Baryang limampung-sentimo ng Pilipinas

Ang baryang limampung-sentimo (50¢) ng Pilipinas ay isang dating denominasyon para sa piso ng Pilipinas. Ito ay ginawa sa Pilipinas noong 1864 hanggang 1994, at ito ay nawala na ng halaga noong 1998.

Kasaysayan

Panahon ng Espanyol sa Pilipinas
Bago dumating ang 1864, tinanggap sa Pilipinas ang mga baryang nagkakahalaga ng kalahati ng dolyar ng Espanya (o peso) o apat na reales na inisyu ng Espanya at Amerikanong Espanyol. Ito rin ang ginamit na barya bilang pamalit sa isang baryang pilak noong bago dumating ang Espanyol sa Pilipinas na tinatawag na rupee o rupiah, at salapi ang tawag sa lokalidad nito. Inisyu noong 1864 ang mga baryang 50 sentimos para sa Pilpinas na mayroong timbang na 12.98 gramo ng 90% pilak (pinaliit nito sa 83.5% pagakatapos ng 1881).

Panahon ng Amerikano sa Pilipinas

Inisyu noong 1903 ang mga baryang 50 sentimo na nagkakahalaga ng sangkapat ng dolyar ng Estados Unidos na ginawa para sa Pilipinas, mayroong timbang na 13.48 gramo ng 90% pilak. Binago ang mga tampok nito noong 1907, na pinagaan sa 10.0 gramo ng 75% pilak sa baryang iyon; na ginawa hanggang 1945.

Kalayaan

Seryeng Ingles

Itinuloy noong 1958 ang paggawa ng baryang sentimo na may panibagong eskudo de armas sa likuran. Pinalitan ng 'Central Bank of the Philippines' ang palibot ng likuran ng barya nito.

Seryeng Pilipino
Itinampok sa wikang Tagalog sa kauna-unahang pagkakataon noong taong 1969. Makikita sa harapan si Marcelo H. Del Pilar, isang mamamahayag, manunulat, abogado, at malayang mason ng Himagsikang Pilipino noong ika-19 na siglo. Sa likuran nakasulat ang 'Republika ng Pilipinas' at ang taon ng pag-isyu sa palibot ng barya. Subalit itinigil ang paggawa ng denominasyong ito noong inilabas ang Seryeng Ang Bagong Lipunan.

Seryeng Flora at Fauna
Ipinakilala muli ng Bangko Sentral ng Pilipinas ang denominasyong ito, at kulay-pilak ang baryang inisyu noong taong 1983 hanggang 1993, na itinampok muli si Del Pilar, at ang denominasyon nito ay nilipat na sa likuran na may petsa sa harapan nito. Makikita rin sa likuran ang manaol (pithecophaga jefferyi).

Pinahusay na Seryeng Flora at Fauna
Ipinakilala noong 1991 ang baryang ito sa parehong tampok, ngunit pinaliit ang laki nito sa 18mm, pinalit ang komposisyon nito sa tansong dilaw, at mayroon nang gilid na mala-tinubuan ng tambo.

Seryeng BSP
Hindi na sinama ang denominasyong iyon nang lumabas ang seryeng BSP noong 1995, at ang lahat ng 50 sentimong baryang nasa sirkulasyon ay nawala na ng halaga noong ika-2 ng Enero 1998.

Pagkakamali
Mayroong mga baryang 50 sentimo na inisyu noong 1983 ang nagkaroon ng kamalian sa pagbaybay ng siyentipikong pangalan ng manaol. Sa halip na Pithecophaga jefferyi, naging Pithecobhaga jefferyi nito. Kalaunan ay ipinalit ito sa Bangko Sentral ng Pilipinas.

Mga sanggunian

Mga barya ng Pilipinas