Datu

Ang datu ay ang katawagan sa pinuno ng mga barangay noong kapanahunan ng bago dumating ang mga Kastila sa Pilipinas. Sila ang nagsisilbing tagapagpatupad ng mga batas at ang nagsisilbing pinakahari. Kapag higit na mas malakas ang isang datu, sila ay tinatawag na raha. Kabilang ang datu sa pangkat panlipunan ng mga maharlika.

Isa rin itong titulo na pinapahiwatig ang mga namumuno (sinasalarawan sa iba't ibang talang pangkasaysayan bilang puno, prinsepeng soberanya, at monarko) sa iba't ibang mga katutubo sa buong kapuluang Pilipinas. Ginagamit pa rin ang titulo sa ngayon, bagaman hindi ganoong kadalas tulad noon. Kaugnay ang titulong ito sa ratu sa ilang mga mga wikang Austronesyo.

Pangkalahatang ideya

Noong sinaunang Kasaysayan ng Pilipinas, binuo ng mga datu at isang maliit na pangkat ng kanilang malalapit na kamag-anak ang "mataas na antas" ng tradisyunal na tatlong-baitang na herarkiyang panlipunan ng mga panlipunang Pilipino sa kapatagan. Tanging mga kasapi na may karapatang pagkapanganay sa aristokrasyang ito (tinatawag na maginoo, noblesa, maharlika, o timagua ng iba't ibang sinaunang tagapagtala) ang maaring maging isang datu; ang mga kasapi ng piling-taong ito ay umaasang maging datu sa pamamagitan ng kagitingan sa digmaan o natatanging pamumuno.

Terminolohiya 
Isang titulo ang datu para sa mga pinuno, prinsipeng soberanya, at monarko sa kapuluang Pilipinas.<ref name=note1>Para sa iba pang impormasyon tungkol sa sistemang panlipunan ng mga lipunang Katutubong Pilipino bago ang kolonisasyong Kastila, tingnan ang Barangay sa Enciclopedia Universal Ilustrada Europea-Americana, Madrid: Espasa-Calpe, S. A., 1991, Bol. VII, p.624 (sa Kastila): Los nobles de un barangay eran los más ricos ó los más fuertes, formándose por este sistema los dattos ó maguinoos,  principes á quienes heredaban los hijos mayores, las hijas á falta de éstos, ó los parientes más próximos si no tenían descendencia directa; pero siempre teniendo en cuenta las condiciones de fuerza ó de dinero.</ref> Ginagamit pa rin ang titulo sa ngayon, lalo na sa Mindanao, Sulu at Palawan, subalit mas madalas sa sinaunang kasaysayan ng Pilipinas, partikular sa gitna at katimugang Luzon, Visayas at Mindanao. Ang mga titulo na ginagamit pa ngayon ay ang lakan sa Luzon, apo sa gitna at hilagang Luzon, at sultan at rajah, lalo na sa Mindanao, Sulu at Palawan.

Mga kilalang datu
Ang mga kilalang mga datu at rajah sa kasaysayan ng Pilipinas ay sina:
Rajah Humabon (Cebu) - kalaban ni Lapu-lapu
Pulaka, na kilala rin bilang Lapu-lapu (Mactan, Cebu) - ang pumaslang kay Magallanes (Magellan'')
Rajah Kolambu (Butuan) - ang nagdala kay Magellan sa Cebu (Sugbu)
Datu Zula (Cebu) - ang kapanalig ni Humabon laban kay Lapu-lapu 
Rajah Sulayman (Maynila) - isa sa mga hari ng Maynilad
Rajah Matanda (Maynila) - isa sa mga hari ng Maynilad
Lakan Dula (Maynila) - isa sa mga hari ng Maynilad 
Rajah Siagu (Butuan) 
Rajah Tupas (Cebu) - anak ni Humabon, tinalo siya ni Legazpi sa labanan 
Datu Macabulos (Pampanga)
Rajah Kalantiaw (Panay) - gumawa ng batas

Mga sanggunian

Pilipinas
Kasaysayan ng Pilipinas
Mga maharlika
Mga politiko
Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)