Zorya

Si Zorya (lit. "Liwayway"; marami ring variant: Zarya, Zara, Zaranitsa, Zoryushka, atbp.) ay isang pigura sa Eslabong kuwentong-bayan, isang pambabaeng personipikasyon ng bukang-liwayway, posibleng diyosa. Depende sa tradisyon, maaaring lumitaw siya bilang isang solong nilalang, madalas na tinatawag na "Ang Pulang Dalaga", o dalawa o tatlong kapatid na babae nang sabay-sabay. Bagaman si Zorya ay walang kaugnayan sa etimolohiya sa Proto-Indo-Europeong diyosa ng bukang-liwayway *H₂éwsōs, kabahagi niya ang karamihan sa kaniyang mga katangian. Siya ay madalas na inilalarawan bilang kapatid ng Araw, Buwan, at Zvezda, ang Bituin sa Umaga na kung minsan ay nakikilala siya. Siya ay nakatira sa Palasyo ng Araw, binubuksan ang tarangkahan para sa kaniya sa umaga upang siya ay makapaglakbay sa kalangitan, bantayan ang kaniyang mga puting kabayo, siya ay inilarawan din bilang isang Birhen.  Sa tradisyon ng Silangang Eslabong zagovory kinakatawan niya ang pinakamataas na kapangyarihan na hinihiling ng isang tagasamba.

Etimolohiya 
Ang lahatagn-Eslabong salitang zora "bukang-liwayway, aurora" (mula sa Proto-Eslabo *zoŗà), at ang mga pagkakaiba nito, ay nagmula sa parehong ugat ng lahatang-Eslabong salitang zrěti ("makita, pagmasdan", mula sa PS *zьrěti), na sa orihinal ay maaaring nangangahulugang "shine". Ang salitang zara ay maaaring nagmula sa ilalim ng impluwensiya ng salitang žar "init" (PS *žarь). Ang PS *zoŗà ay nagmula sa Proto-Balto-Eslabo *źoriˀ (cf. Lithuanian žarà, žarijà), ang etimolohiya ng ugat ay hindi malinaw.

Ang Proto-Indo-Europeong muling ginawa diyosa ng bukang-liwayway ay si *H₂éwsōs. Ang kaniyang pangalan ay muling ginawa gamit ang isang paghahambing na pamamaraan batay sa mga pangalan ng Indo-Europeong mga diyosa ng bukang-liwayway, hal. Griyegong Eos, Romaong Aurora, o Vedikong Ushas; katulad din, sa batayan ng mga karaniwang katangian ng mga diyosa ng bukang-liwayway, ang mga katangian ng Proto-Indo-Europeong diyosa ay muling ginawa.

Pamana 
Ang salitang "Zorya" ay naging isang hiram na salita sa wikang Rumano bilang salita nito para sa "liwayway" (zori) at bilang pangalan ng isang piraso ng musika na inaawit ng colindatori ( zorile ).

Pahambing sa mitolohiya