Republika ng Zamboanga

Ang Republika ng Zamboanga (República de Zamboanga), na higit na tanyag na kilala bilang Nagsasariling Republika ng Zamboanga (La Independiente República de Zamboanga sa mga wikang Tsabakano at Espanyol), ay isang republikang rebolusyonaryo na umiral sa maikling panahon na itinatag pagkatapos ng pagbagsak ng pamumuno ng mga Espanyol sa Zamboanga noong 1899.

Kasaysayan

Pagkakatatag
Noong ika-28 ng Pebrero 1899, sa isang tahanan sa Sta. Maria, isinaayos ang isang pamahalaang pang-rebolusyonaryo at si Heneral Vicente Alvarez ang inihalal bilang pangulong probisyonal at punong komandante, at nagbalak na kunin ang Real Fuerza de Nuestra Señora La Virgen del Pilar de Zaragoza na kahuli-huling hawak ng mga Espanyol sa Pilipinas.

Pagtatapos ng Pamumunong Espanyol
Pormal na itinatag ang republika noong ika-18 ng Mayo 1899, kasabay ng pagsuko ng Puwerte Pilar sa Pamahalaang Rebolusyonaryo ng Zamboanga sa ilalim ng pamumuno ni Heneral Alvarez. Noong Mayo 23, 1899, tuluyan nang nilisan ng mga Espanyol ang Zamboanga, pagkatapos ng pagsunog ng karamihan ng mga gusali sa lungsod bilang pagdusta ng pag-aalsa ng mga taga-Zamboanga laban sa kanila.

Pamamahala ng mga Amerikano
Napaikli ang termino ni Heneral Alvarez nang makipag-tulungan komandante ng Tetuan, na si Isidro Midel, sa mga Amerikano kapalit ng kanyang pagka-pangulo. Iniutos din niya ang asesinato ni Major Melanio Calixto, ang kumukilos na komandante ng Zamboanga, dahil nagtungo si Alvarez sa Basilan upang maghanap pa ng mga bagong kasapi. Noong Nobyembre 16, 1899, ibinandera ni Midel ang puting watawat sa Puwerte Pilar upang magbigay-tanda sa mga mananakop na puwersang Amerikano na pasukin ang muog na siyang naging sanhi ng pagpapatalsik ng pamahalaan ni Alvarez. Napilitan si Alvarez at ang kanyang mga kakampi na lumisan papunta sa kalapit-bayan ng Mercedes at saka sa pulo ng Basilan at doon nagtago. Noong Disyembre 1899, dumating si Kapitan Pratt ng ika-23 ng Impanteriyang Amerikano sa Zamboanga at nagsagawa ng pag-kontrol sa Puwerte Pilar. Pagkatapos noon, naging protektorado ng Estados Unidos ang nagsisimula pa lang na republika, at pinayagan si Midel na magpatuloy pa bilang pangulo ng halos 16 pang buwan.

Pagbaba at kinalabasan ng republika
Noong Marso 1901, pinayagan ng mga Amerikano ang republika na magsagawa ng halalan, at si Mariano Arquiza ang nahalal bilang bagong pangulo ng Republika ng Zamboanga. Subalit hindi nagkaroon ng epektibong awtoridad sa Zamboanga ang pamahalaan ni Arquiza hanggang sa noong Marso 1903, tuluyan nang nabuwag ang Republika ng Zamboanga. Pagkatapos, itinalaga ng pamahalaang kolonyal na Amerikano ang Zamboanga bilang kabisera ng bagong itinatag na Lalawigang Moro na nagsilbi bilang panglalawigang entidad ng Mindanao, at ang Heneral ng Brigada na si Leonard Wood ang itinalagang gobernador.

Pamana (Legacy)
Ang Republika ng Zamboanga, noong termino ni Pangulong Alvarez, ay nagkaroon ng pag-angking pangteritoryo sa mga kapuluan sa Mindanao, Basilan at Sulu, na pumapalibot sa buong katimugan ng Pilipinas sa kabila ng umiiral na digmaan ng mga Espanyol, Amerikano, at mga katutubo ng mga nabanggit na pulo. Ganoon pa man, umabot lang ang aktwal na soberaniya ng Zamboanga sa kasalukuyang mga hangganan ng lungsod ng Zamboanga.

Mga tala

Kawing Panlabas
 The Republic of Zamboanga (watawat.net) 

Kasaysayan ng Zamboanga
Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas