Labuyo (manok)

Ang labuyo o manok ihalas (Gallus gallus) ay isang ibong pang-tropiko sa pamilyang Phasianidae. Matatagpuan ito sa karamihan ng Timog-silangang Asya at ilang bahagi ng Timog Asya. Ito ang espesye na nagbigay-daan upang umusbong ang manok (Gallus gallus domesticus); nagkapag-ambag din ang labuyong kulay-abo (grey junglefowl), labuyo sa Sri Lanka (Sri Lankan junglefowl) at labuyong luntian (green junglefowl) ng materyal henetika sa pangkat ng hene ng manok.

Nabunyag ng ebidensya mula sa antas molekula na hinango mula sa buong-henoma na pinagkasunod-sunod na nadomestikado ang manok mula sa labuyo noong mga 8,000 taong nakalipas, na kinasangkutan ng kaganapang domestikasyon na ito ang maramihang pinagmulang maternal. Simula noon, kumalat ang kanilang anyong domestikado sa buong mundo kung saan inalagaan sila ng mga tao para sa kanilang karne, itlog, at bilang kasama.

Pangalan

Tinatawag ang Gallus gallus sa Tagalog bilang "labuyo" (kung lalaki) o "upa" (kung babae) habang ang katawangang "manok ihalas" o "ihalas" ay ginagamit sa Kabisayaan. Nangangahulugang "malayang gumagala" ang katawagan.

Mga sanggunian

Manok