Alampay

Ang alampay o pañuelo ay isang Pilipinong malapuntas na burdadong bandanang panleeg o balabal na sinusuot sa palibot ng mga balikat sa ibabaw ng kamisa (blusa). Sila ay may hugis na parisukat at nakatiklop sa kalahati sa anyong tatsulok habang sinusuot. Ang mga alampay o pañuelo ay direktang hinalinhan ng balabal ng Maynila.

Paglalarawan
Ang mga alampay o pañuelo ay gawa sa malapuntas na hinabing telang nipis mula sa hiblang abaka ayon sa kaugalian. Sila ay may hugis-parisukat at nakatiklop sa kalahati sa anyong tatsulok habang sinusuot sa palibot ng mga balikat. Itinatampok nila ang mabulaklaking burda (gamit ang mga pamamaraan tulad ng calado, sombrado, at deshilado). Sa karagdagan ng katutubong hibla ng abaka, gawa rin mula sa hiblang telang pinya, nakuha mula sa mga pinya na ipinakilala ng mga Espanyol. Itinatampok din nila ang mga gilid na puntas o buhol-buhol na palawit, isang elementong Espanyol na nakuha mismo mula sa Moro.

Sila ay isang integral at natatanging bahagi ng tradisyunal na grupong baro't saya grupo ng mga karaniwang Pilipino at ang grupong traje de mestiza ng mga kababaihang aristokratikong Pilipino (kasama ang tapis at abaniko), habang dinadala nila ang kahinhinan sa medyo mababang linyang panleeg ng tradisyonal na kamisa. Ang mga ito ay isinusuot noong ika-18 at ika-19 na dantaon nguni't bihirang gamitin sa kasalukuyan sa mga makabagong bersyon ng damit na terno.

Kasaysayan
Ang mga alampay o pañuelo ay nagmula sa mga nakaugaliang balabal sa Pilipinas bago dumating ang mga mananakop, ito ay mga panakip sa ulo at leeg sa mga kababaihang Tagalog bago ang kolonyal. Ang mga ito ay dinala sa panahon ng pangkolonyang Espanyol at nakakuha ng mga adorno ng disenyong Europeo. Ito rin ay mga mamahaling kalakal na iniluluwas sa pamamagitan ng Galyon ng Maynila sa Bagong Espanya at Europa, minsan bilang mga regalo sa pagkahari.

Ang mga alampay o pañuelo ay kinopya ng mga Tsinong mangangalakal sa panahon ng mga ika-18 at ika-19 na dantaon, at ibinenta sa Pilipinas, Espanya, at iba pang kolonyang Espanyol. Ang mga kopyang ito ay gawa sa sutla na burdadong may adornong Tsino. Ito ay naging lubos na kilalang-kilala sa Pilipinas at mabilis na pinagtibay sa mga lokal na moda ng mga kababaihang Luzon sa mataas na antas ng lipunan. Sa katulad na paraan, ito ay naging malawak na hinahangad na luwas na rangya sa lalong madaling panahon pagkatapos makarating sa mga Amerika, kung saan ito ay naging kilala bilang mantón de Manila. Ang mga ito ay pinaniniwalaang nakapagbabagong-loob sa mga huling disenyo ng reboso ng Amerikang Latino.

Talalarawan

Tingnan din

Balabal
Balabal ng Maynila
Barong Tagalog

Mga talasanggunian

Sapin sa ulo
kasuotan sa leeg
Mga bandana
Mga balabal at mga balot
Pananamit ng mga Espanyol
Pananamit ng mga Pilipino
Kultura sa Maynila
Modang pang-ika-18 dantaon
Modang pang-ika-19 dantaon