Yuk, dukung dakwah.id dengan berbelanja buku di sini
w w w . d a k w a h . i d MATERI KHUTBAH JUMAT SEBAB LAN TUJUAN MUSIBAH Pemateri: Abdul Halim Tri Hantoro, S.Pd.I َ َ ُ َ ُ ُ َ ْ َ َ ْ ْ ن َو ُه ُد َم ْ € ِ' َد ْمَ ن َو ُه ُن ْي ِع َت ْس ئي َس ْن ِم َو ا َن ِس غ َت ْس ن َو ُه ُر ِف ذ ْو ُع ْن ِم ِ ِ أ ِر ْو ُ ن ف نِإ ƒا أ ُد َ Œ ُه َد ْح َو ُ' ‰ َي ِدا َه Œِإ َهـ لِل ْضُي ْن َم َو ُ أ ُ ˆ ف ُ' ِه ِد ْ ل ِض ُم ›œ ف ‰ - - ن Œ لِإ ‰ ْو ُس َر َو ُه ُد ْب َع ا ًد ...م َ َ¥ َو ِ © ا َني ِب § َع ْ § َع َو ٍد ...م َ ت ْن َم َو ِه ِب ْ ا ُ ل َص ...م ُه ª َس َو أ ن © ن لل ِ‰آ ُد ْع َب ا ...م لا ِم ْوَي أ . ِة َما َي ِق µِإ أ ، ِ' َدا َب ِع Á ْي ِص ْو ن َو ْ ›Ã ِج ...رلا : ِ تا ُسا ...نلا ا َ أ َ Á ...ب َر او لا ُ ›œ › ق ق خ ي ِذ ل لا َ تا َو ًءا َسِن َو ا ً ل َءا َس ك ›Ó ِث ق Ïا او ت ي ِذ ت ...ق َح َ' او تا او ُن َمآ َ أ َ لا ا َ ›œ ق › تا او ُن َمآ َ أ َ ق َو َ لا ا َ ›œ ›Ø ِذ Ïا او لو › ق او ق ف ْد ا ًم ›ى ِظ َع ا ف ُ ‰و ُس َر َو َ ز ْو Ïا ق زا ف ق َد ْص خ َو ، ِ' ُبا َت ِك ِثْي ِدَ أ ƒا نإ َد ْ ث َد ْ ة َع ْد ِب ٍة æ َو ،ا َ ל © © َ ْن َم ا َنِلاَ أ ِتا ُد َ أ َو ُ كْي ِ ˆ ‰ َ¢ ِب ٍنا َس ْح ِ ْم ُ َ َ َ َ َ َ ْ َ ْ َ ْ ... ْ ... َ َ َ َ َ َ َ َ ... َ ُ َ
َ ُ َ Ÿ ِ َ ْ ُ َ َ َ ... ُ َ ُ َ ... ْ ْ َ َ ُ َ َ ق َت ِب ْ ِÀ ل َج َو ...ز َع ِ' ى َو ذ ْو ُع أ ، µا َع ث ْي َح شلا َن ِم ِ ِ ت َو ط ْي ك َرا َب ت ِنا ق لا ف › ... َ َ ... ْ ً ُ َ َ ... َ ُ ُ خ َو ٍة َد ِحا َو ٍس Ä ِم َق ن ْن ِم ْ ز اَ Á ل ف ل َع نِإ َما َحْر Î َ Œا َو ِه ِب Á ْي Ïا ن Œِإ ... ×Ù ِÖ ْس Íم ْ أ َو ن ْو ُ ×Ø ْو ُ ×à ن ل ْحِل ْصُي ا ًدي ِد َس لاَ أ ْ Á َ َ ْ ْ Œا َجِر ا َمُ Å ْو ا ًبي ِق َر ْ َ ث َب َو ا َ Ä ِم َ ُ َ Ð ْ ... َ َ َ ... َ ُ ... ... ُ ... نو Œ َو ِهِتا Œ ْو َ ُ ... َ َ َ ُ ْ ... َ ُ ُ ْ ›Ø ِذ ق َ َ ُ ُ ُ َ ً َ َ ْ ْ ُ ُ ُ ... ُ ... ُ ُ Á َبو ِع ِطُي ْن َم َو ْ غَي َو ْ Á ذ ْ ن Á ل ْر ِف َ َ َ َ َ ً َ ُ َ َ ّ ْ ْ َ Ð ْ ّ َ ُ © ُى ْد َه ِى ْد َ ل َع ' § َص ٍد ّم َ àا َ ›Ó - َض ٍة َع ْد ِب - َض أ . ِرا ّنلا › æ َو ، ‰ ‰ ä ِ ْ ِر ْو ُم Œ َو ، َ ا ّ ª َس َو ِه ْي د ْع َب ا ...م َ َ ٌ َ َ َ ُ ّ ُ ّ ّ ُ َ ً ُ × × æ َو ِ 1 َ ف
w w w . d a k w a h . i d Jamaah shalat Jumat ingkang dipun rahmati dening Allah Ta'ala Puji lan syukur ingkang kathah kaaturaken dhumateng ngarsanipun Allah subhanahu wata'ala Dzat kang Maha Welas lan Asih, kanthi maringi tumrap hambanipun pinten-pinten kenikmatan, sahe nikmat batos punapa badan. Sahingga kanthi nikmat kalawau kulo panjenengan sami saget tansah ibadah wonten panggesangan sak meniko. Shalawat lan salam katunjuk katur dumateng junjungan kita Rasulullah Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam, sumrambah dhateng kaluwarganipun para sahabat, ugi para penderekipun dumugi dinten kiamat. Amin Mboten kesupen pinangka khatib, kulo tansah ngemutaken jamaah sedayanipun mangga kita sesarengan tansah ningkataken iman lan takwa dhumateng Allah Ta'ala, awit takwa mujudaken sangu ingkang paling sae rikalanipun ngadhep dhumateng Allah. Allah Ta'ala paring pangandikan, َ ... َ َ َ ْ ُ ت ...ق َح َ' او ... ُ َ تا او ُن َمآ َ ُ ُ ِÖ ْس Íم ْ ×à Œِإ ... ×Ù أ َ ×Ø ْو ُ › "He para wong Mukmin kabeh, sira padha wedia ing Allah kalawan sajatining wedi, Ian sira aja padha mati, kajaba mati Islam." (QS. Ali Imran: 102) ن ْو ُ Œ َو ِهِتا أ َو ْ ق ن ق ›Ø ِذ Jamaah shalat Jumat ingkang dipun rahmati dening Allah Ta'ala Kita sampun sanget-sanget asring miring wartos kedadosipun pinten- pinten musibah lan bencana wonten nagari kita. Wonten bencana alam rupinipun redi mbledhug, bena bandang, kabesmen wana, lindhu, siti longsor, angin puting beliung lan ingkang paling dahsyat kedadosan kita alami inggih punika tsunami. Pertanyaanipun lajeng, punapa saben bencana ingkang kedados puniku murni amargi ingkang sifatipun rasional saged ditelusuri lumantar pinten-pinten ilmu pengetahuan utawi sains lan teknologi ingkang wonten hubung kaitipun kaliyan bencana kasebat, utawi wonten amargi 2 ... لا ا َ ›œ
w w w . d a k w a h . i d sanes, inggih punika sebab syar'i? Saleresipun, musibah punapa mawon ingkang kedados, mboten ajeng nate pisah saking sebab kang sifatipun kauni (rasional) lan wonten sebab ingkang sifatipun syar'i. Wonten kesempatan puniki kita ajeng bahas ingkang sebab syar'i saking pinten-pinten bencana ingkang ndhawahi umat manungsa jalaran kita menika tiyang-tiyang ingkang iman. Al-Quran njelasaken ingkang kasebat ing surat al-Hadid ayat 22, bilih musibah menika sampun katetepanipun Allah Ta'ala tebih sak derenge manungsa wujud wonten ing ngalam donya. َ َ ٰ ... َ ْ َ َ ُ ... َ َ ْ َ ... ْ ُ ق ْن م ٍب ٰت ِك ْ ä ن ِاۗ ا َه § َع ä ٍة َب ْي ِص Íم ْن ِم َبا َص ا َم ا ›Ó ِسَي ِ Ïا "Ora ana bilahi kang nempuh ing Bumi, sarta kang nempuh ing sira, kajaba wus katulis ana ing Kitab (Lauhul Mahfuzh) sadurunge bilahi iku Ingsun lahirake, sanyata kang mangkono mau gampang banget mungguhing Allah." ْ Œ َو ِض ْر ا َ Ó ا ِل ْب ا ì ä Œ ِا ْ ن ن كِل ذ Á ِس Œا ن ف ِ ِ ِ › › Sebab lan Tujuan Wontenipun Musibah Jamaah shalat Jumat ingkang dipun rahmati dening Allah Ta'ala Musibah ingkang ndhawahi tiyang wonten ing ngalam donya menika nggadhahi pinten-pinten sebab lan tujuan. Miturut kajian al-Quran lan al- Hadits sak mbotene wonten tiga werni: Setunggal: Musibah dipun sebabaken keimanan lan ketaatan menika tujuanipun pinangka ujian Menawi wonten hambanipun Allah, sae menika pribadi, keluarga utawi masyarakat menika tiyang ingkang iman lan taat dhumateng Allah ananging gesangipun tansah ngadhepi musibah arupi kematian, 3
w w w . d a k w a h . i d kecelakaan, kesulitan ekonomi, sakit lan sanese. Yekti menika ujian saking ngarsanipun Allah supados Allah inggilaken derajat kamulyanipun wonten ing ngalam donya lan akherat. Allah sampun dhawuhaken wonten ing surat al-Baqarah ayat 155, ْ َ ْ َ ْ ْ
... ُ ْ َ َ ْ óَب َو ۗ ِف ْوَ ƒا َن م ٍء ْ Œا َو ِلا َو ْم Àِب ْ Á "Lan sanyata Ingsun bakal nyoba ing sira kabeh kalawan shallallahu 'alaihi wasallamatara kekuatiran lan kaluwen, lan kekurangan bandha, lan kekurangan kadang mitra, sarta kekurangan woh-wohan. Sira ambebungaha marang wong-wong kang sabar." Œا َن م ٍص َ ƒا َو ن َو ِع ْوُ ثلا َو ِس Ó òصلا ِ ›Ø ِ ْ ِت ٰر َم ف ن ق
ِ › ... ن َو ُ ل ْب َن َ ل َو Pramila Allah nyukani musibah kaliyan tiyang iman supados ridha lan sabar. Kangge tiyang ingkang sabar, ajeng dipun sukakaken pahala wonten akhirat saha dipun serat wonten sisi Allah kelebet tiyang ingkang begja. Wonten hadits Anas bin Malik radhiyallahu 'anhu semana ugi dijelasaken, ingkang dipun riwayataken Imam at-Tirmizi hadits nomer 2396, bilih Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam paring dhawuh, َ َ َ َ َ َ َ َ َ ... ُ ... ْن َم َو ،ا َض رلا ُ ø - َت ْبا ا ًم ْو ú ،ْ û ظ ِع َع َم ِءا َزَ ù َر ْن َ ف َ ق ...ب َح أ ا نِإ َو ، ِء ذِإ َ Ïا - َبلا ِم ƒا َم ظ ِع ط َخ ...سلا ُ ط ِ ف ø "Saestunipun agenge pahala dipun tumuti kaliyan agenge bencana ingkang ndhawahi (dados coban). Saestunipun Allah nalika nresnani setunggaling kaum, mila panjenenganipun badhe nguji. Sinten ingkang ridha mila piyambakipun ajeng angsal keridhaan Allah lan sinten ingkang murka, mila piyambakipun ajeng angsal murkane Allah." ِ › ُ ... نِإ þ َ Dipun kiyati maleh wonten saking Hadits Aisyah bilih ujian menika bilih Allah pingin ngangkat derajat kamulyan hamba, ً ة َ ئي ِط َ œ ُه ْن َع خ ا َ ِ ... ط َح ْو َ أ ، ً ... Ïا ُه َع ة َجَر َد ا َ œ ُ ِ َ ف َر َ ... × ÿ ْو Œِإ ا َ َ َ ú ٍة ف ا َ َ ك ْو َ ش ْن ِم َن ِم ْؤ ُ ْ |ا ُبي ِصُي ا َم 4
w w w . d a k w a h . i d "Mboten setunggaling tiyang mukmin kenging duri lan langkung saking puniku kejawi Allah badhe nginggilaken setunggal derajat kalih piyambakipun. Utawi dipun icali kelepatan piyambakipun." (HR. Al-Bukhari lan Muslim) Jamaah shalat Jumat ingkang dipun rahmati dening Allah Ta'ala Kalih: Musibah dipun sebabaken ghofl ah utawi kelalaian menika tujuanipun pinangka teguran Tiyang iman menika mboten sakbanjur bebas lan suci saking lelaku dosa lan maksiat. Wonten kalanipun tiyang menika nglakoni dosa lan maksiat. Pramila Allah subhanahu wata'ala kadang ndhawahaken musibah pinangka teguran supados tiyang kalawau wangsung lan taubat dhumateng ngarsanipun. Allah Ta'ala paring sabda ing surat asy-Syu'ara ayat 30, َ ُ َ َ َ ُ ك ْن َع ا ْو Á َبا َص ا َم َو ا "Sadhengah bilahi kang ngenani ing sira kabeh iku saka uwohe pakartine tanganira dhewe, lan panjenengaNe Allah karsa ngapura akeh-akehe tindak dosa mau." ا ْتَب َس ف ْعَي َو ْ ف ٍة َب ْي ِص Íم ْن م ْ Áْي ِدْي ْ ۗ ك ا َم ِ ى ›Ó ِث ٍ Allah Ta'ala taksih ngersakaken hambanipun kalawau supados taubat lan emut maleh dhumateng ngarsanipun. Mila mangga-mangga menawi kita kadhawahan musibah, saget dipun muhasabah sakjatose wonten mboten hak-hakipun Allah ingkang kita lirwakaken? pripun sholat kita, pripun ngaos kita, pripun bekti kita dhateng tiyang sepuh, pripun sedekah kita. Wonten ing hadits riwayat at-Tirmizi nomer 2396 dipun sebataken, ن ِه ِب َ ذ ِب ُه ْن َع َ َ ... óلا ِه ِد ْب َع ِب ُ ك َس ْم أ ... َ ... Ïا َدا َر أ ا َ ذِإ َو ،ا َي ْ ن Íدلا › ä ِ َ ة َبو ُ ق ُع ْ َ لا ُ ‰ َ َ َ ْ َ ... Ïا َدا َر أ ا ذِإ ×] َح äا َوُي ›Óَ ل... ƒا ِه ِد ْب َع ِب ُ \ َ لا َم ْوَي ِه ِب َ ِة َما َي ِق ْ
›
w w w . d a k w a h . i d "Menawi Allah ngajeng-ajeng kesaenan ing hambanipun, mila Allah mensegerakan hukumanipun wonten donya puniki. Lan bilih Allah ngajeng- ajeng keburukan ing hamba-ipun, mila Allah nahan dosanipun ngantos dipun wangsuli wonten dinten kiamat." Tiga: Musibah dipun sebabaken tumindak zalim lan kesombongan menika tujuanipun pinangka azab Wonten ing al-Quran kathah sanget ayat kang isinipun lelaku umat zaman kapungkur ingkang dipun azab Allah jalaran dosa zalim lan kesombonganipun dhateng syariat Islam lan para Nabinipun Allah. Kados fi rmanipun Allah ingkang njelasaken azab kaum Nabi Nuh ing surat al-'Ankabut ayat 14, َ َ َ َ Í ُ ُ َ ... ْ َ َ ٰ َ َ ُ َ َ ُ ا ْد ` ل َس ْر "Yekti temen Ingsun wus angutus Nuh marang kaume, dheweke manggon bebarengan karo kaume, sewu tahun kurang seket tahun lawase. Nanging wusanane wong-wong mau tinumpes ing banjir tofan sebab anggone pada anganiaya (zalim)." َ َ فۗ ا ًما َع َ Œ ِا ٍة َن َس ن ا َن ْ û َو ظ ْ ق ٰµ ِا ا ًح ْو ْ طلا ُ û ن ْو ُ ِÖ ف ْو ›_ ِسْ ف ٖه ِم ْو ا ْم ِ ›Ä ِف ف نا ل ذ ا خ ث ِب ل َ ق َ ل َو Cetha saking ayat punika bilih azab menika dhawah jalaran dosa zalim utawi aniaya. Mekaten ugi kaliyan penenggelaman dhateng lebeting bumi kaum luth, angin puting beliung ingkang ndhawahi kaum 'Ad, saha kerisakan lingkungan ingkang ndhawahi bangsa Firaun amargi dipun kebaki dening rah lan kutu saha pinten-pinten serangga. Bab puniki ndamel penderitaan ingkang mboten tertanggungkan malih jalaran kesombonganipun. Allah subhanahu wata'ala paring pangandikan ing surat al-A'raf ayat 133, ا َم ...دلا َو َعِدا َ َ ْ ٰ َ Í ْ ْ ُ َ َ َ َ َ ُ ك َت ْسا ف ...ضلا َو ف ۗ ٍتٰل ...ص لا َو َدا َرَ ق َ ا ًم ْو ف Íم ٍتٰي Î َو ا ْو ُ Ó ن ق ا ْو ف ْو ل ...م ƒا َو طلا ُم ِ ›Ä نا
َ ْ ل َع ا َن ل َس ْر ا ›_ ِمِر ْ © َ ْ
ف 6
w w w . d a k w a h . i d "Tumuli Ingsun angutus ngrusak marang wong-wong mau sarana angin topan lan udan deres, walang, tuma, lan kodhok kang padha ngebaki omahe, sarta getih kang campur banyu mau, minangka dadi tandha yekti kang terang, ewa semono wong-wong mau tetep anggone isih padha gumedhe, lan dheweke iku kalebu wong-wong kang padha dosa gedhe." Jamaah shalat Jumat ingkang dipun rahmati dening Allah Ta'ala Mekaten materi khutbah Jumat babagan sebab lan tujuan musibah ingkang saget kawula aturaken, mugi saget dados pitutur kang manfaat lan nasehat kang minulya kagem khotib pribadi lan jamaah samudayanipun. َ
ُ ُ ْ < ْ ْ َ ُ َ َ ُ ُ ْ Œا َن ِم ِه ْي ِف ا َ ›Ã ِظ َع ] َع ذلا َو ِت َ ك َر َ ; ... ِµ ُ' ل َو › ›ِإ َو ْ ن َو ، ِ ›Ã ِكَ لْو ä ْ Ù ْ لا ِنآ ْر ك ƒا ِر › أ . ِ ق Á ق لا › ف ذ َه ْ لا َو ُه ُه غ َت ْس غ َت ْسا æ ْن ِم َ نِإ ُه ْو ُر ِف ِµ َ' ُر ِف ا َو ا ل َو ْ Ð:ا َسِل َو ْ ِµ ْو ِÖ ْس ُ ›Ã ِح ...رلا ُر ْو ق Á |ا ِ ›_ ِ ذ ن ف ، ٍب غ ف ْ ْ ِ ِ ِ › ْ َ ْ َ َ َ
›
KHUTBAH KEDUA
َ َ َ َ ُ ْ¥ لا ِل ْه أ ِه ِبا َ أ َو ِ ِ‰آ ‰ ْو ُس َر َو ُه ُد ْب َع ا ًد ...م َ ك َو ِ ُد ْمَ © َ § َع ُ / / |ا ٍد ...م َ ِد ي َس ª َس § َص أ َو ْ أ َو ، ط ْص ُ ƒ ا Œ ُه َد ْح َو ُ' أ ُد َ أ ُد َ َد ي َس أ َو ، ُ Œِإ َ‰ِإ ˆ كْي ِ ˆ ‰ Œ ن ن © َ َ¥ َو ‰آ §ع َو ٍد ...م َ § َع أ ِه ِب ْ ل َص ...م ُه ›_ ِعَ ` للا نِإ .تائيسلا اوبنتجاو ،تا ›Ó ƒا اولعفاو ،' اوقتا ،سانلا ا ›œأ ل َص ا ْو ُن َمآ َ ل َع ا ْو Ö َس َو ِه ْي .ا ًم ْ ›ىِل ْس ت ا ْو ُ لا ا َ ا ›œ ›Ø ِذ › © َ § َع ْ § َع َو ٍد ...م َ ل َص ...م ُهللا ª َس َو ِد ي َس ِد ي َس ِلآ َ,ْر َ¢ َم ا ...ن َع ْ`َ أ َ ك ِتَ ِ`ا ...رلا َ : ْم ُ › ›_ ِ ›_ ِن ِم ْؤ ُ ا َو ِتا َن ِم ْؤ ُ| ا َو َ غا ...م ُهلل Öِل ْر ِف ا § َع َو ، © َ ف َو .ا › َ َ ْ ... َ ... َ َ ُ َ ْ ... ُ ُ َ
َ ُ َ ْ ْ ِد ي َس < َ َ ... Í ] ...نلا َ§ َع ل َصُي ُه َت - َم َو َ' كِئ ن ْو ِ ... Í
ُ ُ َض ْرا َو َ¥ َو ‰ا ›_ع `أ ِه ِب ْ § َع َو § َع َو ٍد ...م َ © َ َ ْ َ ِ َ ْ ْ َ ْ َ ْ ْ ْ َ َ ... ْ ا َو َ ›_ ِ ْ ْ نِإ، ِتا َو ْم Œ ٌبْي ِر ك ق ا َو ْمُ Ä ِم ُءآي ْح Œ ِÖ ْس ُ| ا ِتا َ ِÖ ْس ُ| 7 َ أ
w w w . d a k w a h . i d . ِتا َو َع ...دلا ُب ْي ِ © نِإ َ Œ َو ا َن ...ب َر َ ذ ِخا َؤ Œ ا َن ...بر أ ا َني ِس أ ْو ت ن خ ط أ Œ َو ا َن ...ب َر Œ ا َم ا َن ف ْعا َو ِه ِب ا َن ل م َ € ط قا ة ل - َ ›Ø ِر ِف لا # ِŒ َو ا َن غا ا َن ...ب َر ل ْر ِف خِ فو ُءَر ›Ã ِح...ر . ٌ َ¥ َو ِ © ا َني ِب § َع َو ٍد ...م َ § َع ُ' ت ْن َمَ و ِه ِب ْ َ¢ ِب µِإ ٍنا َس ْح ِ § َص َو ْم ُ ِ‰آ Œا َو ِل ْد َع لا ي ِذ ِءا َتيِإ َو ِنا َس ْحِ نِإ ، ِ' َدا َب ِع › َ 1َي َو ُر ُم 2 ْر ل ِ ق Ïا ل َع ظ ِعَي ل ْ ت ْ نو ُر Á Á . ك ذ ›Ã ِظ َع لا َ' ا ْو ُر ل ْيِلَ ك ف ذا ن ْو ُع َن ْص ª ْعَي ت ا َم ُ . َ َ ْ ْ َ ... َ َ َ َ ْ ْ َ َ ْ َ ُ ْ × ا َنِل ْب ق ْن ِم َ ِم ْو لا ق § َع ُه َت ْ(ِإ ا َن ْي ل َع َ` ا َ ل ِم ْ لَ ) ا ً لا ›Ø ِذ € § َع َ ف َ أ ا َنْ غا َو ا ...ن َع َ`ْرا َو ا َن Œ ْو َم َت ْ ُ& ل ْر ِف ن نا َ ْ َ َ َ ُ َ َ َ ْ َ َ َ َ ْ ْ × ُ ْ َ َ
" ... ... ْ ُ ُ َ ْ ... َ ُ ْ × نِإ ا َن ...ب َر او ُن َمآ َ ›Ø ِذ لا ا َنِنا َو - ِغ ا َن ِبو َ و Œ َو ِنا َ ›Ù ِ Œ ِ ق َب َس َ ل َع ْ € ك
ä ق › ل ل ل ›Ø ِذ Ÿ Ÿ ِ َ َ َ َ َ ُ ›Ø ّدلا ِم ْوَي لا ِن َع ش ْح ف ْ ن Ÿ ِ ْ ْ ْ ْ ْ ْ َ ... َ َ ُ ْ Ð ... ْ ْ َ ك ْن ُ |ا َو ِءا ! َب َ َ لا َو ِر Ÿ › ِ َ َ ... َ ... ُ َ َ ْ ُ ْ َ ْ َ َ ْ ُ َ ْ ْ ُ ُ ; ْدِ ل َو ، ْ § َع ُه ْو ُر َ ُ' َو ، ُ Ó ذَي ›: ِه ِم َعِن َو ِهِئ شا َو ، ْ ْ َ أ ِ' ُر ; ْر ƒا َ ك ِذ ك ك Œآ ك