Sabah

Ang Sabah (pagbigkas: sá•ba) na dating Hilagang Borneo, ay isa sa dalawang estado ng Malaysia sa pulo ng Borneo (ang Sarawak ang isa pa nitong estado). May ibang antas ng awtonomiya ang naturang lupain sa pangangasiwa, pandarayuhan, at hudikatura na siyang nagtatangi rito sa mga estado at iba pang estado sa Tangway ng Malaysia. Matatagpuan ang Sabah sa hilagang Borneo, kahangganan ang estado ng Sarawak sa timog-kanluran, Kalimantan ng Indonesia sa timog, habang nahihiwalay naman ng dagat mula sa Pederal na Lupain ng Labuan sa kanluran, at sa Pilipinas sa hilaga at silangan. Kota Kinabalu ang kabiserang lungsod ng Sabah na siya ring lunduyan ng kalakalan ng estado at luklukan ng pamahalaan. Kabilang sa mga pangunahing bayan ng Sabah ay ang Sandakan at Tawau. Batay sa senso noong 2015 ng Malaysia, 3,543,500 ang bilang ng tao sa buong estado. May klimang ekwatoryal ang Sabah at may kagubatang tropikal na sagana sa mga iba't ibang uri ng hayop at halaman. May mahabang bulubundukin ang estado sa kanlurang bahagi na bumubuo sa Crocker Range National Park. Ang Ilog Kinabatangan, ang ikalawang pinakamahabang ilog sa Malaysia, at ang Bundok Kinabalu, ang pinakamatayog na tuktok ng Malaysia ay pawang matatagpuan sa Sabah. 

Tinatayang 20,000–30,000 taon na ang nakararaan nang manirahan ang tao sa Sabah sa paligid ng Look ng Darvel at mga yungib ng Madai-Baturong. May kalakalan nang nagaganap sa pagitan ng mga taga-Sabah at Tsina mula pa noong ika-14 na dantaon. Napasailalim ito sa Imperyo ng Brunei noong ika-15 dantaon at sa Sultanato ng Sulu sa pagitan ng ika-17 hanggang ika-18 dantaon. Pinangasiwaan naman ang estado ng North Borneo Chartered Company noong ika-19 hanggang ika-20 dantaon. Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sinakop ng Japan ang estado sa loob ng tatlong taon bago ito ipasa bilang British Crown Colony noong 1946. Ginawaran naman ng mga Briton ng malasariling pamahalaan ang Sabah noong Agosto 31, 1963. Kasunod nito, isa ang Sabah sa mga nagtaguyod ng Pederasyon ng Malaysia (itinatag noong Setyembre 16, 1963) kasama ng Sarawak, Singapore (pinatalsik noong 1965), at ng Pederasyon ng Malaya. Subalit, tinutulan ito ng Indonesia, na nauwi sa Engkwentro (Konfrontasi sa wikang Indonesian) nang higit sa tatlong taon kasabay ng pag-aangkin ng Pilipinas na patuloy hanggang sa ngayon, bagaman hindi na ito aktibong isinusulong.

Ang puno ng estado ay ang Gobernador na kilala rin bilang Yang di-Pertua Negeri, habang ang puno ng pamahalaan ay ang Punong Ministro. Halos isinunod ng sistemang pampamahalaan ng estado ang sistemang Westminster at may isa sa pinakaunang pang-estadong batasan sa Malaysia. Nahahati ang estado sa mga pampangasiwaang sangay at mga purok. Opisyal na wika ng estado ang Malay at Islam naman ang opisyal na relihiyon. Kilala ang estado sa tradisyonal na instrumentong pantugtugin na sompoton. Kapuna-puna rin ang yaman ng etnisidad, kalinangan at mga wika ng Sabah.

Tingnan din 
 Kasunduang Maynila

Talasanggunian 

Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas
Sabah
Estado ng Malaysia