Jacques Chirac

Hi Jacques René Chirac (; 29 Nobyembre 1932 – 26 Septyembre 2019) usá nga Fransés nga polítiko, nga amo an nagsirbe nga Mangulo han Fransya ngan ex officio nga Igkasi-Prinsipe han Andorra tikang 1995 tubtob 2007. Nagsirbe hi Chirac nga Primer Ministro han Fransya tikang 1974 tubtob 1976, tikang 1986 tubtob 1988, ngan an Alkalde an Paris tíkang 1977 tubtob 1995.

Katapos han iya pagtapós han iya degree ha Institut d'études politiques de Paris (Sciences Po), usá ka panahón hin pag-iskwela ha Harvard University, ngan ha École nationale d'administration (ENA), nagtikang hi Chirac han iya karera nga usa nga hataas-nga-ranggo nga burokrata ha serbisyo sibil, ngan waray la mag-iha binmúlig hiyá ha polítika. Nagkapot hi Chirac hin dirudilain nga mga senyor nga puwesto, upod an Ministro han Agrikultura, Ministro han Interyor, Primer Ministro, Alkalde han Paris, ngan Mangulo han Repúblika Fransesa.

An mga polisiya ni Chirac ha sulod han nasod ha pagtikáng naglakip hin mga hagmubo nga mga kadakô hin buwis, an pagtangggal hin mga kontrol hin presyo, makusog nga pagsirot hin krimen ngan terorismo, ngan paghimo-nga-pribado hin mga negosyo. Katapos han pagsunod hiní nga mga polisiya komo Primer Ministro (1986–1988), ginbalyoán ni Chirac an iya paagi.  Nagproponer hiyá hin mas responsable ha katiringban nga mga polisiya ha ekonomiya, ngan napilì hiyá han pinili-ay han 1995 katapos hin pagkampanya para hin pag-upáy han "sosyal nga pagkabulag" (fracture sociale). Sunod, an mga polisiya ha ekonomiya ni Chirac nga nahibase ha dirigisme, mga ungara nga gindirekta-han-estado, natindog nga patok han laissez-faire nga mga polisiya han Reino Unido nga gintawag ni Chirac nga "Anglo-Saxon nga ultraliberalismo".

Kilalado gihapon hiyá han iya pagtíndog patok han pinamunoan-han-Amerikano nga pag-atake ha Irak, han iya pagkilala han kanan goberyno-nga-nagkolaborar Franses papel han pagpadará hin mga Hudeo, ngan han iya pag-iban han panahón hin pagkamangulo tikang hin 7 ka tuig ngadto hin 5 pinaagi hin referendum. Didâ ha 2002 nga pinil-ay hin pagkamangulo Franses, nagdaog hiya hin 82.2 % han botos patok han labaw-ha-tuo nga kandidato nga hi Jean-Marie Le Pen. Han iya ikaduhá nga panahón hin pagsirbe nga mangulo, nakita niyá hin hinayhinay nga an pag-aproba ha iya han mga tawo nag-iban ngan pinmilì hiyá nga diri dumalagan hin pagka-elihir hin otro.

Han 15 Disyembre 2011, ginhukom hiyá han hukmanan ha Paris nga salaan hin pagbalhin hin paggamit hin mga salapi-nga-publiko ngan pag-abuso han pagtapod han públiko.  An hukmanan naghatag kan Chirac hin duha-ka-tuig nga sentensya hin pagkapriso nga ginsuspinder.

Mga pinanbasaran

Biyograpiya
Politika
Mga Mangulo han Republika Fransesa