PIWUCAL PANGORBANAN NABI IBRAHIM KANGGE NGADHEPI GENERASI STROBERI ُالله ،َُبَْكَأ ُالله ُدملحا ِللهو ،َُبَْكَأ ُالله ُه ٍمْوَ يِب اَنَل ُهَمَتَخَو ، ِماَيِقْلا ىَلَع ِهْيِف اَنَ ناَعَأَو ، ِماَيِ صلا َرْهَش اَنَل هَتََأ يِذهلا ِهِلِلّ ُدْمَْلحَا َو ُلْهَأ ،ُدَحَلْا ُد ِحاولا ،ُهَل َكْيِرَش َلا ُهَدْحَو ُالله هلاِإ َهَلِإ َلا ْنَأ ُدَهْشَنَو ، ِم هيََّ ْلْا ِ لَجَأ ْنِم َكَر َبََو َمهلَسَو ُالله ىهلَص ، ِمَنََ ْلْا ِعْيَِجَ َلَإ ِالله ُلوُسَر اًدهمَُمُ هنَأ ُدَهْشَنَو ، ِماَعْ نِْلْاَو ِل ْضَفْلا ٍدهمَُمُ َنَ ِدِ يَس ٍناَسْحِِبِ ْمُهَعِبَت ْنَمَو ، ِماَ ىَلَع .ِنْيِ دلا ِم .َنْوُقه تُمْلا َزاَف ْدَقَ ف ِالله ىَوْقَ تِب َيهيَِّإَو ْمُكْيِصْوُأ ُساهنلا اَهُّ يَأ اَي ْوَ ي َلَِإ ُمِلْسُّم ْمُتنَأَو هلاِإ هنُتْوَُتَ َلاَو ِهِتاَقُ ت هقَح َالله اوُقه تا اوُنَماَء َنْيِذهلا َاهُّيَأ َيَّ : َلَاَعَ ت َلاَق .َنْو ،َُبَْكَأ ُالله ،َُبَْكَأ ُالله ، َُبَْكَأ ُالله ،َُبَْكَأ ُالله ،َُبَْكَأ ُالله ، َُبَْكَأ ُالله ،َُبَْكَأ ِتِْحِْلااَو ِْيِْقْوه تلا ِلْهَأ ِهِباَحْصَأَو ِهِلآ ىَلَعَو ف ُدْعَ ب اهمَأ Jamaah Idul Adha Rahimakumullah Alhamdulillah, sedaya pangalembana mugi tansah katur dhateng Pangeran kita, Allah SWT, awit saking kathahing kanikmatan lan kanugrahan, kita taksih saged ngraosaken agunging wulan Dzul Hijjah. Wulan punika satunggaling wulan ingkang minulya menggahing agami Islam, wulan ingkang binerkahan, lan wulan kangge ngathah-ngathahaken nindakaken kasaenan. Pramila, sampun samesthinipun ing salebeting wulan punika kaginakaken kangge nindakaken amaliah-amaliah ingkang saged dumugekaken tumuruning ridha lan rahmat saking Allah SWT. أ الله بَكأ الله Salah satunggaling amaliah ingkang saged nyaketaken kita dhateng Allah kurban. inggih punika mragad Penyembelihanipun saded dipun lampahi ing tanggal 10,11,12 lan 13 Dzulhijjah. Kurban punika minangka wujud nyata saking pangabektos kita dhateng Allah, lan kupiya kangge nyaketaken kita دملحا للهو بَكأ الله بَك kewan 1 | Mukhlisin Purnomo, Penyuluh Agama Islam Kankemenag Kulon Progo
dhateng Panjenengan-Ipun. Kanthi ngetingalaken raos syukur lumantar ibadah kurban, kita nggadhahi pangajab mugiya tansah antuk ridha lan lelintu ganjaran saking Allag SWT, sahingga kita saged nglampahi pagesangan punika kanthi kebak ing berkah lan rahmat-Ipun. Nabi Muhammad paring dhawuh: ِرْحهنلا َمْوَ ي َمَدآ ُنْبا َلِمَع اَم " َلاَق اَهِف اوُبيِطَف ِضْرَلْا ىَلَع َعَقَ ي ْنَأ َلْبَ ق ٍناَكَِبِ هلَجَو هزَع ِهلِلّا َنِم ُعَقَ يَل َمهدلا ه ِبِهنلا هنَأ َةَشِئاَع ْنَع َلاْظَأَو اَِنِوُرُقِب ِةَماَيِقْلا َمْوَ ي ىِتْأَيَل ُههنِإَو ٍمَد ِةَقاَرِه ْنِم هلَجَو هزَع ِهلِلّا َلَِإ هبَحَأ ًلاَمَع هنِإَو اَهِراَعْشَأَو ِبِ " اًسْفَ ن اَ "Riwayate 'Aisyah, Nabi SAW paring sabda, "ora ana amalan kang dilakoni dening manungsa kang luwih ditresnani mungguhing Allah ing dina Qurban iki kejaba ngilikake getih kewan kurban, karana setuhune kurban iku bakal tumeka ing dina kiamat kalawan sungune, kukune, lan rambute. Lan sanyata getih iku bakal tumeka marang Allah ing papan panggonan sakdurunge tumetes ing bumi. Amila padha angresikana jiwane sira kabeh kanthi kurban." (HR. Ibnu Majah).
ملسو هيلع الله ىلص
Saking hadis kasebat kita saged dipun pahami bilih ibadah kurban ing dinten riyaya idul Kurban punika mujudaken amalan ingkang dipun tresnani dening Allah. Ibadah kurban punika boten namung saderma dipun tegesi nyembelih kewan kurban, ananging minangka simbol pangorbanan dhiri ingkang tulus lan ikhlas dhateng Allah. Tumetesing getih kurban sampun tumuju dhateng Allah saderengipun netes ing bumi nedahaken eba agengipun pangaji-aji ingkang dipun paringaken dening Allah tumraping tiyang ingkang nindakaken ibadah kurban. Salintunipun punika, ibadah kurban punika kangge ngresiki jiwa, ningkataken kaimanan lan kataqwaan, sarta mucalaken kapadhulen kita dhateng sesama lumantar daging kurban ingkang kaaturaken dhateng para fakir miskin, lan sanak kadang sanesipun. Sedaya anggota kewan kurban 2 | Mukhlisin Purnomo, Penyuluh Agama Islam Kankemenag Kulon Progo
ing dinten kiamat dados paseksen dhateng kasaenan kita, minangka bukti bilih ganjaran kurban tikel matikel. Jamaah Idul Adha rahimakumullah Ing dinten riyaya Idul Adha punika kita panci kadhawuhan mragad kewan kurban awujud unta, sapi, kerbau punapadene menda. Nanging sayektosipun mboten sedaya kalawau minangka perlambang supados kita ugi kersa ngurbanaken kadonyan lan sedaya perkawis ingkang dados pepalang kita anggenipun tresna dhateng Allah. Amargi katresnan duniawi ingkang nglangkungi tresna kita dhateng kepada Allah, saged dumugekaken kita tumindak srakah, pados begjanipun piyambak, wilujengipun piyambak, ecanipun piyambak, boten mraduli ing sanes, malah yen perlu inggih mawi kurbaning sanes, kadamel ngecakaken awakipun piyambak. Ibadah kurban nggladhi dhiri kita supados boten gampil kapelu lan kapencut dening gebyaring donya. Mila mekaten, tumraping tiyang ingkang mampu, sumangga kita kersa ngirangi saperangan bandha kita kangge kurban. Ananging anggenipun kurban kedah kanthi adhedhasar manah ingkang ingkang Ikhlas lan taqwa., amargi inggih namung kaikhlasan kita ingkang katampi dening Allah. Allah paring dhawuh: ْمُكَل اَهَرهخَس َكِل ََٰذَك ۚ ْمُكنِم َٰىَوْقه تل ٱ ُهُلاَنَ ي نِكََٰلَو اَهُؤٓاَمِد َلاَو اَهُموُُلح َلاَنَ ي نَل ٱ َهلِلّ ِ بََكُتِل َيِن ِسْحُمْل ِر ِ شَبَو ۗ ْمُكَٰىَدَه اَم َٰىَلَع ٱ َهلِلّ اوُ ۟ ٱ "Ora bakal katampa ing Allah daginge Ian getihe Qurban utawa Hidyah mau, ananging kang bakal katampa ing Panjeneng- aNe, wedinira kabeh. Kaya mangkono anggone wus nguwasakake unta mau marang sira, supaya sira padha ngegungna Allah, marga anggone wus' paringpituduh marang sira kabeh. Muhammad! Ian bebungahen wong kang padha gelem agawe becik."(QS.al-Hajj:37). دملحا للهو بَكأ الله بَكأ الله بَكأ الله 3 | Mukhlisin Purnomo, Penyuluh Agama Islam Kankemenag Kulon Progo
Jamaah Idul Adha Rahimakumullah Idul Adha punika salah satunggaling pangibadahan ingkang nggadhahi teges ingkang sumimpen ing saklebeting parlambang kasebat, lan sampun samesthinpun dipun pahami kanthi nilai-nilai universal Islam. Kathah piwucal lan bebuden luhur ingkang wigatos ingkang saged kapethik saking perayaan ibadah qurban punika. Salah satunggalipun ing babagan kasuksesan Nabi Ibrahim a.s. lan Siti Hajar a.s. anggenipun maringgi panggulawenthah, ndhidik, lan ngasuh ingkang putra pun asma Ismail a.s., sahingga dados generasi ingkang tatag, teteg, tangguh lan tanggon. Sumangga kita Ayati ayat punika: َق ۗىَٰرَ ت اَذاَم ْرُظْناَف َكَُبَْذَا ْٓ َلا ِ نِا هَنَُبَٰ ي َلاَق َيْعهسلا ُهَعَم َغَلَ ب اهمَلَ ف اَش ْنِا ْٓ ُرَمْؤُ ت اَم ْلَعْ فا ِتَبََٰٓيَّ ِ نَا ِماَنَمْلا ِفِ ىَٰرَا ْٓ َنْيِِبََٰ صلا َنِم َُٰ لِلّا َء ۤ ُۖ ِنُد ِجَتَس Bareng lsma'il putrane, wus bisa rumagang ing gawe ngrewangi Bapakne, Bapakne tutur marang Isma'il: "He anakku! satemene aku wus ngimpi, ing sajerone turu nyembelih ing sira, sira mikira, kapriye mungguh panemunira?", putrane matur: "Dhuh Rama! sumangga Panjenengan tindakaken punapa ingkang sampun kadhawuhaken dening Allah, insya Allah, Panjenengan pirsa kula punika golonganipun tiyang sabar".(QS. As- shaffat:102) Jamaah Idul Adha ingkang minulya babagan panggulawenthahan lare ingkang dipun lampahi dening Nabi Ibrahim anggenipun didik putranipun. Sumngga kita gatosakesn redaksi punika: Sumangga kita jlentrehaken sekedhik, ۗىَٰرَ ت اَذاَم ْرُظْناَف َكَُبَْذَا ْٓ ِ نَا ِماَنَمْلا ِفِ ىَٰرَا ْٓ ِ نِا هَنَُبَٰ ي "Wahai anakku, aku melihat dalam mimpi bahwa aku menyembelihmu, bagaimana pendapatmu?" Nabi Ibrahim nyangkutaken putranipun inggih pun asma, Ismail, ing kamangka yuswanipun nembe 13 tahun ing pirembagan 4 | Mukhlisin Purnomo, Penyuluh Agama Islam Kankemenag Kulon Progo
kangge ngudhari karuwetan ingkang kanggap awrat, lan pahit. Perkawis punika nedahkaen kados pundi nabi Ibrahim anyadhari saestu wigatosipn nyamekataken putranipun kangge ngadhepi kasunyatan gesang ingkang mboten gampil. Kanthi nyangkutaken Nabi Ismail Ismail ing musyawarah babagan dhawuhing Allah kangge pengurbanan, Nabi Ibrahim mucalaken babagan rekaosing lelampahan gesang. Pagesangan punika kathah tantangan lan pepalang ingkang betahaken sikap wirakrama, kasabaran, lan kaimanan ingkang tangguh. Tiyang sepuh wajib andhedher wiji sae dhateng anak, awit kasakit-sakiting anak ingkang manjing dados piwulang, yen ta paiting jampi, badhe dados kasarasaning badan. Nyangkutaken para putra wonten ing diskusi ancasipun mboten sanes namun badhe dunungaken lare ing babagan tanggel jawab jawab ngrembakaken kawasisan tanggep tanggon. Lumantar komunikasi ingkang tinarbuka lan sami pitados antawisipun tiyang sepuh kaliyan putra, para putra rumaos dipun gatosaken dipun ajeni pemanggihipun, sahingga badhe tuwuh sikap percaya dhiri lan siap ngadhepi karuwetan gesang. Piyambakipun badhe tuwuh dados pribadhi ingkang tanggon lan boten gampil ringkih kados dene buah stroberi, ingkang gampil risak lan bosok. Pola asuh demokratis kadya Nabi Ibrahim AS minangka tepa palupi ingkang saged dados patuladhan ing pagesangan kita. Pola jumbuh sanget kangge asuh utawi panggulawentahan punika ngadhepi generasi stroberi. Istilah generasi stroberi asalipun saking tembungipun jurnalis Taiwan, Wu Ru-Jun, ing tahun 2000-an. Istilah punika kangge nggambaraken generasi mudha ingkang gesangipun tansah sekeca, kauja lan kacekapan bandha, saha karemenan nanging sacara mental katingal ringkih lan emosional. Generasi stroberi tuwuh jalaran saking tindak lan caranipun tiyang sepuh nyepeng lare kathah ingkang klentu, saged damel lare gadhah watak kogung (manja). lare kogung inggih punika lare ingkang tansah dipun emban utawi dipun gendhong, dipun ela-ela, cekakipun saben dinten tansah rumaos dipun tresnani sanget. Lare 5 | Mukhlisin Purnomo, Penyuluh Agama Islam Kankemenag Kulon Progo
makaten ing tembe, samangsa kaeculaken wonten ing madyaning gesang bebrayan, enggal nglokro lan kendho. Amargi ing ngriku piyambakipun boten tansah kadumugèn kajengipun, wekasan boten kaconggah nandangi punapa-punapa, Yen boten makaten, inggih purun atindak ingkang boten laras kalihan anggeripun gesang bebrayan. Kathah para lare ketingalipun lantip, sampun gadhah gelar dhiploma sarjana, nanging namun remen kalanthungan, boten purun tumandang ing damel, nganggur ngethekur wonten ing griya. Purunipun mager, males gerak, boten purun obah, padintenan namung dolanan hape lan seneng-seneng, angger dipun tuturi lajeng mangkered, inggih lajeng alampah silib. Jamaah Idul Adha Rahimakumullah Ing wusana, sumangga kita samya nuladh dhateng tindak lan caranipun Nabi Ibrahim gegulang dhateng putranipun kangge mujudaken lare dados generasi ingkang langkung siap ngadhepi masa depan kanthi kapercayaan diri dan ketahanan ingkang kiat. Punika sedaya minangka pawiyatan adhiluhung ingkang saged kita pethik kangge nyingkiri fenomena generasi stroberi lan mujudaken generasi ingkang tanggep, tanggon, tangguh. َلهبَقَ تَو .ِمْي ِكَلحْا ِرْكِذَو ِتَيَّلآْا َنِم ِهْيِف اَِبِ ْمُك هيَِّإَو ْ ِنََعَفَ نَو ِمْيِظَعلْا ِنآْرُقلْا ِفِ ْمُكَلَو ْ ِلِ ُالله َكَر َبَ . ُمْيِلَعْلا ُعْيِمهسلا َوُه ُههنِإ ُهَتَوَلاِت ْمُكْنِمَو ْ ِ نَِم 6 | Mukhlisin Purnomo, Penyuluh Agama Islam Kankemenag Kulon Progo
KHUTBAH II ِلِلَّو ،ُدْمَْلحا َِٰ َُبَْكَأ َُٰ لِلّا َُمُ اَنه يِبَنَو َنََد ِيَس هنَأ ُدَهْشَأَو ،ُهَل َكيِرَش َلا ُهَدْحَو َُٰ لِلّا هلاِإ َهَٰلِإ َلا ْنَأ ُدَهْشَأَو ُدْبَع اًدهم ِباَحْصَأَو ِهِلَٰا ىَلَعَو ،ٍدهمَُمُ اَن ِيِبَنَو َنَِد ِيَس ىَلَع ْكِرَبََو ْم ِلَسَو ِلَص همُهَٰ للا ،ُهُلوُسَرَو َِٰ لِلّا ِه ِني ِدلا ِمْوَ ي َلَِإ ٍناَسْحِِبِ ْمَُلَ َيِعِباهتلاَو ،َ ْيِماَي ىَوْقَ تِب ي لما َ ٍرْمَِبِ ْمُكَرَمَأ َالله هنَأ اْوُمَلْعاَو ،ِميِظَعْلا ِمْوَ يْلا اَذ َٰه ِفِ َلَاَعَ ت ََٰ لِلّا اوُقه تاَو هلَجَو هزَع َِٰ لِلّا َصُي ُهَتَكِئ َلاَمَو ََٰ لِلّا هنِإ : َلاَقَ ف ِْيِْرَكْلا ِه ِيِبَن ىَلَع ِم َلاهسلاَو ِة َلاهصل ِبَ ْمُكَرَمَأ ،ٍمْيِظَع َنوُّل ِرَبََو ْم ِلَسَو ِلَص همُهَٰ للا ،اًميِلْسَت اوُمِ لَسَو ِهْيَلَع اْوُّلَص اْوُ نَمآ َنيِذهلا اَهُّ يَأ َيَّ ، ِِبهنلا ىَلَع ْك ِءاَفَلُْلْا ِنَع همُهَٰ للا َضْراَو ،َ ْيِب ِيهطلا ِهِبْحَصَو ِهِلَٰا ىَلَعَو ٍدهمَُمُ اَن ِيِبَنَو َنَِد ِيَس ىَلَع همُهَٰ للا َيلحاهصلا ِةَباَحهصلا ِرِئاَس ْنَعَو ،ٍ يِلَعَو َناَمْثُعَو َرَمُعَو ٍرْكَب ِبَِأ ،َنيِد ِشاهرلا ، ِتاَوْمَ ْلْاَو ْمُهْ نِم ِءاَيْحَ ْلْا ، ِتاَنِمْؤُمْلاَو َيِنِمْؤُمْلاَو ، ِتاَمِلْسُمْلاَو َيِمِلْسُمْلِل ْرِفْغا ًةهرَسَمَو ،اًُحُ َلاَتَو ًةَداَعَس اَذ َٰه َنََدْيِع ْلَعْجا همُهَٰ للا ، ِتاَوَعهدلا ُبيُِمُ ٌبيِرَق ٌعيَِسَ َكهنِإ ِتاََحُهرلاَو ِْيَْْلِْبَ اَنْ يَلَع ُهْدِعَأَو ،ًةهبََمَُو ًءاَنَهَو ،ًةَفْلُأَو ًةَنيِنْأَمُط ِهيِف َنَْدِزَو ،اًُحُاَرَ تَو ، ِمِدَأ همُهَٰ للا ،اَنَ بْأَد ِساهنلِل ِْيَْْلْا َلْذَبَو ،اَنَ تَمي ِش َةهدَوَمْلا ِلَع ْجا همُهَٰ للا ، ِتاَكََبَْلاَو ِنْمُيْلاَو اَنْمِرْكَأَو ،اَنِماَحْرَأَو اَنيِلْهَأ ِفِ اَنْظَفْحاَو ،اَنِتوُيُ ب ِفِ َةَجْهَ بْلا ِرُشْناَو ،اَنِنَطَو ىَلَع َةَداَعهسلا اَنِقَو ،ًةَنَسَح ِةَر ِخ ْلآا ِفَِو ،ًةَنَسَح اَيْ نُّدلا ِفِ اَنِتآ اَنه ب َر ،ِةَر ِخ ْلآاَو اَيْ نُّدلا ِفِ َكِمَرَكِب ُرُمَْيَ َالله هنإ ،ِالله َداَبِع .ُراهفَغ َيَّ ُزيِزَع َيَّ ،ِراَرْ بَ ْلْا َعَم َةهنَْلْا اَنْل ِخْدَأَو ،ِراهنلا َباَذَع ،ِيْغَ بلاَو ِرَكْنُمْلاَو ِءاَشْحَفلا ِنَع ىَه ْ نَ يو َبَْرُقْلا يِذ ِءاَتْ يِإَو ،ِناَسْح ْلْاَو ِلْدَعْل ِبَ ٌدْيِعَس ٌدْيِع ،َُبَْكَأ ِالله ُرْكِذَلَو ْمُكْرُكْذَي َمْيِظَعْلا َالله اوُرُكذاَف ،َنْوُرهكَذَت ْمُكهلَعَل ْمُكُظِعَي ٍْيَِْبِ ْمُتْ نَأَو ٍماَع ُّلُكَو َُبَْكَأ َُٰ لِلّا ،َُبَْكَأ َُٰ لِلّا َُبَْكَأ َُٰ لِلّا َُبَْكَأ َُٰ لِلّا ،َُبَْكَأ َُٰ لِلّا َُبَْكَأ َُٰ لِلّا ِسْفَ نَو ْمُكْيِصْوُأَف ،ُدْعَ ب اهمَأ 7 | Mukhlisin Purnomo, Penyuluh Agama Islam Kankemenag Kulon Progo