Hong Kong

An Hong Kong (, ), nga an opisyal nga pagtawag Pinaurog nga Rehiyon Pagdumarahan han Hong Kong han Kanan Katawhan Repúblika han Tsina (alternatibo nga pagngaran ha Winaray: Rehiyon nga Administratibo nga Ispisyal han Hong Kong), usá nga autonomo nga teritoryo ha sidlangan nga dapit han estero han Zhujiang (Salog Perlas) ha Sinirangan nga Asya, ha salatan han lalawigan han Guangdong han mainland nga Tsina, ngan ha sidlangan han kasanhi nga Portuges nga kolonya ngan igkasi-pinaurog nga rehiyon pagdumarahan han Macau. Upod hin mga 7.3 ka milyon nga Hongkonganon hin dirudilain nga mga nasodhanon hin teritoryo nga 1,104 ka km2, an Hong Kong amo an ika-upat hin pinakadako hin densidad hin kamolupyohan ha kalibotan.

An Hong Kong han una usá nga kolonya han Imperyo Britaniko, katapos han perpetual nga paghatag han Purô han Hong Kong tikang han Tsina han Qing ha pagkatapos han Syahan nga Gera hin Opium han 1842. Ginpahilawig an kolonya ngadto han Rawis han Kowloon han 1860, ngan dugang nga nakakuha hin 99-ka-tuig nga pagplite han Bag-o nga mga Teritoryo tikang han 1898. Gin-ukupa han Hapon an Hong Kong hin urhe didâ han Ikaduha nga Gera han Kalibotan, tubtub han pagbalik hin pagdumara han mga Britaniko han 1945. Gin-ulî ha Tsina an teritoryo ha ilarom han batakan han Sino-British nga Dugtong nga Pagdeklara, nga ginpirmahan han Reino Unido ngan Tsina han 1984 ngan gintigamnan han pagbalhin hin pagsoberano han Hong Kong han 1997, han pagin pinaurog nga rehiyon pagdumarahan han Kanan Katawhan Republika han Tsina an Hong Kong.

Ha ilarom han prinsipyo hin "usá nga násod, duhá nga sistema" ("one country, two sistems"), nagmamantener an Hong Kong hin bulag nga sistema hin politika ngan ekonomiya tikang han Tsina. Gawas ha depensa militar ngan ha panlangyawanon nga mga butang, an Hong Kong mayda kalugaringon nga mga gahom nga ehekutibo, pamalaod (lehislatibo), ngan panhukom (hudikatura). Bisan pa, an Hong Kong direkta nga nagpapadukwag hin mga relasyon han mga langyaw nga estado ngan mga internasyonal nga mga organisasyon hin haloag nga katutuban hin mga "naaangay nga mga larangan" ("appropriate fields"), nga aktibo ngan nagluglugaring hin paghibulig han mga institusyon sugad han Asia-Pacific Economic Cooperation nga forum ngan han World Trade Organization.

An Hong Kong usá han mga pinaka-importante nga sentro hin pananalapî han kalibotan, nga nakapot han gihataasi nga ihap ha Financial Development Index ngan dayuday nga naranggo nga mga lugar nga pinaka-competitibo ngan pinakagawasnons. Komo ika-pitó nga gidakoi nga nagkokomersyo nga entidad ha kalibotan, an legal tender nga salapi hini, an Hong Kong nga dolar, amo an ika-13 hin mga gidamo-i nga binabalyo nga salapî. An ekonomiya nga gindominar hin tertiary sector han Hong Kong ginkakarakterisar hin kompetitibo nga yano nga pagbuwís ngan sinusuporta ini han independiente nga sistema hin hudikatura. Bisan man kun an syudad mayda han usa han mga gihataasi nga per capita income ha kalibotan, mayda ini dako nga diri-pagkapatas hin income.

An Hong Kong amo an mayda gidamo-i hin skyscraper ha kalibotan, nga nagpapalibot han Duruungan han Victoria, nga nahamutang ha butnga han dako-hin-densidad nga urban nga rehiyon han syudad. Mayda ini hataas hin duro nga pagranggo ha Human Development Index ngan an gima-iha-i hin life expectancy han kalibotan. Labaw hin 90% han kamolupyohan hiní nagamit han maupay-nga-nadukwag nga panakayan pan-publiko. Mga tig-panahon nga polusyon ha kahanginan nga an mga gintikangan an mga hagrani nga mga lugar hin industriya han mainland nga Tsina, nga nagamit hin diri-istrikto nga standard hin emisyon, nagresulta hin hataas nga level hin mga particulate ha kahanginan ha imbyerno.

Etimolohiya

An ngaran nga Hong Kong ha orihinal nahahanungod ánay hin gamay nga salog ha butnga han Purô han Aberdeen ngan han salatan nga labnasan han Purô han Hong Kong. An bungto han Aberdeen usá nga pagtikangan nga punto hin kontakto han mga Britániko nga mga marinero ngan mga lokal nga mangingisda. Waray mahisabtan kun diin ginkuha an ginromanisar nga ngaran, kundi gintutuohan nga ini usá nga sayó nga diri sakto hin phonetiko nga paghatag han ginyakan nga Kinantones nga pagluwas han  (), nga nangangahulogan "Mahamot nga Duruungan" o kundi man "Insenso nga Duruungan". An kahamot bangin nahahanungod han matam'is nga rasa han nasulog nga lambunaw nga tubig han duruungan tikang han estero han Salog Perlas o kundi man han insenso tikang han mga fábrika o factory nga naglilirenya han labnasan han amihanan nga Kowloon. Ginbobodega an insenso harani ha Duruungan han Aberdeen para hin export ugsa ginpadukwag an Duruungan han Victoria. Mayda lain nga teoriya nasiring nga an ngaran nagtikáng han mga Tanka, an mga sayo nga mga nangungukoy han rehiyon; probable gihapon nga usá nga pagromanisar han ngaran ha ira yinaknan an gin-gamit (i.e. hōng, diri hēung ha Kinantones). Bisan kun diin an gintikangan, nahibutang an ngaran didâ han Tratado han Nanking nga magakip han tanán han Purô han Hong Kong, ngan tikang hadto gin-gamit pagtawag han kabug-osan han teritoryo.

Agsob nga ginsurat an ngaran nga usá nga pulong Hongkong tubtub han 1926 han pagpili han gobyerno han yanâ nga porma. Bisan pa man, mayda pipira nga mga institusyon nga gintukod han sayó nga bahin han panahon nga kolonyal nagamit pa gihapon han uusá-nga-púlong nga porma, sugad han Hongkong Post, Hongkong Electric, ngan an Hongkong and Shanghai Banking Corporation.

Mga tigaman

Mga kasarigan

Mga kinuha

Dugang nga barasahon

 Callick, Rowan. Comrades & Capitalists: Hong Kong since the Handover (University of New South Wales Press, 1998) online

 Lee, James. Housing, Home Ownership and Social Change in Hong Kong (1999)

Panguna nga pagkukuhaan
 Bard, Solomon, ed. Voices from the Past: Hong Kong, 1842-1918 (Hong Kong University Press, 2002) online

Mga sumpay ha gawas

 Hong Kong at Encyclopædia Britannica
 HongKong  at UCB Libraries GovPubs
 
 
 Hong Kong tikang han BBC News
 
 Key Development Forecasts for Hong Kong tikang han International Futures
 Kagamhanan
 GovHK Hong Kong SAR Government portal
 Discover Hong Kong – Opisyal nga websayt han Hong Kong Tourism Board
 Komersyo
 World Bank Summary Trade Statistics Hong Kong

 
Pinaurog nga mga Rehiyon Pagdumarahan han Kanan Katawhan Republika han Tsina
Tsina