Istanbul

Ang  Istanbul ( ) ay ang dating kabisera ng Silangang Imperyo Romano at Imperyong Ottoman ng Turkiya, kilala sa kasaysayan bilang Constantinople (bigkas: /kons·tan·ti·no·pol/) at Byzantium. Sa kasalukuyan, ito ang pinakamalaking lungsod sa Turkiya na may populasyon na 15,067,724 (taya noong Disyembre 31, 2018). Isa ito sa pinakamataong lungsod sa buong sanlibutan at pinakamataong lungsod sa Europa. Adminstratibong sentro ang lungsod ng Kalakhang Munisipalidad ng Istanbul (coterminous o kapareho sa Lalawigan ng Istanbul). 

Ang lungsod na ito ang sentrong pang-ekonomiya, pangkalinangan at pangkasaysayan ng bansa. Isang lungsod na transkontinental sa Eurasya ang Istanbul na sumasaklang sa kipot ng Bosporus (na pinaghihiwalay ang Europa at Asya) sa pagitan ng Dagat ng Marmara at Dagat Itim . Ang pangkomesrsyo at pangkasaysayang sentro ay nasa bandang Europa at mga ikatlo ng populasyon nito ay nasa naik sa bandang Asya ng Bosporus. Nakikita ang Istanbul bilang isang tulay sa pagitan ng Silangan at Kanluran.

Nagbiyahe ang mahigit 13.4 milyong bisita sa Istanbul noong 2013, walong taon matapos itong tinawag na isang Europeong Kabisera ng Kultura, na gumagawa ito ang ikawalong pinaka-binisita lungsod sa mundo. Ang makasaysayang sentro ng Istanbul () ay isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO, at naghohost ang lungsod ng mga punong himpilan ng iba't ibang kompanyang Turko, na responsable para sa mahigit tatlumpung porsyento ng ekonomiya ng bansa.

Toponimiya 

Ang unang alam na pangalan ng lungsod ay Byzantium (), ang pangalang ibinigay sa pundasyon ng mga kolonistang taga-Megara noong 657 BK. Inangkin ng mga kolonistang taga-Megara ang isang direktang guhit hanggang sa tagapagtatag ng lungsod, ni Byzas, anak na lalaki ng diyos na Poseidon at nimpang Ceroëssa. Iminumungkahi ng mga modernong maghuhukay ang posibilidad na sumasalamin ang pangalang Byzantium ng mga lugar ng mga kolonya ng mga Trasyano na nauna ng ganap na bayan. Ang Constantinopla ay hango sa Lating pangalang Constantinus, kumbaga Dakilang Constantino, ang Romanong Emperador na muling itinayos ang lungsod noong 324 AD. Ang Constantinopla ay nanatili bilang pinakakaraniwang pangalan para sa lungsod sa Kanluran hanggang sa dekada 1930, kung kailan ang mga awtoridad ng Turkiya ay nagsimulang igiit ang paggamit ng "Istanbul" sa mga wikang banyaga. Ang  () at  ay mga pangalang ginamit ng mga Otomano habang kanilang paghahari.

Ayon sa popular na paniniwala, ang pangalang  (, kolokyal na ) ay hango sa Griyegong Mediebal na pariralang  (bigkas ng )) na nangangahulugan "sa lungsod" at ay karaniwang tukoy sa Constantinopla ng mga lokal na Griyego. Sumalamin ito ng niyang katayuan bilang nag-iisang pangunahing lungsod sa paligid. Ang ibang panukat ng niyang kahalagahan sa mundong Otomano ay kaniyang palayaw na , Otomanong Turko para sa "Tarangkahan ng Kaligayahan". Ang isang alternatibong tingin ay na ang pangalan ay tumubo mula mismo sa pangalang Constantinopla, kung saan binitawan ang ang una at ikatlong pantig. Inilarawan ng ilang mga Otomanong pinagmulan ng ika-17 na siglo, tulad ni Evliya Çelebi, ito bilang karaniwang Turkong pangalan ng panahon. Opisyal na ginamit din nito sa pagitan ng huling bahagi ng ika-17 at huling bahagi ng ika-18 na siglo. Ang unang paggamit ng pangalang  () sa mga barya ay noong 1730 habang paghahari ng Sultang Mahmud I. Sa modernong Turko, sinusulat ang pangalan bilang , na may isang İ, dahil itinatangi ng alpabetong Turko ang İ at I. Sa Ingles ang diin ay sa unang o huling pantig, pero sa Turko ito ay sa pangalawang pantig (). Ang isang taga-Istanbul ay  (pangmarami: ), at sa Ingles ginagamit ang .

Mga sanggunian

Tingnan din 
 Caput Mundi

 
Mga pamayanan sa Turkey