Yuk, dukung dakwah.id dengan berbelanja buku di sini
w w w . d a k w a h . i d MATERI KHUTBAH JUMAT ANAK SHALIH WUJUD SAKING TULADHA SAE Pemateri: Abdul Halim Tri Hantoro, S.Pd.I َ َ ُ ُ ْ َ َ َ ُ ْ َ ْ ْ َ ن َو ُه ُد َم ْ € ِ' َد ْمَ ن َو ُه ُن ْي ِع َت ْس غ َت ْس نِإ ƒا لِل ْضُي ْن َم َو ُ ف ُ' ِه ِد ْ ل ِض ُم ›œ ‰ ف - - ‰ ْو ُس َر َو ُه ُد ْب َع ا ًد ...م َ ¢ أ ن ± َع ْ ل َص ...م ُه ² َس َو ن ا لل أ ، ِ' َدا َب ِع Á ْي ِص ْو ن َو ْ ›Ã ِج ...رلا : ِ تا ُسا ...نلا ا َ أ َ Á ...ب َر او لا ُ ›œ › ق ق خ ي ِذ ل لا َ تا َو ًءا َسِن َو ا ً ل َءا َس ك ›Ó ِث ق Ïا او ت ي ِذ ت ...ق َح َ' او تا او ُن َمآ َ أ َ لا ا َ ›œ ق › تا او ُن َمآ َ أ َ ق َو َ لا ا َ ›œ Ïا او لو › ›Ø ِذ ق او ق ف ْد ا ًم ›ى ِظ َع ا ف ُ ‰و ُس َر َو َ ز ْو Ïا ق زا ف ق َد ْص خ َو ، ِ' ُبا َت ِك ِثْي ِدَ نإ أ ƒا َد ْ ث َد ْ ة َع ْد ِب ٍة æ َو ،ا َ ל ¢ ¢ ْن َم ا َنِلاَ أ ِتا ُد َ أ َو ُ كْي ِ ˆ ‰ ئي َس ْن ِم َو ا َن ِس ن َو ُه ُر ِف ذ ْو ُع ْن ِم ِ ِ أ ِر ْو ُ ن ف أ ُد َ Œ ُه َد ْح َو ُ' ‰ َي ِدا َه Œِإ َهـ أ ُ ˆ ن Œ لِإ َ َ َ ْ ْ َ َ َ َ َ ... َ ... َ ْ َ َ ْ َ َ َ ُ ُ ُ َ ْ َ َ َ َ
َ ُ ُد ْع َب ا ...م أ . ِة َما َي ِق شلا َن ِم ِ ِ ط ْي َ¯ َو ِ ¢ ا َني ِب ± َع َو ٍد ...م َ ِ‰آ ق َت ِب ْ ل َج َو ...ز َع ِ' ى َو ف ِÀ ت ْن َم َو ِه ِب ْ َ¬ ِب ¨ِإ ٍنا َس ْح ِ لا ِم ْوَي ْم ُ ذ ْو ُع ¨ا َع ث ْي َح ت َو ك َرا َب ق لا ت أ ، ª ِ َ ُ َ َ ... ُ ْ َ ُ ... َ َ ْ َ َ َ ُ ِنا › ْ ... ً َ ... َ ُ َ ْ ُ َ َ ُ ... َ خ َو ٍة َد ِحا َو ٍس Ä ِم َق ن ْن ِم ْ ز اَ Á ل ف ل َع نِإ َما َحْر Î َ Œا َو ِه ِب Á ْي Ïا ن Œِإ ... ×Ù ِÖ ْس Íم ْ أ َو ن ْو ُ ×Ø ْو ُ ×à ن ل ْحِل ْصُي ا ًدي ِد َس لاَ أ ْ Á َ ْ ْ Œا َجِر ا َمُ ث َب َو ا َ َ Å ْو ا ًبي ِق َر ْ Ä ِم َ ُ ... ... َ َ ْ َ َ َ ُ Ð ... ... ... ُ نو Œ َو ِهِتا Œ ْو َ َ ... ... َ ْ ُ َ ُ ... َ ُ ُ ْ ق ›Ø ِذ َ ... ُ ُ ُ ً َ َ َ َ ْ ْ ُ ... ُ ُ ... ُ ُ ُ ِع ِطُي ْن َم َو ْ Á َبو غَي َو ْ Á ل ْر ِف ذ ْ ن Á َ َ َ َ َ َ ً ُ َ َ َ ّ ْ ْ ّ Ð َ ْ ُ ¢ ُى ْد َه ِى ْد َ ل َع ' ± َص ٍد ّم َ àا َ ›Ó - َض ٍة َع ْد ِب - َض أ . ِرا ّنلا › æ َو ، ‰ ‰ ä ِ َ ْ ِر ْو ُم Œ َو ، َ ا ّ ² َس َو ِه ْي د ْع َب ا ...م َ َ َ ٌ ُ َ ّ ّ ُ َ ُ ّ َ َ ُ ً ُ × × æ َو ِ 1 َ ف
w w w . d a k w a h . i d Sumangga kita sami tansah ngundak-undaki syukur dhumateng ngarsanipun Allah subhanahu wata'ala, Dzat kang sampun, tansah, lan taksih maringi nikmat kang kathah. Sahingga kita sedaya saget kuat lan mampu negakaken ibadah Jumat siang dinten kang minulya punika. Shalawat lan salam katunjuk katur dhumateng junjungan kita Rasulullah Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam, sumrambah dhateng kaluwarganipun para sahabat, ugi para penderekipun dumugi dinten kiamat. Amin Mboten kesupen pinangka Khatib, kulo tansah ngemutaken jama'ah sedayanipun mangga kita sesarengan tansah ningkataken iman lan takwa dhumateng Allah Ta'ala, awit takwa mujudaken sangu ingkang paling sae rikalanipun ngadhep dhumateng Allah. Allah Ta'ala paring pangandikan ing surat Ali Imran ayat 102, َ َ ... َ ... َ ُ ْ ُ ... َ ت ...ق َح َ' او تا او ُن َمآ َ ُ Œِإ ... ×Ù أ َ ×Ø ْو ُ › "He para wong Mukmin kabeh, sira padha wedia ing Allah kalawan sajatining wedi, Ian sira aja padha mati, kajaba mati Islam." ُ أ َو ِÖ ْس Íم ْ ×à Œ َو ِهِتا ن ْو ُ لا ا َ ›œ ْ ق ن ›Ø ِذ ق Jamaah shalat Jumat ingkang dirahmati Allah Saben tiyang ingkang sampun emah-emah mesthi nggadhahi pangajeng- ajeng supados dipun paringi Allah keturunan utawi putra. Menawi sampun dikaruniai putra, setunggaling keluwargi muslim mboten rumaos cekap kaliyan namung nggadhahi putra biologis ingkang dados penerus garis keturunanipun. Setunggaling tiyang muslim ingkang sae mesthi ngajeng-ajeng sanget supados putranipun mangke dados putra ingkang shalih, ingkang taat dhateng Allah Ta'ala, Rasul-Ipun shallallahu 'alaihi wasallam lan kaping kalih dhateng tiyang sepuhipun. Gadhah akhlak mulia lan manfaat kangge pribadinipun, keluwarginipun, dinul Islam lan kaum muslimin. Nggadhahi putra ingkang shalih mboten namung saget nyukani 2
w w w . d a k w a h . i d kebahagiaan wonten donya kemawon, nanging kebahagiaan puniku ajeng terus langgeng ngantos setunggaling tiyang muslim sampun seda. Piyambakipun tetep saged angsal hasil rekaosipun mucal para putra supados dados pribadi muslim ingkang shalih. Sampun disebataken wonten hadits Abu Hurairah radhiyallahu 'anhu, bilih piyambakipun mireng Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam paring sabda, ingkang dipun riwayataken Imam Muslim hadits nomor 1631, ٍد َ ل َو ْو َ أ ، ِه ِب ُع َ ف َت ْ ْ نُي ٍ ² ِع ْو َ أ ، ٍةَي ِرا َج ٍة َ ق َد َص ن ِم ... Œِإ : ٍة َ ث َ - َ ث ن ِم ... ُ َ ه ْنع َع Œِإ ُ êَ َ ط َ ق ْ نا ُ ْ ن ªŒا َتا َم ا نا َس ذِإ ‰ و ُع ْدَي ٍ ِëا َص "Bilih menawi manungsa wus seda, mila bakal pedhot sedaya amalanipun kejawi saking tigang prakawis; saking sedekah jariyah lan ilmu ingkang dipun manfaataken, lan putra shalih ingkang ndonga kangge piyambakipun." Jamaah shalat Jumat ingkang dirahmati Allah Usaha kita mujudaken anak shalih menika mboten namung dipun sandaraken wonten ing perkawis-perkawis ingkang sifatipun material kemawon. Utawi ingkang sak menika kita sebat kanthi istilah ikhtiyar dunyawi (perkara donya). Antiwisipun bentuk perkawis punika, tiyang sepuh tansah nyukani sandang, pangan lan papanipun kanthi sae lan mboten nate kentun. Wonten ing agami Islam wonten perkawis-perkawis non teknis ing babagan pendidikan kang saget njalari keshalihan putra, antiwisipun doa, banda kang halal, sifat amanah, tuladha sae tiyang sepuh lan sak piturutipun. Khususipun poin ingkang terakhir inggih punika tuladha sae tiyang sepuh utawi keshalihanipun menika sampun dijelasaken wonten al-Quran surat al-Khafi ayat 82, َ َ َ ُ ك Íب َر َدا َر فۚ ا ً î ْو ُب ِíا َص ا َ ا ْع ِط ْس × لْي ِو ö ا َم ت ْ ذ كِل ْ Ð َ ُ َ َ َ َ َ ... ْ َ ْ َ َ َ َ َ ُ َ َ ف ُرا َد ِ ك ٗه َت ْ Î َو ِة َنْي ِد َ à ٌ ٰÖ Ó ›ò َم ْيِتَي ِ ƒا ا ...م Î َو ا َم ُ ا َو ›ò َ ä ِ ñا ن € õ ن غِل ك ا َجِر ْخ َت ْسَي َو ا َ î ...د ا ْن َع ٗه ُت îَ ْùَر ا َ ك ب ...ر ْن م ل َع Ó ل ْب...ي ف ا َم َو ةَ ا ن غ ا ا ش ْ × ْ ْ ا ن ْي ِر ْم
ۚ
ٓ
ۗ
w w w . d a k w a h . i d ۗ ْ Ó َص ِه ْي ا ً "Dene tembok gedhong punika, gadhahipun lare yatim kakalih ing Negari ngriku, lan ing sangandhapipun tembok gedhong punika wonten pendhemanipun mas picis rajabrana, gadhahipun lare yatim kaleh wau, sarta Bapakipun lare yatim kakalih wau tiyag ingkang saleh, ing mangka Pangeran sampeyan Musa, karsa nyampur nakaken lare yatim kakalih wau dumugi umur dewasanipun (balegh), sarta Panjenenganipun ngarsakaken supados lare yatim kakalih wau saged ngedalaken piyambak pendheman saking sangandhaping tembok, minangka sih Rahmat Pangeran sampeyan lan sadaya ingkang kula tindakaken wau sanes saking pikajeng kulo piyambak, ananging saking dhawuhing Allah. lah makate punika kateranganing perkawis ingkang sampeyan boten saged nyabaraken." Imam Ibnu Katsir lebet tafsiripun ngendika bab ayat puniki, "Wonten ayat puniki dados dalil menawi tiyang sepuh ingkang shalih puniku keturunanipun badhe dipun jagi Allah. Lan barokah ibadahipun tumrap sedaya keturunan menika nyakup wonten donya lan akhirat lumantar syafaat piyambakipun. Ugi badhe dipun inggilaken derajat piyambakipun dhateng derajat ingkang langkung inggil wonten ing Jannah." Jamaah shalat Jumat ingkang dirahmati Allah Kasunyatanipun bilih kesuksesan putra dados anak kang shalih menika gumantung pokokipun wonten ing tuladha sae saking tiyang sepuh lan sinten mawon kang tumut aktif wonten babagan pendidikan. Tuladha lebeting donya pendidikan inggih punika perkawis kang urgen sanget, punapa malih kangge tiyang sepuh ingkang pikantuk amanah Allah Ta'ala. Mila tiyang sepuh kedah dados tuladha ingkang sae damel para putra. Tiyang sepuh kedah saged dados fi gur ingkang ideal kangge para putra. Tiyang sepuh kedah dados panutan ingkang saged dipunandelaken anggen nglampahi gesang puniki. 4 َ ل ...ع
w w w . d a k w a h . i d Dados bilih tiyang sepuh ngajeng-ajeng para putranipun nresnani Allah lan Rosul-Ipun mila tiyang sepuh piyambak dados teladan kanggepara putra kedah nresnani Allah lan Rosul-Ipun ugi. Kanthi menika katresnan ajeng saget ketingal dening para putra. Ajeng sisah kangge ngedalaken generasi ingkang taat dhateng syari'at menawi tiyang sepuhipun asring bermaksiat dhateng Allah Ta'ala. Mboten gampil kangge ndadosaken para putra ingkang remen madosi ilmu menawi tiyang sepuhipun langkung remen sumerep televisi tinimbang maos lan dugeni majlis ilmu. Lan ajeng kraos sisah kangge mbentuk putra ingkang gadhah jiwa pejuang lan rela nyukani sedayanipun kangge Islam, menawi bapak ibunipun sibuk kaliyan aktivitas nggayuh materi lan mboten nate tumut kaliyan kegiatan dakwah. Sampun kita ngertosi, menawi Allah Ta'ala ugi nyukani tuladha-tuladha Nabi utawi tiyang ingkang saged dipun dadosaken suri teladan lebet gesang utawi pengetan supados tiyang sepuh saged niru. Allah Ta'ala paring fi rman wonten ing surat al-Mumtahinah ayat 6, þ Í › َ غ ْ لا َو ُه َ ÿ Ïا ... ن ِا َ ف ... لَو َت...ي ْن َم َو ۗ َر ِخ ٰ ْ Œا َم ْو َي ْ ÿ Ïا و ُجْ ›~ لا َو َ َ ن
َ Î ْن َ ñ ٌ ة َن َس َح ٌ ة َو ْس ُ ُ ْ ا ْم ِ ›Ä ِف ْ Á "Temen Ibrahim lan para pandhereke iku tetep dadi Uswatun Hasanah tumrap sira kabeh, yaiku tumrap wong kang padha ngarep-arep sowan ana ing ngarsa dalem Allah, lan yakin anane dina akhir. Sing sapa mlengos saka Panutane, mangka satemene Allah iku Dzat kang Sugih tur Pinuji." Ayat menika dalil kang jelas bilih tiyang sepuh menawi ngersakaken para putra dados shalih pramila wajib maringi tuldha sae wonten ing bab punapa mawon. Menawi menika dipun kesampingaken, mila sisah sanget mujudaken generasi utawi keturunan kang shalih kejawi tiyang ingkang dirahmati Allah. 5 َ ل َ َ َ Î ْد ن ُد ْي ِمَ ƒا ق ْ ل
w w w . d a k w a h . i d Jamaah shalat Jumat ingkang dirahmati Allah Mekaten materi khutbah Jumat ingkang saget kawulo aturaken, mugi saget dados pitutur kang manfaat lan nasehat kang minulya kagem khotib pribadi lan jamaah samudayanipun. ُر ْو ُ ف َ غ ْ لا َو ُه ُه ... نِإ ُه ْو ُر ِف ْ غ َت ْسا َ ف ، ٍب َ ْ ذ ن
ُ æ ْن ِم َ ›ò ِ ْ ِÖ ْس ُ ñا ِ ُ Ð~ا َسِل َو ْ Á ِ َ ِ¨ َ' ُر ِف ل َو ْ › ْ غ َت ْس َ أ َو ا َ َ ُ ذ َه ْ لْو ِ¨ ْو أ ق ق ›Ã ِح ...رلا . ُ › ْ KHUTBAH KEDUA َ ُ َ ُ ْ َ
َ ُ ك َو ِ ُد ْمَ ¢ َ ± َع ُ | | ñا ٍد ...م َ ِد ي َس ² َس ± َص أ َو ، أ َو ْ ط ْص ُ ƒ ا أ ُد َ Œ ُه َد ْح َو ُ' أ ُد َ َد ي َس Œِإ َ أ َو ، ُ ˆ كْي ِ ˆ Œ ‰ِإ ن ‰ ن ¢ َ َ¯ َو ِ ± َع أ ِه ِب ْ ا ±ع َو ٍد ...م َ ل َص ...م ُه ِد ي َس ›ò ِعَ ù لل ِ‰ تا ، ُسا ...نلا ا َ ئي ...سلا او ُب ِن َت ْجا َو ، ِتا َ ›Óَ ل َع فا َو ، َ' او ›œ ƒا او ق ل َص ا ْو ُن َمآ َ ل َع ا ْو Ö َس َو ِه ْي .ا ًم ْ ت ا ْو ُ ›ىِل ْس لا ا َ ا ›œ › ›Ø ِذ ¢ َ ± َع ْ ± َع َو ٍد ...م َ ل َص ...م ُه ِد ي َس ² َس َو ِد ي َس ِلآ ا لل َ^ْر َ¬ َم ا ...ن َع ْùَ أ َ ك ِتَ ِùا ...رلا َ ~ ْم ُ › ›ò ِ ›ò ِن ِم ْؤ ُ ا َو ِتا َن ِم ْؤ ُñ ا َو َ غا ...م ُه Öِل ْر ِف لل . ِتا َو َع ...دلا ُب ْي ِ ¢ نِإ َ Œ َو ا َن ...ب َر َ ذ ِخا َؤ Œ ا َن ...ب َر أ ا َني ِس أ ْو ت ن خ ط أ Œ َو ا َن ...ب َر Œ ا َم ا َن ف ْعا َو ِه ِب ا َن ل م َ € ط قا ة ل َ لا õ ›Ø ِر ِف َ َ ْ¯ أ ِه ِبا َ أ َو ِ ِ‰آ ‰ ْو ُس َر َو ُه ُد ْب َع ا ًد ...م َ لا ِل ْه ± َع َو ، ¢ َ ف َو .ا › َ َ َ ْ ْ ... ... َ َ ُ ... َ َ ُ َ ُ َ ٰ َ
ُ َ ْ ْ ُ ْ ْ Í َ \ ُ َ ... ... َ ل َصُي ُه َت þ ...نلا َ± َع - َم َو َ' كِئ ْ ن ْو نِإ . ِتا ِ Í َ
ٰ
َ َ ُ ُ َض ْرا َو َ َ¯ َو ِ ِ‰ ± َع َو ٍد ...م َ ¢ ± َع َو ْ ْ أ ِه ِب ْ ›ò ِعَ ù ا َ َ َ ْ ِ ْ ْ ْ َ َ ْ ْ َ َ َ ْ ... ْ ا َو َ ›ò ِ ْ Ä ِم ُءا َي ْح Œ ْ ٌبْي ِر ِÖ ْس ُñ ا َو ْمُ نِإ ، ِتا َو ْم Œ ِÖ ْس ُñ ا ِتا َ ك ق ْ َ َ ْ َ َ َ َ ... ْ َ َ ْ ْ َ َ ُ ْ × ± َع ُه َت ْ?ِإ ا َن ْي ل َع َù ا َ ل ِم ْ لَ @ ا ً لا ›Ø ِذ € ف َ ± َع َ غا َو ا ...ن َع َùْرا َو ا َن أ ا َنْ Œ ْو َم َت ْ ُ= ل ْر ِف ن نا ا َنِل ْب ق ْن ِم َ ِم ْو لا ق َ ُ َ َ َ َ َ ْ َ ْ َ َ ْ َ َ ُ ْ ْ × 6 َ أ ا َ أ ا
w w w . d a k w a h . i d َ ق َب َس َ و Œ َو ِنا َ ›Ù ِ Œ ِ َ ْ ... ُ ُ /
ْ ... َ ْ َ × َ ُ ... ْ نِإ ا َن ...ب َر او ُن َمآ َ ›Ø ِذ لا ا َنِنا َو - ِغ ا َن ِبو غا ا َن ...ب َر ِŒ َو ا َن ل ْر ِف خِ فو ُءَر ›Ã ِح...ر . ٌ ِة ...ز ِع ± َع ٌم لا ب َر نا َح ْب ُس ك ب َر ف ِصَي ا... ñا نو ا َو ِل ْد َعل نِإ ! ِ' َدا َب ِع ا ي ِذ ِءآتْيِإ َو ِنا َس ْحِ ُر ُم › َ' قل ªŒ ل َع ظ ِعَي ذَي َ ا َ' او ُر ن ْو ُر ذا َو شا َو ْ ل ْ ت ْ ' ْر Á Á ذ ك ك ك - ...صلا او ُم ْي ِق أ .ة ل َع ْ € ل ›Ø ِذ
ä ق › ل ك ل ª ª ِ َ ْ ْ ْ ْ ُ َ َ َ َ َ َ ... ِÏ ُد ْمَ ƒا َو َ ›òِل َس ْر ُ ا ِن َع )َي َو َ ( ْر فل ›~ ِه ِم َعِن َ± َع ُه ْو ُر ك . َ -ا َع ›òِ ك ْن ُñ + َبل ا َو ِءآش ْح ا َو ِر › ' ْدِ ل َو ْ ُ أ ِ' ُر ك ِذ ك Ó - َس َو لا ب َر ِ ْ َ Ð ْ ْ ْ َ ْ ْ ْ ... ُ ْ ْ َ َ ِ َ َ ْ ْ َ ... ْ َ ْ ُ ُ ْ ُ َ ْ ... ُ َ ُ ُ ›Ã ِظ َعل َ َ ْ َ 7