PEMERINTAH KABUPATEN GUNUNGKIDUL DINAS PENDIDIKAN, PEMUDA, DAN OLAH RAGA SMP NEGERI 2 PATUK Alamat : Jl. Yogya - Wonosari KM 24, Putat, Patuk 55862, Telp.08112647876 ULANGAN TENGAH SEMESTER GANJIL TAHUN PELAJARAN 2016/2017 Mata Pelajaran Kelas Hari/ tanggal Waktu : Bahasa Jawa : VIII : Kamis, 20 Oktober 2016 : 90 Menit Wangsulana pitakenan wonten ngandhap menika kanthi milih jawaban ingkang paling leres A, B, C utawi D, kanthi bunderi ing lembar jawaban ingkang sampun sumadya! Wacan 1 Gatekaken pethikan pawarta TV ing ngisor iki! Sugeng dalu pamirsa, kula Zuly Qurniawati badhe lan kabudayan saking ngaturaken pawartos babagan sosial Ngayogyokarta lan sakiwa‐tengenipun. Ing dalu punika badhe kapurwakaaken pawartos Merti Dhusun ing Ngestiharjo, Kasihan, Bantul. Minangka adicara ingkang ajeg dipuntindakaken saben kalih taun sepisan warga Ngestiharjo, Kasihan, Bantul ngadani adicara Merti Dhusun tuwin lomba Kirab Budaya kawiwitan tanggal 19‐26 Oktober taun 2015. Adicara menika mapan ing dhusun Rejodadi ananging ugi karegengaken ing tigang dhusun sanesipun, sarta Tegal inggih punika dhusun Ongkobayan, Ngepreh, Ongkobayan. 8. Waspadakna pratelan iki! 1) migunakake basa kang angel dingerteni masarakat umum 2) kudu ngemot 6 perangan, yaiku what, who, why, when, where, lan how. 3) Mihak kelompok liya 4) 5) anyar Kang kalebu titikane pawarta kang becik yaiku ..... A. 1‐2‐3 B. 2‐3‐5 C. 2‐4‐5 D. 3‐4‐5 katulis kanthi bener lan apa anane. 9. Kang kalebu media cetak basa Jawa yaiku ..... 1. 2. Tema pawarta ing dhuwur iku babagan... A. Merti Dhusun B. C. Nguri‐uri budaya Jawa D. Sosial lan budaya Tembung kapurwakan tegesipun sami kaliyan .... A. Kawiwitan B. Kapungkasan C. Kawaos D. Kaserat Lomba Kirab Budaya A. Tempo B. Kartini C. Jawa Pos D. Djaka Lodhang 10. Sumber pawarta kang ditampa awake dhewe iku bisa saka maneka warna medhia, sing baku pawartane kudu .... A. durung dingerteni sapa wae B. bisa dipercaya C. pangangen‐angene penyiar D. kabar kang wigati 3. Adicara menika mapan lan ugi karegengaken ing tigang dhusun sanesipun, inggih punika dhusun Ongkobayan, Ngepreh, sarta Tegal Ongkobayan. Unsur pawarta kang katon ana ing ukara iki yaiku .... A. Apa B. Sapa C. Ngapa D. Ana ngendi ing dhusun Rejodadi 4. Adicara menika ugi karegengaken ing tigang dhusun sanesipun. Dasanamane karegengaken yaiku .... A. Ditindakake, diramekake B. Digayengake, diiloni C. Digayengake, diramekake D. Ditindakake, diiloni 11. Bab‐bab kang kudu digatekake nalika maca pawarta yaiku solah bawa kang digawe‐gawe vocal trep karo artikulasi suwara saksero‐serone A. B. C. D. Ora perlu nggatekake tandha titik, lan koma 12. Kang kalebu media sosial yaiku ...... A. Facebook, BBM, Twitter, Instagram B. Facebook, Instagram, My Space, Radio C. BBM, Twitter, TV, Kalawarti, Facebook D. Facebook, Radio, TV, BBM, Instagram 13. Sawijining pawarta bisa narik kawigaten, menawa isine kaya ing andharan ngisor iki, kejaba .... . A. aktual ateges bab‐bab kang diandharake bab anyar ora kadaluarsa.. B. ukara kang diandharake isine ngayawara lan digawe‐ 5. Pawarta kang ditujokake kanggo umum, kang surasane menehi pangerten tumrap sawijining prastawa diarani .... A. layang B. selebaran C. wara‐wara D. uleman 5. Pawarta kang ditujokake kanggo umum, kang surasane menehi pangerten tumrap sawijining prastawa diarani .... A. layang B. selebaran C. wara‐wara D. uleman C. basa kang digunakake dipilih sing gampang ditampa nalar lan logis D. ora migunakake tembung kias (ora samesthine), nanging mingunakake basa kang apa anane utawa lugas. 6. Wara‐wara kang surasane bela sungkawa diarani .... A. ariwarti B. iklan C. pariwara D. lelayu 6. Wara‐wara kang surasane bela sungkawa diarani .... A. ariwarti B. iklan C. pariwara D. lelayu 7. Wara‐wara kang surasane nawakake sawijining barang, jasa utawa papan diarani .... A. brosur B. C. D. head line iklan sayembara Gunungkidul, - Kabupaten Gunungkidul kawentar awit sugih papan wisata. Tlatah cengkar kasebat tetela ugi nyimpen kaskaya kuliner ingkang dereng dipun mangertosi dening masyarakat. Kangge ngindakaken kunjungan wisata lan narik kawigatosan wisatawan, masyarakat Kecamatan Patuk nggelar Festival Sompil. saking Kecamatan Patuk ingkang ngantos samangke taksih dipun pepetri. 1 Sompil mujudaken tetedhan mirunggan
Sompil inggih masakan kados opor, kangge lawuh nedhi lonthong ingkang gatranipun paju tiga, mawi tahu, tempe lan krupuk. Lampahing festival narik kawigatosan wisatawan, kepara ugi Bupati Gunungkidul, Ibu Hj. Badingah, S.Sos. Warga ingkang badhe ngicipi sompil, kedah tumbas girik ingkang reginipun Rp 5.000,00 lajeng dipun lintu sompil saporsi. Warga Dhusun Salam, Ngasem Ayu, Pathuk Gunungkidul, gadhah gagasan nggelar Festival Sompil, kangge nepangaken sawetawis obyek ing Kecamatan Patuk, antawisipun Gunung Api Purba Nglanggeran, Gunung Ireng lan Taman Bunga Amarillis. 14. Kabupaten Gunungkidul kawentar awit sugih papan wisata. Dasanamane tembung kawentar kang bener yaiku .... A. Kondhang, misuwur, endah B. Kondhang, kasuwur, misuwur C. Kondhang, kaanggep, kacetha D. Misuwur, becik, edi 15. Sompil inggih tetedhan mirunggan Kecamatan Patuk ingkang ngantos samangke taksih dipun pepetri. Tembung mirunggan nduweni teges padha karo .... A. Mligi/khusus B. Enak/ eca C. Asli D. Gaweyan 16. Sompil inggih masakan kados opor, kangge lawuh nedhi lonthong ingkang gatranipun paju tiga, mawi tahu, tempe lan krupuk. Saka cuplikan pawarta ing dhuwur, tembug pitakon kang trep karo isine wacan kasebut yaiku .... A. Sapa, kepriye B. Ngapa, ana ngendi C. Apa, ngapa D. Apa, kepriye 17. Warga ingkang badhe ngicipi sompil, kedah tumbas girik ingkang reginipun Rp 5.000,00 lajeng dipun lintu sompil saporsi. Tembung dipun lintu basane ngoko .... A. Ditukokake B. Ditukarke C. Digenteni D. Diijolake 18. Mathuke pawarta ing dhuwur kanthi irah‐irahan .... A. Kuliner Khas Gunungkidul B. Festival Sompil C. Sompil Kuliner Khas Saka Patuk D. Obyek Wisata ing Kecamatan Patuk 19. Bakuning ukara paragrap 2 yaiku .... A. Sompil ingkang gatranipun paju tiga mujudaken tetedhan mirunggan Kecamatan Patuk ingkang narik kawigatosan wisatawan Sompil tetedhan mirunggan Kecamatan Patuk ingkang ngantos samangke taksih dipun pepetri Sompil inggih masakan kados opor, kangge lawuh nedhi lonthong ingkang gatranipun paju tiga, mawi tahu, tempe lan krupuk. Lampahing festival narik kawigatosan wisatawan, kepara ugi Bupati Gunungkidul, Ibu Hj. Badingah, S.Sos. 20. Ana ing Ukara ing paragrap 3 unsur pawarta kang katon yaiku B. C. D. ..... A. Kepriye, pira, sapa, ing ngendi B. Apa, geneya, kepriye, sapa C. D. Sapa, kapan, pira, kena ngapa Ing ngendi, kepriye, kena ngapa, sapa Wacan 3 Ratri Ibu Ratri Bapak : "Bu, menapa kepareng menawi mangke sonten kula dhateng griyanipun Monika?" :"Kowe menyang omahe Monika arep ngapa?" :"Kula sakanca badhe nggarap PR basa Jawa." :"Sadurunge rampung anggone nggarap PR, kowe sakanca aja dolanan HP. Bocah saiki yen wis padha nyecel HP banjur padha lali sakabehe. Ibu Bapak Ibu :"Bener, Pak. Bocah saiki sing gaweane cekel HP kecerdasan emosional ora bisa ngrembaka, jalaran mung asik karo HP‐ne dadi ora nggatekake wong liya lan kahanan sakiwatengene." :"Bener ngendikane Ibu! Apa maneh karo sing aran facebook." :"Wis kana enggal mangkat! Tindakna ngendikane Bapak mau!" :"Inggih, Bu! Kula nyuwun pamit!" Ratri Ratri banjur pamit budhal marang bapak lan ibune kanthi salaman. 21. Bapak lan ibu anggone sesrawungan wis kulina, nanging isih tetep padha dene ngurmati mula Bapak lan Ibu anggone guneman migunakake basa .... A. basa ngoko lugu B. basa ngoko alus C. basa krama lugu D. basa krama alus 22. Ratri : "Bu, menapa kepareng menawi mangke sonten kula dhateng griyanipun Monika?" Unggah ungguh basa kang digunakake yaiku basa... A. ngoko lugu B. ngoko alus C. krama lugu D. krama alus/inggil 23. Pacelathon 1 ing dhuwur tata krama utawa unggah ungguh kanggo.... A. nyuwun idin B. nyuwun ngampil C. nyuwun pangapunten D. nyuwun kawigatosan 2 4 . Ing ngisor iki ukara kang migunakake basa krama lugu, yaiku.... A. Wulandari sampun tigang dinten boten mlampah sekolah amargi sakit. B. Dito nyuwun pamit marang ramane saperlu sinau kelompok. C. Pak Sasmita kondur saking Bali ngasta oleh‐oleh. D. Wisnu gladhen nulis jawa. Wacan 4 Tanggal 25 september 2015, OSIS SMP Sembada arep nganakake lomba masak kanggo ngramekake dina riyaya Qurban. Rahmad minangka Ketua Panitya arep menehi wara‐ wara marang para siswa babagan lomba masak.Anggone matur lan nyuwun izin mung saka cedhak lawang, banjur aweh wara ‐ wara. Kamangka Pak Guru durung menehi izin. Sawise rampung anggone menehi wara‐ wara, ngucap salam banjur lunga tanpa nganggo pamit. 25. Carane Rahmad anggone paring wara‐ wara marang para siswa prayogane yaiku.... A. Anggone nyuwun idin maca wara‐ wara cukup ing ngarep lawang banjur lunga tanpa pamit. B. Anggone nyuwun Idin ngadhep ing sangarepe Pak Guru, banjur paring wara‐ wara marang murid sekelas.Sawise rampung matur nuwun marang Pak Guru banjur pamitan. C. Anggone maca wara‐ wara cukup neng ngarep lawang banjur ngucap salam terus Lunga. D. Anggone nyuwun Idin ngadhep ing sangarepe Pak Guru, banjur paring wara‐ wara marang murid Sekelas.Sawise rampung banjur pamitan. 26. Galang minangka ketua OSIS arep menehi wara‐wara kanggo para kanca ing kelas 8A. Wektu iku kelas 8A lagi wulangan Basa Jawa kang ngasta Bu Susanti. Kepriye ature Galang nalika nyuwun idin arep menehi wara‐wara kanggo para kanca? A. "Nuwun sewu Bu, kula badhe mbiyawarakaken." 2
B. C. D. "Nuwun sewu Bu, badhe mbiyawarakaken teng kanca‐ kanca." "Nuwun sewu Bu, kula ajeng mbiyawarakaken teng kanca‐kanca." "Nuwun sewu Bu, menawi kepareng kula nyuwun wekdal kangge nyukani wara‐wara." 27. Nalika Galang matur marang Bu Susanti, nuduhake menawa Galang pancen bocah kang ganep tata kramane. Kabukti nalika matur karo Bu Susanti patrape.... A. ngadeg jejeg, tangan ngapurancang, awak lan sirahe mendhak sethithik. ngadeg jejeg mripat ngulatake, tangan ngapurancang. awak mbungkuk, tangan ngapurancang ngadeg jejeg, tangan ngapurancang B. C. D. 28. Nalika Galang arep mbiyawarake ing kelas, swasanane rame. Kepriye Galang anggone njaluk kawigaten? A. "Kanca‐kanca bisa meneng ora!" B. "Kanca‐kanca rungokna pengumuman iki!" C. "Kanca‐kanca njaluk kawigatenmu sedhela!" D. "Kanca‐kanca aja rame dhisik ana pengumuman!" 29. Kampungku rutin nganakake kumpulan RT kang dirawuhi iku Wiratmaka dening Bapak‐Bapak. minangka wakil saka pemudha duwe panemu. Kepriye ature Wiratmaka menawa njaluk kawigatene marang bapak‐bapak? A. "Kepareng nyela atur dhumateng bapak‐bapak ingkang nembe wawan pangandikan." "Kepareng nyela pangandikan dhateng para bapak‐bapak sedaya." "Kula suwun panjenengan sedaya mirengaken atur kula menika." "Kula suwun bapak‐bapak mendel rumiyin, kula badhe matur." D. C. B. Ing pakumpulan 30. Kabeh pamupu lomba sesorah wis ngatonake kabisane dhewe‐ dhewe. Hasile diumumake. Sing oleh juwara Bagus. Nalika kancamu oleh juwara anggonmu mangayubagya yaiku.... A. " Hebat kowe Gus, kok bisa juwara siji?" B. "Tenan pa Gus yen kowe nomer siji? C. " Kowe juwara siji gus ,Kok bisa kowe juwara?." D. " Selamat ya Gus... kowe juwara siji ing lomba sesorah, aku melu seneng." 31. Nalika ana lomba maca geguritan, kowe entuk juwara 1. Banjur Pak Guru ngucapke selamat kanggo kowe. Anggonmu caos wangsulan marang Pak Guru yaiku.... A. ingkang " Matur nuwun Pak, untung njih pak,kula majeng." " Matur nuwun Pak, menika amargi usaha kula Pak." " Matur nuwun Pak, manika amargi kula mempeng latihan." " Matur nuwun Pak, menika wau sedaya awit donga pangestu panjenengan,Pak." B. C. D. 32. Aditya lali ora nggawa buku tulis nalika piwulangan Basa Jawa. Kepriye ature Aditya menawa arep idin tuku buku ing Kopsis? A. "Nuwun sewu, Bu! Kula ajeng tumbas buku ing Kopsis." B. "Nuwun sewu ,Bu! Kula nyuwun idin badhe mundhut buku ing Kopsis." "Nyuwun pangapunten Bu, Kula nyuwun idin badhe tumbas buku ing Kopsis." "Nyuwun pangapunten, Bu. Kula nyuwin idine nggih ajeng mundhut buku ing Kopsis". D. C. 33. Kancamu mengko sore arep nggarap tugas bebarengan, nanging kowe ora bisa melu. Kepriye anggonmu idin karo kancamu? A. B. "E, aku mengko ora isa teka." "Kanca‐kanca aku njaluk idin ora bisa melu nggarap tugas." "Kanca‐kanca kula nyuwun palilahmu menawi boten saged nggarap tugas." "Kanca‐kanca kula nyuwun idin boten saged nggarap tugas sareng‐sareng." C. D. 34. Kepriye aturmu marang ibumu, menawa sepatumu wis rusak. Kowe njaluk supaya ditukokake. A. "Bu, sepatu kula pun rusak kula mbok ditumbasake sing anyar." B. C. D. "Bu, nyuwun pangapunten sepatu kula sampun risak menawi gadhah arta tumbaske nggih." "Bu, nyuwun pangapunten nyuwun artane sepatu kula punrisak. Kula nyuwun ditumbaske." "Bu,nyuwun pangapunten , sepatu kula sampun risak menawi dhangan ing penggalih kula nyuwun dipuntumbasaken ingkang enggal." 35. Kowe ana tugas saka sekolah supaya sinau kelompok. Kowe arep pamit karo ibumu. Kepriye anggonmu matur ? A. "Bu kula wonten tugas sinau kelompok kula pamit nggih." "Bu kula ageng nggarap tugas wonten nggene kanca kula." "Nuwun sewu Bu, kula pamit ajeng sinau kelompok kalih kanca." "Nuwun sewu Bu, menawi kepareng kula nyuwun idin badhe pamit sinau kelompok kalih kanca." D. C. Pacelathon 5 Laras Bu Wanti Laras : "Sugeng enjang, Bu!" : "Sugeng enjang, ana apa Ras?" : "Nuwun sewu BU."Menika wonten layang saka Pak Lurah. Wau kula sing dititipi layang niki. Panjenengan mboten neng ngomah. 35. Kowe ana tugas saka sekolah supaya sinau kelompok. Kowe arep pamit karo ibumu. Kepriye anggonmu matur ? A. "Bu kula wonten tugas sinau kelompok kula pamit nggih." "Bu kula ageng nggarap tugas wonten nggene kanca kula." "Nuwun sewu Bu, kula pamit ajeng sinau kelompok kalih kanca." "Nuwun sewu Bu, menawi kepareng kula nyuwun idin badhe pamit sinau kelompok kalih kanca." D. C. Pacelathon 5 Laras Bu Wanti Laras : "Sugeng enjang, Bu!" : "Sugeng enjang, ana apa Ras?" : "Nuwun sewu BU."Menika wonten layang saka Pak Lurah. Wau kula sing dititipi layang niki. Panjenengan mboten neng ngomah. B. : "Oh ya. Kapan olehmu nampa surat 36. Manut panemumu apa, anggone matur Laras marang Bu Wanti apa wis trep ? A. Sampun, amargi anggenipun matur Laras sampun ngagem basa ngoko. B. Dereng, amargi anggenipun ngendika Bu Wanti ngagrm basa ngoko. C. Dereng, amargi anggenipun matur Laras taksih wonten basa ngokonipun. D. Sampun, amargi anggenipun matur bu Wanti ngagem basa krama. 37. Para pemudha RT 02 badhe ngawontenaken gladhi karawitan. Minangka ketua pemudha Andika nyuwun Kadospundi aturipun Andika? A. ngginakaken badhe idin gamelanipun.. "Pak, para pemudha RT 02 badhe gladhi karawitan, ngginakake menawi gamelanipun." "Pak,para pemudha RT 02 ajeng nganake latihan karawitan, nek nyilih gamelane angsal boten?" "Pak, menawi angsal kula ajeng nyilih gamelan ngge gladhen karawitan." badhe dipunparengaken B. C. D. "Pak, menapa angsal menawi gamelane dingge gladhen karawitan?" 38. Rini rumangsa luput ora nggarap PR, mula ature kang becik mengkene.... A. "Nyuwun agunging pangaksama Pak kula kesupen saestu." "Nyuwun pangapunten Pak, kula kesupen saestu." "Boten sah dipunpenggalih Pak, kula kesupen saestu." "Boten napa‐napa Pak, tiyang kula kesupen saestu." B. C. D. 39. Nalika mertamu kudu nggatekake tata krama. Ing ngisor iki tata kramane wong mertamu. A. mertamu becike wektune mangan. B. nganggo sandhangan sakepenake dhewe C. mertamu ora kena ngluwihi jam sanga wengi D. tamu nginep paling suwe seminggu lan ora perlu lapor RT. 40. Wong kuwi bakal diajeni dening liyan amarga saka guneme kang kepenak lan ngresepake ati, ora gawe serik serta nyata. Wong mengkono iku paribasane... A. jer basuki mawa bea B.ajining dhiri ana ing lathi C. ajining raga ing busana D. becik ketitik ala ketara 3