Dinamita (pagkain)

Ang dinamita (kilala rin bilang dynamite o lumpiyang dynamite) ay isang piniritong Pilipinong pangmeryenda na binubuo ng pinalamanang siling haba na nakabalot sa manipis na pambalot ng lumpiya. Kadalasan, ang palaman nito ay giniling, keso, o kombinasyon ng dalawa ngunit maaari rin itong iakma para gumamit ng mga iba pang sangkap, kabilang dito ang tusino, hamon, bacon, at gutay-gutay na manok. Kilala rin ang dinamita bilang lumpiyang dinamita, bukod sa iba pang mga pangalan. Isa itong uri ng lumpiya at karaniwan itong kinakain bilang pampagana o bilang pulutan kasabay ng serbesa.

Mga pangalan
Dinamita ang tawag sa pagkaing ito dahil sa pagkakahawig nito sa isang dinamita na may mahabang piyus; pati na rin bilang pagtukoy sa init ng sili. Dahil isa itong uri ng lumpiya, kilala rin ito bilang "lumpiyang dinamita", "", at "". Mayroon din itong mga ibang malikhaing pangalan tulad ng  (kapag may kasamang  o kahit  sa palaman), "barako " (lit. "daliring barako"), na may konotasyon ng pagkalalaki.

Paglalarawan
Tulad ng karamihan ng mga resipi ng lumpiya, napakadaling ihanda ang dinamita at maaaring iakma kaagad. Iginigisa ang palaman, giniling, sa tinadtad na sibuyas at bawang, at tinitimplahan ng asin at paminta.

Ang siling ginagamit sa dinamita ay ang berdeng siling haba (kilala rin bilang siling pansigang). Dahan-dahang hinihiwa ang sili nang pahaba at tinatanggal ang ubod at binhi, na maingat na iwanan ang tangkay. Pagkatapos, pinapalamanan ito ng giniling at isang piraso ng keso (kadalasan ). Saka binabalutan ang pinalamanang sili ng pambalot ng lumpiya (mainipis na crêpe na gawa sa itlog) na nakalabas ang tangkay sa isang dulo. Pinipirito ito hanggang sa maging mamula-mula ito at inihahain habang matulong pa ito.

Kinakain ito nang walang kasabay na sarsa o sinasawsaw ito sa mga karaniwan sawsawan ng lumpiya tulad ng ketsap na saging, sarsang matamis at maasim, mayonesang bawang, , o suka na may labuyo at kalamansi. Kadalasan itong kinakain bilang pampagana o pulutan (kukutin) kasabay ng serbesa o iba pang uri ng inuming de-alkohol.

Mga pagkakaiba-iba 
Ang siling haba ay may markang "" (maanghang) sa sukatang Scoville, na nasa 50,000 SHU. Gayunman, nanuneutralisa ang karamihan ng anghang ng keso at dahil tinanggal ang mga binhi. Maaaring iakma ang tindi nito sa paggamit ng ibang uri ng sili. Bilang halimbawa, mababawasan ang anghang ng siling jalapeño o serrano; habang tataas naman ang anghang kapag ginamit ang siling habanero. Isa pang paraan ang paghahalo ng mga tinadtad na labuyo sa palaman, na napakaanghang kumpira sa siling haba, na may markang 80,000 hanggang 10,000 SHU sa sukatang Scoville. Maaari ring iwanan ang ilan sa mga binhi ng siling haba para umanghang ito, ngunit maaaring pumait din ito kung masyadong marami ang naiwan.

Maaari ring iakma ang lasa ng palaman. Sa mga ilang baryante ng dinamita, maaaring balutin o palamanan ang sili ng tusino, hamon, o bacon, bilang halimbawa, bago ito balutin sa pambalot. Maaari ring tanggalin ang keso o gumamit ng ginutay-gutay na manok o kahit de-latang tuna. Maaari ring idagdag ang mga iba pang sangkap, tulad ng asanorya o kintsay. Ang mga ilan ay naghahanda ng kani-kanilang lumpiya na pinapahiran ng mga .

Tingnan din 

 Bikol Ekspres
 Laing

Talasanggunian 

Lutuing Pilipino