Referensi kanggo Jadwal Kagiyatan Urip lan Nginjil ` ' ' e karo ngo- eg: Biasan e ditindakk ' ' ' lan e, ec e ng lan kuwi teges ` ek. Wong-wong sing liwat kuwi tanpa sa- ` edh ` eg-g ` edh g mong, ngeny dhar netepi nubuat ing Ms 22:8. 4-10 JUNI ' e, ngelokk SINAU SAKA ALKITAB MARKUS 15-16 "Nubuat bab Y ' esus sing Kelakon" (Markus 15:3-5) Nanging para imam kepa- ' ` esus. eh tudhuhan bab Y la padha ngejokk ' ` esus, 4 Pilatus mulai takon man eh marang Y ' ' e e ora p "Apa kow ' e wong-wong iki marang ora krungu tudhuhan ' ` ' kow e?" 5 Nanging Y eh, esus ora njawab man mula Pilatus dadi nggumun. ' e ak ' engin njawab? Apa kow ' (Markus 15:43) ana wong sing teka, jeneng e ' Yusuf saka Arimat ea, yaiku salah siji anggo- ` eni ing Mahkamah Agung Yahudi, ta sing diaj ' wong sing uga ngarep-arep Kraton e Allah. ` Dh en kendel nemoni Pilatus lan njaluk mayit ` ew ` ek ' e ngupaya b ' ' esus. e Y (Markus 15:24) Para prajurit kuwi maku ' lan ngedum-edum klam- esus ing cagak, Y ' ' e e Y bi njaban ' undhi, kanggo nemtokk e saben wong. ' esus nganggo cara nguncalk ' e bag ' ean (Markus 15:29, 30) Wong-wong sing liwat ' ` ` ` ' e Y eg karo padha ng edh edh esus lan g ' ' ' ' en kandha, "Kow e e sing jar e arep ngambrukk ` eh ing wektu telung bait lan mbangun man ' dina, 30 slametna awakmu dh e lan mu- dhuna saka cagak paukuman!" nwtsty katrangan kanggo sinau Mrk 15:24, 29 ' ec ` eg-g ' ew ' e: Cathetan ing ngedum-edum klambi njaban ' Yoh 19:23, 24 nyebutk e rincian-rincian sing ora ditulis Matius, Markus, lan Lukas: Prajurit Roma- ' e undhi ora mung kanggo mbagi wi nguncalk ' e; klambi njaban ' prajurit Romawi mbagi klambi njaban esus ' dadi "patang bag entuk sak ' ' e ora dibagi-bagi, dadi ean"; klambi njeron bag ' e undhi kanggo nem- para prajurit kuwi nguncalk ' tokk e para prajurit kuwi cocog kaya nubuat ing Ms 22:19. ' e wong sing ngukum mati Ing jaman kuwi biasan ' e wong sing arep dihukum mati. njupuk klambin ' ' Dadi sakdurung e lan e dihukum mati, klambin ' e dijupuk lan iki gawe wong sing barang-barang dihukum mati kuwi tambah isin. ' e Y ' esus ning uga klambi njeron ' e Y ' ean, saben prajurit ' e sapa sing ' entuk; sing ditindakk ' (Markus 15:46) Sakwis e tuku kain linen sing ' ' alus lan ngedhunk e mayit esus, Yusuf ' ' mbungkus mayit e Y esus nganggo kain li- ' nen kuwi, banjur dipapank e ing kuburan sing ing bukit watu. Terus, Yusuf wis digrowongi ' ngglundhungk e watu kanggo nutup kuburan kuwi. nwtsty katrangan kanggo sinau Mrk 15:43 ' e Y ' e- Yusuf: Saben penulis Injil, nduw ' e wektu nulis bab Yusuf. Matius, si tukang dh ` ek Yusuf kuwi "wong lanang pajeg, kandha n ' e di- sugih"; Nurut Markus, sing tulisan ' e kanggo wong Roma, Yusuf kuwi "salah tujokk ing Mahkamah Agung siji anggota sing diaj ' e Gusti Yahudi", ` Allah"; Lukas, sing dadi dokter, kandha n ek Yu- suf kuwi wong sing "apik lan bener" sing ora ' ndhukung rencana lan tumindak e Mahkamah ' esus; Mung Yoha- Agung Yahudi sing nglawan Y ' nes sing nyathet n esus, nanging ora wani terus terang merga wedi karo wong-wong Yahudi". - Mat 27:57-60; Mrk 15:43- 46; Luk 23:50-53; Yoh 19:38-42. ' e ciri dh ' ew ' ew ' e utaman ` eni lan sing "ngarep-arep Kraton ` ek Yusuf kuwi "murid ' e Y Wulangan Penting (Markus 15:25) Para prajurit kuwi maku ' Y esus ing cagak jam sanga nwtsty katrangan kanggo sinau Mrk 15:25 ' esuk. mwbr18.06-JA 1
` ek ayat iki jam sanga ` ek ora cocog karo Yoh 19:14-16, sing kandha n ' esus kanggo dihukum mati Pilatus nyerahk ' e "kira-kira jam 12 awan". Alkitab ora njelask ' eda. Ning, ana pirang-pi- apa sebab ' ' e patang e: Biasan rang bab sing perlu dipikirk Injil nyathet bab-bab sing padha soal wektu lan ' ' ' esus ing bumi. Pa- e Y ean dina pungkasan kedad ` ` ' tang Injil kuwi nyritakk eh imam kepala ek kab e n lan pemimpin bangsa kuwi padha rembugan lan ' ' nggawa sarta nyerahk esus marang Gubernur e Y ' Pilatus ing wayah esuk. (Mat 27:1, 2; Mrk 15:1; Luk 22:66-23:1; Yoh 18:28) Matius, Markus, lan ' ` esus wis dipaku ek wektu Y Lukas nyritakk ' ` e- eh dha ing cagak, "wiwit jam 12 awan, kab ' rah ing kono dadi peteng nganti e". jam 3 sor (Mat 27:45, 46; Mrk 15:33, 34; Luk 23:44) Ana ' bab sing perlu dipikirk e kapan ' esus dihukum mati yaiku: Ana sing ngang- Y ' gep pas Y ean ` es hukuman mati. Kadhang kala sing dihu- pros kum kuwi dipecuti nganti ora kuwat terus mati. ' ' Y e dipecuti kanthi kejem nganti ora esus dh kuwat kanggo mikul cagak lan kudu dibantu wong liya. (Luk 23:26; Yoh 19:17) Matius 27:26 ' lan Markus 15:15 nyritakk e Pi- ' latus kanggo ngukum mati Y esus ing cagak ` ek dipecuti kuwi dianggep sakwis ` es hukuman mati, mesthi isih ana awal saka pros ' e pas dipecuti nganti dipa- jarak wektu antaran ' e wong-wong bab ku ing cagak. Dadi, anggepan isa kapan pros ' esus b ` matin es ' esus di- hukuman mati kuwi lagi dimulai pas Y ' e kuwi, paku ing cagak. (Mrk 15:44) Sakliyan ' e kebiasa- para penulis Alkitab kerep nggunakk ' an e pembagian waktu. Wayah awan dibagi dadi pa- ' etung mulai saka matahari terbit pat, sing di ' esuk, wayah bengi uga dibagi kira-kira jam 6 ' ' dadi papat. Saben bag e te- ean kuwi suw ' ean pertama wayah awan lung jam. Dadi, bag ' esuk. kuwi dimulai saka jam 6 nganti ' esuk: Ana sing kandha n ' e Y ' e kuwi b ' e n ' e kanggo nemtokk ' esus dipecuti kuwi wis dadi bag ' ew ' e bab keputusan ' e dipecuti. N ` es hukuman mati dimulai kuwi ' e nggumun kok Y ' eda-b ' e cepet, merga Pilatus nganggep pros ' ew ' eda. Pilatus dh ' e wong-wong wektu kuwi ing bab nggaw ' en jam 9 mwbr18.06-JA 2 ' Mula, kadhang ana sing nyebutk esuk, ' ' 12 awan, e. Panc e mata- ' e. hari terbit kuwi kadhang b (Mat 20:1-5, cathetan ngisor; Yoh 4:6; Kis 2:15; 3:1; 10:3, 9, 30) Terus, wong-wong ing jaman ' ' e e alat kanggo nemtokk kuwi umum ' wektu sing pas. Mula, kerep nggunakk e tem- bung "kira-kira" kaya sing ditulis ing Yoh 19: 14, cathetan ngisor. (Mat 27:46; Luk 23:44; ' e, Mar- Yoh 4:6; Kis 10:3, 9) Dadi kesimpulan ' ' kus mungkin nyritakk esus dihukum mati e n wiwit dipecuti nganti dipaku ing cagak. Mar- ' ' ean pertama kus nyebutk e "jam katelu" saka bag ` ek Yo- wayah awan, yaiku jam 9 ' hanes nyritakk esus dipaku ing ' e "jam kaenem", yaiku cagak. Yohanes nyebutk ' ' e e uga nggunakk jam 12 awan. Yohanes dh ' tembung "kira-kira". Mbokmenawa, kuwi sebab e ' eda karo sing di- wektu sing ditulis Yohanes b ' tulis Markus. Yohanes nulis Injil e puluhan taun ' ' e, dadi kuwi uga ndu- e penulis Injil liyan sakwis ' ` ' duhk e ek Yohanes ora mung njiplak cathetan e n Markus. ' e jam 9 ` en, wektun ' eda nurut musim lan 3 sor ' e ora nduw ` ek Y ' esuk. Ning, n ' e mung wektu Y ' ew (Markus 16:8) Wektu metu saka kuburan, wong-wong kuwi mlayu kanthi ndhredheg lan ' nggumun banget. Lan saking wedin e, wong- wong kuwi ora crita karo sapa-sapa. nwtsty katrangan kanggo sinau Mrk 16:8 ' saking wedin e, wong-wong kuwi ora crita karo sapa-sapa: Nurut manuskrip sing paling kuna, ' ean penutup Injil Markus kuwi ana ing bag ` ayat 8. Ana sing nganggep n ek penutup kuwi terlalu cendhak kanggo cathetan ing injil Mar- ' ' e e Markus kuwi biasan kus. Ning, hasil tulisan ` en cendhak. Dadi, anggepan sing kaya ngo- panc ' no mau durung mesthi bener. Sakliyan e kuwi, nurut para ahli Alkitab ing abad kapapat sing je- ' e Jerome lan Eusebius, penutup sing asli neng ' yaiku "saking wedin e, wong-wong kuwi ora crita karo sapa-sapa". Ana manuskrip-manuskrip Yunani lan terjemah- ' e penutup an-terjemahan liyan ' e sing nambahk
' dawa lan penutup cendhak sakwis e ayat 8. ' Penutup dawa (sing isin e 12 ayat tambahan) ` ehi, yaiku ana ing kodeks saka abad kalima Mas Kodeks Alexandrinus, Kodeks Efraem Siria res- kriptus, lan Kodeks Beza Cantabrigiensis. Kuwi lan uga ana ing Vulgata Latin, Siria Cureton, Pesyita Siria. Ning, kuwi ora ana ing manus- krip Yunani sing luwih kuna saka abad kapapat ` Mas ehi, yaiku Kodeks Sinaitikus lan Kodeks Va- tikanus. Terus, uga ora ana ing manuskrip saka ` kira-kira abad kapapat utawa kalima Mas ehi, yaiku Kodeks Sinaitikus Syriacus, utawa ing ma- ` nuskrip saka abad kalima Mas ehi sing paling awal, yaiku Markus Koptik Sahidik. Semono uga, manuskrip Markus sing paling kuna ing basa Ar- menia lan Georgia penutup ' e ana ing ayat 8. Ana manuskrip Yunani lan terjemahan-terjemah- ' e penutup sing cendhak an liya sing nyebutk ' ' e sithik). (isin e mung kalimat-kalimat sing cacah ` Kodeks Regius saka abad kawolu Mas ehi, nye- ' e penutup sing cendhak dhisik, bar kuwi butk lagi sing dawa. Saben awal penutup ana cathet- ` ek penutup-penutup kuwi ana an sing njelask ` ing beberapa manuskrip, kuwi bukti n ek penu- tup-penutup kuwi ora asli. ' e n PENUTUP CENDHAK ' e Mrk 16:8 dudu ba- ' ' en e kaya ng ' e mala Penutup cendhak sakwis ' ean saka Kitab Suci. Isin g ' e: ' ekat mau Kanthi ringkes kab ' etrus lan kanca- wis ditekakak ' ' esus piyambak e. Sawis kancan ' e kabar kang lumantar para sakabat ' suci lan kang ora bakal kena kasirnakak e, yaiku bab karahayon kang langgeng iku wiwit saka ing w ` eh piweling ' e marang P ' e iku Gusti Y ' e martakak ' etan nganti tekan ing kulon. PENUTUP DAWA ' e Mrk 16:8 dudu bag ' e: Penutup dawa sakwis ' e kaya ng saka Kitab Suci. Isin ' en ' ean ' 9 Bareng Gusti Y esus wus wungu ing dina ka- ' pisan ing minggu iku, Panjenengan e banjur ' ena, yaiku ngatingal marang Maryam Magdal ` en kapanjingan dhemit pitu, nanging kang biy mwbr18.06-JA 3 ' ' ening Gusti Y esus. wis padha ditundhungi d ` lunga aw eh pawarta 10 Wong wadon mau nuli ` ` en eh wong, kang biy bab iku mau marang kab ' ` ` tansah ndh esus, lan kang ing wek- ek Gusti Y er tu iku pinuju padha susah lan nangis. 11 nanging ' esus gesang bareng padha krungu, y lan wis dideleng Maryam, padha ora ngandel. ' 12 Sawis e ngatingal kalawan ' ngagem rupi s e marang wong loro panunggal- ' e padha lumaku menyang ing an jaban kutha; 13 Wong loro mau banjur bali padha ` eh pawarta bab iku marang kanca-kanca li- aw ' ' e e, nanging iya padha ora ngandel. 14 Sawus yan ' esus ngatingal marang saka- mangkono Gusti Y bat sawelas, nalika lagi padha mangan, sarta banjur padha ditutuh bab cupeting pangan- ' ' ' e kok padha ora e, d e lan dableging atin del ' e wong-wong kang wis ngandel marang critan ' padha ndeleng Panjenengan e wungu. 15 Banjur ngandika marang para sakabat mau: ` eh, Injil wartakna "Padha njlajahana jagad iki kab ` marang sakab ehing tumitah. 16 Sapa kang pra- caya lan kabaptis, bakal rahayu, nanging sing sapa ora pracaya, bakal kaukum. 17 Wong kang ` enan pratandha pracaya iku bakal padha kinanth ' ' mangk e AsmaKu bakal e: Marga saka sawab padha bisa nundhungi dhemit, bakal padha ca- lathu nganggo basa-basa anyar, 18 Bakal padha ' e racun kang nyekel ula, lan sanadyan ngomb ' ` mat e. Wong eni, ora bakal ndadekak lara kang ditumpangi tangan ` en Gusti Y ' e iku, Panjenengan ' ej ' e, nalika karon ' en ' e sawus ' en ' e cilakan ' e bakal waras." ' e ngandika mangkono marang para 19 Sawis ' ' e me- sakabat, Gusti Y esus banjur kasengkakak ' nyang ing swarga lan lenggah ing satengen e ' ' Gusti Allah. 20 D e para sakabat mau iya banjur en ' padha ngabarak e Injil menyang ing ngendi-endi, sarta Gusti paring pambiyantu, sumebaring pa- ` ngandika kinanth enan paseksen pratandha mawarna-warna. Maca Alkitab ' esuk banget, ` edrin yaiku para imam (Markus 15:1-15) Wektu isih kab ` eh anggota Sanh
lan ahli Taurat padha kepala, pemimpin, ' esus, rembugan. Wong-wong kuwi mbanda Y ' e marang banjur nggawa lan nyerahk ' Pilatus. 2 Mula Pilatus takon marang Y esus, ' ' ' esus e Rajan "Apa kow e Wong Yahudi?" Y ' ' ' e sing ngomong." 3 Na- ew e dh njawab, "Kow ` eh nging para imam kepala padha ngejokk ' esus. 4 Pilatus mulai takon tudhuhan bab Y ' ' ` engin esus, "Apa kow eh marang Y man ' ' e ora krungu tudhuhan e njawab? Apa kow ' e?" 5 Nanging wong-wong iki marang kow ` eh, mula Pilatus dadi Y nggumun. 6 Ing saben Riyaya Paskah, Pila- ' tus biasan e tahanan siji sing dijaluk wong-wong. 7 Wektu kuwi, ana wong ' e Barabas lagi dipenjara lanang sing jeneng karo wong-wong liya sing mbrontak nglawan ` ' pamr eni entah. Wong-wong kuwi padha mat ` wektu mbrontak. 8 Mula ak eh wong padha ' ' e penjaluk nyedhak lan mulai ngomongk e ' marang Pilatus, kaya sing wis biasan e ditin- ' e. 9 Pilatus banjur takon marang wong dakk ' ' ' ` ebask e engin aku mb eh kuwi, "Apa kow ak ' ` Rajan e Wong Yahudi?" 10 Pilatus ngerti n ek ' para imam kepala nyerahk esus merga iri. 11 Mula, para imam kepala ngojok-ojoki wong ' e sing ak ` dib ek ngono, ' e Wong Yahudi wong sing kok sebut Rajan ' e?" 13 Wong-wong kuwi kuwi kudu tak apakk ` ing mbengok man eh, "Pat ' cagak!" 14 Pilatus takon, "Apa sebab e? Keja- ' e?" hatan apa sing wis dh Nanging wong-wong kuwi mbengok saya ban- ` enana wong kuwi ing cagak!" 15 Mula, ter, "Pat ' e Barabas kanggo wong- Pilatus mb ' wong kuwi merga p e wong ' ` eh. Lan sakwis ak esus dipecuti, ' ' esus marang wong-wong e Y Pilatus masrahk kuwi kanggo dihukum mati ing cagak. ' e dh ` ek ` ew ' e ak ' e ora p ' esus ora njawab man ' e mb ' ebask ' e p ' e Y ` eh kuwi supaya njaluk Barabas wa ' ebask ' e. 12 Pilatus njawab, "N ` enana wong kuwi ` ew ' e tindakk ` ek ' ebask ' engin nyenengk ' e ngongkon Y mwbr18.06-JA 4 11-17 JUNI SINAU SAKA ALKITAB LUKAS 1 "Niru Maria sing Andhap Asor" (Lukas 1:38) Maria banjur kandha, "Aku iki ' ehuwah. Muga-muga kuwi budhak wadon ` eh kelakon marang aku kaya sing kok kab ' omongk e Maria. ia 149 ˚12 "Aku Iki Pelad ' e Y ' e." Mala ' ekat kuwi banjur ninggalk ` en ' e Gusti" ' e 12 Jawaban ' e n ' e Gusti. Sembarang njawab, "Aku iki pelad ` kuwi mau kab eh bakal klakon karo aku kaya sing mbok omong kuwi." (Lk 1:38, Basa Jawa Surina- ` en kuwi me [BJS]) Wong wadon sing dadi pelad ' e gumantung karo budhak sing paling asor, urip ' e Mar- juragan ' yam marang Y e. ` ' ` ` ew Dh ek bakal aman dija- e percaya tenan n ek ' ' ehuwah bakal setya karo wong ga Y ehuwah. Y ' ehuwah bakal mberkahi upa- sing setya. Lan Y ' ' ' e tugas e ati kanggo nindakk e sing saktulus yan sing abot iki. - Ms. 18:26 ' e Maryam sing sedherhana nduduhk ` ek ` ek Maryam manut lan andhap asor. Dh ` ew ` en ' e. Ya kaya ngono kuwi perasaan ' ehuwah, sing dianggep Juragan (Lukas 1:46-55) Banjur Maria kandha, "Aku ' ehuwah, 47 atiku ora isa ngempet ngluhurk rasa senengku, merga Gusti Allah Juru Sla- ' ` ekk metku. 48 Merga Panjenengan e ` budhak eh generasi bakal nyebut aku bungah, 49 mer- ' ga Gusti Allah sing kuwasa wis nindakk e ' ` e kanggo aku, lan asma- eh perkara gedh ak ' ' e e suci, 50 nganti turun-temurun welas asih n ` eni diduduhk ' e Panjenengan ' kuwasan e ' e sombong. 52 Pan- wong-wong sing niat atin ' ' ` ' e wong sing nduw jenengan e engs e ngl ' kuwasa saka tahtan e wong sing ' e maringi perkara-per- asor. 53 Panjenengan kara sing apik marang wong miskin nganti ' e Y ' e wis nggat ' e wadon sing asor. Wiwit saiki kab ' e marang wong-wong sing ngaj ' e. 51 Panjenengan ' e nduduhk lan mbuyark ' e nganggo astan ' e, ` erk ' e lan ngluhurk
wong-wong kuwi ngrasa puas, lan ngongkon wong-wong sugih lunga tanpa nggawa apa- ` ' el, abdin e, apa. 54 Panjenengan ' ' ` e eling ekk kanggo mbukt ' ' ' e e welas asih marang janjin e yaiku nduduhk ' e, kang- 55 marang Abraham lan keturunan ' ' go saklawas e e. Janji kuwi sing Panjenengan ' ngendikakk e marang para leluhur kita. ia 150-151 ˚15-16 ' e Gusti" "Aku Iki Pelad ' e nulungi Isra ' e n ` ek Panjenengan ` en ' 1 5 Sakwis e kuwi, Maryam mulai ngomong. ' e dicathet ing Alkitab kanthi tliti. (Wa- Omongan ' canen Lukas 1:46-55.) Kuwi omongan e Maryam sing paling dawa sing dicathet ing Alkitab lan ' e wong kaya apa Maryam kuwi. Rasa nduduhk ' ' ' ' ehuwah mer- sokur e muji Y etok wektu dh e k ' e Sang ibun ga wis diparingi kaurmatan dadi ' ' e sing gedh etok nyata wek- M Iman ' ' ehuwah sing ngasork tu ngomong bab Y e wong ' e kuwasa, nanging sombong lan wong sing nduw mbantu wong sing andhap asor lan mlarat, sing ' ehuwah. Omongan kuwi uga ngupaya nglayani Y ` ' nduduhk en sing e n ` ek Maryam ak nyuplik Kitab-Kitab Ibrani luwih saka ping 20. ` ew ` ek ` esih. ' e k ` ek Maryam nduw ' e pangert ` eh bab Alkitab. Ana sing kandha n ` ' e tenanan Pa- ek Maryam mikirk 16 Dadi, cetha n ' ' e kahanan sing ngandikan e Allah. Wektu nyritakk ' e Alki- diadhepi, Maryam luwih seneng nggunakk ' ' e. Kuwi bukti ew tab ketimbang pendhapat ' e sing ana ing n ' e sipat sing padha, njero weteng uga bakal nduw ' etok saka omongan, "Piwulang iki dudu kuwi k ' piwulangKu dh e kang ngutus Aku." (Yo. 7:16) Coba dipikir, 'Apa aku ' e Allah? Utawa, ya nganggep aji Pangandikan ' e pendhapat lan apa aku luwih seneng nggunakk ' ' ajaranku dh e e? Cetha n sing bener. ' e dh ` ek Maryam andhap asor. Anak ' ew ' e, nanging piwulang ' ew ` ek Maryam nindakk Wulangan Penting ' (Lukas 1:69, cathetan ngisor) Panjenengan e wis maringi kita sungu keslametan saka ke- ' e, turunan ' e Daud, abdin mwbr18.06-JA 5 nwtsty katrangan kanggo sinau Luk 1:69 sungu keslametan: Utawa "juru slamet sing ' Ing Alkitab, sungu k prakosa". e ' nggambark e kekuwatan, kemenangan, lan nga- ' e. (1Sa 2:1; Ms 75:5, 6, 11; 148:14) Sungu lahk ' e kerajaan lan panguwasa sing uga nglambangk ' e para pangu- apik lan sing jahat. Kemenangan ' wasa lan kerajaan kuwi e kaya sungu sing nyrudug. (PT 33:17; Dn 7:24; 8:2-10, 20-24) Ning, sing dimaksud "sungu keslamet- ` esias sing dadi juru slamet an" ing k ' sing prakosa, sing nduw e kang- ' e. go nylametk ' ewan biasan isa dipadhakk ' en ' e yaiku M ' e kuwasa gedh ' e bakal di- (Lukas 1:76) Lan kow ' ' e Sing Mahaluhur, merga kow e bakal sebut nabin ' ' ' e, e dalan ehuwah kanggo nyiapk ndhisiki Y nwtsty katrangan kanggo sinau Luk 1:76 ' e, anakku, kow ' kow e bakal ndhisiki Y baptis "bakal ndhisiki Y Yohanes bakal nyiapk ' dadi wakil e Bapak Bapak kanggo sinau Y ' ehuwah: Yohanes Pem- ' ' e yaiku ehuwah", maksud ' esus sing ' ' e e lan teka nganggo jeneng ' e. - Yoh 5:43; 8:29; deloken katrangan ' e dalan kanggo Y ' ehuwah ing ayat iki. Maca Alkitab (Lukas 1:46-66) Banjur Maria kandha, "Aku ' ehuwah, 47 atiku ora isa ngempet ngluhurk rasa senengku, merga Gusti Allah Juru Sla- ' ` metku. 48 Merga Panjenengan ekk e ` budhak eh generasi bakal nyebut aku bungah, 49 mer- ' ga Gusti Allah sing kuwasa wis nindakk e ' ` e kanggo aku, lan asma- eh perkara gedh ak ' ' e suci, 50 nganti turun-temurun welas asih n e ` eni diduduhk ' Panjenengan e ' kuwasan e ' e sombong. 52 Pan- wong-wong sing niat atin ' ' ` ' e wong sing nduw jenengan e engs e ngl ' kuwasa saka tahtan e wong sing ' asor. 53 Panjenengan e maringi perkara-per- kara sing apik marang wong miskin nganti ' e Y ' e wis nggat ' e wadon sing asor. Wiwit saiki kab ' e marang wong-wong sing ngaj ' e. 51 Panjenengan ' e nduduhk lan mbuyark ' e nganggo astan ' e, ` erk ' e lan ngluhurk
wong-wong kuwi ngrasa puas, lan ngong- kon wong-wong sugih lunga tanpa nggawa ` ' el, ab- e nulungi Isra apa-apa. 54 Panjenengan ' ` ' ` ' ek Panjenengan ekk e, kanggo mbukt din e e n ' ' ' e welas eling marang janjin e yaiku nduduhk ' e, asih ' e. Janji kuwi sing Panjeneng- kanggo saklawas ' ' e marang para leluhur kita." an e ngendikakk ` 56 Maria manggon karo et nganti kira- ' e. kira telung sasi, banjur mulih ing omah ' ' ` ' Elisab 57 Saiki wektun e, et kanggo nglairk e ' ` ` ' e anak lanang. 58 Tang- lan dh ek ew e nglairk ` ' ' ek e krungu n ga-tanggan e lan sedulur-sedulur ' ' ' ehuwah wis nduduhk Y e e welas asih sing gedh ' ` marang dh e. Wong-wong kuwi padha ew ` elu bungah. 59 Ing dina kawolu, wong- m wong kuwi padha teka wektu bocah kuwi arep disunat. Wong-wong kuwi arep njenengi ' e. bocah kuwi Zakharia, kaya jeneng ' ' e e kandha, "Aja! Dh 60 Nanging ibun kudu dijenengi Yohanes." 61 Mula wong-wong ' kuwi padha kandha, "Ora ana ing antaran e ' e kaya ngono." 62 Ban- sedulurmu sing jeneng jur wong-wong kuwi padha takon marang Zakharia nganggo isyarat, jeneng apa sing di- ' e kanggo bocah kuwi. 63 Mula Zakharia karepk njaluk papan kayu lan nulis ing papan kuwi, ' e Yohanes." Wong-wong kuwi padha "Jeneng nggumun. 64 Ing wektu kuwi uga, Zakharia isa ' ` ngomong man e Gusti Allah. eh lan ngluhurk ` 65 Kab eh wong sing manggon ing sakiwa-te- ` ' ' ean eh kedad e dadi nggumun, ngen lan kab ' ` ' e ing kab kuwi mulai dicritakk erah eh dha ` ' eh wong sing kru- ea. 66 Kab pegunungan Yud ngu kuwi padha mikir lan mbatin, 'Bocah iki ` mb ek ku- wasan ' e 55 marang Abraham lan keturunan ' Elisab ` ek ' e bapak ` ` ek ew ' esuk bakal dadi apa?' Merga cetha n ' e Y ' ehuwah ana ing bocah kuwi. 18-24 JUNI SINAU SAKA ALKITAB LUKAS 2-3 "Cah-Cah Nom - Apa Kow wah?" ' e Akrab karo Y ' ehu- mwbr18.06-JA 6 ' (Lukas 2:41, 42) Saben taun, wong tuwan e ` ' em kanggo Riya- erusal ajeg lunga menyang Y ya Paskah. 42 Lan wektu umur 12 taun, bocah ' kuwi lan wong tuwan e lunga menyang riyaya kuwi kaya biasan nwtsty katrangan kanggo sinau Luk 2:41 ' e. ' e ajeg: Ing Hukum Taurat, wong wong tuwan ' w edok ora kudu teka ing perayaan Paskah. Ning saben taun, Maria ajeg ngancani Yusuf kang- ' ` em. (Pa 23:17; erusal go ngrayakk ' ' 34:23) Saben taun, keluargan esus kudu mla- e Y ` eh 300 km kanggo lunga menyang ku nganti m Y ' e Paskah ing Y ' erusal ` em lan bali mulih. ' ' e telung dina, e, sakwis (Lukas 2:46, 47) Akir ' ' esus ing bait. e Y Yusuf lan Maria nemokk lungguh ing tengah-te- Bocah kuwi ' ' e ngah e para guru agama karo ngrungokk ' ` e ak lan ngejokk eh sing ' ' esus nggumun banget karo pa- ngrungokk e Y ' ` ngert e. en lan jawaban-jawaban nwtsty katrangan kanggo sinau Luk 2:46, 47 lagi ` eh pitakonan. 47 Kab ' e wong- ngejokk ` ' ek e n wong sing ngrungokk ' ' esus kuwi ora mung kaya pitakon- pitakonan e Y ' e bocah cilik. (Luk 2:47) Tembung Yunani an ' e sing digunakk ' dadi e kanggo nliti perkara-perkara ing pengadilan. (Mt 27:11; Mrk 14:60, 61; 15:2, 4; Kis 5:27) Para ` ek para pemimpin aga- ahli sejarah kandha n ' ma sing paling diurmati biasan e tetep ana ing ' e perayaan lan mulang ing salah siji bait sakwis panggonan sing amba ing bait. Wong-wong isa ' e para pemimpin lungguh ing ngisor, ing cedhak ' ' e e lan ngejokk agama kuwi kanggo ngrungokk pitakonan. ' e ak ` eh pitakonan: Tanggepan ' e Y ' esus nduduhk ' e ing ayat iki uga isa diterjemahk ' e diajokk jenis pitakonan sing biasan nggumun banget: Kata kerja Yunani "nggumun ' ' e perasa- e isa wa banget" iki maksud an ' e nduduhk ' e sing terus-terusan nggumun.
' esus mulih bareng (Lukas 2:51, 52) Banjur Y ' ' e e menyang Nazar wong tuwan ' e terus manut marang wong tuwan ' e. nyimpen kab ' 52 Y e lan saya wi- caksana, lan saya ditresnani Gusti Allah lan manungsa. nwtsty katrangan kanggo sinau Luk 2:51, 52 ` ` ek ew Ibun ` eh omongan kuwi ing njero atin ` et, lan dh ' e. ' esus terus mundhak gedh ' e terus manut: Kata kerja Yunani sing digunakk ' ` esus mulih lan terus ing kono nduduhk ek Y ' manut kanthi andhap asor karo wong tuwan e, ' e rembugan bab Kitab Suci karo para sakwis ' esus terus manut karo wong tu- guru ing bait. Y ' ' e ngungkuli bocah-bocah liyan wan e. Kuwi bukti ' ' ` n e Hukum Musa kanthi rinci. esus nindakk ek Y - Pa 20:12; Gal 4:4. ' e n Wulangan Penting (Lukas 2:14) "Kamulyan kanggo Gusti Allah lan tentrem ing bumi kanggo ing swarga, wong-wong sing ditresnani Gusti Allah." nwtsty katrangan kanggo sinau Luk 2:14 tentrem ing bumi kanggo wong-wong sing ditresnani Gusti Allah: Ana terjemahan-terje- mahan sing nulis "tentrem ing bumi, wong-wong ditresnani Gusti Allah". Ning, Terjemahan Donya ' e saka bukti-bukti tulisan sing lu- Anyar dhasar ' wih kuna lan isa dipercaya. Kuwi maksud e dudu ` eh wong ing donya sing isa ditresnani Gusti kab ' ' e. Sing dimaksud e tumindak Allah ora soal kepriy ing kono yaiku wong-wong sing ditresnani Gusti ' Allah merga nduduhk e iman sing tulus lan dadi ' ' murid e. - Deloken katrangan kanggo si- e Putran nau wong-wong sing ditresnani Gusti Allah ing ayat iki. wong-wong sing ditresnani Gusti Allah: Tem- bung "wong-wong sing ditresnani Gusti Allah" ' e saka tembung Yunani eudokia. Kata kerja asal ' e karo kuwi yaiku eudokeo sing ana hubungan lan Luk 3:22 sing ana ing Mat 3:17; Mrk 1:11; (deloken katrangan kanggo sinau Mat 3:17; Mrk mwbr18.06-JA 7 ' 1:11), sing digunakk ehuwah wektu ngomong ' ' esus sakwis marang Y esus dibaptis. Tembung ' e arti "sing disenengi; sing dadi kuwi ' ' kersan e". Dadi, co- e atin cog karo katrangan kuwi, tembung "wong-wong sing ditresnani Gusti Allah" (anthropois eudo- ' e "wong-wong sing disenengi kias) kuwi maksud ' e Gusti Allah". Gusti Allah; sing nindakk ' e Y ' e Y isa nduw ' e; sing nggaw ' e seneng ' e kersan ' esus mulai nginjil, ' ' e umur 30 taun, miturut pendapat e ' e Yusuf, (Lukas 3:23 ) Wektu Y dh wong-wong, dh ` ' eli, e H anak wp16.3 9 ˚1-3 Apa Panjenengan Ngerti? ' Sapa bapak e Yusuf? ` et, dadi bapak Yusuf, tukang kayu saka Nasar ` ' ek e Yusuf? N angkat ' ' maca silsilah e eus, bapak Yusuf kuwi Yakub, ning ing buku Lukas, Yusuf ' ' disebut "tedhak eda ka- e] ' trangan e? - Lukas 3:23; Mat ' eus kandha, "Yakub peputra Yusuf." Tem- ' e ' e Yusuf. Dadi, ' e Yusuf saka ba- ' e Raja Dawud. ' ` esus ek Y ` ek ` ew ' e kuwi, anak ` ew ` ek ' e Y ' esus. Ning, sapa bapak ' e Y ' esus ing buku Mat ` Eli". Kok b ' eus 1:16. ' e [anak Mat bung Yunani sing digunakk n ' ` ek mbah-mbah eus nulis n Mat ' e kuwi, keturunan pak kandhung Kuwi dhasar sing sah nurut hukum n keturunan ' e ing kono, nerangk ` ek Yakub kuwi bapak kandhung ' e Dawud. ` Eli." Ning, Lukas kandha, "Rama Yusuf, tedhak ' ' e isa "mantu". Kuwi e" teges Tembung "tedhak ` ek padha kaya sing ditulis ing Lukas 3:27 n ' ' e N S eri," padhahal bapak ' ekhonya. (1 Babad 3:17; kandhung ' ' ' e anak eus 1:12) S Mat e ' ' ' eal- eri sing ora disebut jeneng edok N w ' ' ' ` eri. Yusuf disebut anak ti e e N el kuwi mantun ` ' ' edok e Maryam, anak Eli merga dadi bojon ` ` ` ehi katrangan bab mbah- Eli. Dadi, Lukas m en ' ' ' esus saka ibun mbah e, yaiku Maryam. (Rum e Y ` ` ehi katrangan sing cetha bab en 1:3) Alkitab m ' ' esus saka Yusuf lan Maryam. e Y mbah-mbah ' e ` el kuwi "tedhak ' ' e Y e jeneng ` ' el kayan ealti ' ealti ' e dadi bojon ' e. Dadi, S ' e w
Maca Alkitab (Lukas 2:1-20) Ing wektu kuwi, Kaisar Agus- ` tus mr eh penduduk kudu didaftar. 2 (Pendaftaran sing kapisan iki dia- ' e wektu Kuirinius dadi gubernur Siria.) nakk ` eh wong lunga menyang kutha 3 Mula kab ' ' ' ' e kanggo didaftar. 4 Yusuf asal e-dh ew e dh ' ` ea me- uga lunga saka kutha Nazar et ing Galil ` ' ' ` em, eh e Daud, sing disebut B nyang kuthan etl ' ` e saka ketu- ing Yud ek ' ` runan lan keluargan e lunga ew kanggo ndaftar bareng Maria, sing wis dadi ' e. 6 Sak- bojon ' e wong loro kuwi tekan kono, Maria wis wis ' ` wayah e anak ew ' e ngge- lanang, anak ` ' ` e el ehk dhong bocah kuwi nganggo kain lan nd ' bocah kuwi ewan, mer- ing wadhah pakan k ga ing penginepan wis ora ana kamar kanggo ' nginep. 8 Ing dha erah kuwi, uga ana pa- ngon-pangon sing manggon ing lapangan lan ' e ing wayah wengi. lagi njaga wedhus-wedhus ' ' ehuwah ngadeg ing 9 Ujug-ujug, mala e Y ' e lan kamulyan ngarep ' ' Y erah ing sakiwa-te- ehuwah madhangi dha ' e wong-wong kuwi. Para pangon kuwi ngen ' dadi wedi banget. 10 Nanging mala ekat kuwi kandha, "Aja wedi! Aku nggawa kabar apik ' ' e e sing bakal dirasakk bab kabungahan gedh ' kab e ing kuthan ' e Daud, wis lair wong sing bakal nylametk ' ` e kuwi Kristus lan Gusti. 12 Iki kow ew ' e bakal weruh bayi tandha kanggo kow ' e sing digedhong nganggo kain lan did ' ewan." 13 Ujug-ujug, ana ing wadhah pakan k ` ' pasukan mala eh ba- e ak nget padha teka lan muji Gusti Allah bareng ' e, 14 "Kamulyan karo mala kanggo Gusti Allah ing swarga, lan tentrem ing bumi kanggo wong-wong sing ditresnani ' ' Gusti Allah." 15 Sakwis ekat mau e para mala bali menyang swarga, pangon-pangon kuwi ' entahk ' e supaya kab ' ew ' ' ea, merga dh e asal ' e Daud. 5 Dh ` ew ` ek ' e lan sing wis arep nglairk ` ek ' e nglairk ` ` ek ew ' e nglairk ' e. 7 Dh ' e sing mbarep. Dh ' ekat ' e para pangon kuwi, ` eh wong. 11 Merga dina iki, ` ek ' e. Dh ' e: Kow ` el ` ehk ' ekat sing cacah ' ekat mau, kandhan mwbr18.06-JA 8 ' kandha karo siji lan sijin e ` ` etl langsung menyang B em lan ndelok apa ' ' ehuwah ngendi- ean, sing wis Y sing kedad ' ' ' ' kakk e." 16 Wong-wong ew e dh e marang awak kuwi langsung cepet-cepet lunga, nemoni Ma- ' e ing ria lan Yusuf, uga bayi sing did ' ewan. 17 Wektu padha nde- wadhah pakan k ' lok bayi kuwi, wong-wong kuwi nyritakk e apa ' ' ekat bab bo- sing wis diomongk e para mala ' ` cah kuwi. 18 Lan kab e eh sing krungu critan para pangon kuwi dadi nggumun. 19 Nanging ' e Maria nyimpen kab ` ' eh. e tenanan apa teges lan mikirk 20 Banjur para pangon kuwi bali karo nglu- ` hurk eh sing ' e lan didelok cocog karo apa wis dirungokk ' e marang wong-wong kuwi. sing dikandhakk ' e, "Ayo awak ' eh ' e dh ' ew ` ehk ` el ` eh kuwi ing njero atin ' e kuwi kab ' e lan muji Gusti Allah, merga kab 25 JUNI-1 JULI SINAU SAKA ALKITAB LUKAS 4-5 "Nolak Godhaan Kaya sing Ditindakk Y ' esus, sing kapenuh- (Lukas 4:1-4) Banjur Y ' an roh suci, lunga saka Kali Yordan. Dh e dituntun roh suci wektu ana ing padhang belantara 2 suw lan digodha ' ' e en Iblis. Y ' ` dina-dina kuwi, mula sakwis e ek ' e. 3 Banjur Iblis kandha marang ngrasa luw ' ` ' e Gusti Allah, en putran esus, "N Y kongkonen watu iki dadi roti." 4 Nanging ' Y esus njawab, "Kitab Suci kandha, 'Manung- sa ora urip mung saka roti wa w13-IN 15/8 25 ˚8 Panjenengan Kudun Apa? ' etan nyoba nggunakk ' esus ing padhang belantara. Y ' esus" ` ew ` ek ' e 40 dina, ' en ' esus ora mangan apa-apa saksuw ` ew ' e kuwi, dh ' e panc ` ek kow ' e.' " ' e Dadi Wong sing Kaya ' e cara sing padha kang- 8 S ' esus go nggodha Y ' etan kandha bar pasa 40 dina 40 bengi. Mula S ' e Gusti karo Y Allah, kongkonen watu iki dadi roti." (Luk. 4:1-3) ` ek kow ' e panc ' esus, "N ` en putran ' e
' e Y ' e utawa ora. Senajan kanggo kepentingan ' e karo luw ' ' Y esus ehuwah timbang kepentingan njawab, "Kitab Suci kandha, 'Manungsa ora urip mung saka roti wa ' esus kudu milih, arep nggunakk ' e kuwasan ' ew ' e dh ' esus luwih mentingk ' e hubungan ' e dh ' e, Y ' e. Y ' ew ' e.' " - Luk. 4:4. ' esus ing (Lukas 4:5-8) Mula Iblis nggawa Y ` ' e ep panggonan sing dhuwur, lan ing sak kedh ` ' eh e marang Y mata, ' entahan donya. 6 Banjur Iblis kandha pamr ` ` ' en ehi kow e we- marang Y ' entahan iki lan wenang kanggo kab ' ' e marang e. Kab kamulyan ' e aku, lan aku isa m ` ' sing tak karepk ek kow e nyem- ` eh bakal dadi bah aku sepisan wa ` ' duw ekmu." 8 Y esus njawab, "Kitab Suci kan- ' ehuwah Gusti Allahmu sing kudu dha, 'Mung Y ' kok sembah, lan mung marang Panjenengan e kow w13-IN 15/8 25 ˚10 Panjenengan Kudun Apa? ` ' esus piy ek Y ' ` e mata, ep ' esus kab Iblis nduduhk ' esus, "Aku bakal m ` eh pamr ` eh iki wis dipasrahk ' e marang sapa wa ` en ` ehk ' e. 7 Mula n ' e, kuwi kab ' e kudu ngabekti.' " ' e Dadi Wong sing Kaya ' e, "Ing sak 10 N ' esus kedh ' ` entahan donya. Banjur Iblis kandha eh pamr kab ' ` ` e we- en ehi kow 'Aku bakal m marang Y ' ` lan entahan iki wenang kanggo kab eh pamr ' ` ' esus ora be- en Y kamulyan e.' " (Luk. 4:5, 6) Panc ` eh kerajaan ing bumi. Ning ner-bener ndelok kab ' e kamulyan lan S ' en- kemegahan ` ek cut. Tanpa nduw ` eh ba- kow ' esus ora sudi kal dadi duw ' esus langsung njawab, "Kitab nuruti S ' Suci kandha, 'Mung Y ehuwah Gusti Allahmu sing kudu kok sembah, lan mung marang Panjeneng- ' e kudu ngabekti.' " - Luk. 4:8. an ' e? Alkitab nyritakk Iblis nduduhk ' e marang Y ' esus, ' etan mung kep ' engin nduduhk ' esus dadi kep ' e rasa isin, Iblis kandha, "N ' e, kuwi kab ' e ndonya iki b ` en Y ' e nyembah aku sepisan wa ` ekmu." (Luk. 4:7) Y ' etan. Y ' e kow ' esus ' embok sing (Lukas 4:9-12) Banjur Iblis nggawa Y menyang Y ` em, ing bag ' erusal ' ean t mwbr18.06-JA 9 ` ek paling dhuwur ing bait, ' ' ` e Gusti Allah, anjloga e panc en putran kow ' ' e, 10 merga Kitab Suci kandha, 'Gusti saka k en ' ' ' e kang- ekat e para mala Allah bakal mr ' ekat kuwi go ngayomi kow ' e supaya aja nganti si- bakal nampani kow ' esus njawab, kilmu kesandhung watu.'" 12 Y ' "Kitab Suci kandha, 'Aja nguji Y ehuwah, Gusti Allahmu.' " ' nwtsty m edia ' ' embok Bait e T Pucuk lan kandha, "N ' entahk ' e,' 11 lan, 'Para mala ' ' etan bener-bener nggawa Y Mbokmenawa S esus ' ' ean t menyang "bag embok sing paling dhuwur ' ' [utawa pucuk embok] ing bait", lan ngongkon e t ' esus anjlog saka kono. Ning, kita ora ngerti Y ' e. Sing dimaksud "bait" ing panggonan pastin ` ' ' ' eh wilayah bait kuwi. Dadi, e kab e isa wa en k ' ' ' ean tengga- Y e ngadeg ing pojok bag esus isa wa ' ra (1) saka bait. Utawa, Y e ngadeg ' e saka bait kuwi. Ora soal ing bag ' ' esus mesthi mati e, Y ngadeg ing bag ` ` n ek anjlog saka kono, kecuali n ek ditulungi karo ' Y ehuwah. w13-IN 15/8 26 ˚12 Panjenengan Kudun Apa? ' esus andhap asor banget, ora kaya Hawa. 12 Y ' ' e bab S etan nggodha Y ' sing isa nggaw esus langsung nolak merga kuwi padha karo nguji ' esus Y ' njawab, "Kitab Suci kandha, 'Aja nguji Y ehuwah, Gusti Allahmu.' " - Wacanen Lukas 4:9-12. ' esus isa wa ' ean pojok liyan ' ean endi wa ' e Dadi Wong sing Kaya ' esus kanggo nindakk ' e wong nggumun. Ning Y ' esus ora gelem dadi sombong. Y ' ehuwah. Y Wulangan Penting (Lukas 4:17) Gulungan tulisan Nabi Y ' ' esus. Y diserahk e marang Y lan nemokk kak gulungan kuwi kandha, nwtsty katrangan kanggo sinau Luk 4:17 ' esaya ' esus banjur mbu- ' e ayat sing ' esaya: Kitab Y ' esaya ing ' e ana 17 perkamen gulungan tulisan Nabi Y Gulungan Laut Mati jumlah
' sing disambung-sambung nganti dawan e 7,3 meter lan ana 54 kolom. Gulungan sing ` ' et mbokmenawa e Nazar digunakk ' e uga semono. Ing abad kapisan durung dawan ' ' ana nomer pasal lan ayat esus mesthi e. Dadi Y ` eki ayat sing arep diwaca. Ning, Al- kudu nggol ' ' ' e ayat sing isin esus nemokk kitab kandha n e ' ` ' ' esaya. Kuwi bukti n e Y nubuat esus ngerti ek Y ' e Kitab Suci. tenan isin ' e ing sinagog ` ek Y ` eh randha ing (Lukas 4:25) Conton ' ` Isra Elia, wektu ora ana udan el pas jaman telung taun setengah lan ana kurang pangan sing parah ing negara kuwi. nwtsty katrangan kanggo sinau Luk 4:25 ' e, ana ak ' e ' Elia ngu- telung taun setengah: Nurut 1Ra 18:1, ` ek udan bakal mulai ana "ing taun mumk ' e kang katelu". Ana sing prot ' omongan esus ora cocog karo kitab 1 Para Raja. Ning, ora ana cathetan ing Kitab-Kitab ` ek musim kemarau kuwi Ibrani sing nyebutk ' ' e, tem- suw etok ' bung "ing taun kang katelu" kuwi maksud e ' ' e musim ke- Elia sepisanan ngumumk wektu ' Elia marau marang Akhab. (1Ra 17:1) Wektu ' ' e mungkin ngumumk e kuwi, musim kemaraun ' ' wis mulai. Musim kemarau biasan e e suw enem sasi utawa luwih. Terus, musim kemarau ' kuwi ora langsung mandheg wektu Elia nemoni ` eh "ing taun kang katelu". Ning, mu- Akhab man ' Elia sim kemarau kuwi mandheg sakwis ` el. nantang para nabi palsu ing Gunung Karm ' ' ' e, esus ing k (1Ra 18:18-45) Dadi, omongan en ' ' sing m e e adik tirin ' esus ing Yak 5:17, cocog karo urut-urutan ke- Y dad ' e n ` es apa sebab ' e Y ' e n ' e ora nganti telung taun. K ' en ' en ' e ' e Y ` eh padha karo omongan ' ean sing dicathet ing 1Ra 18:1. Maca Alkitab ' esus banjur lunga me- ' ea. ' e mulang wong-wong pas dina Sabat. ' ' esus e Y ' e saka (Lukas 4:31-44) Y nyang kutha Kapernaum, Dh 32 Wong-wong nggumun karo caran ' e asal mulang, merga sing diwulangk ing Galil ` ew ` ek mwbr18.06-JA 10 ' Gusti Allah. 33 Ing sinagog e, ana wong sing ' ` ` e mbengok, ew ek kesurupan roh najis. Dh ' ' esus wong Na- e, Y 34 "Apa urusanku karo kow ' ' ` e aku e arep nyirnakk et? Apa kow zar ' ` e, Sing kab eh? Aku ngerti tenan sapa kow ' Suci saka Gusti Allah." 35 Nanging Y esus nggetak roh najis kuwi, "Menenga, metua ' e mbanting wong saka wong iki!" Mula sakwis ` ' eh, roh najis kuwi mau ing ngarep e wong ak ' e lara wong mau. banjur metu tanpa nggaw ` eh wong padha nggumun, banjur kan- 36 Kab ' e, "Omongan apa dha marang siji ' e iki? Nganggo wewenang lan kuwasa, dh ' e roh-roh najis metu, lan roh najis mr ' kuwi metu." 37 Mula kabar bab Y esus terus ' ing sakiwa-tengen nyebar ing ngendi-endi e ' dha esus ' e Simon. Wektu kuwi, lunga menyang omah ' ibu maratuwan e dhuwur banget, lan wong-wong njaluk su- ' ' paya Y e Simon. esus nulungi ' ' 39 Y e wong wa- esus banjur ngadeg ing sisih ' e wong wadon kuwi don kuwi, ' e. Wong wadon kuwi langsung saka demam ` eni wong-wong kuwi. tangi ` eh 4 0 Wektu sreng ' e wong nggawa wong lara sing ana ing omah ' marang Y esus ' ` e wong-wong kuwi nganggo cara num- ekk mar ' ' ' e ing ndhuwur pangk e wong-wong e tangan ' kuwi siji-siji. 41 Y esus uga ngusir roh-roh ja- ` eh. Roh-roh jahat kuwi hat saka wong ak ' mbengok, "Kow e Gusti Allah." Na- ' esus nggetak lan nglarang roh-roh nging Y jahat kuwi ngomong, merga roh-roh jahat ' ` esus kuwi Kristus. 42 Na- kuwi ngerti n ek Y ' ' ' ` ek, Y nging wektu sreng esus e wis mleth eng ` eh wong lunga ing panggonan sing sepi. Ak ' mulai nggol lan wektu wis kete- esus, mu, wong-wong kuwi ngupaya ngalang-alangi ' ' e wong-wong kuwi. esus supaya ora ninggalk Y ' esus kandha marang wong-wong 43 Nanging Y ' e mr ' en lan sijin ` ew ' entahk ' erah kuwi. 38 Saka sinagog ' e kuwi, Y ' e Simon lagi demam, panas ibu maratuwan ` ekk lan mar lan mulai nglad ' eng ' e wis angslup, kab ' esus, ora soal apa penyakit ' e. Y ' e Putran ` eki Y ` ek
' e kabar apik bab ' e Allah ing kutha-kutha liya, merga ya ' esus mar- ' e ing kuwi, "Aku uga kudu martakk Kraton kanggo kuwi aku diutus." 44 Mula Y ' e kabar apik ing sinagog takk ' ea. Yud ' e-sinagog mwbr18.06-JA 11