Ḥanuka

Ang Ḥanuka , Hanukkah o Chanuka (Ebreo: חנוכה‎, "Pagtatalaga") na kilala rin bilang Pista n mga Ilaw ay isang walong-araw na pista ng mga Hudyo kung kailan ipinagdiriwang at binibigyang-alala ang restorasyon at rededikasyon ng altar ng Ikalawang Templo sa Herusalem noong panahon ng paghihimagsik ng Mga Macabeo at pagkapanalo ng mga Hudyo laban sa dinastiyang Seleucid noong ika-2 siglo BCE . Tinatawag din itong Pestibal ng Dedikasyon. Naganap ang batayan ng kapistahang ito noong 165 BCE, at isinakatuparan ng patriyotang Hudyong si Judas Macabeo. Nagsisimula ang pista sa ika-25 araw ng buwan ng Kislev nang bawat taon.

Kasaysayan
Ang Kaharian ng Judah ay sinakop at ipinatapon ng Imperyong Neo-Babilonya noong 587/586 BCE. Si Nabonidus ng imperong Neo-Babilonya ay bumagsak kay Dakilang Ciro noong 539 BCE at pinayagan ang Hudyo na bumalik sa Israel at muling itayo ang Templo. Mula 536-532 BCE, ang Israel ay naging probinsiya ng Imperyong Akemenida.Tinalo Dakilang Alejandro ng  imperyong Gresya (Macedonia) ang  Imperyong Persiya noong Oktubre 1, 331 BCE sa labanan ng Gaugamela at pagkatapos ng kamatayan ni Dakilang Alejandro, ang Imperyong Gresya ay nahati sa 4 na heneral ni Dakilang Alejandro na sina Lysimachus, Cassander, Ptolomeo I Soter at Seleucus I Nicator(Daniel 8:22). Sa simula, ang Israel ay sumailalim sa Kahariang Ptolemaiko at kalaunan ay sa ilalim ng imperyong Seleucid. Sa mga hari ng Seleucid na namuno sa Israel, si Antiochus IV Epiphanes ang nagkamit ng masamang katanyagan dahil sa kanyang paglalapastangan sa templo ng Hudaismo, pagpapatigil ng paghahandog sa Ikalawang Templo sa Herusalem  gayundin sa pagbabawal ng relihiyong Hudaismo at pag-uusig at pagpatay sa mga Hudyo. Ang katimugang Levant ay naging helenisado na humantong sa mga tensiyon sa pagitan ng mga relihiyoso at mga Helenisadong Hudyo. Ang alitan ay sumiklab noong 167 BCE sa paghihimagsik ng mga Macabeo laban sa mga hukbo ng Imperyong Seleucid na kanilang napagtagumpayan. Ang mga pangyayaring ito ay mababasa sa Aklat ni Daniel at 1 Macabeo at 2 Macabeo. A

Mga petsa ng pagdiriwang ng Hannukah mula 2019-2026

Tingnan din
Mga Macabeo
Aklat ng Macabeo
Aklat ni Daniel

Mga sanggunian 

Mga banal na araw sa Hudaismo