John von Neumann

Si John von Neumann (; 28 Disyembre 1903 – 8 Pebrero 1957) ay isang Amerikanong matematiko at polymath na ipinanganak sa Hungary. Siya ay nakagawa ng mga malalaking ambag sa iba't ibang larangan  kabilang sa matematika(pundasyon ng matematika), functional analysis, teoriyang ergodiko, heometriya, topolohiya, at numerical analysis), pisika (quantum mechanics, hydrodynamika, at dinamikang pluido), economika (teoriya ng laro), agham pangkompyuter (arkitekturang Von Neumann, pagpoprogramang linyar,  kumokopya sa sariling makina, pagkukwentang stokastiko), at estadistika.

Siya ay pangkalahatang itinuturing na isa sa pinakadakilang mga matematiko ng modernong panahon. Siya ay ipinanganak sa Budapest sa parehong panahon nina  Theodore von Kármán (b. 1881), George de Hevesy (b. 1885), Leó Szilárd (b. 1898), Eugene Wigner (b. 1902), Edward Teller (b. 1908), at Paul Erdős (b. 1913).

Si Von Neumann ay isang pionero ng paglalapat ng teoriyang operador sa quantum mechanics sa pagpapaunlad ng functional analysis. Isa siyang pangunahing kasapi ng  Manhattan Project at Institute for Advanced Study sa Princeton (bilang sa ilan sa mga orihinal na hinirang) at isang mahalagang pigura sa pagpapaunlad ng teoriya ng laro at mga konsepto ng cellular automata, ang universal constructor at dihital na kompyuter. Ang pagsisiyasat na matematikal ni Von Neumann ng istruktura ng replikasyon sa sarili ay nauna sa pagkakatuklas ng istruktura ng DNA. .

Si Von Neumann ay sumulat ng mga 150 inilimbag na papel sa kanyang buhay, 60 sa purong matematika, 20 sa pisika, at 60 sa nilalapat na matematika.

Mga sanggunian

Mga imbentor mula sa Hungary
Mga agnostiko
Mga Amerikanong siyentipiko ng kompyuter