Sulat Tagbanwa

Ang Tagbanwa ay isa sa mga kaparaanan ng pagsusulat na katutubo sa Pilipinas, na ginagamit ng mga Tagbanwa at mga Palawano bilang kanilang katutubong sistema ng pagsusulat at iksrip.

Namamatay ang mga wikang Tagbanwa (Aborlan, Calamian at Sentral), na mga wikang Austronesyo na may halos 25,000 kabuuang nagsasalita sa gitnang at hilagang bahagi ng Palawan, dahil ang mga kabataan ng  Tagbanwa ay nag-aaral at gumagamit ng mga di-tradisyonal na wika, tulad ng Cuyonon at Tagalog, at sa gayon ay umuunti ang kanilang kaalaman ng kanilang sariling katutubong pamanang pangkultura. Mayroong mga panukala upang muling pasiglahin ang sulat sa pagtuturo nito sa mga pampublikong at pribadong paaralan na may mga populasyon ng Tagbanwa.

Pinagmulan
Ginamit ang Tagbanwa sa Pilipinas hanggang ika-17 siglo. Malapit na kaugnayan sa Baybayin, pinaniniwalaan na nanggaling ito mula sa sulat Kawi ng Java, Bali at Sumatra, na nagmula naman sa sulat Pallava, isa sa mga katimugang Indiyanong sulat na nagmula sa Brahmi.

Mga katangian
Ang Tagbanwa ay isang alpasilabaryo kung saan ang bawat katinig ay may likas na pantig /a/. Ipinapahiwatig ang mga ibang patinig sa pamamagitan ng tuldik sa itaas (para sa /i/) o sa ibaba (para sa /u/) ng katinig. Kinakatawan ang mga patinig sa simula ng mga pantig ng kani-kanilang mga nag-iisang titik. Ang mga pantig na nagwawakas sa katinig ay isinusulat nang walang huling katinig. Naiiba ang Tagbanwa sa Baybayin sa mga hugis ng iilang mga titik, tulad ng ‹k› at ‹w› na ibang-iba sa mga ibang uri ng Baybayin.

Ayon sa kaugalian, isinusulat ang Tagbanwa sa kawayan sa mga patayo na tudling mula ibaba pataas at mula kaliwa pakanan. Gayunpaman, binabasa ito mula kaliwa pakanan sa mga pahalang na linya.

Mga patinig

Mga katinig

Gumagamit ang Tagbanwa ng solong ()  at dobleng () pananda.

Ibalnan

Noong ika-20 siglo, kinuha ang sulat na ito mula sa mga Tagbanwa ng mga Palawano dako pa sa katimugan ng pulo. 'Ibalnan' ang tawag sa sulat na ito at ulit ang tawag sa pananda ng patinig.

Unicode
Idinagdag ang sulat Tagbanwa sa Pamantayang Unicode noong Marso, 2002 sa paglabas ng bersyong 3.2.

Ang bloke ng Tagbanwa sa Unicode ay U+1760–U+177F:

Tingnan din
Suyat
Baybayin
Sulat Buhid
Sulat Hanunuo
Kulitan
Sulat Kawi
Palabaybayan ng Filipino

Talasanggunian

Mga kawing panlabas
Font ng Tagbanwa

Mga sistema ng pagsulat