ตัวรับความรู้สึกที่หนัง

ตัวรับความรู้สึกที่หนัง () เป็นปลายประสาทรับความรู้สึกที่พบในหนังแท้หรือหนังกำพร้า
โดยเป็นส่วนของระบบรับความรู้สึกทางกาย
มีประเภทต่าง ๆ รวมทั้งตัวรับแรงกลที่หนัง โนซิเซ็ปเตอร์ (ความเจ็บปวด) และตัวรับอุณหภูมิ

ประเภท 
ตัวรับความรู้สึกที่ผิวหนังรวมทั้ง
ตัวรับแรงกลที่หนัง
 ปลายประสาทรัฟฟินี อยู่ในหนังแท้ รับรู้ความตึงที่หนัง ช่วยให้รู้รูปร่างของวัสดุที่อยู่ในมือ ตอบสนองอย่างต่อเนื่อง ลานรับสัญญาณใหญ่
 เม็ดไวสัมผัส (tactile corpuscle) อยู่ใต้หนังกำพร้า รับรู้การเปลี่ยนแปลงของลายผิวและแรงสั่นความถี่ต่ำ ช่วยทำให้รู้สึกสัมผัสในเบื้องต้นเมื่อถูกวัสดุหรือเมื่อวัสดุลื่นมือ ตอบสนองเพียงชั่วคราว ลานรับสัญญาณเล็ก
เม็ดพาชีเนียน อยู่ในหนังแท้ รับรู้แรงดันที่ลึกและแรงสั่นความถี่สูง ช่วยให้สามารถใช้อุปกรณ์ต่าง ๆ ได้ดี ตอบสนองเพียงชั่วคราว ลานรับสัญญาณใหญ่
ปลายประสาทเมอร์เกิล อยู่ใต้หนังกำพร้า รับรู้สัมผัสและแรงดันที่คงยืน ไวเป็นพิเศษต่อขอบ มุม และปลายแหลม ทำให้รู้สึกเมื่อถู แรงสั่นความถี่ต่ำ ตอบสนองอย่างต่อเนื่อง ลานรับสัญญาณเล็ก
ปลายประสาทอิสระ รับรู้สัมผัส การยืด อุณหภูมิ และความรู้สึกเจ็บปวด
ตัวรับความรู้สึกที่ปุ่มรากขน ไวการเคลื่อนไหวของขน แต่ไม่รู้แรงดันที่อยู่นิ่ง ๆ ใยประสาทแต่ละเส้นส่งสาขาไปยังขน 10-30 เส้นในพื้นที่ 1-2 มม2
ตัวรับอุณหภูมิ รับรู้ความร้อนความเย็น และสารเคมีบางชนิดที่ทำให้รู้สึกร้อนเย็น รวมทั้งกระเทียม/ผักกาดหัว เมนทอล/มินต์/พืชวงศ์กะเพรา (มีกะเพรา โหระพา สะระแหน่เป็นต้น) การบูร แคปเซอิซิน/พริก
โนซิเซ็ปเตอร์ตอบสนองต่อตัวกระตุ้นที่อาจจะทำให้เกิดความเสียหาย และโดยปกติก็จะก่อให้เกิดความเจ็บปวด
bulboid corpuscle รับรู้ความเย็น
ตัวรับรู้สารเคมี

แบบความรู้สึก (Modalities)  
ด้วยตัวรับความรู้สึกแบบต่าง ๆ ที่กล่าวแล้ว ผิวหนังจึงสามารถรับรู้สัมผัส แรงกดดัน แรงสั่น อุณหภูมิ และความเจ็บปวด
ความรู้สึกแบบต่าง ๆ (Modalities) ที่ตัวรับความรู้สึกตรวจจับจะคาบเกี่ยวกัน โดยมีใยประสาทแบบต่าง ๆ กัน

สัณฐาน 
ตัวรับความรู้สึกที่หนัง อยู่ที่ปลายประสาทนำเข้า
โดยมักจะหุ้มด้วยเม็ดแคปซูลอันเป็นเซลล์ที่ซับซ้อน
ปลายประสาทมักจะเกี่ยวพันกับข่ายใยคอลลาเจนภายในแคปซูล
โดยช่องไอออนจะอยู่ใกล้ ๆ ข่ายประสาทเช่นนี้

ในการถ่ายโอนความรู้สึก ใยประสาทนำเข้าจะส่งอิมพัลส์ประสาทไปยังไซแนปส์เป็นลำดับ ๆ ภายในระบบประสาทกลาง แรกสุดที่ไขสันหลังหรือ trigeminal nucleus (ในสมองส่วนกลาง พอนส์ และก้านสมองส่วนท้าย) ขึ้นอยู่กับผิวหนังที่เป็นจุดเริ่มส่งสัญญาณ
วิถีหนึ่งส่งไปยังทาลามัสส่วนฐานด้านข้าง (ventrobasal) และต่อจากนั้นไปยังคอร์เทกซ์รับความรู้สึกทางกาย (รอยนูนหลังร่องกลาง)

เชิงอรรถและอ้างอิง

อ้างอิงอื่น ๆ 

Neuroscience (2008)
 
 
Principles of Neural Science (2013)

ดูเพิ่ม 
ประสาทสัมผัส
ตัวรับความรู้สึก
ผิวหนัง
เนื้อเยื่อบุผิว

ตัวรับความรู้สึก