MTsN 5 Tulungagung Diana Putri Sekarini, S.Pd MODHUL BA S A JAWA S e m e s t e r G e n a p Kelas 8
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa LAYANG KIRIMAN PURWAKA Senajan jaman wis canggih, kabeh sarwa migunakake teknologi, ora ateges layang kuwi ora perlu disinaoni. Layang perlu koksinaoni amarga layang iku uga salah siji sarana kanggo komunikasi marang wong liya kanthi lumantar tulisan. Wiwit ana HP utawa telepon, apamaneh saiki sing sumrambah HP android, kaya- kaya laying wis dilirwakake. Amarga kecanggihan teknologi kuwi komunikasi jarak adoh bisa luwih cepet ditrima utawa diakses. Wiwit saka whatshap, BBM, SMS, facebook, instagram lan liya-liyane. Nanging ing instansi pemerintah utawa swasta isih tetep migunakake medhia layang. Malah ing masyarakat undhangan wae uga kacithak minangka sarana komunikasi. Mula iku ora ana salahe kita sinau layang kiriman, kepriye wujude sarta kaidah-kaidahe. KEGIYATAN PASINAON I Jinis-Jinis Layang Kiriman. Layang iku sawijining alat komunikasi kang penting banget lumantar tulisan ing dluwang (kertas). Miturut M. Atar Semi (1995:1) layang iku sarana kang nyampekake warta kang tinulis saka pawongan siji marang pawongan liya. Ing modul iki diwedharake arupa layang iber. Kang ditegesi iber yaiku layang kang dikirimake, diwenehake (dicaosake) padane tembung diiberake. Dene jinis layang kiriman iku ana 3 yaiku : 1) layang pribadhi, 2) layang dhines pemerintah (layang resmi kanggo pemerintah), 3) layang sosial (layang resmi kanggo instansi swasta lan organisasi sosial kemasyarakatan. 1
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Perangane layang iber kayata: 1. Kitir 2. Layang ganep 3. Paturan 4. Layang dawuh 5. Ulem 6. Lelayu 7. Resmi Kepriye titikane layang sing becik? Layang iku kudu duwe titikan kaya ta kang ditulisake ing ngisor iki. Coba gatekna lan wacanen kanthi premati! 1. Jelas maksude. Ing antara jinis-jinis layang iber ing ndhuwur nduweni maksud cocog karo isine, nanging sing baku kabeh iku kudu gampang dimangerteni sing maca. 2. Rapi lan katon apik. Layang iku ditulis kanthi bentuk surat kang lumrah. Perangan-perangan layang iku ditulis pener ing panggonane lan tulisan kang rapi. 3. Migunakake basa kang apik lan bener. Layang iku migunakake pilihan tembung lan ukara kang bener cocog karo paugeran tata baku basa Jawa. Semono uga karo ejaan. 4. Layang iku ndudohake kapribaden kang becik. Iku bisa dideleng saka carane nyampekake gagasan sajroning layang kanthi lumrah, ora gumedhe lan katon minteri utawa kuminter. 5. Layang ditulis cekak lan aos. Layang ditulis migunakake tetembungan sing perlu-perlu, bab ora ana kaluputan lan kudu tliti. 2
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Gladhen 1 KEGIYATAN PASINAON 2 Pangerten lan Tuladhane Layang Kiriman. Amarga ing andharan ndhuwur disebutake menawa jinise layang iber- iber/kiriman ana 7, mula bakal dijlentrehake siji mbaka siji. Coba wacanen andharan ing ngisor iki kanthi premati! 1. Layang Kitir Yaiku layang iber mung isi saperlune, cekak, tinulis ing dluwang sakecandake, mung kudu ditengeri tembung kitir. Kang nampa layang wis ora nggatekake marang wujuding layang iku. Ora usah nganggo amplop, cukup linempet tekak tekuk bae. Tuladha : Gawenen sesuk! Kancamu, Fatma Azizah Layang ing ndhuwur ditulis cekak banget, ananging sing dikirimi wis paham apa maksude. Sakdurunge wis ana janjian antaraning sing nulis karo sing dikirimi. 3
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa 2. Layang Ganep Yaiku layang sing isine jangkep (wiwit saka bebuka, isi, penutup, peprenah). Tuladha: (1) Tulungagung, 12 Nopember 2019 Katur dhumateng (2) Eyang Kinasih ing dalem Banyuwangi (3) Sembah pangabekti kula katur, Kanthi serat punika ingkang wayah badhe caos kabar bilih kawontenan wayah ing (4) pondok taksih ginanjar wilujeng, mboten wonten satunggaling punapa. Ingkang wayah suwun mugi-mugi kawontenanipun Eyang dalah sedaya keluwarga ugi makatena. Mugi-mugia tansah pinaringan pangayoman saha berkah saking Gusti Allah Ingkang Maha Kuwasa. Kejawi saking punika, saderengipun kang wayah nyuwun agunging sih samodra pangaksami, bilih wekdal punika taksih dereng saged wangsul dhateng Banyuwangi amargi taksih ewuh badhe Ujian Tengah Semester. Menawi sampun cekap ujian punika, Insyaallah kula saged wangsul. Oh inggih kula kangen kaliyan masakan eyang. (5) Kula suwun eyang paring donga pangestu mugia kula saged nggarap soal-soal Tengah Semester. Ingkang wayah nyuwun idi pangestu mugya saged lancar saha lulus kanthi biji ingkang sae. (6) Sawetawis semanten rumiyin atur ingkang wayah, mbok bilih wonten tetembungan ingkang putra suwun lumunturing sih samodra kirang trapsilaning pangaksami. Nuwun. (7) Ingkang wayah (8) (9)Anisa Murtia Muhammmad Naim Ing layang ganep ndhuwur iku ana perang-perangan sing kudu kok mangerteni yaiku: (1) Asal panggonan lan tanggal / titi mangsa. Katulis ing pucuk ndhuwur sisih tengen. Nerangake saka ngendi layang kuwi dikirim lan kapan anggone ngirim. (2) Alamate layang / adangiyah Jeneng lan alamat sing dikirim kudu gamblang (jelas) lan jangkep. (3) Salam pambuka / purwaka basa ditulis mepet ing sisih kiwa. Panulise diwiwiti nganggo aksara gedhe (kapital) lan dipungkasi tandha pawacan 4
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa "koma (,)". Perangan sakdurunge isine layang lumrahe isi atur pambagya wilujeng. (4) Bebukane layang Perangan sakdurunge isine layang lumrahe isi atur pambagya wilujeng. Arupa pambuka layang, ngandharake bab khabar keslametan lan donga pamuji. (5) Isine layang / surasa basa. Mujudake isi (wose karep) layang sing dikirimake. (6) Panutupe layang / wasana basa. Ngandharake bab njaluk pangapura mbok menawa apa sing ditulis ana bab- bab sing kurang mranani penggalihe sing dikirimi. (7) Salam panutup Bisa ditulis ing sisih kiwa utawa tengen, ditulis ana bab-bab sing kurang mranani penggalihe sing dikirimi. (8) Tandha tangan / tapak asta Ditulis ing sela-selane utawa antarane salam penutup lan jenenge sing ngirim. (9) Jeneng sing ngirim Ditulis ing ngisore tandha tangan lurus karo salam penutup. 5
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa 3. Layang Paturan Yaiku layang sing kudu dimangerteni wong akeh. Tuladha : Wara-wara mengeti dina kamardikan. Umpamane saka kepala desa (lurah) ngadani karnaval ing saben desane. Wara-wara! Ing tanggal 19 Agustus 2019 Jam 14.00 WIB dianakake karnaval umum. Start lan finish Lapangan Talun Kalidawir. Mangga para warga desa Rejotangan lan sekitaripun sami mirsani TTD H.Abdullah, S.E Kepa 6
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa 4. Layang dhawuh Isine dhawuhe wong dhuwuran marang andhahane. Tuladha : Dipun suwun kanthi sanget dhumateng bapak/ibu guru MTsN 2 Tulungagung supados rawuh wonten rapat dinas Program Tahun Ajaran Baru, benjang Selasa 01 Juli 2019, tabuh 10.00 wonten ruwang guru. Tulungagung , 31 Juni 2019 Kepala Sekolah MTsN I Tulungagung 5. Layang Ulem Yaiku layang undhangane wong sing arep nduwe gawe (mantu, sunatan lan liya-liyane). Tuladha: Assalamu'alaikum.wr.wb Pamuji Rahayu mugi tansah winantu Pala Krama Arya Kusuma Wardana Atmajanipun Bapa Subrata & Pitaloka Nuwun lumantaring tirta cemani muggwing dalancang seta sinartan nugrahaning gusti allah kang murbeng dumadi kepareng atur uninga daupipun putra - putrid kinasih, nuju: Pikantuk Samita Aulia Wulandari Atmajanipun Bapa Wijaya & Dyah Gayatri Dinten: Setu Paing Surya Kaping: 14 Januari 2015 Wekdal: 10.00 WIB - paripurna Papan: Dsn. Jabalan, Ds. Jabalsari Kec. Sumbergempol - Tulungagung Ijab Krama: Surya Kaping: 14 Januari 2015 Wanci Tabuh: 08.00 WIB Mapan Ing: Griya Bapa Wijaya Ds. Jabalsari - Sumbergempol Handadosaken bingahipun manah ingkang tanpa pepindhan bilih bapa / ibu saha mitra kersa rawuh saperlu paring idi pangestu miwah hangestreni daupipun sri penganten sarimbit. Gunging panuwun konjuk handika sami mugi Tansah kali sing rubeda nir sambikala, amin. Pinampi Para Rawuh Sagung Kaluwarga Wassalamu'alaikum.wr.wb Bapa Wijaya & Dyah Gayatri Arya & Samita 7
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa 6. Lelayu Yaiku layang kang isine ngenani warta kesripahan / kepaten. Tuladha : Sampun kapundhut dening Gusti Allah, ibu kula asma Siti Mutmainah kalawau enjing tabuh 05.15 WIB. Badhe kasarekaken mangke ba'da dhuhur 13.15 ing TPU Krapyak. Kawula ingkang kesripahan Keluarga Besar Yusuf Efendi u DUDUTAN 1. Layang yaiku alat komunikasi awujud dluwang. Salah sijine yaiku layang iber. 2. Titikane layang iber sing apik yaiku (1) jelas maksude, (2) rapi lan apik, (3) migunakake basa kang apik lan bener, (4) layang ndudohake kapribaden, (5) layang ditulis cekak lan aos. 3. Jinis-jinis layang yaiku ana 6, kayata (1) layang kitir, (2) layang ganep, (3) layang paturan, (3) layang dhawuh, (5) layang ulem, (6) layang ulem. 4. Layang kitir yaiku layang iber mung isi saperlune, cekak, tinulis ing dluwang sakecandake, mung kudu ditengeri tembung kitir. 5. Layang ganep yaiku layang sing isine jangkep (wiwit saka bebuka, isi, penutup, peprenah). 6. Layang paturan yaiku layang sing kudu dimangerteni wong akeh. 7. Layang dhawuh yaiku layang sing isine dhawuhe wong dhuwuran marang andhahane. 8. Layang ulem yaiku layang undhangane wong sing arep nduwe gawe (mantu, sunatan lan liya-liyane). 9. Layang lelayu yaiku layang kang isine ngenani warta kesripahan/kepaten. 8
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Kegiyatan Pasinaon 3 Ngandharake Kaidah Penulisan lan Nulis Layang Resmi Ing kegiyatan iki bakal mangerteni kaidah penulisan kang ana ing sajroning layang resmi lan kaajab bisa mangerteni kaidah penulisan sajroning layang resmi. Sajroning layang resmi ana perangan-perangan sing kudu kokweruhi kokpahami, yaiku ana : 1. Kop layang (kepala surat), perangan iki ngemot tulisan instansi sing ngetokake layang. 2. Titi mangsa, yaiku perangan layang sing nyethakake wektu lan papan panulise layang. 3. Nomer surat (ana lampiran lan perihal), yaiku perangan layang sing nyethakake nomer surat sing digawe dening instansi, lampiran nyethakake bab-bab sing dilampirake sajroning nulis layang lan perihal iku ngemot underaning isi layang. 4. Adangiyah, yaiku perangan layang sing nyebutake marang sapa layang ditujokake. 5. Salam pambuka, yaiku perangan layang sing nyethakake salam minangka pambukaning layang. 6. Pambuka / purwaka, yaiku perangan sakdurunge isine layang lumrahe isi atur pambagya wilujeng . 7. Surasa basa, yaiku perangan sing arupa isining layang utawa wigatining layang. 8. Wasana basa, yaiku perangan layang sing pungkasang kang isine nyuwun pangapura menawa ana tetembungn sing kurang prayoga utawa ora becik tumprape sing maca. 9. Peprenah, yaiku perangan kang nyethakake sapa utawa kaprenah apa kang gawe layang. 9 lan
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa 10. Tapak asma lan asma terang, yaiku perangan kang nyethakake tapak asta/tandha tangane sing kirim layang lan jenenge (nama terang) sing nulis layang. Coba gatekna tuladha layang resmi ing ngisor iki! Kantor Kementerian Agama Kabupaten Tulungagung Jalan Pahlawan Gang 2 Rejoagung, Tulungagung Nomer : Tulungagung,2 Nopember 2019 Lampiran : - Hal : Pariwara Ingkang kinurmatan Bapak/ibu Kepala Madrasah Tsanawiyah Se-kabupaten Tulungagung Ing Tulungagung Assalamu'alaikum wr.wb, Paring uninga bilih kagem mengeti dinten Pahlawan, Kementerian Agama Kabupaten ngawontenaken Lomba Maca Geguritan. Pramila saking punika, kaaturaken dhumateng bapak/ibu Kepala Madrasah supados paring wara-wara dhumateng para siswanipun. Lomba Maca Geguritan badhe katindakaken, Dinten : Senin, 11 Nopember 2019 Tabuh : 09.00 WIB Papan panggenan: Aula MTsN I Tulungagung, Jalan Ki Hajar Dewantara Beji Tulungagung. Mekaten pariwara ingkang saged kaaturaken, dhumateng kawigatosanipun kaaturaken matur sembah nuwun. Wassalamu'alaikum wr.wb Kepala Kemenag Kabupaten Tulungagung ... 10
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa TEMBANG MACAPAT DHANGDHANGGULA PURWAKA Ing kelas 7 wis nyinaoni apa kuwi tegese tembang macapat, paugeran- paugerane sarta jinis-jinise tembang macapat. Tembang macapat kang ana 11 macem iku coba sebutna! Kepriye titikane utawa paugeran tembang macapat kuwi? Papan kanggo nggarap 11 tembang macapat yaiku ana : 1... 2... 3... 4... 5... 6... 7... 8... 9... 10... 11... Paugeran tembang macapat iku kaiket dening guru gatra, guru lagu lan guru wiilangan. Coba jelasna tegese paugeran guru gatra, guru lagu lan guru wilangan. Papan kanggo nggarap. Guru gatra tegese : ... Guru lagu tegese : ... 11
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Guru wilangan tegese : ... Kegiyatan Pasinaon Nah ing piwulangan iki bakal diandharake tembang macapat dhandhanggula.Wacanen cakepan tembang macapat iki kanthi patitis! Dhandhanggula Sang rawi tandha purnaning wengi Sarwa endah kabeh sesawangan Padha tuwuh tandurane Ron-rone ledhung-ledhung Samya makarya para tani Sinawang padha rena Ginurit ing kalbu Sareng dhuwamahe jawah Dadya tansah gemah ripah loh jinawi Ayem tentrem minulya Kepriye guru gatra, guru lagu, lan guru wilangane? Coba golekana paugerane cakepan tembang macapat dhandhanggula ing dhuwur! Guru gatrane:... larik. Guru lagune : Larik ... 1 tiba swara Larik ... 2 tiba swara Larik ... 3 tiba swara Larik ... 4 tiba swara Larik ... 5 tiba swara 12
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Larik ... 6 tiba Larik ... 7 tiba Larik ... Larik ... 8 tiba 9 tiba Larik ... 10 tiba Guru wilangane: Larik 1 ana ... wanda. Larik 2 ana ... wanda. Larik 3 ana ... wanda. Larik 4 ana ... wanda. Larik 5 ana ... wanda. Larik 6 ana ... wanda. Larik 7 ana ... wanda. Larik 8 ana ... wanda. Larik 9 ana ... wanda. Larik 10 ana ... wanda. Dadi yen ditulis paugerane tembang macapat dhandhanggula yaiku : ... Yen wangsulanmu ing ndhuwur nggoleki guru gatra cakepan tembang dhandhanggula yaiku ana 10 larik, dene guru lagu gatra 1 ceblok swara i, gatra 2 ceblok swara a, gatra 3 ceblok swara e, gatra 4 ceblok swara u, gatra 5 ceblok swara i, gatra 6 ceblok swara a, gatra 7 ceblok swara u, gatra 8 ceblok swara a, gatra 9 ceblok swara i, gatra 10 ceblok swara a. Dene guru wanda gatra 1 ana 10 wanda, guru wanda gatra 2 ana 10 wanda, guru wanda gatra 3 ana 8 wanda, guru wanda gatra 4 ana 7 wanda, guru wanda gatra 5 ana 9 wanda, guru wanda gatra 6 ana 7 wanda, guru wanda gatra 7 ana 6 wanda, guru wanda gatra 8 ana 8 wanda, guru wanda gatra 9 ana 12 wanda, guru wanda gatra 10 ana 7 wanda. Paugeran ing tembang dhandhanggula iku bisa katulis : 10i, 10a, 8e, 7u, 9i, 7a, 6u, 8a, 12i, 7a. Kepriye tegese utawa makna sajroning cakepan tembang ing ndhuwur lan pesen moral kang bisa dijupuk? Yen kepengin mangerteni teges lan njupuk pesen moral. 13 swara swara swara swara swara
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Tembang Macapat dhandhanggula 1 Dhandhanggula Sang rawi tandha purnaning wengi Sarwa endah kabeh sesawangan Padha tuwuh tandurane Ron-rone ledhung-ledhung Samya makarya para tani Sinawang padha rena Ginurit ing kalbu Sareng dhuwamahe jawah Dadya tansah gemah ripah loh jinawi Ayem tentrem minulya Kamus Kecik Sang Rawi Purna Tuwuh Ron-rone ledhung-ledhung Samya Rena Ginurit Kalbu Sareng dhuwamahe jawah Dadya : rembulan : rampung : (bhs Indo : tumbuh) : gegodhongan : (bhs Indo : subur), ngrembuyung : padha : seneng : digurit, ditulis : ati : bareng : cebloke : udan : dadia Isine cakepan tembang dhandhanggula ing ndhuwur nyritakake kahanan ing sawijining wengi sakwise udan katon sarwa endah lan ndadekake godhong- godhongan katon seger sarta subur ngrembuyung banget. Para sedulur tani padha bungah atine amarga kahanan sing kaya mangkono pangajabe muga-muga ndadekake uripe sarwa kepenak lan dadi tentrem. Kepriye pesen moral sing bisa dijupuk saka cakepan tembang macapat dhandhanggula ing ndhuwur? Pesen moral yaiku sawijining pitutur utawa tepa patuladhan kang bisa dijupuk utawa diconto kanggo urip bebrayan (bermasyarakat). Nah apa ya pesen morale? Salah siji pesen moral sing bisa 14
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa dijupuk yaiku kita kudu bisa nrima ing pandum saka titahe lan kanugrahane Gusti Allah. Tembang Macapat dhandhanggula 2 Dhandhanggula Slendro P. Sanga 2 Sas mi 5 6 ta 6 ne . 6 i nga u 2 rip 2 pu 2 ni 2 ki . 2 Ma 6 2 pan e 1 wuh . 6 6 yen o 6 ra 6 we 6 ru 6 ha 5 Tan 6 ju me 6 6 . neng 6 6 ing u i rip 6 5 e . 6 A 1 keh 2 . kang 1 nga 6 ku 1 5 a 6 ku . 6 Pa 6 ngra . 6 sa 5 2 ne . 2 2 2 sam pun u 2 da 1 ni 1 Tur 2 du 2 rung . 2 wruh ing 2 2 ra 2 sa . 0 3 Ra 5 sa . 1 1 kang sa 2 tu 1 6 hu 5 . 0 1 Ra 2 sa 2 ning 2 ra . 2 sa 2 pu 2 ni 2 ka . 0 5 U 3 pa na 2 ya 1 6 nen . 6 da 6 ra 6 pon 6 sam . 6 pur 2 U 2 gi . 0 5 Ing 6 ka 1 u . 6 ri 2 pan . 1 i 6 ra 1 . 0 15 6 1
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Coba gokana sajroning kamus basa Jawa tetembungan angel ing cakepan tembang dhandhanggula ing ndhuwur ! Sasmitane Ngaurip Puniki Mapan Ewuh Tan Jumeneng Pangrasane Udani Wruh Satuhu Upayanen Darapon Sampurna : ... : ... : ... : ... : ... : ... : ... : ... : ... : ... : ... : ... : ... : ... Yen wis weruh tegese tembung angel ing ndhuwur ana sajroning kamus basa Jawa (paramasastra) mula gampang anggonmu nindhakake nggancarake cakepan tembang macapat.Nggancarake tembang iku sarana negesi tembung angel lan nerangake sakjelas-jelase isine cakepan tembang macapat iku.Nggancarake iku arupa prosa.Coba gatekna gancaran cakepan tembang macapat tuladha 1 ing ngisor iki! Ing sawijining kahanan wektu srengenge wis wiwit mlethek, iku pratandha wengine wis rampung (wiwit esuk). Ing alam sekitar katon sesawangan apik banget, wit-witan utawa tetandurane padha tuwuh. Gegodhongane katon ngrembuyung seger banget. Bab iku ndadekake para kadang tani katon seneng banget lan bebarengan cebloke udan. Uga ndadekake kahanan sing gemah ripah loh jinawi. Para kadang tani bisa urip sing ayem banget lan mulya. 16
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Nah coba gancarna cakepan tembang macapat dhandhanggula ing ngisor iki! Sasmitane ngaurip puniki Mapan ewuh yen ora weruha Tan jumeneng ing uripe Akeh kang ngaku aku Pangrasane sampun udani Dur durung wruh ing rasa Rasa kang satuhu Rasaning rasa punika Upayanen darapon sampurna ugi Ing kauripan nira Papan kanggo nggarap! ... Saben-saben jinis tembang macapat iku duwe watak. Menawa watak tembang macapat dhandhanggula iku wewatakane yaik luwes, kewes lan dhudhut ati, mula pantes kanggo nelakake crita apa bae ing ngendi wae lan kahanan apa bae. 17
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa MACA LAN NULIS AKSARA JAWA Ing modul iki bakal ngandharake bab aksara murda lan aksara swara. Kanggo nyinaoni modul iki prasyarate kudu apal karo aksara Jawa lan pasangan sarta sandhangan swara lan sandhangan panyigeg. Iku mau kabeh wis koksinanoni ing modul kelas 7. Isih eling to? Coba eling-elingen maneh kanthi ngisi tabel ing ngisor iki! Ha = .... Na =.... Ca Aksara Legena =.... Ra =.... Ka =.... Da = .... Ta =.... Sa =.... Wa =.... La =.... Pa = .... Dha =.... Ja =.... Ya =.... Nya =.... Ma = .... Ga =.... Ba =.... Tha =.... Nga =.... Pasangan Aksara Jawa Ha = .... Na =.... Ca =.... Ra =.... Ka =.... Da = .... Ta =.... Sa =.... Wa =.... La =.... Pa = .... Dha =.... Ja =.... Ya =.... Nya =.... Ma = .... Ga =.... Ba =.... Tha =.... Nga =.... 18
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Sandhangan Swara 1. Suku =.... wujude =..... unine 2. Wulu =.... wujude =..... unine 3. Taling =.... wujude =..... unine 4. Taling tarung =.... wujude =..... unine 5. Pepet =.... wujude =..... unine Sandhangan Panyigeg 1. Wingnyan sesigege wanda= .... wujude 2. Layar sesigege wanda = .... wujude= .... 3. Cecak sesigege wanda = .... wujude= .... 4. Pangkon wujude= .... 19 = .... =.... =.... =.... =.... =....
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Aksara Murda Aksara murda sajroning bahasa Indonesia dijenengi huruf kapital. Huruf kapital ing aksara Latin iku biyasane digunakake ing purwakane ukara, jeneng wong, panggenan, lan ayo coba sebutna! Menawa aksara murda iku ngemu teges aksara sirah. Pigunane aksara murda iku kanggo nulis jeneng dhiri (nama seseorang), geografis ( panggenan : kutha, desa, kecamatan, kali, segara, pulo lan sakpanunggalane), gelar utawa pangkat, instansi pemerintah utawa swasta sing berbadan hukum. Apa bae aksara murda iku? Kepriye wujude? Coba gatekna tabel ing ngisor iki banjur eling-elingen wujude! 20
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Ing ngisor iki ana paugeran-paugeran migunakake aksara murda : 1. Aksara murda kanggo nulis tembung ing ndhuwur (jeneng dhiri, geografis, gelar utawa pangkat, instansi pemerintah utawa swasta sing berbadan hukum), saktembung cukup ditulis siji bae, dipilih sing manggon ing ngarep dhewe, manawa ora ana banjur mburine, ngono sakteruse. 2. Aksara murda ora kena dadi sesigeging wanda, dadi ora kena dipangku utawa diwenehi pasangan. Ananging aksara murda bisa dadi pasangan. 3. Kanggo nulis asma raja, presiden kabeh aksarane migunakake aksara murda. Kejaba aksara kuwi dadi paten (amarga aksara murda ora kena dadi sesigege wanda). Tuladhane panulisan nganggo aksara Murda: 21
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Aksara Swara Tuladhane panulisan nganggo aksara Swara: 22
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa 23
Aja rumangsa bisa, bisaa rumangsa Gladhen pasinaon Aksara latin ana ngisor iki tulisen ing komputer nganggo program pallawa kanthi bener lan pener! Benua Australia wis maju = ... Indonesia misuwur = ... Sasi Agustus lomba = ... Amir sida umroh = ... Umar Suaidi lagi umroh = ... Lunga ing wulan Oktober =... Imam Suprayitno =... Andika menyang Australia =... Intan Aisyah lagi ngaji =... Ibnu Pamuji adikku =... 24