Wikang Griyego

Ang Griyego (Griyego: Ελληνικά, bigkas /e·li·ni·ká/, “Eleniko”) ay bumubuo ng kanyang sariling sangay sa pamilya ng mga wikang Indo-European. Nagtataglay ito ng 3500 taon ng nakatalang kasaysayan, ang pinakamahaba sa anumang wikang Indoeuropeo. Isinasalita ito ng 15 milyong tao.

Ang wikang Griego o Ellinika ng bansang Gresya ay isa sa pinakamatandang wika sa Europa na higit pa ang gulang sa Indo-Europeong pangkat ng mga wika. Ang pagkakaroon nito ng mga bagong salita mula sa iba pang bansang Europeo ay lalo pang nagpayaman sa wikang ito at sa kasalukuyan ang wikang ito ay may ilang sangay ng wika katulad ng  Ruso,  Galida o  Aleman at mga wika na nakapalibot sa bansang Rusya malapit sa Asya.Ang wikang Griego ay may dalawang pangkat at ito ay ang KATHAREVUSA o dinalisay na Griego at ang ikalawa ay ang KOINE o tinaguriang pangkalahatang gamit na Griego. Sa kasalukuyan, ang KOINE na Griego ang siyang kinilalang pambansang Wika nang nasabing bansa at nilahukan na lang ng ilang mahalagang salita mula sa KATHAREVUSA dahil umano na di lubus ang pakahulugan ng salitang Griego kapag pinaghiwalay ang dalawang anyo ng Wikang ito. Ang wikang Griego o Ellinika ay gamit sa pakikipagtalastasan sa buong Grecia, sa kapuluan ng Creta at gayon din sa pulo ng Kypros.

Mga aspektong historiko, sosyal at pangkultural

Kasaysayan 
Ang mga wika o diyalektong Griyego ay nasa isang kub-angkanhay (subfamily) na nasa pamilyang Indo-Europeo. Kasama ng mga nakasulat na rehistro sa loob ng 3,400 taon. Ang wikang Griyego ay isa sa mga lenggwaheng ang makasaysayang pag-unlad ay maaaring masundan sa matagal na panahon, na nalalampasan lamang ng mga nasusulat ng wika sa wikang Tsino, Ehipto, at Hitito. Ang kasaysayan ng wikang Griyego ay maaring mahati sa mga sumusunod na mga panahon.

 Pinagmulan: Ang prehistorya ng wikang Griyego ay sumulong dahil sa mga binuong Indo-europeong huna (teoriya) simula sa gitna ng ika-XIX na siglo. Ang wikang Griyego, tulad ng mga wika sa grupong Indoaryano o Armenyo, ay nanggaling sa mga diyalektong ginamit ng mga bayang maaring lumipat sa kalagitnaan ng ika-apat na milenyo bago ang ating higtion (era) mula sa mga estepa (steppes) ng hilagang Dagat Itim sa lambak sa baba ng Ilog Danubyo. Mula sa rehiyong ito, ang mga tagapagsalita ng wikang Proto-Griyego ay lumipat patimog, papunta sa Balkanikong Tangway. 
 Karaang Griyego: Tinatantiya na dumating ang unang alon (first wave) ng mga tagapagsalita ng mga Griyegong diyalekto sa Peloponeso (Pelloponnese) at sa ilang mga pulo sa Dagat Egeo sa ikalawang milenyo. Kinilala sila bilang ang mga ἀχάιοι (akháioi, "akeyos") ni Homer at ang mga Ahhiyawa na nanggaling sa Hitito. Ang sinasalita ng mga Akeyos ay tila isang base ng mga naunáng Honico-Atikong (Ionic-Attic) diyalekto. Ang mga pelasgo o mga nakaraang tagapagsalita ng Helenikong Tangway ay nahalinhinan ng mga tagapagsalita ng Griyego.

Mga sanggunian

 
Gresya