w w w . d a k w a h . i d MATERI KHUTBAH JUMAT BAHASA JAWA NABI MUHAMMAD PANUTAN UTAMI Pemateri: Abdul Halim Tri Hantoro S.Pd.I َ ً َ َ ً ً ً ً َ َ هدحو إ إ أ ُد ا ِن ُم أ َو ، اجا ا َنˆي ِب ا ِشَب ُ ُ Ž َس َو ن َو ن ا š ِذ ا . ُد ْع َب ا "م أ . ِة َما َي ِق ت َو ك َرا َب ثعب ِ... ُدم‡ا اي ِعا َد ، ا ّي ِب ل ن ان ك ِ إ ا ر و ُسرو ِ ُدبع نأ ُد َ أ َو ، ُ كي ِ ادم£ َ° َو ِ ‹ َع َو ٍد "م َ ت ْن َم َو ِه ِب ْ َ¬ ِب ِإ ٍنا َس ْح ِ ْم ُ £ ِآ ق َت ِب ْ أ ، ِ َدا َب ِع ل َج َو "ز َع ِ ى َو " ْي ِص ْو ن َو ْ ف ِ¹ ¼ ِج "رلا: تا ُسا "نلا ا َ أ َ " "ب َر او لا ُ É ق خ ي ِذ ق ل لا َ تا َو ًءا َسِن َو ا ً ل َءا َس ك ِث ق Ëا او ت ي ِذ ت "ق َح َ او تا او ُن َمآ َ أ َ لا ا َ É ق تا او ُن َمآ َ أ َ ق َو َ لا ا َ É Ó ِذ Ëا او لو ق او ق ف ْد ا ًم ى ِظ َع ا ف ُ و ُس َر َو َ ز ْو ق زا ف Ëا ق َد ْص خ َو ، ِ ُبا َت ِك ِثْي ِدَ أ ‡ا نإ َد ْ ث َد ْ ة َع ْد ِب ٍة å َو ،ا َ ÒÉ £ £ ِ َو ِهِنذ Ÿ َس ْرأ ُ لا ِم ْوَي ث ْي َح ِ َ ً ً ً َ َ ˆ ُ ˆ " ُ " َ َ َ َ ‹ َع ْ ل َص "م ُه لل َ ْ َ َ َ
ِ َ ُ " َ َ ْ ُ َ ُ َ " َ َ ْ َ ُ َ ذ ْو ُع أ ، ا َع شلا َن ِم ِ... ِ ط ْي ِنا لا ق ت
ْ ِ ً َ " " َ ْ ُ " َ َ ُ ُ َ خ َو ٍة َد ِحا َو ٍس ¾¿ ِم َق ن ْن ِم ْ ز اَ " ل ف ل َع نِإ َما َحْر Ê َ ا َو ِه ِب " ْي Ëا ن ِإ " ÒÔ ِÑ ْس Èم ْ أ َو ÒÓ ْو ُ ن ْو ُ Ò¼ ن ل ْحِل ْصُي ا ًدي ِد َس لاَ أ ْ " × َ َ ْ ْ ا َجِر ا َمُ ث َب َو ا َ َ À ْو ا ًبي ِق َر ْ ¾¿ ِم َ ْ " ُ Ì َ َ " َ ُ " " " َ ُ َ نو َو ِهِتا ْو َ " َ " ُ َ َ ُ ْ " َ ُ ُ ْ ¾ ¾ Ó ِذ ق َ َ ُ َ ُ َ َ ُ ً " ْ ُ ْ ُ ُ ُ " " ُ ُ " َبو ِع ِطُي ْن َم َو ْ غَي َو ْ " ¾ ذ ْ " ن ل ْر ِف َ َ َ َ َ ً َ َ ُ ْ Ì َ َ َ ّ ّ ْ ْ ُ َ £ ُى ْد َه ِى ْد َ ل َع ‹ َص ٍد ّم َ Þا َ ã َض ٍة َع ْد ِب ã َض أ . ِرا ّنلا å َو ، â ِ ْ Ž َس َو ِه ْي د ْع َب ا "م َو ، َ ا ّ ِر ْو ُم َ َ َ ٌ َ َ َ َ ّ ُ ُ ُ ُ ّ ّ ¾ ً ُ Ò Ò å َو ِ 1 َ ف
w w w . d a k w a h . i d Sumangga, kula dherekaken sesarengan sami ajrih dhumateng ngarsanipun Allah subhanahu wata'ala. Kanthi nindakaken sedaya dhawuhipun lan nilar sedaya pepacuhipun. Sumangga kita nggadhahi rumaos bilih sedaya solah bawa saha pangandikan kita tansah dipunpersani dening Allah subhanahu wata'ala. Mugi-mugi kanthi menika gesang kita tansah wilujeng wiwit ing donya ngantos benjang wonten ing akhirat. Shalawat lan salam mugi tansah dipun aturaken dhumateng junjungan kita, panitan kita, nabi akhir zaman, Nabi Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam. Para kulawarga, sahabat, lan para tiyang ingkang tansah manut mituhu dhumateng penjenenganipun, amin. Allah Ta'ala paring pangandikan, َ َ " َ ُ ُ َ ْ " َ ت "ق َح َ او تا او ُن َمآ َ ُ ِإ " ُ أ َ "He para wong Mukmin kabeh, sira padha wedia ing Allah kalawan sajatining wedi, Ian sira aja padha mati, kajaba mati Islam." (QS. Ali Imran: 102) أ َو ِÑ ْس Èم ْ Ò¼ ÒÔ ÒÓ ْو ُ َو ِهِتا ن ْو ُ ْ ¾ ¾ ن ق ق Ó ِذ " لا ا َ É Jamaah shalat Jumat Ingkang Berbahagia Nglenggana lan sadar wontenipun Allah subhanahu wata'ala. Punika mujudaken itrahing sadaya manungsa. Kangge nyumuripi Allah boten cekap naming pasrah dhumateng kesadaran wontening Allah kanthi leres, manawi Allah kepareng hanglilani nyumurupaken lan paring dhawuh lumantar pangandikanipun kangge nerangaken sinten Allah punika. Para Rasul punika ingkang piniji nyumurupaken Allah lan ngajak sadaya manungsa manembah dhumateng Allah lan boten nyekuthokaken dhumateng sanesipun. Allah ngendaika wonten ing al-Quran, ْن "م ْمُ ْ ¾¿ ِم َو ُ è Ëا ى َد َه ْن "م ْمُ ¾¿ ِ é ْ ۚ َت ْو ُ " طلا او ُب ِن َت ْجا َو َ غا è Ëا او ُد ُب ْعا ِن َ ا ً ْو ُس "ر ٍة "م ُ ا ˆ ُ ¾ â ا َن å ْ ِ
ْ ث َع َب ْد ق 2 َ ل َو
w w w . d a k w a h . i d ل َع ْت ة َب ِقا َع ق َح ِض ْر ف ْي Ê "Lan sanyata Ingsun wus ngutus Rasul marang saben-saben umat, perlu ajak- ajak: 'Nyembaha ing Allah piyambak, lan edohana brahala Thaghut.' Mangka sawenehe wong-wong mau ana kang diparingi pituduh dening Allah, lan sawenehe maneh ana kang tetep mesthi kesasar. Sira kabeh padha lumakua ana ing Bumi, banjur andelenga kapriye pungkasane wong-wong kang padha anggorohake para Rasul." (QS. An-Nahl: 36) ˆ َ َ َ ُ ُ ْ َ ْ َ َ َ َ َ ْ ¾ ُ Ÿٰل "ضلا ِه ْي Ò ْ ْ َ â ا ْو ُ ك ا ْو ُر ك ُ ðا ¾ ظ ن ف î ِب ذ نا ف ۗ ِس ا ِ Jamaah shalat Jumat Ingkang Berbahagia Manungsa sedayanipun nggadhahi niyat tumindak kesaenan utawi al- ma'ruf kang maknanipun perkawis ingkang sampun dipunsumurupi. Naming caranipun kados pundi tumindak kasaenan punika dipun laksanakaken, manungsa taksih mbetahaken pitedah kados pundi caranipun nglaksanakaken. Mila saking menika Allah maringi pembimbing, tuladha, saha panutan ingkang baku kangge njumenengaken perkawis menika. Allah ngendaika wonten ing al-Quran, َ َ َ ُ ٌ َ َ َ َ َ ٰ ˆ " ْ َ ۚ ُ َ Ó ِر ِذ ْن ُم َو َ üَب ُم Ó ِ ن َز ْ ÷ ْ ل َع ¾û ا ْن َ ا َو َن َم ل ِس ْ Lan Ingsun ora ngutus para utusan, kajaba mung supaya ambebungah lan medeni, dene wong kang padha iman lan tumindak becik, tumrap dheweke iku ora bakal padha kuwatir sarta padha susah. (QS. Al-An'ām: 48) َ ْ ِا َ îِل َس ْر ُ َو ْم ِ ¿ ل ْص ف َح ن ْو ْ ف ْو ْ ¾ ْ ¾ ¾ ø خ ã ðا Jamaah shalat Jumat Ingkang Berbahagia Sedaya para Rasul punika ingkang maringi conto lan tuladha, kados pundi caranipun nindakaken tumindak kesaenan ingkang dipun ridhoi Allah subhanahu wata'ala. Kados pundi caranipun ngibadah manyembah dhumateng Allah subhanahu wata'ala. Kedah kados ingkang dipun dhawuhaken Allah subhanahu wata'ala lan mboten sakersanipun piyambak. Kalebet ugi junjungan kita sami, Nabi akhir zaman, Rasul ulul azmi 3 ُ ¾š ا َم َو
w w w . d a k w a h . i d Rasulullah Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam. Menika panutan kita sedaya ingkang utami kangge niti panggesangan ingkang leres lan sae wonten ing alam donya dumugining akhirat. Perkawis paling utami mujudaken keyakinan kita bilih Nabi Muhammad inggih punika panutan utami menika Mahabbah dhumateng piyambakipun. Panjenenganipun Nabi Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam paring sabda, َ َ َ ْ " َ َ َ ¾ أ ْد ِة "نَ ‡ا ¾þ "ب َح Ê ¾þ "ب َح أ ْن َم َو ِý َم أ ْن َم َو â "Sinten kemawon ingkang nggesangaken sunnah ingsun (Nabi Muhammad) temen dheweke tresna marang ingsun, lan sinten kemawon kang tresna marang ingsun, mangka wong kuwi mau bakal mlebu suwargo bareng ingsun." (HR. At-Tirmizi: 2678) ن ُس ا َي ْح Òþ ف ن ق
ِ ِ ِ ِ Jamaah shalat Jumat Ingkang Berbahagia Para sahabat sampun buktikaken mahabbah utawi cintanipun dateng Rasulullah kanthi nyata. Menika sahabat Ali bin Abi Thalib ingkang purun gantosi ranjangipun Rasulullah nalika dipun kepung tiyang kafi r Quraisy badhe dipun pejahi. Menika temtunipun taruhan nyawa. Wonten malih sahabat Abu Bakar As-Shiddiq nalikaning sedaya manungsa sami mboten percaya bilih Rasulullah dipun Isra' Mi'rajaken, piyambakipun menikalah justri tiyang ingkang pertama percados. Umar bin Khattab mboten lila menawi Rasulullah dikhabaraken wafat, sahingga sinten kemawon ingkang nyampekaken berita menika badhe dipun pejahi Umar. Saking tresane piyamabakipun Umar dhumateng Rasulullah Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam. Lan taksih kathah tuladha saking para sahabat Nabi ingkang sampun mujudaken tresnanipun dhumateng Nabi Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam. 4
w w w . d a k w a h . i d Jamaah shalat Jumat Ingkang Berbahagia Mekaten khutbah ingkang saget kawula aturaken, mugi saget dados pitutur kang manfaat lan nasehat kang minulya kagem khatib pribadi lan jamaah samudayanipun. ُر ْو ُ ف َ غ ْ لا َو ُه ُه " نِإ ُه ْو ُر ِف ْ غ َت ْسا َ ف ، ٍب َ ْ ذ ن ˆ ُ å ْن ِم َ î ِ ¾ ْ ُ Ìšا َسِل َو ْ " ِÑ ْس ُ ðا ِ ِ َ ِ َ ُر ِف ل َو ْ
ْ غ َت ْس َ َ ُ أ َو اذه ْ لْو ِ ْو أ ق ق ¼ ِح "رلا.
ْ ُ KHUTBAH KEDUA ُه َد ْح َو ُ َ َ َ َ َ َ ُ ْ َ ْ َ ْ َ َ " َ " ْ َ } َر ُدَ ْ| أ َو أ ش ْو ُس َر َو ل َص "م ُه للا أ ، ِ َدا َب ِع ¼ ِج "رلا: تا او ُن َمآ َ أ َ لا ا َ É Ó ِذ غا "م ُهللا ِÑ ْس ُ Ñِل ْر ِف ِة َو ْع "دلا ُب ْي ِ £ ق َ أ "م ُه î َب ف ل للا ل لا ا َنْب ˆن َج َو ش ِحا َو ف ت َو ،ا َنِت " ل َع ْب ذ َو ˆر ا َن ْي ل َع ا َه ْم ِ ÒÔ أ َو ،ا َ Þ أ ُد َ ُ ُه ُد ْب َع ا ًد "م َ أ ُد َ £ ا َن"ي ِب أ َو ، ُه ُر ˆ أ َو ، ُ كْي ِ ِإ َ ِإ ن ك ن ن
ُ ُ ˆ َ َ َ " َ ُ َ Ó ˆدلا ِم ْوَي ا َع ت َو ك َرا َب £ ا َنˆي ِب ‹ َع َو ٍد "م َ ق َت ِب ْ ن َو ْ ف ِ¹ ‹ َع ن " ْي ِص ْو َ¬ ِب ت ْن َم َو ِ ِإ ٍنا َس ْح ِ ْم ُ ِآ ل َج َو "ز َع ِ ى َو ث ْي َح ق لا ت ْ ¾
ِ ِ ُ َ " َ َ َ ُ ْ َ " َ ْ ُ َ َ ُ َ ذ ْو ُع أ ، شلا َن ِم ِ... ِ ط ْي ِنا
ْ ِ َ َ " " َ ْ َ َ ُ ُ " ت "ق َح َ او ق ِÑ ْس\ا َو َ î ِ َ ُ ُ ِإ " ÒÔ ِÑ ْس Èم ْ َو ِهِتا أ َو ن ْو ُ ÒÓ ْو ُ Ò¼ ق ن î ِن ِم ْؤ\ا َو ِتا َ ا ِتا َن ِم ْؤ\ا َو َ ¾¿ ِم ِءا َي ْح ا َو ْمُ È ْ ¾ ¾ َ َ ْ ْ Ì Ì َ " َ ْ َ{ ق ٌع ْي ِ ْ ْ نِإ ِتا َو ْم ٌبْي ِر ¾ ¾ ك َ َ ˆ َ َ È ُ ُ َ َ َ ُ " ْ ¾ أ َو ،ا َن ِبو ذ ْحِل ْص ¾] ا َم ¾¿ ِم َر َ نِإ ا َن ْي ك أ ن ، ِرو Èنلا ،ا َن ِجا َو ك ْي ق ، ل ُب ُس َ ¾ ِد ْها َو ،ا َن ِن ْي َب َتا ÷ َو ، ِم ã "سلا ْ{ â ا َن أ َو ،ا َن ِعا َ َو ، َن ك ِر َ ط َب ا َم َو اَ ل أ ش ا َن ¼ ِح "رلا ُبا "و "تلا َت ل َع ْجا َو ، ُ Ó ِر ِكا ظلا َن ِم ا َن ˆ ِإ ِتا َ Ñ ق َو ، َ أ َو ،ا َن ِبو ¾ ِرا َص ْب ز ل ل َع ا َ É َ ك ِم َع ِنِل َ ث ُم î ِن ْ ¾
¾
¾ ¾
¾ îِل ِبا
Ó ّدلا ِم ْوَي ْ ¾ w w w . d a k w a h . i d ل ْب َه ا َن "ب َر ق ا َنِت " ذ َو ا َن ِجا َو أ ْن ِم ا َن î ْع ا ًما َمِإ َ ل َع ْجا َو ٍ ˆر ة "ر أ ز Ò_ Èتلاو ،ى َد ُÞا ن " ف َعلاو ، ¾إ "م ُه أ ْس ¾þ ِغلاو ، للا ك فا ل ن Èدلا â ا َنِتآ ا َن "ب َر ة َن َس َح ا َي ة َن َس َح ِة َر ِخ ذ َع ا َن ِق َو ِرا "نلا َبا â َو ا َ° َو ِ £ ا َنˆي ِب ‹ َع ُ ‹ َع َو ٍد "م َ ت ْن َمَ و ِه ِب ْ َ¬ ِب ‹ َص َو ْم ُ ن ِآ لا ˆب َر ... ُد ْمَ أ َ ¾ا َو ْع َد ُر ِخآ َو \ا َع ‡ا ِن َ َ ْ ُ ُ َ ْ َ ْ Ñِل ا َن î ِق "ت ُ ُ ¾ ¾ َ ُ َ َ َ َ َ َ َ ً ً ْ @ ْ ¾ ¾ ِ ِ َ َ َ ُ َ َ ِإ ٍنا َس ْح ِ
¾ îِ