Liliuokalani

Si Liliuokalani (Setyembre 2, 1838 – Nobyembre 11, 1917), na ipinanganak bilang Lydia Liliu Loloku Walania Wewehi Kamakaeha, ay ang huling monarka at nag-iisang namunong reyna ng Kaharian ng Hawaii. Kilala rin siya bilang Lydia Kamakaeha Pākī, kasama ang piniling pangalang maharlika na Liliuokalani, at ang pangalan niya ay naging Kaolupoloni K. Dominis sa kalaunan. Tinanggihan niya ang aneksasyon ng Estados Unidos subalit nawalan ng kapangyarihan sa isang pag-aalsa ng mga manananim na sinuportahan ng Estados Unidos, na humantong sa isang bagong pamahalaan.

Talambuhay
Si Reyna Liliʻuokalani ay isang taong nakapagtamo ng edukasyon at nakapaglakbay nang malawakan. Pinakasalan niya si John Owen Dominis noong Setyembre 16, 1862. Naging gobernador siya ng Oahu at ng Maui. Wala silang naging mga anak. Isa siyang ganap na musikera. Ang kaniyang pinaka nakikilalang kumposisyon ay ang "Aloha ʻOe".

Noong 1891, si Liliʻuokalani ay naging reyna ng Hawaii nang mamatay ang kaniyang kapatid na hari. Noong 1893, ninais niya ang isang bagong saligang batas. Nagsanhi ito ng isang alagata sa ministrong Amerikano sa Hawaii. Nilusob ng mga sundalong Amerikano ang Palasyong ʻIolani at iba pang mga gusali ng pamahalaan. Noong 1894, tinanggal nila mula sa pagkareyna si Reyna Liliʻuokalani. Naglagay ang Estados Unidos ng isang pamahalaang probisyonal. Ito ang naging Republika ng Hawaii.

Nasa panig ng kanilang reyna ang mga tao ng Hawaii. Inalok ni Pangulong Grover Cleveland na ibalik ang trono kapag ipagkakaloob ni Liliʻuokalani ang amnestiya sa lahat ng mga kasangkot sa pangingibabaw sa kaniyang kaharian. Tumanggi siya, ngunit nagbago siya ng kalooban at pumayag. Tinanggihan ng pamahalaang probisyonal ang kaniyang panunumbalik sa trono. Noong Hulyo 4, 1894, nagsimula ang Republika ng Hawaii. Namatay si Liliʻuokalani noong Nobyembre 11, 1917 pagkatapos na makaranas ng isang stroke.

Mga sanggunian

Hawaii
Mga tao mula sa Hawaii
Mga reyna
Mga namatay dahil sa atakeng serebral
Mga kompositor mula sa Estados Unidos