Guiuan

An Guiuan  usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2016 census, mayda ini populasyon nga 52,905 ka tawo ha 13,500 nga panimalay.

It Guiuan in mayda 109 kilometros (68 mi) tikan ha Borongan ngan 154 kilometres (96 mi) hit Tacloban. Ini nga bungto mayda kahaluwag nga tuna nga naabot hin 175.49 kilometro quadrado.

Ginpapamatud-an nga syahan nga dinu-ongan han barko ni Ferdinand Magelan an Isla han Homonhon hadton Marso 16, 1521. Ine an usa nga rason kun kay ano kadak-an nga katawhan ha bug-os nga Guiuan in Romano Katoliko. An Simbahan han Imaculada Concepcion an usa ha mga kadan nga simbahan ha Pilipinas.  

An simabahan han Guiuan in aada ha listahan para UNESCO World Heritage Sites api han Baroque Churches of the Philippines (Extension).   

Han kasagsagan han World War II, itinugot ni Presidente Elpidio Quirino an pag-ukoy han 5, 500 nga Ruso ha isla han Tubabao. Nagserbi liwat nga usa ha mga Alyansa nga kampo han mga Amerikano. Yana, nagpapabilin nala an haluag nga airstrip, nagsererbi ine yana nga airport hiton Guiuan. Bisan an higad-higad hine in ginbalayan na liwat bisan semento an gintukuran han balay.     

An katawhan han Guiuan in masisiring nga mayda magkadiro-dilain nga tinikangan agi han iba-iba nga nasyon nga nag-okupar.   

Dire la karikuhan ha kasaysayan an mayda han Guiuan. Nagtitikauswag liwat an bungto dara han magupay ug maghusay nga mga karadtuan sugad hin mga busag nga baybayon nga puydi pangarigu-an ngan surfing.   

It mga isla hit Guiuan in masisiring nga tago nga karikuhan han nasod, diri la ha mga mag-upay nga parasyadahan pati liwat han iya mga katawhan. An mga Guiuananon in kilala han ira makusog nga pagtoo ha Ginoo ngan an ira paghatag hin importansya ha kultura ug tradisyon. 

Han Nobyembre 8, 2013, ha Guiuan una nag landfall an pinakmakusog na bagyo ha bog-os nga kalibutan, an Yolanda(Haiyan) nga guin probaran an kamarig-on han guiuananon.

Kasaysayan 
Kilala an Guiuan dara han duha nga importante nga panhinabo han kasaysayan ha 423 katuig nga naglabay. Han 1521, Dumuong an barko ni Ferdinand Magellan ha usa nga parti han Guiuan,an Homonhon. Han 1944, dumong an puwersa han Amerikano ha Sulu-an kun diin nahinabo an una nga aragway o giyera  ha teritoryo han Pilipinas tulo ka-adlaw sano duumong hi Heneral Mac Arthur ha baybayon han Leyte. 

Nakuha an ngaran han bungto ha mismo nga hiyograpikal nga lokasyon. Gingaranan an bungto nga “Guibang” han una nga katawhan han madiskubre nira an kagibangan han kabukiran nga naharang han bungto tikan ha Pasipiko ha Sinirangan, ngan ha pagtikaiha nagin Guiuan na an ngaran.

Nagkagurumok an katawhan han bungot han kasagsagan han World War II asya nga bumalhin hira pakadto ha kabukiran para tumago. Han Hunyo 28, 1943, damo nga Hapon nga kasundaluhan an kuamdto ha Guiuan. Dire sugad han hunahuna nga brutal ngan makaharadlok an mga Hapon, maupay an nagging relasyon nira han tuminungong han Guiuan. Nagkalugsong an nakadto han kabubukiran ngan bumalik nah an ira tagsa-tagsa nga kinabuhi ha bungto.

Bali na han maiihap la nga mga pamatay han ginsususpetyahan nga mga traydor nga mga Hapon,Pilipino nga kasundaluhan, ug mga guerilla, waray na madugo nga iba pa na pamatay. Asya in an usa ha mga rason nga an usa an Guiuan ha kaislahan nga waray gud nagpabilin hin masurub-on nga panhitabo. 

Nagtikang an liberasyon han bungto han Nobyembre, 27, 1944 han pagkaabot han US Navy submarine. Han Disyembre 1, 1944, damu nga LCTs, ngan iba pa nga mga barko nga naghaw-as hin mga hinakot nga makina ugsa humuon an Guiuan nga usa ha gidakui nga Kampo ha Fart East hadto nga kapanahunan. 

Han 1952, ginbulag nga hinimo nga baryo han Trinidad an mga sitio han Talisay, Bagambang, Calamrisan, Lo-ok and Barawalti, nga api han baryo han Tubabao. 

Han Nobyembre 10, 1978, gin padangat an Proclamation No. 1801 nga nagdedeklarar han Guiuan nga Tourist Zone and Marine Reserve ha ubos han administrayon ug control han Philippine Tourism Authority (PTA).

Han Nobyembre 8, 2013, nagantos an bungto dara han damo nga nadistroso ngan nagkaruruba lapid na an 110 nga nagkamatay ngan masobra 3,625 nga nagkasasamaran Haros kada establisyimento ngan kabablayan in nagkadidistruso ngan nagkaruruba lapid na an barakwitan nga sentro han bunto, an Simabahan Katoliko, mga hospital ug gymnasium.

Mga Barangay 

An Guiuan mayda  (60) nga baranggay.

Mga Iskuylahan

Mga Karadto-on
Linao Cave 
Monay Beach
Suhuton Cave
Tangdu-an
Dumpao Beach
Sapao Beach
Pearl Island
Sur Campangihon Natural Park
Buro-Buro

Mga Karaonan
Shao La Cuisine
Casa Nicolas
Tanghay View Lodge 
GSECC Food Haus 
Marcelo's Place
Andoks
Sophia's Bread and Pastries
Cablao's Cakes and Patries
Mr. Beaker
La Tazza Cafe
Silogan sa Guiuan
Burgril
Alyzza's Coffee Plus
Phenpoint
Mister Baker Bakeshop
Sanley
Misty Blue
Resto Kalikasan
Camp Kawayan
Kusina ni Paring
La Vista Venue

Mga Establisyamento
Shao Cyber Cafe
Addison Pension House
Hotel Kaishra
Prince Hypermart
NOVO
Star Plaza
Rochellyn Gift Center
Mercury Drugstore
Rose Pharmacy
Pharmacia Machica
Pia Commercial
Pharmacia Joy Salazar
Family Drugstore
Bagania's Pharmacy
Guiuan Superstar
I-image Internet Cafe

Mga Bangko
Rural Bank of Guiuan
Landbank of the Philippines
Philippine National Bank
Metrobank
Card Bank-Guiuan
OCCI-Guiuan

Mga Transportasyon 
 Van-vans Tour
 Duptours
 Borongan Transport
 TLBP Bus Line
 DLTB
 Fortune Bus Line
 Silver Star
 Eagle Star

Mga Gasolinahan 
Shell Gas Station
Caltex Mabuhay
Caltex  
Petron- Lactason
Petron- Lugay St.

Mga Ospital ug Klinika 
Immaculate Conception Hospital
Guiuan Polymedic Hospital
Felipe Abrigo Memorial Hospital
St. Jude Hospital (Under Construction)
Guiuan Specialist Clinic
Guiuan Doctors Clinic
Frames and Lenses
Bites and Smile
Family Doctors

Mga Sumpay ha Gawas 
 Munisipyo han Guiuan 
 Guiuan 
 Philippine Standard Geographic Code 
 2000 Philippine Census Information

Guiuan
Kabisay-an