NO PROGRAM: 235 MBIYANTU PUTRA-PUTRI ING BAB KEKANCAN / PASINAON KANGGE MANAH Pamiarsa, Cahyaning Agesang manggihi panjenengan, inggih kaliyan kawula, Lilis lan ibu Arin. Kados padatanipun adicara menika dipunbage dados kalih perangan. Perangan sapindah kita badhe wicanten bab para lare, lan dinten menika kula ngajak panjenengan ngrembag bab mbiyantu putra- putri kita ing bab kekancan. Kados ingkang kita mangertos, bilih kanca menika dipunbetahaken sanget wonten ing gesangipun manungsa. Ing perangan kaping kalih, ibu Arin,S.Th badhe manggihi panjenengan lan maringi siraman rohani kangge panjenengan. Wontening pundi kemawon panggenan panjenengan, sugeng midangetaken adicara menika. Mbiyantu putra-putri kita ing bab Kekancan Pamiyarsa, kula gadhah kanca ingkang ngayomi sanget tumrap putranipun, temah putranipun menika mboten saget kanthi bebas kekancan kaliyan rencang-rencangipun wonten lingkunganipun. Kanca kula menika ajrih, menawi putranipun dolanan sepeda kaliyan kancanipun, putranipun menika badhe dhawah lajeng babras. Kanca kula menika ugi ajrih, menawi putranipun kekancan mangke badhe padu, lajeng putranipun kakeplak dening kancanipun. Pokokipun, kanca kula menika menggak putranipun kekancan kaliyan tanggi-tangginipun, karana ajrih bilih putranipun bakal cilaka. Miturut pamanggih panjenengan, menapa kanca kula menika ibu ingkang sae menapa mboten? Menawi dipuntingali saking caranipun ngayomi putranipun, tamtunipun kanca kula menika ibu ingkang sae, piyambakipun mboten purun menawi putranipun nandhang cilaka nalika dolanan kaliyan rencang-rencangipun. Ananging menawi dipuntingali saking kabetahanipun lare menika, kangge tuwuh-mekaripun, tamtunipun kanca kula menika mboten leres, karana putranipun mbetahaken kekancan, lare menika tamtunipun mbetahaken kanca. Menapa panjenengan sumerap, biilih putra-putri panjenengan mbetahaken kanca? Salah satunggaling cara migunaaken usia emasipun putra-putri kita, inggih menika tiyang sepuh kedah maringi pakulinan tumrap putra-putrinipun dolanan kaliyan kanca-kancaning sapantaranipun, lan sami sinau paring kawigatosan tumrap kanca-kancaning ing lingkunganipun. Kekancan ing antawisipun para lare ing lingkunganipun menika bab ingkang wigati sanget. Menawi putra-putri kita mboten angsal kekancan, pramila kita jejering tiyang sepuh nindakaken tumindak ingkang mboten leres. Milih wonten ing lingkungan pundi putra-putri kita kekancan, menika wigati sanget, karana kekancan wonten ing lingkungan mboten sae, pramila melu-melu putra-putri kita ugi saged mboten ing
sae. Dados, supados lare kita saged kekacan kaliyan kanca ing lingkungan ingkang sae, pramila kita jejering tiyang sepuh kedah milihaken kanca ingkang sae kangge lare kita. Lajeng, kapan ta putra- putri menika wiwit mbetahaken kanca utawi mbetahaken kekancan? Pamiyarsa, kita sumerap, bilih putra-putri kita ing umur tigang tahun sampun wiwit mbetahaken kanca ing sanjawining brayat kita, utawi kanca ingkang wontening saindenging griya kita. Ananging, mboten sedaya tiyang sepuh nyumerepi, bilih putranipun menika mbetahaken kanca, karana kathah tiyang sepuh ingkang mboten sumerap paedahipun kekancan. Kathah tiyang sepuh ingkang manah, bilih putra-putrinipun badhe melu-melu nindakaken bab ingkang mboten sae kados kancanipun. Estunipun, lare badhe pikantuk paedah kathah sanget wontening memitran utawi kekacan menika. Ingkang sepindah putra-putri kita badhe sinau, kados pundi ta patrap ingkang sae menika lan ingkang saged dipuntampi dening lingkunganipun. Supados saged dipuntampi dening lingkunganipun, putra-putri kita kedah sinau bilih wonten lare sanes ingkang ugi gadhah hak lan kedah dipunajeni, putra putri kita ugi kedah sinau kados pundi supados purun gentosan anggenipun ngedum duwekipun, mangertosi manahipun kanca, ngalah menawi prelu lan paring pitulungan, lan sapiturutipun. Paedah ingkang kaping kalih saking kekancan, inggih menika putra-putri kita sinau bab tatanan sosial ingkang saged dipuntampi dening kelompokipun, kados ta: meranaken jejering lare jaler lan lare estri, saengga patrapipun ndatengaken pepujen. Paedah kaping tiga saking memitran, inggih menika putra-putri kita sinau nuwuhaken sikap sosial ingkang sae. Supados saged kekancan kanthi sae, putra-putri kita kedah nresnani tiyang sanes lan ugi remen kaliyan kagiatan-kagiatan sosial ingkang wonten. Menawi putra-putri kita saged nglampahi kalih prekawis menika, piyambakipun tamtu saged kekancan kanthi sae, temah lingkungan ugi saged nampi kanthi sukarena. Kaanan kados menika ingkang ndadosaken putra-putri kita saged nuwuhaken patrap ingkang sae wonten ing lingkungan lan dados pawitan/modhal ingkang wigati supados saged manggihi sukses gesang sosial ing mangkenipun. Kathah tiyang sepuh ingkang sampun ninggali, kados pundi wigatinipun putra-putrinipun nalika kekancan, ananging wonten ugi tiyang sepuh ingkang dados pepalang tumraping kabetahanipun sang putra anggenipun kekancan. Wonten tiyang sepuh ingkang kanthi sengaja mboten maringi wekdal tumrap putra-putrinipun kekancan, kanthi sawetawis alasan kados ta: mangke putranipun badhe tambah nakal utawi putranipun saged katut nakal lan sapiturutipun. Wonten malih tiyang sepuh ingkang menggak putranipun kekancan kaliyan si A utawi si B, temah sang putra bingung badhe kekancan kaliyan sinten. Kathah tiyang sepuh ingkang sengaja numbasaken kathah sanget dolanan supados putra-putrinipun dolanan wonten ing griya kemawon. Kathah sanget tuladhanipun
tiyang sepuh ingkang malangi putra-putrinipun ingkang badhe kekancan kanthi maneka warni alasan. Kadospundi tumraping panjenengan, menapa panjenengan ugi menggak putra-putri panjenengan kekancan? menapa panjenengan ugi ajrih, bilih putra-putri panjenengan badhe kaprabawa/kepengaruh dening kanca-kancanipun, temah mboten nglilani putra-putri panjenengan kekancan? Sumangga samangke kita manah kabetahanipun putra-putri kita. Tamtunipun sedaya lare mbetahaken kekancan, sedaya lare mbetahaken kanca. Kanthi ningali wigatinipun kekancan tumraping putra-putri kita, tamtunipun tiyang sepun kedah mbiyantu putra-putrinipun kekancan kaliyan kanca-kanca ing sakiwa tengenipun. Tiyang sepuh saged mbiyantu putra-putrinipun milih kanca, utawi tiyang sepuh nyurung putra-putrinipun supados purun kekancan. Ingkang kedah dipunemut, nalika kekancan asring putra-putri kita rumaos kapenet, karana dereng saged dipuntampi dening kelompokipun. Wonten ing bab menika, tiyang sepuh kedahipun tansah nyurung putra-putrinipun supados tansah kekancan lan maringi wejangan, mulang-muruk putra-putrinipun supados purun ngalah lan ngregani kancanipun. Menawi lare kita dipunjaraken kepenet lajeng lare kita ngendani kancanipun, piyambakipun badhe kecalan kesempatan sinau bab ingkang wigati kangge gesang ing mangkenipun. Pamiarasa, wonten pangalaman ingkang wigati saking yoga kula ingkang umuripun nem taun. Ing dinten sepindah mlebet wonten ing SD kelas satunggal, yoga kula menika ngraosaken ajrih. Menapa malih ing dinten menika kula mboten saged nenggani ing sekolahan. Sasampunipun wangsul sekolah piyambakipun cariyos, bilih mboten badhe ajrih malih karana kancanipun ingkang caket lenggah satunggal bangku kaliyan piyambakipun. Saking cariyos menika, kula angsal satunggal pasinaon ingkang wigati, inggih punika bilih kekancan saget mrantasi raos ajrih. Sumangga kita tulungi putra- putri kita saged kekancan kanthi sae, supados tuwuh-mekaripun ugi saged sae. Kula ambali malih paedahipun kekancan tumrap putra-putri kita supados panjenengan saged ngrencangi putra-putri panjenengan kekancan kanthi tumemen. Paedah ingkang sepindah, inggih menika putra-putri kita sinau bab patrap ingkang saged dipuntampi dening lingkunganipun. Paedah ingkang kaping kalih saking kekancan, inggih menika putra-putri kita sinau bab tatanan sosial ingkang saged dipuntampi dening kelompokipun, kados ta: meranaken jejering lare jaler lan lare estri, saengga patrapipun ndatengaken pepujen. Paedah kaping tiga saking memitran tumraping lare, inggih menika lare sinau nuwuhaken patrap sosial ingkat sehat. Pamiyarsa, mugi-mugi sekedhik ulasan bab kados pundi kita saged ngrencangi lare kita kekancan menika, saged mbiyantu panjenengan nulungi lare-lare panjenengan gadhah kathah kanca ing
gesangipun. Kekancan utawi gadhahi kanca menika wigati sanget kangge gesangipun lare-lare kita. Temah tiyang sepuh kedah nuntun lare-larenipun supados nggadahi mitra utawi sekabat. Pamiyarsa, mangga tetep wonten ing adicar menika, karana sekedhap malih ibu Arin,S.Th manggihi panjenengan lan badhe maringi siraman rohani ingkang saged ngademaken manah panjenengan. Ananging saderengipun kula badhe maringi satunggal lagu pepujen kangge panjenengan wontening pundi kemawon panjenengan mapan. Sugeng midangetaken. Sinten tiyang ingkang rahayu menika? Matius 5 Pamiyarsa, kathah sanget cariyos bab Gusti Yesus ingkang saged kita waos wonten ing Kitab Suci. Cariyos-cariyos bab Gusti Yesus ingkang sampun kelampahan ing kalih ewu tahun kepengker menika, estu nengsemaken lan ndadosaken iman kita dhumateng Panjenenganipun langkung tuwuh lan teguh. Cariyos-cariyos bab Gusti Yesus menika panci sampun dados babad kangge gesanging manungsa, ananging sedaya cariyos menika kadosa gesang, lan ngendikan dhateng kita sacara langsung. Ing dinten menika kula badhe ngajak panjenengan mirengaken kotbahipun Gusti Yesus wonten ing redi. Kanthi pangangkah, supados panjenengan saged nampi pitedah kangge gesang rohani ingkang sanget wigati, lan iman panjenengan sangsaya dipunkiyataken. Nalika Gusti Yesus wonten ing ndonya menika kaliyan para sekabat, Gusti Yesus mucal lan kotbah kangge tiyang kathah. Saking sawetawis kotbahipun, wonten satunggal kotbah ingkang kathah dipunemut lan dipunwaos dening kathah tiyang ngantos samangke. Wonten ing Kitab Suci Prajanjian Anyar dipunparingi irah-irahan Piwulange Gusti Ana Ing Gunung. Piwucalipun Gusti wonten Ing Redi menika kabage dados sawetawis perangan, lan salah satunggaling inggih menika dipunparingi irah-irahan Dhawuh Rahayu, kotbah menika isinipun pitedah lan piwucalipun Gusti Yesus kangge saben tiyang ingkang pitados lan ingkang dados penderekipun. Dhawuh Rahayunipun Gusti Yesus menika nglipur sanget lan ngiyataken, lan ugi dados pasinaon tumrap gesang ingkang leres kangge gesangipun manungsa. Mbok menawi panjenengan sampun asring mirengaken kotbah menika, karana Dhawuh Rahayunipun Gusti Yesus menika padatanipun diwaos lan diremeni dening tiyang estri, karana kotbah menika nengsemaken ing manah. Sumangga kita sesarengan mirengaken kotbahipun Gusti Yesus menika, supados kita pikantuk berkat lan pangerten ingkang langkung lebet malih. Ingkang mekaten Dhawuhipun: ingkang
5:1 Bareng Gusti Yésus mirsa wong akèh mau, banjur minggah ing punthuk. Sawisé lenggah, para muridé padha mapan lungguh ngubengi Panjenengané. 5:2 Gusti Yésus tumuli wiwit mulang: 5:3 "Begja wong sing rumangsa ringkih ana ing ngarsané Pangéran; awit wong sing kaya ngono kuwi sing dadi umat ana ing Kratoné Allah. 5:4 Begja wong sing prihatin; awit bakal padha dilipur déning Gusti Allah. 5:5 Begja wong sing andhap-asor, awit bakal padha tampa prasetyané Gusti Allah. 5:6 Begja wong sing kepéngin banget nglakoni kersané Gusti Allah; awit Gusti Allah bakal gawé mareming atiné. 5:7 Begja wong sing seneng melasi wong liya; awit bakal diwelasi déning Gusti Allah. 5:8 Begja wong sing resik atiné; awit bakal wanuh marang Gusti Allah. 5:9 Begja wong sing padha seneng ngrukunaké, awit bakal disebut para putrané Gusti Allah. 5:10 Begja wong sing disiya-siya merga enggoné nglakoni kersané Gusti Allah; awit wong sing mengkono kuwi sing dadi umat ana ing Kratoné Allah. 5:11 Begja kowé menawa diwewada, disiya-siya lan dipitenah merga saka enggonmu dadi murid-Ku. 5:12 Para nabi sadurungé kowé iya padha disiksa kaya mengkono. Padha bungaha lan dipadha gembira, sebab gedhé ganjaran sing bakal kaparingaké déning Gusti Allah marang kowé." Pamiarsa, mbok menawi Piwucalipun Gusti Yesus wonten ing gunung menika sampun panjenengan waos lan sampun panjenengan apalaken. Mbok menawi panjenengan ugi apal perangan ingkang panjenengan remeni. Menawi kula remen perangan ingkang mekaten: Begja wong sing seneng melasi wong liya; awit bakal diwelasi déning Gusti Allah. Kathah tiyang ingkang apal isinipun Piwucalipun Gusti Yesus wonten ing gunung menika. Ananging menapa isinipun kotbah menika sampun kita tindakaken ing gesang kita padintenan? Namung diri kita piyambak ingkang sumerap, menapa kita sampun nglampahi piwucalipun Gusti Yesus wonten ing kotbah menika. Gusti Yesus tansah kagungan pangajeng-ajeng, supados kita tansah tindakaken menapa ingkang dipunpitedahaken, supados gesang kita langkung rahayu lan ngluhuraken Asmanipun Gusti. Pamiarsa, menapa ingkang nembe kita pirengaken menika, salah satunggaling Piwucal Gusti Yesus wonten ing gunung kanthi irah-irahan Dhawuh Rahayu. Panjenengan tamtu sampun asring maos lan mirengaken kotbah menika. Lan tamtunipun panjenengan angsal pitedah rohani saking piwucalipun Gusti Yesus menika. Dados tiyang ingkang pitados dhumateng Gusti Yesus, tamtunipun kita gadhah pangajeng-ajeng gesang kita rahayu ta? Ananging asring kita ngraosaken, bilih gesang kita kapenet lan kebak penelangsa lan kuciwa, mbok menawi samangke kathah pambengan ingkang kedah kita
adepi, mbok menawi samangke panjenengan mboten ngraosaken rahayu karana kathah nglampahi kalepatan lan dosa, mbok menawi samangke panjenengan sanget dene ngajeng-ajeng supados gesang panjenengan ngalami karahayon, panjenengan sampun pados karahayon dhateng pundi- pundi ananging mboten pikantuk. Kathah tiyang ingkang manah, bilih karahayon wonten ing kasugihan, karahayon wonten ing banda- donya, karahayon wonten ing kekuwasan, karahayon wonten ing kasuksesan. Anangin ing kasunyatanipun, bilih banda donya, kasugihan, kasuksesan mboten saged dados jaminan tiyang gesang rahayu. Malah kosokwangsulipun banda-donya, kasugihan lan kasuksesan saged mbekta manungsa dhateng kasangsaran. Kula mboten sumerap menapa ingkang ndadosaken panjenengan mboten rahayu ing samangke, ingkang cetha panjenengan tamtunipun gadhah pangajeng-ajeng supados rahayu ta? Manawi panjengan estu kepingin gadhahi karahayon wonten ing gesang panjenengan, sumangga sesarengan kita manah lan raosaken malih menapa ingkang dados piwucalipun Gusti Yesus kalawau. Menawi panjenengan dereng mirengaken kanthi sae, menapa ingkang dipunwucalaken dening Gusti Yesus kalawau, kula badhe maosaken sapindah malih kangge panjenengan. 5:1 Bareng Gusti Yésus mirsa wong akèh mau, banjur minggah ing punthuk. Sawisé lenggah, para muridé padha mapan lungguh ngubengi Panjenengané. 5:2 Gusti Yésus tumuli wiwit mulang: 5:3 "Begja wong sing rumangsa ringkih ana ing ngarsané Pangéran; awit wong sing kaya ngono kuwi sing dadi umat ana ing Kratoné Allah. 5:4 Begja wong sing prihatin; awit bakal padha dilipur déning Gusti Allah. 5:5 Begja wong sing andhap-asor, awit bakal padha tampa prasetyané Gusti Allah. 5:6 Begja wong sing kepéngin banget nglakoni kersané Gusti Allah; awit Gusti Allah bakal gawé mareming atiné. 5:7 Begja wong sing seneng melasi wong liya; awit bakal diwelasi déning Gusti Allah. 5:8 Begja wong sing resik atiné; awit bakal wanuh marang Gusti Allah. 5:9 Begja wong sing padha seneng ngrukunaké, awit bakal disebut para putrané Gusti Allah. 5:10 Begja wong sing disiya-siya merga enggoné nglakoni kersané Gusti Allah; awit wong sing mengkono kuwi sing dadi umat ana ing Kratoné Allah. 5:11 Begja kowé menawa diwewada, disiya-siya lan dipitenah merga saka enggonmu dadi murid-Ku. 5:12 Para nabi sadurungé kowé iya padha disiksa kaya mengkono.
Mugi-mugi panjenengan mirengaken lan nglampahi piwucalipun Gusti Yesus ingkang nembe kita pirengaken sesarengan lan mugi-mugi Gusti Yesus paring berkah tumraping gesang panjenengan. Sumangga kita ndedonga : Dhuh Gusti, Dhawuh Paduka bab gesang rahayu cetha sanget ing dinten menika. Nywuun tulung supados kawula saged nindakaken kados ingkang Paduka dhawuhaken lan Paduka kersakaken, supados kawula dados tiyang ingkang rahayu. Nyuwun tulung, supados kawula mboten pados karahayon wonten ing bab sanesipun ing sanjawining Dhawuh Paduka. Maturnuwun Gusti Dhawuh Paduka ing dinten menika. Amin.