PROGRAM NO: 325 TETEDHAN KANGGE LARE SEKOLAH / KASANGSARAN MESTHI BADHE KAPUNGKASAN Sedhèrèk kula, kados pundi pawartos saha kawontenen panjenengan ing dinten menika? Mugi-mugi panjenengan saé-saé kémawon saha wonten ing karaharjan. Kula, Lilis, manggihi penjenengan malih wonten ing adicara Cahyaning Agesang. Dinten menika kula ugi taksih dipunkancani déning Ibu Arin, ingkang badhé dumugi wonten ing bagéyan kaping kalih ing adicara menika, saha badhé atur siraman rohani kanggé panjenengan ing pundi kémawon kawontenan panjenengan. Ing bagéyan kaping sepindah, kula badhé atur kaweruh dhateng panjenengan ngéngingi tetedhan kanggé laré sekolah. Inggih sedhèrèk, mangga kita wiwiti kémawon bagéyan kaping sepindah menika, sugeng mirengaken. Sedhèrèk kula, remen raosipun menawi laré-laré kita sampun mlebet sekolah. Saben tiyang sepuh ngajeng-ajeng, ing sekolah anak-anakipun saged sinau kanthi saé. Nanging wonten kathah prekawis ingkang dipun adhepi déning umur-umuran laré sekolah. Kala-kala ing sekolah laré-laré mboten saged ngerjakaken tugasipun, utawi laré-laré mboten saged migatosaken pelajaran kanthi saé, saha saged kémawon ing pungkasanipun laré mboten minggah kelas. Kita minangka tiyang sepuh sedhih, menawi laré kita mboten minggah kelas. Kanggé mbiyantu laré saged sinau kanthi saé saha kanggé nggayuh pengajeng-ajengipun, wonten kathah bab ingkang kedah dipun pigatosaken déning tiyang sepuh ing nalika laré mlebet ing umur- umuran sekolah. Salintunipun sregep sinau, tiyang sepuh ugi kedah migatosaken keséhatan saha nutrisi utawi tetedhan larénipun. Nah, dinten menika kita badhé ngrembag ngéngingi nutrisi utawi tetedhan ingkang saé kanggé laré sekolah, karana nutrisi ingkang saé menika badhé mengaruhi mekaripun utek laré. Kathah tiyang sepuh mboten migatosaken tetedhan larénipun. Kanggénipun tiyang sepuh, ingkang wigatos anakipun purun nedha, mboten perduli tetedhan menika menapa. Menawi pikiran tiyang sepuh kados mekaten, pramila larénipun mboten badhé pikantuk nutrisi ingkang saé kanggé kabetahanipun laré ing umur-umuran sekolah, mliginipun kanggé kabetahan tuwuh-mekaripun utekipun. Lajeng, menapa kémawon nutrisi ingkang pas kanggé utekipun laré ing umur-umuran sekolah? Sedhèrèk kula, tetedhan tartamtu saged tumindak minangka tetedhaning utek kanggé laré ing umur- umuran sekolah, ingkang saged adamel lare menika pinter ing sekolahipun. Wonten sawetawis nutrisi ingkang saged dados tetedhaning utek kanggé laré ing umur-umuran sekolah, antawisipun inggih menika Protein. Protein migunani kanggé mbangun sèl utek saha sistém saraf. Protein ugi mbiyantu ngopèni saha ndandosi sèl-sèl utek, sarta nyukani daya kanggé utek. Kathah sanget tetedhan ingkang dados sumber
protein, antawisipun inggih menika tahu, kacang, daging ayam, daging lembu, daging ménda, saha susu. Salintunipun protein, laré ing umur-umuran sekolah ugi mbetahaken tetedhan ingkang kathah ngandhut vitamin B. Vitamin B komplèks mbiyantu kaginanipun utek kanthi saé. Vitmain B ugi mbiyantu mindhakaken daya pengènget utawi mémori wonten ing sinau. Kempalan vitamin B komplèks, kados ta, vitamin B-5 saha B-6, ugi saged maédahi minangka anti-setrès; kanggé ngirangi setrès saha raos sumelang ing nalika ujian. Conto tetedhan ingkang sugih kaliyan vitamin B, inggih menika tigan, bayem, kangkung, ulam, kedhelé, kacang-kacangan, kenthang saha tomat. Sedhèrèk kula, gandum wetah ugi sanget saé kanggé laré ing umur-umuran sekolah. Gandum wetah saged dipun pikantukaken saking roti gandum utawi tetedhan sanèsipun ingkang kadamel saking gandum wetah. Gandum wetah ngandhut karbohidrat komplèks. Karbohidrat komplèks menika minangka sumber tenaga/ènergi ingkang saé kanggé badan saha utekipun laré. Menawi laré kathah nedha roti pethak utawi jajan-jajan ingkang kadamel saking glepung pethak, badhé ndadosaken laré ngantuk wonten ing kelas. Laré ing umur-umuran sekolah ugi mbetahaken gajih/lemak, karana lemak dipun betahaken kanggé mrenata saraf ingkang mengaruhi daya pangènget/mémori wonten ing prosès sinau. Asam lemak èsènsial ugi saged mindhakaken ngindering/sirkulasi rah dhateng utek. Bab menika badhé mindhakaken pengintunan oksigén saha nutrisi dhateng utek, ingkang dipun betahaken kanggé kaginanipun utek kanthi paling saé/paling inggil. Lemak ingkang saé wonten ing ulam seganten, kados ta, salmon, tuna, ugi kacang-kacangan. Menika kalawau tetedahan ingkang wigatos kanggé tuwuh-mekaripun utek laré ing umur-umuran sekolah. Kanthi nyukani tetedhan ingkang ngandhut protein, vitamin B komplèks, saha lemak ingkang saé, pramila laré-laré saged sinau kanthi saé saha badhé dados laré ingkang pinter. Panjenengan ugi saged nyukani madu dhateng anak panjenengan kanthi ajeg, karana madu ugi saged nyukani tenaga/ènergi saha vitamin ingkang dipun betahaken déning laré. Woh-wohan saha jejanganan ingkang ngandhut vitamin C ugi saé kanggé laré-laré ing umur-umuran sekolah. Tetedhan ingkang saé kanggé utek badhé mbiyantu anak-anak penjenengan saged sekolah kanthi saé, mesthi anak-anak panjenengan badhé tansah minggah kelas. Sedhèrèk kula, kados mekaten kalawau kaweruh cekak ngéngingi tetedahan utawi nutrisi kanggé laré ing umur-umuran sekolah. Mugi-mugi migunani kanggé panjenengan sabrayat. Tetapa sesarengan kaliyan adicara menika, karana sekedhap malih Ibu Arin badhé dumugi saha badhé atur siraman rohani kanggé kita. Nanging sakdèrèngipun Ibu Arin dumugi, kula badhé nyegahaken satunggal lagu pepujèn menika kanggé panjenengan. Sugeng mirengaken.
Kasangsaran Mesthi Badhé Kapungkasan Sedhèrèk kula, pigesangan menika mboten namung kaisi kaliyan karemenan, kanikmatan, saha kajayan. Wonten kalanipun manungsa kedah ngalami kasangsaran. Kita asring mireng, menawi wonten réncang utawi pembantu rumah tangga ingkang sanget sangsara. Wonten satunggalipun réncang ingkang naminipun Ani ingkang mataun-taun dipun pisakit, saha dipun kurung déning bendaranipun. Badanipun kebak tatu, kera karana mboten dipunsukani nedha klawan pantes. Wonten ugi réncang ingkang naminipun Mona ingkang rainipun dipun setrika saha dipun siram tonya bentèr déning bendaranipun. Nanging ing pungkasanipun para réncang ingkang nandhang kasangsaran menika saged nguwalaken dhiri saking kekejemanipun bendaranipun. Wonten kémawon margi kanggé uwal ingkang dipun cawisaken déning Gusti, kanggé mungkasi kasangsaranipun. Wonten ingkang kasil mlajeng saking bendaranipun kanthi ngginakaken kabel, wonten ugi ingkang kaleresan dipunpanggihaken déning tangginipun wonten ing kawontenan ingkang kebak tatu, lajeng dipun tulung. Kasangsaran angsal kémawon kasandhang déning satunggalipun tiyang, nanging Gusti tansah nyawisaken margi kanggé uwal kanggé mungkasi kasangsaraning umatipun ingkang pitados dhumateng Panjenenganipun. Kasangsaranipun manungsa saged arupi panganiaya, panyiksan, déning tiyang tiyang-tiyang ingkang langkung kiyat saha ingkang nggadhah kuwaos. Kasangsaran ugi saged arupi sakit-penyakit ingkang mboten saras-saras ingkang nyiksa badan saha batosipun manungsa. Wonten kathah penyakit ingkang murugaken kasangsaran kanggénipun manungsa, kados ta, penyakit kangker, AIDS, saha sanès- sanèsipun. Sedhèrèk kula, wonten satunggal cariyos ngéngingi satunggalipun tiyang èstri ingkang sanget sangsara karana penyakitipun, tiyang èstri menika sampun kalihwelas taun anggènipun nandhang nggrajag rah, sampun mretamba dhateng pundi-pundi, nanging mboten wonten asilipun. Lajeng, menapa ingkang dipun alami déning wanita menika, menapa ing pungkasaning piyambakipun tilar ndonya? utawi pikantuk pitulungan, temah kasangsaranipun kapungkasan? Mangga sami kita pirengaken cariyosipun ingkang wonten ing Injil Markus 5: 25-34. Kados mekaten cariyosipun: Ana ing antarané wong akèh mau ana wongé wadon siji, sing wis rolas taun lara ngetokaké getih. Wong wadon mau wis katog enggoné ikhtiyar, mretamba menyang dhukun-dhukun, nganti bandhané entèk kanggo ragad. Nanging ora bisa waras, malah larané saya banget. Wong wadon mau wis krungu critané wong akèh bab Gusti Yésus. Mulané dhèwèké nékad nrenjel ing satengahé wong akèh mau, nyedhaki Gusti Yésus, arep ndemèk jubahé. Awit wong wadon kuwi duwé pengandel: "Angger aku bisa ndemèk jubahé Gusti Yésus, aku mesthi waras." Bareng wis cedhak karo Gusti Yésus wong wadon mau banjur ndemèk jubahé. Sakal wong kuwi mari, getihé mampet, lan krasa yèn awaké wis waras.
Bareng karo mariné wong wadon mau, Gusti Yésus uga krasa yèn ana daya sing metu saka ing sarirané. Panjenengané banjur minger, mirsani wong akèh kang padha ndhèrèkaké, sarta ndangu: "Sapa sing ndemèk jubah-Ku?" Murid-muridé padha matur: "Gusti, tiyang semanten kathahipun sami suk-sukan. Kok Gusti ndangu: 'Sapa sing ndemèk jubah-Ku?' " Nanging Gusti Yésus terus enggoné mirsani wong akèh mau, nggolèki wongé sing wis ndemèk jubahé. Wong wadon sing rumangsa ndemèk jubahé mau, lan krasa yèn awaké wis waras, banjur sowan ing ngarsané Gusti Yésus. Sowané klawan ndhredheg, merga wedi. Wong wadon kuwi jèngkèng ing ngarsané, sarta matur blaka. Gusti Yésus banjur ngandika: "Ibu, precayamu sing mitulungi kowé. Saiki mundura kanthi tentrem atimu. Laramu wis mari." Sedhèrèk kula, cariyos ngéngingi tiyang èstri ing Injil Markus menika kalawau, sanès satunggal- satunggalipun cariyos nyata ingkang nggambaraken, kados pundi awratipun kasangsaraning tiyang èstri ingkang nandhang sakit-penyakit. Wonten ing cariyos kalawau, kita sumerep bilih tiyang èstri ingkang ngalami sakit sampun mataun-taun menika mboten mikantukaken kesarasan, sanadyana sampun ikhtiyar dhateng mrika-mriki pados tamba. Tiyang èstri menika mboten namung sangsara sacara jasmani kémawon, nanging batosipun ugi sangsara. Piyambakipun dipun anggep ansor saha ina déning tiyang-tiyang ing sakiwa-tengenipun awit karana penyakitipun. Ing jaman menika, tiyang èstri ingkang sakit nggrajag rah dipun anggep minangka tiyang èstri ingkang reged. Nanging tiyang èstri menika mboten kèndel anggènipun ngudi kesarasan. Piyambakipun tetep teguh manahipun anggèning ngudi kesarasan. Ing satunggalipun dinten piyambakipun mireng pawartos ngéngingi Gusti Yésus ingkang saged nyarasaken sedaya jinis penyakit. Piyambakipun mireng, bilih Gusti Yésus menika nresnani saha mitulungi tiyang-tiyang ingkang saweg nandhang sangasara. Pramila nalika piyambakipun mireng, bilih Gusti Yésus badhé nglangkungi tlatahipun, tiyang èstri menika nyobi nyakedi Gusti Yésus. Tiyang èstri menika mboten wantun matur dhumateng Gusti Yésus, piyambakipun mboten wantun nyenyuwun dhumateng Gusti Yésus, supados piyambakipun dipun sarasaken. Nanging tiyang èstri menika nggadhah keyakinan saha wicanten ing salebeting manahipun: "Angger aku bisa ndemèk jubahé Gusti Yésus, aku mesthi waras." Kanthi keyakinan menika, piyambakipun lajeng ndemok jubahipun Gusti Yésus. Nalika Gusti Yésus nyuwun pirsa, sapa sing njamah jubahKu, tiyang èstri menika lajeng sowan saha jèngkèng wonten ing ngarsanipun Gusti Yésus, matur ngéngingi sedaya samukawis ingkang dipun sandhang. Gusti Yésus kanthi lembut ngandika dhateng tiyang èstri menika: "Ibu, precayamu sing mitulungi kowé. Saiki mundura kanthi tentrem atimu. Laramu wis mari."
Sedhèrèk kula, cariyos ngéngingi tiyang èstri kalawau mbuktèkaken dhateng kita, bilih kasangsaran ing wekdalipun badhé kapungkasan. Pinten dangunipun kasangsaran menika tansah kita raos, ing wekdalipun prekawis menika badhé kapungkasan. Gusti tansah nyawisaken margi kanggé uwal saking kasangsaran. Gusti mboten karsa umatipun nadhang kasangsaran ing selami gesangipun. Gusti karsa, sakben kasangsaran ingkang dipun sandhang déning umatipun énggal kapungkasan. Mbok menawi tiyang èstri ingkang saweg nandhang nggrajag rah kalawau tansah nggadhah pangajeng-ajeng saha keyakinan, bilih kasangsaran ingkang piyambakipun sandhang badhé énggal kapungkasan. Awit saking menika, piyambakipun tetep ngudi kesarasan, sanadyana asring gagal. Keyakinan saha pangajeng-ajengipun menika ingkang nuntun piyambakipun sowan dhumateng Gusti Yésus kanggé mikantukaken kesarasan. Sedhèrèk kula, ing nalika kita saweg nandhang kasangsaran, kita tansah pitakèn, sinten ingkang badhé mitulungi kita supados saged uwal saking kasangsaran kita menika. Kita tansah pitakèn, saking pundi badhé dhateng pitulungan menika? Satunggalipun Ratu ingkang asmanipun Prabu Dawud, ingkang ugi kathah ngalami kasangsaran nyerat satunggal pepujèn, ingkang nggambaraken dhirinipun ingkang saweg pados pitulungan. Mangga sami kita pirengaken pepujènipun Prabu Dawud menika, ingkang ngandika mekaten: Kidung jiarah. Mripatku ndeleng marang gunung-gunung; pitulunganku asalé saka ing ngendi? Pitulunganku asalé saka Allah, kang nitahaké langit lan bumi. Panjenengané bakal ora négakaké kowé tiba; kang ngreksa kowé bakal siyaga. Kang ngreksa Israèl ora bakal ngantuk utawa saré. Allah kang ngreksa kowé, Allah iku pengayomanmu; Panjenengané ana ing sandhingmu lan ngreksa marang kowé. Ing wayah awan kowé ora bakal kepanasen déning srengéngé, utawa ing wayah bengi déning rembulan. Kowé bakal direksa déning Allah, kauwalaké saka sakèhé bebaya, Panjenengané bakal mitulungi kowé. Allah bakal ngreksa mlebu-metumu, wiwit samengko tekan ing selawasé. (Masmur 121) Gusti memberkahi panjenengan.