Wikang Sebwano

Ang Wikang Sebwano (Sebwano: Sinugboanon; Kastila: idioma cebuano) ay isang wikang Awstronesyo na sinasalita sa Pilipinas ng humigit kumulang 21 milyong tao at nasa ilalim o kasapi ng pangkat ng mga wikang Bisaya. Ito ang may pinakamalaking bilang ng katutubong mananalita sa Pilipinas, kahit na ito ay hindi pormal na itinuturo sa mga paaralan at mga pamantasan. Ito ang katutubong wika sa Gitnang Kabisayaan at sa ilang bahagi ng Mindanao. Nanggaling ang pangalan ng wika mula sa pulo ng Pilipinas ng Cebu, na hinulapi ng Kastilang -ano (nangangahulugang likas, o isang lugar). May tatlong letrang kodigo ito sa ISO 639-2 na ceb, ngunit walang ISO 639-1 na dalawang letrang kodigo.

Balarila

Mga panghalip 
{| border="1" cellpadding="2" class="wikitable"
! 
!Palagyo
!Paari1
!Paari2
!Palayon
|-
|Pang-isahang ika-1 tao
|ako, ko (Tagalog: ako)
|nako, ko (ko)
|ako, akoa (aking)
|kanako, nako (sa akin)
|-
|Pang-isahang ika-2 tao
|ikaw, ka (ikaw)
|nimo, mo (mo)
|imo, imoha (iyong)
|kanimo, nimo (sa iyo)
|-
|Pang-isahang ika-3 tao
|siya
|niya
|iya, iyaha (kaniyang)
|kaniya, niya (sa kaniya)
|-
|Pangmaramihang kabilang ang ika-1 tao
|kita, ta (tayo)
|nato (natin)
|ato, atoa (ating)
|kanato, nato (sa atin)
|-
|Pangmaramihang di-kabilang ang ika-2 tao
|kami, mi (kami)
|namo (namin)
|amo, amoa (aming)
|kanamo, namo (sa amin)
|-
|Pangmaramihang ika-2 tao
|kamo, mo (kayo)
|ninyo
|inyo, inyoha
|kaninyo, ninyo (sa inyo)
|-
|Pangmaramihang ika-3 tao
|sila
|nila
|ila, ilaha (kanilang)
|kanila, nila (sa kanila)
|}

 Talasalitaan at hiniram na salita 

Wikang Austronesiyo ang Sinugbuanon, at marami itong katumbas na salita sa ibang mga wika ng Filipinas at iba pa.

Ang Sebwano ay maraming salitang hango sa wikang Kastila, tulad ng krus [cruz], swerte [suerte] at brilyante [brillante]. Marami rin itong nahiram na salita sa Ingles. Mayroon din na galing sa salitang Arabo.

 Pamamahaging heograpikal 
Ang Sebwano ay katutubong sinasalita ng mga naninirahan sa Cebu, Bohol, Negros Oriental at sa ilang bahagi ng Leyte at Samar at sa kabuuan ng Mindanao. Ito ay sinasalita rin sa iilang bayan sa pulo ng Samar. At hanggang 1975, nalagpasan ng Sebwano ang Wikang Tagalog sa dami ng katutubong nagsasalita nito. Ang ibang wikain ng Sebwano ay nabibigyan ng iba't ibang pangalan ang wika. Ang mga naninirahan sa Bohol ay tinatawag itong Bol-anon samantalang sa mga tapagsalita ng Sebwano sa Leyte ay tinatawag naman itong Kana.

 Mga salita at parirala 
 Mga bilang 

 Mga pagbati 

 Mga Sebwano na salita sa bawat lugar 
 Kabisayaan 
 Purong Sebwano (Northern Cebuano)
(Salitang purong Sebwano (Bisaya) na mayroong salita-ng Boholano at Waray).
 Gitnang Visayas (Rehiyon ng 7) Lalawigan ng Bohol
 Lalawigan ng Cebu 
 Lungsod ng Cebu 
 Lalawigan ng Silangang Negros 
 Lalawigan ng Siquijor 

 Kanlurang Visayas (Rehiyon ng 6) Ilang bahagi ng Kanlurang Negros

 Silangang Visayas (Rehiyon ng 8) Lalawigan ng Leyte
Mindanaw
 Chavacano, Bisaya (Western Cebuano)
(Salitang mayroong halong "Chavacano Zamboanga", na mayroong salitang (Bisaya) "Sebwanong Wika" at kasama ang ka-Musliman).
 Tangway ng Zamboanga (Rehiyon ng 9) Lalawigan ng Kanlurang Misamis
 Lalawigan ng Hilagang Zamboanga 
 kabilang ang Lungsod ng Zamboanga
 Lalawigan ng Timog Zamboanga
 Lalawigan ng Zamboanga

 Bisaya, Bisdak (Central Cebuano)
(Salitang Purong Bisaya-"Malalim na Bisaya" (Sebwano), na mayroong halong "Mababaw na Bisaya" (Bisdak)).
 Hilagang Mindanao (Rehiyon ng 10) Lalawigan ng Bukidnon
 Lalawigan ng Camiguin
 Lalawigan ng Silangang Misamis
 Lungsod ng Cagayan de Oro
 Lalawigan ng Hilagang Lanao
 Lungsod ng Iligan Bisdak, Dabawenyo, Bl'aan (Southeastern Cebuano)
(Salitang mayroong halong "Davaoeño", na mayroong kasamang "Mababaw na Bisaya" (Bisdak) at isinama ang Bl'aan, (Sarangani)).
 Rehiyon ng Davao (Rehiyon ng 11)
 Lalawigan ng Davao de Oro
 Lalawigan ng Hilagang Dabaw
 Lalawigan ng Timog Dabaw
 Lungsod ng Dabaw Lalawigan ng Kanlurang Dabaw
 Lalawigan ng Silangang Dabaw

 Bisdak, Bl'aan, Manobo, Muslim (Southern Cebuano)
(Salitang "Mababaw na Bisaya" (Bisdak), na mayroong kasamang Manobo (Cotabato) at isinama ang Ka-musliman).
 SOCCSKSARGEN (Rehiyon ng 12)
 Ilang bahagi ng Cotabato Lalawigan ng Sarangani
 [[Timog Cotabato|Ilang bahagi ng Timog Cotabato]]
 Lungsod ng Heneral Santos

 Bisdak, Kamayo, Surigaonon (Eastern Cebuano)
(Salitang "Mababaw na Bisaya" (Bisdak), na mayroong Kamayo (Surigao), at isinama ang Surigaonon).
 Caraga (Rehiyon ng 13)
 Lalawigan ng Hilagang Agusan
 Lungsod ng Butuan
 Lalawigan ng Timog Agusan 
 Isla ng Dinagat (halong Surigaonon)
 Lalawigan ng Hilagang Surigao (halong Surigaonon).
 Lalawigan ng Timog Surigao (halong Surigaonon)

Mga sanggunian

Mga panlabas na kawing

Mga kurso sa web 
 Kurso mula sa Language Links
 Kurso mula sa The Cebu Website
 Cebuano Study Notes , ni Tom Markingt4r

Balarila 
 Balarila sa 28 aralin

Mga talahulugan 
 A Dictionary of Cebuano Visayan , talahulugang Sebwano–Inggles ni John U. Wolff
 Bidirectional English-Cebuano Dictionary , mula sa Foreignword
 Philippine Online Dictionary, mula sa Bohol.ph
 German-Tagalog-Cebuano-English Dictionary , ni Richard Tschumpel
 English-Cebuano Glossary, mula sa Language Links

Mga tekstong pangmag-aaral 
 Visayan Folktales