Yodo

Ang yodo (Ingles: Iodine) ay isa sa mga kemikal na elemento na may atomikong bilang 53. Ito ay isang madilim na kulay abo, makintab, may pagkakristal na solido. Kapag pinainit ito ay bumubuo ng isang biyoletang singaw. Ang singaw na ito ay nakakairita at nakakalason. Ang yodo ay bahagyang matutunaw sa tubig, na magbibigay ng kulay-brown na solusyon. Mas mahusay itong natutunaw sa iba pang mga solvents tulad ng alkohol. Dalawang bahagi ng yodo na may siyamnapu't-walong parte ng alkohol ay ginagamit bilang isang malakas na antiseptiko.

Ang yodo ay nangyayari sa maraming estado ng oksihenasyon, kabilang ang iodide (I−), iodate (IO− 3), at ang iba't ibang peryodateng anion. Ito ang pinakakaunti sa mga matatag na halogen, bilang ang animnapu't isang pinaka-masaganang elemento. Bilang ang pinakamabigat na mahahalagang sustansyang mineral, ang yodo ay kinakailangan para sa sistesis ng mga hormonang tiroideo. Ang kakulangan sa yodo ay nakakaapekto sa humigit-kumulang dalawang bilyong tao at ito ang nangungunang maiiwasang sanhi ng mga kapansanan sa intelektwal.

Ang yodo ay nasa Talaan ng Mahahalagang Gamot ng World Health Organization.

Pagkakadiskubre
Noong 1811, mahalaga ang pagkuha ng mga sodyong asin para sa paggawa ng gunpowder, si Bernard Courtois, isang kemikong Pranses, ay naobserbahan ang misteryosong biyoletang singaw na bumubuga sa abo ng seawead kung saan isinama niya ito sa sulfuric acid.

Noong 1815, itinalaga na itong elementong kemikal ni Joseph-Louis Gay-Lussac kung saan ikinumpirma ito ni Humphry Davy na noon ay bumibisita sa Paris.

Kalusugan
Ang yodo rin ay matatagpuan sa mga iba't-ibang uri ng pagkain, karaniwan nasa pormang asin. Mahalaga ito sapagkat isa itong komponent at esensyal sa mga thyroid hormone. Ang mga thyroid hormone naman ay tumutulong sa katawan para maisaayos ang biochemical reaction, kasama na rin ang pagproproseso ng mga protina at kritikal ito sa ating metabolismo. Nakakatulong rin ito sa ating skeletal system at central nervous system.

Iodine Deficiency
Ang kakulangan sa yodo ay karaniwang sanhi ng mga sakit sa thyroid, at kung malala naman, maaaring magdulot ito ng pagkasira ng utak pati na rin ang pagkakaroon ng disabilidad sa pag-iisip lalo na sa mga sanggol. Kapag ang bata ay kulang sa yodo, maaaring maapektuhan nito lalo na ang utak at pagkakaroon ng problema sa intelektwalidad. Kapag mga babae naman, magkakaroon siya ng problema sa pagbubuntis at lalong maaapektuhan ang fetus na nasa kanyang sinapupunan.

Ang pagdaragdag ng yodo sa pagkaing asin (table salt) ay higit na naalis ang problemang ito sa mas mayayamang bansa, ngunit ang kakulangan ng yodo ay nananatiling isang malubhang problema sa kalusugan ng publiko sa umuunlad na mundo ngayon. Ang kakulangan sa yodo ay isa ring problema sa ilang lugar sa Europa. Ang pagpoproseso ng impormasyon, mahusay na mga kasanayan sa motor, at biswal na paglutas ng problema ay pinabuting sa pamamagitan ng pagdaragdag ng yodo sa mga batang kulang sa sustansyang mineral na ito.

Iodine deficiency sa hayop 
Ayon sa isang pag-aaral na isinagawa sa mga daga, nagkaroon ito ng mga komplikasyon sa cerebellum ng utak at may napansing presensya ng neonatal goiter pagkatapos magdiyeta ng katulad ng mga tao sa nayon ng Jixian sa Tsina (ang diyetang ito ay kulang sa yodo) sa loob ng apat na buwan.

Mga iba pang gamit ng Yodo
Ang mga iodized salt ay ginagamit sa iba pang mga bagay maliban sa pagkain. Ito ay ginagamit sa panggagamot, disinfectant, mga dye at bala sa pag-iimprenta, at tsaka pambahog para sa mga hayop. Ginagamit din ang yodo bilang polarising filters sa mga LCD displays.

Mga Sanggunian

Pagkain
Kalusugan
Nutrisyon