w w w . d a k w a h . i d MATERI KHUTBAH JUMAT BAHASA JAWA NEBIHI TUMINDAK ZALIM Pemateri: Abdul Halim Tri Hantoro S.Pd.I َ َ ُ ُ َ َ ْ ْ ُ َ ْ ƒ َ َ ئي َس َو ا َن ِس ْن َم ا َنِلاَ ِد َ ن َو ُه ُد َم ْ " ِ... َد ْمَ ن َو ُه ُن ْي ِع َت ْس غ َت ْس ن َو ، ُه ُر ِف ذ ْو ُع ْن ِم ِ ِ †ا نإ Ž َد ِ ا ًد ِش ْر ُم ا ˆيِل َو ُ لِل ْضُي ْن َم َو ُ " ْن ف ُ˜ ل ِض ُم ف ل - Ž ¥ ُه َد ْح َو ُ˜ أ ُد َ أ ُد َ Ž ْو ُس َر َو ُه ُد ْب َع ا ًد ّم َ أ َو ُ ¥ِإ َ ل َب ُ £ £ كْي ِ ¥ Ž Žِإ ن ن ¢ ¬ َد َها َج َو ، ª ˆق َح ِ˜ لا ُه َ '© َح ِه ِدا َ ' نا َم ة ˆم ¥ا َح َص ن َو ، § ِق َي ¥ا. ة أ ¢ َ َ½ َو ِŽآ ¿ َع ¿ َع َو ، ٍد ˆم َ ت ْن َم َو ِه ِب ْ َ" ِب ل َص ˆم ُه ك ِر َ ƒ ِد ي َس Á َس َو َو ْ ْم ُ ا لل ُد ْع َب ا ˆم أ ق َت ِب ْ أ ، ِ˜ َدا َب ِع: ن َو ْ ِÉ ف تا ُسا ˆنلا ا َ أ َ Ê ˆب َر او لا ُ ق خ ي ِذ ل ق لا َ تا َو ًءا َسِن َو ا ً ل َءا َس Ù ِث ك Öا او ق ت ي ِذ ت ˆق َح َ˜ او تا او ُن َمآ َ أ َ لا ا َ ق تا او ُن َمآ َ أ َ ق َو َ لا ا َ Öا او لو µ ِذ ق او ق ف ْد ا ًم ى ِظ َع ا ف ُ Žو ُس َر َو َ ز ْو ق زا ف Öا ق َد ْص خ َو ، ِ˜ ُبا َت ِك ِثْي ِدَ ن ِأ أ †ا َد ْ ث َد ْ ة َع ْد ِب ٍة è َو ،ا َ ' ¢، ¢ أ ِر ْو ُ ن ف أ ِتا َ َ ˆ ْ َ َ َ '
َ َ َ ْ َ ˆ َ َ َ ˆ ُ َ َ ْ َ َ ˆ َ ُ ى ˆد Žا َس رلا ' أ َو ، غ ُ َ َ ْ ± ْ َ ƒ ْ ُ ˆ ƒ ِ ِ َ ِإ ٍنا َس ْح ِ َ ¹ ِ
ْ َ ِإ ٍنا َس ْح ِ َ ¹ ِ ُ َ µ دلا ِم ْوَي ، ِ ƒ ُ َ َ ْ ْ ˆ ُ ُ َ ل َج َو ˆز َع ِ˜ ى َو ث ْي َح لا ق خ َو ٍة َد ِحا َو ٍس ƒÌ ِم َق ن ْن ِم ْ ز اَ Ê ل ف ل َع نِإ َما َحْر Õ َ ¥ا َو ِه ِب Ê ْي Öا ن ¥ِإ ˆ 'Þ ِÜ ْس Ôم ْ أ َو ن ْو ُ 'µ ْو ُ 'Ý ن ل ْحِل ْصُي ا ًدْي ِد َس لاَ أ ْ Ê Ê ْي ِص ْو
ْ ˆ َ ً ˆ َ ُ َ َ َ َ ُ ُ َ ˆ ْ ْ ¥ا َجِر ا َمُ َ ث َب َو ا َ ª ْو ا ًبي ِق َر ْ ƒÌ ِم َ ْ ± َ ُ ˆ َ ˆ َ ُ َ َ ˆ ُ ˆ ˆ نو ¥ َو ِهِتا ¥ ْو َ َ ˆ َ ˆ ْ ُ ˆ َ ُ َ ُ ُ ْ ƒ ƒ µ ِذ ق َ َ ُ ُ َ َ َ ˆ ُ ْ ً ْ ُ ُ ُ ˆ ُ ُ ُ ˆ Ê َبو ِع ِطُي ْن َم َو ْ غَي َو ْ Ê ذ ْ ن Ê ƒ ل ْر ِف َ َ َ َ َ ً َ ُ َ ± ˆ َ ْ ْ ˆ ْ َ ¢ ُي ْد َه ِي ْد َ ل َع ُ˜ ¿ َص ٍد ّم َ ãا َ Ù - َض ٍة َع ْد ِب - َض أ . ِرا ˆنلا è َو ، Ž Ž ¬ ٍ َ ُ ْ Á َس َو ِه ْي ُد ْع َب ا ˆم َو ، َ ا ˆ ِر ْو ُم ¥ َ َ َ َ ٌ Ô Ô ُ ُ ُ َ َ Ô ٌ ƒ ُ ' ' è َو ِ 1 َ أ َ ف
w w w . d a k w a h . i d Jamaah shalat Jumat rahimakumullah, Sumangga, kula dherekaken sesarengan tansah muji syukur dhumateng ngarsanipun Allah subhanahu wata'ala. Kanthi mujudaken syukur ingkang sak leres-leresipun lan syukur ingkang sak kathah-kathahipun. Inggih punika nindakaken sadaya dhawuhipun lan nilar sadaya pepacuhipun. Shalawat lan salam mugi tansah dipunparingaken dhumateng junjungan kita Nabi agung Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam lan ugi dhumateng para kaluwarga, para shahabat, saha para pendherekipun ingkang tansah manut lan mituhu ndherek dhawuhipun ngantos benjang wonten ing akhirat. Sumangga, kita sami ikhtiyar maksimal nambahi iman lan taqwa dhumateng Allah subhanahu wata'ala. Mugi-mugi gesang kita tansah wilujeng, ayem, tentrem lan tebih saking rubeda wiwit ing alam donya ngantps benjang wonten ing akhirat. Allah Ta'ala paring pangandikan, َ ˆ َ َ َ ُ ْ ت ˆق َح َ˜ او ˆ ُ َ تا او ُن َمآ َ ُ ُ 'Þ 'µ ْو ُ أ َ "He para wong Mukmin kabeh, sira padha wedia ing Allah kalawan sajatining wedi, Ian sira aja padha mati, kajaba mati Islam." (QS. Ali Imran: 102) ¥ِإ ˆ ِÜ ْس Ôم ْ 'Ý ن ْو ُ ¥ َو ِهِتا أ َو ƒ ْ ƒ ن ق ق µ ِذ Jamaah shalat Jumat rahimakumullah, Sedayanipun tiyang Islam ingkang sae, mesti bakal nyingkiri perkawis ingkang kawestanan tumindak zalim utawi aniaya dhumateng tiyang sanes. Mboten amarga bentenipun keyakinan, kelompok etnis, bangsa, lan sebab prabedan sanesipun tumindak aniaya menika awisan agami. Allah subhanahu wata'ala sampun nyebataken bilih sinten mawon ingkang nindakaken kezaliman bakal dipun wenehi azab utawi siksa ingkang awrat benjang wonten akherat. 2 ˆ لا ا َ
w w w . d a k w a h . i d Kados punapa ingkang dipun dhawuhaken Allah subhanahu wata'ala, ۙ َ ً ۚ َ َ ْ ْ َ َ ُ ُ ُ َ ُ َ َ َ ُ ƒï ت ا َ ذ َع ُه Ê ْن م ْ ن ْ ِÁ ن ْو ُع ْي ِط َت ْس ْ ظˆي ْن َم َو ْí ت ا َ Þ ْ ا ً "Pangandikanipun Allah: Sanyata dheweke kang dianggep pengeran- pangeran saliyane Allah wus anggorohake pangucapira kang nyebutake yen iku pangeran-pangeran saliyane Allah. Mangka dheweke kang disembah ora kuwasa nulak siksa saka sira kabeh, sarta ora kuwasa nulungi awake dhewe. Lan sapa bae saka sira kabeh kang atindak aniaya, temen Ingsun icipake tunrap dheweke siksa kang gedhe." (QS. Al-Furqān: 19) ¥ ˆو ا َî ف ْ ñ ْو ُب ك ً ا ل ْو ن ْو ا ً Ù ِب ق ِذ ق ن ِ ˆ ذ َ ك ْد َ ق َ ف Jamaah shalat Jumat rahimakumullah, Awit sakmenika, mangga sesarengan kita mangertosi punapa kemawon tumindak-tumindak ingkang kalebet tumindak zalim, supados kita sedaya saget waspada lan ngatos-atos. Setunggal: Tumindak zalim hamba tumrap Rabb-ipun Tumindak zalim hamba tumrap Rabb ingkang paling ageng inggih punika syirik utawi nyekuthokaken Allah subhanahu wata'ala. Allah paring pangandikan wonten ing al-Quran, ُ ْ َ َ
ُ ْ ْ َ ˆ ó ُ Ý ِظ َع ٌ Á ظ ِعَي َو ُه َو ٖه ِن ْب ِ¥ ُن ٰم òلا ك ْ ل ق "Lan nalika Luqman ngucap maneh marang putrane, yaiku mituturi: He anakku! sira aja nyekuthokake marang Allah jalaran syirik iku temen aniaya kang gedhe." (QS. Luqmān: 13) ƒ©ُبٰي ٗه ¥ ˆ َ ò ت ك ِ ْ ٌ ل Ö ِ ن ِا ِ ظ
َ لا َ ق ْ ذ ِا َو Syirik menikalah dosa kang njalari tiyang mboten dipun paring manghfi rah saking ngarsanipun Allah subhanahu wata'ala. Jalaran dosa syirik menika dosa ingkang kalebet babagan hak agengipun Allah subhanahu wata'ala. Dosa sak sanese taksih saget dipun ampuni ananging mboten kaliyan syirik. Kados dene Allah subhanahu wata'ala paring pangandikan, 3
w w w . d a k w a h . i d "Sanyata Allah iku ora karsa paring pangapura manawa Panjenengane disakutokake, ananging Panjenengane ngapura dosa saliyane syirik, mangkono iku tumrap wong kang dadi kaparenging karsane. Lan sing sapa syirik marang Allah, sanyata dheweke wus tumindak dosa kang gedhe." (QS. An-Nisa': 48) Ingkang ugi kalebet tumindak zalim tumrap Rabb inggih punika kufur dhumateng Allah subhanahu wata'ala. Kados punapa ingkang sampun dipun ngendikakaken Allah subhanahu wata'ala. َ ظلا ُ ø "Dene wong-wong kafi r iku padha anganiaya." (QS. Al-Baqarah: 254) ن ْو ُ ِÜ َ ن ْو ُر ِف ٰ ك Jamaah shalat Jumat rahimakumullah, Kalih: Tumindak zalim hamba dhateng sesami Tumindak zalim dhumateng sesami menika kalebet amal kang dipun sengiti dening Allah swt. tumindak nglarani pakurmatan tiyang sanes, nglarani badanipun, utawi manahipun ngantos ngrampok banda donyanipun kagolong tumindak kang dimurkai Allah. Mbenjang wonten ing akhirat Allah badhe nguras ganjaran kesaenanipun kangge nebus tumindak aniayanipun. Menawi mboten nyekapi, dosanipun tiyang ingkang dipun aniaya badhe dipun timpakaken piyambakipun. Dipun jelasaken wonten ing hadits riwayat Imam al-Bukhari, bilih Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam paring sabda, َ َ َ َ َ ْ ˆ ُ ْ َ َ ْ ٌ ± ˆ ْ َ َ َ ظ َم ه َد ْن ِع ْتن Õ ْن َم أ ِه ِض ْر ِع ْن ِم ِهي ِخ ة َÜ ¥ ق ِب ُه ْن ِم ُ أ ٌ ِÿا َص ø ْر ِد لَ نإ ،ٌ ذ ِخ Õ ن Ž ل َع ل ِم ُ ِه ْي ~ ، ِه ِب ِحاص ل َح َتي ú كَي ْ þ ¥ َو ٌرا َني ِد ِتا لا ه ْن ِمِ Ž ْن ü ْن ِم ْو ظ َم ِر ْد Ü ق َم ْو َي ل ْب أ ¥ أ ٌتا َن َسح ُ ف ٍء ْ نإو ، ِه ِت كي نو ئيس ْن ِم ل
ٌ
ذ ِخ
ƒ
لا َو
w w w . d a k w a h . i d "Sapa kang dhuweni perkara zalim marang sedulure, arupa kehormatan utawi sanese mangka padha golek lilan dina iki sak durunge ora wenehi aji bandha dinar lan dirham. Menawa nduweni amal shalih, bakal dipundhutke kesaenan miturut zalime. Lan menawa wus ora sisa kesaenan kang diduweni, bakal dipikulake dosa-dosa wong kang dipun zalimi." (HR. Al-Bukhari No. 6169) Menika balesan saking zalim dhateng manungsa biasa, pripun menawi ingkang dipun aniaya menika para wali Allah, ulama, tiyang-tiyang sholeh, taat lan taqwa? tentunipun Allah langkung duka dhumateng tiyang menika. Dipun ngendikakaken wonten ing hadits qudsi, Allah paring dhawuh, kanjeng Nabi Muhammad paring sabda: "Sapa kang musuhi wali-wali-Ku (Allah), mangka bakal tak umumake perang marang dheweke." (HR. Al-Bukhari No. 6137) Jamaah shalat Jumat rahimakumullah, Tiga: Tumindak zalim hamba marang badanipun piyambak Tumindak zalim hamba marang badanipun piyambak inggih menika kanthi dhewekipun nindakaken dosa lan maksiat. Piyambakipun nindakaken amalan kang njalari manahipun pejah sahingga mboten purun nampi nasehat lan al-Haq. Allah subhanahu wata'ala paring pangandikan wonten ing al-Quran, ُ ْ َ َ ُ َ ْ Õ ْن ِكٰل َو َ ƒ ْو ُ Ü ظ ا َم َو "Lan wong-wong mau ora padha nganiaya marang Ingsun, ananging dheweke padha nganiaya marang awake dhewe." (QS. Al-Baqarah: 57) ظَي ْم ُ َ} ن ْو ُ ِÜ ا ا |و ن ف ن Jamaah shalat Jumat rahimakumullah, Menika khutbah Jumat babakannebihi tumindak zalim ingkang saget khotib wedharaken, mugi ndadosna nasehat ingkang manfaat tumrap 5
w w w . d a k w a h . i d khatib piyambak lan sedaya rawuh. ُر ْو ُ ف َ غ ْ لا َو ُه ُه ˆ نِإ ُه ْو ُر ِف ْ غ َت ْسا َ ف ، ٍب َ ْ ذ ن
ُ è ْن ِم َ § ِ ƒ ْ ُ ±^ا َسِل َو ْ Ê ِÜ ْس ُ ]ا ِ ِ َ ِ· َ˜ ُر ِف ل َو ْ
ْ غ َت ْس َ َ ُ أ َو اذه ْ لْو ِ· ْو ق أ ق Ý ِح ˆرلا.
ْ ُ KHUTBAH KEDUA َ ُ َ َ - ˆصلا َو ِ ُد ْمَ - ˆسلا َو ة †ا أ ، ِ˜ َدا َب ِع Ê ْي ِص ْو ن َو ْ Ý ِج ˆرلا: تا او ُن َمآ َ أ َ لا ا َ µ ِذ غا ˆم ُه ِÜ ْس ُ Üِل ْر ِف لل ِة َو ْع ˆدلا ُب ْي ِ ¢ ق َ أ ˆم ُه § َب للا ل ف ل لا ا َنْب ن َج َو ش ِحا َو ف ت َو ،ا َنِت ˆ ل َع ْب ذ َو ر ا َن ْي ل َع ا َه ْم ِ 'Þ أ َو ،ا َ ã ل ْب َه ا َن ˆب َر ق ا َنِت ˆ ذ َو ا َن ِجا َو أ ْن ِم ا َن § ْع ل َع ْجا َو ٍ ر ة ˆر أ ز '. Ôتلاو ،ى َد ُãا ن ˆ ف َعلاو ، ƒإ ˆم ُه أ ْس ƒ© ِغلاو ، للا فا ك ل ن Ôدلا ¬ ا َنِتآ ا َن ˆب َر ة َن َس َح ا َي ة َن َس َح ِة َر ِخ ذ َع ا َن ِق َو ِرا ˆنلا َبا ¬ َو ¥ا َ½ َو ِ ¢ ا َني ِب ¿ َع ُ˜ ¿ َع َو ٍد ˆم َ ت ْن َمَ و ِه ِب ْ َ" ِب ¿ َص َو ْم ُ ن ِŽآ لا ب َر ُد ْمَ أ َ ƒا َو ْع َد ُر ِخآ َو ?ا َع †ا ِن َ½ َو ِ ِŽآ َ¿ َع َو ِلْو ُس َر َ¿ َع ُم ق َت ِب ْ ل َج َو ˆز َع ِ˜ ى َو ث ْي َح ِÉ ¥ا َو ْن َم َو ِه ِب ْ ُه ·ا َع ت َو ك َرا َب لا ت َ ُ ْ َ َ َ ˆ ˆ َ ُ ُ َ ُ َ ْ َ َ ذ ْو ُع أ ، شلا َن ِم ِ ِ ط ْي ِنا ق ف
ْ ِ َ ˆ َ ˆ َ َ ُ ُ ْ ˆ َ ت ˆق َح َ˜ او ق ِÜ ْس?ا َو َ § ِ ُ ُ ¥ِإ ˆ 'Þ ِÜ ْس Ôم ْ ¥ َو ِهِتا أ َو ن ْو ُ 'µ ْو ُ 'Ý ق ن § ِن ِم ْؤ?ا َو ِتا َ ¥ا ِتا َن ِم ْؤ?ا َو َ ƒÌ ِم ِءا َي ْح ¥ا َو ْمُ ƒ ْ ƒ َ َ ± ْ ْ ْ ± ْ َ ˆ َ َ` ق ٌع ْي ِ ْ ْ ْ نِإ ِتا َو ْم ٌبْي ِر ƒ ƒ ك َ َ َ
َ َ َ َ ُ ُ Ô ُ ْ ƒ ل ُب ُس َ ƒ ِد ْها َو ،ا َن ِن ْي َب َتا " َو ، ِم - ˆسلا ْ` ¬ ا َن أ َو ،ا َن ِعا َ َو ، َن ك ِر َ ط َب ا َم َو اَ ل أ ش ا َن Ý ِح ˆرلا ُبا ˆو ˆتلا َت ل َع ْجا َو ، ُ µ ِر ِكا ، ِرو Ôنلا ،ا َن ِجا َو ك ْي ق ، أ َو ،ا َن ِبو ذ ْحِل ْص ƒ; ا َم ƒÌ ِم َر َ نِإ ا َن ْي ك أ ن ظلا َن ِم ا َن ·ِإ ِتا َ Ü ق َو ، َ أ َو ،ا َن ِبو ƒ ِرا َص ْب ز ل ل َع ا َ َ ك ِم َع ِنِل َ ث ُم § ِن ْ ƒ
َ َ َ َ َ ُ ْ َ ْ َ ُ َ ْ ƒ ْ ِ َ َ ْ َ ْ َ َ َ َ ْ ˆ َ ُ َ ْ ƒ ƒ ƒ §ِل ِبا ِ َ َ ِ َ َ َ ُ ُ َ ْ ْ ْ Üِل ا َن ا ًما َمِإ َ § ِق ˆت ُ ُ ƒ ƒ َ ُ َ َ َ َ َ َ َ ً ْ
ً ْ ƒ ƒ ِ ِ َ َ َ ُ َ َ µ ّدلا ِم ْوَي ِإ ٍنا َس ْح ِ ْ ƒ ¹ ِ َ ْ ْ َ ْ َ ƒ §ِ 6 َ ا