Navotas

Ang , opisyal na Lungsod ng  o  City sa payak na katawagan, ay isang  unang klaseng lungsod sa Kalakhang Maynila, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan. 

Isang mahalagang komunidad ng palaisdaan ang Navotas.  Nakasentro sa pagpapalaki ng isda ang karamihan sa mga kabuhayan ng mga residente dito. Nanghuhuli din ng mga isda ang ilan sa Look ng Maynila. Kilala ito sa kaniyang mga patis at bagoong at tinuturing na "Kapital sa Pangingisda ng Pilipinas." Nasa Navotas ang pinakamalaki at pinakamakabagong puwerto sa pangingisda sa Pilipinas, gayon din sa buong Timog-silangang Asya at pangatlong pinakamalaki sa Asya.

Bagamat itinatag ito noong Disyembre 20, 1827, ipinagdiriwang ng Navotas ang pagkakatatag nito tuwing Enero 16. Naging isang mataas na urbanisadong lungsod (highly urbanized city) ang Navotas noong Hunyo 24, 2007.

Kabilang ang Navotas sa impormal na sub-rehiyon ng Kalakhang Maynila na CAMANAVA. Maliban sa Navotas, kabilang dito ang mga lungsod ng Caloocan, Malabon, at Valenzuela. Inaakalang laging binabaha ang lugar na ito ngunit sa katotohanan dahil ito sa pagkati ng dagat, at ilan lamang mga barangay ang apektado hinggil sa mga proyekto na inumpisahan ng parehong lokal at pambansang pamahalaan. Polusyon at labis na populasyon ang ilan lamang sa mga suliranin na sinusubukang lutasin ng pamahalaan.

Kasaysayan 
Nagsimula ang panawagan para sa paghihiwalay ng Navotas sa Tambobong (Malabon ngayon) na dating kinabilangan nito noong Disyembre 20, 1827. Noong Pebrero 16, 1859, sinama sa Navotas ang mga baryo ng San Jose at Bangculasi na dating nasa Malabon. Noong 1859 naging isang nagsasariling bayan ang Navotas. Sumama sa pamahalaang rebolusyonaryo ni Heneral Emilio Aguinaldo ang Navotas noong Agosto 6, 1898.

Isinama ang Navotas sa bagong-tatag na lalawigan ng Rizal ang Navotas noong Hunyo 11, 1901, alinsunod sa Batas Blg. 137. Sinanib muli ang Navotas sa Malabon noong 1904. Inihalal na presidente munisipal si Bernardo Dagala, isang katutubo ng Navotas. Sa pagpapatupad ng Batas Blg. 1442, muli naging isang nagsasariling bayan ang Navotas noong Enero 16, 1906. Naging lungsod ito noong Hunyo 24, 2006 sa bisa ng isang plebisito na nagpatibay ng Batas Republika Blg. 9387

Ipinagdiwang ng lungsod ang sentenaryo nito noong Enero 16, 2006.

Heograpiya

Topograpiya
Isang baybaying lungsod ang Navotas na nasa hilagang-kanlurang bahagi ng Kalakhang Maynila. Sinasakop ng lungsod ang isang makipot na pahabang lupain na may humigit-kumulang 4.5 kilometro na kalipunang baybaying-dagat. Sa hilaga, kahati ng Navotas ang bayan ng Obando, Bulacan sa iisang hangganan, sa kahabaan ng Sapang Sukol na humihiwalay nito sa Isla Pulo. Tumatahak naman sa kahabaan ng silangang hangganan ang Ilog Binuangan, Ilog Daang Cawayan, Ilog Dampalit, 

ng ng Bangculasi, Bambang ng Malabon, at ang Estero de Maypajo.

Hinahangganan ito ng Obando, Bulacan sa kahabaan ng Sapang Sukol sa hilaga; ng Lungsod ng Maynila sa timog; ng Malabon at Caloocan sa kahabaan ng Ilog Daang Binuangan, Bambang ng Bangculasi, Bambang ng Malabon, at Estero de Maypajo sa silangan; at Look ng Maynila sa kanluran.

Klima

Mga barangay 

Ang Navotas ay hinati sa 18 barangay. Itong mga barangay ay pinagsama-sama sa 2 distrito. Ibinukod bilang urbano ang lahat ng mga barangay magmula noong Marso 31, 2020.

Mga dating barangay
Hanggang sa taong 2018 may 14 na mga barangay ang Navotas.

Northbay Boulevard South
Sang-ayon sa Batas Republika Blg. 10933, na inaproba ni Pangulong Rodrigo Duterte noong Agosto 23, 2017 at pinagtibay sa isang plebisito noong Enero 5, 2018, hinati ang Northbay Boulevard South sa mga Barangay NBBS Kaunlaran, NBBS Dagat-dagatan, at NBBS Proper.

Tangos
Sang-ayon sa Batas Republika Blg. 10934, na inaproba ni Pangulong Rodrigo Duterte noong Agosto 23, 2017 at pinagtibay sa isang plebisito noong Enero 5, 2018, hinati ang Tangos sa mga Barangay Tangos North at Tangos South.

Tanza
Sinakop ng Barangay Tanza ang pinakahilagang bahagi ng lungsod, kabilang na ang Isla Pulo na nakahiwalay sa mismong lungsod, at pinaligiran ng mga Barangay Binuangan at Salambao sa Obando, Bulacan sa hilaga, Look ng Maynila at Barangay San Roque sa kanluran, Barangay Hulong Duhat at Dampalit, Malabon sa silangan, at Barangay Tangos sa timog.

Sang-ayon sa Batas Republika Blg. 10935, na inaproba ni Pangulong Rodrigo Duterte noong Agosto 23, 2017 at pinagtibay sa isang plebisito noong Enero 5, 2018, hinati ang Tanza sa mga Barangay Tanza 1 at Tanza 2.

Demograpiko

Pamahalaan 
Alkalde ng lungsod:  Tobias Tiangco

Bise-Mayor: Clint Geronimo

Mga Konsehal:

Unang Distrito:
 
 Domingo L. Elape
 Richard S. San Juan
 Alfredo R. Vicencio
 Edgardo D. Manio
 Reynaldo A. Monroy
 Bernardo C. Nazal

Ikalawang Distrito:

 Ma. Lourdes S. Del Rosario-Tumangan
 Dan I. Ang
 Ronaldo D. Naval
 Arnel S. Lupisan
 Neil Cruz
 Carlito DR De Guzman, Jr.

Ex-officio Councilors:
  Lance Santiago (SK Federation President)
 George U. So (ABC President)

Kinatawan ng distrito: John Reynald M. Tiangco

Tala ng mga Alkalde: 1934 hanggang sa kasalukuyan

Mga sanggunian

Mga Kawing Panlabas
 Opisyal na Websayt ng Pamahalaan ng Navotas
 Philippine Standard Geographic Code 

Navotas