รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบน

รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบน  (, , ตัวย่อ  STG)  เป็นหนึ่งในสามรอยนูน  (แต่บางครั้งปรากฏแค่สอง)  ในสมองกลีบขมับของมนุษย์  อยู่ด้านข้างของศีรษะเหนือหูเล็กน้อย

รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบนล้อมรอบด้วย
 ร่องด้านข้าง   (lateral sulcus)  ที่ด้านบน
 ร่องสมองกลีบขมับด้านบน (แต่บางครั้งอาจจะไม่มีหรือไม่ปรากฏ)  ที่ด้านล่าง
 เส้นจินตนาการเริ่มจาก  preoccipital notch ไปถึงร่องด้านข้าง ที่ด้านหลัง 

รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบนมีโครงสร้างสำคัญหลายส่วนรวมทั้ง
 เขตบร็อดแมนน์  41  และ  42  เป็นที่อยู่ของคอร์เทกซ์การได้ยินปฐมภูมิ  ทำหน้าที่รับรู้เสียง
 เขตเวอร์นิเก   หรือเขตบร็อดแมนน์  22p  ซึ่งเป็นเขตสำคัญที่ประมวลผลเกี่ยวกับคำพูดเพื่อความเข้าใจในภาษา

รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบนประกอบด้วยคอร์เทกซ์การได้ยินปฐมภูมิ  ซึ่งทำหน้าที่ประมวลผลเกี่ยวกับเสียง  ความถี่เสียงหนึ่ง ๆ จะมีความสัมพันธ์กับตำแหน่งหนึ่ง ๆ ในคอร์เทกซ์การได้ยินปฐมภูมิอย่างเสมอต้นเสมอปลาย  (คือคอร์เทกซ์จะมีพื้นที่เป็นตัวแทนเป็นตัวรองรับข้อมูลสำหรับความถี่เสียงที่มนุษย์สามารถได้ยินได้)
แผนที่ความถี่เสียงอย่างนี้  (auditory  map  หรือ  tonotopic  map)  คล้ายคลึงกับแผนที่  homunculus  (หรือ  cortical homunculus)  ของคอร์เทกซ์สั่งการปฐมภูมิ  (primary motor cortex)  เขตบางเขตของ  STG  มีหน้าที่เฉพาะในการประมวลความถี่เสียงหลาย ๆ ความถี่  และเขตอื่น ๆ ก็มีหน้าที่เฉพาะในการประมวลผลเกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงของแอมพลิจูดและความถี่ของเสียง
นอกจากนั้นแล้ว  STG  ยังมีเขตเวอร์นิเกอีกด้วย  ซึ่งในคนส่วนมากจะอยู่ในซีกสมองด้านซ้าย  เป็นเขตสำคัญในการเข้าใจภาษา
แม้ว่า  STG  จะมีบทบาทในการประมวลผลเกี่ยวกับเสียงรวมทั้งการเข้าใจภาษาพูด  แต่  STG  ก็ยังมีบทบาทสำคัญในความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสังคม  (social cognition)  อีกด้วย

บทบาทหน้าที่
STG มีบทบาทในการรับรู้อารมณ์ความรู้สึกจากใบหน้าที่เห็น 
นอกจากนั้นแล้ว  STG  ยังเป็นโครงสร้างสำคัญในการประมวลผลเกี่ยวกับเสียงและการทำงานทางภาษาของบุคคลที่อาจจะมีปัญหาในการใช้ศัพท์  หรือบุคคลที่กำลังพัฒนาการใช้ภาษาอยู่
และยังพบอีกว่า  STG  เป็นโครงสร้างสำคัญในวิถีประสาทที่ประกอบด้วยอะมิกดะลา  (amygdala)  และคอร์เทกซ์กลีบหน้าผากส่วนหน้า  (prefrontal cortex)  ซึ่งมีบทบาทในการประมวลผลเนื่องกับความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเข้าสังคม 
เขตต่าง ๆ  ด้านหน้า  (anterior)  และด้านบน  (dorsal)  ของสมองกลีบขมับ  รวมทั้ง  STG  ด้วย  มีส่วนในการประมวลผลเกี่ยวกับลักษณะของใบหน้าที่ปรากฏต่าง ๆ กันไป 
งานวิจัยที่ทำโดยใช้เทคนิคการสร้างภาพในสมอง  (neuroimaging)  พบว่า  คนไข้โรคจิตเภทมี  STG  ที่มีความผิดปกติทางโครงสร้าง

ภาพต่าง ๆ

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

 

ซีรีบรัม
รอยนูน