NO PROGRAM: 229 PAEDAHIPUN TEMPE / GUSTI YESUS LAN RANDHA MISKIN Pamiarsa, mugi-mugi ing dinten menika, panjenengan tetep semangat, lan saged nikmati dinten menika kanthi suka bingah. Pepanggihan malih kaliyan Cahyaning Agesang, lan taksih kaliyan kula, Lilis. Kados padatanipun Cahayaning Agesang manggihi panjenengan wonten ing kalih perangan. Ing perangan sepindah, kula ngajak panjenengan sinau bab paedahipun tempe. Lan ing perangan kaping kalih ibu Arin bahde manggihi panjenengan, lan maringi pitedah bab karohanen, kanthi pangangkah supados iman kapitadosan panjenengan sangsaya kiyat. Sumangga sesarengan kita wiwiti perangan ingkang kaping sepindah, ingkang badhe ngrembag bab paedahipun tempe. Sugeng midangetaken. Paedahipun Tempe Pamiarsa, wonten ing kaanan ekonomi ingkang sangsaya sisah menika, kita kedah gemi lan pinter anggenipun mrenata arta blanja. Kita kedah pados upaya tumbas bahan tetedhan ingkang mirah. Salah satunggalipun bahan tetedhan ingkang mirah lan gampil anggenipun pados, inggih punika tempe. Tumrap para ibu ingkang kepingin ngirit arta blanja, badhe aring tumbas tempe, karana reginipun tempe menika mirah. Kathah tiyang ingkang tumbas tempe namung karana reginipun mirah, mboten karana sumerap bilih tempe punika tetedhan ingkang bergizi lan kathah paedahipun kangge kesehatan kita. Kita sadaya uninga tempe, ta? Menawi rumiyin tempe namung dipunpanggihi ing tanah Jawi kemawon. Ananging samangke, saged dipunpanggihi lan dipunnikmati dening sedaya tiyang ing Indonesia. Malahan ngantos nagari manca. Rumiyin tempe namung dipuntedha kangge lawuh kemawon. Ananging samangke, tempe saged dipundamel dados maneka warni jajanan. kados kripik, krupuk, kering tempe lan sanes-sanesipun. Tempe dados lawuh ingkang gampil dipunpadosi lan reginipun terjangkau utawi mirah sanget. Temah kathah tiyang ingkang nedha tempe ing saben dinten. Tempe asring dipunsebat tetedhan rakyat, utawi tetedhan ingkang sederhana. Ananging tempe mboten namung dados tetedhan sederhana kemawon. Tempe nggadahi kandhutan gizi, ingkang kathah paedahipun tumrap badan kita. Kados ingkang kita sumerepi, bilih bahanipun tempe, inggih menika dele ingkang dipunfermentasi. Nah, bilih dele sampun dados tempe, pramila wonten peningkatan nilai gizi saking dele menika, inggih menika dados tikel kalihipun. Dele ingkang sampun dados tempe, kandhutan vitaminipun dados tikel kalihipun. Tempe saiiris nggadahi kathah sanget zat gizi ingkang migunani tumrap badan kita, kados karbohidrat, lemak, protein, serat, vitamin sarta komponen antibakteri ingkang migunani
kangge kesehatan. Tempe ugi dipunanggep tetedhan ingkang sae kangge sadaya yuswa, temah tempe ugi sae dipunparingaken dhateng lare ngantos lansia. Nah, menapa ta sajatosipun, ingkang wonten ing tempe menika, temah dipunrembag dados tetedhan ingkang kathah sanget paedahipun kangge kesehatan? Miturut peneliten, tempe menika: 1. Ngandhut protein. Protein ingkang wonten ing tempe menika ageng sanget, ingkang gampil dipuncerna, temah sae kangge mrantasi diare. 2. Tempe ngandhut zat besi, tembaga, seng, protein, asam folat lan vitamin B12, temah tempe ugi sae kangge nyegah lan nanggulangi anemia. 3. Tempe ngandhut zat ingkang saged ngendalikaken radikal bebas, temah sae kangge panandhang jantung. 4. Saking asil survey manggihaken bilih tempe ngandhut senyawa anti bakteri ingkang dipunproduksi dening karang tempe lan menika dados antibiotic ingkang migunani kangge minimalaken infeksi. 5. Tempe ugi ngandhut asam lemak tak jenuh. Asam lemak tak jenuh ingkang wonten ing tempe menika saged ngandapaken kandhutan kolesterol. 6. Tempe ngandhut kalsium ingkang ageng, temah saged nyegah osteoporosis. Kanthi kandungan zat lan vitamin ingkang kathah sanget punika, tempe dipunpitados saged nyegah Anemia lan Osteoporosis. Karana tempe nggadahi peran kangge nambahi mineral, vitamin B12 lan zat besi ingkang dipunbetahaken kangge pembentukan sel darah merah. Nyegah Kanker Payudara lan Penuaan. Wonten ing tempe ugi dipunpanggihi satunggal zat antioksidan, kados vitamin C, E. Zat- zat menika dados antioksidan ingkang dipunbetahaken dening badan kangge ngendekaken reaksi tuwuhipun radikal bebas. Peneliten ingkang dipunlampahi dening Universitas North Carolina, Amerika Serikat manggihi bilih zat ingkang wonten ing tempe menika saged nyegah kanker prostat, payudara lan penuaan dini. Dados, tempe ugi saged ngrendhet prosesipun penuaan dini tumraping para wanita. Zat antioksidan ingkang wonten ing tempe ugi saged ngrendhet proses penuaan dini, khususipun wanita ingkang badhe menopause. Bab menika dipunkiyataken dening paneliten ingkang dipuntindakaken dening staf dosen Fakultas Kedokteran Undip Semarang, Dr.dr.Prasetyowati,SpKK, ingkang nguji antawisipun 30 (tigangndasa) wanita ingkang dipunsuwun ngonsumsi kapsul ingkang ngandhut ekstrak isoflavon dele tempe, ngantos tigang ulan. Saking asil ingkang dipunserat, wanita-wanita menika kulitipun langkung kiyel kabandhing kaliyan responden sanesipun, ingkang mboten dipunparingi ekstrak isoflavon.
Miturut Prasetyowati, hormone ekstrogen saking isoflavon dele menika saged ngrendhet penuaan. Paedah sanesipun saking nedha dele, Inggih menika saged kangge njagi supados pasuryan tansah ketingal ayu; mboten namung karana reginipun mirah, ananging ugi aman tinimbang ngangge bahan kimiawi ingkang paring janji cepet, ananging resikonipun ugi ageng. Tiyang estri paruh baya, ing saben dintenipun mbetahaken antawis 50-100 (seket ngantos setunggalatus) milligram isoflavon . Menawi saben 60 (suwidak) gram tempe ngandut 10 (sedasa) mg isoflavon, mila tiyang estri paruh baya menika, kedah langkung kathah malih anggenipun ngonsumsi tahu lan tempe. Dr.Prasetyawati ugi nambahaken, bilih paedahipun isoflavon mboten namung kangge tiyang estri kewamon, ananging ugi kangge tiyang kakung, bilih tiyang kakung menika ngonsumsi tetedhan ingkang nggadahi kandhutan isoflavon, badhe saged nyegah kanker prostat wonten ing tiyang kakung menika. Dados, tiyang estri lan kakung, ingkang sampun yuswa antawis 40 (sekawan dasa) tahun, dipunsaranaken supados langkung kathah nedha tahu lan tempe ingkang nggadahi zat nyegah kanker lan penuaan dini. Pamiarsa, tempe gampil dipunpanggihi lan reginipun ugi mirah, ananging nggadahi paedah ingkang kathah sanget kangge badan lan kesehatan kita. Dados, menawi panjenengan gadhahi kepinginan, supados badan panjenengan katebihaken saking anemia, saking balung kropos, saking kanker lan ugi saking penuaan dini, mboten wonten lepatipun menawi panjenengan nedha tempe ing saben dinten. Menawi panjenengan mboten remen tempe kangge lawuh, panjenengan saged nedha kripik tempe utawi krupuk tempe. Samenika ugi sampun kathah olahan tempe, kanthi maneka-werni rasanipun. Ananging menawi panjenengan gadhahi pepinginan ngolah kanthi cara sederhana, parmila tempe menika saget diupungoreng utawi dipunkukus ngaten kemawon. Panjenengan saged sehat lan arta panjenengan mboten telas kathah. Kangge panjenengan ingkang sampun nyelaki menopause, tempe ugi sae sanget kangge nyegah osteoporosis lan penyakit jantung. Panjenengan upayaaken nedha tempe ing saben dinten, nggih, lan mangga sami dipunbuktekaken bilih tempe menika panci maedahi lan nyehataken sanget kangge panjenengan. Sampun ngantos mangu-mangu nedha tempe, sanadyan arta panjenengan kathah, karena tempe nyata migunani sanget kangge kesehatan panjenengan. Wonten kathah pilihan olahan saking tempe wonten ing peken utawi ing supermarket, panjenengan kantun milih, pundi ingkang panjenengan kersaaken. Wonten satunggal malih ingkang wigatos, bilih tempe ingkang dipuntedha kaliyan olahan ingkang ngangge bahan pengawet langkung maedahi. Mangga sami dipuncobi.
Pamiarsa, mugi-mugi saking andharan menika, bab paedahipun tempe, saged nambah kawruh panjenengan, lan saged migunani tumrap panjenengan sabrayat. kanthi ngajak sadaya brayat panjenengan nedha tempe ing saben dinten, tamtunipun panjenengan sabrayat badhe sehat lan tinebihna saking sesakit. Sampun dhateng pundi-pundi rumiyin, nggih, karana sekedhap malih ibu Arin badhe manggihi panjenengan lan maringi siraman rohani kangge panjenengan. Ananging saderengipun, kula badhe ngajak panjenengan mirengaken satunggal pepujen menika, kanthi pangangkah, panjenengan bahde kaparingan berkah lan kalipur. Sugeng midangetaken. Gusti Yesus Lan Randha Miskin - Markus 12:42-43 Pamiarsa, gampil tumrap kita maringaken sebagian saking bandha donya kita lan arta kita, kangge greja minangka pisungsung kagem Gusti, nalika kita gadah bandha donya lan arta ingkang kalangkung-langkung. Ananging kadospundi menawi kita saweg kekirangan, nalika kita ndandhang sekeng lan gesang kita pas-pasan, menapa kita taksih saged ngorbanaken artha lan bandha kita kagem pisungsung konjuk Gusti? Pamiarsa, wonten salah satunggaling randha miskin ingkang dipunsoroti dening Gusti Yesus, nalika ngaturaken pisungsung wonten ing dalem pamujan. Cariyos menika dipunserat wonten ing Injil Lukas 21:1-4. Mangga, kita sareng-sareng maos, lan ngraosaken kenging menapa Gusti Yesus kok ngantos nyoroti menapa ingkang dipuntindakakan dening randha miskin menika. Kados mekaten cariyosipun, 21:1 Ana ing Pedalemané Allah kono Gusti Yésus pirsa wong sugih-sugih padha nglebokaké dhuwit ana ing pethi pisungsung. 21:2 Nuli Panjenengané iya pirsa ana randha miskin sing nglebokaké pisungsung dhuwit cilik rong iji. 21:3 Gusti Yésus nuli ngandika: "Setitèkna! Randha miskin kuwi pisungsungé luwih akèh ketimbang karo wong-wong liyané. 21:4 Sebab wong liya-liyané mau enggoné pisungsung dijupukaké saka kalubèraning kasugihané. Nanging wong randha miskin misungsungaké kabèh dhuwit sing diduwèni, sing prelu kanggo nyambung uripé dhéwé." Pamiarsa, saking cariyos bab randha miskin ingkang caos pisungsung menika, kita sumerap bilih Gusti Yesus midhangetaken kanthi tumemen, tiyang-tiyang ingkang caos pisungsung wonten ing Padaleman Suci. Gusti Yesus mirsani saben tiyang ingkang nyaosaken artha, wonten ing kotak pisungsung. Dipuncariyosaken, bilih kathah tiyang sugih ingkang nyaosaken artha dhateng kotak pisungsung menika, nuli wonten randha miskin ingkang caos pisungsung rong igar, ananging menika
sadaya ingkang dados kagunganipun, bab menika ingkang narik kawigatosanipun Gusti Yesus. Bilih tiyang-tiyang sugih sami caos pisungsung saking kasugihanipun, ananging randha miskin menika caos pisungsung saking kekiranganipun. Gusti Yesus muji/ngalem menapa ingkang dipuntindakaken dening randha miskin menika. Nuli Gusti Yesus nimbali para sakabat lan ngendhikan, bilih randha miskin menika sampun ngaturi langkung kathah tinimbang tiyang-tiyang sanesipun. Wonten kathah perkawis ingkang saged kita sinaoni saking cariyos babagan randha miskin menika, ingkang namung nyaosaken pisungsung rong igar menika, ananging dinten menika kula kepingin kita sami sinau kalih perkawis saking babagan pisungsung randha miskin menika. Kaping sepindhah: Pisungsung randha miskin ingkang namung rong igar menika dipunpuji lan diregani dening Gusti Yesus. Artosipun, pisungsung ingkang ngremenaken Gusti menika, mboten saking cacahipun, kathah-sekedikipun artha ingkang kita pisungsungaken katur Gusti. Randha miskin menika namung ngaturi rong igar, rong igor ing kala semanten sekedhik sanget. Dados, pisungsung ingkang dipunkersakaken Gusti menika mboten namung dipunpirsani saking cacahipun, ananging saking manah ingkang leres, manah ingkang nresnani tumrap Gusti. Gusti mirsani kelilanipun/ketulusanipun randha miskin menika. Temah Gusti Yesus nuli nimbali para sakabat kangge ngendhikan bab tuladhanipun randha miskin menika. Gusti nedahaken, bilih taksih wonten ingkang kebak katresnan lan tulusing manah ngaturi kagem pendamelanipun Gusti Allah kanthi caos pisungsung. Pamiarsa, mangga kita ngribah patrap mboten lila/tulus kita, utawi ngitung-dagang kaliyan Gusti, nalika caos pisungsung. Karana paningalipun Gusti mboten saged dipungorohi, Gusti mboten saged dipuntipu. Gusti ngajeni sedaya pisungsung saking manah ingkang tulus, mboten peduli kathah menapa sekedhik cacahipun. Karana Gusti mirsani manah kita, sanes cacahipun pisungsung ingkang kita aturaken. Dhawuh pangandikanipun: "manungsa mung nyawang marang kang kasat-mripat, nanging Sang Yéhuwah mirsani isining atiné". Ingkang kaping kalih, ingkang saged kita sinaoni saking pisungsungipun randha miskin menika, inggih menika ngaturaken gesang sawetahipun. Randha miskin menika ngaturaken sadaya ingkang dipungadhahi, inggih menika sadaya barang darbekipun. Piyambakipun ngaturaken rong igar ingkang dipungadhahi. Piyambakipun ngaturaken sadaya barang darbekipun, gesangipun. Piyambakipun mboten kuatos lan ajrih, bab menapa ingkang badhe dipunadepi. Piyambakipun ngaturaken sadayanipun kagem Gusti kanthi iman ingkang mantep, bilih Gusti badhe ngrimati gesangipun. Piyambakipun ngaturaken sadaya gesangipun. Pamiarsa, kita ugi badhe ngaturaken sadaya gesang kita, manah kita tumraping Gusti Yesus, nalika kita ununga bilih Gusti Yesus estu nresnani kita kanthi tumemen, sedaya gesangipun sampun dipunaturaken kangge kita sadaya. Pramila kita ugi kedah nresnani Panjenenganipun kanthi
gumolonging manah kita. Bilih kita nresnani Gusti kanthi gumolonging manah kita, kita ugi badhe rila misungsungaken sadaya ingkang kita gadhahi kagem Gusti. Bilih kita nresnani Gusti, kita badhe uninga, pinten artha kita ingkang kedahipun kita aturaken dados pisungsung kagem Gusti, kanthi tulusing manah kita mbekta pisungsung kita kagem Gusti. Kanthi sukarena kita ngaturaken pisungsung kita katur Panjenenganipun, lumantar greja utawi lembaga ingkang nggadahi tugas lan peladosan kagem Gusti. Pamiarsa, sumangga kita ngraosaken malih cariyos babagan randha miskin, ingkang pisungsungipun dipunpuji lan dipunajeni, malah dipundadosaken tuladha kadospundi sejatosipun caos pisungsung ingkang leres menika. Kita kedah emut, bilih Gusti mirsani manah kita nalika kita caos pisungsung. Gusti mboten mirsani kathahipun pisungsung kita, Gusti karenan tumrap umatipun ingkang nresnani lan ngaturaken sadaya gesangipun, sadaya barang darbekipun kagem kaluhuran Asmanipun. Gusti remen nalika umatipun ndadosaken Gusti ingkang utami ing gesangipun. Gusti mboten remen dhumateng pisungsung ingkang cacahipun kathah, ananging mboten tulus nalika misungsungaken, kathah pitungan, lan ngraos bilih sampun ngaturi langkung kathah. Gusti pirsa pinten ingkang kita pisungsungaken, Gusti pirsa kadospundi manah kita nalika kita caos pisungsung. Pamiarsa, sanyatanipun mboten wonten satunggal menapa kemawon ingkang kita gadhahi ingkang pantes kita aturaken dhateng Gusti. Sedaya ingkang dados barang-darbe kita menika, sadayanipun saking Gusti. Kita saged ngaturaken sanes karana kita gadhah, ananging karana kita sampun dipunparingi langkung rumiyin dening Gusti. Dhawuh Pangandikanipun mekaten: Awitdéné anané samubarang kabèh iku saka ing Panjenengané, lan marga déning Panjenengané, sarta lumadi marang Panjenengané: Kamulyan kagema ing Panjenengané salawas-lawase! Menika ingkang dados landesan, kenging menapa kita caos pisungsung katur Gusti, karana sadayanipun namung katur Panjenenganipun, saking Panjenenganipun lan katur Panjenenganipun.