Kredong Niceno

Ang Kredong Niceno (Latin: Symbolum Nicaenum) ay ang Kristiyanong kredong ekumenikal na tinatanggap ng Simbahang Silangang Ortodokso, Asiryanong Simbahan ng Silangan, Simbahang Oriental Ortodokso, Simbahang Katoliko Romano, at halos lahat ng mga pangkat ng Protestantismo, kabilang na ang Luteranismo, Komunyong Anglikano, mga Simbahang Reformado, ang Simbahang Presbiteryano, at ang Metodismo.

Kasaysayan

Noong mga 319 CE, nang si Athanasius ay isang deakono ng Alexandria, Ehipto, ang presbiterong si Arius ay nakipag-alitan kay Alexander ng Alexandria na nagbigay ng isang sermon tungkol sa pagkakapareho ng Anak sa Ama. Binatikos ni Arius si Alexander sa kanyang paniniwalang mali at heretikal na tinuturo nito. Pinakahulugan ni Arius ang sermon ni Alexander bilang muling pagbuhay ng Sabellianismo. Kanya itong kinondena at nangatawirang "kung ipinanganak ng Ama ang Anak, siya na ipinanganak ay may isang pagsisimula ng pag-iral; at mula dito ay ebidente na may isang panahon nang ang Anak ay hindi. Kaya kinakailangang sumunod na ang anak ay may substansiya mula sa wala". Ang mga pananaw teolohikal ni Arius ay pinaniniwalaang nag-ugat sa Kristiyanismong Alexandrian. Si Socrates ng Constantinople ay naniwalang si Arius ay naimpluwensiyahan ng mga katuruan ni Lucian ng Antioch. Si Arius ay mabigat na naimpluwensiyahan ng mga Alexandrianong gaya nina Origen  na isang karaniwang pananaw Kristolohikal sa simbahan ng Alexandria sa panahong ito. Gayunpaman, bagaman humango siya mula sa mga teoriya ni Origen tungkol sa Logos, ang parehong ito ay hindi magkaayon sa lahat ng bagay. Ikinatwiran ni Arius na ang Logos ay may pagsimula at kaya ang Anak ay hindi walang hanggan. Salungat dito, itinuro ni Origen na ang relasyon ng Anak sa Ama ay walang pasimula at ang Anak ay "walang hanggang nalikha". Ang suporta kay Arius mula sa mga makapangyarihang obispo gaya nina Eusebius ng Caesarea  at Eusebius ng Nicomedia, ay karagdagang nagpapakita kung paanong ang Kristolohiyang pagpapailalim ni Arius ay pinagsasaluhan din ng ibang mga Kristiyano sa Imperyo Romano.  Si Arius at ang kanyang mga tagasunod ay gumamit ng mga talata upang suportahan ang kanilang paniniwala gaya ng Juan 14:28 "Ang ama ay mas dakila sa akin" at Kawikaan 8:22 "Nilikha ako ng Panginoon sa pasimula ng kanyang gawa". Ang Ama ay nakikita ng mga ito na "ang tanging tunay na Diyos" gaya ng nasa 1 Corinto 8:5-6 "ngunit para sa atin ay  may isang Diyos, ang Ama na mula sa kanya ang lahat ng mga bagay..." Salungat dito ang Juan 10:30 "Ako at ang Ama ay iisa" ay naghahatid ng doktrinang Homoousian. Si Arius ay kalaunang itinawalag ni Alexander. Si Arius ay nagsimulang humimok ng suporta ng maraming mga obispo na umaayon sa kanyang posisyon.Sa panahon na itinawalag ni Alexander si Arius, ang doktrina ni Arius ay kumalat na ng lagpas sa diocese ng Alexandria, Ehipto. Ito ay naging paksa ng talakayan at kaguluhan sa buong Simbahan. Ang simbahan sa panahong ito ay isa ng makapangyarihang pwersa sa daigdig Romano na ginawang legal ng emperador Constantine I noong 313. Ang emperador ay nagkaroon ng sariling interest sa ilang mga isyung ekumenikal kabilang ang kontrobersiyang Donatismo noong 316 CE. Kanyang ninais na wakasan ang alitang Arianismo. Maaring sinamahan ni Athanasius si Alexander sa Unang Konseho ng Nicaea noong 325 na lumikha ng Kredong Niseno at nag-anatema kay Arius at kanyang mga tagasunod. Ang konsehong ito ay pinatawag at pinangasiwaan ng mismong emperador Constantine I na lumahok at nanguna sa ilang mga talakayan. Sa Konsehong ito, ang mga 22 obispo na pinamunuan Eusebius ng Nicomedia ay dumating bilang mga tagasuporta ni Arius. Nang basahin ng malakas ang ilan sa mga kasulatan ni Arius, ang mga ito ay kinondena ng karamihan ng mga kalahok bilang mapamusong. Ang mga naniniwala na ang Kristo ay kapwa-walang hanggan at konsubstansiyal sa Ama ay pinamunuan ni Athanasius. Ang mga naniwala na ang Anak ay dumating pagktapos ng Ama sa panahon at substansiya ay pinamunuan ni Arius. Sa loob ng 2 buwan, ang dalawang mga panig ay nangatwiran at nagdebate na ang bawat isa ay umapela sa Kasulatan upang pangatwiranan ang kanilang mga respektibong posisyon. Si Arius ay umapela sa Kasulatan na sumipi mula sa Juan 14:28: Ang Ama ay mas dakila sa Akin". Gayundin, ang Colosas 1:15: "Ang panganay ng lahat ng nilikha". Kaya iginiit ni Arius na ang pagkadiyos ng Ama ay mas dakila sa Anak at ang Anak ay nasa ilalim ng Ama at hindi katumbas o kapwa-walang hanggan sa Ama. Sa ilalim ng impluwensiya ni Constantine, ang karamihan ng mga obispo ay huling umayon sa isang kredo na kalaunang tinawag na Kredong Niseno. Ito ay kinabibilangan ng salitang homoousios na nangangahulugang "konsubstansiyal" o "isa sa kalikasan" na hindi umaayon sa mga pananaw ni Arius. Noong Hunyo 19, 325, ang konseho at ang emperador ay nag-isyu ng isang sirkular sa at sa palibot ng Alexandria. Si Arius at ang kanyang dalawang mga partisan ay ipinatapon sa Illyricum samantalang ang tatlo niyang iba pang mga tagasuporta ay lumagda bilang pagpapailalim sa emperador. Gayunpaman, agad na nalaman ni Constantine ang dahilan upang pagsuspetsahan ang sinseridad ng tatlong ito. Kalaunan ay isinama niya ito sa sentensiyang inihayag kay Arius.

Paghahambing ng kredong Niceno noong 325 at 381

Orihinal na kredong Niceno ng 325 CE
Ang orihinal na Kredong Niseno ay unang tinanggap sa Unang Konseho ng Nicaea noong 325 CE. Sa panahong ito, ang teksto ay nagwakas pagkatapos ng mga salitang "Kami ay naniniwala sa Banal na Espirito''' na pagkatapos ay ang anatema ay idinagdag. Ang Simbahang Koptiko ay may tradisyon na ang orihinal na kredo ay isinulat ni Athanasius I ng Alexandria, Ehipto. Ikinatwiran nina F. J. A. Hort at Adolf Harnack na ang kredong Niseno ang lokal na kredo ng Caesarea(na mahalagang sentro ng maagang Kristiyanismo) at dinala sa konseho ni Eusebius ni Caesarea. Nakita ni J.N.D. Kelly bilang basehan nito ang isang kredong pang-bautismo ng pamilyang Syro-Phoenician na nauugnay ngunit hindi nakasalalay sa kredong binanggit ni Cyril ng Herusalem at sa kredo ni Eusebius. Sa sandaling pagkatapos ng Konseho ng Nicaea, ang bagong mga pormula ng pananampalataya ay nilikha na ang karamihan ay mga bersiyon ng simbolong Niseno upang salungatin ang mga bagong yugto ng Arianismo. 
Kredong Niceno ng 381 CE
Tradisyonal na pinaniniwalaang ang Unang Konseho ng Constantinople noong 381 CE ay nagdagdag ng seksiyon na sumusunod sa mga salitang "Kami ay naniniwala sa Banal na Espirito"(nang walang mga salita na "at ang Anak" relatibo sa pagmumula ng Banal na Espirito na naging isang punto ng alitan sa Dakilang Schismo ng Ortodoksiya mula sa Katolisismo) at kaya ang pangalang "Kredong Niceno-Constantinopolitan" na tumutukoy sa Kredo na binago sa Unang Konseho ng Constantinople. Ito ang tinatanggap na teksto sa Simbahang Silangang Ortodokso maliban na sa liturhiya nito, binabago ang mga pandiwa mula sa plural na sama samang inihayagng mga ama sa Konseho tungo sa singular ng indibidwal na paghahayag ng pananampalatayang Kristiyano. Itinuturo ng Simbahang Katoliko na maling idagdag ang "at ang Anak" sa pandiwang Griyegong "ἐκπορευόμενον", ngunit tamang idagdag ito sa Latin na "qui procedit" na walang eksaktong parehong kahulugan. May pagdududa sa paliwanag ng pinagmulan ng pamilyar na Kredong Niseno-Constantinopolitano na karaniwang tinatawag na Kredong Niseno. Sa basehan ng parehong mga ebidensiyang panloob at panlabas ng teksto, ikinatwiran na ang kredong ito ay nagmula hindi bilang pagbabago ng Unang Konseho ng Constantinople ng orihinal na Kredong Niseno  kundi bilang independiyenteng Kredo(na malamang ay mas matandang kredong pang-bautismo) na binago upang gawin itong katulad ng Kredong Niseno noong 325 at kalaunang lamang itinuro sa Konseho ng 381 CE. Muling pinagtibay ng Konsehong Efeso noong 431 CE ang orihinal na bersiyon noong 325 at idineklarang "hindi nararapat para sa sinumang tao na magsulong o sumulat o lumikha ng isang ibang(ἑτέραν – mas tumpak na isinaling gaya ng ginamit ng Konseho upang pakahulugang "iba", "sumasalungat" at hindi "iba pa") Pananampalataya na katunggali sa itinatag ng mga banal na ama na tinipon ng Banal na Espirito sa Nicæa" (i.e. kredong 325). Ang kredong ito ay pinakahulugan bilang pagbabawal laban sa pagbabago ng kredo o paglikha ng iba pa ngunit ang interpretasyong ito ay hindi tinatanggap ng lahat. Ang tanong na ito ay nauugnay sa kontrobersiya kung ang isang kredong ipinahayag ng isang konsehong ekumenikal ay depinitibo o ang mga dagdag ay maaaring gawin dito.

Griyego

Bersiyong Ingles
Ang talaan sa ibaba ay nagpapakita sa [kwadradong braket] ng mga bahagi ng kredong 325 CE na tinanggal o inilipat sa kredong 381 CE. Ang mga italiko ay nagpapakita kung anong mga parirala ang hindi umiiral sa kredong 325 CE na idinagdag sa kredong 381 CE.

Bersiyong Tagalog

Bersiyong Romano Katóliko
Sumásampalatayà akó sa isáng Diyós
Amáng Makapangyarihan sa lahát,
na may gawâ ng langit at lupà,
ng lahát na nakikita at hindî nakikita.

Sumásampalatayà akó sa iisáng Panginoóng Hesukristo,
bugtóng na Anák ng Diyós,
sumilang sa Ama bago pa nagkapanahón.
Diyós buhat sa Diyós,
liwanag buhat sa liwanag,
Diyós na totoó buhat sa Diyós na totoó,
sumilang at hindî ginawâ,
kaisá ng Amá sa pagká-Diyós,
at sa pamamagitan niyá ay ginawâ ang lahát.

Dahil sa ating pawang mga tao at dahil sa ating kaligtasan,
siyá ay nanaog mulâ sa kalangitán.
Nagkatawáng-tao siya lalang ng Espíritu Santo
kay Maríang Birhen at nagíng tao.
Ipinakò sa krus dahil sa atin. Nagpakasakit sa hatol ni Póncio Pilato, namatáy at inilibíng.
Mulî siyáng nabuhay sa ikatlóng araw
ayon sa banál na Kasulatán,
umakyát siyá sa kalangitán at lumuklók sa kanan ng Amáng Maykapál.
Paririto siyang mulî na may dakilang kapangyarihan,
upang hukumán ang mga buháy at mga patáy.

Sumásampalatayà akó sa Espíritu Santo, Panginoón at nagbibigáy-buhay
na nanggagaling sa Amá at sa Anák.
Sinasambá siyá at pinararangalan kaisá ng Amá at ng Anák.
Nagsalitâ siyá sa pamamagitan ng mga propeta.

Sumásampalatayà akó sa iisáng banál na Simbahang katólika at apostólika.
Gayundín sa isáng binyág sa ikapagpápatawad ng mga kasalanan.
At hinihintáy ko ang mulíng pagkabuhay ng nangamatáy
at ang buhay na waláng hanggán.
Amen.

Filioque
Ang Filioque (Latín para sa "nanggagaling sa Anák") ay idinagdag sa Ikatlóng Konseho ng Toledo noong 589 CE ("Credo in Spiritum Sanctum qui ex patre filioque procedit/Sumásampalatayà akó sa Espíritu Santo, Panginoón at nagbibigáy-buhay, na nanggagaling sa Amá at sa Anák") na tinanggap na paniniwala sa Simbahang Kanluranin (ngayó'y Simbahang Katóliko Romano) noong ikatlóng siglo CE.

Ito ay ginamit para sa mga kontekstong liturhikál ng Simbahang Katoliko Romano noong ika-11 siglo CE. Hindi tinanggáp ang susog na ito ng Simbahang Silanganin sa mga kadahilanang ang pagdaragdag ay mag-isáng ginawâ Simbahang Kanluranin, at siyáng nagbabago sa kredong inaprobahán ng mga naunang konsehong ekumenikál, at ang pormula ay sumasalamín sa isáng partikular na pananáw ng Santatlo ng Kanluraning Simbahan na tinutulan ng mga teólogo ng Simbahang Silangang Ortodokso. Ito ang isa sa mga pangunahing paktor na humantong sa Dakilang Paghahati sa pagitan ng mga Simbahang Silanganin at Kanluranin. 

Ang pagdaragdag ng Filioque sa Kredong Niceno-Constantinopolitano ay kindonena bilang eretikal ng maraming mga amá at santo ng Simbahang Silangang Ortodokso kabilang sina Fócio I ng Konstantinopla, Gregorio Palamas at Marcos ng Efeso na minsang tinutukoy bilang "Tatlóng Haligi" ng Ortodoksiya.

Mga krítiko ng Kredong Niceno
Ang mga bumatikos sa Kredong Niseno ang sumusunod:
 Secundus, obispo ng Ptolemais, na sumuporta kay Arius sa Konseho ng Nicaea.Philostorgius, in Photius, Epitome of the Ecclesiastical History of Philostorgius, book 1, chapter 9.
 Theonus, obispo ng Marmarica, na sumuporta kay Arius sa Konseho ng Nicaea.
 Eusebius ng Nicomedia, obispo ng  Berytus, Nicomedia (?-325 CE at 328-338 CE) at Constantinople na sumuporta kay Arius sa Konseho ng Nicaea.Socrates of Constantinople, Church History, book 1, chapters 6, 8 & 14, and book 2, chapter 7.
 Theognis,obispo ng Nicaea na sumuporta kay Arius sa Konseho ng NicaeaSocrates of Constantinople, Church History, book 1, chapters 6, 8 & 14.
 Maris, obispo ngChalcedon na sumuporta kay Arius sa Konseho ng Nicaeaa.Philostorgius, in Photius, Epitome of the Ecclesiastical History of Philostorgius, book 1, chapter 9 and book 4, chapter 12.
 Eusebius, (posibleng Homoiousian, posibleng Sabellian) obispo ng Emesa (c. 339 or 341).
 Gregoryo ng Cappadocia, obispo ng Alexandria (339-346, katunggali ni Athanasius ng Alexandria).
 Narcissus, obispo ng Neronias.
 Stephanus, obispo ng Antioch (342 CE -344 CE).
 Leontius, obispo ng  Antioch (344-358).Socrates of Constantinople, Church History, book 2, chapters 26 & 35.
 Patrophilus of Scythopolis.

 Asterius (namatay noong c. 341 CE).Philostorgius, in Photius, Epitome of the Ecclesiastical History of Philostorgius, book 4, chapter 4.
 Athanasius of Anazarbus.
 Wulfila (namatay noong 383 CE), unang obispo ng mga Goth (341?-c.383 CE) at tagasalin ng bibliya na umayon sa pormulang homoian sa Constantinople.Philostorgius, in Photius, Epitome of the Ecclesiastical History of Philostorgius, book 2, chapter 5.
 Wereka at Batwin, papa at bilaifs'' at mga martir na Gothiko.
 Auxentius of Durostorum, kalaunang obispo ng Milan.
 Palladius, obispo ng Ratiaria.
 Secundianus obispo ng Singidunum.

Silipin Din
Sumasampalataya Ako

Mga sanggunian

Kristiyanismo