93 ING SANGISORING LISTRIK DALAN MençJ.ung ireng nggançJ.ul ing langit nçluwuré, kamangka wiwit soré mau langité terang. Anginé wis krasa teles nampeki rai lan kulit. Miyem nyilakaké sinomé kang ngrempoyok ing batuk, karo sènçJ.èn cagak listrik. Tarni, kancané sing mau ngadeg ana ngisor cagak listrik kuloné, wis ora katon. Sajaké wis digonçJ.ol uwong numpak sepéçJ.ah Humber sing wiwit bubar mahrib mau wira-wiri ing ngarepé. 'Durung kanggo, Yem?' dumadakan ana swara lanang nyapa. Bareng ditolèh jebul Kasdi, tukang bécak sing lagi mulih saka setoran. 'Kowé mbutuhaké, piyé?' sambungé Miyem malah mbéda tukang bécak Kasdi sing konçJ.ang alim iku. 'Wegah, Yem. Aku selak dientèni anak bojoku kok. Tinimbang <;J.uwit dak-kèkké kowé, aluwung dak-enggo ngliwet,, wangsulané Kasdi karo ngguyu. Miyem mèsem kecut karo mbenakaké gelungané sing krasa mlorot sabab kurang kenceng. Sajané, yèn mbéda Kasdi ngonoçJ.èwèké kerep ketanggor, nanging généya ara kapok-kapok? Bareng Kasdi ilang ing dalan énggok-énggokan, ana sepéçJ.ah motor sing numpaki bocah enom gondrong - mançJ.eg ing ngarepé. Miyem banjur pasang aksi karo lènggat-Iènggot sajak ora weruh. 'Vu, ayo dolankaro aku!' celatuné bocah enom rambut gondrong mau. Nanging Miyem mung meneng baé sajak kléwa-kléwa. 'Vu, yèn kowé gelem mèlu aku mesti bèrès,' celatuné bocah enom gon drong mau manèh karo matèni mesin sepéçJ.ah motoré. Miyem nuli diparani. Terus dicablèk punçJ.aké karo celatu: 'Kowé kuwi buçJ.eg apa piyé ta, yu? Disapa kawit mau kok mung meneng baé.' 'Huh, kowé mesti bocah ugal-ugalan. Bubar ngajak main mesti mlayu ora mbayar. Kaya bocah lanang gondrongçJ.èk embèn,' Miyem lagi wangsulan karo ngadoh. 'Kowé aja nggebyah uyah, yu. Apa mesti cah lanang gondrong kuwi ugal ugalan?' Bocah enom gondrong mau saya ngangseg maju nyeçJ.aki Miyem. Bareng krungu kançJ.ané bocah enom gondrong iku, Miyem dadi mikir-mikir: 'Apa bener kançJ.ané bocah enom gondrong iki?' Wusanané Miyem gelem J.J. Ras - 9789004287198 Downloaded from 09/13/2024 08:02:48AM via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of the CC-BY-NC 4.0 License.
Ing Sangisoring Listrik Dalan 403 diajak lunga déning boeah enom gondrong numpak sepéçlah motor iku. Miyem anggoné mboncèng ngrangkul kenceng banget, wedi yèn tiba. Bocah enom rambut gondrong iku mlayokaké sepéçlah motoré nuju njaban kuta, sauntara mençlung ireng kang nggançlul ing langit suming kir mbaka satitik. Tekan omah cilik pinggir désa, sepéçlah motor mançleg. Wong sing duwé omah bareng krungu swarané sepéçlah motor, banjur mbukak lawang. 'Empun angsal, dèn?' pitakoné sing duwé omah. 'Empun, mbok,' wangsulané boeah enom gondrong iku karo njagragaké sepéçlah motoré. 'Yèn ngoten kul a sumingkir riyin. Sekécakaken nggih, dèn! Kamaré empun kul a resiki, kok,' celatuné sing duwé omah, wong wadon setengah tuwa mau karo jumangkah lunga. Miyem banjur digançlèng mlebu déning boeah enom gondrong iku. Lawang ngarep banjur di,tutup rapet manèh. Wusanané wengi kang açlem iki dadi duwèké Miyem lan boeah enom rambut gondrong mau. Wis wiwit surup mau Miyem ngentèni Tonny, boeah enom rambut gondrong sing ngajak lunga ,çlèk wingi bengi. Sanadyan lagi ketemu sepisan, nanging Miyem seneng banget karo Tonny. Tonny jebulé boeah gondrong sing ora ugal-ugalan kaya liyané. Tonny anteng lan alus, na nging nglanangi. Yèn ngangen-angen Tonny, lengganané anyar, Miyem banjur kèlingan Tarman, kekasihé biyèn nalika isih manggon ndésa kumpul karo bapa biyungé lan seduluré. Tarman uga duwé sipat-sipat kaya Tonny. Nanging émané, Tarman ora perwira. Bareng q.èwèké me teng lirnang wulan, banjur ditinggal lunga. Miyem dadi seçlih banget, kang wusanané bareng bayi kang dikançlut lair wis ora ketulungan. 'Vu, ayo mèlu aku, piyé?' Dumadakan ana wong lanang njawat. Miyem dadi gragapan anggoné ngalamun. 'Wis kanggo kok, mas,' kançlané ampang tanpa obah sak a anggoné sèn çlèn cagak listrik. 'Lha endi lananganmu?' gunemé wong lanang mau manèh. Miyem dadi mak prempeng krungu celatuné wong lanang iku. 'Ngapa kok kowé ngurus?' ujaré Miyem kumentus. Wong lanang iku ngguyu njegigik karo nyeçlaki Miyem. Miyem banjur disikep. Miyem polah kepéngin uwal, nanging sapira banggané wong wadon. 'Kowé anggak banget, yu. Kebangeten olèhé jual maha!. Mbok rumang sanana yèn kowé kuwi wong ala!' ujaré wong lanang iku karo ngglan- J.J. Ras - 9789004287198 Downloaded from 09/13/2024 08:02:48AM via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of the CC-BY-NC 4.0 License.
404 Javanese Literature since Independenee 4ang Miyem menyang petengan. Wusanané Miyem pasrah ditin4ihi wong lanang mau. Bareng wong lanang iku wis rumangsa marem, terus nglungani tanpa pamitan karo nguncalaké 4uwit atusan kumel rong lembar. Sajané mboseni banget pagawéan iku, ngadeg nggejejer wiwit surup ana ngisor cagak listrik 'tawa awak marang wong lanang iseng sing kepé ngin jajan murahan. rng batin Miyem rumangsa nalangsa banget. rng sangisoring ebun-ebun wengi kang kumepyur, ing sangisoring listrik nda lan kang kencar-kencar lan ing sangisoring langit kang ajeg peteng ka '4angkala 4èwèké nangis ngguguk. Ngéling-éling lelakoné, kèlingan bapa biyungé lan a4ik-a4iké kang ana ndésa ngisor gunung gamping sing adoh ratu ce4ak wa:tu. 'Mbok, aku kepéngin golèk gawéan ana kuta,' kan4ané ing sawijining dina nyuntak isiné atiné kang wis ngganjel suwé. 'Menyang kuta njur golèk gawéan apa ta, Yem?' sumelané embokné karo ngubengaké susuré. 'Golèk gawéan sakecan4aké ta, mbok. Embuh dadi babu apa pelayan toko aku rak bisa,' wangsulané Miyem adreng. 'Sajané ana ndésa kéné ya akèh gawéan ta, Yem. Embuh dadi buruh mépé gaplèk, apa matun rak ya bisa ta kowé.' 'Bener, mbok. Nanging aku kurang marem karo gawéan kaya ngono, mbok. Sebab, sepisan: suwé-suwé njelèhi, kapin4oné: yèn terus ana ndésa kéné aku langka bisa olèh pengalaman akèh.' 'Pengalaman? Pengalaman apa kuwi, Yem! Pengalaman urip ing kuta sing jaréné bubrah lan édan-édanan kuwi, ya? Yèn mung kaya ngono aku ora éklas ngeculaké kowé, n4uk.' Miyem unjal ambegan jero bareng krungu gunemé embokné. 'Yèn simbok lan bapak ora éklas ngeculaké, aku meksa nékad. Aku wis ge4é, mbok. Wis bisa mikir end i sing ala lan endi sing apik. Mbok kowé percaya kam aku ,ta, mbok.' Saiki genti embokné sing dadi meneng. Bengi iku Miyem tansah klisik an ora bisa turu. Tékadé wis gilig lan bunder, nedya golèk pagawéan menyang kuta. Mangkaté ésuk mruput, bubar jago kluruk. :Quwit cèlèngané sing wis nglumpuk rong èwu rupiyah digémbol ana setagèné. Bapak-embokné nguntapaké lungané karo nangis. Wenginé saya nglangut. Nanging Miyem panggah sabar ngentèni tekané Tonny, bocah enom gondrong numpak sepé4ah motor lengga nané anyar. Nanging nganti klonèng tangsi muni ping sanga, Tonny J.J. Ras - 9789004287198 Downloaded from 09/13/2024 08:02:48AM via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of the CC-BY-NC 4.0 License.
Ing Sangisoring Listrik Dalan 405 meksa durung teka. 'Durung kanggo, Yem?' cluluké Sumi sing mboncèng sepéçlah wong lanang karo liwat ngarepé. 'Aku ora adol awak ing bengi iki!' wangsulané Miyem sengol. 'Hébat! Sajaké ngentèni bocah lanang rambut gondrong numpak sepé çlah motor kaé ya?' Sumi kober nerusaké gunemé sajak ngécé. Miyem idu mak cuh, sabab atiné mangkel lan panas krungu ujaré Sumi sing manasaké ati iku. Laron-laron paçla ngrubung urubing listrik. Miyem bola-bali namplèki laron-laron kang arep mlebu kupingé. Bareng klonèng tangsi muni ping sepuluh, ana sepéçlah mo,tor saka wétan nyeçlaki çlèwèké. Urubé lampuné mblerengi mripaté. ':pik Tonny?' pambengoké seneng karo kusung-kusung marani bocah enom gondrong sing isih lungguh ana nçluwur sepéçlah motor mau. 'Wis bengi kok isih ana kéné, ta?' pitakoné Tonny. ':pik Tonny kok suwé ara mréné ta?' Miyem malah genti takon. 'Aku répot banget kok, yu. Répot ngaçlepi ujian. Lha saiki ujianku wis rampung, mul a aku banjur mréné.' '0, ngono ta? Suk yèn lulus kaulé apa?' 'Kaulku kepéngin ngajak dolan menyang Tawangmangu. Kowé rak ora kabotan, ta?' celatuné Tonny karo ngliling ·çlèwèké. 'Mesti, mesti aku gelem,' wangsulané Miyem bungah. 'Lha, olèhku ngampiri kowé ana ngendi?' pi:takoné Tonny. Bareng ditakoni ngono Miyem dadi bingung çléwé, nanging wekasané banjur wangsulan: 'Aku ngentèni ana kéné baé.' Tonny ngguyu cekakakan, nganggep lucu wangsulané Miyem iku. Nanging omongé wang loro dadi kançleg bareng ana sepéçlah motor pirang-pirang marani panggonan kuwi. 'Ha, ha ha! Tonny jebulé ana kéné lagi ngenyang pelanyahan!' cluluké salah sijiné bocah-bocah gondrong sing numpak sepéçlah motor mau. 'Saploké Tonny broken karo Susy terus ngawud. Ora perduli pelanyahan pinggir dalan, arep!' sambungé liyané karo ngguyu lakak-lakak. Tonny dadi mbrabak abang rainé. :paçlané dadi umob gumleçleg. Miyem, bareng weruh bocah-bocah gondrong mau, dadi girap-girap ka migilan. Atiné isi:h capet-capet kèlingan, ya bocah-bocah gondrong iku sing naté nggarapçlèwèké genti-gentèn ana tengah lapangan tanpa mba yar çlèk embèn. 'Ton, dak-gentènané wédokanmu iki, ya?' ujaré sing geçlé çluwur. Na nging durung nganti mbacutaké omongé, bogemé Tonny kumléyang. Mes!i baé sabab kurang prayitna, bocah gondrong geçléçluwur mau terus glayaran mundur-mundur. J.J. Ras - 9789004287198 Downloaded from 09/13/2024 08:02:48AM via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of the CC-BY-NC 4.0 License.
406 Javanese Literature since Independenee Weruh Tonny wiwit ngamuk, kanca-kancané liyané nrambul ngro yok. Jalaran kalah okol suwé-suwé Tonny ke~esek mundur. Wusanané Tonny dianggo bal-balan bocah-bocah gondrong mau. Miyem bareng weruh kadadéyan iku bengok-bengok njaluk tulung. Sawisé bocah-bocah gondrong mau marem ngajar Tonny, terus lunga mlayokaké sepé~ah motoré sajak kesusu. Tonny kang njrebabah ora obah iku banjur ditubruk Miyem karo na ngis ngguguk. Nanging bareng Miyem weruh ana tatu jero ing~a~ané Tonny tilas glati, sakala dadi ambruk semaput. Saya wengi, listrik ing n~uwuré saya kencar-kencar pa~ang ngundang laron-Iaron. Moch. Nursjahid P. (in: Kumpulan Cerkak Pilihan I, 1975). J.J. Ras - 9789004287198 Downloaded from 09/13/2024 08:02:48AM via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of the CC-BY-NC 4.0 License.