Lualhati Bautista

Si Lualhati Bautista ay isang bantog na babaeng Pilipinong manunulat. Kadalasan, ang mga akda niya ay nasa anyong nobela o maikling kuwento, pero nakalikha na rin siya ng ilang akdang-pampelikula.

Pinanganak si Lualhati Bautista sa Tondo, Manila noong 2 Disyembre 1945. Nagtapos siya sa Emilio Jacinto Elementary School noong 1958, at sa Torres High School noong 1962. Naging journalism major siya sa Lyceum of the Philippines, ngunit nag-drop out bago man niya matapos ang kanyang unang taon.

Ilan sa mga nobela niya ang: Gapo, Dekada '70, at Bata, Bata, Pa'no Ka Ginawa? na nakapagpanalo sa kanya ng Palanca Award ng tatlong beses: noong 1980, 1983, at 1984. Nakatanggap din siya ng dalawang Palanca Award para sa dalawa sa kanyang mga maikling kuwento: Tatlong Kuwento ng Buhay ni Juan Candelabra (unang gantimpala, 1982) at Buwan, Buwan, Hulugan mo Ako ng Sundang (pangatlong gantimpala, 1983). Noong 1984, ang kanyang script para sa Bulaklak ng City Jail ay nagwagi bilang Best Story-Best Screenplay sa Metro Manila Film Festival, Film Academy Awards, at Star Awards.

Mga gawain niya
Bilang karagdagan sa pagiging isang nobelista, si Lualhati Bautista ay isa ring manunulat ng mga maiikling kuwento, at maging sa larangan ng pelikula at telebisyon.  Ang pinakaunang akdang-pampelikulang isinulat niya ay ang Sakada (mga magsasaka ng tubo), isang kuwentong naisatitik ni Bautista noong 1972 na naglantad ng katayuan at pamumuhay ng mga mahihirap ng Pilipino.  Nakatanggap ng pagkilala at parangal na Gantimpalang Don Carlos Palanca para sa Panitikan ng Pilipinas, maging mula sa Surian ng Wikang Pambansa noong 1987.  Ilan sa mga ginantimpalaang sulating-pampelikula niya ang Bulaklak sa City Jail (1984), Kung Mahawi Man ang Ulap (1984), Sex Object (1985).  Para sa pagsusulat para sa pelikula, nakatanggap siya ng pagkilala mula sa Metro Manila Film Festival (best story-best screenplay), Film Academy Awards (best story-best screenplay), Star Awards (finalist para sa best screenplay), FAMAS (finalist para sa best screenplay), at mga gantimapalang URIAN.  Dalawa sa kaniyang mga maiikling kuwento ay nagwagi rin mga gantimpalang Carlos Palanca para sa Panitikan: ang Tatlong Kuwento ng Buhay ni Julian Candelabra, unang gantimpala, 1982, at Buwan, Buwan, Hulugan mo Ako ng Sundang, pangatlong gantimpala, 1983.  Sumulat rin si Bautista ng mga dramang pantelebisyon: ang Daga sa Timba ng Tubig (1975) at Isang Kabanata sa Libro ng Buhay ni Leilani Cruzaldo (1987).  Nanalo ang huling akda ng pinakamagaling na kuwentong pandrama para sa telebisyon mula sa Catholic Mass Media Awards.

Pinarangalan si Bautista ng Ateneo Library of Women’s Writings (Aklatan ng mga Sulatin ng mga Kababaihan ng Ateneo) noong 10 Marso 2004 habang idinaraos ang ika-8 Taunang Panayam sa Panitikang Isinulat ng mga Kababaihan sa Katutubong Wika.

Ang mga maiikling kuwento na isinulat ng mga kababaihang Pilipino ay inilimbag sa Finland ng The Finnish-Philippine Society (Ang Samahang Pinlandes-Pilipino, o FPS), isang hindi-pampahalaang organisasyon na itinatag noong 1988.  Pinatnugutan at isinalin ni Riitta Vartti, at iba pa, ang Tulikärpänen.  Sa Firefly: Writings by Various Authors (Alitaptap: Mga Sulatin ng Iba't Ibang May-akda), ang bersiyong Ingles ng kalipunang Pinlandes, ang sipi mula sa nobelang Pilipinong Gapô (daglat ng Olongapo) ay pinamagatang The Night in Olongapo (Ang Gabi sa Olongapo) samantalang ang sipi mula sa Bata, Bata, Pa'no Ka Ginawa? ay pinamagatan namang Children's Party (Handaang Pambata).

Ang buong salinwika ng mga pinakamahahalagang akda ni Bautista ay maaaring makabuwag sa hadlang sa palimbagang pansandaigdigan, bagaman may mga nagsasabi na ang dahilan kung bakit walang nasasagawang pagsasalinwika ay ang paggamit ni Bautista ng payak ngunit makabuluhang wika para maisalarawan ang ang mga masasalimuot na katayuang panlipunan at pangkaluluwa sa Pilipinas, isang katangian palagiang ipinagsasawalang-bahala ng mga samahang pampanitikan.

Mga Ginawa

Mga Libro

 Bulaklak sa City Jail
 Dekada '70
 Bata, Bata… Pa'no Ka Ginawa?
 'GAPÔ
 Kan-uman sa Siyudad
 Sa Panag-igsoonay
 Sonata
 Hinugot sa Tadyang     (dili fiction)
 Buwan, Buwan, Kahulugan Mo Ako ng Sundang: Duha Dekada     sa Maiikling Kuwento
 Desaparesidos

Mga Novelette

 Sila Sa Ang Gabi: Usa ka Buong Laot ug Kalahati sa     Daigdig (1994)  
 Ang Babaye sa Basag na Salamin (1994)  
 Araw ng mga Puso      
 Ang screenshot sa Apat Na  
 Ang Kabilang Panig ng Bakod
 Hugot sa Sinapupunan
 Desisyon
 Sumakay kita sa bulan

Mga Screenplays
 Sakada     (co-writer)
 Kung Mahawi Man ang Ulap
 Bulaklak sa City Jail
 Kadenang Bulaklak
 The Maricris Sioson Story
 Nena
 Bata, Bata...Pa'no Ka Ginawa?: The Screenplay
 Dekada '70
 Gusto Ko Nang Lumigaya (screenplay)
 Sex Object
 Isang Kabanata sa Libro ng Buhay ni Leilani Cruzaldo (television drama)

Mga Teleplays
 Dear Teacher (kauban     sa magsusulat)
 Daga sa Timba ng Tubig
 Si Mama
 Pira-pirasong Pangarap
 Balintataw     (titulo sa Episode: "Labinlimang Taon"; 1987) 
 Desaparesidos     (1998)

Mga talaugnayang panlabas

Lualhati Bautista: Sityo ng Manunulat 
Who's Afraid of Lualhati Bautista? (Sino ang Natatakot kay Lualhati Bautista) ni Abet Zialcita, Inquirer.net , kinuha noong 17 Hunyo 2007
Our Thoughts are Free (Malaya ang ating Pagiisip), Pagbabalik sa 'Gapo ni Alexander Martin Remollino, 6 Hulyo 2002, kinuha noong: 17 Hunyo 2007
Your Portal to Philippine Literature: Lualhati Bautista (Ang Iyong Daanan Patungo sa Panitikang Pilipino), Institute of Creative Writing (Instituto ng Malikhaing Pagsulat), UP Diliman, Panitikan.com.ph, 2005 , kinuha noong: 17 Hunyo 2007
Pagsusuri ng Pelikula: Dekada '70 , Catholic Initiative for Enlightened Movie Appreciation, CBCPWorld.com, 27 Disyembre 2002, kinuha noong: 17 Hunyo 2007

Tingnan din
Edgardo M. Reyes
Manuel Buising
Paz Márquez-Benítez

Mga sanggunian

Mga manunulat mula sa Pilipinas
Namatay noong 2023
Kababaihan sa Pilipinas
Mga kababaihang manunulat sa Pilipinas