Edisi : 005/MT PDM Bantul/ 2023 22 September 2023 M / 07 Rabi'ul Awwal 1445 H Tuladha Umat* Khutbah I َ ْ َّ َ ْ َ َ ْ َ ِ� ُﺪ ﻟﺤا ِﻦْﻳِدَو ى ﺪُﻬ أ ْيِ ﻞ َﺳْر ِﻟﻴ ِّﻖَ ﻟﻪْﻮ ُﺳَر لﺎِﺑ ُ ﻈُ ﻤَﻟﺤ ﻟﺬا ِ أ ُﺪَﻬ ﺣَو ُ ﻻِإ َﻟﻪِإ �َو ِﻪ ﻛﻠ �ا أ ﺷ ن �ﺎِﺑ ﺷ ِ ﻴِﻬ ﺪ ا ﻻ ﻔﻰ أ ُﺪَﻬ ﻟﻪْﻮ ُﺳَرَو ُه ُﺪ ﻞ َﺻ َّﻢُﻬ ﺪَّﻤ َﻋﻠﻰ ُ أو ﺷ ن � � ا ﺒ ﻠلا . أ ِﻪِﺑﺎ َﺤ �ِﻌَ ، َ أَو ﺻ ﺟﻤ . � : ُﺪ ﻘَﺘِﺑ ْ دﺎَﺒِﻋ ﺎَﻴ ُ ﻌَ� ﺎ �َو ْﻢ ﻴ ِﺻْو �ا ىَﻮ ﻗَو ِ �ا أ ﻣ ﻔ ِﺴﻲ لﺎ � �ا أ ِ �ا اْﻮُﻨَﻣاَء َﻦ � َّﻖَﺣ َ ﻟا ِﻪِﺑﺎَﺘِﻛ ْ ﻟﺬا ﺎَﻬ أﺂَﻳ : ِﻢْ�ِﺮ ﻟﻰﺎَﻌ �ا اْﻮ ﻘ ِﻪِﺗﺎ � ِﻓﻲ ﻜ �ِ ﻘ � ﻠَﻋ ُ نْﻮُﻤِﻠ ْﺴُم ْﻢُﺘ � َﺻ ُّ ﻠ َﺳَو ِﻪ �ْﻮُﻤ ﻻِإ َّﻦ َﻢ ِﺒﻲَّﻟﻨا ﻻَو أَو ﻗَو ، ل �ا ﻴ � � ﺎ ﻴَﺣ َ ﺔَﺌ ﺧَو ﺎَﻬ ُﺤ َسﺎَّﻟﻨا ِﻖِﻟﺎ ﻛ ﺎَﻤ أَو َﺖ ي َّﺴلا ِﻊِﺒ ﻨ َﺴَ ﺗِا �ا ِﻖ ﺜ ﻨ ﺗ ﻟﺤا ﺔ � ﻤ : ٍﻦ َﺴَﺣ ٍﻖ ِﺑﺨ ﻠ َّ ِﻦْﻳِّﻟﺪا َﻋﻠﻰ ُهَﺮِﻬ ﻚْ�ِ ُ ﻻ ُه ﺪ ﺷﺮ ﻟﻪ َﻋﻠﻰَو ٍﺪَّﻤ � ِﻟﻪآ ِ َ َ َّ َ َ َ ْ ْ َ َّ َّ َ َ ْ َ ً ْ َ َ َّ ُ ِّ َ َ َ َ َّ ُ ُ ْ ً َ َ ْ ْ ُ َ ْ َ ْ َ َ َّ َ ْ َّ َّ ُ ْ َ َّ ْ َ ْ ُّ َ َّ ُ ُ َّ َ َّ َّ َ َ َّ ْ َ ُ َ َّ ْ َ ْ ُ َ َ ْ ْ َ ْ ُ َ ِّ َ ْ Ma'asyiral Muslimin Rahimakumullah . 1 ا
Mangga mboten kendat kendat kita tansah ngaturaken raos pujo puji saha syukur wonten ngarsanipun Allah SWT, ingkang sampun paring sih nugraha saha rahmat, kalebet kita saged nglampahi gesang saha panggesangan, menika lakung sae, saha mugi pikantuk ridla-nipun allah SWT. Sholawat saha salam mugi tansah lumeber dumateng kanjeng Rasulullah SAW, keluarga, para sahabat, tabi'in, tabi'it-tabi'in, saha sedaya umat-nya ngantos dinten akhir. Mboten kesupen mangga kita tansah mbudidaya amrih mindak-ipun raos iman saha tawqa dumateng Allah SWT. Taqwa ingkang estu estu, sanes namung kembang pepaes pangandikan, inggih taqwa ingkang paring daya juang tumuju ing perkawis perkawis ing Ma'asyiral Muslimin Rahimakumullah langkung sae langkung sae saha linangkung sae. linangkung, sambet kalih paring piwucal pripun supados umat islam saged mendet tuladha, ing sak lebeting gesang saha panggesahan ing zaman sarwasarwi "digital" kados zaman sak menika. Ayat ingkang dipun maksud menika kaserat ing surat al Ahzab ayat 21 mekaten: Wonten setunggal ayat ingkang 2
ُ ِّ َ ٌ َ َ ﻨ َﺴَﺣ ﻦَﻤ ل ﺔ اﻮُﺟْﺮَﻳ ٱ َ ٌ ْ َّ َ ُ َ َّ َ � ِلﻮ ُﺳَر ِﻓﻰ ْﻢ ةَﻮ ِ � أ ﺳ ﻛﺎ ﺪ ﻟ ﻘ َ َمْﻮَ اً�ِﺜ ذَو َﺮ َوٱ ٱ ﻟﻴ ٱ ﻛ � ﻛ " setuhune ana ing pribadine Rasullah iku ana tuladha kang becik kanggo sira, (yaiku) ngarep-ngarep keduwe wong wong mekoleh(rahmate) Allah, lan ( tumeka) dina qiyamat lan deweke akeh banget nyebut/eling asmane Allah ٱ ﻛﺎ ن � ﻟ َﺮ ِﺧاَء ن ْ َ َ َ َّ ل Jawinipun: kang Ing sak lebeting suasana menapa kemawon saha ing pundi kemawon bilih Rasulullah Muhammad SAW menika tansah dados tulada kangge kita sedaya. Ing suasana bale griya, madyaning masyarakat, saha sak lajengipun menika tansah dados tulada, kepara masyarakat arab kala semanten paring jejuluk "al Amin". Saking menika kangge mendhet tulada kita saged mendet sekawan sifat ingkang saged dados sidiq, cecepengan ing madyaning sesrawungan ing zaman amanah, tabligh, saha fatonah. sak menika. Sekawan sifat menika inggih : Ma'asyiral Muslimin Rahimakumullah Saking sekawan sifat kasebat ingkang angka sepisan inggih Sidiq utawi Jujur. Jujur menika undhering pangkal kesuksesan. Kejujuran kalebet sifat dasar ingkang kedah wonteng ing semabetan saha kapitadosan. Menawi sifat jujur sampun ical, ing 3 .
pungkasan-ipun namung badhe nemahi kapitunan Ingkang kaping kalih inggih Amanah utawi gesang. saged dipun pitados. Amanah inggih saweneh tulada kanjeng Rasulullah Muhammad SAW, ing sedaya lampah. Sifat Amanah Nabi Muhammad SAW ing madyaning bisnis, sesambetan ing madyaning masyarakat saha sedaya Ma'asyiral Muslimin Rahimakumullah perkawis. ingkang tansah katindak-aken ingkang angka tiga inggih Tabligh. Lajeng sifat Kanthi sifat Tabligh menika, menapa kemawon ingkang dipun tampi Rasulullah SAW awit sedaya ingkang cicir, mboten wahyu, mboten wonten sedaya wonten ingkang dipun singid-aken, Ingkang angka sekawan inggih sifat kaaturaken dumateng sedaya umat. Fatonah. Lajeng Rasulullah SAW menika kagungan sifat lantip. Kalebet lantip ing babagan ngemonah sosial kemasyarakatan, urusan bale griya, strategi dakwah saha strategi perjuangan, kalebet diplomasi, estu Rasulullah SAW dipun paringi anugrah ingkang Ma'asyiral Muslimin Rahimakumullah, linangkung. 4
lajeng candakipun ayat َمْﻮَ ْ ﻟﻴاَو َﷲا َ اﻮُﺟْﺮَﻳ ﻛﺎ ﻦَﻤ ن ِل َ ْ َﺮ ِﺧٰ ngarep mekoleh(rahmate) Allah). ((yaiku) keduwe wong wong kang ngarep- ﻻا Mila sak lebeting mendhet tulada saking Rasulullah SAW, inggih kedah kanthi raos jiwa saha raga. Jalaran kita sedaya sampun mangertosi bilih kita tansah nyadong ganjaran saking ngarsanipun Allah utawi nggadahi pengajeng-ajenng marak sowan Allah,ugi ngajeng- ajeng sih nugraha rahmat saking Allah ing dinten Qiyamat, pramila mugi kalebet tetiyang ingkang tansah yakin bilih qiyamat menika haq saha estu ذَو َﺮ badhe kedadosan ﻛ ﻛ nyebut/eling asmane Allah . َ َ َ َ اً�ِﺜ lan deweke akeh banget ﷲا ( ). Mekaten ugi saweneh . saking mendhet patuladhan dumateng Rasulullah SAW, inggih kanthi kathah emut dhumateng Allah/dzikrullah ing teng pundi mawon saha wekdal "sinyal-ipun" sesambetan menapa mantap" dhumateng Allah saged kiyat saha ageng kedah kairing kalih dzikrullah ingkang " Sampun ngantos namung "DATNYENG" kemawon. Hubungan inggih kepripun, kita sedaya minangka dados pimpinan ing 5 persyarikatan Muhammadiyah saking "level" paling Kalebet saweneh saking dzikrullah .
andhap ngantos dumugi "level" paling inggil, inggih ngemonah dakwah tumuju li'ili kalimatillah (inggil saha moncer-ipun Asma Allah). Pramila kangge damel ageng saha ngrembaka-nipun persyarikatan Muhammadiyah kanthi akal budi fikiran saha arta banda ingkang kita tasyaruf-aken , sedaya kalawau kedah ingkang jangkep, madhep mantep, sampun ngantos namung sepalih manah. Inggih tegesipun kita mendhet tulada saking perjuangan Rasulullah SAW, kanthi bektho sekawan sifat rasul kasebat ing madyaning ngemonah persyarikatan Muhammadiyah. Khasil maksud ing bab menika estu bilih kerahmatan keberkahan badhe kita tampi ing donya saha akhirat. Cekak-ipun rembag bilih kita berorganisasi Muhammadiyah menika estunipun kagungan gegayuhan agung midherek kanjeng Nabi Muhammad supados gesang lan panggesangan menika saged slamet wiwit ing donya ngantos ing akhirat, aamin. Pramila sampun sunnatullah, kangge ngundhuh gegayuhan ingkang inggil saha mulya, estu wonten ingkang asalipun saking reridu saha pacoben sederek, suami,istri, masyarakat bangsa saha negari lan sak panunggil-ipun, ingkang baken inggih kedah sabar, tawakkal saha istiqomah ing margi-nipun ing madyading Allah SWT. Kados panandhang 6
dakwah Risalah, kanjeng Nabi Muhammad SAW ing Makkah ugi ing Madinah. Mangga kita gatosaken ing ﺎَﺟ ﺘِﻨَﻋ ﺎَﻣ ِﻪ surat At-Taubah Ayat 128 : ﻟ ﻘ ﺪ � ِﺴ ﻠَﻋ ٌﻢﻴ ِﺣَّر ﻴ � Jawinipun:"setuhune wus tumeka marang sira Suwji Raul saka kaum kerabatmu dewe,ngrasa abot panandang kang sira sangga, (panjenengane) banget ing sira, adrenging (keimananlan keselamatan) (panjenengane)banget welas asih lan tresna marang wong wong mukmin. َ ٓ ٌ َ ُ ْ ُ ُ ِّ ُّ ٌﺺ�ِﺮَﺣ ْﻢ لﻮ ُﺳَر ْﻢ أ ْﻦ �َء ﻣ ﻔﻧ َ�ِﻨِﻣ ﺆُﻤ فوُءَر ٱ ل ِب ﻢ ﻠَﻋ ٌﺰ�ِﺰَﻋ ْﻢ ﻴ ْ ٌ ْ ُ Mila estu miyos utawi kehadliran Rasulullah SAW, menika estu estu dipun tengga umat sak ngidering bawana. Kanjeng Rasulullah Muhammad SAW menika estu estu prihatos saha peduli dumateng inggih supados angsal pitedah, sih umat-ipun, nugraha rahmat, kawelasan saking ngarsanipun Allah. Kanjeng Rasulullah Muhammad SAW ugi estu estu paring sih tresna dhumateng tiyang tiyang ingkang iman. Dados pana sakmenika, bilih sina-asa awrat kandos kemawon, nderek ing nyengkuyung dakwah, saha nyengkuyung madyaning persyarikatan Muhammadiyah menika, 7 pundi ananging
kita sedaya kagungan pangajab gesang ingkang ayom ayem tata titi tentrem gemah ripah loh jinawi , baldatun thoyibatun warabbun ghofuur, saweneh marginipun persyarikatan inggih midherek Muhammadiyah. Pramila ing sak lebeting ngemonah dakwah saha ngemonah organisasi persyarikatan Muhammadiyah kita kedah ittibak dumateng Nabi SAW, kanthi sekawan sifat- sifat ing nginggil kasebat. Kanthi pangajab mugi sedaya umat manungsa sami midherek saha nyengkuyung dakwah risalah, kanjeng Nabi Muhammad SAW. Linangkung pana mongga kita gatosaken pengendikanipun Allah ing ﺸﺮَبُﻣَو َﻳ اً ﺄٰٓ اًﺮﻳ ِﺬ surat Al-Ahzab Ayat 45-46: ﻚ Hai Nabi, setuhune Ingsun Allah ngutus sira kanggo dadi saksi, lan paring kabar kang nyeneng-ake uga paring pangeling-eling". َ ْ ٰ ٓ ٰ َ َ َ َ ِّ ً َّ ﻠ َﺳْر أ ﻨ ِﺒﻰَّﻟﻨ ُّ ٱ ﻧِإ ﻧَو ﺎ ﺷ ا ﺪِﻬ ﺎَﻬ Jawinipun: " َ ْ َّ ُّ ﺎًﺟاَ ﻟﻰِإ ﺎًﻴِ�ا اً�ِﻨ ﻣ ِﺳﺮَو دَو ۦ ِﻪِﻧ "lan dadi wong kang ajak ajak marang agamane Allah, kanthi palilah-ipun lan dadi cahya kang nyumunari/paring pepadhang". ٱ ذِﺈِﺑ � ِ Jawinipun : Ma'asyiral Muslimin Rahimakumullah 8 ُّ �
Mekaten ingkang sekedik menika, mugi saged dados panjurung kita sedaya, ing sak lebeting ing agami Islam saha lelumban saha ngabekti �ا َكَرﺎَﺑ ﻴ ِﻈَﻌ ِ�َﻌ �ﺎَّﻳِ�َو ْ ﻴِ� ﺎَﻤِﺑ ْﻢ ِﻟﻲ ُ ِﻓﻲ ْﻢ ﻟا ِنآْﺮ ﻟَو ْ �َو ِﻢ ﻟا ْ persyarikatan Muhammadiyah, aamiin. � ﻘ ِﻪ ﻔ ﻞَّﺒ ِّ�ِﻣ ﻼِﺗ ْﻢ ﻛِذَو ِتﺎَﻳ َﻮ ا َﻦِﻣ �َو ِﻢ ﻨِﻣَو ْ ﺗَو ﻴِﻜَ ﻘ � ﻪ ﻧِإ ﻪ ﻫ ﻷ ﻟﺤا ِﺮ أَو ْﻢَﺣْراَو ْﺮِﻔ ﻴِﻠَﻌ َ ﺧ َﺖ ﻟا ُﻊ ﻴِﻤ َّﺴلا بَّر ِﺣﻤاَّﺮلا ُ ﻗَو ُﻢ � �ِ ﻞ ﻏا ﻧ ْ ْ َ َ ُ َ ُ ْ ُ َّ ْ َ ْ ْ َ َ َ ُ َّ َ ْ ُ ْ ُ ُ ُ َ ْ ْ ْ ُ ْ ْ ْ َ ِّ ْ Khutbah II َ ُ ْ َ َ َ ْ ْ ْ ْ َّ ِ� ُﺪ ُﺪَﻬ �ِﻌَﺘ ْﺴ أ ، ِﻦْﻳِّﻟﺪاَو ﺎَﻴ � ُّﻟﺪا ِرْﻮُم لﺎَﻌ َﻋﻠﻰ ُ � ِﻪِ�َو ، َ بَر ِ �ِﻤ أ ﺷ ﻟا أ ُﺪَﻬ ﻟﻪْﻮ ُﺳَرَو ُه ُﺪ ﻚْ�ِ ﺪَّﻤ ﺣَو ُ ﻻِإ َﻟﻪِإ ،ُ ُ ﻻ ُه أو ﺷ ﺪ ﺷﺮ ن � � ا ﺒ أ ن ﻻ �ا ﻟﻪ ُﺪ ﻞ َﺻ َّﻢُﻬ َﻋﻠﻰَو ٍﺪَّﻤ أ ِﻪِﺑﺎ َﺤ َﻋﻠﻰ �ِﻌَ أ ، َ دﺎَﺒِﻋ ﺎَﻴ ﻌَ� ﺎ أَو ِ ِﻟﻪآ � ﺻ ﺟﻤ ﻣ � ِﻪِﺑﺎَﺘِﻛ ْ ﻘَﺘِﺑ ْ ﻟﻰﺎَﻌ � ُ �َو ْﻢ ﻴ ِﺻْو �ا ىَﻮ ﻗَو لﺎ �ا ِﻓﻲ �ا أ ِ � ﻔ ِﺴﻲ ِ : اْﻮُﻨَﻣآ َﻦ : ِﻢْ�ِﺮ ﻼَمَو َﷲا ﻪَﺘ ﻟﺬا ﺎَﻬ ﻠ َﺼُﻳ َﻋﻠﻰ أ ﺎَﻳ ِّ نْﻮ ِﺒﻲَّﻟﻨا �ِ نِإ �ِﺋ � ﻜ ﻟا , ﻠَﻋ اْﻮ ﻞ َﺻ َّﻢُﻬ َﻋﻠﻰَو ٍﺪَّﻤ ﻴِﻠ ْﺴ َﻋﻠﻰ ﻠ َﺻ ﻠ َﺳَو ِﻪ ﺎًﻤ � اْﻮُﻤ ﻠلا ، � ِﻟﻪآ ِ ﻴ أ ِﻪِﺑﺎ َﺤ �ِﻌَ َ أَو ﺟﻤ ﺻ . ﻏا َّﻢُﻬ لاَو ِتﺎَﻤِﻠ ْﺴُﻤ �ﻤِﻠ ْﺴُﻤ ِءﺎَﻴ لاو َ لاَو َ ﺆُﻤ ﺆُﻤ ﻠِل ْﺮِﻔ ﺣ �ِﻨِﻣ ﻷ ا ِتﺎ ﻨِﻣ ﻠلا . � ٌﺐْ�ِﺮ اَو ْﻢُﻬ ﻗ ٌﻊ ﻴِﻤ َﺳ ﻗﺎَﻴ ﻋَّﻟﺪا ُﺐ ﻧِإ ِتاَﻮ � ِتاَﻮ َ ﻷ م ﻚ ﻴِ ِﺿﻲﺎ ِتﺎَﺟﺎَ ﻟﺤا . ِّ َ َ َّ َ َ ُ ْ َّ َ َ ُ َ َ َّ ْ ْ َ ً َ َ َ َ ِّ َ َ ُ ْ َ َ ْ ْ ْ َّ َ َ ْ َ ْ َ َ ُ َّ َّ ْ َ َّ ُّ َ ُّ ْ َ َّ ُ َ َ َّ ِّ َ َ َ ِّ َ ُ َ ْ ْ َ ْ ْ َ ْ ْ ْ ْ ْ ْ ْ ْ ْ ْ ْ َ َ ْ َ َ َ َ َّ ُ ْ ْ ْ ْ 9 ْ ﻤَﻟﺤ ا َّ ﻠلا ْ ﻨِﻣ
َ َ َ ُ َ َ ْ ْ ُ َ ْ َ َ َ َ َ َﻦْ�ِ ِﺳﺮﺎَﻟﺨا َﻦِﻣ َّﻦ ﻨَّ�َر �ْﻮ � ْﻢ ﻨ َﺴ ﺣﻤْﺮ ﻟﻨ ْﺮِﻔ ﺗَو ﺎَ نِ�َو ﺎ ﻜَ ﻤ ﻔ ﻨ أ ﺎ � ﻠ ﻇ ﺎ ﻟﻨ ﺎ ﻨ ل ﻐ ﻠَﺌ ْﺴ ﻘَﺘُﻣ ﻗْزِرَو ﺎًﻌِﻔ ﻧِإ َّﻢُﻬ �َو ﺎًﻌ ِﺳاَو ﺎ ﻼَّﺒ ﻼَﻤ ﻧ ﺎًﻤ ﻠلا ﻚ ﻠِﻋ � ﺎ أ َّﻢُﻬ ﻟﻨ ْﺢِﻠ ﻟﻨ ْﺢِﻠ ﺔَﻤ ﻧ ﺎَﻴ ﺼِﻋ َﻮ أَو ﺎ د ﺎَ ﻨنﻳِد ﺎَ ﻫ يِ أ م ﻧِﺮ ﺻ � ا ﺎ ا ﻠل ﺻ ا ﺎ ﻟﺬ . ﻨﺷﺎَﻌَﻣ ﺎَﻬﻴِ� ﻧدﺎَﻌَﻣ ﺎَﻬْ ﻟﻨ ْﺢِﻠ ﻞَﻌ أَو ﺎ �َﺮ ِﺧآ ﺎَ ﺟاَو ﺎ ﺻ ﻨ ا ﺎ ﻟ ِﺘﻲ ﻟﻴِإ ا ﺔَﺣاَر ﻞَﻌ تْﻮَﻤ ﻛﻞ ْﻦِﻣ ﺎَ دﺎَ�ِز .ٍّ ﺟاَو ٍ ِﻓﻲ ﺎَ ﻟﻨ ﺷﺮ ة ﻟﻨ ﻛﻞ ﺧ � ا ل ﻨ َﺴَﺣ ﺎَﻴ ﻨ َﺴَﺣ ِةَﺮ ِﺧ ِرﺎَّﻟﻨا َبا ﺬَﻋ ﺎ ﻨَّ�َر � ُّﻟﺪا ﻨِﻗَو ا ِ�َو ﺔ ﺔ ﻨِﺗآ ﺎ ِﻓﻲ ﺎ ﻷ نﺎ َﺤ ﻔ ِﺼَﻳ ﺎَّﻤ َﻋﻠﻰ ٌم ﻚِّ�َر ﻼ َﺳَو �ِﻠ َﺳْﺮُﻤ ﻟﺤاَو َ ﺒ ُﺳ نْﻮ بَر � ِةَّﺰِﻌ ﻟا لا . لﺎَﻌ َ بَر ِ ِ� ﻟا �ِﻤ ْ َ ْ ْ ُ ً ً َ ً َ َ َّ َ َ . ﻟ ِﺘﻲ ةﺎَﻴَ ﻟﺤ َ َ َ َّ َّ َ َ َ َ ُ ْ َ ْ َ ْ ُ ْ َ ْ ُ َ ْ َ َّ َ َ َ ْ َ َ ْ ْ َ َ َ َ ْ َ ِّ ِّ َ ْ ُ ُ ً َ ْ َ َ ْ َ ْ ً ً ْ َ َ َ َ َ ْ ْ ْ َ َ َ ُ َ َ َ ْ ِّ ْ ُﺪ ﻤَ ْ َ ْ Dening : Ust M Humam, S.Ag 10