AJA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA! Pandom cekak tumrap Panjenengan kang dhemen kalawan bauwarna paling gedhé ing jagad maya Raymond Sutanto Nur Rahmi Nailah Wikimedia Indonesia
AJA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA! ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦪꦶ ꦃ Pandom cekak tumrap Panjenengan kang dhemen kalawan bauwarna paling gedhé ing jagad maya Raymond Sutanto Nur Rahmi Nailah Wikimedia Indonesia
Irah-irahan: AJA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA! Pandom cekak tumrap Panjenengan kang dhemen kalawan bauwarna paling gedhé ing jagad maya. ISBN: 978-623-97254-2-6 (PDF) Pangecapan: Perkumpulan Wikimedia Indonesia Jalan Danau Toba No. 104. Bendungan Hilir Jakarta 10210, Indonesia layang-èl: info@wikimedia.or.id Panitipriksa: Karunia El Prita Atarida Panata Loka: Adien Gunarta Dwi Satria Utama Pangripta: Raymond Sutanto Nur Rahmi Nailah Juru Pertal: Sahmu Hidayat Dhistributor: Perkumpulan Wikimedia Indonesia Jalan Danau Toba No. 104. Bendungan Hilir Jakarta 10210, Indonesia layang-èl: info@wikimedia.or.id Lisènsi: Irah-irahaning buku yaiku "AJA NYU- PLIK SAKA WIKIPÉDIA! Pandom ce- kak tumrap Panjenengan kang dhe- men kalawan bauwarna paling gedhé ing jagad maya" Kang mènèhi lisènsi ora kena nyabut wewaton ing dhuwur salaginé Pan- jenengan manut marang wewaton li- sènsi iki. Lisènsi ingayoman Creative Commons CC-BY-SA 4.0 Pangripta Raymond Sutanto lan Nur Rahmi Nailah, Wikimédia Indonésia. Panjenengan diwènèhi idi kanggo andum-nurun lan nyebaraké manèh matèri iki mawa wujud utawa format apa baé; Adhaptasi- ngripta, ngowahi, lan nggawé turunan saka matèri iki kanggo kawigatèn apa baé, kalebu ka- wigatèn kumersil. Sakabèhaning matèri ing jeron buku iki ingayoman lisènsi Creative Com- mons Attribution Share-Alike (CC- BY-SA) 4.0. Publikasi ambalan buku iki kudu ditindakaké mawa bawah lisènsi kang saèmper. sa/4.0/deed.id
Atur Sapala ꦲꦠꦂ Wiwit diyasa déning Jimmy Wales ing taun 2001, Wikipédia mlaku ngremba- ka klawan rikat. Sawisé Wikipédia basa Inggris wiwit dibabar ing taun 2001, banjur disusul lairé Wikipédia mawa basa-basa liya ing donya, kalebu salah sijiné yaiku Wikipédia basa Indonésia ing taun 2003. Madegé Wikimedia Foundation rikala taun 2003, uga sang- saya nyengkuyung tuwuh rembaka- ning Wikipédia lan proyèk-proyèk brayaté. Ing Indonésia, Wikimédia Indonésia wis kasil ngayahi manéka proyèk kang ancasé kanggo nyengku- yung tuwuh rembaka sarta ngun- dhakaké mutu Wikipédia, yaiku ana sajroning kontèn apadéné cacahing na- ralila kang mèlu njurung ing jeroné. Salah sawijining program kang dilakokaké déning Wikimédia Indo- nésia yaiku program WikiLatih kang wis dianakaké wiwit taun 2016. Pro- gram WikiLatih iku sawijining program gladhèn utawa palantihan lan pambe- sutan Wikipédia. Sawisé ndeleng lakuné program WikiLatih kang wis kaleksanan ing sawetara daérah, kanthi kolaborasi bebarengan karo sawenèh instansi, organisasi, apadéné paguyuban utawa komunitas, jebul isih akèh pitakon-pitakon umum ba- bagan Wikipédia kang kerep ditakon- aké déning para panyarta gladhèn apadéné mitra kang kolaborasi karo ꦸꦱꦥꦭ Wikimédia Indonésia. Saliyané iku, médhia sosial Wikimédia Indonésia yaiku Facebook, Instagram, apadéné Twitter uga kerep ditakoni kalawan pitakon-pitakon kang saèmper. Pitakon kang kerep ditakonaké ing antarané yaiku babagan bédané Wikimédia lan Wikipédia, olèh orané nyuplik informasi kang trep saka Wikipédia, apa baé kang olèh ditulis ing Wikipédia, lan kepriyé carané ngembangaké Wikipédia mligi ana sajroning basa daérah. AJA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA! Pan- dom cekak tumrap Panjenengan kang dhemen kalawan bauwarna paling gedhé ing jagad maya iku sawijining pambudidaya saka Tim Program Pen- didikan Wikimédia Indonésia kanggo mènèhi wangsulan tumrap pitakon- pitakon iku mau. Tim Program Pendidikan nduwèni pangajap manawa buku pandom ce- kak iki bisa mènèhi kawruh dhasar babagan Wikipédia kanthi rikat tumrap kanca-kanca ing jaban kana kang kepéngin miwiti kontribusi ing Wikipédia. Jakarta, 16 Maret 2020 Tim Program Pendidikan Wikimédia Indonésia
1 3 5 6 7 8 9 9 10 11 12 13 14 15 16 Pratélaning Isi Apa iku Wikipédia? Apa bédané antarané Wikipédia kalawan Wikimédia? Généya Wikipédia diyasa? Apa kang dadi ancasing Wikipédia? Apa binukaning Wikipédia iku bisa njalari kontèn ing Wikipédia kena dibesut kanthi sembarangan? Banjur artikel apa baé kang ana ing Wikipédia? Généya ora ana pariwara ing Wikipédia? Banjur Wikipédia anggoné merkolèh dhuwit saka ngendi? Apa bener yèn Wikipédia iku ora kena dadi sumber rujukan? Sepira gedhéné pigunaning Wikipédia iku? Apa artikel ing Wikipédia iku ngandhut informasi kang bener? Apa tegesé rujukan kang dianggo ing artikel Wikipédia kudu krédhibel utawa bisa pinercaya? Généya kadhangkalané aku nemokaké informasi kang luput ing Wikipédia? Banjur kepriyé carané mbesut ing Wikipédia? Apa baé tulisan kang ora ditampa ing Wikipédia?
ꦺꦠꦭꦤ ꦲꦶꦱꦶ Apa tulisan ing Wikipédia iku bisa didhaku minangka darbèkku pribadi? Généya kontèn ing Wikipédia basa Inggris lan Indonésia iku isiné béda? Généya ana wong kang gelem mbesut ing Wikipédia kamangka ora nampa bayaran? Ing Indonésia, basa daérah apa baé kang nduwèni Wikipédia dhéwé? Généya ana Wikipédia basa daérah? Kaya apa wewujudané? Lan apa ancasé? Aku kepéngin miwiti Wikipédia sajroning basa daérahku. Banjur kepriyé carané? Aku kepéngin miwiti mbesut ing Wikipédia, nanging isih kangèlan anggoné golèk gagasan utama utawa ide topik kanggo nulis. Apa ana pituduh kang bisa mrantasi prakara kaya mangkono iku? Apa ana pituduh utawa pandom anggoné nulis ing Wikipédia? Apa ana lokakarya pambesutan ing Wikipédia kanggo para pamula kang bisa dak-mèloni? Apa kagiyatan nulis ing Wikipédia bisa dipigunakaké minangka sarat kanggo ngundhakaké kalungguhan utawa jabatan? Manawa aku kepéngin takon luwih akèh manèh, banjur aku kudu sesambungan marang sapa? 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27
Apa iku Wikipédia? ꦲꦥꦲꦶꦏꦸꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦪꦶ ꦃ "Wikipédia iku bauwarna jeron jaringan binuka ana sajroning manéka warna basa" Wikipédia iku sawijining bauwarna sisan" iki jinupuk lan kaandharaké jeron jaringan utawa online binuka saka sumber-sumber sekunder, kaya kang cumawis ana sajroning manéka ta pambabar lan panganggit kang wis warna basa. Mangga bebarengan nye- kaloka pinercaya. mak jlèntrèhané siji mbaka siji. Sapisan, bauwarna . Apa iku bauwar- na? Apa bédané antarané bauwarna kalawan jinis wacan liya kang wis lumrah awaké dhéwé waca (ing anta- rané yaiku ariwarta, kalawarta, opini)? Miturut tegesé, bauwarna iku sawiji- ning karya rujukan kang mènèhi re- ringkesaning ngèlmu kawruh saka manéka warna cecawanging ngèlmu. Èntri utawa sesirah kang ana ing bauwarna iku pancèn luwih dawa ti- nimbang bausastra lan isiné arupa informasi faktual babagan samuba- rang utawa prakara kang nembé dirembug. Mangga digatèkaké - ing kéné ana tembung faktual (fakta), kang ateges jumbuh kalawan sayektiné lan perlu migunakaké bukti. Kanggo mer- kolèh sawijining fakta, mula bau- warna lumrahé ditulis déning sawi- jining wong kang winasis ing pérang- aning ngèlmu. Ing Wikipédia, "kawa- 1 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Banjur apa bédané antarané Wikipédia kalawan salumrahé bauwarna? Wikipédia cumawis jeron jaringan Sadurungé anané Wikipédia ing taun 2001, pancèn wis ana bauwarna kang cumawis sarana jeron jaringan, na- nging nembé wujud uji coba lan dayané durung bisa madhani Wikipédia. Wikipédia asipat binuka . Wikipédia malih dadi gedhé kaya saiki jalaran wewatekaning Wikipédia kang binuka. Binuka, yaiku kang ateges sapa baé bisa muwuhi lan ngowahi isiné (mes- thiné tumrap sapa baé kang nduwèni sambungan internèt). Wikipédia cumawis ana sajroning manéka warna basa . Séjé kalawan salumrahé bauwarna kang adaté na- mung cumawis ana sajroning basa Indonésia utawa basa Inggris, Wiki- pédia cumawis ana sajroning manéka warna basa daérah, kaya ta basa Jawa, Sunda, Minangkabau, lsp. ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ . Racaké, Wikipédia nduwèni 5 asas utama (ing Wikipédia, limang prakara iki diarani panca-saka) kang wajib dinut déning sakabèhané vèrsi Wiki- pédia nganti tekan saiki, ing antarané yaiku: Minangka sawijining bauwarna Bisa dibesut déning sapa baé Asipat nétral utawa ora botsih Mligi namung ngamot kontèn kang lisènsiné binuka Nduwèni pranatan lan paugeran kang disarujuki bebarengan. Kanggo vèrsi pepaké, Panjenengan bisa mbukak pranala: bit.ly/pancapilarwiki 2
Apa bédané antarané Wikipédia kalawan Wikimédia? ꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦪꦶ ꦃꦏꦭꦮꦤꦶ ꦏꦶꦺꦩꦝꦪꦶ ꦃ "Wikimédia iku sawijining pakumpulan kang lumaku ana burèn Wikipédia" Sanadyan padha-padha diwiwiti Ana 2 jinis Wikimédia kang kudu mawa tembung "Wiki", nanging Wiki- Panjenengan mangertèni, yaiku Wiki- pédia lan Wikimédia nduwèni teges media Foundation lan Wikimedia kang séjé. Wikipédia iku wujud bau- Indonesia. Wikimedia Foundation warnané, wondéné Wikimédia iku pa- (WMF) iku sawijining yeyasan nirlaba kumpulan utawa organisasi kang lu- utawa tanpa bathi kang punjeré ana maku ana sak burèning Wikipédia. ing Amérika Sarékat kang nyengkuyung lan nglakokaké Wikipédia. Nadyan 3 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
mangkono, WMF ora nggawé apa déné ngreksa kontèn artikelé. Saliya- né Wikipédia, WMF uga nyengkuyung lan nglakokaké 11 situs liya "brayaté" Wikipédia kaya ta Wiktionary (bau- sastra), Wikidata (basis dhata), Wiki- media Commons (barkas), Wikivo- yage (pandom wisata) lan sawetara situs liyané. WMF nduwèni mitra lokal kang sumebar saindenging nagara ing donya, salah sijiné yaiku ing Indo- nésia. Mitra lokal WMF ing Indonésia yaiku Wikimedia Indonesia (WMID). WMID diyasa déning para Wikipé- diawan lokal Indonésia rikala taun 2008, lan tata pangrumatané asipat independen saka WMF. ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ Awas, aja nganti salah kaprah! Ora kabèh situs "wiki" kang ana ing internèt iku rinumat déning WMF. Situs kaya déné WikiLeaks, Wikihow, lan WikiDPR dudu situs kang dirumat déning WMF. 4
Généya Wikipédia diyasa? ꦺꦒꦺꦤꦪꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦪꦶ ꦃꦢꦶꦪꦱ "Wikipédia mula-bukané iku namung minangka tambahan tumrap Nupédia" Wales lan Sanger nuli nggawé sawi- jining situs manèh kang kawastanan Wikipédia ing taun 2001 . Proyèk Wiki- Yèn awaké dhéwé nilik sajarahing pédia ing wiwitané namung minangka Wikipédia, mula-bukané proyèk iki tambahan tumrap Nupédia. Nanging, wiwitané saka sawijining proyèk ing tundhoné malah Wikipédia kang bauwarna kang arané Nupédia nalika sangsaya kaloka. Ing pungkasan ma- taun 2000. Nupédia diyasa déning lah Nupédia kang tundhoné ditutup Jimmy Wales lan Larry Sanger kang nalika taun 2003 jalaran tuwuh-rem- nalika iku nyambut gawé ing peru- bakané kang cupet banget. sahaan utawa maskapé internèt kang arané Bomis. Nalika iku Nupédia na- mung ditulis déning para winasis. Ing Indonésia, Wikipédia diwiwiti kanthi anané Wikipédia basa Indoné
sia nalika taun 2003 kalawan artikel sepisanané asesirah "Elektron". Sa- wisé basa Indonésia, setaun candhaké wiwit kayasa Wikipédia mawa basa Jawa lan Sunda, nganti sepréné kang pungkasan kababar yaiku Wikipédia basa Nias nalika taun 2021. 5 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Apa kang dadi ancasing Wikipédia? ꦲꦥꦏꦁ ꦢꦢꦶꦲꦚꦱꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦪꦶ ꦃ "Imagine a world in which every single person on the planet is given free access to the sum of all human knowledge. That's what we're doing." - Jimmy Wales Bayangna sawijining jagad papan saben manungsa bisa andum manéka kawruh kalawan mardika. Iya, mangkono iku kang dadi ancas- ing Wikipédia. Kanggo nyawisaké manéka warna ngèlmu kawruh luman- tar sawijining bauwarna jeron jaringan kang mardika lan binuka sarta bisa diaksès déning sapa baé, kapan baé, lan ing ngendi baé. ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 6
Apa binukaning Wikipédia iku bisa njalari kontèn ing Wikipédia kena dibesut kanthi sembarangan? "Wikipédia nduwèni paguyuban 'pangreksa' kang tansah 'nganglang' mbalèkaké besutan-besutan kang katon sembarangan." Miturut tèknis, ya mangkono iku be- lèkaké besutan-besutan kang katon ner. Nanging aja lali, Wikipédia uga sembarangan utawa besutan-besutan wis nduwèni paguyuban "pangreksa" kang isiné informasi kang ora pener. kang kuwat uga. Sawetara naraguna iku diwènèhi aksès piranti lan hak mirunggan - kaya ta Pangreksa iku tansah "nganglang" mblokir lan ngunci artikel - amrih ndelengi kaca "owah-owahan"- wong- kontèn ing Wikipédia tetep kareksa wong iki bakalé énggal-énggal mba- kwalitasé. 7 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Banjur artikel apa baé kang ana ing Wikipédia? ꦏꦁ ꦲꦤꦲ ꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦪꦶ ꦃ "Wikipédia ngamot manéka warna ngèlmu kawruh manungsa" Wikipédia ngamot manéka warna Ing ngisor iki ana sawetara tula- ngèlmu kawruh manungsa, wiwit dhané artikel ing Wikipédia kang wis saka babagan ngèlmu kang wigati apik, tegesé wis trep kalawan sarat banget kaya ta hukum, ékonomi, fil- kalayakan, sarta pranatan nulis arti- safat, téknologi, sains, géografi, as- kel kang becik lan trep ing Wikipédia. tronomi nganti babagan kang kon- dhang utawa populèr kaya ta komik, manga, filem, musik, lan anime uga Pramoedya Ananta Toer Salah sawijining panganggit sajeroning sastra Indonésia cumawis ing Wikipédia. Sujarah Maritim Nuswantara Sajarah babagan lelayaran bangsa Indonésia Naskah mawi iluminasi Naskah ingkang kagungan rerenggan wujud gambar Basa Jawa Salah sawijining basa Austronésia ing Indonésia Banyu Senyawa kang wigati kanggo kabèh wangun kauripan Panjenengan bisa nglebokaké irah- Kadipatèn Mangkunagaran Praja ing Jawa Tengah kang isih madeg nganti sapréné irahané artikel ing ngisor iki menyang kothak panggolèkan kang mapan ana sisih tengen dhuwur kaca Wikipédia. ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 8
Saben tauné, Wikimedia Foundation mbukak pangimpunan dana ing kaca proyèké kalebu Wikipédia. Pang- impunan dana iki adaté kagelar se- taun pisan. Dhuwit kang wis kakum- pul saka kagiyatan iki kang tundhoné 9 Jimmy Wales, pamrakarsa Wiki- pédia, medharaké manawa anané pariwara iku bakal njalarani botsih utawa abot sisih. Généya, awit kang pasang pariwara iku mesthi kepéngin artikelé kang ana ing Wikipédia iku namung ditulis babagan-babagan kang beciké thok. Kamangka sayek- tiné Wikipédia iku mikul dhuwur né- tralitas, mula artikel kang ana iku ora kena abot sisih. bakal dipigunakaké déning Wiki- media Foundation kanggo nyengku- yung paguyuban Wikipédia sain- denging donya, ngrumat paladèn Wiki- pédia, sarta operasional kantoré. A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Apa bener yèn Wikipédia iku ora kena dadi sumber rujukan? Bener! Artikel ing Wikipédia ora jukan, lan dudu artikel Wikipédiané kena didadèkaké sumber rujukan. kang kok-anggo rujukan. Dadi, ang- Nalika Panjenengan golèk informasi gep baé yèn Wikipédia iku minangka ing Wikipédia, pigunakna rujukan- "gapura mlebu" kanggo merkolèh rujukan kang dianggo ing artikel rujukan kang becik. Wikipédia iku minangka sumber ru- Rujukan kang dianggo ing artikel Wikipédia, kaya ta buku, jurnal, lsp. ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 10
Sepira gedhéné pigunaning Wikipédia iku? Panjenengan wis ngerti apa durung déné Inggris). Tuladhané, jajal Panje- manawa Wikipédia basa Indonésia nengan ngetig "Candhi Barabudhur" iku ditekani nganti ping 2 milyar ing Google, nuli bakal metu asilé kaya ambalan ing setaun pungkasan iki? gambar ing kaca sisih ngisor. Iku tegesé ing saben sasiné ditekani nganti atusan yuta ambalan, lan Kanthi panjurung kaya mangkono, mengkono iku dadi pratandha yèn tegesé potènsi Wikipédia minangka situs iki dipigunakaké déning masa- sumber informasi bakal sangsaya rakat minangka papan kanggo golèk gedhé. Saliyané iku, Panjenengan uga informasi. Uga gatèkna, mesin pang- awèh pambiyantu tumrap yeyutan golèkan Google uga mèh baé tansah wong ing jaban kana amrih bisa mer- manggonaké Wikipédia ing asil pang- kolèh kwalitas informasi kang infor- golèkan kang paling dhuwur (ing matif, wiyar, sarta ora botsih. panggolèkan Jawa, Indonésia apa 11 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Apa artikel ing Wikipédia iku ngandhut informasi kang bener? Saben wong kang maca Wikipédia kudu kritis nalikané maca apa déné golèk informasi ing Wikipédia. Informasi kang kapacak ing Wikipédia aja langsung dijupuk mentah-mentah. Perkara sepisanan kang kudu Panjenengan tindakaké yaiku nggatèkaké apa ta ing artikel iku mau wis ana rujukané. Rujukan ing saben artikel Wikipédia ditengeri mawa angka-angka [1] [2] [3] , , kaya mangkéné: Yèn Panjenengan nemu angka kaya Kaping pindho, sawisé ngerti sum- mangkono iku, nuli Panjenengan klik ber asliné, saiki jajal dideleng, apa ta baé, lan Panjenengan bakal diarahaké sumber asli saka informasi iku mau menyang rujukan asliné, yaiku ru- krédhibel apa ora. Gatèkna, sepira be- jukan kang dadi sumber tumrap arti- ciké "tingkat" rujukan iku. Sumber kelé iku mau. Panjenengan bisa maca saka médhia sosial (médsos), blog sumber asliné kanggo luwih mang- pribadi, buku babarané dhéwé, wis ertèni informasi kang luwih rinci. cetha dudu rujukan kang krédhibel. ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 12
Apa tegesé rujukan kang dianggo ing artikel Wikipédia kudu krédhibel utawa bisa pinercaya? Wis cetha! Paguyuban Wikipédia wis nduwèni pathokan dhasar umum rujukan kaya apa kang layak lan bisa dianggo ing Wikipédia. Pathokan iki uga wis disa- rujuki bareng déning paguyuban lan ana sawetara tingkat kapitayané: 1. Bisa dipercaya. Jurnal ilmiah, buku 3. Sabisané disingkiri. Blog, koran babarané pambabar kang wis piner- kriminalitas, tabloid gosip sabisa-bisa caya, kalawarta/tabloid ngèlmu kaw- disingkiri. ruh, médhia pakabaran nasional, lan tugas pungkasan kang wis diuji déning para winasis kalebu ing kategori iki. 2. Ora dianjuraké. Buku babaran 4. Babar blas ora kena dianggo. pribadi, samak kasèt, artikel semba- Sakabèhané vèrsi Wikipédia basa liya rang saka situs populèr, kabèh iku apa déné situs liya kang sistemé saèm- mau becik ora dipigunakaké minang- per kaya Wikipédia, aja dipigunaka- ka rujukan. ké minangka rujukan. Prakara kaya mangkéné iku uga katrepaké tumrap médsos lan leladèn layang cekak kaya ta Facebook, Twitter, Instagram lan Whatsapp/Line. 13 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Généya kadhangkalané aku nemokaké informasi kang luput ing Wikipédia? ꦭꦸꦥꦸꦠꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦪꦶ ꦃ Mangkéné iki minangka tuladha mbudidaya ngreksa artikel-artikel layar kang tau dikirimaké déning kang ana saka tumindak vandal kaya salah sawijining naraguna Wikipédia mangkono iku. saka Google Search ngenani bab salah sawijining grup musik saka Nurwè- Nanging manawa Panjenengan gen aran Mayhem (kang kontèné diju- nemu artikel kang kena tumindak puk saka Wikipédia basa Indonésia.) vandal kaya mangkono iku, Panje- nengan bisa nglapuraké menyang kaca 'Angkringan' kanthi ngeklik 'Angkringan' ing kolom sisih kiwa pacakan praèn Wikipédia. Prakara kaya mangkéné iki ing Wi- kipédia diarani vandalisme , yaiku tumindak mbesut artikel nanging pangajapé amrih ngrusak artikelé. Para 'pangreksa' Wikipédia tansah ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 14
Banjur kepriyé carané mbesut ing Wikipédia? Nalikané Panjenengan nembé maca Nalika Panjenengan ngeklik "Besut", Wikipédia, apa wis tau weruh tulisan banjur pacakan kaca Wikipédia bakal "besut" ing sisih tengen dhuwur kaca? malih dadi modhe "besut", yaiku mo- dhe kang Panjenengan bakalé bisa ngo- wahi tumrap kaca iku mau. Panjeneng- an bisa nggatèkaké tuladha pacakan modhe besut ing ngisor iki: Ing modhe "besut" iki, Panjenengan bisa muwuhi kontèn kang isih kurang, ndandani kang isih luput, utawa mbu- sak kontèn kang isiné sembarangan. Aja lali uga tansah muwuhi rujukané. Besutané Panjenengan bakal Sabanjuré, namung kari ngeklik ma- langsung disimpen lan kapacak! nèh "Babar owahan" ing sisih tengen dhuwur. 15 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Apa baé tulisan kang ora ditampa ing Wikipédia? Wikipédia basa Jawa nduwèni kaca mirunggan aran "Wikipedia:Dudu". Ing kaca iki, Panjenengan bisa ndeleng bab apa baé kang ora kalebu ciri-ciriné bauwarna utawa ènsiklopédhi. Sawetara ing antarané yaiku: Bausastra, awit Wikipédia nduwèni Koran/warta aktual, awit Wikipédia proyèk brayat kang aran Wiktionary. uga nduwèni proyèk brayat kang aran Wikinews. Papan kanggo tawa utawa Buku resèp, pandom arah, pandom pariwara, awit pancèn dudu wisata, buku ajar, klumpukan panggonané. Sawijining barang jurnal, tutorial, lsp. kang ora kuwi kudu kaloka dhisik, sadurungé mratandhani minangka ciri tulisan mlebu Wikipédia, ora malah dadi ènsiklopédhi. kaloka jalaran Wikipédia. Panjenengan namung nglebokaké "Wikipédia:Dudu" ing kothak panggolèkan kanggo ngaksès kaca iku mau. ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 16
Apa tulisan ing Wikipédia iku bisa didhaku minangka darbèkku pribadi? ꦢꦂ ꦺꦧꦏ ꦶꦧꦢꦶ Bab sepisanan kang kudu Panje- nengan mangertèni yaiku sipat dhasar Wikipédia kang bisa dibesut déning sapa baé. Arep sepira baé dawané arti- kel kang Panjenengan wiwiti, ing tundhoné bakal ana wong liya kang bisa ngembangaké artikel iku mau. Saliyané iku Wikipédia tansah mi- Mula sajatiné saben artikel Wikipédia gunakaké lisènsi binuka ing saben iku diduwèni bebarengan lan ora bisa kontèné. Lisènsi binuka yaiku lisènsi diduwèni utawa didhaku déning sapa kang bisa gawé gampang tumrap baé. Alesan liyané yaiku amrih artikel wong kang migunakaké lan wong ing Wikipédia iku ora namung nga- kang nduwèni kontèn anggoné an- mot cara pandeleng kang sawiji thok dum lan migunakaké karya-karyané. lan uga amrih sipat nétralé artikel ing Lisènsi binuka kang dipigunakaké ing Wikipédia bisa jinaga. Wikipédia yaiku Lisènsi Creative Commons Atribusi- Andum Saèmper 3.0. Kanggo wedharan luwih pepak babagan lisènsi iki, Panjenengan bisa nekani situsé ing: creativecommons.or.id 17 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Généya kontèn ing Wikipédia basa Inggris lan Indonésia iku isiné béda? ꦲꦶꦱꦶꦺꦤꦺꦧꦢ Kontèn kang ana ing Wikipédia basa Généya artikel ing basa Inggris iku Inggris lan basa Indonésia wis cetha luwih akèh tinimbang artikel ing basa béda, awit saben artikel ing Wikipédia Indonésia? Prakara kaya mangkono iku wiwit digawé déning wong kang iku jalaran cacah kontributor Wikipé- béda-béda. Pancèn uga bener, manawa dia basa Inggris iku luwih akèh yèn artikel Wikipédia iku bisa digawé dibandhingaké karo kontributoré déning bot (robot), nanging lumrahé Wikipédia basa Indonésia. Ing wanci kanggo babagan kang topiké répetitif saiki, cacahé naraguna aktif (yaiku kaya ta pambagéan wewengkon, naraguna kang mbesut punjul saka 5 taksonomi biologi, utawa pawèhan besutan saben sasiné) ing Wikipédia jeneng tumrap objèk jaban angkasa. basa Inggris sawetara ana 66.000 , Wondéné kanggo artikel saliyané iku wondéné ing basa Indonésia angkané mau, tetep digawé lan dikembangaké namung 1000 . Saka angka iku mau déning manungsa. Panjenengan bisa ndeleng kacèk kang adoh banget babagan cacahing kon- tributor - kang tundhoné uga mra- bawani tumrap cacahing kontèn ing antarané rong vèrsi Wikipédia iku mau. Wikipédia basa Inggris Wikipédia basa Indonésia Wikipédia basa Jawa 66.000 1.000 299 Naraguna aktif Naraguna aktif Naraguna aktif ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 18
Généya ana wong kang gelem mbesut ing Wikipédia kamangka ora nampa bayaran? Mbesut ing Wikipédia tumrap para wis kaloka awit kebaté nalika ana kontributor iku ibaraté hobi utawa jadwal sepur kang malih, anané infor- kasenengan. Hobi nyumbang kawruh masi anyar babagan setatsiyun, lsp. babagan-babagan kang disenenginé. Sawetara Wikipédiawan uga seneng Sawetara Wikipédiawan liya ing andum informasi anyar utawa aktual, basa daérah, kepéngin mbesut jalaran kaya ta nalika ana lelakon utawa pras- rasa perduli kalawan pangruktèning tawa gedhé kang jembar srambahané, basa daérahé. Ora nggumunaké mana- nuli mesthi bakal ana Wikipédiawan wa saiki Wikipédia wis ana ing 13 basa kang agé-agé nggawé artikelé. Sa- daérah lan atusan basa daérah liyané wetara naraguna uga nyenengi topik kang isih manggon ing jeron Incubator kang spésifik, kaya ta babagan sepur. (salah sawijining proyèk Wiki kang Para railfans (sesebutan kanggoné durung bisa madeg dhéwé). wong kang seneng babagan sepur) 19 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Ing Indonésia, basa daérah apa baé kang nduwèni Wikipédia dhéwé? Ing Indonésia, basa kang sepisanan kababar Wikipédiané yaiku basa Malayu (ms.wikipédia.org) rikala taun 2002, nuli disusul basa Indonésia ing taun 2003. Wikipédia Acèh ace.wikipedia.org Madeg 2009 Wikipédia Banjar bjn.wikipedia.org Madeg 2010 Wikipédia Bugis bug.wikipedia.org Madeg 2005 Wikipédia Melayu ms.wikipedia.org Madeg 2002 Wikipédia Gorontalo gor.wikipedia.org Madeg 2018 Wikipédia Minangkabau min.wikipedia.org Madeg 2013 Wikipédia Nias nia.wikipedia.org Madeg 2021 Wikipédia Bali ban.wikipedia.org Madeg 2019 Wikipédia Tetun tet.wikipedia.org Madeg 2006 Wikipédia Sunda su.wikipedia.org Madeg 2004 Wikipédia Madura mad.wikipedia.org Madeg 2020 Wikipédia Banyumasan map-bms.wikipedia.org Madeg 2006 Gatèkna manawa alamat situs Wikipédia Jawa jv.wikipedia.org Madeg 2004 Wikipédia namung dibédakaké adhedhasar kodhe basané baé, banjur katutaké ".wikipedia.org". ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 20
Généya ana Wikipédia basa daérah? Kaya apa wewujudané? Lan apa ancasé? Wikipédia basa daérah ing Indoné- daérah liya kang dituturaké ing In- sia iku cara gampangé bisa dimanger- donésia, awit kawruh iku haké saben tèni minangka Wikipédia sajroning wong. Kababaré Wikipédia Jawa basa saliyané basa Indonésia. banjur kasusul Wikipédia sajroning basa-basa daérah liyané, kaya ta basa Wikipédia basa daérah kang sepisa- Sunda, basa Bugis, lan kang pung- nan kababar yaiku Wikipédia basa kasan mijil saka Incubator ing taun Jawa kang kawiwitan ing taun 2004 2021 yaiku Wikipédia basa Nias. déning Revo Arka Giri Soekatno . Revo uga kang miwiti Wikipédia basa Saliyané iku, wong-wong kang pa- Indonésia rikala taun 2003 . Revo dha njurung saha nyengkuyung ing nduwèni gagasan manawa kawruh Wikipédia basa daérah uga ngrumang- iku sajatiné ora namung cumawis sani manawa nulis ing Wikipédia basa mawa basa Indonésia baé, nanging daérahé iku minangka salah sawiji- uga kudu cumawis mawa basa-basa ning cara anggoné ngreksa basa daé- rah amrih tetep lestari. 21 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Aku kepéngin miwiti Wikipédia sajroning basa daérahku. Banjur kepriyé carané? Wikimédia nduwèni sawijining kanca-kanca saka Wikimédia kang situs proyèk kang mligi ngayahi pra- kontaké bisa Panjenengan deleng kara iki, arané Wikimedia Incubator. ing pérangan pungkasané buku iki. Saèmper karo jenengé, situs iki nga- Kanca-kanca saka Wikimédia Indoné- mot proyèk-proyèk kang istilahé sia mengko bakalé mbiyantu Panje- "durung layak" kanggo madeg dhé- nengan anggoné ngajokaké panjaluk wé. Ing kéné, proyèk-proyèk bakalé amrih digawèkaké Wikipédia sajro- digodhog nganti tembéné layak kang- ning basa daérahé Panjenengan. go dirilis mawa domainé dhéwé. Pan- jenengan bisa ngaksès situs iki ing incubator.wikimedia.org. Nanging Panjenengan kudu manger- tèni manawa salah sawijining sarat amrih basa daérah Panjenengan bisa digawèkaké situs Wikipédiané yaiku anané kodhe ISO 639. Salah sawiji- ning cara kanggo ngecèk basa daé- rahé Panjenengan iku nduwèni ISO 639 apa ora yaiku sarana ngecèk Lebokna jeneng ba- sané, lan deleng asilé. Manawa Pan- jenengan kepéngin miwiti Wikipédia ing basa daérahé Panjenengan na- nging isih bingung kanggo miwitiné, Panjenengan bisa sesambungan karo ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 22
Aku kepéngin miwiti mbesut ing Wikipédia, nanging isih kangèlan anggoné golèk gagasan utama utawa ide topik kanggo nulis. Apa ana pituduh kang bisa mrantasi prakara kaya mangkono iku? Panjenengan bisa miwiti nulis arti- kang nétral, saéngga Panjenengan kel mawa topik-topik kang Panje- ora kena yèn namung nulis bab beciké nengan senengi, nanging Panje- utawa bab alané thok saka subjèk nengan kudu mesthèkaké manawa kang Panjenengan tulis. Panjenengan artikel kang bakal Panjenengan tulis uga kudu nulis apa anané, trep ka- iku durung cumawis ing Wikipédia. lawan informasi kang Panjenengan Saliyané iku, kang perlu diéling-éling temokaké ing sumber mitayani kang yaiku nulis artikel ing Wikipédia kudu Panjenengan rujuk. kalawan cara pandeleng (point of view) KAWRUH WIKI Wikipédia Basa Jawa Sajroning Angka 22.401.126 2.571.331 Cacah ambahan ing Wikipédia basa Jawa setaun pungkasan (Mèi 2019-April 2020) Cacah ambahan sasi April 2020 Rata-rata cacah pambesut mawa 5 besutan utawa luwih (Oktober 2019-Maret 2020) 299 Cacah besutan ing Wikipédia basa Jawa, Mèi-Oktober 2019 19.197 Cacah kaca kang dibesut, Maret 2020 548 23% Wong kang ngaksès migunakaké pangambah punsèl 77% Wong kang ngaksès saka dhèstop 12% Wong kang ngaksès asalé saka Indonésia, disusul Amérika Sarékat, Inggris, lan Jérman. Wangsalan Arané pérangan awak Tembang dolanan | Artikel paling populèr Maret 2020 | 23 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Apa ana pituduh utawa pandom anggoné nulis ing Wikipédia? Panjenengan bisa sinau mbesut Saliyané iku, manawa Panjenengan Wikipédia kanthi otodidak sarana luwih seneng nulad tutorial kang wu- ngenut pandom kang wis ana ing jud vidhio, Panjenengan bisa ndeleng pranala bit.ly/WPTUTOR . Wikimédia vidhio kang wis digawé déning Wiki- Indonésia uga wis nduwèni modhul média Indonésia kang bisa diaksès ing gladhèn utawa palantihan kang pepak. pranala bit.ly/TutorialWikiID . Modhul iki bisa Panjenengan aksès kanthi lelahanan utawa gratis ing pranala bit.ly/modulmanual . bit.ly/modulmanual bit.ly/TutorialWikiID bit.ly/WPTUTOR ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 24
Apa ana lokakarya pambesutan ing Wikipédia kanggo para pamula kang bisa dak-mèloni? Saben sasiné, Wikimédia Indonésia Utawa, manawa Panjenengan ndu- ngadani manéka lokakarya utawa wé gagasan kanggo ngadani gladhèn gladhèn pambesutan ing Wikipédia dhéwé ing kutha, paguyuban, utawa sajroning manéka basa ing sawetara instansi Panjenengan, sumangga nga- kutha. Mangga ajeg tutaké médhia jokaké sarana sesambungan kalawan sosial Wikimédia Indonésia kanggo kita lumantar layang èlèktronik ing: mèlu acarané! pendidikan@wikimedia.or.id 25 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Apa kagiyatan nulis ing Wikipédia bisa dipigunakaké minangka sarat kanggo ngundhakaké kalungguhan utawa jabatan? Nulis ing Wikipédia iku minangka kagiyatan kang adhedhasar sukalila saéngga ora bisa mènèhi paédah kang wujud matèri utawa pawitan kalebu ing jeroné yaiku mundhaking jabatan. Nanging, nulis ing Wikipédia bisa ngundhakaké kaprigelan non-tèknis, kaya ta prigel anggoné nulis, saha go- lèk sumber kang mitayani, kang tem- béné bakal migunani sajroning bab pawiyatan, kaya ta panyungsunan ku- rikulum, panggolèkan matèri mulang, sarta panyungsunan lapuran. KAWRUH WIKI Kontributor Paling Unggul Maret 2020 ing Wikipédia Basa Jawa Dandung Adityo Argo Prasetyo 294 besutan Elicefa Sunshroom17 293 besutan 214 besutan Fandy Aprianto Rohman 160 besutan Saka stats.wikimedia.org/v2 ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ 26
Manawa aku kepéngin takon luwih akèh manèh, banjur aku kudu sesambungan marang sapa? Yèn Panjenengan kepéngin takon luwih pepak babagan program-program ing Wikimédia Indonésia, Panjenengan bisa sesambungan marang kita sarana layang- èl info@wikimedia.or.id utawa lumantar sawetara layang-èl ing ngisor iki: Layang-èl Wigati Wikimédia Indonésia Wiyata pendidikan@wikimedia.or.id Paguyuban komunitas@wikimedia.or.id Pasanggiri kompetisi@wikimedia.or.id Tèknologi teknologi@wikimedia.or.id GLAM (Gladri, Pustaka, Arsip, lan Musiyum) glam@wikimedia.or.id Hibah hibah@wikimedia.or.id Parepatan konferensi@wikimedia.or.id 27 A JA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA!
Atribusi ꦄꦶꦧꦸꦱꦶ CAKRIK HURUF Montserrat déning Julieta Ulanovsky | OFL Merriweather déning Sorkin Type | OFL Noto Sans Javanese déning Google | OFL Segoe UI déning Microsoft [21] Ranga déning TipTopTyp | OFL • Leelawadee (aksara Bugis) déning Microsoft • Noto Sans Rejang (aksara Rejang) déning Google | OFL • TG Siloka Sundanese (aksara Sunda) déning Tegamitype/Iqbal Firdaus • Noto Sans Javanese (aksara Jawa) déning Google | OFL • Noto Sans Balinese (aksara Bali) déning Google | OFL • Arabic Typesetting déning Microsoft (aksara Arab) • Noto Sans Batak (aksara Batak) déning Google | OFL • Wijaya (aksara Kawi) déning Aditya Bayu Perdana FOTO [1] CEEMeeting2016 Armenia Globe 25 déning AWang (WMF) | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [3] Wikimania 2016 - group photo 03 déning Niccolò Caranti | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [6] • Old Wikipedia déning L337p4wn (pengunggah) | Wikimedia Commons | CC BY-SA 3.0 • Jimmy Wales 83 1 déning Chris Floyd | Wikimedia Commons | CC BY-SA 3.0 [7] Keceriaan WikiNusantara1 déning Studio Amarana kanggo Wikimedia Indonesia | Wikimedia Commons | CC BY 3.0 [8] • COLLECTIE TROPENMUSEUM Basreliëf Boroboedoer. TMnr 60002312 déning Tropenmuseum | Wikimedia Commons | CC BY-SA 3.0 • Groot Javaansch No.2 cursief - Lettergieterij Amsterdam déning Lettergieterij Amsterdam | Wikimedia Commons | Domain Publik • Mangkunegaran Palace Java362 déning Arabsalam | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 • Pramudya Ananta Tur Kesusastraan Modern Indonesia p226 déning Kementerian Pendidikan | Wikimedia Commons | Domain Publik • Mss jav 28 f064v saka layang Serat Selarasa kagungan Nyonya Sakeber Surabaya, di-scan déning British Library | Wikimedia Commons | Domain Publik • Water drop impact on a water-surface - (5) déning Davide Restivo | Wikimedia Commons | CC By-SA 2.0 [9] Foto uang rupiah déning Eko Anug | Pixabay | Lisensi Pixabay [10] Foto buku déning Nick Fewings | Unsplash | Lisensi Unsplash [19] WikiLatih Indonesiana; April 2017 03 déning Indorelawan | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [25] • Wikilatih Purworejo 1 déning Hidayah Sunar | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 • WikiLatih Sunda Universitas Pendidikan Indonesia 17-19 September 2018 10 ꦲꦗꦚꦸꦥ ꦶꦏꦏꦮꦶꦏꦶꦺꦥꦝꦶꦪꦃ déning Nadiantara | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 • Sukarelawan pelatih WikiLatih APKS PGRI Kabupaten Jember (Gelombang 1)-3 déning Ahmadi SE | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 • April 29 2018 WikiLatih Indonesiana 2.0 with Indorelawan déning Indorelawan | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [26] WikiPelatih PGRI Sulsel-7 déning Gunarta | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 GRAFIS [2] Wikimedia Illustration Header Detail Projekte déning Blanca Flores | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [4] Wikipedia Education Backpack 1 déning Blanca Flores | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [5] • Nupedia déning Nupedia lan berkas vèktor déning Habitator terrae | Wikimedia Commons | Domain Publik • Nupedia, the open content encyclopedia 2000-08-15 déning | Wikimedia Commons | CC BY-SA 3.0 [17] Wikimedia Illustration Header Detail Digitales Ehrenamt déning Kati Szilágyi kanggo Wikimedia Jerman | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [18] Wikimedia Illustration Header Detail Recherche 2 déning Kati Szilágyi kanggo Wikimedia Jerman | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [21] Themenfeld Wissensgesellschaft déning Kati Szilágyi kanggo Wikimedia Jerman | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [22] Wikipedia Community cartoon - high quality déning Giulia Forsythe, gambar diturun déning Asiyeh Ghayour, diunggah déning Seyyedalith | Wikimedia Commons | CC0 IKON [2] • Globe déning Eagle Eye | Noun Project | CC BY • Open Lock déning Caio Ranieri | Noun Project | CC BY • Translation déning Mun May Tee | Noun Project | CC BY • Encyclopedia icon déning Atón | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 • Light bulb icon red déning Atón | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 • Scale icon green déning Atón | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 • Jigsaw piece yellow 01 déning Atón | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 • Smiley icon orange déning Atón | Wikimedia Commons | CC BY-SA 4.0 [16] • Dictionary déning Kantor Tegalsari | Noun Project | CC BY • Advertisment déning Komkrit Noenpoempisut | Noun Project | CC BY • Newspaper déning Fahmi | Noun Project | CC BY • Writing déning andriwidodo | Noun Project | CC BY [22] • Phone déning Larea | Noun Project | CC BY • Computer déning Phoenix Dungeon | Noun Project | CC BY • Indonesia déning Ivan Colic | Noun Project | CC BY 28
WIKIPEDIA Indonesia Aceh Bali Banjar Banyumasan Bugis Gorontalo Jawa Madura Melayu Minangkabau Nias Sunda Tetun WIKTIONARY Indonesia Jawa Melayu Minangkabau Nias Sunda WIKIBOOKS Indonesia Melayu WIKIQUOTE Indonesia Sunda WIKISOURCE Indonesia Semak crita ana suwaliking layar kepriyé anggoné paguyuban Wikipédia iku makarya bit.ly/BebaskanPengetahuan wikimediaid wikimediaid wikimediaid Wikimedia Indonesia Wikimedia Indonesia Wikimedia Indonesia info@wikimedia.or.id wikimedia.or.id
AJA NYUPLIK SAKA WIKIPÉDIA! Pandom cekak tumrap Panjenengan kang dhemen klawan bauwarna paling gedhé ing jagad maya iku sawijining pandom kang ditujokaké kanggo para maos kang kepéngin mangertèni luwih pepak babagan Wikipédia. Pangripta nduwèni pangajap pandom iki bisa mangsuli pitakon-pitakon kang kerep ditakokaké babagan Wikipédia, kaya apa sajatiné Wikipédia iku, informasi apa baé kang ana ing Wikipédia, uga kepriyé carané golèk lan migunakaké informasi ing Wikipédia kalawan trep. Kanthi tepung luwih jero babagan Wikipédia, pangripta uga nduwèni pangajap para maos iku bisa mèlu ngamardika kawruh bebarengan ing Wikipédia. Pandom vèrsi jeron jaringan (online) bisa Panjenengan waca ing: Jalan Danau Toba No. 104 Bendungan Hilir, Jakarta Pusat DKI Jakarta 10210 wikimedia.or.id | info@wikimedia.or.id