Empanada

Ang empanada o panada ay isang uri ng pinalamanang pastelerya o tinapay, na karaniwan sa Espanya, Timog Europa, Amerikang Latino, at mga kulturang naimpluwensiyahan ng mga Ibero. Nagmula ang pangalan sa Kastilang salita, , na may salinwikang 'tininapay', i.s., binalutan ng tinapay. Nabubuo ang mga ito sa pagbabalot ng palaman, na maaaring may karne, keso, kamatis, mais, o iba pang sangkap, sa masa, at niluluto ito sa paghuhurno o pagpiprito. Tinatawag na mga empanadita o empanaditas ang mga maliliit na empanada, para makain ng isang subo lamang, at karaniwang tinimplahan ng pulot-pukyutan at mani.

Pinagmulan 
Hindi natin alam ang pinanggalingan ng empanada, ngunit ipinapalagay na nagmumula ang mga ito sa Galicia, isang rehiyon sa hilagang-kanluran ng Espanya. Binanggit sa isang aklat-luto na inilathala sa wikang Katalan noong 1520, Llibre del Coch ni Robert de Nola, ang mga empanadang pinalamanan ng pagkaing-dagat sa mga resipi para sa mga pagkaing Katalan, Italyano, Pranses, at Arabe. 

Nauna pa sa aklat-luto nang dalawang siglo, nabanggit sa libro ukol sa Batas Hudyo, kilala bilang Arba'ah Turim - na ang awtor, Rabbi Jacob ben Ahser ay ipinanganak sa Colonia noong mga 1270 (nasa  Alemanya ngayon) at namatay sa Toledo (nasa Espanya ngayon) noong mga 1340 - pati na rin ang kalaunang akda na Shulchan Aruch (napetsahan sa kalagitnaan ng s. 1500) sa  Orach Chaim 318:16 at Yoreh Deah 112:6,113:3 - ang "inpanada" at "panada" bilang pantukoy sa tininapay na produkto na may palamang taba, karne o isda.

Talasanggunian

Kawing panlabas

Pagkain
Lutuing Pilipino
Lutuing Portuges