Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya

Ang Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya, na kadalasang dinadaglat bílang ASEAN o Asean, ay isang kapisanang pangheopolitika, pang-ekonomiya, at pangkultura ng mga bansa sa Timog-Silangang Asya. Ang Asean ay itinatag noong ika-8 ng Agosto 1967 at binuo ng Indonesya, Malaysia, Pilipinas, Singapore, at Thailand. Ang mga layunin ng samahang ito ay pagtaguyod ng paglago ng ekonomiya, kaunlarang panlipunan, pagsulong ng mga kultura sa mga kasapi, at pagpapalaganap ng kapayapaang pangrehiyon.

Kasaysayan 

Maaaring iguhit ang pagkatatag ng Asean mula sa pagkatatag ng dalawang hiwalay na organisasyon: ang Samahan ng Timog-Silangang Asya, isang alyansa na binubuo ng mga bansang Pilipinas, Malaysia at Thailand na itinatag noong taóng 1960, at ang Maphilindo, isang iminungkahing alyansa na ibubuo ng Pilipinas, Indonesia at Malaysia.

Ang Asean ay itinatag noong 8 Agosto 1967, na ang mga ministro ng ugnayang panlabas ng limang bansa ay nagpulong sa Bangkok at naglagda ng Deklarasyon ng Asean, na kinikilala nang lubos na Deklarasyon ng Bangkok. Ang limang ministro ng ugnayang panlabas – Adam Malik ng Indonesya, Narciso Ramos ng Pilipinas, Tun Abdul Razak ng Malaysia, S. Rajaratnam ng Singgapore, at Thanat Khoman ng Thailand – ay itinuring na Mga Ama ng Pagkatatag ng Organisasyon.

Naging bahagi ng Asean ang Brunei noong 8 Enero 1984, ang araw pagkatapos ng pagkamit ng kanilang kalayaan nang isang linggo. Ang Brunay ay unang bansa na naging kasapi sa kalunan ng Asean. Noong 28 Hulyo 1995, nagkaroon ng isang bagong kasapi ang Asean nang sumanib ang Vietnam bílang ikapitong kasapi. Pagkatapos ng dalawang taon, sumanib ang mga bansang Laos at Myanmar bílang kasapi ng Asean noong 23 Hulyo 1997. Kasabay dapat ang Cambodia sa araw ng pagsanib na iyon, ngunit ipinagpaliban muna sapagkat lumalaganap pa ang kaguluhang panloob sa politika. Noong 30 Abril 1999, sumanib na sa wakas ang bansang Cambodia at nakabuo ng isang matatag na samahán ang Asean.

Mga Pangunahing layunin ng Asean 

Ang mga bansang-kasapi ng Asean at nakapagpatibay ng mga pangunahing prinsipyo para sa kanilang mga ugnayan ng mga bawat isa, na nabibilang sa Kasunduan ng Pagkakaibigan at Pagkikiisa sa Timog-Silangang Asya (TAC):

 Paggalang sa magkabilá ng-panig ukol sa kalayaan, kapangyarihan, kapantayan, katatagang panteritoryo, at pambansang pagkakakilanlan ng lahat ng mga bansa;
 Karapatan ng bawat estado na mamahala ang kanilang pambansang pamamalagi na maging malaya sa kaguluhang panlabas, lihim na pagbabagsak o pamimilit
 Walang mangyayaring kaguluhan sa ugnayang panloob ng isa't isa
 Pagsasaayos ng mga kakulangan o pagtatalo sa pamamagitan ng mapayapang paraan
 Pagtatakwil sa mga banta o paggamit ng puwersa; at
 Mabisang pakikiisa sa pagitan ng mga bansang-kasapi.

Mga kasapi ng Asean 

Ang mga kasalukuyang bansang-kasapi sa Asean ay mula sa pinakauna hanggang sa pinakahuling sumapi:

Mga kasaping nagtatag 
Itinatag ang organisasyon ng ito sa pamamagitan ng Deklarasyon sa Bangkok noong 8 Agosto 1967.

Mga estadong sumapi sa kalaunan 
  (7 Enero 1984)
  (28 Hulyo 1995)
  (23 Hulyo 1997)
  (23 Hulyo 1997)
  (30 Abril 1999)

Timor-Leste 
Noong 23 Hulyo 2006, Si José Ramos-Horta, ang kasalukuyang pangulo ng Timor-Leste, ay lumagda ng pormal na pakiusap at inaasahan ang mabilis na paraan ng pagpasok upang maging ganap na kasapi sa loob ng limang taon.

Papua New Guinea 
Ang bansang Papua New Guinea ay kasalukuyang nasa katayuang tagamasid mula 1976.

Pagtitipon ng Asean 

Nagdadaos ng mga pagpupulong ang Asean na nakilalang Pagtitipon ng Asean (Asean Summit), kung saan nagpupulong ang mga punò ng pamahalaan ng bawat kasapi upang pag-usapan at pasyahan ang mga isyung panrehiyon, gayundin sa pagdaraos ng ibang pagpupulong kung saan kasáma ang mga bansa na nasa labas ng hanay na may hangaring magtaguyod ng mga ugnayang panlabas.

Habang nagdaraos ang ikalimang Pagtitipon sa Bangkok, nagpasiya ang mga pinúnò na magpulong nang "di-pormal" sa pagitan ng bawat pagtitipon:

Ang paghahambing ng mga hanay sa mga malalaking bansa 

Sa taong 2003. Bughaw-puti para sa pinakamalaking halaga, lunting-puti para sa pinakamaliit, sa mga hanay na pinaghahambingan.
Pinagkunan: CIA World Factbook 2004, IMF WEO Database
1 Mga kasapi ng NAFTA

Katayuan ng ekonomiya 

Ang talahanayang GDP ay nakabatay sa PPP na pinagkunan ng IMF noong Setyembre 2004.

Mga Lider ng ASEAN 
10 Kasapi kasama ang Kalihim-Heneral
 Kao Kim Hourn, Kalihim-Heneral ng ASEAN
 Hassanal Bolkiah, Sultan ng Brunei
 Hun Sen, Punong Ministro ng Cambodia
 Joko Widodo, Pangulo ng Indonesia
 Sonexay Siphadone, Punong Ministro ng Laos
 Anwar Ibrahim, Punong Ministro ng Malaysia
 Min Aung Hlaing, Punong Ministro ng Myanmar
 Ferdinand R. Marcos Jr., Pangulo ng Pilipinas
 Lee Hsien Loong, Punong Ministro ng Singapore
 Srettha Thavisin, Punong Ministro ng Thailand
 Phạm Minh Chính, Punong Ministro ng Vietnam

Tingnan din 
 ASEAN+ 3
 Sona ng Malayang Kalakalan ng ASEAN {AFTA}
 BIMP-EAGA
 Pundasyong ASEAN
 Watawat ng Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya
 Awit ng Pagkakaisa ng ASEAN (Himno ng ASEAN)
 Sagisag ng ASEAN
 Palaro ng Timog Silangang Asya (SEA Games)
 Talaan ng mga lungsod sa ASEAN ayon sa populasyon

Mga sanggunian

Mga kawing panlabas 
 Opisyal na Pahina ng ASEAN
 YouTube: Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)
 YouTube: ASEAN Community
 ASEAN Secretariat Related Sites
 ASEAN Regional Forum 
 ASEAN Foundation
 ASEAN Focus Group
 ASEAN News Network 

ASEAN
Timog-silangang Asya
Asya
Mga internasyonal na organisasyon