Abraham Lincoln

Si Abraham Lincoln (12 Pebrero 1809 - 15 Abril 1865) ay ang ika-16 na Pangulo ng Estados Unidos sa Amerika, na nanungkulan mula taóng 1861 hanggang 1865. Siya ang pangulo na nagwakas sa pag-aalipin sa mga itim sa kanyang bansa, na kagawiang pinahihintulutan noon sa ilang mga kapamahalaan (o estado) sa katimugang bahagi ng kanyang bansa, at ito ang naging kalutasan sa digmaan ng mga mamamayang Amerikano (hilaga laban sa timog). Noong 1865, pagkaraan ng digmaan na ito, siya ay pinaslang ni John Wilkes Booth sa kaparaanang pamamaril habang siya ay nanonood ng dula sa isang gusaling panooran.

Talambuhay 
Ipinanganak si Lincoln malapit sa kasalukuyang Hodgenville, Kentucky noong 1809.  Lumipat siya sa Indiana noong 1816, at namalagian sa New Salem, Illinois noong 1831.  Naglingkod siya sa Batasan ng Illinois mula 1834 hanggang 1842.  Muli siyang lumipat patungo Springfield noong 1837.  Napangasawa niya si Mary Todd noong 1842.  Mula 1847 hanggang 1849, naging kasapi siya ng Kabahayan ng mga Kinatawan ng Estados Unidos.

Tumakbo siya para sa Senado noong 1855 subalit hindi nagwagi.  Nakipagdebate siya kay Stephen A. Douglas noong 1858.  Iniharap siya bilang kandidato sa pagka-pangulo ng Estados Unidos noong Mayo 18, 1860, at nahalal bilang presidente noong Nobyembre 6.  Ginawad ang pagpapasinaya niya bilang ika-16 pangulo ng Estados Unidos noong Marso 4, 1861.

Nagsimula ang panahon ng Digmaang Sibil nang tumawag siya ng mga boluntaryo noong Abril 15, 1861.

Una niyang ipinahayag ang paunang labas ng Proklamasyon ng Emansipasyon noong Setyembre 22, 1862, at ibinigay pinakahuli at opisyal na pagpapahayag nito noong Enero 1, 1863.  Ang proklamasyong ito ang pinakaunang hakbang patungo sa pagbubuwag ng pagkakaroon ng mga aliping itim sa Amerika.  Ipinahayag niya ang talumpating Gettysburg Address noong Nobyembre 19, 1863.

Nang sumapit ang Marso 12, 1864, itinalaga niya si Heneral Ulysses S. Grant bilang komandante ng mga hukbo ng Unyon.

Muli siya nahalal bilang pangulo noong Nobyembre 8, 1864.  Isinagawa ang pagpapasinaya noong Marso 4, 1865.

Sumuko si Robert E. Lee kay Ulysses S. Grant noong Abril 9, 1865.  Binaril si Lincoln ni John Wilkes Booth noong Abril 14, at binawian siya ng buhay noong Abril 15, 1865.  Naganap ang pagbaril habang nanonood si Lincoln ng isang dula sa Tanghalang Ford sa Washington, D.C.  Si Abraham Lincoln ang unang pangulong napatay ng isang asesino.

Mga sanggunian

Mga kawing panlabas 
 Ang Panimulaang Lincoln 
 Ang Puting Tahanan (White House) ni Lincoln 
 Si Lincoln at Kalayaan
 Pananaliksik hinggil kay Abraham Lincoln

 Si Lincoln at mga kaibigan 
 Si Lincoln at ang New York 
 Maikling Talambuhay ni Abraham Lincoln
 Talambuhay ni Lincoln mula sa White House 

Mga pangulo ng Estados Unidos