Sultanato ng Buayan

{{Infobox country|conventional_long_name=Sultanate of Buayan Darussalam|common_name=Sultanate of Buayan|native_name=كاسولتانن نو بواين دارالسلامKasultanan nu Buayan Darussalam|image_map=Buayan.png|capital=Buayan (1350–1860)Bacat (1860–1872; 1875–1899)Kudarangan (1872–1875)Tinungkup (1899–1905)|religion=Islam|demonym=Buayanen, Buayanon|government_type=Absolute monarchy|currency=Barter|year_end=1905|year_start=1350|image_map_caption=Mapang Territoryal sa 1875 ng Sultanato ng Buayan sa pamahalaan ni Datu Utto.|common_languages=Maguindanaon, Iranun, Tiruray, Manobo languages and Blaan|title_leader=Sultan/Datu/Rajah|year_leader1=1350–1390|leader1=Mamu|year_leader2=1390–1400s|leader2=Budtul|year_leader3=1400s–1500s|leader3=Malang-sa-Inged|year_leader4=1596–1627|leader4=Silongan|year_leader5=1875–1899|leader5=Utto|year_leader6=1899–1905|leader6=Ali|event_start=Established by Datu Mamu|date_start=|event1=Arrival of Rajah Baguinda Ali|date_event1=1390|event2=Reign of Datu Utto|date_event2=1875–1899|event3=Rise of Datu Ali|date_event3=1899–1905|event_end=Battle of the Malala River|date_end=|p1=History_of_the_Philippines_(900–1565)|s1=Insular Government of the Philippine Islands of the Philippines|flag_s1=Flag of the United States.svg|today=Philippines|flag=}}

Ang Sultanato ng Buayan Darussalam ( Maguindanaon : Kasultanan nu Buayan Darussalam, Jawi : كاسولتانن نو بواين دارالسلام; ; ), na karaniwang tinutukoy bilang ang Sultanato ng Buayan, bilang kahalili ang Karahanan ng Buayan, ay isang Muslim na estado sa isla ng Mindanao sa katimugang Pilipinas mula sa kalagitnaan ng ika-14 hanggang ika-20 siglo. Si Buayan ay isa sa apat na pangunahing sultanato sa Mindanao, ang iba pang mga sultanato ay ang Sultanato ng Sulu, ang Sultanato ng Maguindanao, at ang Kumpederasyong Lanao . Bilang pangunahing kapangyarihan sa itaas na lambak ng Cotabato, nagkaroon ito ng access sa isang kasaganaan ng matabang lupa pati na rin ang mga hilaw na materyales, na naging isang planta ng agrikultura sa kaibahan sa Maguindanao. Dagdag pa rito, sa kabila ng katayuan nito bilang panloob na sultanato, nagawa ni Buayan na magsagawa ng maritime trade at diplomasya sa pamamagitan ng bunganga ng ilog ng Pulangi, o ang daungan nito sa Sarangani . Sa pinakamataas na lawak nito, ang teritoryo nito ay umaabot mula sa modernong Kabuntalan hanggang Look ng Sarangani. Ang Sultanato ng Buayan ay maaring ma considerar ma isang makapangyarihang estado sa Timog ng Pilipinas.

Kilala rin ang Buayan sa matagal na pakikipagtunggali nito sa Maguindanao, kadalasang ginagamit ang alyansa nito sa Espanya upang pahinain ang karibal nito at agawin ang trono sa Cotabato, gayundin ang pagmonopoliya sa kalakalan, impluwensya, at pagpupugay mula sa mahihinang sakop nito sa mainland Mindanao. Mag-karibal ang Sultanato ng Maguindanao at Sultanato ng Buayan nang independyente na ang Sultanato ng Buayan.

Ang mga pinuno nito, na madalas na tinatawag na "Rajah Buayan" ay nagpapahiwatig ng isang umiiral nang Indianized na anyo ng pamamahala sa rehiyon, na pinamumunuan na ng isang Rajah.

Ang Sultanato ng Buayan ay tumigil sa pag-iral bilang isang soberanong entidad pagkatapos ng pagkamatay ni Datu Ali, ang Rajah Buayan ng Buayan, pagkatapos na mapatay sa Labanan sa Ilog Malala noong 22 Oktubre 1905 laban sa mga pwersang Amerikano. Naigiit ng kolonyal na administrasyong Amerikano ang awtoridad nito sa tulong ni Datu Piang, ang inaakalang pinuno ng Cotabato.

 Territory 
Nakasentro ang Buayan sa ngayon ay Datu Piang, Maguindanao del Sur sa Cotabato Basin, na nilikha ng Rio Grande de Mindanao (o Pulangi) River, 30 na kilometro sa taas ng ilog mula sa Sultanato ng Maguindanao.

Malaki ang impluwensya ni Buayan sa mga datu ng interior sa pamamagitan ng mga kasal at alyansa sa pulitika. Parehong nag-agawan ang Maguindanao at Buayan sultanates para sa dominasyon.

Bukod sa Cotabato Basin, ang Sultanate of Buayan ay mayroon ding daungan sa Sarangani Bay na ginamit para sa maritime trade nito.

Sa buong pamumuno ng Sultanato ng Buayan sa Cotabato Basin, mayroong ilang mga sultanato na nakilala bilang isa sa pinakamakapangyarihang basalyo ng BuayanBorneo History: Sultanate of Buayan This website is a good and detailed website for the genealogy of the Sultanate of Buayan. However, it most likely confused the 13th century as 1300s, as well as several other cases, because Rajah Baginda landed in Mindanao only during the 1390s. While not denying the credibility, there might have been a semantic barrier. :

 Sultanato ng Kabuntalan/Tumbao
 Sultanato ng Kudarangan-sa-Buayan
 Sultanato ng Talayan
 Sultanate ng Tinungkup (matatagpuan sa loob ng modernong Datu Saudi-Ampatuan, Maguindanao del Sur, malapit sa Pulangi River)
 Sultanato ng Sapakan
 Sultanato ng Matenggawan
 Sultanato ng Kabakan
 Sultanato ng Buluan
 Sultanato ng Tacunabago (sa loob ng modernong-panahong Mangudadatu, Maguindanao del Sur )
 Sultanato ng Bago Inged (within modern-day Pagalungan, Maguindanao del Sur )
 Sultanato ng Talic
 Sultanato ng Makar (sa loob ng modernong-araw na General Santos City )
 Sultanato ng Glan
 Tawlan (Idalemen Iranuns )

Sa buong kasaysayan ng Buayan, ang panlapi ng 'sa-Buayan' ay madalas na idinagdag sa pangalan ng mga teritoryo bilang tagapagpahiwatig na ang teritoryo ay isang distrito sa loob ng direktang kontrol ng Buayan sa halip na isang basalyo ng Buayan. Ang pangunahing kabisera ng Buayan ay tinukoy din bilang Buayan-sa-Buayan at ito ay nagsilbeng isang centro para Sultanato ng Buayan.

 Pundasyon at Islamisasyon 
Ang tribong Rajah Buayan, na dating kilala bilang Kiliman, ay sinasabing itinatag noong kalagitnaan ng ika-14 na siglo kasunod ng maagang pangkat ng mga mangangaral ng sharif mula sa Maguindanao at Sulu. Ayon sa Tarsila, isang Islamic genealogical document tungkol sa mga naghaharing angkan ng Mindanao, si Datu Mamu ang unang naitalang pinuno ng Buayan. Si Datu Mamu ay nagpakasal sa mga prinsesa mula sa ilang mga pinuno, na nagpalawak ng kanyang impluwensya.Sultanate of Buayan — The Sultans This website offers detailed information regarding the genealogy of the Sultanate of Buayan. However, it most likely confused the 13th century as 1300s, as well as several other cases, as Rajah Baguinda landed in Mindanao only during the 1390s. While not denying the credibility, there might have been a semantic barrier. Nagiging hari siya ng maraming bansa ukol sa kanyang pag asawa sa maraming princesa.

Matapos ang pagdating ni Rajah Baguinda Ali mula Basilan hanggang Mindanao, ang Maguindanao, Lanao, at Buayan ay pawang nagbalik-loob sa Islam.

Sa kalaunan, ang mainland Mindanao ay nagsimulang hatiin sa pagitan ng dalawang soberanong entidad, ang Sa-raya (Upper Valley) na pinamumunuan ng interior sultanate ng Buayan, at ang Sa-ilud'' (Lower Valley) maritime sultanate ng Maguindanao.

Paghahari ni Rajah Silongan 
Isa sa mga unang pinuno ng Buayan na nakatagpo ng mga Kastila ay si Rajah Silongan. Noong Abril 1596, pinigilan ni Rajah Silongan ang magkasanib na pwersa ng Maguindanao at Espanya, na kalaunan ay pinasakop ang Sultan ng Maguindanao, Kapitan Laut Buisan, at bumuo ng isang confederacy na binubuo ng Buayan, Cotabato, at Tamontaka.

Noong 1599, si Rajah Silongan, na sinamahan ng 3000 Buayan Moros, ay nakipagsanib-puwersa kay Datu Salikula ng Maguindanao at sinalakay ang mga pamayanan sa baybayin ng Cebu, Negros, at Panay, na nagdulot ng maraming kalupitan. Isang malaking puwersa ang sinubukang ulitin noong 1600 ngunit naitaboy sa timog Panay. Noong 1602, sinalakay ng Sultan ng Buayan ang Batangas ngunit naitaboy sa Balayan. Nilusob din nila ang Calamianes at nakakuha ng 700 bihag. Noong 1603, sinalakay ni Buayan ang Leyte. Maraming attake ang Buayan sa mga isla ay kapoloan ng Visayas at Mindanao.

Noong 1605, isang kasunduang pangkapayapaan na napag-usapan ni Melchor Hurtado ang nilagdaan sa pagitan ng Maguindanao, Buayan at Espanya. Noong Setyembre 8, 1605, nilagdaan ng Espanya at Buayan ang isang kasunduan na kilalanin si Rajah Silongan bilang pangunahing pinuno ng Maguindanao kapalit ng kanyang katapatan sa Espanya. Ginawa ito bilang isang divisive measure para hikayatin ang hidwaan sa pagitan ng Maguindanao at Buayan. Sa kalaunan, si Kapitan Laut Buisan ng Cotabato ay dumistansya kay Rajah Silongan at magtatag ng sariling pamayanan sa baybayin. Sina Rajah Silongan at Kapitan Laut Buisan ay nagiging magiting na mag-karibal.
Mga dating bansa
Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)
Moro
Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas