Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam

Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam, tên giao dịch quốc tế là Vietnam Airlines, là hãng hàng không quốc gia của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và là thành viên chính của Tổng công ty Hàng không Việt Nam. Đến quý 3 năm 2021, vốn nhà nước chiếm 86,34% cổ phần của Vietnam Airlines, trong khi All Nippon Airways nắm giữ 5,62%. Hãng hàng không này được quản lý bởi một Hội đồng Quản trị gồm từ 5 đến 9 thành viên, nhiệm kỳ 5 năm, và hiện đang khai thác hơn 50 đường bay thường lệ với tổng cộng hơn 360 chuyến bay mỗi ngày đến khu vực Đông Nam Á, Đông Á, châu Âu, châu Đại Dương và châu Mỹ. Trụ sở chính của hãng được đặt tại Sân bay quốc tế Nội Bài.

Vietnam Airlines là cổ đông chiếm tỷ lệ cổ phần lớn nhất trong Pacific Airlines với tỷ lệ nắm giữ cổ phần là 98%. Hãng cũng nắm giữ 49% cổ phần của Cambodia Angkor Air, hãng hàng không quốc gia Campuchia, và 100% cổ phần của VASCO, một hãng bay nhỏ chuyên bay ở khu vực Nam Bộ.

Hãng đã đạt được danh hiệu 4 sao theo tiêu chuẩn của Skytrax. Vào ngày 10 tháng 6 năm 2010, Vietnam Airlines đã chính thức gia nhập liên minh SkyTeam, trở thành hãng hàng không đầu tiên của Đông Nam Á gia nhập liên minh này.

Năm 2015, Vietnam Airlines đã chiếm 80% thị phần khách quốc tế đi và đến Việt Nam, và chiếm 70% thị phần khách nội địa (bao gồm thị phần 15% hành khách nội địa và 5% hành khách quốc tế đi và đến Việt Nam của Pacific Airlines).

Lịch sử

Khởi nguyên

Vietnam Airlines có nguồn gốc từ tháng Giêng năm 1956, khi chính phủ Bắc Việt Nam quốc hữu hóa sân bay Gia Lâm và thành lập Hàng không Việt Nam. Năm đó, phi đội của hãng chỉ có hai chiếc máy bay Lisunov Li-2, được hỗ trợ từ Liên Xô và Trung Quốc để phục vụ các mục đích dân sự. Sau đó, Hàng không Việt Nam đã thay thế các máy bay đó bằng hai chiếc Ilyushin Il-14 và ba chiếc Aero Ae-45.Việc Hàng không Việt Nam không được phép thuê hoặc mua các công nghệ và linh kiện từ Mỹ đã góp phần làm cho phi đội của hãng chỉ sử dụng các máy bay do Liên Xô và Trung Quốc sản xuất trong giai đoạn đầu. Tên gọi Hàng không Việt Nam đã được đổi thành Vietnam Airlines sau khi cả miền Nam và Bắc Việt Nam thống nhất lại vào năm 1975.

Sự phát triển và mở rộng của Vietnam Airlines đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi Chiến tranh Việt Nam (1954-1975). Sau khi chiến tranh kết thúc, đến năm 1976, hãng hàng không đã chở được khoảng 21.000 hành khách, trong đó một phần ba là trên các chuyến bay quốc tế, và 3.000 tấn hàng hóa. Năm đó, hãng đã được biết đến là Hàng không Việt Nam và bắt đầu hoạt động đầy đủ. Điểm đến quốc tế đầu tiên của Vietnam Airlines là Bắc Kinh, tiếp theo là Viêng Chăn vào năm 1976. Năm 1978, hãng đã mở rộng thêm một điểm đến quan trọng khác là Bangkok. Đầu những năm 1980 và cuối những năm 1990, hãng tiếp tục mở rộng mạng lưới của mình đến Hồng Kông, Kuala Lumpur, Manila và Singapore.

Trong năm 1990, Vietnam Airlines đã bắt đầu đàm phán để kết hợp các máy bay phương Tây vào đội bay của mình. Tuy nhiên, họ đã phải hủy bỏ việc mua hai chiếc máy bay Airbus A310 do sử dụng động cơ Mỹ sản xuất. Sau đó, vào tháng 7 năm 1991, hãng đã ký hợp đồng thuê máy bay Boeing 737-300 từ công ty cho thuê TransAvia của Hà Lan. Tuy nhiên, chiếc máy bay này đã phải trả lại sau khi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ áp lực bên cho thuê Hà Lan phải loại bỏ máy bay khỏi Việt Nam.Sau đó, Vietnam Airlines đã đàm phán với TEA Basle và chính quyền Hoa Kỳ để đạt được một thỏa thuận phức tạp hơn. Cuối cùng, họ đạt được thỏa thuận với Boeing 737 được đặt bên ngoài Việt Nam và không có logo hoặc tên của Vietnam Airlines. Với những điều kiện này, hãng có thể hoạt động thay mặt cho Vietnam Airlines.Vào tháng 12 năm 1991, Vietnam Airlines và Cathay Pacific đã đồng ý thành lập một liên doanh 50-50 để hoạt động giữa Hồng Kông và Việt Nam, vì đội bay Tupolev Tu-134 của hãng không đáp ứng được các hạn chế về tiếng ồn của sân bay Kai Tak.

Vào tháng 10 năm 1992, Vietnam Airlines đã bổ sung thêm một chiếc Airbus A310 vào đội bay. Tuy nhiên, việc tranh chấp về việc ai sẽ trả tiền cho việc sửa chữa động cơ khi máy bay bị hỏng đã dẫn đến việc thay thế máy bay này bằng một chiếc A310 khác từ GATX, cũng do Jes Air vận hành. Một tranh chấp tương tự với United Technologies đã khuyến khích Vietnam Airlines chuyển từ Airbus sang Boeing. Do đó, vào tháng Giêng năm 1993, một chiếc Boeing 767-200ER được thuê từ Ansett Worldwide Aviation Services (AWAS) đã đến, và một chiếc Boeing 767-300ER của Royal Brunei Airlines đã đến vào năm sau. Vào tháng 10 năm 1993, Vietnam Airlines đã thuê một chiếc Airbus A320-200 đầu tiên theo hợp đồng thuê hai năm với Air France. Hãng hàng không Pháp đã đồng ý cho Vietnam Airlines thuê các máy bay Airbus và cung cấp hỗ trợ khách hàng, đào tạo phi công và phi hành đoàn.

Vào thời điểm đó, Vietnam Airlines đã mở rộng mạng lưới đường bay ra quốc tế, kết nối đến nhiều điểm đến như Paris, Tokyo, Seoul, Đài Bắc, Sydney và Melbourne. Năm 1993, hãng đã vận chuyển 1,06 triệu hành khách, trong đó có 418.000 khách trên các chuyến bay quốc tế.

Những cột mốc
Năm 1993: Thành lập Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines)

Năm 1995: Thành lập Tổng công ty Hàng không Việt Nam lấy Hãng hàng không quốc gia Việt Nam làm nòng cốt và gồm 20 doanh nghiệp trong ngành

Năm 1999:

 Ngày 17/12/1999: Ra mắt chương trình KHTX Bông Sen Vàng dưới tên gọi Golden Lotus Plus (GLP)

Năm 2002: Giới thiệu biểu tượng mới - Bông Sen Vàng gắn với các cải tiến vượt trội về chất lượng dịch vụ, mở rộng mạng bay và nâng cấp đội bay

Năm 2003: Tiếp nhận đưa vào khai thác máy bay hiện đại Boeing 777 đầu tiên, khởi đầu chương trình hiện đại hóa đội bay toàn diện
Năm 2006: Trở thành thành viên chính thức của IATA

Năm 2009:

 Mở rộng hình thức gia nhập chương trình KHTX qua các kênh Online

Năm 2010:

 Chính thức là thành viên thứ 10 của Liên minh hàng không Skyteam
 Ra mắt thẻ hội viên hạng Bạch kim (Hạng thẻ cao nhất trong chương trình KHTX của Vietnam Airlines)

Năm 2014: Chào bán thành công cổ phần lần đầu ra công chúng tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh

Năm 2015

 04/2015: Chính thức hoạt động theo mô hình CTCP từ ngày 01/4/2015
 02/07/2015: Trở thành hãng hàng không thứ 2 của Châu Á và thứ 2 trên thế giới tiếp nhận máy bay thế hệ mới Airbus A350-900 XWB, đồng thời ra mắt hệ thống nhận diện thương hiệu mới và bộ nhận diện chương trình Khách hàng Thường xuyên mới mang tên Lotusmiles

Năm 2016:

 07/2016: Chính thức được công nhận là Hãng hàng không quốc tế 4 sao theo tiêu chuẩn của Skytrax 
 Hoàn thành lựa chọn nhà đầu tư chiến lược ANA Holdings INC (Nhật Bản)

Năm 2017:

 01/2017: Cổ phiếu Vietnam Airlines chính thức giao dịch trên sàn chứng khoán UPCOM với mã chứng khoán HVN, giá trị vốn hóa nằm trong top đầu của thị trường
 12/2017: Chào đón hành khách thứ 200 triệu sau 20 năm thành lập và đạt 1,5 triệu hội viên Bông Sen Vàng

Năm 2018:

 07/2018: Nhận chứng chỉ Skytrax lần thứ 3 liên tiếp là Hãng hàng không quốc tế 4 sao (2016, 2017 và 2018)
 11/2018: Chính thức đón chiếc Airbus A321neo đầu tiên trong đội máy bay; chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu nhà nước từ Bộ GTVT sang Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Năm 2019:

 tháng 2/2019: Ra mắt ứng dụng di động VNA trên hệ điều hành Android và iOS phiên bản hoàn toàn mới
 Tháng 10/2019: VNA chào đón máy bay thứ 100 trong toàn đội bay, là chiếc máy bay Boeing 787-10 Dreamliner thân rộng hiện đại
 Tháng 12/2019: Kỷ niệm 20 năm thành lập Chương trình KHTX Bông Sen Vàng và chào đón hội viên thứ 3 triệu của VNA

Giai đoạn hạch toán độc lập
, Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton dỡ bỏ lệnh cấm vận Việt Nam, điều này cho phép Vietnam Airlines mua các máy bay của Tây phương. Tháng 4/1994, Vietnam Airlines thông báo từng bước ngưng sử dụng các máy bay của Liên Xô. Tính đến tháng 4 năm 1995, Vietnam Airlines có 9 Airbus A320 (toàn bộ đều được thuê từ Air France), 11 Antonov An-24, 4 ATR-72, 2 Boeing 707-300, 3 Ilyushin Il-18, 9 Tupolev Tu-134 và 3 Yakovlev Yak-40;, tại thời điểm này hãng bay phục vụ 14 sân bay nội địa (bao gồm Buôn Ma Thuột, Đà Nẵng, Điện Biên Phủ, Huế, Nha Trang, Phú Quốc và Pleiku) và 16 điểm đến quốc tế..

Ngày 27 tháng 5 năm 1995, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Võ Văn Kiệt ký quyết định thành lập Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines Corporation) trên cơ sở sáp nhập 20 doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hàng không mà Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam là nòng cốt.

Giữa năm 1995, 2 chiếc Fokker 70 được mua với giá  để thay thế cho đội bay Tupolev Tu-134 trong các đường bay nội địa.

, Vietnam Airlines tiến hành đàm phán với GECAS để thuê 3 chiếc Boeing 767-300ER từng phục vụ cho Continental Airlines (hãng của Hoa Kỳ, đã sáp nhập với United Airlines vào ngày 3 tháng 3 năm 2012) để thay thế cho 3 chiếc Boeing 767-300ER và 1 chiếc Boeing 767-200ER được thuê từ AWAS và Royal Brunei Airlines.

Bộ nhận diện thương hiệu

Trước ngày 20 tháng 10 năm 2002, Vietnam Airlines sử dụng hình ảnh con cò cách  điệu bay qua bầu trời làm biểu tượng. Ngày 20 tháng 10 năm 2002, Vietnam Airlines tổ chức lễ giới thiệu biểu tượng mới "Bông Sen Vàng". Đây là mốc đánh đấu sự thay đổi toàn diện của Vietnam Airlines với chương trình hiện đại hoá đội ngũ máy bay, mở rộng mạng đường bay và hoàn thiện chất lượng dịch vụ để trở thành một hãng hàng không có tầm cỡ trong khu vực và trên thế giới.
Đây là sáng tác của họa sĩ Victor Kubo (Nhật Bản) và là kết quả của hơn 10 năm tìm kiếm và thử nghiệm để xây dựng mẫu biểu trưng tổng thể của Vietnam Airlines. Theo chia sẻ của chính Kubo, với vai trò là hãng hàng không của đất nước đang phát triển trong thời điểm đó, hình ảnh của Vietnam Airlines phải chuyên nghiệp nhưng không quá cẩn trọng, cho nên mục tiêu là xây dựng hình ảnh mới mẻ, dễ tiếp cận, không quá cầu kỳ để áp dụng nhưng vẫn chuyên nghiệp và có ý nghĩa cho hãng nói riêng và tạo cảm hứng dân tộc Việt Nam nói chung, đồng thời tạo nên lời mời cho thị trường quốc tế.

Theo Vietnam Airlines, hoa sen - một hình tượng có ý nghĩa hết sức đặc biệt đối với người Việt Nam. Hoa sen biểu hiện cho sự khai sáng và hoàn mỹ; vừa đời thường lại vừa cao quý, linh thiêng; vừa duyên dáng, mềm mại, nhưng không kém phần cứng cáp, đĩnh đạc.

Ông Lương Hoài Nam, Trưởng Ban Kế hoạch thị trường của Vietnam Airlines cho biết, các ứng dụng "con cò" trong những năm qua tỏ ra thiếu đồng bộ và nhất quán, ý nghĩa của biểu tượng này ngày càng mờ nhạt. Về mặt trực cảm, trên bầu trời và nhất là giữa các sân bay quốc tế lớn, máy bay của Việt Nam với màu trắng và biểu tượng con cò trông mảnh mai, yếu ớt, không gây ấn tượng sâu sắc đối với khách hàng.

Có nhiều lý do để những nhà thiết kế chọn biểu tượng hoa sen. Thứ nhất, nó phản ánh lịch sử văn hóa Việt Nam, thu hút sự chú ý, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Hoa sen có ý nghĩa đặc biệt đối với người Việt Nam, nó tượng trưng cho sự khai sáng và hoàn mỹ theo triết học nhà Phật và phản ánh sức vươn lên của dân tộc Việt Nam. Hoa sen có trong mọi mặt của cuộc sống, trong kiến trúc cung đình và tôn giáo, trong văn học nghệ thuật... Hoa sen có sự khác biệt hoàn toàn so với biểu tượng hiện thời, khác biệt so với các hãng hàng không khu vực. Một số hãng đã sử dụng thành công biểu tượng hoa như China Airlines, Hawaiian Airlines nhưng chưa có hãng nào sử dụng hoa sen. Hơn thế, cả thế giới đều biết đến hoa sen như biểu tượng của giá trị văn hóa và vẻ đẹp thuần túy châu Á.

Cơ cấu và tổ chức bộ máy

Lãnh đạo
Ban lãnh đạo đương quyền::
 Hội đồng quản trị:
 Ông Đặng Ngọc Hòa, Chủ tịch
 Ông Lê Hồng Hà, Uỷ viên
 Ông Tạ Mạnh Hùng, Uỷ viên
 Ông Lê Trường Giang, Uỷ viên
 Ông Tomoji Ishii, Ủy viên
 Tổng giám đốc: Ông Lê Hồng Hà
 Phó Tổng giám đốc:
 Ông Nguyễn Hồng Lĩnh (Phụ trách Khai thác bay)
 Ông Nguyễn Chiến Thắng (Phụ trách Kỹ thuật)
 Ông Đinh Văn Tuấn (Phụ trách Thương mại kiêm Tổng giám đốc Pacific Airlines)
 Ông Trịnh Hồng Quang (Phụ trách IT)
 Ông Tô Ngọc Giang (Phụ trách An ninh kiêm Đoàn trưởng Đoàn bay 919)
 Ông Trịnh Ngọc Thành (Phụ trách Dịch vụ)
 Kế toán trưởng
 Ông Trần Thanh Hiền

Các công ty thành viên
 Công ty con mà Vietnam Airlines giữ 100% vốn:
 Công ty TNHH MTV Suất ăn HK Việt Nam
Công ty TNHH MTV kỹ thuật máy bay VAECO
Công ty TNHH MTV Nhiên liệu Hàng không Việt Nam SKYPEC
Công ty TNHH MTV Dịch vụ mặt đất Sân bay Việt Nam VIAGS
Công ty Dịch vụ bay hàng không - VASCO

Hoạt động của Hãng

 Năm 2002, Vietnam Airlines ký biên bản với Airbus việc mua 25 chiếc Airbus A330. Cùng với đó, hãng ký với Boeing mua thêm 20 máy bay Boeing 777-200ER giúp nâng cao hơn nữa chất lượng an toàn bay và đội máy bay của hãng. Cùng năm đó, ngày 28 tháng 10 năm 2002, hãng đã chuyển hoạt động của mình ở Moscow từ Sân bay quốc tế Sheremetyevo sang Sân bay Quốc tế Domodedovo.
 Ngày 20 tháng 6 năm 2005, hãng đưa hoạt động của mình đến sân bay thứ hai của Đức, với hai chuyến một tuần nối Frankfurt với Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.. Giai đoạn 2004-2005, số lượng ghế đạt khoảng 70% khi khai thác các chuyến bay giữa hai nước.
 Năm 2006, sau khi được đạt được chứng chỉ uy tín về an toàn khai thác của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), Vietnam Airlines đã chính thức trở thành thành viên của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế và khẳng định chất lượng dịch vụ mang tiêu chuẩn quốc tế của mình.
 Vào ngày 15 tháng 4 năm 2009, Vietnam Airlines ký văn bản thỏa thuận tham gia liên minh hàng không lớn thứ 2 thế giới - SkyTeam . Với việc này, Vietnam Airlines sẽ là đối tác quan trọng của các thành viên trong SkyTeam trên toàn thế giới cũng như tại khu vực Đông Nam Á và hành khách sử dụng dịch vụ của Vietnam Airlines có thể đến hơn 950 điểm đến trên khắp thế giới và hành khách của hãng chỉ cần làm thủ tục 1 lần cũng như được thừa hưởng nhiều quyền lợi khác khi hãng gia nhập SkyTeam.
Ngày 10 tháng 6 năm 2010, Vietnam Airlines chính thức gia nhập Liên minh hàng không Skyteam, buổi lễ được diễn ra tại thủ đô Hà Nội
Cũng trong năm 2010, VNA ra mắt thẻ hội viên hạng Bạch kim của chương trình Bông Sen Vàng. Đây là hạng thẻ cao nhất trong 5 hạng (Đăng kí, Bạc, Titan, Vàng, Bạch Kim) dành cho hội viên chương trình Khách hàng thường xuyên mới được phát hành sau khi Vietnam Airlines chính thức gia nhập SkyTeam.
 Tháng 10-2011, Vietnam Airlines đã ký thỏa thuận mua 20 chiếc Boeing 787-9 Dreamliner và 14 chiếc Airbus A350-900 XWB  sẽ được giao hàng bắt đầu từ năm 2015 .
 Tháng 12 năm 2011, Vietnam Airlines mở đường bay thẳng giữa Việt Nam và London bắt đầu từ ngày 08/12/2011 
 Ngày 30 tháng 6 năm 2015, Vietnam Airlines tiếp nhận chiếc Airbus A350-900XWB đầu tiên trong tổng số 14 chiếc đặt hàng từ Airbus và trở thành hãng hàng không thứ hai trên thế giới sử dụng loại máy bay tiên tiến này sau Qatar Airways. Cùng với đó Vietnam Airlines cũng giới thiệu hệ thống nhận diện thương hiệu mới, thông báo nâng chất lượng dịch vụ lên 4 sao và ra mắt đồng phục mới dành cho tiếp viên của hãng.
Ngày 02 tháng 7 năm 2015, VNA thay đổi nhận diện thương hiệu của hãng và thay đổi nhận diện chương trình KHTX
 Ngày 6 tháng 7 năm 2015, Vietnam Airlines tiếp nhận chiếc Boeing 787-9 Dreamliner dưới sự chứng kiến của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, VN-A861 khởi hành về Việt Nam vào ngày 1 tháng 8 năm 2015 (giờ Pacific), đến ngày 2 tháng 8 năm 2015 (giờ Việt Nam), máy bay đã về đến Việt Nam, chính thức gia nhập đội bay của Vietnam Airlines.
Cuối tháng 7/2017, Vietnam Airlines chính thức chia tay đội bay Boeing 777-200ER sau 15 năm khai thác.
Ngày 13/04/2018, Vietnam Airlines nhận chiếc máy bay Airbus A350-900 đầu tiên trên thế giới mang màu sơn biểu trưng của Liên minh hàng không toàn cầu Skyteam.
Tối ngày 16/8/2019, Vietnam Airlines đón chiếc máy bay Boeing 787-10 Dreamliner đầu tiên trên tổng số 8 chiếc, sẽ được bàn giao đến cuối năm 2020.
Cuối tháng 8, đầu tháng 9/2019, VNA đã chính thức ngừng khai thác đội máy bay Airbus A330-200 sau hơn 10 năm khai thác.
Ngày 10/10/2019, Vietnam Airlines bắt đầu sử dụng hệ thống Wifi trên chuyến bay ở 5 chiếc máy bay A350
Ngày 23/10/2019, Vietnam Airlines đón chiếc máy bay Boeing 787-10 thứ ba và cũng chính là chiếc bay thứ 100 khẳng định lịch sử phát triển ngành Hàng không Dân dụng của Việt Nam.

Những thành tựu, giải thưởng đạt được 

 2016: "Hãng hàng không hàng đầu Châu Á về bản sắc văn hoá" và "Hãng hàng không có hạng Phổ thông hàng đầu Châu Á" bởi World Travel Awards.
 2016: Top 3 Hãng hàng không tiến bộ nhất thế giới (SKYTRAX)
 2016: Hãng hàng không có thiết kế ghế khoang Thương gia đẹp nhất trên Boeing 787-9 và Airbus A350-900" (Tạp chí Global Traveler Trung Quốc); Top 4 hãng hàng không khu vực Đông Nam Á có lưu lượng vận chuyển hành khách đạt trên 20 triệu lượt (CAPA)
 2017: "Hãng hàng không của năm tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương" bởi CAPA- Center for Aviation.
 2017: "Hãng hàng không hàng đầu thế giới về bản sắc văn hoá" và "Hãng hàng không hàng đầu thế giới về hạng Phổ thông đặc biệt" bởi World Travel Awards 2017.
 2018: Nằm trong top những Hãng hàng không lớn được yêu thích nhất châu Á năm 2018 (Traveler’ Choice Major Airlines – Asia 2018) do Tripadvisor bình chọn.
 2018: Skytrax công nhận Vietnam Airlines là Hãng hàng không 4 sao năm thứ 3 liên tiếp
 2018: Hãng hàng không 4 sao toàn cầu do tổ chức APEX (The Airline Passenger Experience Association) trao tặng.
2021: Hãng hàng không đạt chứng chỉ 5 sao của Skytrax về độ an toàn giữa đại dịch Covid-19.

Liên doanh 
Tính đến ngày 8 tháng 12 năm 2016:
 Đối tác trong liên minh SkyTeam
 Air France
 Czech Airlines
 Alitalia
 Korean Air
 KLM Royal Dutch Airlines
 Delta Air Lines
 Air Europa
 Kenya Airways
 China Airlines
 China Eastern Airlines
 Garuda Indonesia
 Các đối tác khác:
 ANA - All Nippon Airways
 Cathay Pacific
 Qantas Airways
 Philippine Airlines
 Finnair
 Lao Airlines
 Cambodia Angkor Air
 Etihad Airways
 Pacific Airlines
 SNCF (đường sắt)
 VASCO

Đội bay

Đội bay hiện nay 

Tính đến tháng 3 năm 2022, VNA có tổng cộng 94 máy bay với độ tuổi trung bình là 8 năm. Ngoài dịch vụ vận chuyển hành khách, hãng này còn điều hành một bộ phận vận tải bằng đường hàng không, vận chuyển hàng hóa trong khu vực châu Á, châu Âu, Bắc Mỹ và châu Đại Dương, dùng chính những máy bay hành khách của mình và của các đối tác.

Trong thời gian gần đây, Boeing và Vietnam Airlines đang thực hiện bàn giao thêm 8 chiếc Boeing 787-10 Dreamliner để tiếp tục phục vụ những tuyến dài trong tương lai như Mỹ, Ý, Phần Lan, Ai Cập, Qatar, New Zealand,... Trong ngày 16/11/2018, tại Hamburg, Đức, hãng đã có chiếc Airbus A321neo đầu tiên, mang số đăng bạ VN-A617. Chiếc A321neo sử dụng nhiên liệu tự nhiên RG và sẽ hoạt động trong vài ngày sau. Dự kiến, A321neo sẽ trở thành đội bay mới nhất của Vietnam Airlines. Và sẽ đặt thêm 20 chiếc thêm trong các phần bay đường châu Á.

Đội bay của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam

Các máy bay trước đây

Tình hình tài chính
Vietnam Airlines do Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam sở hữu, hãng còn có công ty con là Công ty bay dịch vụ hàng không VASCO. Trước năm 2005, hãng đã từng nắm giữ đến 86% cổ phần của hãng hàng không cổ phần Jetstar Pacific, với tư cách đại diện cho cổ phần của chính phủ Việt Nam. Trong tương lai, hãng con VASCO cũng sẽ được tách riêng thành hãng hàng không độc lập.

Vietnam Airlines tăng trưởng tốt với số lượng hành khách tăng 37% mỗi năm cho đến 1997 khi cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á và những yếu tố tiêu cực khác làm giảm hiệu quả kinh doanh của hãng. Tuy vậy, hãng vẫn có lợi nhuận trong suốt cuộc khủng hoảng. Trong hai năm 1996 và 1997, hãng thông báo lợi nhuận hơn 100 triệu USD mỗi năm . Năm 1998, lợi nhuận giảm xuống chỉ còn khoảng 7 triệu USD. Lợi nhuận tăng lên 59 triệu USD vào năm 1999. Sau vụ tấn công 11 tháng 9 vào Hoa Kỳ, trong lúc nhiều hãng hàng không phải vật lộn, thu nhập từ vận tải hành khách của Vietnam Airlines lại tăng đột ngột. Hãng đã vận chuyển hơn 4 triệu hành khách trong năm 2002, tăng 18% so với năm trước. Vận chuyển hàng hóa tăng 20% trong cùng thời kì đó. Và kết quả là năm 2002, lợi nhuận của hãng tăng lên 35,77 triệu USD. Bất chấp sự bùng phát của dịch SARS, hãng thông báo lợi nhuận 26,2 triệu USD trong năm 2003. Trong vòng 11 tháng đầu năm 2005, hãng vận chuyển 6,8 triệu lượt khách với thu nhập gần 1,37 tỷ USD. Năm 2007, hãng đã vận chuyển 8,1 triệu hành khách. .

Doanh thu năm 2008 của công ty là 1,56 tỉ đôla (so với 1,27 tỉ đôla trong năm 2007) và lợi nhuận trước thuế và lãi là 14 triệu đôla (giảm so với 23 triệu đôla của năm 2007) với lưu lượng hành khách vận chuyển được là 8,8 triệu lượt khách .

Tình hình tài chính của Vietnam Airlines tăng trưởng khá tốt. Hãng đang có kế hoạch tăng số máy bay và số điểm đến trong những năm sắp tới.

Dịch Covid-19 đã khiến tình hình tài chính của Vietnam Airlines gặp khó khăn. 15 nghìn tỉ VNĐ là khoản tiền lỗ của Vietnam Airlines trong 6 tháng đầu năm 2020

Thị phần và cạnh tranh
 
Vào năm 2021, Vietnam Airlines Group (bao gồm hãng chính Vietnam Airlines và 2 hãng con Pacific Airlines & VASCO) chiếm tổng cộng 47% thị phần hàng không toàn quốc.

Tai tiếng

Các vụ bắt giữ phi hành đoàn
Thành viên phi hành đoàn đã từng có tiền lệ với những vụ việc buôn lậu nhiều tai tiếng:

 Tháng 8 năm 2007, phi công Trần Văn Đăng bị Cảnh sát liên bang Úc bắt giữ về tội chuyển 6.5 triệu đôla tiền mặt ra khỏi nước Úc. Sau đó ông Đăng bị phạt tù 4 năm rưỡi 
 Tháng 4 năm 2008, Vietnam Airlines buộc thôi việc phi công Lại Quốc Việt - người bị nghi liên quan đến đường dây rửa tiền và ma túy lớn tại Australia.. Lại Quốc Việt đã đem lậu 3,4 triệu Đô la Úc từ Australia về Việt Nam trong hai năm 2005 và 2006 và sau đó bị phạt tù 9 năm rưỡi
 Ngày 23/06/2008, ba nhân viên của hãng bị công an Thành phố Hồ Chí Minh khởi tố về tội vận chuyển 1,54 kg nữ trang bằng vàng có đính đá quý
Tháng 12 năm 2008, phi công Đặng Xuân Hợp bị Hải quan Nhật bắt giữ trong một đường dây vận chuyển hàng hóa ăn cắp ở Nhật.. Theo cơ quan điều tra Nhật Bản, một số phi công và tiếp viên của Vietnam Airlines thường vận chuyển các khối lượng lớn bất thường hành lý mỗi khi tới Nhật 
 Tháng 2 năm 2009, Hải quan Việt Nam đã phát hiện 6,4 kg vàng vô chủ trên chuyến bay VN 791 về từ Hồng Kông của Vietnam Airlines tại sân bay Nội Bài 
 Tháng 11 năm 2009, ba tiếp viên Vietnam Airlines (hai nam, một nữ) trên chuyến bay VN 937 từ Seoul về Hà Nội đã bị hải quan Hàn Quốc tạm giữ tại sân bay Incheon vì chuyển lậu 20 lượng kim loại quý 
 Tháng 6 năm 2010, phi hành đoàn gồm 13 người trên chuyến bay VN782 từ Sydney đi Sài Gòn đã bị Cảnh sát liên bang Úc tạm giữ, vì nghi ngờ chuyển ngân lậu
 Khoảng giữa tháng 11/2011, khi chuyến bay VN937 của Vietnam Airlines hành trình Seoul (Hàn Quốc) - Hà Nội chuẩn bị cất cánh, lực lượng hải quan sân bay Incheon phát hiện trong hành lý xách tay của 3 tiếp viên có 20 lượng vàng.
 Tháng 3 năm 2014, phi hành đoàn gồm 1 tiếp viên tên Nguyễn Thị Bích Ngọc và 5 thành viên phi hành đoàn bị bắt giữ tại Nhật Bản vì nghi vận chuyển hàng ăn cắp.
 Ngày 10/3/2015, Hàn Quốc vừa tạm giữ cơ trưởng Nguyễn Văn Dũng và nam tiếp viên Nguyễn Tuấn Phong của Vietnam Airlines vì phát hiện giấu 6 kg vàng dưới đế giày, tại sân bay quốc tế Gimhae, thành phố Busan, sau khi 2 thành viên phi hành đoàn nói trên thực hiện chuyến bay VN426 từ Hà Nội đi Busan.
 Ngày 16/3/2023, Chi cục Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất đã phối hợp Phòng cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý Công an TP HCM tạm giữ 4 nữ tiếp viên Vietnam Airlines từ Pháp về TP HCM đã mang hơn 11 kg thuốc lắc và ma túy tổng hợp, giấu trong các tuýp kem đánh răng.

Đối xử với khách hàng
 Tháng 6 năm 2008, Ngoại trưởng Bỉ Karel De Gucht và đại sứ Bỉ tại Việt Nam, Hubert Cooreman và phái đoàn Bỉ trong chuyến công du Việt Nam đã đi máy bay hành khách từ Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh, tuy đã đặt ghế trước nhưng đã bị nhân viên Vietnam Airlines hạ cấp từ ghế hạng thương gia xuống phổ thông, "lý do là hãng hàng không đã lấy chỗ hạng thương gia để cho các Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam có chỗ bay vào Nam dự đám tang cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt"
 Tháng 4 năm 2011, vụ việc tiếp viên hàng không Trịnh Thị Hoa gọi an ninh sân bay Đà Nẵng lên máy bay trấn áp huấn luyện viên đội tuyển Taekwondo VN Lê Minh Khương - cho biết đang xem xét các thủ tục khởi kiện hãng Vietnam Airlines (VNA), xuất phát từ việc ông Khương bị hành hung trên chuyến bay VN1169 khởi hành từ Hà Nội đi Thành phố Hồ Chí Minh hôm 18.4. Sự việc này còn khiến dư luận bất bình khi cục phó cục hàng không Lại Xuân Thanh tuyên bố có thể cấm bay đối với ông Lê Minh Khương vì chưa biết đúng sai nhưng đã khẳng định khách sai. Bức thư làm chứng của vị khách Singapore Eileen Tan cũng bị cho là chưa thuyết phục. Hãng đã phải giải trình về sự việc liên quan đến huấn luyện viên trưởng đội tuyển Taekwondo Việt Nam Lê Minh Khương tham gia chuyến bay VN1169

Kiện cáo với công ty Italy
Tháng 11 năm 1992, Vietnam Airlines (cũ) ký hợp đồng chỉ định Công ty Falcomar (Ý) là đại lý của VNA tại thị trường Ý. Theo phía nguyên đơn là luật sư Liberati, từ 12 năm 1992, ông này đã được Falcomar thuê để thực hiện một số công việc cho Falcomar với tư cách là đại diện cho Vietnam Airlines.
Ngày 14 tháng 9 năm 1994, luật sư Liberati có đơn gửi Tòa án Roma yêu cầu Falcomar và Vietnam Airlines thanh toán những chi phí công việc mà ông ta đã thực hiện, tổng số khoảng trên 573.000.000 lire (tiền Ý).
Ngày 1 tháng 11 năm 1994, thông qua Đại sứ quán Ý tại Hà Nội, Tòa án Roma gửi giấy triệu tập cho Vietnam Airlines tham dự phiên tòa tại Ý. Theo giấy này, thì ngày 30 tháng 11 năm 1995, Vietnam Airlines phải có mặt tại Tòa án Roma để tham dự phiên xử. Tuy nhiên, Vietnam Airlines đã không có đại diện tham dự phiên xử này. Phiên tòa vẫn được đưa ra xét xử theo luật định của Ý.
Ngày 7 tháng 3 năm 2000, Tòa án Roma ra phán quyết phía Vietnam Airlines phải bồi thường cho luật sư Liberati 4 tỷ 851 triệu lire (khoảng 4,3 triệu euro). Do không tham dự phiên tòa nên Vietnam Airlines không nhận được phán quyết cũng như bất cứ thông tin nào liên quan đến vụ việc này.
Ngày 2 tháng 5 năm 2002 là thời điểm hết hạn kháng cáo, Vietnam Airlines mới nhận được thư của luật sư Liberati cùng trích lục bản án của Tòa án Roma, yêu cầu Vietnam Airlines phải trả số tiền 4.370.584 euro trong vòng 30 ngày.
Ngày 18 tháng 2 năm 2004, Vietnam Airlines nhận được thông báo của Ủy ban Đòi nợ và Tịch biên Pháp thông báo phong tỏa số tiền 1,3 triệu euro tại tài khoản BSP Pháp (tài khoản thu từ bán vé máy bay ở đại lý) của Vietnam Airlines để thanh toán theo phán quyết của tòa. Kèm theo quyết định của Tòa Phúc thẩm Paris xác nhận số tiền mà Vietnam Airlines phải trả là gần 5,2 triệu euro (tính cả lãi suất phát sinh theo lãi suất ngân hàng, tức là khoảng 100 tỷ đồng). Vietnam Airlines lập tức có đơn kháng án và được tòa án Roma tiếp nhận.
Trước sự phức tạp của vấn đề, ngày 9 tháng 6 năm 2004, Vietnam Airlines đã báo cáo sự việc với Thủ tướng.
Ngày 17 tháng 3 năm 2005, tòa phúc thẩm Ý đã triệu tập Vietnam Airlines cùng luật sư Liberati để tranh tụng.
Ngày 31 tháng 3 năm 2005, tòa án phúc thẩm Ý tiếp tục phiên tranh tụng lần thứ hai. Tòa đã tiếp nhận thêm hồ sơ tài liệu của hai bên và tuyên sẽ tiếp tục phiên tranh tụng lần thứ ba vào 27 tháng 1 năm 2006.
Ngày 18 tháng 3 năm 2009, Vietnam Airlines cho biết sẽ tiến hành vụ kiện tại Ý đến cùng sau khi phát hiện ra tình tiết mới có lợi cho hãng, vụ kiện được diễn ra vào ngày 3/4/2009 và hãng sẽ có 80 ngày để chuẩn bị vụ kiện 
Ngày 24/10/2014, tòa phúc thẩm Paris (Pháp) đã bác kháng cáo của Vietnam Airlines, tuyên y án sơ thẩm buộc phải trả 5,2 triệu euro cho luật sư Maurizio Liberati . Khoản bồi thường này hiện chưa tính đến lãi suất từ tháng 11 năm 2003 đến khi Vietnam Airlines thanh toán.

Y tế, an ninh, các sự cố và tai nạn

An ninh

Hệ thống an ninh
Sau năm 1975, lịch sử của ngành hàng không dân dụng Việt Nam đã ghi nhận những vụ cướp máy bay đa phần là vì mục đích tị nạn chính trị.

Sau vụ không tặc đầu tiên xảy ra ngày 29 tháng 10 năm 1977, Tổng cục Hàng không dân dụng Việt Nam trang bị cho tổ lái mỗi người một súng ngắn K54 và gia cố lại cửa buồng lái, đồng thời quy định cửa buồng lái luôn luôn đóng. Tiếp viên khi đưa nước, thức ăn cho tổ lái phải gõ cửa theo ám hiệu riêng. Hai mươi chiến sĩ của Trung đoàn 144 (Trung đoàn bảo vệ cơ quan Trung ương Đảng, Nhà nước và cơ quan Bộ Quốc phòng, nay là Lữ đoàn 144 Bộ Tổng tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam) được đưa sang Tổng cục Hàng không dân dụng Việt Nam để làm cảnh vệ trên không, đi theo bảo vệ các chuyến bay dân sự. Mỗi người được trang bị một khẩu súng ngắn K54.

Sau vụ tấn công khủng bố vào Hoa Kỳ ngày 11 tháng 9 năm 2001, Vietnam Airlines thông báo một loạt các biện pháp nhằm cải thiện an ninh tại sân bay cũng như trên máy bay, trong đó có:

 Những hệ thống khóa mới trên các máy bay cho phép buồng lái hoàn toàn cách ly với cabin hành khách trong suốt chuyến bay.
 Bổ sung thêm lực lượng an ninh tại sân bay và tăng cường kiểm tra khách hàng.
 Các máy chiếu tia X mới và những dụng cụ soi khác.

Các vụ không tặc chiếm quyền kiểm soát máy bay

Tai nạn 
Trong vòng 20 năm qua, Vietnam Airlines đã hứng chịu ba tai nạn nghiêm trọng. Những vụ tai nạn chết người này đều liên quan đến những chiếc máy bay do Nga chế tạo. Những loại máy bay này đã bị loại ra khỏi đội bay kể từ những ngày đó. Một vài tai nạn không thương vong đã xảy ra với Tupolev Tu-134 khi nó va chạm mạnh trong lúc hạ cánh. Ít nhất hai vụ rơi máy bay chết người đã từng xảy ra với Yakovlev Yak-40. Hầu hết những sự cố này đều xảy ra lúc máy bay sắp đến sân bay hoặc sắp hạ cánh mà trong đó thời tiết là một nguyên nhân. Cả ba vụ tai nạn chết người đều xảy ra trong mưa to.

Các vụ "tai nạn trong gang tấc" xảy ra thường xuyên , nhưng nguyên nhân chính là do ngành hàng hàng không và hàng không dân dụng Việt Nam thường xuyên lớn mạnh và điều chỉnh theo công nghệ hiện đại, tạo ra một khoảng cách công nghệ mà các nhân viên điều khiển không lưu cần phải bù lấp.

Trong những vụ sau đây, lỗi phi công trong lúc tiến đến gần sân bay hay hạ cánh có thể là nguyên nhân chính của tai nạn. Theo báo cáo, lối suy nghĩ theo bài vở cũ được xem là nhân tố chính trong những trường hợp mà phi công bộc lộ tâm lý không dễ chịu khi phải hoãn hạ cánh.

Các vụ tai nạn gây chết người

Các vụ tai nạn không có thương vong

Các sự cố khác
17/06/2020 10:24 GMT+7
Chuyến bay VN1379 đáp xuống Tân Sơn Nhất lúc 18h. Khi lăn vào bãi đổ số 2, thời tiết không mưa, xe thang có mui che, sàn thang khô ráo cập vào máy bay để đón khách.

Nữ hành khách trên đi xuống khoảng 7 bậc thang thì tự té ngã và chảy máu đầu. Các đơn vị hàng không triển khai đội y tế, xe cứu thương chuyển khách vào Bệnh viện 175 cấp cứu nhưng người này đã tử vong.
vào TP.HCM, nữ hành khách H.T.A.T., sinh năm 1970, khi xuống máy bay bằng xe thang đã bị trượt chân, ngã chảy máu đầu. Sự việc trên xảy ra vào chiều 15-6.

Ngày 5 tháng 1 năm 2022, chuyến bay VN 5311 từ Sân bay Quốc tế Narita (Nhật Bản) đi Hà Nội đã phải hạ cánh khẩn cấp tại Fukuoka sau khi Văn phòng Vietnam Airlines tại Nhật Bản nhận được cuộc điện thoại đe doạ sẽ bắn hạ máy bay này tại vịnh Tokyo. Sau 2 giờ đồng hồ, nhà chức trách Fukuoka đã cho máy bay cất cánh và về đến Hà Nội vào tối cùng ngày.

Người nổi tiếng mất do tai nạn của Vietnam Airlines
 Đặng Hồi Xuân (1929-1988), nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam - Ngày 9 tháng 9 năm 1988, tai nạn máy bay Tu-134 của Vietnam Airlines, máy bay nổ sau khi rơi xuống một cánh đồng cách Sân bay quốc tế Don Mueang 6 km, ở Bangkok, Thái Lan.

Xem thêm
Danh sách các Hãng hàng không Việt Nam

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 
 
 
 
 
Trang Youtbue Vietnam Airlines
 

 
Chính phủ Việt Nam
Vietnam Airlines
Nhãn hiệu Việt Nam
Hãng hàng không Việt Nam
Hãng hàng không nhà nước
Thành viên của IATA
Công ty Việt Nam
Công ty vận chuyển châu Á