Mustafa Kemal Atatürk

Si Mustafa Kemal Atatürk (Mayo 19, 1881–Nobyembre 10, 1938) ay isang Turkong opisyal ng sandatahang lakas, rebolusyonaryong estadista, at nagtatag ng Republika ng Turkiya at naging unang Pangulo nito.

Nakilala ang Atatürk para sa kanyang papel sa pagsagip sa panalo ng Otomanong Turko sa Labanan ng Gallipoli (1915) noong Unang Digmaang Pandaigdig. Kasunod ng pagkatalo ng imperyo at kasunod na paglusaw, pinamunuan niya ang pambansang kilusan ng Turkiya, na labag sa partisyon ng mainland Turkiya sa hanay ng matagumpay na kapangyarihan ng mga alyado. Itinatag ang isang pansamantalang gobyerno sa kasalukuyang dayuhang kabisera ng Ankara, natalo niya ang mga pwersang ipinadala ng mga Alyado, kaya lumilitaw na matagumpay mula sa kung ano ang tinukoy sa hinaharap bilang Turko digmaan ng kalayaan. Kasunod niyang pinawalang bisa ang huklong Otomano at ipinahayag ang pundasyon ng republika ng Turkiya sa lugar nito.

Bilang presidente ng bagong repormang Turkong republika, pinasimulan ni Atatürk ang isang mahigpit na programa ng mga repormang pampulitika, pang-ekonomiya, at kultural na may tunay na layunin ng pagtatayo ng modernong, progresibo, at sekular na bansa-estado. Ginawa niya ang pangunahing edukasyon na libre at sapilitan, nagbukas ng libu-libong bagong mga paaralan sa buong bansa. Ipinakilala rin niya ang alpabetong Turko na nakabatay sa Latin, na pinapalitan ang lumang alpabetong Ottoman Turko. Ang mga kababaihang Turko ay tumanggap ng pantay na karapatang sibil at pulitika sa panahon ng pagkapangulo ni Atatürk sa unahan ng maraming mga bansa sa Kanluran. Sa partikular, ang mga kababaihan ay binigyan ng mga karapatan sa pagboto sa mga lokal na halalan sa pamamagitan ng Batas no. 1580 noong ika-3 ng Abril 1930 at ilang taon na ang lumipas, noong 1934, ang buong unibersal na pagboto, mas maaga kaysa sa karamihan ng ibang mga bansa sa mundo.

Mga sanggunian 

Mga Turko