge Musa. Maringono Pengeran nggewei nang Nabi Musa watu lebek loro kabehe. Ning watu iku ana prentah-prentahe Pengeran sing antarane ngene: Ajo nyembah sak'liyane Pengeran dewe. Ajenana wong tuwek'e sira sing gek ana ning dunya iki, kepekne umure sira didawak'en. Ajo mateni wong. Ajo jina. Ajo nyolong. Ajo kepengen paran wae sing dadi duwek'e kancane." Terus Nabi Musa nggawa prentah- prentah iku nang wong Ibrani.
16 7. Janjine Pengeran nang Raja Daud Pas Pengeran nggewei prentah-prentah nang wong Ibrani, wong-wong iku kudu manut nang aturane Pengeran. Tapi suwe- suwe wong-wong iku orak seneng nang aturane iku kepengen diatur nang salah sijine raja wae. Masia orak seneng, Pengeran nuruti karepe wong-wong iku. Terus Pengeran milih salah sijine wong cekne dadi rajane wong Ibrani. Wong iku jenenge Saul. Pengeran. Wong-wong Nah Raja Saul iki gelek orak manut nang prentahe Pengeran. Mangkane Pengeran milih wong liya cekne ngganteni Saul dadi raja. Wong iku jenenge Daud.
17 Nah, Raja Daud iki nyenengen atine Pengeran. Daud gelek gawe kidung-kidung kanggo muji nang Pengeran. Karo maneh luweh percaya nang kuasane Daud Pengeran timbangane kuasane menungsa. Terus Pengeran njanji nang Raja Daud ngene: "Daud, mbesok salah sijine turunane sira bakal dadi raja pilihane reang. Wong iku bakale tak'dadek'en anak'e reang terus reang sing dadi bapakne. Apa maneh, wong iku bakal mrentah ning kerajaane sak'lelawase." Mari ngrungok'en janji iku, Raja Daud terus mlebu nang enggon sembayang memuji nang Pengeran.
18 8. Ramalane Nabi Yesaya Sak'marine Raja Daud, wong Ibrani gelek orak manut nang prentahe Pengeran. Mangkane Pengeran mbolak mbalik ngutus nabi-nabine kanggo ngilingen wong Ibrani. Salah sijine nabi iku jenenge Yesaya. Nabi Yesaya akeh nggewei ramalan ngenek'i paran sing bakal kedadean. Salah sijine ngene: "Kabeh menungsa keblaso tiru wedus sing mlaku karepe dewe.
19 Masia kabeh menungsa kudu diukum, tapikne Pengeran bakal ngutus abdine kanggo nanggung ukumane menungsa. Masia abdi iku orak duwe salah peparan, abdi iku bakale dicekel, terus diambleki nemen. Tapikne mek meneng wae, tiru korban wedus sing meneng pas dibeleh. Abdi iku bakale dipateni bareng wong ukuman liyane. Maringono bakal dikubur ning kuburane wong sugeh. La, masia abdine iku mati, abdi iku bakal tangi teka pepati, terus urip ning swarga sak'lelawase. Na, merga patine abdi iku nanggung ukumane menungsa, akeh wong pada percaya terus diselameten teka dosa-dosane."
20 9. Riwayate laire Yesus Kurang luweh pitungatus taun marine Nabi Yesaya, ana lare prawan Ibrani sing jenenge Maria. Maria iki wes dikramani Yusuf dadi bojone. Sak'wijine dina Maria ditekani teka malaekat. (Maleekat swarga sing entah menungsa, tapi praene tiru kilat, sandangane putih memplak.) iku makluk Malaekat iku guneman ngene: "Maria, Sira bakal mbobot lare lanang, mbesok nek tegese, lair jenengana 'Yesus,' sing 'Pengeran nyelameten menungsa.' Lare iku bakal diarani Anak'e Pengeran dewe, terus bakale dadi Raja pilihane Pengeran sing mrentah ning kerajaane Raja Daud sak'lelawase." Terus Maria guneman, "Njare bisa kedadean? Wong esun iki gek prawan, durung tau sanding wong lanang." Terus malaekat njawab, "Nanak sing orak kira kanggo kuasane Pengeran."
21 Maringono gunemane malaekat iku kedadean temenan. Masia Maria mbobot, Yusuf tetep rabi Maria. Tapi orak gepok senggol kaprahe wong bebojonan nganti bayi iku lair. Na, pas iku, rajane wilayah kono nganak'en cacah jiwa, sing kabeh warga kudu mbalik nang nggone pelairane dewe- dewe, kanggo dicatet. Na Yusuf iki gek klebu turunane Raja Daud biyen. Merga iku Yusuf kudu budal nang kotane Raja Daud, yaiku kota Betlehem, sing lakune kurang- luweh limang dina limang bengi. Teka ning Betlehem kono penginepan wes nanak, wes bek kabeh. Oleh panggonan ning gedokan. Na ning gedokan kono Maria nglairen jabang bayi lanang. Terus jabang bayi iku diramut, terus diturok'en ning palungan. Bareng oleh wolung dina, lare iku dijenengi Yesus.
22 10. Terigu katek Alang-alang umure Yesus kurang luweh 30 taun, Yesus molai mulang nang desa siji nang desa liyane. dina sijine Salah Yesus mulang nang wong akeh ngene: Bareng " Ana wong tani manja terigu. Na, bengine musuhe manja alang-alang. Bareng wes duwur, koli-koline takon, "Lo, biyen rika manja trigu sing apik! Sak'iki kok capur alang-alang?" Wong tani njawab, "Ya iku kelakoane musuhe reang." Terus koli-koline takon maneh, "Tak bubutane ya, alang-alange?" Tapikne wong tani guneman, "Ajok! bubuti Nek alang-alang, terigune katut mati. Engko nek wes wayahe r e a n g p a n e n , ngongkon wong sing manen nglumpuk'en sira
23 sak'kehe alang-alang, Sak'kehe dilebok'en ning njerone gudang." terus diobong. terus terigu ya diklumpuk'en Maringono Yesus katek murit-murite moleh. Ning kono murit- murite "Paran takon, tegese paribasane rika iku mau?" Yesus negesen, "Gaga iku nggambaren ndunya iki. Wong tani iku, reang, Raja sing dipilih Pengeran kanggo mrentah ndunya iki. La, sing musuh iku Iblis. Terigu iku wong-wong sing melu reang. Alang-alang iku wong-wong sing melu Iblis. Na, wayahe panen iku nggambaren kiamat. Terus wong sing manen iku malaekat." "Mbesok pas kiamat, (yaiku dinane ndunya iki wes nanak maneh), reang bakale ngongkon malaekat-malaekate nglumpuk'en wong-wong sing melu Iblis, terus dilebok'en ning neraka, ning enggone geni gede. Ning kono enggone tangis karo nggeget untu merga saking larane sak'lawas-lawase. Ya wong-wong sing melu reang bakale diklumpuk'en terus dilebok'en ning swarga. Ning kono bakale seneng sak'lawas-lawase." reang
24 11. Angin katek Ombak manut nang Yesus Sak'wijine dina, Yesus ngejak rolas murite nunggang prau layar, nyabrang Ranu Galilea. (Ranu iku ambane kurang luweh 10 kilo.) Sak'marine budal, Yesus keturon. Orak dinyana-nyana, mara teka angin gede. Saking gedene angin, saking gedene ombak, banyu mlebu nang njerone prau. Terus murit-murite ngguggah Yesus, "Blaen guru! Kene kabeh bakale mati!"
25 Yesus tangi ambek guneman banter, "Mandeka angin! Menenga banyu!" Terus angin mandeg, banyune meneng. Terus Yesus guneman nang murit- murite, "Ngapa sira orak percaya nang reang?" Murit-murite kabeh pada kewedhen ambek gawok. Terus guneman siji katek sijine, "Sapa sih sak'temene wong iki? Angin katek ombak manut nang kongkonane!" Terus Yesus katek murit-murite nerusen lakune sampek njebul nang sak'sebrange ranu.
26 12. Ewonan setan manut nang Yesus Sak'marine nyabrang ranu, Yesus katek murit-murite njebul ning daratan. Bareng jebul ning daratan, Yesus campuh karo wong sing klebon setan. Wong iki wes suwe orak k e k l a m b e n . Manggone orak ning omah, tapi manggone ning kuburan. Masia mari ditaleni, masia mari dirante, tapi ya ucul wae. Bareng campuh, Yesus ngongkon setan iku metu. Terus setan sing ana ning jerone guneman, "Yesus anak'e Pengeran sing Maha Agung, ajo nyiksa reang." M a r i n g o n o Yesus takon, "Sapa jenenge sira?" S e t a n - s e t a n iku njawab, "Reang ewonan setan." ( W o n g guneman me r ga ewonan setan.) i k u ngongo dile bo ni
27 Na ketepak'an ning kono ana babi-babi Teruse sing setan-setan iku njaluk temenan nang Yesus ngene, ajo dilebok'en neraka. Reang njaluk mlebu ning babi- ika." Maringono babi Yesus ngiyani. diingon. "Reang Terus setan-setan mau metu teka wong iku, mlebu nang babi-babi ika. Mara-mara iku mau babi-babi mlayu mudun nang curah, nyemplung nang ranu, terus mati Ndeleng klelep. kedadean iku wong- wong sing angon babi pada mlayu nang kota, ndongengen kedadean iku nang warga kono. Maringono warga kono pada teka, ndeleng wong sing diwarasen mau, wes keklamben, terus lungguh ning pinggire Yesus. Warga kono pada kewedhen, terus njaluk Yesus ninggalen enggon kono. Pas Yesus kate budal, wong sing diwarasen iku mau njaluk kepengen melu. Tapikne Yesus guneman, "Sira ajo melu. Angur sira critak'na kedadean iki nang sak'kabehe warga sekitare kene." Terus wong iku nglakoni paran sing dikongkonen Yesus.
28 13. Sarate melu Yesus Sak w ijine Y e s u s d i n a , dewe. ndedunga S a k ' m a r i n e ndedunga, Yesus takon nang murit- murite ngene, "Nek nurut sira reang iki sapa?" Salah sijine murit njawab ngene, "Rika iku Raja Pilihane Pengeran." Teruse Yesus guneman, "Reang iki pancen Raja Pilihane Pengeran. Reang bakale orak ditampa karo pemimpin-
29 pemimpine wong Ibrani, ya disiksa, ya dipateni. Tapi pas telung dinane reang bakale tangi teka pati terus urip ning swarga sak'lelawase. s i r a k e p e n g e n m e l u kudu reang, sira butuhe mburek'en dewe saben terus dinane kudu melu reang, masia bisa dipateni. N e k Nek sira nyerahen uripe nang reang, sukmane sira bakale slamet sak'lelawase. Tapi nek sira nggeceki uripe kanggo butuhe dewe, sukmane sira bakale orak slamet sak'lelawase. Mbesok, pas kiamat, reang bakal ngakimi ndunya iki. Nek sak'iki sira ngakoni dadi murite reang ning ngarepe wong, mbesok, pas kiamat, reang bakal ngakoni sira dadi murite reang. Tapi, nek sak'iki sira esen nang wong dadi murite reang, mbesok, pas kiamat, reang ya esen ngakoni sira dadi murite reang.
30 14. Swarga karo Neraka Sak'wijine dina Yesus cerita nang pemimpin agama Ibrani sing kedunyan. Ceritane ngene: "Tau ana wong sugeh sing keklamben apik temenan, terus pangane wong iku saben dinane entah wong sing slametan. Na ana maneh wong mlarat sing nggletak ning ngarep pager omahe wong sugeh iku mau. Wong mlarat iku ngenteni kekarene pangan sing dibuak wong sugeh iku mau. Terus wong iku awak'e wes borok'en kabeh. Apa maneh keganggu kirik- kirik sing ndilati borok'e. Sak'wijine dina wong mlarat iki mati. Terus sukmane muggah nang swarga, oleh panggonan sing lenah ning pinggire bapak Abraham, yaiku mbah buyute wong Ibrani. Maringono wong sugeh iku mau ya mati pisan, terus sukmane mudun nang neraka. Ning kono klaran temenan ning jerone geni sak'lelawase. Maringono teka kadohan, wong iku ndeleng wong mlarat mau ana ning pinggire Bapak Abraham. Terus wong iku guneman, 'Bapak Abraham, mesak'na reang iki! Kepe wae wong mlarat iku gawa banyu,
31 titik wae, mrene, r e a n g m e r g a kepanasan ning kene.' T e r u s semaure bapak Abraham, 'Le, ning antarane Neraka karo swarga ana curah jero sing Dadi temenan. sapa wae ning swarga orak bisa mrana. Sapa wae ning neraka orak b i s a m r e n e s a k ' l e l a w a s e . ' iku mau guneman maneh, 'Nek ngono, kepe wae wong mlarat iku tangi teka pati terus nuturi dulure reang sing gek ana lima iku, cekne tobat temenan. Nek ngono dulure reang mbesok orak mlebu nang neraka kene.' Terus semaure Bapak Abraham, 'Kepe wae dulure sira manut nang wuruk'ane Nabi Musa karo nabi-nabi liyane ning kitab suci. Nek dulure sira orak nggatek'en wuruk'ane nabi-nabi biyen, ya mestine orak nggatek'en wong sing tangi teka pati.'" Maringono wong sugih
32 15. Yesus nguripen wong mati Ning sak'wijine desa ana wong sing jengenge Lasarus. Lasarus iki urip katek dulure wedok loro sing jenenge Maria katek Marta. Keluarga iki raket katek Yesus. Na, sak'wijine dina Lasarus iki lara nemen. Masia Yesus krungu, Yesus sengaja kosi rong dina gek ndengok nang Lasarus. Tapi Yesus wes weroh nek Lasarus wes mati. Maringono Yesus katek murit-murite budal nang enggone Lasarus sing lakune kurang-luweh sak'dina. Barenge Yesus meh mlebu nang desa, Marta krungu, terus mapak Yesus ning jabane desa. Bareng campuh Marta guneman, "Guru kokna rika ning kene orak sampek kedadean Lasarus mati." Terus Yesus guneman, "Lasarus bakal urip maneh." Maringono Marta guneman maneh, "Esun weroh nek kabeh wong mati bakale diuripen maneh pas dina kiamat, kanggo diakimi." Tapikne Yesus guneman, "Reang iki sing gawe urip. Sapa wae sing percaya nang reang, masia mati, bakale tangi teka pati, terus urip sak'lelawase ning swarga. Percaya tah sira?" Maringono Marta njawab, "Ya, Esun percaya rika iku Raja pilihane Pengeran."
33 Maringono Yesus, Marta, Maria, katek wong akeh ndengok nang kuburane Lasarus. (Nah kuburan biyen iku rupa gua sing ditutup karo watu gede.) Terus Bareng njebul ning kuburane Lasarus, Yesus ngongkon wong bukak tutupe kuburan. Tapi Marta guneman, "Ajo, wes oleh petang dina, wes mambu." Yesus guneman, "Nek sira percaya, dina iki uga sira bakale ndeleng kuasane Pengeran." Terus marine watu tutupe kuburan iku diingiren. Yesus ndedunga. Mari ndedunga, Yesus guneman banter, "Lasarus, tangia! Metu'a teka kuburan iku!" Durung sepira suwe, Lasarus sing gek kebuntol lawon metu teka njerone kuburan. Ndeleng k e d a d e a n i k u , wong-wong sing ana ning pada kono percaya nang Yesus. Tapikne ana wong-wong sing wadul nang pemimpin-pemimpine agama Ibrani, ndongengen kedadean sing wes mari diweruhi. Merga kuwatir akeh wong sing percaya katek Yesus, wong-wong iku pada ngrekadaya njare bisane mateni Yesus.
34 16. Wong dosa sing kepengen weroh Yesus Sak'wijine dina Yesus ngliwati kota Yeriko. Ning kono akeh wong sing pada kepengen weroh Yesus. La, ning wong kono jenenge Sakeus, sing ana wong sing penggaweane dadi tetuwek'e narik pajek. Sakeus sugeh merga carane nyambut gawe ngakali wong. Sakeus kepengen weroh Yesus tapikne kerepotan merga awak'e Sakeus iku endek, ning kono akeh wong. Mangkane saking kepengen weruhi Sakeus Yesus, ndiki'i. mlayu
35 Terus menek kayu sing bakal diliwati Yesus. Pas teka isore Yesus wit nduwur neleng terus guneman, "Sakeus muduna reang kate mampir ning omahe sira." Saking senenge Sakeus ndang-ndang mudun. iku, Tapikne wong-wong ning kono pada grundel, "Ngapa'a Yesus kok dadi mampir ning omahe wong dosa?" Tapi Yesus mampir wae ning omahe Sakeus. Teka njero omahe Sakeus, Sakeus guneman, "Dunya branane reang iki sing separoh kate tak'dumen wong sing orak duwe. Katek wong sing tau tak'akali biyen kate tak'balek'en ping papate." Terus Yesus guneman, " Dina iki uga k a t e k s i r a k e l u a r g a n e s i r a dislameten. Merga P i l i h a n e R a j a Pengeran nggolek'i w o n g k a t e k nyelameten wong sing salah dalane."
36 17. Yesus nerima putusan diukum pati Sak'wijine dina Yesus guneman nang murit-murite ngene, "Reang bakal dipasrahen nang pemimpin-pemimpine wong Ibrani, terus digawa nang pemerintah sing njajah bangsa Ibrani. Wong-wong iku bakale ngenyek reang, nyiksa reang, ya mateni reang. Tapi pas telung dinane, reang bakal tangi teka pati, terus urip ning swarga sak'lelawase." Nah, sak'minggu marine dina iku, paran sing diomongen Yesus pancen kedadean temenan. Yesus dicekel karo pemimpin- pemimpine wong Ibrani, teruse sisuk isuk'e, digawa nang Gubernur sing jenenge Pilatus. La, Pilatus iku asale teka bangsa Roma sing pas iku njajah bangsa Ibrani. Ning kono pemimpin-pemimpine wong Ibrani nuduh Yesus ngene, "Wong iki ngejak wong Ibrani n g l a w a n pemerintah Roma, ya uga menggak wong Ibrani cekne orak mbayar pajek nang pemerintah Roma."
37 Masia tuduhan iku orak bener, Tapikne Yesus mek meneng wae. Nah, ndeleng Yesus mek meneng wae, Pilatus dadi gawok temenan. Terus ngerti nek pemimpine wong Ibrani nglakoni ngono merga iri nang Yesus. Pas iku ana akeh wong sing diojok- ojok'i pemimpin Ibrani cekne njaluk Yesus dipati. Teruse Pilatus takon nang wong- wong iku ngene, "Karepe sira, wong iki tak'kapak'en?" Wong-wong sing diojok-ojok'i mau pada bebengok, "Patenana wae!" Tapi Pilatus salahe wong iki?" Wong-wong takon maneh, "Paran tambah banter iku bebengok, "Patenana wae! Patenana wae!" Pas iku, Pilatus ndeleng wong akeh iku wes molai ngamuk. Dadi Pilatus nuruti karepe wong-wong iku. Teruse Yesus dipasrahe n nang p r a j u r i t - p r a j u r i t Roma. Maringono iku prajurit-prajurit ngambleki Yesus gawe pecut sampek meh mati. Tempo mari nglakoni ngono, iku prajurit-prajurit nggawa Yesus cek'ne diukum pati.
38 18. Yesus diukum pati Sak'marine disiksa, Yesus diukum pati, sing rupa disalib. Disalib iku, sikil karo tangane wong dipaku ning kayu, terus dideken kepe mati lelonan. Barenge Yesus disalib, uga ana rampok loro sing disalib pisan. Pas iku kira-kira jam sanga isuk. Ning kono ya akeh wong nonton, ya ana wong liwat, ya ana pisan pemimpin- pemimpine agama. Terus pemimin agama, karo wong sing liwat, pada ngenyek Yesus ngene, "He tukang nyelameten wong, ayo wes, selametna awak'e sira dewe!"
39 Terus, salah sijine rampok sing disalib ya melu-melu ngenyek. Tapikne rampok sijine orak melu-melu ngenyek. Rampok iku guneman nang kancane, "Nek reang katek sira iki pantes diukuman tiru ngene iki. Tapi Yesus iku orak duwe salah peparan. Rampok iku terus guneman nang Yesus, "Yesus, mbesok pas dina kiamat reang percaya rika sing dadi Raja kanggo ngakimi kabeh menungsa. Pas iku reang njaluk, i l i n g a n a n g reang." Terus Yesus guneman, "Dina iki sira uga bareng reang ning swarga." Na, pas jam rolas, mara-mara ana peteng dedet sing suwene telung jam. Maringono Yesus ndedunga banter, "Duh Bapak sukmane reang tak'pasrahen nang Rika." Mari guneman ngono, Yesus mati. Yesus mati kira-kira jam telu sore. Bareng patine Yesus ana kedadean lindu gede. Terus watu-watu pada mrekat. Maringono Yesus dikubur ning kuburan sing dicawisen wong sugeh. Kuburan iku rupa watu sing ditatah entah gua, terus ditutup karo watu gede.
40 19. Yesus urip maneh teka pepati Sak'marine dina suci, ana murite Yesus, wong wedok telu, nyang kuburane Yesus isuk-isuk jabut. Wong telu mau wedok nggawa ramuan katek lenga wangi perlune n g le n ga n i k a n g g o mayite Yesus kepe ajo mambu. Ning tengah dalan wong wedok telu iku pada guneman, "Sapa ye sing bisa nulung mbukak watu gede, tutupe kuburan iku?" Durung suwe ana kedadean l i n d u g e d e , malaekat mudun teka swarga terus mbukak tutupe kuburan iku. Sing praene malaekat kilat, iku sandangane putih m e m p l a k . tiru
41 t e r u s M a l a e k a t guneman nang wong wedok iku, "Ngapa sira nggolek'i wong ning urip enggone wong mati? Yesus wes urip maneh." telu Ndeleng kedadean iku wong wedok telu iku mau wedhi campur seneng. Kesusu- susu mlayu sak'perlu ndongengen nang murit-murit liyane. Ning tengah dalan, wong wedok telu mau dicampuhi Yesus. Terus Yesus nyapa. Wong wedok telu iku mau pada ngrangkul sikile Yesus katek nyembah.
42 20. Yesus munggah nang swarga Sak'marine campuh karo Yesus, wong wedok-wedok mau cerita nang murit-murit liyane nek Yesus wes urip maneh. Na bengine, bareng murit-murit kabeh p a d a w e s nglumpuk mara- mara Yesus ngadeg tetengahan ning ambek nyapa. Ndeleng Yesus, murit-murit iku pada kaget ambek kewedhen temenan, ndarak'en nek iku memedhi. Terus Yesus guneman, "Lo! Ngapa sira kok wedhi ambek bimbang nang reang? Reang duduk memedhi. Delengen cek'e paku ning reang. Candak'en! Merga memedhi orak duwe belung ya orak duwe daging entah reang iki." tangan karo sikile Tapi, merga saking senenge, murit- murit iku orak bisa percaya nek iku pancen Yesus. Cekne percaya nek iku pancen Yesus dewe, Yesus jaluk pangan terus digenei iku muka, dipangan ning iwak. Iwak
43 ngarepe murit kabeh. Terus, Yesus mbukak pikire murit- murite cekne weroh nang ramalane Kitab Suci nek raja pilihane Pengeran pancen kudu disiksa terus telung dinane urip maneh teka pati." Maringono Yesus guneman maneh, "Sapa wae sing tobat, terus percaya nang reang, dosa-dosane bakal disepura. Na, kabeh sing sira deleng iki kudu dicriktak'en nang kabeh bangsa. Tapikne, cekne bisa nyeritak'en iku, sira kudu ngenteni kuasane Sang Roh Suci teka Pengeran." luweh petang iku, kurang puluh dina marine, Yesus ngejak murit- murite nang sak'jabane kota. Teka enggon kono, Yesus mberkahi murit-murite. Sekala iku, mara-mara, Yesus munggah nang swarga. N d e l e n g kedadean iku murit-murit pada nyembah nang Yesus. Maringono murit-murit iku pada mbalik nang kota ambek ati sing seneng. Sakwise
44 21. Murit-murite Yesus nerima kuasane Sang Roh Suci teka Pengeran Kurang luweh 10 dina marine Yesus munggah nang swarga, ning kota Yerusalem ana riaya panen. Merga iku wong-wong teka akeh bangsa ana ning kota Yerusalem. Ning kono uga murit-murite Yesus nglumpuk ning salah sijine omah. Mara-mara krungu gemlegere suara entah suarane angin gede ning omah iku. Katok pisan entah murupe geni ning duwure murit-murit kabeh. Terus murit-murite Yesus digenei kuasane Sang Roh Suci teka Pengeran. Pas sak'mono, wong-wong iku gek pada sadar, tapi bisa guneman gawe bahasa-bahasa liya sing maune orak diweruhi. Na, ngrungok'en gemlegere suara iku, wong wong teka akeh bangsa mau pada marek nang omah iku. Wong-wong sing teka pada guneman, "Kok wong-wong Galilea iki bisa guneman gawe bahasane kene sing asale teka akeh bangsa?" Sing liyane guneman, "Wong-wong iku mek mabuk tok." Tapi salah sijine murite Yesus sing jenenge Petrus ngadek terus guneman gawe suara sing banter, "Wong-wong iku orak
45 mabuk! Wong-wong iku bisa guneman gawe bahasa-bahasa liya merga digenei kuasane sang Roh Suci teka Pengeran." "Rungok'na, Yesus sing sira pateni ning kayu salib iku, wes urip maneh teka pati. Iku mbuktek'en nek Yesus iku Raja Pilihane Pengeran." Na, mari ngrungok'en gunemane Petrus, wong-wong sing ana ning kono pada krasa nek wes salah terus pada guneman, "Paran sing kudu tak'lakoni?" Terus Petrus guneman, "Tobatah sira teka dosa-dosane sira, terus percaya'a nek Yesus iku Raja Pilihane Pengeran. Terus sira kudu dibaptis, utawa awak'e sira dilebok'en ning jerone banyu. Nek nglakoni ngono Pengeran bakale nyepura dosa-dosane sira. Terus sira bakale digenei kuasane Sang Roh Suci teka Pengeran." Na, dina iku uga ana kurang luweh wong 3,000 sing dipabtis merga percaya nang Yesus.
46 22. Ciri-cirine wong sing digenei kuasane Sang Roh Suci teka Pengeran Sak'marine dinane telung ewu uwong percaya nang Yesus, suwe-suwe ana salah sijine wong Ibrani sing percaya pisan nang Yesus. Jenenge Paulus. Paulus iku nulis surat nang wong cekne ngerti sapa sing mestine kenek kutukan teka Pengeran.
47 Salah sijine pesen ning surat iki ngene: Nek sira orak bisa sempurna nglakoni kabeh perintahe Pengeran, sira mestine kenek kutukan teka Pengeran ning ndunya iki karo ning akherat sak'lelawase. Tapi ajo kuwatir! Yesus wes nanggung kutukane sira pas mati ning kayu salib. Nek sira percaya patine Yesus wes nanggung kutukane sira, sira bakal dislameten teka kutukan iku. Terus, sira bakale digenei kuasane Sang Roh Suci teka Pengeran, cekne bisa mateni watek sing elek kaya sombong, iri, seneng jina, karo percaya nang jimat-jimat. Maringono sira bisa nyenengi sak'pepadane menungsa, bisa sabar, bisa seneng masia susah, ya bisa nguasani hawa napsune dewe. Ya iku ngono ciri-cirine wong sing teka digenei kuasane Sang Roh Suci Pengeran nurut Kitab Suci.
48 23. Yesus bakale ngakimi ndunya jenenge Yohanes. Yohanes iku dilebok'en bui merga melu Yesus. Salah sijine dina Yohanes nerima wangsit teka Pengeran. Sak'jerone wangsit Ana murite Yesus sing iku Yohanes ndeleng Yesus. Rambute Yesus putih memplak, raine entah sengenge. Terus sandangane pengarepe tiru wong sembayang. Pas ndeleng Yesus, Yohanes tiba entah wong sing mati merga saking wedhine. Tapik'ne Yesus nyandak Yohanes ambek guneman, "Ajo wedhi. Reang iki kawitan karo pungkasan. reang nguasani pepati, karo nguasani neraka. Reang tau mati, tapi wes tangi teka pati, terus urip ning swarga sak'lelawase." "Rungokna! Mbesok pas kiamat, reang bakal ngakimi kabeh menungsa, karo Iblis pisan. Pas iku, blai'a wong-wong sing klakoane gek reget, yaiku wong-wong sing goroh karo jahat. Wong-wong iku bakale orak diolehi mlebu nang swarga. Wong- wong iku bakale dilebok'en ning neraka bebarengan Iblis sak'lelawase."
49 "Tapi, bungah temen wong-wong sing kelakoane wes dirijiki ning njerone getihe reang. Wong-wong iku bakal diolehi mlebu nang swarga, terus mangan woh teka wit sing nggenei urip langgeng nang menungsa."
50 Kamus kata-kata sing digawe ning buku iki Abdi - utusan sing ngabdi nang Gusti Pengeran. Wong iku setia nang Pengeran sampek mati. Nyatane Yesus sing dadi Abdine Pengeran sing sejati. Dibaptis - awak'e wong dilebok'en banyu merga wes tobat terus percaya Yesus bisa nyepura dosa-dosane. Iblis - rajane kabeh setan karo roh-roh jahat. Kiamat - dina pungkasane jaman pas Raja Pilihane Pengeran bakal ngakimi kabeh menungsa. Malaekat - makluk teka swarga sing raine karo sandangane putih memplak. Makluk iki diutus kanggo nyampek'en pesene Pengeran nang menungsa. Nabi - Wong menungsa sing digenei pesene Pengeran cekne digawa nang wong liya. Neraka - enggon siksaan kanggo wong sing orak melu Yesus. Ning kono wong-wong diobong ning geni gede sak'lelawase.
51 Pemimpin agama - ning Kitab Suci wong iki diarani 'Wong Farisi.' Wong Farisi iku sregep nglakoni aturane agama tapi lali nang Pengeran karo sak'pepadane. Pengeran - Sing Kuasa, Sing Gawe Urip. Raja pilihane Pengeran - wong menungsa sing dipilih nang Pengeran kanggo nebus dosane menungsa karo mrentah ndunya sak'lelawase. Nyatane Yesus sing dadi Raja Pilihane Pengeran. Sang Roh Suci teka Pangeran - Roh sing digenei Pengeran nang saben wong sing melu Yesus cekne bisa dadi suci, memper Yesus. Setan - roh jahat sing manut nang Iblis kanggo ngrusak uripe menungsa. Swarga - enggon lenah sing disiapen kanggo wong sing melu Yesus. Ning kono wong- wong bisa weroh Pengeran sak'lelawase. Wangsit - pesene Pengeran sing digenei langsung nang menungsa ngliwat impi utawa penglihatan.