Kontrobersiya sa pagpapanibago ng prangkisa ng ABS-CBN

Tumutukoy ang kontrobersiya sa pagpapanibago ng prangkisa ng ABS-CBN sa 'di-pagpapanibago ng prangkisang pambatas ng ABS-CBN, isa sa mga pinakamatanda at pinakamakaimpluwensiyang kalambatan ng midya (media network) sa Pilipinas. Humantong ito sa pagkawalang-bisa ng prangkisa nito noong 4 Mayo 2020, at ang pansamantalang paghinto sa pag-brodkast ng kalambatan sa susunod na araw, makatapos itong atasan ng Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon (NTC) sa bisa ng isang kautusang cease and desist ("tumigil at huminto") na may kinalaman sa pagkawalang-bisa ng mismong prangkisa.

Mula 2014, humiling ang kalambatan sa pagpapanibago ng prangkisa nito sa bisa ng mga panukalang batas na nakabinbin sa Kapulungan ng mga Kinatawan, ngunit hindi ito inaksiyunan ng Ika-16, 17 at 18 Kongreso ng Pilipinas.  Ibinandera ng mga grupong pangmidya sa Pilipinas, at ng midya sa labas ng bansa, ang kontrobersiya bilang isyu ng kalayaan ng pamamahayag dahil sa paulit-ulit na pagpuna ni Pangulong Rodrigo Duterte, na kung saan may supermayorya ang kaniyang mga kaalyado sa magkaparehong kapulungan ng Kongreso, sa pamamahayag ng brodkaster. Dati rin niyang idineklara na hindi mapapanibago ang prangkisa nito.

Ang paghinto sa pagbrodkast ng ABS-CBN ay ang kauna-unahang beses na naghinto ang pagbrodkast nito mula pa noong 1986, kung saan nagbukas muli ito makatapos itong isara noong 1972 sa panahon ng batas militar. Nakabitin din ang seguridad ng 11,000 manggagawa ng ABS-CBN na mananatili ang kanilang mga trabaho habang panahon ng pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas.

Sanligan

Pangangailangan ng prangkisa upang magpatakbo ng mga himpilan ng telebisyon at radyo 
Ayon sa itinakda ng Batas Blg. 3846 o ang Radio Control Act, na itinakda noong 1932, kailangan ng mga kalambatang pambrodkast na kumuha ng prangkisang pambatas upang magpatakbo ng mga himpilan ng telebisyon at radyo, na karaniwang tumatagal ng 25 taon. Huling binigyan ang ABS-CBN, na unang itinatag noong 13 Hunyo 1946 at unang nagbrodkast sa telebsyon noong 23 Oktubre 1953, ng 25-taong pagpapalawig ng prangkisa nito noong 30 Marso 1995 sa bisa ng Batas Republika Blg. 7966 (ngunit kalaunang ipinatupad mula 4 Mayo 1995). Napawalang-bisa ito noong 4 Mayo 2020, na pinatilihan ng Kagawaran ng Katarungan.

Mga isyu sa kalayaan ng pamamahayag at demokrasya 
Ipinagmamalaki ang Pilipinas bilang bansang may "pinakamalaya at pinakamasiglang pamamahayag" sa Asya, kung saan itinuturing na tagapagbantay at “ika-apat na estado” ang midya, na nakatutulong sa pagpapanatili ng sistema ng kontrol at katatagan (checks and balances) na kinakailangan ng demokratikong pamamahala.

Sa kabila nito, palaging niraranggo ang bansa bilang isa sa mga pinakamapanganib na bansa sa mundo para sa mga mamamahayag. Noong Mayo 2020, bumaba ito sa ika-136 puwesto (sa 180 bansa) sa Pandaigdigang Talatuntunan ng Kalayaan ng Pamamahayag (World Press Freedom Index), mas mababa ng dalawang puwesto.

Binatikos ang kautusan ng pagsasara ng mga grupong pangmidya at samahang panlipunan bilang kawalan ng demokrasya, malayang pagpapahayag at kalayaan sa pamamahayag.

Naitala ng mga tagapagbantay sa midya tulad ng Reporters Without Borders, Center for Media Freedom and Responsibility, Amnesty International, Photojournalists' Center of the Philippines (PCP), Foreign Correspondents Association of the Philippines (FOCAP), at Consortium on Democracy and Disinformation (D&D) ang pagtaas sa mga sari-spring uri ng pag-atake laban sa pamamahayag mula noong nailuklok ang administrasyong Duterte noong 2016 – kung saan naging mga partikular na tudlaan ang Philippine Daily Inquirer, Rappler, mga organisasyon sa midya na 'di-kumikinabang tulad ng Vera Files at Philippine Center for Investigative Journalism, at ABS-CBN dahil sa pagbabalitang mapamintas sa administrasyon.

Nagpahayag ang karamihan sa mga tagapagbantay na ito kung saan inilagay ang pagpapatigil sa pag-brodkast ng ABS-CBN sa kontesksto ng mapamaraang pag-atake laban sa kalayaan sa pamamahayag sa Pilipinas. Inilagay din ito ng mga ilang grupo sa konteksto ng mga pag-atake at panggugulo na nakatuon sa mga nagbabatikos sa pamahalaan.

Merkado ng ABS-CBN 
Kinikilala ang kalambatang pagbrodkast ng ABS-CBN bilang isa sa mga pinakamatanda at pinakamaimpluwensiyang kalambatan ng midya sa Pilipinas, na pinatatakbo ng pamilyang Lopez. Nanggagaling ang halos 50 hanggang 60 porsiyento ng kabuuang taunang kita ng grupo sa pagbebenta ng oras sa pagsasahimpawid ng mga ari-arian nito sa telebisyon at radyo sa mga tagapatalastas. Nanggagaling ang natitirang kita mula sa panininda sa pamamagitan ng pamamahagi ng mga kanal nito sa telebisyong de-kable at pandaigdig, pati na rin ang mga operasyon ng over-the-top platform services, at isang sentro ng libangang pampamilya sa Taguig. Ayon sa Komisyon sa Kompetisyon ng Pilipinas, kinontrol ng ABS-CBN Corporation ang "halos sa pagitan ng 31% at 44%" ng kabuuang merkado sa telebisyon ng Pilipinas pagsapit ng 2020.

Dating pagpapatigil ng brodkast sa ilalim ni Ferdinand Marcos 
Bago ang pagpapatigil noong 2020, pinasara ang ABS-CBN noong Setyembre 23, 1972, noong inanunsyo ang batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos at sinamsam ang mga istasyon ng telebisyon at radyo. Nagtagal ang paghinto hanggang Hulyo 1986, noong nabawi ang mga nasamsam na istasyon at ibinalik ang mga prekuwensya sa ABS-CBN. 

Sa loob ng 14 taong iyon, ipinagkaloob ang paggamit ng mga prekuwensya (maliban sa DZXL-AM, na ibinigay sa KBS/RPN bilang DWWW at ibinigay ang DZXL-TV sa National Media Production Center bilang DWGT-TV noong 1974) sa Banahaw Broadcasting Corporation (BBC) na pagmamay-ari ni Roberto Benedicto, isang katoto ni Marcos at may-ari ng plantasyon ng asukal, at inilunsad noong Nobyembre 4, 1973. Sa ilalim ng batas militar, nagbuo ang BBC ng monopolyong de facto kasama ng Kanlaon Broadcasting System/Radio Philippines Network (KBS/RPN), Intercontinental Broadcasting Corporation (IBC, nakmit noong 1975), at pagmamay-ari ng pamahalaan na Government Television/Maharlika Broadcasting System (GTV/MBS). Nasamsam din ang punong-himpilan ng kumpanya, ang ABS-CBN Broadcasting Center, at muling pinangalanang Broadcast Plaza upang magsilbi bilang punong-himpilan ng BBC, KBS/RPN, GTV/MBS at, mula 1980, ang Bureau of Broadcasts (BB).

Sa kalaunan, pinatasik si Marcos sa pamamagitan ng Rebolusyong EDSA ng Pebrero 1986. Ibinuwag ang BBC ng rebolusyonaryong pamahalaan na nangasiwa sa kalaunan at ibinalik angmga prekuwensya sa ABS-CBN noong Hulyo 1986 at ipinagpatuloy ang pagbobrodkast noong Setymbre 14, 1986.

Talasanggunian

2020 sa Pilipinas
ABS-CBN