Kaharian ng Kush

Ang Kaharian ng  Kush o Kaharian ng Cush (; Wikang Ehipsiyo: 𓎡𓄿𓈙𓈉 kꜣš, Wikang Akkadiyo:  Ku-u-si, in LXX ; ; ) ay isang sinaunang kaharian sa Nubia na nakasentro sa kahabaan ng Ilog Nilo sa ngayong Sudan at katimugang Ehipto. Ang rehiyon ng Nubia ay isang maagang duyan ng kabihasnan sa lumikha ng maraming mga masalimuot na lipunan na nagsagawa ng kalakalan at industriya.. Ang lungsod-estado ng Kerma ay umahon bilang dominanteng kapangyarihang politikal sa pagitan ng 2450 BCE hanggang 1450 BCE na may kontrol sa Lambak ng Nilo sa pagitan ng una at ikaapat na Katarata ng Nilo na lugar na kasing laki ng Ehipto. Ang karamihan ng Nubia ay sumailalim sa pamumuno ng Sinaunang Ehipto sa Bagong Kaharian ng Ehipto (1550–1070 BCE). Kasunod ng pagguho ng Sinaunang Ehipto sa gitna ng Pagguho ng Panahong Bronse, muling itinayo ng mga Kushita ang isang kaharian sa Napata(modernong Karima sa Sudan. Bagaman may mga pagkakatulad ang Kush sa Ehipto gaya ng pamimintuho kay Amun at ang mga maharlikang pamilya ng Ehipto at Kush nito ay kadalasang nag-asawa sa sa't isa, ang kultura ng Kush ay natatangi sa kanilang pananamit, hitsura at transportasyon,. Si Haring Kashta ay mapayapang naging hari ng Itaas ng Ehipto samantalang ang kanyang anak na babaeng si Amenirdis I ay hinirang na MakaDiyos na Adoratrice ni Amun sa Thebes, Ehipto. Sinakop ni Piye ang Ibabang Ehipto at itinatag ang Ikadalawampu't limang dinastiya ng Ehipto. Ang anak ni Piye na si Shepenupet II ay hinirang na MakaDiyos na Adoratris ni Amun. Ang mga hari ng Kush ay naghari sa Sinaunang Ehipto nang higit sa isang siglo hanggang sa pananakop ng Imperyong Neo-Asirya nito at pinatalik ng Ehipsiyong si Psamtik I ang mga ito. Nang tapusin ang ugnayan ng Kush sa Ehpto, ang kabisera ng kahariang ito ay nilipat sa ,Meroë na kilala ng mga Griyego bilang Aethiopia.

Mula ika-3 BCE hanggang ika-3 siglo CE, ang hilagang Nubia ay sinakop at  naging bahagi ng Ehipto.Ito ay pinamunuan ng Kahariang Ptolemaiko at Imperyong Romano sa sumunod na 600 taon at nakilala sa mundong Greko-Romano bilang Dodekaschoinos. Ito ay kalaunang muling nakontrol ng ikaapat na haring Kushitang si Yesebokheamani. Ang Kaharian ng Kush ay nagpatuloy bilang kapangyarihang sa rehiyon hanggang ika-4 siglo BCE nang ito ay humino at gumuho dahil sa panloob na mga himagsikan sa gitnan ng lumalalanng kondisyon ng klima at mga pananakop ng mga taong Noba. Ang lungsod ng Meroe ay nabihag ng Kaharian ng Aksum na nagwakas sa Kaharian ng Kush at nahati sa taatlong politiyang Nobatia, Makuria, at Alodia.

Mga sanggunian

Kaharian ng Kush
Sinaunang Ehipto
Imperyong Romano
Aprika