Seawolf (lớp tàu ngầm)

Lớp tàu ngầm Seawolf là một lớp tàu ngầm tấn công nhanh (SSN) sử dụng năng lượng hạt nhân, là lực lượng nòng cốt của đội tàu ngầm của Hải quân Liên bang Mỹ (USN). Seawolf được thiết kế để thay thế cho các tàu ngầm hạt nhân lớp Los Angeles đã lạc hậu, công việc thiết kế được General Dynamics Electric Boat khởi động vào năm 1983. Một hạm đội 29 tàu ngầm lớp Seawolf chế tạo trong khoảng thời gian mười năm đã được lên kế hoạch, nhưng sau đó đã giảm xuống còn 12 tàu ngầm. Tuy nhiên, toàn bộ chương trình chế tạo 12 tàu ngầm lớp Seawolf lúc bấy giờ được ước tính lên đến 33,6 tỷ USD, một khoản chi phí khó có thể chấp nhận được trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh kết thúc, Liên Xô tan rã vào năm 1991 và mối đe dọa từ các tàu ngầm công nghệ cao tương đương của Liên Xô cũng không còn nữa. Cuối cùng, chương trình chỉ dừng lại ở việc chế tạo 3 tàu ngầm thuộc lớp này, với giá trị 7,3 tỷ USD. Hải quân Liên bang Mỹ sau đó đã thiết kế lớp Virginia nhỏ hơn và rẻ hơn để thay thế. Seawolf là lớp tàu ngầm tấn công đắt đỏ nhất từng được chế tạo và là phương tiện ngầm đắt thứ 2 nếu xét chung các loại.<ref name=":0"></ref< 
Tàu ngầm seawolf là tàu ngầm có hệ thống vũ khí và sức mạnh uy lực hơn bất kỳ tàu ngầm nào trên thế giới

Lịch sử phát triển 

Cuối thập niên 1980 của thế kỷ trước, Hải quân Liên bang Mỹ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng. Năm 1980, Liên Xô tiếp nhận thông tin tình báo từ John Anthony Walker cho biết, hải quân Mỹ có thể theo dõi các tàu ngầm của nước này thông qua tiếng ồn lớn phát ra từ chân vịt. Kết quả là Liên Xô đã tìm kiếm các máy móc tiên tiến của phương Tây để chế tạo chân vịt tốt hơn cho tàu ngầm. Năm 1981, công ty Toshiba của Nhật Bản đã bán máy phay chế tạo chân vịt (hiện nay là máy phay CNC chín trục, tương đối phổ biến) cho Liên Xô thông qua tập đoàn Kongsberg của Na Uy.

Tới giữa những năm 1980, các loại máy móc mới của Liên Xô bắt đầu phát huy tác dụng. Tàu ngầm mới lớp Akula đã hạn chế gây tiếng ồn ở mức độ tối đa. Một nguồn tin chính phủ Mỹ tiết lộ với tờ Los Angeles Times rằng "các tàu ngầm này (Akula) chỉ bắt đầu hoạt động êm ái sau khi thiết bị của Toshiba được đưa vào sử dụng". Ngoài khả năng hoạt động êm ái, tàu ngầm lớp Akula còn có thể lặn sâu tới hơn 600m. Trong khi đó, tàu ngầm lớp Los Angeles của Mỹ chỉ có thể lặn sâu tối đa chỉ 450m ít hơn 150m so với lớp Akula.

Để đối phó với mối đe dọa từ tàu ngầm lớp Akula, Hải quân Mỹ cho ra đời tàu ngầm tấn công hạt nhân lớp Seawolf. Thân tàu làm bằng thép hợp kim HY-100 dày 0.05m, cho phép tàu chịu được áp lực nước cao hơn để lặn sâu hơn. Hợp kim HY-100 bền chắc hơn khoảng 20% so với hợp kim HY-80 được sử dụng cho tàu ngầm lớp Los Angeles. Do đó, tàu ngầm mới có khả năng lặn ở độ sâu hơn 600m, và lặn giới hạn độ sâu tối đa là 914m

Với chiều dài 108m, tàu ngầm Seawolf ngắn hơn một chút so với lớp tàu tiền nhiệm nhưng lại rộng tới 12m (tàu Los Angeles rộng 10m). Độ rộng này về cơ bản khiến Seawolf nặng hơn các tàu ngầm lớp trước, lượng giãn nước khi lặn hơn 9.100 tấn, riêng tàu USS Jimmy Carter (SSN-23) có lượng giãn nước khi lặn lên đến 12.158 tấn. Các tàu lớp Seawolf có đội thủy thủ 140 người (14 sĩ quan, 126 thủy thủ).

Hải quân Mỹ đã hợp nhất tàu ngầm USS Seawolf (SSN-21), USS Connecticut (SSN-22) và USS Jimmy Carter (SSN-23) thành lực lượng cốt lõi của Đội phát triển tàu ngầm số 5. Nhóm này chịu trách nhiệm thử nghiệm thiết bị nghe dưới nước và các tàu lặn điều khiển từ xa - có thể hoạt động cùng với 1 tàu ngầm lớn hơn hoặc hoạt động độc lập. Ngoài ra, họ đồng thời phụ trách phát triển các chiến thuật chiến đấu mới ở Bắc Cực, khu vực mà tàu ngầm dễ dàng giấu mình trước đối phương.

Đơn vị này không đề cập gì đến nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo. Mặc dù cái tên của họ chỉ đề cập tới một chức năng duy nhất là thử nghiệm nhưng Hải quân Liên bang Mỹ lại thường dùng biệt danh như vậy cho các nhóm đặc nhiệm hoặc lực lượng tinh nhuệ khác. Chẳng hạn, biệt đội SEAL Team Six huyền thoại chuyên săn lùng khủng bố có tên chính thức là Nhóm phát triển tác chiến đặc biệt của Hải quân. Hay phi đoàn chịu trách nhiệm hộ tống chuyên cơ Tổng thống Mỹ và các quan chức cấp cao được đơn thuần gọi là Phi đoàn trực thăng hải quân số 1 nhưng vẫn dùng tên viết tắt là HMX-1 – đề cập tới nguồn gốc ban đầu là một phi đoàn trực thăng thử nghiệm.

Dự án nâng cấp 

Khả năng hoạt động cực êm ái của lớp Seawolf đã tạo tiền đề cho Hải quân Liên bang Mỹ nảy sinh ý tưởng cải tiến chiếc tàu ngầm cuối cùng thuộc lớp này - USS Jimmy Carter (SSN-23) - để hỗ trợ các hoạt động bí mật. Dự án nâng cấp được thực hiện bởi General Dynamics Electric Boat với chi phí 887 triệu USD. Một module đa nhiệm (MMP-Multi-Mission Platform) dài hơn 30m được lắp đặt thêm vào thân tàu, cho phép USS Jimmy Carter có khả năng triển khai và thu hồi các phương tiện điều khiển từ xa hoặc các phương tiện lặn không người lái, hỗ trợ đặc nhiệm SEAL hay các đội người nhái thực hiện nhiệm vụ.

SSN-23 còn được gắn thêm một số thiết bị hỗ trợ để giúp xử trí chính xác những tình huống như nghe lén thông tin từ các đường cáp ngầm và những hoạt động do thám khác. Chính đặc điểm này đã khiến giới phân tích quân sự đánh giá USS Jimmy Carter là một trong những tàu ngầm gián điệp bí mật nhất của Bộ Quốc phòng Mỹ. Mọi hoạt động của tàu SSN-23 mà bản ghi chép hoạt động hàng năm (được công bố chính thức) đều gọi chung là Sứ mệnh 7.

Hệ thống điện tử 

Để đối phó với những đòn phản công của tàu ngầm địch, Seawolf sử dụng hệ thống phóng ngư lôi mồi WLY-1 của Northrop Grumman và một tổ hợp đối phó điện tử GTE WLQ-4. Hệ thống khí tài này đã cho tàu có khả năng toàn diện: Phát hiện sớm mục tiêu, tấn công mạnh mẽ, cơ động nhanh chóng và phòng ngự tránh đòn phản công. Ban đầu, tất cả các hệ thống vũ khí trên đều chịu sự chỉ huy kiểm soát của hệ thống dữ liệu tác chiến BSY-2 (do tập đoàn Lockheed Martin phát triển) với một mạng lưới khoảng 70 bộ vi xử lý Motorola 68030, đây cũng là hệ thống xử lý dùng cho các máy tính Macintosh trong thời kỳ đầu. Hiện nay, hệ thống này đã được thay thế bằng hệ thống kiểm soát vũ khí AN/BYG-1 hiện đại hơn do tập đoàn Raytheon thiết kế.

Seawolf được trang bị hệ thống phát hiện tàu ngầm sonar BQQ 5D, trong đó có hệ thống thủy âm hình cầu chủ động và bị động đường kính 24 feet BQQ-5D và BQS-24. Thông tin từ hệ định vị thủy âm thu về sẽ được hệ thống AN/BBQ-10 (V4) do Lockheed Martin chế tạo. Để định hướng, tàu sử dụng radar BPS-16, hoạt động trên băng tần I. Ngoài ra tàu còn được trang bị hệ thống định vị thủy âm TB-29 để phát hiện nhanh đối tượng gần như mìn hay thủy lôi. Nhờ hệ thống hiện đại này, các tàu lớp Seawolf có khả năng phát hiện sớm tàu ngầm đối phương và tung đòn đánh chặn.

Hệ thống vũ khí

Tên lửa hàng trình tầm xa UGM-109 Tomahawk 
Tương tự như các tàu lớp Los Angeles cải tiến, Seawolf không có bất kỳ vũ khí nào bố trí bên ngoài. các tàu lớp Seawolf được trang bị cả phiên bản tấn công mặt đất và chống hạm của tên lửa BGM-109 Tomahawk do Raytheon phát triển. BGM-109C Tomahawk phiên bản tấn công mặt đất có tầm bắn 2.500 km. RGM/UGM-109B Tomahawk phiên bản chống hạm dẫn đường bằng radar có tầm hoạt động lên đến 1700km.

Các tên lửa sau khi được phóng bằng xung lực nước (phóng ngang qua ống phóng ngư lôi), tên lửa ra khỏi nước và một động cơ đẩy nhiên liệu rắn được kích hoạt trong vài giây đưa tên lửa bay lên không cho tới khi chuyển qua giai đoạn bay hành trình. Sau khi bắt đầu bay, các cánh của tên lửa mở ra để tạo lực nâng, ống hút gió mở ra và động cơ turbin cánh quạt được dùng cho bay hành trình. Trên mặt nước, tên lửa Tomahawk sử dụng dẫn đường quán tính hay GPS để bay theo hành trình định sẵn; khi tới đất liền hệ thống dẫn đường của tên lửa được hỗ trợ bởi Hệ thống định dạng mặt đất (TERCOM). Giai đoạn dẫn đường cuối cùng được thực hiện bởi hệ thống Điều chỉnh định dạng khu vực theo hình ảnh số (DSMAC) hay GPS, với độ chính xác tuyên bố khoảng 10 mét.

Tomahawk có thể được trang bị đầu đạn hạt nhân W80, mặc dù nó thường không được mang theo. Các cải tiến của Block III (1993) bao gồm: trang bị thêm GPS để giảm thời gian cần thiết cho lập kế hoạch nhiệm vụ từ 80 giờ xuống còn một giờ, động cơ turbin khí được cải tiến để tiêu thụ ít nhiên liệu hơn trong khi lực đẩy tăng hơn 20%.

Vụ phóng dưới nước đầu tiên của tên lửa Raytheon Tactical Tomahawk Block IV diễn ra vào tháng 11 năm 2002.  Bản nâng cấp Block IV TLAM-E mới nhất cho phép Tomahawk có thể được định tuyến lại trong chuyến bay tới các mục tiêu được lên kế hoạch trước hoặc mới xuất hiện chứ không còn phải bay theo lộ trình định sẵn. Tên lửa Block IV có khả năng bay lượn linh hoạt trên một khu vực mục tiêu với camera quan sát để cung cấp thông tin chiến trường cho các sĩ quan chỉ huy. Cảm biến quang điện của Tomahawk Block IV cho phép nó cung cấp thông tin đánh giá thiệt hại theo thời gian thực từ các cuộc tấn công trước đó. Block IV là biến thể Tomahawk duy nhất vẫn được sản xuất. Tên lửa được đưa vào trang bị trên các tàu mặt nước của USN vào tháng 9 năm 2004.

Tên lửa chống hạm UGM-84C Sub-Harpoon 
Lớp Seawolf cũng mang tên lửa chống hạm UGM-84C Sub-Harpoon của Boeing. Tên lửa Harpoon tiêu chuẩn AGM-84 được trang bị hai động cơ, động cơ rocket nhiên liệu rắn hoạt động trong giai đoạn phóng, khi tên lửa đạt trạng thái ổn định, hết nhiên liệu động cơ sẽ tự tách bỏ. Ở giai đoạn bay chính, tên lửa dùng động cơ turbine phản lực cánh quạt đẩy. Tên lửa tích hợp hệ thống định vị vệ tinh GPS và hệ thống dẫn đường quán tính; ở giai đoạn cuối, tên lửa sẽ kích hoạt hệ thống radar. Phiên bản UGM-84C có thông số và tính năng tương đương của phiên bản tiêu chuẩn AGM-84 với chiều dài 4,6m, đường kính thân 0,34m, trọng lượng khi phóng 691 kg, đầu đạn thuốc nổ mạnh nặng 222 kg. Đạn tên lửa UGM-84 được lắp tầng đẩy tăng cường và phóng qua ống phóng ngư lôi cỡ 660mm.

Ngư lôi Mk48 ADCAP 
Seawolf có 8 ống phóng ngư lôi cỡ 660mm để phóng ngư lôi và tên lửa. 50 tên lửa/ngư lôi được mang theo. Ngư lôi Mk48 ADCAP do Raytheon phát triển năm 1988. Nó được thiết kế để đánh chìm các tàu chiến có tốc độ cao khả năng linh hoạt, nó cũng được dùng để phá hủy các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân ở vùng nước sâu. Mk-48 ADCAP có thể được dẫn hướng từ tàu ngầm bằng dây gắn trên ngư lôi. Chúng cũng có các sensor chủ động hoặc bị động riêng đặt trên ngư lôi để tiến hành dò tìm mục tiêu, thực hiện quy trình bám và tấn công mục tiêu. Mk48 ADCAP được thiết kế để có thể phát nổ bên dưới keel tàu (sống tàu) để xé toạc tàu làm đôi, khiến tàu mất hoàn toàn khả năng chiến đấu, trong trường hợp nó bỏ qua mục tiêu, nó có thể tiếp tục quay lại dò tìm. Ngư lôi hạng nặng Mk48 ADCAP nặng 1,5 tấn, dài 5,79m, lắp đầu đạn nặng 295 kg, đạt tốc độ hành trình 55 hải lý/h. Đặc biệt, Mk-48 có thể bắn mục tiêu ở độ sâu tối đa hơn 800m, tầm bắn 38 km (dẫn đường thụ động) hoặc 50 km (dẫn đường chủ động).

Hệ thống động lực 
Tàu ngầm Seawolf trang bị một lò phản ứng hạt nhân Westinghouse PWR S6W, có công suất 52.000 mã lực, cùng 2 turbine khí kết nối với một trục. Seawolf là tàu ngầm đầu tiên của Mỹ sử dụng hệ thống đẩy phản lực nước (pump-jet) để di chuyển thay vì chân vịt, giúp tàu hoạt động êm và nhanh hơn (công nghệ này hiện được áp dụng cho các tàu ngầm lớp Virgina). Điều đó cho phép tàu có thể di chuyển với tốc độ 18 hải lý/giờ khi nổi, 35 hải lý/giờ khi lặn và có thể chạy với tốc độ 20 hải lý/giờ ở chế độ yên tĩnh.

Theo Hải quân Mỹ, các tàu ngầm lớp Seawolf có độ ồn khi hoạt động thấp hơn 10 lần so với phiên bản cải tiến của tàu lớp Los Angeles và thấp hơn 70 lần so với phiên bản gốc của lớp tàu này. Ngoài ra, chúng có thể di chuyển ở chế độ im lặng với tốc độ gấp đôi các tàu lớp trước.
Seawolf được đánh giá là tàu ngầm tấn công tối Tân nhất thế giới hiện nay nhờ thiết kế chân vịt độc đáo và các thiết bị đều được giảm tiếng ồn đáng kể để tránh sonar, và cùng khả năng mang tối đa hơn 50 đạn ngư lôi tên lửa các loại.

Hoạt động

Chú thích 

Tàu ngầm hạt nhân Hoa Kỳ
Lớp tàu ngầm