Isda

Ang Isda (Ingles: Fish) ay mga hayop na naninirahan sa tubig, craniata, may hasang na walang mga biyasna may mga digit o daliri. Kabilang sa mga isda ang nabubuhay na hagfish, lamprey, at cartilaginoso at mabutong isda gayundin ang mga ekstinkt na kaungyan na pangkat.  Ang tinatayang  95% ng mga isda ay Actinopterygii  na ang 99% ay mga teleost.

Ang pinakamaagang organismo na inuri bilang isda ay may mga katawang malambot na chordate na unang lumitaw sa panahong Kambriyano. Bagaman wala silang tunay na espina, sila ay nag-aangkin ng mga notochord na pumapayag sa kanilang mas makagalaw ng mabilis at madali kesa sa mga imbertebrado. Ang mga isda ay patuloy na nag-ebolb sa panahong Paleosoiko at sumangay sa iba't ibang mga anayo. Ang maraming isda sa Paleosoiko ay nag-ebolb ng placodermi na pumpoprotekta sa kanila laban sa mga predator. Ang unang isda na may panga ay unang lumitaw noong panahong Siluriyano kung saan ang marami gaya ng mga pating ay mga malalakas na predator sa halip na mga prey lamang ng mgaarthropod. Ang karamihan sa isda ay ektotermo (malamig ang dugo) na pumapayag sa kanilang katawan na umangkop sa nagbabagong temperatura bagaman ang mga isdang gaya ng puting pating at tuna ay maaaring magkaroon ng mataas na temperatura. Fish can acoustically communicate with each other, most often in the context of feeding, aggression or courtship. 

Ang mga isda ay nakatira sa tubig ngunit hindi may mga isda na nabubuhay sa parehong tubig at lupa gaya ng mudskipper.Ang ilang isda ay nakatira sa matataas na mga tubigan sa kabundukan gaya ng char at ang gudgeon) ay sa kalaliman at kahit sa mga lalim na  hadal ng pinakakalaliman ng mga karagatan. (e.g., cusk-eels and [. Ang isda ay naglalaman ng 34,300 inilarawang espesye at may pinakamalaking pagkakaiba kesa sa anumang pangkat ngmga bertebrado.

Ang mga isda ay mahalagang pagkain ng mga tao sa buong mundo. Ang ilang isda ay ginagawang alagang hayop. Ang mga Tetrapod (amphibian, reptile, mga ibon at mga mamalya ay lumitaw mula sa lob ng mga isdang Sarcopterygii gaya sa usaping kladistiko, ang mga ito ay mga isda rin. Gayunpaman, sa tradisyon, ang isda  (pisces o ichthyes) ay ginawang paraphyletiko sa pamamagitan ng hindi pagsasama ng mga tetrapod at kaya ay hindi itinturing na isang pormal na taksonomikong pagpapangkat sa kahulugang sistematikang biyolohiya maliban na lamang kung ito ay ginagamit sa kahulugang kladistiko kabilang ang mga tetrapods bagaman ang karaniwang bertebrado ay mas pinipili at sa halip ay ginagamit para sa layuning ito (isda kasama ng tetrapod). Ang mga cetacean gaya ng mga balyena at dolphin bagaman mga mamalya ay itinuturing ng ilang kultura sa mga sinaunang panahong bilang isang isda.

Ebolusyon ng isda

Piloheniya

Taksonomiya
 
 Klase  Myxini (hagfish)
 Klase  Pteraspidomorphi † (maagang walang pangang isda)
 Klase  Thelodonti †
 Klase  Anaspida †
 Klase  Petromyzontida o Hyperoartia
 Petromyzontidae (lampreys)
 Klase  Conodonta (conodonts) †
 Klase  Cephalaspidomorphi † (maagang walang pangang isda)
 (walang ranggo) Galeaspida †
 (walang ranggo) Pituriaspida †
 (walang ranggo) Osteostraci †
 Imprphylum Gnathostomata (may pangang bertebrado)
 Klase  Placodermi † (isdang may armour)
 Klase  Chondrichthyes (cartilaginosong isda)
 Klase  Acanthodii † (spiny sharks)
 Superklase  Osteichthyes (mabutong isda)
 Klase  Actinopterygii (may palikpik na fin na isda)
 Subklase  Chondrostei
 Orden Acipenseriformes (sturgeon at paddlefishes)
 Orden Polypteriformes (reedfish at  bichirs).
 Subklase  Neopterygii
 Impraklase  Holostei (gar at bowfin)
 Impraklase  Teleostei (maraming Orden ng  karaniwang isda]]
 Klase  Sarcopterygii (lobe-finned fish)
 Subklase  Actinistia (coelacanths)
 Subklase  Dipnoi (lungfish, kapatid na pangkat ng mga tetrapod)

Galeriya

Reproduksiyon
Ang ilang isda ay hermaphrodite, nagpapaarami ng aseksuwal o nagbabago ng kasarian.

Mga sanggunian

 Isda
Hayop