Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino

Ang Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino (Ingles: Ninoy Aquino International Airport; IATA: MNL, ICAO: RPLL) ang pangunahing paliparan ng Pilipinas na nasa Kalakhang Maynila. Kalimitan pa rin itong tinatawag sa dati nitong pangalan na Manila International Airport (Paliparang Pandaigdig ng Maynila). Ito ay matatagpuan sa pagitan ng Lungsod ng Parañaque at Lungsod ng Pasay, at may pitóng kilometrong layo sa Lungsod ng Maynila. Ang mga kahalintulad nitong mga paliparan ay ang Paliparang Pandaigdig ng Clark sa Lungsod ng Angeles, Paliparang Pandaigdig ng Mactan–Cebu sa Lungsod ng Lapu-Lapu at ang Paliparang Pandaigdig ng Francisco Bangoy sa Lungsod ng Davao. Ang Paliparang Pandaigdig na Ninoy Aquino ay mayroong apat na gusaling terminal na nagsisilbi sa mga sasakyang panghimpapawid. Bilang paliparang pandaigdig, kinokonekta nito ang Pilipinas sa humigit-kumulang 29 na bansa. Ito ay ipinangalan kay Ninoy Aquino na pinatay rito nang siya'y bumababâ ng eroplano gáling sa Estados Unidos noong panahon ng Batas Militar.

Noong taong 2007, ang paliparan ay humawak ng mahigit 20,467,627 na mga pasahero.

Mga Terminal, Destinasyon at mga Tagapaglipad

Terminal 1 (Parañaque) 

Ang pag-usbong ng Pandaigdigan Paliparan ng Maynila ay sa hulí ay inaprobahan ng Executive Order No. 381 na pinayagan ang pag-usbong ng paliparan. Naghiram ng US$29.6 Milyon mula sa Asian Development Bank para sa pag-tayo ng terminal. Sinimulan ang trabaho sa paliparan noong 1978. Ang terminal ay natapos noong 1981 at may lawak na 67,000 square meters at may kapasidad ayo sa desenyo na humawak ng 4.5 milyon na mga pasahero. Sa kasalakuyang ang terminal ay nagbibigay serbisyo sa mga tagapaglipad maliban lámang sa Philippine Airlines at Cebu Pacific. Noong 1989 isang plano ang nirekumenda sa pagtayô ng dalawa pang bagong terminal pati na rin ang pagbubuti sa mga pasilidad. Simula 1991 ang terminal ay naging lumipas na sa kapasidad nito na tumaya ng 4.53 Milyon noong taon na yun at bawat taon ang terminal ay may growth rate na 11%.

(Mga eroplano sa Terminal 1) 

Air China: Beijing
Air Niugini: Port Moresby
AirAsia: Kuala Lumpur
Asiana Airlines: Busan, Seoul-Incheon
Cathay Pacific: Hong Kong (Ilinipat sa Terminal 3)
China Airlines: Kaohsiung, Taipei-Taoyuan
China Eastern Airlines: Shanghai-Pudong
China Southern Airlines: Guangzhou, Wuhan
Delta Air Lines: Tokyo-Narita (Ilinipat sa Terminal 3)
Dragon Air: Hong Kong (Itinuturing lipad na ng Cathay Pacific)
Emirates: Dubai-International (Ilinipat sa Terminal 3)
Ethiopian Airlines: Addis Ababa
Etihad Airways: Abu Dhabi
EVA Air: Taipei-Taoyuan
Gulf Air: Bahrain
Hawaiian Airlines: Honolulu (Kasunduan Kodigongbahagi na ng Philippine Airlines sa Terminal 2)
Hong Kong Express Airways: Hong Kong (Kinansela)
Japan Airlines: Tokyo-Narita
Jeju Air: Seoul-Incheon
Jetstar Asia Airways: Osaka-Kansai, Singgapur
Jetstar Japan: Seasonal: Nagoya-Centrair, Osaka-Kansai, Tokyo-Narita
KLM: Amsterdam
Korean Air: Seoul-Incheon
Kuwait Airways: Kuwait
Lucky Air: Seasonal: Kunming
Malaysia Airlines: Kuala Lumpur
Oman Air: Muscat
Qantas: Sydney
Qatar Airways: Doha
Royal Brunei Airways: Bandar Seri Begawan
Saudi Arabian Airlines: Dammam, Jeddah, Medina, Riyadh
Scoot: Singgapur
Shenzhen Airlines: Shenzhen
Singapore Airlines: Singgapur (Ilinipat sa Terminal 3)
Thai Airways: Bangkok-Suvarnabhumi
Turkish Airlines: Istanbul-Atatürk
United Airlines: Guam, KororSeasonal: Chuuk
Xiamen Air: Quanzhou, Xiamen

Terminal 2 (Pasay) 

Ang terminal na ito ay naghawawak ng lahat ng operasyon ng Philippine Airlines

North Wing 
Philippine Airlines: Abu Dhabi (Sisimulang Pagbabalik sa Oktubre 31 taong 2017), Auckland, Bangkok-Suvarnabhumi, Beijing-Capital, Brisbane, Busan, Cairns (Pagtatapos sa Disyembre 5 taong 2017), Dammam, Darwin, Denpansar/Bali, Doha, Dubai-International, Fukouka, Guam, Guangzhou, Ho Chi Minh City, Hong Kong, Honolulu, Jakarta-Soekarno-Hatta, Jeddah, Kuala Lumpur-International, Kuwait, London-Heathrow,  Los Angeles, Macau, Melbourne, Nagoya-Centrair, New York-JFK, Osaka-Kansai, Port Moresby, Quanzhou, Riyadh, San Francisco, Seoul-Incheon, Shanghai-Pudong, Singgapur, Sydney, Taipei-Taoyuan, Tokyo-Haneda, Tokyo-Narita, Toronto-Pearson, Vancouver, XiamenCharter: Jeju, Khabarovsk, Vladivostok

South Wing 
Philippine Airlines: Bacolod, Butuan, Cagayan de Oro, Cebu, Cotabato, Dabaw, Heneral Santos, Iloilo, Kalibo, Laoag, Legazpi, Puerto Princesa, Tagbilaran, Zamboanga

Terminal 3 (Pasay) 

ANA All Nippon Airlines: Tokyo-Haneda, Tokyo-Narita
Cebu Pacific: Bacolod, Bangkok-Suvarnabhumi, Beijing, Busan, Butuan, Cagayan de Oro, Caticlan, Cebu, Cotabato, Dabaw, Denpansar/Bali, Dipolog, Dubai-International, Dumaguete, Fukouka, Heneral Santos, Guam, Guangzhou, Hanoi, Ho Chi Minh City, Hong Kong, Iloilo, Jakarta-Soekarno-Hatta, Kalibo, Kota Kinabalu, Kuala Lumpur-International, Legazpi, Macau, Nagoya Centrair, Osaka-Kansai, Ozamiz, Pagadian, Puerto Princesa, Roxas, Seoul-Incheon, Shanghai-Pudong, Siem Reap, Singgapur, Sydney, Tacloban, Tagbilaran, Taipei-Taoyuan, Tokyo-Narita, Tuguegarao, Xiamen, Zamboanga
Philippine AirAsia: Guangzhou, Hong Kong, Kota Kinabalu, Kuala Lumpur-International, Macau, Seoul-Incheon, Shanghai-Pudong, Taipei-Taoyuan
Philippine Airlines: Basco, Busuanga, Catarman, Calbayog, Dipolog, Dumaguete, Naga, Masbate, Roxas, Tacloban

Pampasaherong Domestik Terminal ng Maynila o Terminal 4 (Pasay) 

AirSWIFT: El Nido
Interisland Airlines: BiakCharter: Caticlan, Tablas
Cebu Pacific: Busuanga, Caticlan, Cauayan, Kalibo, Legazpi, Masbate, Naga, San Jose (Mindoro), Tablas, Virac 
Philippine AirAsia: Caticlan, Cebu, Dabaw, Iloilo (Simula Oktubre 1 taong 2017), Kalibo, Puerto Princesa, Tacloban, Tagbilaran
SkyJet Airlines: Basco, Caticlan, Busuanga, Siargao
Sky Pasada: Basco, Binalonan, Maconacon, Palanan, Tuguegarao, Vigan

Mga kargadong mga tagapaglipad 
Ang mga sumusunod na mga kargadong tagapaglipad ay nagseserbisyo para sa NAIA

Air Hong Kong
Asiana Cargo
China Airlines Cargo
Eva Air Cargo
FedEx Express
MASKargo
ULS Airlines Cargo

Surbey sa nagdaang Taon

Ang paliparan ng Ninoy Aquino ay isa sa mga Sampung Paliparan (Top 10) sa buong Mundo ayon statistics surbey ng "Skytrax" at "The Manila Times Online" sa taong 2018. Nitong 2017 lamang na malaki na ang pinagbago ng Paliparan bukod pa sa ibang Paliparan rito sa Pilipinas, Dahilan na rin ito sa panunungkulan nang Presidente Rodrigo Duterte (DU30). Sa Asya pasok rin ang paliparan Ninoy Aquino ayon sa "The Guide to Sleeping Airports", Kabilang ang ilang mga paliparan, kalapit bansa sa Pilipinas.

Pagbabalik sa pangalan ng Paliparan 
Ipepetisyon na ibalik sa noong pangalan, "Manila International Airport" o "Paliparang Pandaigdig ng Maynila" sa kasalukuyang pangalan "Ninoy Aquino International Airport" o "Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino", sa pangalang Ninoy Aquino nang ito ay napaslang noong ika Agosto 21, 1983 sa Paliparang Pandaigdig ng Maynila, Itinatag ang pangalang "Ninoy Aquino International Airport" noong-ika taong 1987. Bagamat hindi pa na aaprubahan sa kasalukuyan..

Transportasyong panlupa

Transportasyon sa pagitan ng mga terminal
Ang Pangasiwaan ng Paliparang Pandaigdig ng Maynila ay nagpapatakbo ng isang sistemang shuttle bus na kumokonekta sa lahat ng apat na mga terminal para sa mga pasahero na may mga pasulong na koneksyon sa mga lipad na paalis mula sa ibang terminal. Tumatakbo ang mga shuttle bus sa bawat labinlimang minuto tuwing mga oras ng araw, subalit kinakailangan munang makapasa sa immigration at adwana ang mga pasahero upang makagamit ng nasabing sistema.

Ang Philippine Airlines ay nagpapatakbo ng isang serbisyong airside shuttle sa pagitan ng mga Terminal 2 at 3 para sa mga pasahero na kumokonekta sa mga pasulong na lipad ng PAL Express at vice versa.

Panlabas na mga koneksyon

Bus
Nagsisilbi sa paliparan ang siyam na mga ruta ng bus mula sa ibang bahagi ng Kalakhang Maynila, walo ay dumadaan sa Abenida Epifanio de los Santos (EDSA), at isa ay sa Daang Palibot Blg. 5 (C-5).

Dyipni
Lahat ng apat na mga terminal ay pinagsisilbihan ng mga lokal na mga ruta ng dyipni na nagsisilbi sa mga lungsod ng Parañaque at Pasay.

Daangbakal
Konektado ang paliparan sa pamamagitan ng daangbakal, bagaman hindi tuwiran. Kapuwa naglilingkod ang Estasyong Baclaran ng Unang Linya ng LRT at Estasyong Nichols ng Philippine National Railways sa komplex ng paliparan. Isang shuttle bus na pinapatakbo ng MIAA ay kumokonekta rin ng Terminal 3 sa Estasyong Taft Avenue ng MRT.

Sa hinaharap, isang bagong estasyon, ang Estasyong Manila International Airport ng karugtong ng Unang Linya ng LRT, ay magkokonekta ng paliparan sa LRT-1, bagaman hindi tuwiran. Ipinapanukala rin ang isang linyang sangay na karugtong ng Unang Linya ng LRT na tuwirang magkokonekta ng Terminal 3 sa Baclaran.

Daan
Ang NAIA Expressway o NAIA Skyway ay kauna-unahang pampaliparang mabilisang daanan (airport expressway) sa Pilipinas, at ito rin ang ikalawang nakaangat na mabilisang daanan sa bansa. Nagsisimula ito sa Palitan ng Sales ng Metro Manila Skyway sa hangganan ng mga Lungsod ng Pasay at Taguig at nagtatapos ito sa Bulebar Jose Diokno sa Entertainment City sa Parañaque. Dumadaan ito sa ibabaw ng ilang mga lansangan sa paligid ng paliparan, tulad ng Abenida Andrews. Ang mga rampang papasok ng mabilisang daanan ay kumokonekta sa mga Terminal 1, 2 at 3 ng paliparan at kumokonekta sa Bulebar Macapagal para sa mga motorista at mananakay na papunta/galing sa Maynila at Manila–Cavite Expressway (CAVITEx) para sa mga motorista at mananakay na papunta/galing sa lalawigan ng Kabite.

Maliban sa NAIA Expressway, ilan pa sa mga pangunahing lansangan na nagsisilbi sa paliparan ay Abenida Andrews, Domestic Road, Daang NAIA, at Abenida Ninoy Aquino.

Tingnan din
 Tala ng mga paliparan sa Pilipinas
 Transportasyon sa Pilipinas

Mga sanggunian 

N
Mga gusali at estruktura sa Pasay
Kalakhang Maynila