Hong Kong Junta

Ang Hong Kong Junta ay isang organisasyon na binuo bilang isang rebolusyonaryong gobyerno sa pagpapatapon ng mga rebolusyonaryong Pilipino pagkatapos ng paglagda sa Kasunduan ng Biak-na-Bato noong Disyembre 15, 1897. Ito ay pinamumunuan ni Emilio Aguinaldo at may kasamang matataas na antas ng mga tauhan sa rebolusyong Pilipino laban sa pamumuno ng mga Espanyol na sumama kay Aguinaldo sa pagkatapon nito sa Crown Colony ng Hong Kong mula sa Pilipinas.

Pagkakatatag 
Ang mga Pilipinong may simpatiya laban sa mga Espanyol ay tumakas sa Hong Kong mula noong 1872 Pag-aaklas sa Kabite habang pinoprotektahan ng batas ng Britanya ang mga takas politika. 

Ang Kasunduan sa Biak-na-Bato ay nilagdaan noong Disyembre 15, 1897. Bilang bahagi ng kasunduang ito, si Emilio Aguinaldo, pinuno noon ng Rebolusyong Pilipino, ay pumayag na umalis sa Pilipinas.  Noong Disyembre 27, 1897, sumakay siya  sa barkong Uranus sa Sual, Pangasinan sa Golpo ng Lingayen.  Noong Enero 2, 1898, ang unang araw ng pagbabangko pagkatapos ng pagdating sa Hong Kong, si Aguinaldo ay nagdeposito ng $MXN400,000  na natanggap mula sa pamahalaang Espanyol sa ilalim ng mga tuntunin ng natapos na Kasunduan, sa isang account saHong Kong at Shanghai Bank sa ilalim ng pangalang Aguinaldo and Company ; sumunod pa ang mga regular na transaksyon sa pagbabangko.  Nagtatag si Aguinaldo ng mahigpit na badyet para sa mga naipatapon sa Hong Kong at nagpatupad ng matipid na pag-iral.

Ang kaguluhan sa pananalapi at ang pagtanggi sa kasunduan 
Ang mga rebolusyonaryong naiwan sa Pilipinas ay hindi nasisiyahan sa kaayusan kung saan ang mga naipatapon sa Hong Kong ay nagtatamasa ng mga pondong galing sa Kasunduan habang sila ay naiwan na walang pera, at nakipag-ayos sa mga Kastila para sa ikalawang yugto ng mga pondong iyon, na nagkakahalaga ng isa pang $MXN400,000,  na babayaran sa kanila para ipamahagi sa mga nangangailangang rebelde sa Pilipinas. Ginawa ito, at hinati-hati ang pondo sa mga lider ng rebeldeng naiwan sa Biak-na-Bato. Si Pedro Paterno, na naging instrumento sa pakikipag-ayos sa Kasunduan, ay ipinaalam ito kay Aguinaldo nang ito ay magawa.

Nagpatawag ng pagpupulong si Aguinaldo at inihayag ang impormasyong natanggap niya mula kay Paterno at Miguel Primo de Rivera, pamangkin ng Gobernador Heneral ng Kastila sa Pilipinas, na ang mga Espanyol ay hindi magbibigay ng karagdagang pondo "hangga't mayroong anumang pag-aalsa sa Pilipinas at hindi nabubuwag ang lipunan ng Katipunan.". Pagkatapos ay inihayag niya na si Isabelo Artacho, na naiwan sa Biak-na-Bato bilang direktor ng komersyo, ay nagbitiw at humihiling na maibalik ang mga gastos. Ito ay nagkaroon ng epekto ng pagkakaisa sa mga naipatapon upang itakwil ang Kasunduan at buhayin muli ang rebolusyon, at pinalitan nila ang mga opisyal ng pansamantalang pamahalaan na nabuo sa Biak-na-Bato ng mga miyembro ng naipatapon na grupo. Bumoto ang mga destiyero upang aprubahan ang pagbibitiw ni Aratcho ngunit tinanggihan siya na maibalik ang mga gastusin.  Si Artacho, na aaglakbay mula sa Pilipinas, ay dumating sa Hong Kong at nagsampa ng kaso laban kay Aguinaldo at mga kasama. Nagresulta ito sa pagpapalabas ng isang utos na "upang pigilan ang nasasakdal [Aguinaldo] at ang bawat isa sa kanila mula sa pakikitungo o paghihiwalay sa pag-aari na $400,000, o anumang bahagi nito."  Matapos talakayin ang sitwasyon kay Filipe Agoncillo at mag-iwan ng ilang pinirmahang mga tseke kay Vito Belarmino, na pinangalanan niya bilang kanyang kahalili, si Aguinaldo ay nag-labas ng halagang $MXN50,000  at, gamit ang mga ipinapalagay na pangalan, lihim na umalis sa Hong Kong patungo sa Singapore kasama ang kanyang sekretarya at ang kanyang alalay, si Koronel Gregorio del Pilar .

Ang pakikilahok ng mga Amerikano sa Pilipinas 
Ang United States Asiatic Squadron, na pinamumunuan ni George Dewey, ay dumating sa Hong Kong noong 17 Pebrero 1898, na inutusan doon ni Theodore Roosevelt, na noon ay Assistant Secretary ng Navy . Inutusan silang maghanda para sa digmaan sa Espanya.

Ipinagpalagay ng Junta sa simula na ang [[Digmaang Espanyol–Amerikano], na nagsimula noong Abril, ay sa Karagatang Atlantiko lamang, at ang iskwadron na ito ay haharangin ang mga dagdag lakas na Espanyol na ipinadala sa Pilipinas. Pagkatapos makipagpulong kay US Consul E. Spencer Pratt sa Singapore, bumalik si Aguinaldo sa Hong Kong. Habang si Aguinaldo ay nasa Singapore, ang Junta  ay nakipagnegosasyon sa mga tuntunin para sa pakikipagkasundo sa mga kinatawan ng Espanya sa Hong Kong ngunit, dahil ang Espanya ay nakatuon sa digmaan sa Estados Unidos, ang mga negosasyong ito ay nabalewala. Noong 25 Abril, ang iskwadron ng Estados Unidos ay nakatanggap ng mga utos na magtungo sa Pilipinas.  Si Aguinaldo at ang kanyang mga kasama ay dumating pabalik sa Hong Kong sa ilalim ng mga ibang pangalan noong 1 Mayo. Inaasahan ni Aguinaldo, batay sa kanyang mga talakayan sa Singapore, na ang mga Amerikano ay magbibigay ng sasakyan para makabalik siya sa Pilipinas.  Ito ay tinalakay sa mga pulong ng Junta kung saan muling itinalaga si Aguinaldo bilang pangulo ng Junta at napagpasyahan na siya ay bumalik.  Ang USS <i id="mwYg">McCulloch ay</i> naghatid kay Aguinaldo kasama ang labintatlong miyembro ng Junta sa isang kasunod na paglalayag noong 17 Mayo, pagdating sa Kabite makalipas ang dalawang araw. Sa pagbabalik tanaw noong 1899, sinabi ni Aguinaldo na hinimok siya ng isang Amerikanong opisyal ng hukbong-dagat na bumalik sa Pilipinas upang labanan ang mga Espanyol at sinabing "Ang Estados Unidos ay isang mahusay at mayamang bansa at hindi nangangailangan ng mga kolonya.."Isinulat din ni Aguinaldo na pagkatapos suriin kay Dewey sa pamamaagitan ng telegraph, ang U.S. Consul na si E. Spencer Pratt ay siniguro sa kanya sa Singapore: Sinulat ni Pratt noong  April 28 sa United States Secretary of State William R. Day, at ipinaliwanag ang mga detalye ng kanyang pakikipagpulong kay Aguinaldo: Walang anumang nabanggit sa usapan sa pagitan ni Pratt at Dewey ang kalayaan o ano pa mang kondisyon na kung saan si Aguinaldo ay makikipag kasundo, ang mga detalye na naiwan para sa pang hinaharap na pag-aayos kay Dewey. Nagka-intensyon si Pratt na  mapadali ang okupasyon at administrasyon ng Pilipinas, at maiwasan ang posibleng tunggalian na kalalabasan. Sa isang komunikasyon na naisulat noong July 28, sinabit ni Pratt ang mga sumusunod:

Noong June 16, ipinahatid ni Secretary Day kay Consul Pratt: "Avoid unauthorized negotiations with the Philippine insurgents," noong araw din na iyon: 

Sumulat ang iskolar na Filipino na si Maximo Kalaw noong 1927: "Gayunpaman, ang ilan sa mga pangunahing katotohanan ay tila malinaw. Hindi ipinaunawa kay Aguinaldo na, bilang pagsasaalang-alang sa kooperasyong Pilipino, palalawigin ng Estados Unidos ang kanyang soberanya sa mga Isla, at sa gayon ay kapalit ng dating panginoon na Kastila ay may isang bagong papasok. Ang katotohanan ay walang sinuman sa panahong iyon ang nag-isip na ang pagtatapos ng digmaan ay magreresulta sa pagpapanatili ng Pilipinas sa Estados Unidos."

Si Aguinaldo sa Pilipinas 
Pagdating sa Pilipinas, agad na inihayag ni Aguinaldo ang kanyang intensyon na magtatag ng isang diktador na pamahalaan na ang kanyang sarili bilang diktador, na nagsabing siya ay magbibitiw pabor sa isang mahahalal na pangulo.  Sa Labanan sa Alapan noong 28 Mayo 1898, sinalakay ni Aguinaldo ang huling natitirang muog ng Imperyo ng Espanya sa Kabite na may mga bagong dagdag na tauhan ng humigit-kumulang 12,000 tropa. Ang labanang ito ay tuluyang nagpalaya sa Kabite mula sa kolonyal na kontrol ng mga Espanyol at humantong sa unang pagtataas ng modernong watawat ng Pilipinas sa tagumpay. Hindi nagtagal, ang Imus at Bacoor sa Kabite, Parañaque at Las Piñas sa Morong, Macabebe, at San Fernando sa Pampanga, gayundin ang Laguna, Batangas, Bulacan, Nueva Ecija, Bataan, Tayabas (kasalukuyang Quezon), at ang mga lalawigan ng Camarines, ay pinalaya ng mga Pilipino. Nakuha rin nila ang daungan ng Dalahican sa Cavite.

Noong 12 Hunyo 1898, ipinahayag ni Aguinaldo ang kalayaan ng Pilipinas sa kanyang bahay sa Cavite El Viejo. Isinulat ni Ambrosio Rianzares Bautista ang Deklarasyon ng Kalayaan ng Pilipinas, at binasa ang dokumentong ito sa Espanyol noong araw na iyon sa bahay ni Aguinaldo.  Noong 18 Hunyo, nagpalabas si Aguinaldo ng isang kautusang pormal na nagtatag ng kanyang diktatoryal na pamahalaan.  Noong ika-23 ng Hunyo, naglabas si Aguinaldo ng isa pang kautusan, sa pagkakataong ito ay pinalitan ang diktatoryal na pamahalaan ng isang rebolusyonaryong pamahalaan at pinangalanan ang kanyang sarili bilang pangulo.

Karagdagang trabaho sa Hong Kong at sa Pilipinas 
Matapos ang pag-alis ni Aguinaldo, nagkaroon ng pagkakahati sa pagitan ng mga miyembro ng junta na malapit sa kanya, nakatuon sa kalayaan, at mga mayayaman at maimpluwensyang naunang mga naipatapon sa Hong Kong na nagnanais na masakop ng Amerika ang Pilipinas, o katayuan bilang isang protektorat . Niligawan ni Aguinaldo ang pangalawang grupo, ngunit sa pag-asa lamang na makakuha ng tulong pinansyal.

Bago umalis sa Hong Kong, nakipag-ayos si Aguinaldo kay Wildman para sa pag-secure ng mga armas, pinondohan iyon ng MXN$117,000  mula sa mga pondong nakadeposito sa Hong Kong.  Ayon kay Aguinaldo, isang paunang kargamento ng 2,000 Mauser rifles at 200,000 cartridge ang natanggap ng Pilipinas, ngunit hindi dumating ang ipinangakong pangalawang kargamento. Maaaring ito ay sumasalamin sa reaksyon ni Wildman sa mga tagubilin na natanggap niya pagkatapos mag-ulat ng isang alok ng alyansa ni Felipe Agoncillo noong Nobyembre 1897; noong panahong iyon, inutusan siya ng Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos na tumanggi. 

Noong Hunyo, isa pang shipment ng mga armas na binubuo ng 2,000 rifle at 200,000 rounds ang naihatid sa Pilipinas sa halagang $MXN80,000   Ang kargamento na ito ay pinangasiwaan ni Teodoro Sandiko, na sinamahan ito sa Pilipinas. Tinangka ng Junta na ayusin ang pagkuha ng mga armas mula sa bansang Hapon at isang order ang inilagay para sa isang paunang kargamento. Ang pagkalito sa pagbabayad at ang pagumpisa ng labanan sa pagitan ng mga pwersang Amerikano at Pilipino, gayunpaman, ay nagresulta sa pagkansela nito.

Hiniling ni Aguinaldo kay Agoncillo noong Agosto 7 na pumunta sa Estados Unidos:

Hiniling din ni Aguinaldo sa mga natitira sa Hong Kong na magtrabaho patungo sa isang alyansa sa Estados Unidos, na may mandatong makipag-ayos sa ilang mga isla ng Espanya ngunit tanggapin ang pagiging isang protektorat ng Amerika bilang huling paraan lamang. Inatasan din silang magkaisa ang komunidad ng mga Pilipino sa Hong Kong sa likod ng kanilang layunin.

Noong 13 Agosto 1898, isinuko ng mga Espanyol ang Maynila sa mga Amerikano. Mabilis na naging masalimuot ang relasyon sa mga Amerikano. Noong 30 Agosto, nagpadala si Aguinaldo ng mga tagubilin kay Agoncillo na ipaalam sa kanya na si US Major General Wesley Merritt ay aalis ng Maynila upang makibahagi sa negosasyong pangkapayapaan sa pagitan ng Estados Unidos at Espanya sa Paris. Si Agoncillo ay:

Si Galicano Apacible, na naging pinuno ng Junta, ay nagrekomenda ng panunuhol sa mga tagapagbalita sa serbisyo ng balitaan upang makagawa ng mga pabor na kwento. Ang isang ambisyong kampanyang propaganda para sa kasarinlan ng Pilipinas na sinimulan ng Junta ay mahusay na nasimulan sa tagsibol ng 1899.  Isang resulta nito ay isang artikulo sa The Manila Times na nagtatanong: "Wala ba sa Aking Magigiting na Kabalyero ang Magtatanggal sa Akin sa Magulong Paring Ito? ", nagpapaliwanag na:

Soberanya ng Estados Unidos, at digmaan 
Noong Disyembre 10, 1898, nilagdaan ng mga kinatawan ng Espanya at Estados Unidos ang Kasunduan sa Paris, na nagtapos sa Digmaang Espanyol-Amerikano. Ang ikatlong artikulo ng kasunduang ito ay nagtadhana para sa paglilipat sa Pilipinas ng Espanya sa Estados Unidos at pagbabayad ng Estados Unidos sa Espanya ng dalawampung milyong dolyar.

Ang mga mapagkukunang pinansyal ng Juntas ay mabilis na nauubos na may kaunting mga resulta. Paulit-ulit, ang mga ahente ng Junta ay napilitang magbayad ng suhol upang matupad ang kanilang mga kasunduan. Noong kalagitnaan ng Disyembre, 1898, ang $MXN400,000  na nakuha ni Aguinaldo mula sa mga Kastila ay inilabas na sa mga bangko sa Hong Kong; ang natira ay binabantayang mabuti.  Ang Junta ay humingi ng pondo, na hindi naibigay ng pamahalaang Pilipino.  Pisikal at administratibong paghihiwalay sa mga miyembro ng Junta at sa pagitan ng Junta sa Hong Kong at Aguinaldo sa Pilipinas ay nagbunga ng pagkakaiba-iba ng mga ideya at patakaran. Ang patuloy na panloob na tunggalian at personal na intriga ay nag-aksaya ng maraming enerhiya.

Noong Enero 21, 1899, naiproklama ang Unang Republika ng Pilipinas kasama si Aguinaldo bilang pangulo, na pinalitan ang rebolusyonaryong gobyerno ni Aguinaldo. Noong Hunyo 2, 1899, ang Unang Republika ng Pilipinas ay nagdeklara ng digmaan laban sa Estados Unidos,   minarkahan ang opisyal na simula ng digmaang Pilipino–Amerikano .

Mabilis na lumawak ang saklaw ng labanan sa pagitan ng pwersang Amerikano at Pilipino. Noong Pebrero 5, ipinadala ni Aguinaldo si Hukom Florentino Torres, na naging miyembro ng kamakailang komisyon sa negosasyong Pilipino, bilang emisaryo sa kumander ng Amerikano, si Heneral Elwell Otis, upang sabihin na hindi sinasadyang nagsimula ang labanan at handang wakasan ito ni Aguinaldo. Tumugon si Otis, sa mga salita ng kanyang provost marshal, "ang labanan na nagsimula na, ay dapat na magpatuloy sa malagim na wakas."  Pagsapit ng Nobyembre, napagtagumpayan ng nakatataas na pwersa ng US ang organisadong paglaban, at ang mga pwersang Pilipino ay lumipat mula sa mga labanan patungo sa pakikidigmang gerilya . Sinimulan ni Aguinaldo ang isang sapilitang odiseya na magtatapos sa kanyang pagkahuli.

Pagtanggi ng Junta 
Ang muling pagkahalal kay McKinley bilang presidente ng Estados Unidos ay nagtapos sa pag-asa ng Junta sa kanyang pagkatalo. Ang balita tungkol diyan, na inihayag ng Junta noong Nobyembre 10, 1900, ay nag-pababa ng moral ng mga pwersang rebelde sa Pilipinas.  Si Aguinaldo ay binihag ng mga puwersa ng Estados Unidos sa Palanan, Isabela noong Marso 23, 1901 at noong Abril 1, nanumpa siya ng katapatan sa Estados Unidos. Ang Junta ay naglabas ng isang sirkular noong Abril 8, sa lahat ng mga kumander na Pilipino sa larangan na nagpapaalam sa kanila ng paghuli kay Aguinaldo at ng pagsuko ng iba pang mga pinuno. Ito ang huling dagok ng demoralisasyon sa karamihan ng mga gerilya sa labanan. 

Noong 1903, ang Junta ay nawalan ng pagkakaisa sa Hong Kong at nawala bilang isang organisasyon. Sa madaling sabi ay muling binuo ni Artemio Ricarte bilang Katipunan Abuluyan, isang lipunang nakabatay sa lumang Katipunan . Bumalik si Ricarte sa Pilipinas noong Disyembre 1903 na nakatago sa SS Yuensang, isang Intsik na kargamento, at sinubukang simulan ang rebolusyon. Siya ay inaresto noong Abril 29, 1904, nilitis, sinentensiyahan ng anim na taong pagkakakulong. Siya ay pinalayas mula sa mga isla noong 1910 matapos tanggihan ang panunumpa ng katapatan sa Estados Unidos.

Mga Tala

Mga sanggunian 

 
 
 
 
 . (English translation by Sulpicio Guevara)
 
 
 
 . onhline free to borrow
  (republished by openlibrary.org)
 
 

1897 in the Philippines
1898 in the Philippines
History of Hong Kong
Philippine Revolution
Spanish–American War
Philippine–American War
1897 in the Spanish Empire
1897 in Hong Kong
1897 establishments in Hong Kong
Digmaang Kastila-Amerikano
Himagsikang Pilipino
CS1: Julian–Gregorian uncertainty
Pages with unreviewed translations