w w w . d a k w a h . i d MATERI KHUTBAH JUMAT BAHASA JAWA HIKMAH IMAN MARANG TAKDIR Pemateri: Abdul Halim Tri Hantoro S.Pd.I َ َ ُ َ ُ َ ُ ْ َ ْ َ َ ْ ن َو ُه ُد َم ْ € ِ' َد ْمَ ْن َم ا َنِلاَ ن َو ُه ُن ْي ِع َت ْس ئي َس ْن ِم َو ا َن ِس غ َت ْس ن َو ُه ُر ِف ذ ْو ُع ْن ِم ِ ِ أ ِر ْو ُ أ ِتا ف ن نِإ ƒا أ ُد َ Œ ُه َد ْح َو ُ' ُد َ ‰ َي ِدا َه Œِإ َهـ لِل ْضُي ْن َم َو ُ أ ُ أ َو ُ ˆ كْي ِ ˆ ل ِض ُم ف ُ' ِه ِد ْ ›œ - ‰ ف - ن Œ لِإ ‰ ‰ ْو ُس َر َو ُه ُد ْب َع ا ًد ...م َ َ¥ َو ِ © ا َني ِب § َع ْ § َع َو ٍد ...م َ ت ْن َم َو ِه ِب ْ َ¢ ِب ل َص مهللا . ُ ٍنا َس ْح ِ ª َس َو ْم ُ أ ن © ن ِ‰آ ُد ْع َب ا ...م لا ِم ْوَي أ . ِة َما َي ِق µِإ أ ، ِ' َدا َب ِع Á ْي ِص ْو ن َو ْ ›Â ِج ...رلا: تا ُسا ...نلا ا َ أ َ Á ...ب َر او لا ُ ›œ › ق خ ي ِذ ل ق لا َ تا َو ًءا َسِن َو ا ً ل َءا َس ك ›Ó ِث Ïا او ق ت ي ِذ ت ...ق َح َ' او تا او ُن َمآ َ أ َ لا ا َ ›œ › ق تا او ُن َمآ َ أ َ ق َو َ لا ا َ ›œ › ›Ø ِذ لو ق او Ïا او ق ف ْد ا ًم ›ى ِظ َع ا ف ُ ‰و ُس َر َو َ ز ْو ق زا ف Ïا ق َد ْص خ َو ، ِ' ُبا َت ِك ِثْي ِدَ نإ أ ƒا َد ْ ث َد ْ ة َع ْد ِب ٍة æ َو ،ا َ ל © © َ َ َ ْ َ َ ... َ َ َ َ ْ ْ َ َ َ ْ َ ... َ َ َ
ُ َ ُ Ÿ ِ َ ْ َ ُ َ ُ ْ ... َ ... ُ َ َ َ ْ َ َ َ ُ ق َت ِب ْ ِÀ µا َع ل َج َو ...ز َع ِ' ى َو ذ ْو ُع أ ، شلا َن ِم ِ ِ ت َو ث ْي َح ط ْي ك َرا َب ت ِنا ق لا ف › ... ُ َ َ َ ... ْ ً َ ُ ُ ... َ خ َو ٍة َد ِحا َو ٍس Ä ِم َق ن ْن ِم ْ ز اَ Á ل ف ل َع نِإ َما َحْر Î َ Œا َو ِه ِب Á ْي Ïا ن Œِإ ... ×Ù ِÖ ْس Íم ْ أ َو ×Ø ْو ُ ن ْو ُ × ن ل ْحِل ْصُي ا ًدي ِد َس لاَ أ ْ Á َ َ ْ ْ Œا َجِر ا َمُ َ Å ْو ا ًبي ِق َر ْ ث َب َو ا َ Ä ِم َ Ð ... ُ ْ ُ َ َ َ ... ُ َ ... ... َ ... نو Œ َو ِهِتا Œ ْو َ َ ... ُ َ َ ُ ْ ... َ ُ ُ ْ ›Ø ِذ ق َ ً َ َ َ ُ َ ُ ُ ْ ُ ُ ْ ُ ُ ... ... ُ ُ ِع ِطُي ْن َم َو ْ غَي َو ْ Á Á َبو ل ْر ِف ذ ْ ن Á َ َ َ َ َ ً َ ُ َ ْ Ð َ َ ّ ْ ّ ْ ُ © ُى ْد َه ِى ْد َ ل َع ' § َص ٍد ّم َ àا َ ›Ó - َض ٍة َع ْد ِب - َض أ . ِرا ّنلا › æ َو ، ‰ ‰ ä ِ َ ْ ª َس َو ِه ْي د ْع َب ا ...م ِر ْو ُم Œ َو ، َ ا ّ َ َ ّ َ َ َ ٌ ّ َ ّ ُ ُ ُ ُ ً × × æ َو ِ 1 َ ف
w w w . d a k w a h . i d Sadaya puji naming kagunganipun Allah subhanahu wata'ala piyambak. Inggih punika Dzat kang nguwaosi alam semesta menika. Allah subhanahu wata'ala menika Dzat kang Maha Welas lan Maha Asih, ingkang sampun, taksih lan tansah maringi nikmat, taufi k lan hidayah dhumateng hambanipun. Shalawat lan salam mugi tansah dipun paringaken dhumateng junjungan kita, panitan sadaya manungso, nabi akhir zaman; Muhammad bin Abdillah shallallahu 'alaihi wasallam. Ugi dhumateng para kulawarga, shahabat, lan tiyang-tiyang ingkang tansah manut lan mituhu dhumateng panjenenganipun. Kulo tansah wasiati dhumateng badan piyambak, kawulo ingkang alit lan faqir ugi dhumateng para jamaah sadayanipun, mangga sami-sami ningkataken takwa wonten ing dalem Allah subhanahu wata'ala. Allah Ta'ala paring pangandikan, َ َ ... َ ْ ... ُ َ ُ َ ت ...ق َح َ' او تا او ُن َمآ َ Œِإ ... ُ ُ أ َ › "He para wong Mukmin kabeh, sira padha wedia ing Allah kalawan sajatining wedi, Ian sira aja padha mati, kajaba mati Islam." (QS. Ali Imran: 102) أ َو ِÖ ْس Íم ْ × Œ َو ِهِتا ×Ù ×Ø ْو ُ ْ ن ْو ُ ن ق ق ›Ø ِذ ... لا ا َ ›œ Jamaah shalat Jumat Ingkang Berbahagia Kita menika wajib pitados bilih Allah subhanahu wata'ala menika ingkang nguwaosi sedaya titah. Manawi Allah subhanahu wata'ala ngersakaken satunggalipun perkawis kedah kedadosan, cekap Allah ngendika: "Wujuda" bakal wujud sadayanipun. Allah subhanahu wata'ala menika ingkang mangertosi sadaya obah lan tingkahe manungso sanajan taksih wonten saklebetipun manah, perkawis napa kemawon wonten ing astanipun. Allah Ta'ala paring pangandikan, ُ ن ْو ُ ك َي َ ف ْن َ ُ ك ٗ ‰ َ لْو ُ ق ... ن ْ ن َ ا ُه َ ٰ ن ْد َر ا ٓ ا َ َ Àِل ا َن ذ ِا ٍء ْ › ُ ل ْو َ ... Ù ِا ق ا َ 2
w w w . d a k w a h . i d "Sanyata pangandikanipun Ingsun Manawa Ingsun karsa anithahake sawijining barang, iku cukup Ingsun dhawuh: "Anaa !" barang mau banjur ana." (QS. An-Nahl: 40) Wonten ing ayat sanes Allah ugi dhawuh: َ ۢ ُ ُد ْع َب ق ْن ِم ُر ْم ْن ِم َو ل ْب ِÏ ۗ Œا ِ "...Kagungane Allah sakabehing perkara (pitulung lan giliran), sadurunge lan sawuse..." (QS. Ar-Rum: 4) Jamaah shalat Jumat Ingkang Berbahagia Allah subhanahu wata'ala menika ingkang nentokaken perkawis sakderengipun nitahaken sadaya kedadosan lan ingkang ngatur sadaya ingkang wonten punika kanthi ilmu, kawicaksanan, lan irodahipun. Sadayanipun sampun dipun takdiraken Allah, lan kita manungso menika sagedipun naming ikhtiyar. Pramila sadaya perkawis wonten astanipun Allah lan ikhtiyar budi daya punika jatah kita manungso. Kita sagedipun ngolah punapa ingkang diparingaken Allah subhanahu wata'ala. Allah gadhah pangandikan, ٰ َ َ َ َ ... ْ َ َ ... ُ َ َ ْ ... ْ ُ ن ِاۗ ا َه ق ْن م ٍب ٰت ِك ْ ä § َع ä ٍة َب ْي ِص Íم ْن ِم َبا َص ا َم ا ›Ó ِسَي ِ Ïا "Ora ana bilahi kang nempuh ing bumi, sarta kang nempuh ing sira, kajaba wus katulis ana ing Kitab (Lauhul Mahfuzh) sadurunge bilahi iku Ingsung lahirake, sanyata kang mangkono mau gampang banget mungguhing Allah." (QS. Al-Hadid: 22) ْ ا َ Ó ا ِل ْب Œ َو ِض ْر Œ ِا ْ ا ñ ä ن ن كِل ذ Á ِس Œا ن ف ِ ِ ِ › › Punapa kita kedah wajib iman marang takdir Allah, sarta mboten ninggal satunggaling upaya utawi ingkang kawestanan ikhtiyar? kranten manungsa menika diparingi kemampuan saget mbentenaken perkawis kang sae punapa kang awon. 3
w w w . d a k w a h . i d Allah paring pangandikan, َ ... ٰ × ú ش ْن َ "Sing sapa gelem, mangka ngalapa pangungsen marang Allah Pangerane." (QS. An-Naba': 39) ذ َ €ا َء ً ا َم ٖه ب َر ٰµ ِا Hikmah Iman Marang Takdir Jamaah shalat Jumat Ingkang Berbahagia Iman marang takdir Allah subhanahu wata'ala menika saget dhatengaken pinten-pinten hikmah, antawisipun: Setunggal: Ningkataken kesabaran Iman marang takdir Allah subhanahu wata'ala menika saget ningkataken kesabaran, kranten piyambakipun tiyang Islam menika sadar bilih sadaya punapa kedadosan menika saking kuaosipun lan titahipun. Lan ijin naming Allah kemawon ingkang mangertosi napa kang sae kangge kawulanipun. Allah subhanahu wata'ala paring pangandikan, ٰ§ َع َد ِكا َو َر َن ْ ْ ٰ َ َ ْ َ ْ َ َ ْ ْ ... َ ْ ْ َ َ û ن ِا ۗ ٖه ِر ْ - ْع Œ ش...ي ›ü رلا ِن ِك ْسُي ف َ Î ِر ْح َب ä ِرا َوَ لا ش ٍرا ...ب َص ٍر ْو ƒا ِه ِتٰي ~ "Saweneh saka tandha yekti kuwasaning Allah, yaiku prahu kang padha lelayaran, ana ing tengahing segara kang wus saemper gunung-gunung. Manawa dadi kaparenging karsaning Allah, ngendheg angina, ing kono prahu kang lelayaran mau uga banjur mandheg, kumambang kampul-kampul sadhuwuring segara, meski kelakon! Sanyata kang mangkono mau dadi tandha yekti tumrap wong sabar lan akeh syukure." (QS. Asy-Syūrā: 32-33) ظ َي ذ ْ ä كِل أ ن ِا ۗ ِم ل ل
ِ ِ › ُ َ ۙ ك 4 ۤ ا ٰ ا ْن ِم َو ل ٍتٰي Œ
ٰ
w w w . d a k w a h . i d Kalih: Tansah Ikhtiyar Iman marang takdir Allah ndamel tiyang tansah ikhtiyar lan usaha hanglampahi perkawis ingkang paling sae. Lan kanthi ikhtiyar Allah subhanahu wata'ala badhe paring margi gampil. Allah paring pangandikan, ۗ َ ْ َ َ ... َ َ ْ ُ َ َ َ ُ î ُ ن ْو ُن ِم ْؤ ُ ُ ُ ِª ٰع ٰµ ِا لا ِ ن ْو Íد َ ف ِة َدا َ \ا َو ٗ ‰ ْو ُس َر َو ْ Á ُ لَ َ ×Ó َس َو ق َو لَ ا ِل × ْن ل َم ْع ت ْ ك "Dhawuha sira Muhammad, Sira padha amal tumandanga ing gawe, mangka Allah lan utusane sarta wong-wong kang padha iman, bakal sumurupuwohing tindakira, lan sira bakal padha dibalekake, sowan ana ngarsaning Pangeran kang ngawuningani barang ghaib, lan kang kaseksen. Tumuli panjenengane anjlentrehake marang sira kabeh saka barang kang padha sira tindakake." (QS. At-Tawbah: 105) ›Ó َس {لا َو ِب ْي Ïا ىَ ف ا ْو ن ْو ئ ب ن ُي ا َ Ù ْ Á غ ِ ۚ َ Tiga: Kaendha saking sifat sombong Tiyang ingkang iman marang takdir Allah temtunipun ngayektosi bilih napa kemawon kedadosan ingkang kita alami menika saking titahipun Allah, pramila mboten pantes menawi kita tumindak takabbur. Allah paring pangandikan, َ َ ۗ ْ َ َ َ ُ ... ... ك ...د َ î ُ ُ ^ ٍلا َت ْ ٍر ْوُ © َ Œ َو ِسا ...نلِل خ ْر ع َص ت ن ِا "Lan poma sira aja malengosake pipi nira saka manungsa, kaya kalakuane wong ghumedhe, lan sira aja lumaku ana ing Bumi kalawan umuk (semangkean). Satemene Allah iku ora remen marang kabeh wong kang umuk tur kumalungkung." (QS. Luqmān: 18) ×Ù ä ِش ْ æ Íب ِ ›€ ا ًح َر َم Œ َ ۚ ِض ْر Ïا Œا ِ Jamaah shalat Jumat Ingkang Berbahagia Mekaten materi khutbah Jumat ingkang saget kawulo aturaken, mugi 5 َ Œ َو
w w w . d a k w a h . i d saget dados pitutur kang manfaat lan nasehat kang minulyo kagem khatib pribadi lan jamaah samudoyonipun. ُر ْو ُ ف َ غ ْ لا َو ُه ُه ... نِإ ُه ْو ُر ِف ْ غ َت ْسا َ ف ، ٍب َ ْ ذ ن
ُ æ ْن ِم َ ›` ِ ْ ُ Ð@ا َسِل َو ْ Á ِÖ ْس ُ \ا ِ ِ َ ِµ َ' ُر ِف ل َو ْ › ْ غ َت ْس َ َ ُ أ َو اذه ْ لْو ِµ ْو أ ق ق ›Â ِح ...رلا. › ْ ُ KHUTBAH KEDUA Œ ُه َد ْح َو ُ' َ َ َ َ َ ْ ْ َ َ ... َ َ َ َ ُ ْ ْ ... َ ُ ? َر ُدَ ْ> أ َو › أ ش ‰ ْو ُس َر َو ل َص ...م ُه للا أ ، ِ' َدا َب ِع ›Â ِج ...رلا: تا او ُن َمآ َ أ َ لا ا َ ›œ ›Ø ِذ › غا ...م ُهللا ِÖ ْس ُ Öِل ْر ِف ِة َو ْع ...دلا ُب ْي ِ © ق َ أ ...م ُه ›` َب ف ل ل للا لا ا َنْب ن َج َو ش ِحا َو ف ت َو ،ا َنِت ... ل َع ْب ذ َو › ر ا َن ْي ل َع ا َه ْم ِ ×Ù أ َو ،ا َ à ل ْب َه ا َن ...ب َر ق ا َنِت ... ذ َو ا َن ِجا َو أ ْن ِم ا َن › ر ة ...ر ز ×, Íتلاو ،ى َد ُàا ن ... ف َعلاو ، إ ...م ُه أ ْس ك أ ُد َ ˆ أ ُد َ ˆ ُه ُد ْب َع ا ًد ...م َ © ا َن...ي ِب أ َو ، ُه ُر أ َو ، ُ كْي ِ ‰ Œِإ َ ‰ِإ
ن ك
ن ن
َ َ َ َ ُ َ ›Ø دلا ِم ْوَي µا َع ت َو ك َرا َب © ا َني ِب § َع َو ٍد ...م َ ق َت ِب ْ ن َو ْ ف ِÀ § َع ن Á ْي ِص ْو َ¢ ِب ت ْن َم َو ِ µِإ ٍنا َس ْح ِ ْم ُ ِ‰آ ل َج َو ...ز َع ِ' ى َو ث ْي َح ق لا ت ْ Ÿ ِ ِ َ ُ َ ... َ َ ... ُ ُ ْ َ َ َ ْ ُ َ َ شلا َن ِم ِ ِ ذ ْو ُع أ ، ط ْي ِنا › ْ ِ َ ... ُ َ َ ... َ ْ ... ُ ت ...ق َح َ' او ق ِÖ ْس<ا َو َ ›` ِ َ ُ Œِإ ... ×Ù ِÖ ْس Íم ْ Œ َو ِهِتا أ َو ن ْو ُ ×Ø ْو ُ × ق ن ›` ِن ِم ْؤ<ا َو ِتا َ Œا ِتا َن ِم ْؤ<ا َو َ Ä ِم ِءا َي ْح Œا َو ْمُ ُ Í ْ َ َ Ð َ ْ Ð َ ْ ... َ= ق ٌع ْي ِ ْ نِإ ِتا َو ْم ْ ْ ٌبْي ِر ك َ َ َ ُ
ُ َ Í ُ َ َ َ ْ ، ِرو Íنلا ،ا َن ِجا َو ك ْي ق ، أ َو ،ا َن ِبو ذ ْحِل ْص û ا َم Ä ِم َر َ نِإ ا َن ْي ك أ ن ل ُب ُس َ ِد ْها َو ،ا َن ِن ْي َب َتا € َو ، ِم - ...سلا ْ= ä ا َن أ َو ،ا َن ِعا َ َو ، َن ك ِر َ ط َب ا َم َو اَ ل أ › ش ا َن ›Â ِح ...رلا ُبا ...و ...تلا َت ل َع ْجا َو ، ُ ›Ø ِر ِكا ظلا َن ِم ا َن µِإ ِتا َ Ö ق َو ، َ أ َو ،ا َن ِبو ِرا َص ْب ز ل ل َع ا َ œ َ ك ِم َع ِنِل َ ث ُم ›` ِن ْ
َ َ َ ُ ُ َ َ َ َ ْ ْ َ ْ ْ ِ َ ْ ْ َ َ َ َ َ ْ ... َ َ ُ ْ َ ›`ِل ِبا ِ َ َ ِ َ َ ُ ْ ُ ْ َ َ ْ ›` ْع ل َع ْجا َو ٍ أ . ِغلاو ، فا Öِل ا َن ›` ِق ...ت ُ ا ًما َمِإ َ ُ َ ُ َ َ َ َ َ َ ل ... للا 6
›Ø ّدلا ِم ْوَي ْ w w w . d a k w a h . i d ة َن َس َح ِة َر ِخ ذ َع ا َن ِق َو ِرا ...نلا َبا ä َو Œا › َ¥ َو ِ § َع َو ٍد ...م َ ت ْن َمَ و ِه ِب ْ َ¢ ِب ْم ُ ِ‰آ لا ب َر ُد ْمَ <ا َع َ ً ْ + ً ْ ن Íدلا › ä ا َنِتآ ا َن ...ب َر § َع ُ' § َص َو ن أ َ ا َو ْع َد ُر ِخآ َو ة َن َس َح ا َي © ا َني ِب ƒا ِن ِ ِ َ ... َ َ َ ُ َ µِإ ٍنا َس ْح ِ Ÿ ِ َ َ ْ ْ َ ْ ›`ِ 7