Mendoza (apelyido)

Ang pangalang Mendoza ay isang apelyidong Basko at maaari rin itong maging pangalan ng lugar.

Ang ibig sabihin ng Mendoza ay "malamig na bundok" at nanggaling ito sa mga salitang Basko na mendi (bundok) at (h)otz (malamig) + tiyak na artikulong '-a' (kaya, ang Mendoza ay mendi+(h)otza). Ang orihinal na anyo ng salita sa Basko na may isang sibilanteng aprikada (/ts/, Basque spelling /tz/) ay nabago sa Kastila upang maging kasalukuyang anyo nito.

Kasaysayan
Maaring matunton ang mga rekord ng pamilyang Mendoza pabalik sa Gitnang Panahon sa Alava, sa Bayang Basko, Espanya. Naniniwala ang mga tao na ang pamilya ay nagmula sa mga sinaunang mga Panginoon ng Llodio (Alava), kung saan matatagpuan ang orihinal na bahay patronimiko Kasapi ang mga Mendoza sa lokal na aristokrasya at maaga pa lang silang nagpakatamasa sa iba't ibang linya ng pamilya.

Ang pinakakilalang sangay ng pamilya ay nagmula sa lugar na ngayon ay tinatawag na bayan ng Mendoza, malapit sa Vitoria-Gasteiz, sa Bayang Basko. Ang pangalang ng bayan ay kinuha sa pangalan ng pamilya. Si Iñigo Lopez de Mendoza, isang miyembro ng pamilyang ito, ay nakilala sa Labanan ng Las Navas de Tolosa (1218), kung saan malamang na naglingkod siya sa ilalim ng panig ng Navarrese. Siya ang naging responsable sa pagpapatayo ng kanilang ninunong bahay, ang Tore ng Mendoza, na nakatayo pa rin hanggang sa ngayon. Ang sangay na ito ng pamilya ay pumasok sa serbisyo ng Kaharian ng Kastila noong panahon ni Alfonso XI (1312-1350) at aktibong nakilahok sa Rekonkista. Agad silang nagkaroon ng malawak na mga pag-aari ng lupa sa Kastila at timog na Espanya sa pamamagitan ng militar at pulitikal na serbisyo. Ang mga kasapi ng Bahay ng Mendoza ay malawakang nagpakasal sa mga aristokrasya ng Kastilyano, at mayroong maraming mga kaanak sa kasalukuyan, na mayroong maraming titulo ng aristokrasya.

Mayroon ding isang ibang sangay ng pamilya na nakabase sa Laudio, 50km hilaga-kanluran mula sa Vitoria-Gasteiz. Nakilahok ang pamilya sa medyebal na digmaan ng mga angkan. Sa huli, mayroong isang baserri sa Erandio na may parehong pangalan.

Mga bantog na Mendoza

Negosyo 
 Eugenio Mendoza - negosyanteng taga-Venezuela
 Lorenzo Mendoza - negosyanteng taga-Venezuela
 Tom Mendoza - Pangalawang Tagapangulo ng NetApp, Inc. at pangalan ng paaralang pang-negsyo ng Notre Dame

Sining, libangan at midya 
 Aljon Mendoza, artistang mula sa Pilipinas
 Amalia Mendoza - mang-aawit na Mehikano
 Brillante Mendoza - Pilipinong direktor ng pelikula
 Cristy Mendoza,  mang-aawit na Pilipina noong dekada 1980
 Dayana Mendoza - aktres mula sa Venezuela, modelo na nanalo ng Miss Universe 2008.
 Eduardo Mendoza Garriga - nobelistang Kastila
 Hazel Ann Mendoza - aktres na Pilipino
 Javier Mendoza (boxer) - propesyonal na boksingerong Mehikano
 June Mendoza - pintor ng litrato
 Kerry-Anne Mendoza - patnugot ng The Canary
 Linda Mendoza - Amerikanong na direktor ng pelikula at telebisyon
 Lydia Mendoza - Tex-Mex na mang-aawit at taga-intepreta ng "corridos"
 Maine Mendoza - aktres na Pilipina
 Marco Mendoza - bahista
 Margot Rojas Mendoza (1903 – 1996) - Cubanong pianista at guro
 Mark Mendoza - bahista
 Natalie Mendoza - Australyanong ipinananganak sa Hong Kong na aktres at musikero
 Pauline Mendoza, artista mula sa Pilipinas
 Philip Mendoza - tagaguhit at karikaturistang Briton
 Rebecca Jackson Mendoza -  aktres, mang-aawit at mananayaw mula sa Australya
 Thristan Mendoza - musikerong Pilipino
 Mario Mendoza Zambrano - manunulat na Kolombiyano
 Vince Mendoza - kompositor at taga-areglo ng jazz na Amerikano

Kathang-Isip 

 Aristotle "Ari" Mendoza, pangunahing karakter sa aklat na Aristotle and Dante Discover the Secrets of the Universe ni Benjamin Alire Sáenz.
 Armando Mendoza Sáenz, kasamang bida ng Telenobelang Kolombiyanong Yo soy Betty, la fea.
 Jason Mendoza, pangunahing karakter sa palabas na The Good Place.
 Maria Mendoza, alternatibong Peruwanong Wonder Woman na nilikha ni Stan Lee.
 Mendoza, isang umuulit na karakter na gag sa The Simpsons
 Mendoza, karakter sa mga aklat na "Company" ni Kage Baker

 Rodrigo Mendoza, kathang-isip na karakter sa pelikulang The Mission Military

Militar 

 Íñigo López de Mendoza y Quiñones, heneral na Kastilyano na naging instrumenot sa huling yugto ng Rekonkista
 Diego Hurtado de Mendoza, maharlikang Kastilyano
 César Mendoza, kasapi ng Huntang Pamahalaan ng Chile (1973) bilang pangulo ng Carabineros de Chile
 Pedro de Mendoza, konkistador
 Bernardino de Mendoza, Kapitan Heneral

Politika at pamahalaan 

 Diego Hurtado de Mendoza, Unang Duke ng Infantado, maharlikang Kastila
 Antonio de Mendoza, unang Birey ng Bagong Espanya
 Bernardino de Mendoza, estadista at embahador na Kastila
 Carlos Antonio Mendoza, naging Umaaktong Pangulo ng Panama
 César Mendoza, sundalo ng Chile
 Cristóbal Mendoza, unang Pangulo ng Venezuela
 Eduardo Mendoza Goiticoa, ministro ng gabinete at siyentipiko mula sa Venezuela
 Eugenio Mendoza, ministro ng gabinete at industriyal mula sa Venezuela
 García Hurtado de Mendoza, gobernador na Kastila ng Chile
Heidi Mendoza, lingkod-bayan at komisyoner at opisyal-na-namamahala ng Komisyon sa Awdit ng Pilipinas
 Inés Mendoza, asawa ni Gobernador Luis Muñoz Marín ng Puerto Rico
 Íñigo López de Mendoza, Unang Marques ng Santillana, estadista at makatang Kastilyano
 Juan González de Mendoza, ministro at mananalaysay na Kastila
 Leandro Mendoza, Kalihim ng Transportasyon at Komunikasyon ng Pilipinas
 Patricio Mendoza, politikong Ekuwatoriyano
 Pedro González de Mendoza, kardinal at estadistang Kastila
 Susana Mendoza, politician ng Chicago, Illinois
 Victoria Muñoz Mendoza, politikong taga-Puerto Rico

Regaliyas 

 Ana de Mendoza y de la Cerda, aristokrata Kastilya
 Beatriz Fajardo de Mendoza y de Guzmán, Baronesa ng Polop at Benidorm
 Josef de Mendoza y Ríos, astronomo at mathematikong Kastila

Futbolero 

 Alvin Mendoza, (Mehiko)
 Gabriel Mendoza, (Chile)
 Jesús Mendoza, (Mehiko)
 Luis Mendoza Benedetto, (Venezuela)
 Michael Mendoza, (Amerika)
 Ruben Mendoza (American football), (Amerika)

Beysbolero 

 Carlos Mendoza (outfielder), manlalaro ng beysbol
 Luis Mendoza, manlalaro ng beysbol
 Mario Mendoza, manlalaro ng beysbol
 Mike Mendoza, manlalarong beysbol
 Ramiro Mendoza, manlalarong beysbol

Manlalaro 

 Ana Mendoza, manlalangoy na Mehikano na naglalaro ng breaststroke
 Daniel Mendoza, boksingerong Ingles
 Elías Mendoza Habersperger
 Jessica Mendoza, manlalaro ng sopbol ng Amerika
 Jonny Mendoza, manlalaro ng boksingero ng Venezuela
 Raul Mendoza, propesyonal na mambubuno

Edukasyon 

Lily Mendoza, propesor sa Kultura at Komunikasyon sa Pamantasan ng Denver sa Denver, Colorado, Estados Unidos