Talaan ng mga punong-abalang lungsod ng Palarong Olimpiko

Ito ay talaan ng mga punong-abalang lungsod ng Palarong Olimpiko sa Tag-init at Taglamig, simula noong nagsimula ang modernong Olimpiko noong 1896. Mula noon, ang Palaro sa Tag-init ay kadalasan, ngunit hindi palaging, ipinagdiriwang ng apat na taon na kilala bilang Olimpiyad. Sa kasalukuyan, mayroon nang 28 Palarong Olimpiko sa Tag-init na ginanap sa 23 mga lungsod, at 23 Palarong Olimpiko sa Taglamig na ginanap sa 20 mga lungsod. Dagdag dito ang tatlong edisyon ng Palaro sa Tag-init at dalawang edisyon ng Palaro sa Taglamig na itinakdang gaganapin ngunit sa kalaunan ay nakansela dahil sa digmaan: Berlin (Tag-init) noong 1916; Tokyo/Helsinki (Tag-init) at Sapporo/Garmisch-Partenkirchen (Taglamig) noong 1940; at Londres (Tag-init) at Cortina d'Ampezzo, Italya (Taglamig) noong 1944. Ang Palarong Olimpiko sa Tag-init ng 1906 ay opisyal na pinahintulutan ganapin sa Atenas. Gayunpaman, noong 1949, napagpasyahan ng Pandaigdigang Lupong Olimpiko (IOC) na hindi kilalanin ang Palaro ng 1906.

Ang Palarong Olimpiko ng Kabataan ay ginaganap tuwing apat na taon sa magkakasunod na mga kaganapan sa tag-init at taglamig na naaayon sa kasalukuyang format ng Palarong Olimpiko, bagaman baligtad sapagkat ang Palaro sa Taglamig ang ginaganap tuwing luksong taon sa halip na Palaro sa Tag-init. Ang unang edisyon ng Palaro sa Tag-init ay ginanap sa Singapore mula 14 hanggang 26 Agosto 2010 habang ang unang edisyon ng Palaron sa Taglamig ay ginanap sa Innsbruck, Awstriya mula 13 hanggang 22 Enero 2012.

Limang lungsod ang napili ng IOC upang pangunahan ng paparating na mga Palarong Olimpiko: Tokyo para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2020, Beijing para sa Palarong Olimpiko sa Taglamig 2022, Paris para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2024, Milan-Cortina d'Ampezzo para sa Palarong Olimpiko sa Taglamig 2026, at Los Angeles para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2028. Karagdagang dalawang lungsod naman ang napili ng IOC upang pangunahan ang paparating na Palarong Olimpiko ng Kabataan: Dakar para sa Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Tag-init 2022 at ang lalawigan ng Gangwon para sa Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Taglamig 2024.

Sa 2022, ang Beijing ang magiging kauna-unahang lungsod na gaganapan ng Palarong Olimpiko sa Tag-init at Taglamig. Labing-isang lungsod na ang naging punong-abala sa Palarong Olimpiko ng higit sa isang beses: Athens (Palarong Olimpiko sa Tag-init 1896 at 2004), Paris (Palarong Olimpiko sa Tag-init 1900, 1924 at 2024), Londres (Palarong Olimpiko sa Tag-init 1908, 1948 at 2012), St. Moritz (Palarong Olimpiko sa Taglamig 1928 at 1948), Lake Placid (Palarong Olimpiko sa Taglamig 1932 at 1980), Los Angeles (Palarong Olimpiko sa Tag-init 1932, 1984 at 2028), Cortina d'Ampezzo (Palarong Olimpiko sa Taglamig 1956 at 2026), Innsbruck (Palarong Olimpiko sa Taglamig 1964 at 1976 at  Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Taglamig 2012), Tokyo (Palarong Olimpiko sa Tag-init 1964 at 2020), Lillehammer (Palarong Olimpiko sa Taglamig 1994 at Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Taglamig 2016), ang lalawigan ng Gangwon (Pyeongchang) (Palarong Olimpiko sa Taglamig 2018 at Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Taglamig 2024) at Beijing (Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008 at Palarong Olimpiko sa Taglamig 2022). Ang Estokolmo ang pinagganapan ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 1912 at pangangabayong bahagi ng Palarong Olimpiko sa Tag-init 1956. Ang Londres ang naging unang lungsod na naging abala sa tatlong Palarong Olimpiko sa Tag-init noong 2012. Ang Paris ay magiging pangalawang lungsod na gagawin ito sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2024, na susundan ng Los Angeles bilang ikatlo sa 2028. Ang Estados Unidos ay naging abala sa walong Olimpikong Laro, higit sa anumang bansa, na sinundan ng Pransya na may limang edisyon. Ang Suwisa, Gran Britanya, Awstriya, Kanada, Italya, Hapon at Alemanya ay naging bawat punong-abala sa tatlong Palarong Olimpiko.

Naging pangunahing punong-abala ng Palarong Olimpiko ang kontinente ng Europa (32 edisyon) at Kaamerikahan (14 na edisyon); pitong palaro naman ang pinangunahan ng Asya at dalawa naman sa Oceania. Noong 2010, ang Singapore ang naging kauna-unahang punong-abalang lungsod ng Palarong Olimpiko sa Timog-silangang Asya para sa kauna-unahang Palarong Olimpiko ng Kabataan, habang ang Rio de Janeiro ay naging kaunaunahang punong-abalang lungsod ng Palarong Olimpiko sa Timog Amerika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2016, kasunod ng Buenos Aires sa Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Tag-init 2018. Ang Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Tag-init 2022 sa Dakar ay magiging kauna-unahang Palaro na gaganapin sa kontinente ng Aprika. Ang iba pang mga pangunahing rehiyong heograpiya na hindi pa naging punong-abala sa Palarong Olimpiko ay kinabibilangan ng Gitnang Silangang Asya, Gitnang Asya, ang subkontinenteng Indiyano, Gitnang Amerika at ang Karibe.

Ang pagpili sa mga punong-abalang lungsod ng Palaro ay karaniwang pinagbobotohan ng mga kasapi ng IOC ng pitong taon ang aga. Ang proseso ng pagpili ay tumatagal ng humigit-kumulang dalawang taon. Sa unang yugto, ang anumang lungsod sa mundo ay maaaring magsumite ng isang aplikasyon upang maging isang punong-abalang lungsod. Pagkalipas ng 10 buwan, ang kumiteng ehekutibo ng IOC ay magpapasiya kung alin sa mga aplikanteng lungsod ang magiging opisyal na mga kandidato batay sa rekomendasyon ng isang tinalagang kumiteng tagapagsuri na sisiyasat sa mga aplikasyon. Sa ikalawang yugto, ang mga ang mga kandidatong sa pagkapunong-abalang lungsod ay sisiyasatin nang mabuti ng isang kumiteng tagapasuri, at pagkatapos ay magususmite ng huling maikling talaan ng mga lungsod na isasaalang-alang para sa pagpili. Ang punong-abalang lungsod ay pipiliin sa pamamagitan ng pagboto sa sesyon ng IOC, isang pangkalahatang pagpupulong ng mga kasapi ng IOC.

Mga punong-abalang lungsod ng Palarong Olimpiko

Mga punong-abalang lungsod ng ilang Palarong Olimipiko sa Tag-init, Taglamig at ng Kabataan

Bilang ng mga Palarong Olimpiko batay sa bansa

Bilang ng mga Palarong Olimpiko batay sa kontinente

Mga tala 

 Unang ginawad sa Chicago, ngunit nilipat St. Louis upang makiisa sa World's Fair.
  The 1906 Games were sanctioned and treated as an Olympic Games when held, and they were recognized as an Olympic Games by the IOC until 1949
  The 1908 Games were originally given to Rome, but were moved to London when Mount Vesuvius erupted.
  The sailing events in 1920 were held in Ostend, Belgium and in Amsterdam, Netherlands.
  The 1940 winter games were originally awarded to Sapporo, Japan, but the launch of the Second Sino-Japanese War in 1937 caused them to be relocated to Garmisch-Partenkirchen, Nazi Germany, before being cancelled in 1939 because of the expansion of World War II.
  The 1940 summer games were originally awarded to Tokyo, Japan, but the launch of the Second Sino-Japanese War in 1937 caused them to be relocated Helsinki, Finland, before being cancelled in 1939 because of the expansion of World War II.
  Equestrian events were held in Stockholm, Sweden. Stockholm had to bid for the equestrian competition separately; it received its own Olympic flame and had its own formal invitations and opening and closing ceremonies, just like the regular Summer Olympics.
  Russia (like the former Soviet Union) spans the continents of Europe and Asia. However, the Russian Olympic Committee is part of the European Olympic Committees and has its official seat in Moscow (this was also the case for the former Soviet Olympic Committee). Also, Moscow is on the European side of the most commonly recognized boundary between Europe and Asia. (Sochi is in Asia per the usual geographic boundary, being just south of the Greater Caucasus' western end; but political approximations of the continental boundary place it in Europe.)
  Equestrian events were held in China's Hong Kong SAR. Although Hong Kong's separate NOC conducted the equestrian competition, it was an integral part of the Beijing Games (unlike the 1956 Stockholm equestrian competition it was not conducted under a separate Hong Kong bid, separate flame, etc.).
  The 1976 Winter Games were originally awarded to Denver, Colorado, United States in 1969, but in 1972, after a referendum, Denver voluntarily gave up its right, citing environmental concerns for the Colorado area. The IOC eventually decided to relocate those games to Innsbruck, Austria.
  The 2020 Summer Olympics was originally scheduled on 24 July to 9 August 2020, but it was postponed to 2021 due to the 2020 coronavirus pandemic in Japan.

Mga sanggunian