Panulaan

Ang panulaan o tula ay isang uri ng sining at panitikan na kilala sa malayang paggamit ng wika sa iba't ibang anyo at estilo. Pinagyayaman ito sa pamamagitan ng paggamit ng tayutay. Ang mga likhang panulaan ay tinatawag na tula. Madaling makilala ang isang tula sapagkat karaniwan itong may batayan o pattern sa pagbigkas ng mga huling salita.

Binubuo ang tula ng saknong at taludtod. Karaniwan itong wawaluhin, lalabindalawahin, lalabing-animin, at lalabing-waluhing pantig. Matalinghaga at ginagamitan din ng tayutay. May tugma at sukat. Kung minsan ay maiksi o kaya naman ay mahaba.

Uri ng Tula

Maikling Tula 

 Tanka - nagmula sa bansang Hapon na binubuo lamang ng 31 pantig, nahahati ito sa limang taludtod na may sukat na 5-7-5-7-7
 Haiku - nagmula sa bansang Hapon na binubuo ng tatlong taludtod na may sukat na 5-7-5

Tulang Liriko o Pandamdamin 
Sa uring ito itinatampok ng makata ang kanyang sariling damdamin. Ito ang itinuturing pinakamatandang uri ng tulang isinusulat ng mga makata sa buong daigdig. Ito ay puno ng damdamin at madalas ding gamiting titik ng mga awitin. Ang pagkakaugnayan ng tulang liriko at musikang sinasaliwan ng instrumentong tinatawag na lira ang siyang dahilan kung bakit ito nakilala sa taguring tulang liriko. Ito rin ang dahilan kung bakit ngayon malimit pumapasok sa ating isipan na ang liriko ay alinman sa dalawa: tulang talagang kakantahin o kaya'y tulang may katangiang awit. Narito ang ilang uri ng tulang ito:

 Awit (Dalitsuyo) - tungkol sa pag-ibig
 Pastoral (Dalitbuki)
 Oda (Dalitpuri) - matayog na damdamin o kaisipan (paghanga o pagbibigay parangal)
 Dalit o Himno (Dalitsamba) - tungkol sa pagpapala sa Diyos, sa pagawit na pamamaraan.
 Soneto (Dalitwari) - binubuo ng 14 taludtod o linya; nangangailangan ng mabigat o matinding pagkukuro-kuro
 Elehiya (Dalitlumbay) - mapanglaw; tungkol sa kamatayan o kalungkutan

Tulang Pasalaysay 
Ito ay naglalahad ng mga tagpo o pangyayari sa pamamagitanng mga taludtod. Narito ang apat na uri ng tulang ito:

 Epiko (Tulabuyani)
 Tulasinta (Metrical Romance)
 Tulakanta (Rhymed o Metrical Tale)
 Tulagunam (Ballad)

Tulang Dula 
Ito ay mga tulang isinasadula sa mga entablado o iba pang tanghalan. Narito ang mga uri ng tulang dula:

 Tulang Mag-isang Salaysay (Dramatic Monologue)
 Tulang Dulang Liriko-Dramatiko
 Tulang Dulang Katatawanan (Dramatic Comedy)
 Tulang Dulang Kalunos-lunos (Dramatic Tragedy in Poetry)
 Tulang Dulang Madamdamin (Melodrama in Poetry)
 Tulang Dulang Katawa-tawang-Kalunos-lunos (Dramatic Tragi-comedy in Poetry)
 Tulang Dulang Pauroy (Farce in Poetry)

Tulang Patnigan (Justice Poetry) 
Ito ay tulang sagutan na itinatanghal ng mga magkakatunggaling makata ngunit hindi sa paraang padula. Ito ay paligsahan ng mga katwiran at tagisan ng mga talino at tulain. Ang sumusunod ang mga uri ng tulang patnigan:

 Karagatan
 Duplo - kadalasang isinasagawa tuwing may lamay. Ito ay sa anyo ng labanan, at bilyako o bilyaka ang tawag sa mga manlalahok nito.
 Balagtasan
 Batutian

Mga Elemento ng Tula 

 Saknong - isang grupo ng mga salita sa loob ng isang tula na may dalawa o higit pang taludtod.
 Sukat - bilang ng pantig ng tula.
 Tugma - pinag-isang tunog sa hulihan ng mga taludtod. 

 Talinghaga - tumutukoy ito sa paggamit ng matatalinhagang salita at tayutay.

Tingnan din 
 Sabayang Pagbigkas

Mga link na panlabas 
 Mga Halimbawa ng Tula  –Ramica Ideas

Mga Sanggunian

Mga Sipi

Mga Pinagkukunan 

 Pinagyamang Pluma 9, by Jellian M. Florrito, Sherly G. Noynay, Cecilio A. Noynay ISBN 978-971-06-3652-6, p. 160-162

 
Mga genre ng panitikan