Edisi : 056/MT PDM Bantul/2024 6 September 2024 M / 3 Rabi'ul Awwal 1446 H Njagi Diri Pribadi Saha Keluarga Saking Paseksan Neraka Khutbah sepisan ِ� َﺪْﻤَﻟﺤا ﻪُﻨْﻴِﻌَﺘ ْﺴ ْ�ِﻔ �َو ُه ُﺪَﻤ ﻐَﺘ ْﺴ ذﻮُﻌ �َو ُهُ �َو � نِإ ِ أ ِتﺎَﺌّ ِي َﺳ ْﻦِﻣَو ﺎَﻨ ِﺴ � ْﻦَﻣ ﺎَ ِﻟﻨﺎَﻤ ﻓ ُﷲا ِه ِﺪ أ ِروُ � ﻬ ﺷﺮ � ﻔ ا ُﺪَﻬ ﻀُﻳ ْﻦَﻣَو ُ ﻟﻪ َيِدﺎ ﻻِإ َ ا .ُ ﻟﻪ ن ﻻ ﻟﻪِا ﻠِﻠ ﻪ ﻓ ﻼ ﻫ ﺷ �ا � ًﺪَّﻤ ﻟﻪﻮ ُﺳَرَو ُه ُﺪْﺒ أ ُﺪَﻬ ﻚْ�ِ ﻻ ُ أَو ،ُ ﻻَو َ ﻧ ِﺒﻲ ﻻ ﺷﺮ ﻟﻪ ﺷ ن � ﺗ ْﻦَﻣَو ِﻪِﺑﺎ َﺤ ْﺻ ُه َﺪ ِ� َﺻ َّﻢُﻬ َّﻤ َﻋﻠﻰ َﻋﻠﻰَو ٍﺪ ﻌَ� أَو ِ � ﻠلا ِﻟﻪآ .ِﺔَﻣﺎَﻴِﻘﻟا ِمْﻮَﻳ ﺣِﺈِﺑ ﻟﻰِإ ٍنﺎ ِﺴ . ﻌَ�ﺎّ � ؛ ُﺪ ُسﺎَّﻟﻨا ﺎَﻬ َﻣ أ ﺂَﻴ � أ ﻟ ِﻪِﺘَﻋﺎ َﻃَو ﻠَﻌ نْﻮ ُﺤِﻠ � ْﻢ � ﻔ ا َنْ�ِ �ا اوُنَم �ا اَهُّ� آٰي ق �ا او َ َ َ ُ ْ َ َّ ُ ْ ْﻦِﻣ ِﷲﺎِﺑ ﻞ ِﻀُم ﻼ ُه َﺪ ﺣَو ُ لﻮ ُﺳَر ْﻢُﻬَﻌِﺒ َ َ َ َّ َ ْ َ ُ ْ ْ ْ َ َّ َ َ َ َ ٰ ْ َ ْ ْ ْ ّٰ َ ُ َ َ َ َ ُ َ َ ْ َ ُ َّ َ َ َ َ َّ ّ َ َ ُ َ َ َ َ ُ ْ ُّ َ �ْﻴ ِﺻْو ﻟﻰﺎَﻌ ﻗ . � لﺎ ت َّقَح َ ُ ﻘَﺘِﺑ َيﺎَّﻳِاَو ْﻢ ِﷲا ىَﻮ ﻜلا ِنآْﺮ : ِﻢ�ِﺮ ِﻓﻲ ﻘﻟا ْمُت �ْوُم �َو �ِا َّن اَو � ا ، َ َّ َ َ َ ْ َ َ ُ ُ َ ُ َّ َّ َ ٰ َ ْ ُ َّ َ ُ ٰ ّٰ ُ ٖهِتٮ ق � 1
َ َ َ ً َ َّ ْ ْ َ ُ ُ ﺎﻀْﻳ ﻗَو اوُنَماَء َنيِ َي �ٱ اَهُّ� �ٰٓ : لﺎ أ ُساَّ�ٱ ا قَو � ٗرا ن ۡم �ٱَو دو ه كِ� ة . نو ُصۡعَ� دا َدِش اَم َ هَرَم نوُرَم Hadirin Jamaah Jum'at Rahimakumullah ُ � َس ۡم آو ق أ فن لَع ُةَرا َجِ لَم اَهۡي لَع ؤُي اَم فَ�َو ۡم نو ۡ ٰٓ َ َ َ ٌ ُ َ َ ُ َ َّ ُ ٓ ۡ َ َ ۡ َ ٞ ُ َّ �ٱ أ � َ نْوُمِل ْسّ ُم أَو ه �يِل َ ُ ۡ ٞ ظ َ �ِغ tansah ngaturaken pujo puji pangalembana saha raos syukur dhumateng , awit sedaya nikmat, linangkung nikmat Allah iman saha Islam. Shalawat saha salam mugi tansah katur dhumateng nabiyullah Nabi Muhammad . Mboten kesupen mangga mbudidaya amrih mindakipun raos iman saha Hadirin Jamaah Jum'at Rahimakumullah taqwa dhumateng Allah Mangga
. Keluarga menika sih nugraha saking Allah ingkang linangkung edi peni, inggih aset gesang ing donya ngantos akhirat. Pramila keluarga menika kedah dipun jagi saha dipun rimat supados wilujeng gesang ing ngalam donya paring dhawuh ngantos ing akhirat. Allah mekaten,
َ َ َّ ْ ْ ُ ُ ُ ۡ َ ُ َ ُ ُ اوُنَماَء َنيِ َي �ٱ اَهُّ� �ٰٓ آو ق أ فن لَع ُةَرا َجِ ُساَّ�ٱ لَم اَهۡي �ٱَو اَم هَرَم لَع ؤُي اَم فَ�َو ۡم أ نو Hai wong wong kang padha iman, rumaten sliramu lan keluargamu seko geni neraka kang urup urupe seko wadag menungsa lan watu, diulatke para malaikat-malaikat kang kasar, keras, lan ora tumindak duraka marang Allah ngenani apa wae kang wes diperintahake Allah marang deweke (para malaikat) lan mituhu nglakoni apa wae kang diperintah-ake � َس أَو ۡم ه �يِل دا َدِش قَو � ٗرا ن ۡم دو نو ُصۡعَ� ه ا َ �ٱ ۡ َّ ٰٓ َ َ َ َ ٌ َ ٞ ٞ َّ ظ � كِ� ة �ِغ نوُرَم ُ ۡ َ ۡ َ ُ Jawinipun: (QS. At- Tahrim : 6) peliharalah dirimu ing sak lebeting Tafsir Ibnu Katsir dipun dan keluargamu aturaken bilih maksud saking inggih menika paring piwucal supados tansah celak saha taat dhumateng Allah, saha meper saking tindak lampah ingkang analisir saking paugeran utawi pranatan agami. Kalebet ugi tansah zikir dhumateng Allah, kanthi pangajab mugi mugi sedaya keluarga saged Hadirin Jamaah Jum'at Rahimakumullah wilujeng saha kalis saking paseksan neraka. 3
Mulang wuruk keluarga menika mboten gampil, pramila pamomong kedah kagungan sifat sifat pinuji saha saged dados tepa palupi ing Sabar. : Kagungan madyaning keluarga, kadosta : Sepisan Sifat Pamomong kedah kagungan sifat sabar, amargi kanthi sifat sabar menika samangka badhe dados mari angsal pitulungan ing madyaning gesang menika. Allah sampun paring dhawuh َعَم َ َي �ٱ اَهُّ� mekaten, �ٰٓ ِةٰو نِإ � �ٱ َّصلٱ ِ� ٰ َن�ِ Jawinipun "lan padha nyuwun-na marang Allah pitulungan kanthi sabar lan sholat. lan temen (sholat) iku abot kejaba kangge wong wong kang khusyuk" َّ ْ َ ْ َّ َّ ل َّصلٱَو ِ اوُنيِعَت ۡسٱ ۡ� َّصلٱِب اوُنَماَء َنيِ (QS. Al-Baqarah : 153) Abdullah ibn Mas'ud ngendika, 'Iman iku rong bagian: separuh yaiku sabar lan separuh liyane yaiku syukur." Sabar minangka sepalih saking keimanan nggadahi kedudukan ingkang inggil wonten ngarsa dalem Allah , kaserat ing sak lebeting QS. Ar-Ra'du ayat 22-24 mekaten, 4
َ َ َّ ْ َ ْ ْ ٓ َ َ َ ُ أَو َةٰو ّ�َر ِه ۡجَو َء ل َّصلٱ اوُما أَو ۡمِهِ فن ق ق ا نوُءَر ۡدَ�َو ّي َّسلٱ ِةَن َسَ ةَئِ لْو ةَيِ� كِ� �ٱِب خ ۡدَي ٖن ۡدَع ُتٰ َّنَج ل َص نَمَو اَه َح ل �و ٢٢ لَع خ ۡدَي ّم مِهۡي َّ�ِ لٱَو ۖۡمِهِتٰ ذَو ۡمِهِجٰ ّر لَم كِ� ة ل نو لَع ٌمٰ � َمۡعِن َ� َص اَمِب م �ۡ ِراَّ�ٱ َ� �ۡي ۡم ف ۚ ق lan wong wong kang sabar jalaran ngluru ridhane Pengerane, ngedek-ake shalat, lan pada nafkah-ake sebagian rezeki kang Ingsun paringake marang deweke wong akeh, karo ngedeng lan uga sesideman, uga sumingkir seko laku ala lan agawe kebecikan, hiyo kang mengkono mengkono iku wong wong kang bakal mekoleh padunungan pungkasaan (kang apik). (yaiku) surga 'Adn kang wong akeh iku padha mlebu bareng bareng karo wong wong kang saleh lan anak hiyo bapak-bapak-e, bojo-bojone, putune, lan para malaikat-malaikat padha nyambangi ing panggonane wong wong iku seko kabeh lawang. (sinambi ngucap): "Salamun 'alaikum bima shabartum". Mula ndahiba endahe papan padunungan kang pungkasan iku. غِتۡبٱ َ� َص َنيِ اوُ �ٱَو �َعَو � َ� قَزَر ِ� ۡمُهٰ ِراَّ�ٱ َ� � ق َ�ۡز اَباَء أَو ۡمِهِ� ٖباَب٢٣ � َس اَّمِم ۡمُه ل ۡنِم او ُ ۡ ٰٓ َ َ َ ۡ ٗ َ ٗ َ َ ّ أ ُ َ ۡ َ ُ َ ۡ ٰٓ ٓ َ ّ َ ُ ُ َ ُ ُ َ ُ � نِ ِ َ َ َ ۡ ُ ُ ُ ٢٤ Jawinipun: 5
Kaping kalih, inggih sifat Lembah manah saha andhap asor. Sinten kemawon badhe tansah remen dhumateng ingkang tiyang kagungan sifat saha solah bawa lembah manah saha andhap asor. Hal menika estu dados faktor ingkang wigatos ing madyaning sesrawungan saha mulang wuruk ing sak lebeting keluarga. sampun paring dhawuh ing QS. Ali Allah ل َت ِ� ِ �َر اَمِب Imran : 159 ق غ ا ظيِل لٱ ل ِب هۡرِوا شَو ۡمُه ِ� ۡم او � فن ض ف �ِرۡم �َوَتُم َ� لٱ ُّبِ ِ
ۡ ۡ َ ُ َ َ َ ًّ َ َ ۡ َّ ّم ٖةَ �ٱ َنِ كِلۡوَح ۡنِم ف ۖ �ٱ � َتۡمَزَع ا �َوَت ذِإ لَو ۖۡمُه ف � � َتن ك ۡو ظ غَت ۡسٱَو ۡمُهۡن ل ۡرِف � َ ْ َ َ ۡ ُ َ َ ۡ ُ َ ُّ َ ۡ ّ ۡ َّ ُ َ َ َ َ َّ َّ َّ � ِ �ٱ نِإ ِۚ �ٱ �ٱ Mula amerga rahmat saking ngarsane Allah, sliramu padha lembah manah andap asor marang deweke wong akeh, sekirane sliramu padha bengis lan cekak-an aten mesthi wong wong iku padha ngedohi sliram. Mula saka iku becik weneh-ana ngapura wong wong iku, lan nyuwun-a pangapura kanggo wong wong iku. Lan padha ngadani musyawarah karo wong wong iku ing sekabehe urusan. Mula yen wes padha sepakat, nuli tawakkal marang Allah. Sak Jawinipun: 6 َ ف
temene Allah iku banget tresnane marang wong tawakkal marang kang wong panjenengane. padha (QS. Ali Imran : 159) ٌﻖْﻴِ�َر ﺸِ� َﻋﺎﺎَﻳ ُّﺐِ �ِّﺮلا ﻛﻠ م ِﺮ � Rasulullah Jawinipun, "Wahai Aisyah, sak temene Allah iku maha welas asih lan remen sifat welas asih ing kabeh urusan." َ ِّ ْ ُ ُ ُ َّ َ َّ ْ َ �ا َﻖ ْ ﻷا ِﻓﻲ paring dhawuh mekaten,. ﺔ ِﻪ نِإ Kaping tiga inggih sifat welas asih . (HR. Al Bukhari) /Penyayang.
paring piwucal dhateng sedaya umat, supados sedaya umat ngadahi sikap welas asih saha aris wicaksana ing ing sak sinten kemawon lumahing bumi menika. Kanjeng Nabi sampun ِضْر ﺣﻤْرا ِءﺎَﻤ َّﺴلا اﻮُ �ُ ْﻢ paring dhawuh mekaten, "Sayangilah sapa wae kang ana ing sak lumahing bumi, mesthi sliramu uga bakal disayangi sapa wae kang ana ing langit" Rasulullah ingkang mapan َ ْ َ ُ ْﻦَﻣ ْﻦَﻣ ﺣﻤْﺮَﻳ ِﻓﻲ ﻷا ِﻓﻲ . Jawinipun: (HR. At- Tirmidzi). Ing sak lebeting bale griya ugi mekaten, sifat 7 welas asih andhap asor kedah tansah tuwuh ing
madyaning bebrayan rumah tangga. Ing sak mangke estu badhe tuwuh wontenipun , ayom ayem bebrayan tentrem, remaket, sedaya sami nengengen-aken sikap welas asih andhap asor, satemah dados gampil Kaping baiti jannati. nesu/duka. harmonis ingkang sekawan, mboten Sedaya sami mafhum bilih tiyang menika mboten saged uwal saking sifat nesu menika, ananging ingkang baken inggih supados saged dipun peper ing papan ingkang sak yektos. Sampun ngantos dipun umbar lajeng perkawis perkawis ingkang dumados, mboten tambah lerem ananging tambah risak. Tiyang ingkang wicaksana inggih tiyang ingkang saged damel lerem nalika nesu. Hal menika ugi kalebet tanda yekti / sifat saking tiyang ingkang taqwa. Allah paring pengendikan ing sak lebeting QS. Ali ُتٰ َ� َّسلٱ اَه َ�ٰ Imran : 133-134 : َّ�لٱ ِ� اَّ ِء َ ْ ۡ ُ ُ ضۡرَع ٍةَّنَجَو ۡم قِفنُي َنيِ نو �ٱ ّ�َّر نِ َ�ِقَّتُم ّم ٖ�َرِف لِل غَم ٰ �ِإ ت َّدِع آوُعِرا َسَو �ٱَو أ ض� �ِ ١٣٣ َ ُ َّ ۡ ۡ ٓ َ ُ ُ ۡ 8
ۡ ۡ ۡ ٓ َ ُ َ َ َّ ِساَّ�ٱ ِنَع َ�ِفاَع لٱ َ�ِمِظٰ �لٱَو لٱَو ِء اَّ � غ َ�ِنِس ۡحُم ١٣٤ لٱ lan padha age age sira kabeh nyuwun ngapura marang pengeran lan suwarga kang jembar, sak jembare langit lan bumi kang bakal dicepak-ake marang wong wong kan padha taqwa. (yaiku) wong wong kang gelem nafkah-ke (arta bandane), ing wektu lodang uga ing wektu rupeg, lan wong wong kang meper nesune lan menehi ngapura marang wong liya. Allah remen marang wong wong kan agawe amal kebecikan. ُّبِ ظۡي �ٱَو � لٱَو � ُ Jawinipun:
َ َ ً َ َ َ َ َّ َّ َ ةَﺮْ�َﺮ ﻼُﺟَر ْﻦ ْ ّ ِﺒﻲ أ ن ﻫ ِﺑﻲ أ � paring dhawuh mekaten,. ْﺐ َﻀ اًراَﺮِم دَﺮ ﻻ )) : ؛ ﻓ .(( � ﻐ ُّيِرﺎ ﺨُ ﻟﺒا Jawinipun, saking sahabat Abu Hurairah Radhiyallahu anhu ana sewiji wong lanang kang marak sowan dhumateng kanjeng Nabi : "mugi panjenengane paring wasiyat kula". ing Panjenengane (Nabi) paring dhawuh, "sliramu aja ngumbar nesu !" wong iku nganti bola bali ُ ِ� ِﺻْو ْ ﻗ ، لﺎ أ : Rasulullah ْﺐ َﻀ � ﻐ لﺎ )) : ُهاَوَر ﻨﻠِل ﻗ ِ َ َ َ َ ْ َ َّ َ .(( ﻻ لﺎ ﻗ د 9
nyuwun dhateng kanjeng Nabi, nuli kanjeng Nabi paring dhawuh: "sira aja neson!" [HR al- Hadirin Jamaah Jum'at Rahimakumullah Bukhâri]. sifat kasebat, ingkang kedah wonten kangge mulang wuruk ing madyaning keluarga. Pramila sampun ngantos kagungan sifat mupus saha sayah kangge mulang wuruk keluarga tumuju ing taat saha mituhu nindakaken dhawuh saha nebihi awisanipun gusti Allah. Mugi mugi gusti ingkang akarya jagad tansah maringi kekiyatan saged mulang wuruk keluarga saha saged mlempak ﻐَﺘ ْﺳ ِ�ْﻮ لْﻮ أَو ا ﻟا ﷲا ُﺮِﻔ ﻫ ْ manunggal malih mbenjang teng akhirat aamiin. أ ﻗ ﺬ ﻗ ﻐَﺘ ْﺳﺎ �ِﻤِﻠ ْﺴُﻤ ﻓ ِتﺎَﻤِﻠ ْﺴُﻤ لاَو َ ﻧِإ ُهْوُﺮِﻔ Sekedhik-ipun sekawan َ ْ َ َ َ ْ ُ ِﻟﻲ َﻢْﻴ ِﻈَﻌ ﻟَو ْ ﻟا َﻮ ﻪ ﻫ ﻐ ﻔ َ ِﺮِﺋﺎ َﺴِلَو ْﻢ � ِﻢْﻴ ِﺣّﺮلا ُرْﻮ ْ ْ ْ ُ َ َ ّ ُ ُ ْ لا Khutbah Kaping kalih ُه َﺪ ُﺪَﻬ َ ﺣَو ﻟﻪِا ﻻ أ ﺷ ن ﷲا ُه ُﺪْﺒ َّﻢُﻬ ﻞ َﺻ ﻟﻪْﻮ ُﺳَرَو ُ � ا ﻠل ، ْﻦَﻣَو ْﻢُﻬَﻌِﺒ ِمْﻮَﻳ ٍنﺎ َﺴ ﻟﻰِإ ﺣِﺈِﺑ ﺗ َ َّ َ َ ْ ْ ﻻِا ُ َ َّ ِّ َ ْ َ َ َ َ َ ،َﺮَم ﺎَﻤ ﻛ أ ا ًﺪَّﻤ � أ ن ﺤ َﺻَو ِﻪِﺒ ْ�ِﺜ ا ًﺪْ اً ﻛ ﺣﻤ ُﺪَﻬ ،ُ أَو ﺷ ﻟﻪ ٍﺪَّﻤ َﻋﻠﻰَو أ ِﻟﻪ ِ � أ َ َ َ ْ َ َّ ُ َ َ َ ْ ْ َ َّ ُﺪْﻤَ ِ� ِ ﻚْ�ِ ﺷﺮ ﻻ َﻋﻠﻰ ﻠ َﺳَو ْﻢ ا ﻟﺤ َ َ َ ِّ َ 10
َ ُ َ ْ ُّ ْ َ َ ُ ْ َ ﺎَّﻣ �ْﻴ ِﺻْو ُﺪ ﻘَﺘِﺑ ﺎَﻬ ُسﺎَّﻟﻨا ﺎَﻴ ﺤَﻤ ﻌَ� ْﻢ ىَﻮ �َو ْ ﻔ ِﺴﻲ � � . ﺸﺮ ،ِ أ أ ﻘَّﺘُﻤ ﻼَمَو ﻪَﺘ ﻟﻰﺎَﻌ نْﻮ َزﺎ َﷲا ُﷲا . � ﻘ لﺎ لا ﺪ � ِﷲا ﻘ ﻓ نِإ : � �ِﺋ ِﻪْﻴ اْﻮُﻨَﻣآ ﻠَﻋ ﻠ َﺼُﻳ َﻋﻠﻰ ﺎﻬُّﻳ ﻠ َﺳَو ﻠ َﺻ اْﻮُﻤ نْﻮ اْﻮ َﻦ ﺄٰﻳ ِﺒﻲَّﻟﻨا ، ِّ �ِ ﻟﺬا ﺎًﻤْﻴِﻠ ْﺴ ٍﺪّ ٍﺪّ َﻋﻠﻰَو َﻋﻠﻰ َﻤ َﻤ ِﻞ َﺻ �ا ْﺮِﻔ ﻏا �ا � . أ ِل � . � ِتﺎَﻨِﻣ ْﻢُﻬ ، ِتﺎَﻤِﻠ ْﺴُﻤل �ِﻤِﻠ ْﺴُﻤل َ َ ﺆُﻤل ﺆُﻤ اَو اَو اَو ﺣ ِءﺎﻴ ا ﻷ ﻨِﻣ ﻠِل �ِﻨِﻣ َر . ِتاَﻮ ۡعَ� اَو اَن ۡي َد اَنَ�و � اَنَّ� ۡب َد هَو اَ ﻻ م نِم � ت ه ذِإ ق ل ت غِز ف اَّنَماَء َ اَنَّ�َر اَن َتن ُبا كنُ �َر غ ۡرِف هَو اَ ۚ ل ٱ نِإ ة ك � ٱ � �ِإ ﻇ ﺎَﻨَّ�َر أ ﺎَﻨْﻤ نِ�َو ﺎَﻨ َﺴ � ْﻢ ﻟﻨ ْﺮِﻔ ذَع اَنِقَو اَنَ�و ﺎَ َبا ِراَّ� ﻠ � ﻔ ل ﻐ ٱ ذ ن . ﻟﻨ ﺎَﻨْ ﺎَﻨ ﻘَﺣ َّﻢُﻬ ِﺳﺮﺎَ �ُزْراَو َّﻖَ ﺣﻤْﺮ ﻟﺨا َﻦِﻣ َّﻦ َﻦ�ِ ﺗَو ﻜَ . �ﻮ ﻧِر ﺎ ﻠلا أ ﺎ ﻟﺤا . ﺎَﻨ ﺎَﻨَّ�َر ﻪَﺑﺎَﻨِﺘ ﻪَﻋﺎَﺒ �ُزْراَو ﺎَﻴ ﻼ ِﻃﺎَﺑ � ُّﻟﺪا أَو ﻞ ِﻃﺎَ ﻟﺒا ﻧِر ﺎ �ا ِﻓﻰ ﺎﻨِﺗآ . ﺟا ﺔَﻨ َﺴَﺣ ِّبَر ُﺪْﻤَ ﺎَﻨِﻗَو ﺔَﻨ َﺴَﺣ ﺬَﻋ َبا ِ�َو ِرﺎَّﻟﻨا ِةَﺮِﺧﻵ اَو ِ� . ِ ﻟﺤ َ ﻠٰﻌ . ﻟا �ِﻤ أ َ ْ َ َ َ َ َ َ َ ُ َّ َ ْ َ ُ َ َّ ُّ َ ِّ ْ َ َ َ ْ ّ َ َ ُ ُ َ َ َ ْ ْ ْ ْ َ ْ ْ ْ ْ ْ ۡ َ َ ُ ۡ ُ ُ َ َ َ َ َ ۡ ۡ ٓ ٓ ً َ َّ َّ ۡ َّ َ أ َ َ َ َ ُ ْ ْ ْ َ َ َ َ ْ ْ َ َّ ُ ْ ًّ َ َ َ ْ ً َ َ ْ ْ َ ُ ُ ْ ْ ْ َ ً ً َ ّٰ ا Dening : Ustadz Muhammad Adi Negara, S.H Group WhatsApp : 11 لا