Con bò hình cầu

Con bò hình cầu (spherical cow) là một ẩn dụ hài hước cho các mô hình khoa học cực kỳ đơn giản hóa của các hiện tượng phức tạp. Bắt nguồn từ vật lý lý thuyết, ẩn dụ này đề cập đến xu hướng quy một vấn đề về tới mức đơn giản nhất có thể tưởng tượng được nhằm làm cho tính toán dễ thực hiện hơn, ngay cả khi sự đơn giản hóa làm giảm khả năng áp dụng mô hình vào thực tế. Ẩn dụ và các biến thể sau này cũng đã được sử dụng trong những lĩnh vực khác.

Lịch sử 
Cụm từ này xuất phát từ một trò đùa, chế nhạo các giả định đơn giản hóa đôi khi được sử dụng trong vật lý lý thuyết.Câu chuyện này đã được kể với nhiều biến thể, bao gồm cả một chuyện đùa rằng một nhà vật lý nói rằng ông ta có thể tiên đoán được ai sẽ thắng cuộc trong bất kỳ cuộc đua ngựa nào, nhưng trong điều kiện các con ngựa hình cầu di chuyển trong chân không. Trong một bức thư năm 1973 tới biên tập của tạp chí Science đã mô tả "câu chuyện nổi tiếng" về một nhà vật lý với lời giải cho bài toán sản lượng trứng của một trang trại gia cầm bắt đầu với câu "Giả định một con gà hình cầu".

Đề cập trong khoa học 
Alan Turing, trong bài viết năm 1952 của ông "The Chemical Basis of Morphogenesis", khẳng định rằng: "một hệ có đối xứng cầu, và với trạng thái thay đổi do các phản ứng hóa học và sự khuếch tán... không thể dẫn đến một sinh vật như một con ngựa, một con vật không đối xứng cầu."

Trong văn hóa đại chúng 

Khái niệm này quen thuộc tới nỗi cụm từ này đôi khi được sử dụng để nhắc tới ngắn gọn cho toàn bộ vấn đề mô hình hóa hợp lý. Ví dụ, Consider a Spherical Cow (tạm dịch: Xét một con bò hình cầu) là một cuốn sách năm 1988 về giải quyết bài toán sử dụng các mô hình đơn giản hóa.

Ngay cả khi không có ngữ cảnh mô hình khoa học, trò đùa này vẫn đủ nổi tiếng để có thể đề cập gián tiếp. "Spherical Cow" được lựa chọn là mật danh cho bản phân phối Linux Fedora 18. Trong loạt sitcom The Big Bang Theory, một trò đùa đã được kể bởi Tiến sĩ Leonard Hofstadter với câu kết đề cập đến những "con gà hình cầu trong chân không", trong tập phim The Cooper-Hofstadter Polarization.

Xem thêm 

 Giả định một cái mở lon
 Bài toán Fermi
 Homo economicus

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 NASA:Exploration of the Universe Division - Supernova models as spherical cows
 Hubble Heritage Gallery Page: related history from Space Telescope Institute

Truyện cười
Mô hình khoa học
Khoa học trong xã hội
Vật lý lý thuyết
Mô hình hóa khoa học