Celia Cruz

Si Úrsula Hilaria Celia de la Caridad Cruz Alfonso, na kilala rin bilang Celia Cruz (Oktubre 21, 1925 – Hulyo 16, 2003) ay isang Kubano-Amerikanong mang-aawit at tagapagtanghal ng salsa. Isa siya sa pinakatanyag na artista ng salsa, at umani ng dalawampu't tatlong gintong album at tumanggap ng National Medal of Arts. Kilala siya sa buong mundo bilang Reyna ng Salsa', "La Guarachera de Cuba", at bilang "Reyna ng Musikang Latino".

Pagkabata
Si Úrsula Hilaria Celia de la Caridad Cruz Alfonso ay ipinanganak noong Oktubre 21, 1925 sa Santos Suárez sa Havana, Cuba, ang ikalawa sa apat na magkakapatid. Ang kanyang ama, si Simon Cruz, ay isang tagagawa ng riles ng tren, at ang kanyang ina, si Catalina Alfonso, ay maybahay na nag-aalaga sa ibang mga kamag-anak.Cobo, Leila (July 26, 2003). "Cuban Salsa Sensation Celia Cruz Dies At 77". AllBusiness.com.

Habang lumalaki sa Kuba sa iba't ibang uri ng musika noong dekada '30, nakikinig si Cruz sa maraming musikero na nakaimpluwensiya sa kanyang karera, kabilang sina Fernando Collazo, Abelardo Barroso, Pablo Quevedo at Arsenio Rodríguez. Kahit na hindi siya pinahintulutan ng kayang ina at dahil siya ay isang Katoliko, bilang isang bata, natutunan ni Cruz ang mga awit na santería mula sa kanyang mga kapitbahay na nag-sasanay ng santería. Inaral din ni Cruz ang ang mga awit sa  Yoruba kasama si Mercedita Valdes (mang-aawit ng santería) mula Kuba at gumawa ng ilang mga rekord sa relihiyosong dyanra ito

Bilang tinedyer, dinala siya ng kanyang tiya at ang kanyag mga pinsan upang umawit sa kabaret, subalit hinikayat siya ng kanyang ama pumasok sa paaralan at umasang siya ay magiging guro. Subalit, sinabi ng isa niyang guro na bilang tagapagtanghal, maaari niyang kitain sa isang araw ang kinikita ng karamihan ng mga guro sa isang buwan. Nagsimula si Cruz umawit sa "Hora del Té" sa isang estasyon ng radyo sa Havana, kung saan inawit niya ang "Nostalgias", at nanalo ng keyk. Madalas siyang manalo ng keyk at opoertunidad upang sumali pa sa ibang patimpalak. 
Diskograpiya

 2003 Homenaje a Beny Moré
 2003 Celia & Johnny
 2003 Dios Disfrute a la Reina
 2003 Son Boleros, Boleros Son
 2003 Reina de la Música Cubana
 2003 Regalo del Alma
 2003 Más 
 2003 Celia in the House: Classic Hits Remixed
 2003 Carnaval de la Vida
 2003 Candela Pura
 2002 Unrepeatable
 2002 Hits Mix
 2001 La Negra Tiene Tumbao
 2000 Siempre Viviré
 2000 Salsa
 2000 Habanera
 1999 Celia Cruz and Friends: A Night of Salsa
 1999 En Vivo Radio Progreso, Vol. 3
 1999 En Vivo Radio Progreso, Vol. 2
 1999 En Vivo Radio Progreso, Vol. 1
 1999 En Vivo C.M.Q., Vol. 5
 1999 En Vivo C.M.Q., Vol. 4
 1998 Mi Vida Es Cantar

 1998 Afro-Cubana
 1997 También Boleros
 1997 Duets
 1997 Cambiando Ritmos
 1996 Celia Cruz Delta
 1995 Irresistible
 1995 Festejando Navidad
 1995 Double Dynamite
 1995 Cuba's Queen of Rhythm
 1994 Merengue Saludos Amigos
 1994 Mambo del Amor
 1994 Irrepetible
 1994 Homenaje a Los Santos
 1994 Guaracheras de La Guaracha
 1993 Introducing
 1993 Homenaje a Beny Moré, Vol. 3
 1993 Boleros Polydor
 1993 Azucar Negra
 1992 Verdadera Historia
 1992 Tributo a Ismael Rivera
 1991 Reina del Ritmo Cubano
 1991 Canta Celia Cruz
 1990 Guarachera del Mundo
 1988 Ritmo en el Corazón
 1987 Winners
 1986 De Nuevo

 1986 Candela
 1983 Tremendo Trío
 1982 Feliz Encuentro
 1981 Celia & Willie
 1980 Celia/Johnny/Pete
 1977 Only They Could Have Made This Album
 1976 Recordando El Ayer
 1975 Tremendo Caché
 1974 Celia & Johnny
 1971 Celia Y Tito Puente en España
 1970 Etc. Etc. Etc.
 1969 Quimbo Quimbumbia
 1968 Serenata Guajira
 1968 Excitante
 1967 A Ti México
 1967 Bravo Celia Cruz
 1966 Son con Guaguancó
 1966 Cuba Y Puerto Rico Son
 1965 Sabor y Ritmo de Pueblos
 1965 Canciones que Yo Quería Haber Grabado Primero
 1965 Canciones Premiadas
 1959 Mi Diario Musical
 1958 ''Incomparable Celia

Mga sanggunian

Mga Cubano
Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos