Mga lungsod ng Pilipinas

Ang lungsod ay isang yunit ng pamahalaang lokal sa Pilipinas. Nakasaad sa Kodigo ng Pamahalaang Lokal ng 1991 ang istrukturang administratibo at kapangyarihan ng mga lungsod.

Binigbigyan ang mga lungsod ng mas malaking bahagi sa internal revenue allotment (IRA) kaysa sa mga munisipalidad. Mas nabibigyan din ng awtonomiya ang mga lungsod kaysa sa mga munisipalidad.

Ang lungsod ay pinamumunuan ng isang alkalde na hinahalal sa eleksyon. Ang bise alkalde naman ang umuupong pinuno ng Sangguniang Panlungsod. Mayroon ding iba't ibang departamento ang lungsod upang mas mapaglinkuran nila ang kanilang nasasakupan.

Gaya ng mga munisipalidad, nahahati rin ang mga lungsod sa mga barangay. May ibang lungsod naman na nahahati rin sa mga distrito.

Mga lungsod
Lahat ng mga lungsod sa Pilipinas ay mga nakakartang lungsod (Ingles: chartered city). Ayon sa legal na klasipikasyon, inuuri ang mga lungsod sa tatlo, nakapaloob na lungsod, malayang nakapaloob na lungsod at lubos na urbanisadong lungsod.

Ayon sa pinakahuling senso, ang Lungsod Quezon sa Kalakhang Maynila ang pinakamataong lungsod sa Pilipinas na may mahigit sa 2,000,000 residente. Ang Lungsod ng Palayan naman sa Nueva Ecija ang may pinakamaliit na populasyon. Kung lawak ang pagbabatayan, ang Lungsod ng Davao ang pinakamalaking lungsod habang ang pinakamaliit ay ang Lungsod ng San Juan sa Kalakhang Maynila.

Mayroong tatlong mga malalaking kalakhang lugar ang Pilipinas. Kalakhang Maynila ang pinakamalaking konurbasyon sa bansa. Binubuo ito ng lungsod ng Maynila at 16 na karatig lungsod at bayan. Ang pangalawa ay ang Kalakhang Cebu sa lalawigan ng Cebu. Nakasentro ito sa Lungsod ng Cebu, ang kabisera at walong karatig na lungsod at bayan. Pangatlo naman ang Kalakhang Davao. Nakasentro ito sa Lungsod ng Davao at kabilang ang mga karatig na lungsod at bayan.

Klasipikasyon

Klasipikasyon
Inuuri ng Kodigo ng Pamahalaang Lokal ng 1991 ang mga lungsod sa isa sa tatlong klasipikasyon.

Lubos na Urbanisadong Lungsod (Highly Urbanized City): Mga lungsod na may populasyong hindi bababa sa 200,000 katao, sertipikado ng Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas, at may taunang kita na hindi bababa sa 50 milyong piso, sertipikado ng tagaingat-yaman ng lungsod. Sa kasalukuyan, may 33 mataas na urbanisadong lungsod sa Pilipinas, 16 rito ay bahagi ng Kalakhang Maynila.

Malayang Nakapaloob na Lungsod (Independent Component City): Mga lungsod na may kartang nagbabawal sa kanilang mga nasasakupan na bumoto sa mga panlalawigang posisyon. Limang mga lungsod sa Pilipinas ay nauuri dito at lahat sila ay may awtonomiya mula sa lalawigan kung saan sila matatagpuan. Ang mga ito ay ang mga lungsod ng Dagupan, Santiago, Naga, Ormoc at Cotabato.

Nakapaloob na Lungsod (Component City): Ang mga lungsod na hindi makasapat sa mga pangangailangang nabanggit ay pinapalagay na bahagi ng lalawigan kung saan ito matatagpuan. Kung ang isang nakapaloob na lungsod ay nasa pagitan ng dalawa o higit pang lalawigan, ito ay tinuturing na bahagi ng lalawigan kung saan ito nabibilang nang ito ay isang munisipalidad pa. Maliban sa limang malayang nakapaloob na mga lungsod, lahat ng natitirang mga lungsod ay mga nakapaloob na lungsod.

Klasipikasyon ng kita 

Ang mga lungsod ay naka-uri bilang sa karaniwang taun-taong kita na naka-base sa nakaraang tatlong kalendaryong taon.  

 Unang klase - P250 milyon o pataas
 Ikalawang klase - P155 milyon o pataas pero mas mababa kay sa P250 milyon
 Ikatlong klase - P100 milyon o pataas pero mas mababa kay sa P155 milyon
 Ika-apat na klase - P70 milyon o pataas pero mas mababa kay sa P100 milyon
 Ikalimang klase - P35 milyon o pataas pero mas mababa kay sa P70 milyon
 Ika-anim na klase - P35 milyon o pababa

Malalaking lungsod

Color coding ng bawat lungsod 

 ‡  Mga mataas, urbanisadong lungsod
 ‡  Mga malayang lungsod
 *  Mga nakapaloob na lungsod

Tala ng mga lungsod 

Noong Nobyembre 25, 2009, mayroong mga 121 lungsod sa Pilipinas

Tandaan: Nakatala ang mga malayang lungsod dito kasama ang mga lalawigan na dating kinabibilangan nila, katulad ng Lungsod ng Baguio in Benguet, Lungsod ng Zamboanga sa Zamboanga del Sur, Lungsod ng Angeles sa Pampanga, Lungsod ng Davao sa Davao del Sur, at Lungsod ng Naga sa Camarines Sur.

Malalaking mga lungsod 
Sumusunod ang tala ng sampung malalaking mga lungsod sa bansa sang-ayon sa populasyon noong sensus ng taong 2007.

 

<table border="0" cellspacing="10"><tr><td valign="top" style="padding-right: 1em;"

Ayon sa alpabeto

 Lungsod ng Alaminos , Pangasinan
 Lungsod ng Angeles , Pampanga
 Lungsod ng Antipolo , Rizal
 Lungsod ng Bacolod , Negros Occidental
 Lungsod ng Bago , Negros Occidental
 Lungsod ng Baguio , Benguet
 Lungsod ng Bais , Negros Oriental
 Lungsod ng Balanga , Bataan
 Lungsod ng Batangas , Batangas
 Lungsod ng Bayawan , Negros Oriental
 Lungsod ng Baybay, Leyte
 Lungsod ng Biñan, Laguna
 Lungsod ng Bislig , Surigao del Sur
  Lungsod ng Bogo,Cebu
 Lungsod ng Butuan , Agusan del Norte
 Lungsod ng Cabanatuan , Nueva Ecija
 Lungsod ng Cabuyao, Laguna
 Lungsod ng Cadiz , Negros Occidental
 Lungsod ng Cagayan de Oro , Misamis Oriental
 Lungsod ng Calaca, Batangas
 Lungsod ng Calamba , Laguna
 Lungsod ng Calapan , Oriental Mindoro
 Lungsod ng Calbayog , Samar
 Lungsod ng Candon , Ilocos Sur
 Lungsod ng Canlaon , Negros Oriental
 Lungsod ng Cauayan , Isabela
 Lungsod ng Cavite , Cavite
 Lungsod ng Cebu , Cebu
 Lungsod ng Cotabato , Maguindanao
 Lungsod ng Dagupan , Pangasinan
 Lungsod ng Danao , Cebu
 Lungsod ng Dapitan , Zamboanga del Norte
 Lungsod ng Dasmariñas, Kabite
 Lungsod ng Davao , Davao del Sur
 Lungsod ng Digos , Davao del Sur
 Lungsod ng Dipolog , Zamboanga del Norte
 Lungsod ng Dumaguete , Negros Oriental
 Lungsod ng Escalante , Negros Occidental
 Lungsod ng Gapan , Nueva Ecija
 Lungsod ng General Santos , South Cotabato
 Lungsod ng Gingoog , Misamis Oriental
 Lungsod ng Guihulngan, Negros Oriental
 Lungsod ng Himamaylan , Negros Occidental
 Lungsod ng Iligan , Lanao del Norte
 Lungsod ng Imus , Cavite
 Lungsod ng Iloilo , Iloilo
 Lungsod ng Iriga , Camarines Sur
 Lungsod ng Isabela , Basilan
 Lungsod ng Kabankalan , Negros Occidental
 Lungsod ng Kalookan , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Kidapawan , Cotabato
 Lungsod ng Koronadal , South Cotabato
 Lungsod ng La Carlota , Negros Occidental
 Lungsod ng Laoag , Ilocos Norte
 Lungsod ng Lapu-Lapu , Cebu
 Lungsod ng Las Piñas , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Legazpi , Albay
 Lungsod ng Ligao , Albay
 Lungsod ng Lipa , Batangas
 Lungsod ng Lucena , Quezon
 Lungsod ng Maasin , Southern Leyte
 Lungsod ng Makati , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Malabon , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Malaybalay , Bukidnon
 Lungsod ng Malolos , Bulacan
 Lungsod ng Mandaluyong , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Mandaue , Cebu
 Lungsod ng Maynila, Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Marawi , Lanao del Sur
 Lungsod ng Marikina , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Masbate , Masbate
 Lungsod Agham ng Muñoz, Nueva Ecija
 Lungsod ng Muntinlupa , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Naga in Camarines Sur
 Lungsod ng Olongapo , Zambales
 Lungsod ng Ormoc , Leyte
 Lungsod ng Oroquieta , Misamis Occidental
 Lungsod ng Ozamis , Misamis Occidental
 Lungsod ng Pagadian , Zamboanga del Sur
 Lungsod ng Palayan , Nueva Ecija
 Lungsod ng Panabo , Davao del Norte
 Lungsod ng Parañaque , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Pasay , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Pasig , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Passi , Iloilo
 Lungsod ng Puerto Princesa , Palawan
 Lungsod Quezon , Kalakhang Maynila
 Lungsod Roxas , Capiz
 Lungsod ng Sagay , Negros Occidental
 Pulong Harding Lungsod ng Samal, Davao del Norte
 Lungsod ng San Carlos , Negros Occidental
 Lungsod ng San Carlos , Pangasinan
 Lungsod ng San Fernando, La Union
 Lungsod ng San Fernando, Pampanga
 Lungsod ng San Jose , Nueva Ecija
 Lungsod ng San Jose del Monte , Bulacan
 Lungsod ng San Pablo , Laguna
 Lungsod ng San Pedro , Laguna
 Lungsod ng Santa Rosa , Laguna
 Lungsod ng Santo Tomas, Batangas
 Lungsod ng Santiago , Isabela
 Lungsod ng Silay , Negros Occidental
 Lungsod ng Sipalay , Negros Occidental
 Lungsod ng Sorsogon , Sorsogon
 Lungsod ng Surigao , Surigao del Norte
 Lungsod ng Tabaco , Albay
 Lungsod ng Tacloban , Leyte
 Lungsod ng Tacurong , Sultan Kudarat
 Lungsod ng Tagaytay , Cavite
 Lungsod ng Tagbilaran , Bohol
 Lungsod ng Taguig , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Tagum , Davao del Norte
 Lungsod ng Talisay , Cebu
 Lungsod ng Talisay , Negros Occidental
 Lungsod ng Tanauan , Batangas
 Lungsod ng Tangub , Misamis Occidental
 Lungsod ng Tanjay , Negros Oriental
 Lungsod ng Tarlac , Tarlac
 Lungsod ng Toledo , Cebu
 Lungsod ng Trece Martires , Cavite
 Lungsod ng Tuguegarao , Cagayan
 Lungsod ng Urdaneta , Pangasinan
 Lungsod ng Valencia , Bukidnon
 Lungsod ng Valenzuela , Kalakhang Maynila
 Lungsod ng Victorias , Negros Occidental
 Lungsod ng Vigan , Ilocos Sur
 Lungsod ng Zamboanga , Zamboanga del Sur

</td> Ayon sa lalawigan </tr></table>

Mga Kawing panlabas 
 Liga ng mga Lungsod ng Pilipinas
 Proyetong Philippine Clean Cities 
 Artikulo sa CityMayors.com