Historiograpiya ng Pilipinas

Ang historiograpiya ng Pilipinas ay may kasamang pananaliksik sa kasaysayan at pagsulat sa kasaysayan ng kapuluan ng Pilipinas kabilang ang mga isla ng Luzon, Visayas, at Mindanao.   

Bago ang pagdating ng mga Kastilang kolonyal na mapangyarihan ang Pilipinas ay hindi talaga umiiral. Ang Timog Silangang Asya ay inuri bilang bahagi ng Indosphere   at ang Sinosphere .   Ang arkipelago ay may direktang pakikipag-ugnay sa Tsina sa panahon ng dinastiya ng Song (960-1279)  at naging bahagi ng mga emperyo ng Srivijaya at Majapahit .

Pangkalahatang-tingin 
Ang historiograpiya ng Pilipinas ay tumutukoy sa mga pag-aaral, mapagkukunan, kritikal na paraan at interpretasyon na ginagamit ng mga iskolar upang pag-aralan ang kasaysayan ng Pilipinas . Ang kapuluan ng Pilipinas ay naginhg bahagi ng maraming emperyo bago dumating ang emperyong Espanya noong ika-16 na siglo. 

Ang pre-kolonyal na Pilipinas ay gumagamit ng sistema ng pagsulat na Abugida na malawakang ginagamit sa pagsulat at mga tatak sa mga dokumento bagaman ito ay para sa komunikasyon lamang at walang naitala na mga sinulat ng maagang panitikan o kasaysayan.  Ang sinaunang mga Pilipino ay karaniwang nagsusulat ng mga dokumento sa kawayan, balat ng kahoy, at dahon na hindi tumatagal o nananatili ng hindi katulad ng mga inskripsiyon sa mga luad o putik, metal, at ivories tulad ng Laguna Copperplate Inscription at Butuan Ivory Seal . Ang pagkatuklas ng Butuan Ivory Seal ay nagpapatunay din sa paggamit ng mga dokumento sa papel sa sinaunang Pilipinas. 

Ang pagdating ng mga mananakop ng Espanya, ang mga manuskrito at dokumento ng pre-kolonyal na Pilipino ay tinipon at sinunog upang maalis ang mga paganong paniniwala. Ito ang naging pasanin ng mga paham at mananalaysay sa tipon ng mga datos at pag-papahusay ng mga teorya na nagbigay sa mga mananalaysay ng maraming aspeto ng kasaysayan ng Pilipinas na naiwan nang hindi maipaliwanag.  Ang pagtutulungan ng mga pre-kolonyal na kaganapan, ang paggamit ng pangalawang sanggunian na isinulat ng mga mananalaysay upang masuri ang mga pangunahing sanggunian, ay hindi nagbibigay ng isang kritikal na pagsusuri sa pamamaraan ng mga  unang pag-aaral sa kasaysayan ng Pilipinas.

Mga Organisasyon 
Nabuo ang mga samahang pang-iskolar at lipunan na karaniwang nagdaraos ng mga kumperensya, naglalathala ng mga journal at nagtataguyod ng kaalaman sa kasaysayan at pag-aaral.

Ahensya ng pamahalaan 
Ang Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas ay isang ahensya ng gobyerno ng Pilipinas na ang misyon ay "ang pagsulong ng kasaysayan ng Pilipinas at pamana sa kultura sa pamamagitan ng pananaliksik, pagpapakalat, pangangalaga, pamamahala at gawaing tagapagpahayag at naglalayong mapukaw ang kamalayan at pagpapahalaga sa mga marangal na gawa at mga mithiin ng ating mga bayani at iba pang tanyag na mga Pilipino, upang maitaguyod ang pagmamalaki sa sambayanang Pilipino at maibalik ang diwa ng Pilipino sa pamamagitan ng mga aralin ng kasaysayan.

Ugnayang propesyonal 
Ang Philippine Historical Association ay ang pinakamalaking propesyonal na samahan ng mga mananalaysay sa Pilipinas na itinatag noong 1955 ng isang pangkat ng mga kilalang Pilipinong mananalaysay na kinabibilangan ng Encarnacion Alzona, Gabriel Fabella, Gregorio Zaide, Nicolas Zafra, Celedonio Resurreccion, Teodoro Agoncillo at Esteban de Ocampo.

Samahang hindi pang pamahalaan 
Ang Samahan ng Pilipinas para sa Pag-aaral ng Kultura, Kasaysayan at Relihiyon (Philippine Association for the Study of Culture, History and Religion) ay isang samahang hindi pang pamahalaan na itinatag noong 2013. Ang pangkat na ito ay nagpasimula, nagpapadali, at nag-aayos ng mga kumperensya at iba pang mga kaganapan sa akademiko. Ipinamamahagi nila ang impormasyon tungkol sa mga oportunidad sa pananaliksik at pag-aaral at paglalathala ng mga journal, aklat, at pahayagan sa pambansa at internasyonal na pamayanan upang madagdagan ang kamalayan tungkol sa kultura, kasaysayan, at relihiyon ng Pilipinas.

Panahon ng pre kolonyal 

Matagal nang naabot ng kultura ng India ang kapuluan sa panahon ng dinastiyang Pallava at ng Gupta Empire na humantong sa mga kahariang Indiano na itinatag sa Pilipinas.   Ang isang malinaw na katibayan ay ang paggamit ng pre-kolonyal na Pilipinas ng mga marangal na pamagat . Walang ibang mga mahahalagang dokumento sa kasaysayan mula sa panahong ito maliban sa Laguna Copperplate Inscription, isang ligal na dokumento na nakasulat sa isang binatbat na tanso na may petsang 900 CE na siyang pinakaunang kilalang dokumentong may petsang kalendaryo na matatagpuan sa Pilipinas. 

Ang  Ma-i, isang sinaunang estado na matatagpuan sa ngayon sa Pilipinas ay kilala sa kasaysayan ng Pilipinas sa pagiging unang lugar sa kapuluan na nabanggit sa anumang dayuhang tala na unang naitala noong 971 AD, sa mga dokumento ng dinastiya ng Song na kilala bilang Kasaysayan ng Song .    Ang pagkakaroon nito ay nabanggit din sa mga tala noong ika-10 siglo ng Sultanato ng Brunei .  

Hanggang sa taong 1000 CE, ang mga lipunan na malapit sa dagat ay umiiral sa kapuluan ngunit walang makabuluhang estado pampulitika na pinagsama ang buong Pilipinas.  Kasama lamang sa rehiyon ang maraming maliliit na dibisyon ng administrasyon (na may sukat mula sa mga nayon hanggang sa mga lungsod-estado) sa ilalim ng soberanya ng nagkukumpitensiyang thalassocracies na pinamumunuan ng mga datu, rajah, sultans o lakan .

Panahon ng kolonyal 
Ang unang naitalang dokumento na bumabanggit sa kapuluan ay ang salaysay ni Antonio Pigafetta sa Ulat ng unang paglalakbay sa buong mundo sa kanyang sanaysay talaan ng mga paglalakbay at  paglalayag ng Espanya sa paghahanap ng Spice Islands na nalimbag  sa pagitan ng 1524-1525.  

Ang isa pang tanyag na dokumento ay ang gawa ni Antonio de Morga  na Sucesos de las Islas Filipinas na inilathala noong 1609 batay sa personal na karanasan at dokumentasyon ng may-akda mula sa mga nakasaksi ng mga nakaligtas sa ekspedisyon ni Miguel López de Legazpi. 

Ang mga dokumento na nai-limbag ay mga salaysay ng mga naunang mananaliksik ng Espanya at mga maglalayag at talaan ng relihiyon ng mga prayle ng Espanya sa kanilang misyon ng Katoliko sa panahon ng kolonyal na Espanya .

Unang mga mananalaysay 

 Antonio Pigafetta
 Rodrigo de Aganduru Moriz
 Hernando de Riquel
 Miguel López de Legazpi
 Juan de Plasencia
 Pedro de San Buenaventura
 Pedro Chirino

Mga mananalaysay sa panahong kolonyal 

 Antonio de Morga
 Emma Helen Blair and James A. Robertson
 Francisco Ignacio Alcina
 Francisco Colin, S.J.
 Felix Huerta, O.F.M
 Ferdinand Blumentritt
 Isabelo de los Reyes
 Jose Rizal
 Pedro Paterno
 Trinidad Pardo de Tavera

Matapos ang panahon ng kolonyal 
Ang historiograpiya matapos ang kolonyal na panahon ay nakatuon sa mga rebolusyong Pilipino at Digmaang Pilipino-Amerikano na ang mga mananalaysay ay nakita ang panahon ng kolonyal bilang isang paunang pagsulat. Ang kritikal na papel na ginampanan ng mga Pilipino sa paghubog ng pambansang kasaysayan ng Pilipinas sa panahong ito ay mahusay na naitala at pinag-aralan batay sa mga karanasan sa rebolusyon at Digmaang Pilipino-Amerikano habang inilalarawan nito ang kalagayang panlipunan, pang-ekonomiya, politika, at kultura ng Pilipinas .  

Ang mananalaysay na si Reynaldo C. Ileto sa kanyang seminal na gawain sa Pasyon at Rebolusyon: Mga Kilalang Kilusan sa Pilipinas, 1840-1910, ang kasaysayan ng Rebolusyong Pilipino ay na-siyasat sa isang bagong kahulugan. Ipinakilala ng mananalaysay na si Vicente L. Rafael ang mga teoryang poststructuralist sa pagsusuri ng kolonyal na lipunan sa kanyang Pagkontrata ng Kolonyalismo: Pagsasalin at Pagbabagong Kristiyano sa Lipunan ng Tagalog sa ilalim ng Unang Pamamahala ng Espanya .

Mga Manunulat at Mananalaysay mula sa tradisyon ng Pambansang Kasaysayan 

 Teodoro Agoncillo
 Horacio de la Costa
 Gregorio Zaide
 O.D. Corpuz
 Cesar Adib Majul
 Nick Joaquin

Mga mananalaysay mula sa tradisyon ng Kritical Historiograpiya 

 Carlos Quirino
 F. Landa Jocano
 Felix M. Keesing
 William Henry Scott
 Laura Lee Junker
 Damon L. Woods

Mga manunulat mula sa tradisyon ng Folkloristic 

 Damiana Eugenio
 Gilda Cordero-Fernando
 Grace Odal-Devora

Mga mananalaysay at manunulat mula sa Moderno, Lokal / Kasaysayang Etniko, at tradisyon ng Kasaysayang pang-Relihiyon 

 Ambeth Ocampo
 Bambi Harper
 Melba Padilla Maggay
 Vicente L. Rafael
 Go Bon Juan
 Luciano P.R. Santiago
 Luis Camara Dery

Sanggunian 

Kasaysayan ng Pilipinas
Pages with unreviewed translations
Historyograpiya