İzmir

Ang İzmir () ay isang kalakhang lungsod sa pinakakanlurang dulo ng Anatolia sa Turkiya. Ito ang pangatlong pinakamataong lungsod sa Turkiya, kasunod ng Istanbul at Ankara, at ang pangalawang pinakamalaking kalakhang pook sa Dagat Egeo kasunod ng Atenas, Gresya. Noong 2018, mayroong 2,947,000 katao ang lungsod, habang may kabuoang populasyon naman na 4,320,519 na katao ang Lalawigan ng İzmir. Umaabot ang kalakhang pook ng İzmir sa kahabaan ng panlabas na mga katubigan ng Golpo ng İzmir at papaloob sa hilaga sa kahabaan ng delta ng Ilog Gediz; pasilangan sa kahabaan ng kapatangang banlik na nilikha ng ilang maliit na mga sapa; at sa bahagyang mas-mabatong lupain sa timog.

Noong sinaunang panahon, kinilala ang lungsod bilang Smyrna, ang pangalan na nanatiling ginagamit sa wikang Ingles at ibang mga banyagang wika hanggang sa ipinatupad ang Posta Hizmet Kanunu (Batas ng Turkong Serbisyo ng Koreo) ng Marso 28, 1930. Nilayon nitong gawing kinikilalang pangalan sa daigdig ang pangalang Turko na İzmir sa maraming mga wika. Ngunit ginagamit pa rin ang makasaysayang pangalang Smyrna sa ilang mga wika, tulad sa Griyego (Σμύρνη, Smýrnē), Armenyo (Զմյուռնիա, Zmyurnia), Italyano (Smirne), at Kastila (Esmirna). Ang İzmir, kasama ang panahong ito'y Smyrna, ay may higit sa 3,000 taon ng nakatalang kasaysayang urbano, at umaabot sa 8,500 taon ng kasaysayan bilang isang pamayanan mula noong panahong Neolitiko. Dahil ito'y nasa kapaki-pakinabang na kinaroroonan sa ulo ng isang golpo na dumadaloy sa malalim deep indentation, kalagitnaan sa kahabaan ng kanlurang baybaying-dagat ng Anatolia, isa ito sa pangunahing mga lungsod sa pangangalakal ng Dagat Mediteraneo para sa malaking bahagi ng kasaysayan nito. Idinaos sa İzmir ang Palarong Mediteraneo ng 1971 and at ang Pandaigdigang Palaro ng Unibersidad (Universiade) ng 2005.

Ang lungsod ng İzmir ay binubuo ng ilang mga kalakhang distrito. Sa mga ito, ang distrito ng Konak ay tumutugma sa makasaysayang İzmir. Dating bumuo bilang sentral na "Munisipalidad ng İzmir" () ng lungsod ang distrito hanggang sa taong 1984. Kalakip ng pagbubuo ng "Kalakhang Munisipalidad ng İzmir" (, ), pinangkat nang magkasama ng lungsod ng İzmir ang labing-isa (unang siyam) na mga distritong urbano – Balçova, Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Gaziemir, Güzelbahçe, Karabağlar, Karşıyaka, Konak, at Narlıdere – at sinama ang mga ito sa karagdagang mga distrito ng lalawigan sa labas ng kabayanan o sentro ng lungsod na umaabot mula Bergama sa hilaga hanggang Selçuk sa timog. Dahil diyan ang kabuoang bilang mg mga distritong itinuturing na bahagi ng kalakhang pook ng İzmir's sa tatlumpu (30).

Mga kambal at kapatid na lungsod
Ang sumusunod ay isang talaan ng mga kapatid na lungsod ng İzmir:

Europa
 Ancona, Italya, (Kasunduang Pagtutulungan) mula noong 2005
 Baku, Aserbayan, mula noong 1985
 Bălţi, Moldova, mula noong 1996
 Bremen, Alemanya, mula noong 1993
 Constanţa, Romania, mula noong 1995
 Famagusta, Republikang Turko ng Hilagang Tsipre
 Kardzhali, Bulgaria, mula noong 2008
 Mostar, Bosnia at Herzegovina, mula noong 1996
Hilagang Nicosia, Republikang Turko ng Hilagang Tsipre, mula noong 2019
 Odense, Dinamarka, mula noong 1991
 Plzeň, Republikang Tseko, mula noong 1987
 Split, Croatia, mula noong 1996
 Turino, Italya, (Kasunduang Kabutihang-loob) mula noong 2012
 Volgograd, Rusya, mula noong 2006

Asya
 Surabaya, Indonesya (mula noong 1996)
 Bishkek, Kyrgyzstan, mula noong 1991
 Mumbai, India, mula noong 1997
 Shymkent, Kazakhstan (Kasunduang Pagtutulungan) mula noong 2004
 Bukhara, Uzbekistan (Kasunduang Pagtutulungan) mula noong 1992
 Tel Aviv, Israel, mula noong 1996
 Tianjin, Tsina, mula noong 1990
 Türkmenabat, Turkmenistan, mula noong 1994
 Wuhan, Tsina, mula noong 2013
 Xiamen, Tsina, mula noong 2018

Aprika
 Sousse, Tunisya, mula noong 2006
 Cape Town, Timog Aprika, (Kasunduang Pagtutulungan) mula noong 2014

Kaamerikahan
 Havana, Cuba, mula noong 1996
 Tampa, USA, mula noong 1990
 Long Beach, USA, mula noong 2004

Talasanggunian

Mga karagdagang babasahin
 Atay, Çinar. "Once upon a Time, İzmir", Skyline (Istanbul), no. 172 (Nov. 1997), pp. 62–64, 66, 68, [70], 72. N.B.: Amply ill. with reproductions of 19th-century black and white photos.

Mga kawing panlabas

 İzmir City Portal 
 Visit İzmir 

Mga pamayanan sa Turkey