หน่วยปฏิบัติการพิเศษ

หน่วยปฏิบัติการพิเศษ (ตัวย่อ: ปพ. / นปพ.) () เป็นหน่วยตำรวจที่มีความเชี่ยวชาญการใช้อาวุธและยุทธวิธีพิเศษ () สังกัดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ มีการจัดหน่วยในหลายระดับตามภัยคุกคามในอดีต และปัจจุบันมีขีดความสามารถในการปฏิบัติการพิเศษต่อภัยคุกคามที่เป็นอาชญากรรม และการก่อการร้าย ด้วยการแย่งชิงตัวประกัน การจับกุม ฯลฯ ตามแนว "การบริหารวิกฤตการณ์" () โดยมีพื้นที่รับผิดชอบระดับจังหวัดและระดับภาค และ เมืองพัทยา ปัจจุบันเป็นหน่วยระดับกองกำกับการ มีอุปกรณ์ครบมือ เช่น ปืนยิงแห, ปืนไฟฟ้า, ปืนพก, ปืนลูกซอง, ปืนกลเบา, ปืนกลมือ, ปืนเล็กยาว, ปืนเล็กสั้น, ระเบิดมือ, ระเบิดแก๊สน้ำตา, ปืนไรเฟิลซุ่มยิง, อุปกรณ์ต่อต้านการจลาจล ฯลฯ มีการแต่งกายเป็นเอกลักษณ์คือสวมหมวกเบเร่ต์เขียว ประกอบกับเครื่องแบบสนามสีกากีแกมเขียว   

ปัจจุบันมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับกองบัญชาการ 9 หน่วย สังกัดตำรวจภูธรภาค 1 – 9 และในระดับหน่วยปฏิบัติการภายใต้ตำรวจภูธรจังหวัด 76 จังหวัด ยกเว้นในพื้นที่กองบัญชาการตำรวจนครบาล ซึ่งมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษคือหน่วยอรินทราช 26

ประวัติ

ยุคต่อต้านคอมมิวนิสต์ 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษของตำรวจภูธร มีจุดเริ่มต้นในช่วงปี พ.ศ. 2510 – 2511 ภายใต้การสนับสนุนจากองค์การบริหารวิเทศกิจแห่งสหรัฐอเมริกา (United State Operation Mission: USOM) เพื่อฝึกบุคลากรที่มีศักยภาพในการต่อต้านภัยจากลัทธิคอมมิวนิสต์ โดยบุคลากรจากตำรวจภูธรซึ่งมีอยู่อย่างจำกัดได้ถูกส่งไปฝึกตามที่ตั้งของหน่วยรบพิเศษของกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และถูกส่งไปประจำตามพื้นที่รับผิดชอบที่มีความรุนแรงของภัยคุกคามคอมมิวนิสต์สูง อาทิ การคุ้มกันความปลอดภัยให้กับข้าราชการพลเรือนหน่วยงานต่าง ๆ ที่ปฏิบัติงานในเขตปลดปล่อยคอมคอมมิวนิสต์ ในพื้นที่กิ่งอำเภอต่าง ๆ (ในขณะนั้น) จังหวัดพัทลุง ร่วมกับทหาร และกองอาสารักษาดินแดน การจัดตั้งฐานปฏิบัติการต่าง ๆ ในพื้นที่เพื่อวางกำลังต่อต้านกองกำลังของคอมมิวนิสต์ รวมถึงการปฏิบัติการค้นหาและช่วยเหลือในพื้นที่เมื่อฝ่ายเดียวกันเกิดการเพลี่ยงพล้ำ

ปฏิบัติการหนึ่งซึ่งถูกพูดถึงในปัจจุบันเกี่ยวกับการร่วมปฏิบัติการต่อต้านคอมมิวนิสต์ของตำรวจหน่วยปฏิบัติการพิเศษ คือปฏิบัติการที่ฐานปฏิบัติการบ้านหมากแข้ง ตำบลกกสะทอน อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ซึ่งเป็นฐานปฏิบัติการของตำรวจหน่วยปฏิบัติการพิเศษ ซึ่งถูกกลุ่มคอมมิวนิสต์เข้าปิดล้อมและโจมตี รวมถึงยิงเฮลิคอปเตอร์สนับสนุนจากกองบัญชาการผสมพลเรือนตำรวจทหาร 1617 จนตก ทำให้ไม่สามารถส่งกำลังทางอากาศได้ จึงต้องนำกำลังลงที่ฐานบ้านห้วยมุ่น และเดินเท้ามาสนับสนุน แต่ก็ถูกซุ่มโจมตีจนเกิดความสูญเสียเช่นกัน โดยในวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2519 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ได้มอบหมายให้ ร้อยเอกสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร (พระอิสริยยศในขณะนั้น) เสด็จพระราชดำเนินไปแก้ไขสถานการณ์ ซึ่งหลังจากรับฟังการบรรยายสรุป ได้สั่งการให้เข้าไปในพื้นที่ทันที ผ่านทางเฮลิคอปเตอร์ พร้อมราชองครักษ์ 7 นาย เมื่อถึงฐานปฏิบัติการได้มีคำสั่งให้ปืนใหญ่จาก ฐานบ้านห้วยมุ่น ยิงสนับสนุน และทรงให้คำแนะนำแก่เจ้าหน้าที่ตำรวจถึงวิธีวางกำลัง และได้ปฏิบัติการจนคอมมิวนิสต์ล่าถอย

ยุคสำนักงานตำรวจแห่งชาติ 
ในปี พ.ศ. 2546 สำนักงานตำรวจแห่งชาติได้มีการพัฒนาบุคลากรเกี่ยวกับการต่อต้านการก่อการร้าย และรองรับภัยคุกคามต่าง ๆ เพื่อรองรับตามแผนรักษาความสงบ ตามหลักสูตร พัฒนาศัพยภาพหน่วยปฏิบัติการพิเศษ โดยปรับหลักสูตรจากหลักสูตรการต่อต้านการก่อการร้ายสากล 6 เดือน เหลือ 1 เดือน มอบหมายให้หน่วยนเรศวร 261 รับผิดชอบการฝึก โดยยังคงรักษาประสิทธิภาพการปฏิบัติการได้อยู่ และในปี พ.ศ. 2547 ได้มีการฝึก ยุทธวิธีตำรวจพิเศษ และ ชุดพิเศษเฉพาะกิจ สำหรับรองรับการเผชิญเหตุในกรณีที่ไม่สามารถรอการสนับสนุนจากหน่วยปฏิบัติการพิเศษ นเรศวร 261 หรือ อรินทราช 26 โดยฝึกในหลักสูตรการปฏิบัติการทางยุทธวิธีตำรวจในเมืองในระยะประชิด (Close Quarter Battle: CQB) การปิดล้อมตรวจค้น การจับกุม หรือเข้าควบคุมสถานการณ์ร้ายแรงตามกรอบของกฎหมายในเขตเมือง

เครื่องหมาย 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษของตำรวจภูธรนั้น จะประดับเครื่องหมายรูปอาร์มที่แขนเสื้อด้านขวา ลักษณะเครื่องหมายรูปอาร์มสีเลือดหมู ตรงกลางปักเป็นรูปเสือลายพาดกลอนสีเหลืองดำกำลังกระโดดตัดกับสายฟ้าสีขาวบนช่อชัยพฤกษ์สีขาว เหนือรูปอาร์มมีอักษรคำว่า หน่วยปฏิบัติการพิเศษ

ต่อมาได้มีกฎกระทรวง ฉบับที่ 21 (พ.ศ. 2536) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบตำรวจ พุทธศักราช 2477 (ฉบับที่ 2) ให้ยกเลิกเครื่องหมายตามข้อ 83 แต่ปัจจุบันยังมีการใช้งานอยู่ ทั้งในรูปแบบเดิม และในรูปแบบที่ไม่มีช่อชัยพฤกษ์สีขาวประดับอยู่ซึ่งเป็นที่นิยมในการประดับมากกว่า

การจัดกำลัง 

หน่วยปฏิบัติการพิเศษ จะจัดกำลังเป็น 2 ระดับ คือระดับตำรวจภูธรภาค และระดับตำรวจภูธรจังหวัด

ตำรวจภูธรภาค 1 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 1 มีชื่อหน่วยว่า ปราบไพรีอริศัตรูพ่าย มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 9 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 1 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนนทบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดปทุมธานี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสมุทรปราการ
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสระบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอ่างทอง
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดลพบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสิงห์บุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดชัยนาท

ตำรวจภูธรภาค 2 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 2 มีชื่อหน่วยว่า บูรพา 491 มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 2 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดชลบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดระยอง
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดฉะเชิงเทรา
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดจันทบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดตราด
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดปราจีนบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครนายก
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสระแก้ว

ตำรวจภูธรภาค 3 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 3 มีชื่อหน่วยว่า กำแหงสงคราม มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 3 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครราชสีมา
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอุบลราชธานี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอำนาจเจริญ
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสุรินทร์
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดศรีสะเกษ
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดชัยภูมิ
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดบุรีรัมย์
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดยโสธร

ตำรวจภูธรภาค 4 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 4 มีชื่อหน่วยว่า ทศรถ 491 มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 12 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 4 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดขอนแก่น
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอุดรธานี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเลย
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดมหาสารคาม
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดกาฬสิทธุ์
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดร้อยเอ็ด
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดมุกดาหาร
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครพนม
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสกลนคร
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดหนองคาย
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดหนองบัวลำภู
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดบึงกาฬ

ตำรวจภูธรภาค 5 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 5 มีชื่อหน่วยว่า ยักขราช 49 มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 5 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเชียงใหม่
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเชียงราย
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดลำปาง
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดแม่ฮ่องสอน
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดลำพูน
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดแพร่
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดน่าน
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพะเยา

ตำรวจภูธรภาค 6 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 6 มีชื่อหน่วยว่า สีหราช 65 มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 6 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพิษณุโลก
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสุโขทัย
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดตาก
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดกำแพงเพชร
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอุตรดิตถ์
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพิจิตร
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเพชรบูรณ์
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครสวรรค์
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดอุทัยธานี

ตำรวจภูธรภาค 7 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 7 มีชื่อหน่วยว่า อินทรี 7 มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 7 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครปฐม
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสุพรรณบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดราชบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดกาญจนบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสมุทรสาคร
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสมุทรสงคราม
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดเพชรบุรี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดประจวบคีรีขันธ์

ตำรวจภูธรภาค 8 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 8 มีชื่อหน่วยว่า พยัคฆ์อันดามัน และ ราชเดช มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 7 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 8 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสุราษฎร์ธานี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนครศรีธรรมราช
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดชุมพร
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดระนอง
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพังงา
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดภูเก็ต
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดกระบี่

ตำรวจภูธรภาค 9 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 9 มีชื่อหน่วยว่า แดนไทย 54 และ พาลี 63 มีเขตอำนาจในการปฏิบัติการครอบคลุมพื้นที่ 7 จังหวัดในความรับผิดชอบของตำรวจภูธรภาค 9 นอกจากนี้ยังมีหน่วยปฏิบัติการพิเศษในระดับภูธรจังหวัด ประกอบไปด้วย

 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสงขลา
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดพัทลุง
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดตรัง
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดสตูล
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดปัตตานี
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดยะลา
 กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรจังหวัดนราธิวาส
หมายเหตุ หน่วยปฏิบัติการพิเศษระดับภูธรภาค 9 ทั้งสองหน่วย อยู่ภายใต้ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 9 (กก.ปพ.ภ.9)

 แดนไทย 54 ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2554 เพื่อทดแทนคอมมานโดกองปราบปราม (สยบริปูสะท้าน) ที่ถูกดึงกำลังกลับต้นสังกัดและโอนย้ายไปเป็นกองบังคับการปฏิบัติการพิเศษ กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง เดิมแดนไทย 54 สังกัด กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ศูนย์ปฏิบัติการตำรวจจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศชต.) ปัจจุบันสังกัด กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 9 หลังการยุบรวมศูนย์ปฏิบัติการตำรวจจังหวัดชายแดนภาคใต้เข้ากับตำรวจภูธรภาค 9
 พาลี 63  ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2563 ปฏิบัติหน้าที่เป็นหน่วยเคลื่อนที่เร็วของกองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ ตำรวจภูธรภาค 9

หลักสูตรการฝึก 

หน่วยปฏิบัติการพิเศษนั้น จะมีหลักสูตรการฝึกทบทวนประจำตามหลักสูตรของแต่ละกองกำกับการ โดยจะมีหลักสูตรหลักของสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่เป็นหลักสูตรในการพัฒนาและเสริมศักยภาพ อาทิ

 หลักสูตรการต่อต้านการก่อการร้าย เป็นหลักสูตรการฝึกประมาณ 24 สัปดาห์ (6 เดือน) ระดับเดียวกับหน่วยปฏิบัติการพิเศษอรินทราช 26 และนเรศวร 261 
 หลักสูตรหน่วยปฏิบัติการพิเศษขั้นชำนาญการ (S.W.A.T. Advance) เป็นหลักสูตรการฝึกประมาณ 8 สัปดาห์ (2 เดือน) หน่วยปฏิบัติการพิเศษของตำรวจภูธรส่วนใหญ่จะผ่านการฝึกในหลักสูตรนี้
 หลักสูตรการฝึกอบรมการทำลายวัตถุระเบิด (EOD) เป็นหลักสูตรการฝึกประมาณ 14 สัปดาห์ มีทั้งการฝึกในด้านของทฤษฎีและการปฏิบัติ ซึ่งมีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับหน่วยในการตรวจสอบและพิสูจน์ทราบวัตถุต้องสงสัยในการปฏิบัติการ 
 หลักสูตรนักปฏิบัติการใต้น้ำ เป็นหลักสูตรการฝึกประมาณ 45 วัน โดยกองบังคับการตำรวจน้ำ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการอารักขาและรักษาความปลอดภัย การค้นหา ช่วยเหลือผู้ประสบภัยทางน้ำและทางทะเล และภัยพิบัติทางธรรมชาติ สำรวจค้นหาของกลางและสิ่งผิดกฎหมายใต้น้ำ

วัฒนธรรมร่วมสมัย 
หน่วยปฏิบัติการพิเศษ ถูกกล่าวถึงในบทเพลงลูกทุ่งในเพลงชื่อว่า นปพ. ครวญ ประพันธ์โดย ทองใบ รุ่งเรือง และขับร้องโดย ไวพจน์ เพชรสุพรรณ มีเนื้อหากล่าวถึงการปฏิบัติงานร่วมกันกับตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) ในพื้นที่ห่างไกล ทำให้อาภัพในความรัก โดยถูกนำไปขับร้องใหม่ในอีกหลากหลายเวอร์ชัน อาทิ ยอดรัก สลักใจ อ๊อด โฟร์เอส

ดูเพิ่ม 

 อรินทราช 26 – หน่วยตำรวจที่มีความเชี่ยวชาญการใช้อาวุธและยุทธวิธีพิเศษระดับตำรวจนครบาล สังกัดกองบัญชาการตำรวจนครบาล
 นเรศวร 261 – หน่วยตำรวจที่มีความเชี่ยวชาญการใช้อาวุธและยุทธวิธีพิเศษระดับประเทศไทย สังกัดกองกำกับการ 3 กองบังคับการสนับสนุนทางอากาศ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน

อ้างอิง 

หน่วยงานในสังกัดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
หน่วยชิงตัวประกัน