Lope de Vega

Si Lope Félix de Vega Carpio  ( , ; 25 Nobyembre 156227 Agosto 1635) ay isang Kastilang manunula, manunulat sa dula at nobela, at marino. Isa siya sa pangunahing mga taong tanyag sa Ginintuang Panahon ng Kastila ng panitikang Baroque. Pangalawa lamang siya kay Miguel de Cervantes sa katanyagan sa mundo ng panitikang Kastila. Hindi mapapantayan ang wagas na dami ng kaniyang mga gawang pampanitikan, kaya isa siya sa pinakamapanlikhang mga may-akda sa kasaysayan ng panitikan. Binansagan siya ni Cervantes na "The Phoenix of Wits" at "Monster of Nature" (sa ) dahil sa kaniyang mapanlikhang katangian.

Binago ni Lope de Vega ang dulaang Kastila sa panahong nagsisimula na ito maging isang pangmadlang kaganapang pangkalinangan. Inilarawan niya ang pangunahing mga katangian nito, at dinala ang dulaang Kastilang Baroque sa rurok nito kasama sina Pedro Calderón de la Barca at Tirso de Molina. Dahil sa kabatiran, lalim, at pagkanatural ng kaniyang mga dula, tinuring siya na isa sa pinakadakilang mga dramaturgo sa panitikang Kanluranin, at itinatanghal pa rin ang kaniyang mga dula sa buong mundo. Itinuturing din siya na isa sa pinakamahusay na manunulang liriko sa wikang Kastila, at nagsulat siya ng ilang mga nobela. Bagamat hindi gaanong kilala sa mundong Ingles, itinanghal ang kaniyang mga dula sa Inglatera kasinghuli ng dekada-1660, kung kailang itinala ni diyaristang Samuel Pepys na inasikaso niya ang ilang mga adaptasyon at salin ng mga ito, bagamat hindi niya binanggit ang may-akda.

Ini-ugnay sa kaniya ang 3,000 sonete, 3 nobela, 4 maigsing nobela, 9 tulang epiko, at humigit-kumulang 500 dula. Bagamat binatikos siya sa pagpabor ng kantidad sa halip ng kalidad, itinuturing na mga obra maestra ang hindi-bababa sa 80 ng kaniyang mga dula. Kaibigan niya ang manunulat na si Francisco de Quevedo at pangunahing kaaway niya ang of dramaturgong si Juan Ruiz de Alarcón. Dahil sa dami ng kaniyang mga likhang akda, kinainggitan siya hindi lamang ng mga may-akdang kontemporaryo tulad nila Cervantes at Luis de Góngora, kung hindi pati na ang maraming iba pa. Bilang halimbawa, humiling minsan si Johann Wolfgang von Goethe na nakagawa sana siya ng isang malawak at makulay na obra.

Talaan ng mga gawa

Mga dula
Nakatala rito ang ilan sa pinakakilalang mga dula ni Vega:

 El maestro de danzar (1594) (The Dancing Master)
 Los locos de Valencia (Madness in Valencia)
 El acero de Madrid (The Steel of Madrid)
 El perro del Hortelano (The Gardener's Dog, isang anyo ng pabulang The Dog in the Manger)
 La viuda valenciana
 Peribáñez y el comendador de Ocaña
 Fuenteovejuna
 El anzuelo de Fenisa (Fenisa's Hook)
 El cordobés valeroso Pedro Carbonero
 Mujeres y criados (Women and Servants)
 El mejor alcalde, el Rey (The Best Mayor, The King)
 El Nuevo Mundo descubierto por Cristóbal Colón (The New World Discovered by Christopher Columbus)
 El caballero de Olmedo (The Knight from Olmedo)
 La dama boba (The Stupid Lady; The Lady-Fool)
 El amor enamorado
 El castigo sin venganza (Punishment Without Revenge)
 Las bizarrías de Belisa
 El mayordomo de la duquesa de Amalfi (The Duchess of Amalfi's Steward)
 Lo Fingido Verdadero (What you Pretend Has Become Real)
 El niño inocente de La Guardia (The Innocent Child of La Guardia)
 La fe rompida
 El Honrado Hermano (The Honourable Brother, based in the Classic story of the Horatii and Curiatii)

Opera
 La selva sin amor (18 Disyembre 1627) (The Lovelorn Forest), ang unang Kastilang opereta / sarsuwela

Mga tulang epiko at liriko 
 La Dragontea (1598) ("Drake the Pirate")
 El Isidro (1599) ("Isidro")
 La hermosura de Angélica (1602) ("The Beauty of Angelica")
 Rimas (1602) ("Rhymes")
 Arte nuevo de hacer comedias (1609)
 Jerusalén conquistada (1609)
 Rimas sacras (1614)
 La Filomena (1621)
 La Circe (1624)
 El laurel de Apolo (1630)
 La Gatomaquia (1634)
 Rimas humanas y divinas del licenciado Tomé de Burguillos (1634)

Kathang-isip na prosa 
 Arcadia (inilathala noong 1598) (The Arcadia), romansang hinggil sa buhay kabukiran, at nakakalat ang berso
 El peregrino en su patria (inilathala noong 1604) (The Pilgrim in his Own Country), adaptasyon ng mga nobelang Bisantino
 Pastores de Belen : prosas y versos divinos (inilathala noong 1614)
 Novelas a Marcia Leonarda
 Las fortunas de Diana (inilathala noong 1621)
 La desdicha por la honra (inilathala noong 1624)
 La más prudente venganza (inilathala noong 1624)
 Guzmán el Bravo (inilathala noong 1624)
 La Dorotea (inilathala noong 1632)

Parangal
Isang bayan sa lalawigan ng Hilagang Samar sa Pilipinas ay ipinangalan mula kay de Vega. Ito ay itinatag noong 1980 buhat sa 22 mga barangay ng Catarmán.

Noong 25 Nobyembre 2017, ipinagdiwang ng Google ang kaniyang ika-455 kaarawan sa pamamagitan ng isang Google Doodle.

Talababa

Mga sanggunian 

 Calderón, Lope de Vega and (2019). Theatre Database. Hinango sa http://www.theatredatabase.com/17th_century/calderon_and_lope_de_vega.html
 Goldáraz, Luis H. (2018, November 30). Lope, el verso y la vida . Libertad Digital. Hinango sa https://www.libertaddigital.com/cultura/libros/2018-11-30/antonio-sanchez-jimenez-presenta-la-biografia-de-lope-de-vega-1276629134/
 
 Hennigfeld, Ursula (2008). Der ruinierte Körper. Petrarkistische Sonette in transkultureller Perspektive. Würzburg: Königshausen & Neumann.
Ray Keck, author of Love's Dialectic: Mimesis and Allegory in the Romances of Lope de Vega
 
 Lope de Vega, Félix Arturo (2019). LibriVox. Retrieved from https://librivox.org/author/229?primary_key=229&search_category=author&search_page=1&search_form=get_results
 Lope de Vega, The Works of (2011). Spanish Books. Retrieved from https://www.classicspanishbooks.com/16th-cent-baroque-lope-works.html
 Lope Felix de (Carpio) Vega. (2011). Hutchinson’s Biography Database, 1. Retrieved from http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=f5h&AN=32237070
 Morley, S., & Allardice, L. (2003). Double takes. New Statesman, 132(4639), 46. Retrieved from http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=f5h&AN=9901048
 Vega Carpio, Félix Lope de (2019). Columbia Electronic Encyclopedia, 6th Edition, 1. Retrieved from http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=f5h&AN=134527223Asdfasdf
 Vega Carpio, Lope Felix de (2000). Theatre History. Retrieved from http://www.theatrehistory.com/spanish/lope001.html
 Vega, Lope de (2012). Britannica Biographies, 1. Retrieved from http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=f5h&AN=32425864

Sa Kastila
 Alonso, Dámaso, En torno a Lope, Madrid, Gredos, 1972, 212 pp. 
 Castro, Américo y Hugo A. Rennert, Vida de Lope de Vega: (1562-1635) ed. de Fernando Lázaro Carreter, Salamanca, 1968.
 De Salvo, Mimma, «Notas sobre Lope de Vega y Jerónima de Burgos: un estado de la cuestión», pub. en Homenaje a Luis Quirante. Cuadernos de Filología, anejo L, 2 vols., tomo I, 2002, págs. 141-156. Versión en línea revisada en 2008. URL. Consulta 28-09-2010.
 «Lengua y literatura, Historia de las literaturas», en Enciclopedia metódica Larousse, vol. III, Ciudad de México, Larousse, 1983, págs 99-100. 
 Huerta Calvo, Javier, Historia del Teatro Español, Madrid, Gredos, 2003.
 Menéndez Pelayo, Marcelino, Estudios sobre el teatro de Lope de Vega, Madrid, Editorial Artes Gráficas, 1949, 6 volúmenes.
 MONTESINOS, José Fernández, Estudios sobre Lope de Vega, Salamanca, Anaya, 1967. 
 Pedraza Jiménez, Felipe B., El universo poético de Lope de Vega, Madrid, Laberinto, 2004. 
 —, Perfil biográfico, Barcelona, Teide, 1990, págs. 3-23.
 Rozas, Juan Manuel, Estudios sobre Lope de Vega, Madrid, Cátedra, 1990.
 Pedraza Jiménez, Felipe B., Lope de Vega: pasiones, obra y fortuna del monstruo de naturaleza, EDAF, Madrid, 2009 ().
 Arellano, Ignacio, Historia del teatro español del siglo XVII, Cátedra, Madrid, 1995 ().
 Arellano, Ignacio; Mata, Carlos; Vida y obra de Lope de Vega, Bibliotheca homolegens, Madrid, 2011 ().

Mga kawing panlabas

 

 
 
 
 Audiobooks. Read, listen along and download Lope de Vega's poetry in Spanish. Free at AlbaLearning
 Lope de Vega's House Museum (Madrid)

Mga makata mula sa Espanya
Mga manunulat na Baroque
Mga manunulat mula sa Espanya