ปลาจีด

ปลาจีด หรือ ปลาเมง ในภาษาใต้()  เป็นวงศ์ของปลาน้ำจืดในอันดับปลาหนังจำพวกหนึ่ง  ใช้ชื่อวงศ์ว่า Heteropneustidae (/เฮท-แอร์-โอ-นิวส์-ทิ-ดี้/) 

มีเพียงสกุลเดียว คือ  Heteropneustes (/เฮท-แอร์-โอ-นิวส์-ทิส/) 

มีรูปร่างคล้ายปลาใน วงศ์ปลาดุก (Clariidae) แต่มีลำตัวยาวเรียวและแบนข้างกว่ามาก ส่วนหัวแบนลาดลงข้างล่าง ปากเล็ก ตาเล็ก มีหนวดค่อนข้างยาว 4 คู่รอบปาก ครีบหลังมีขนาดเล็ก อยู่ตรงกับครีบท้อง ครีบหูมีก้านครีบที่เป็นหนามแหลมหนึ่งอัน มีพิษแรงกว่าปลาดุกมาก ครีบก้นเป็นแผง ครีบหางกลมมน ไม่มีครีบไขมัน ครีบก้นเล็ก ตัวมีสีดำคล้ำหรือสีน้ำตาลอมแดง และอาจมีแถบสีขาวจางบนข้างลำตัวข้างละ 1-2 แถบตามความยาวลำตัว  

นอกจากนี้แล้วปลาจีดยังมีอวัยวะช่วยหายใจที่แตกต่างไปจากปลาในวงศ์ Clariidae ชนิดและสกุลอื่น คือ มีท่อยื่นยาวจากช่องเหงือกไปทางด้านท้ายของลำตัว 1 คู่   

ปลาจีดพบได้ในทุกแหล่งน้ำทั่วประเทศไทย รวมทั้งพบในประเทศใกล้เคียง ตั้งแต่ อินเดีย, ปากีสถาน, ศรีลังกา, พม่า จนถึงมาเลเซียและอินโดนีเซียด้วย  สำหรับในประเทศไทย ใกล้สูญพันธุ์แล้วในภาคกลาง แต่ในภาคใต้ยังพบมากอยู่ และมีการนิยมเพาะเลี้ยงเป็นปลาเศรษฐกิจด้วยการผสมเทียมในบ่อเลี้ยง   

ปลาจีดจะแพร่พันธุ์วางไข่ในช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายน โดยแม่ปลาที่มีน้ำหนักตัว 70-100 กรัม สามารถวางไข่ได้ประมาณ 2,500-4,000 ฟอง โดยไข่มีลักษณะเป็นไข่จมน้ำและมีสภาพเกาะตัวติดกัน

นอกจากนี้แล้ว ปลาจีดยังถูกนิยมรวบรวมปลาวัยอ่อนที่พบในธรรมชาติ เลี้ยงเป็นปลาสวยงามอีกด้วย

การจำแนก
มีเพียงสกุลเดียว แต่อาจเป็นไปได้ว่าเป็นชนิดที่ซ้ำซ้อนกัน

 Heteropneustes fossilis (Bloch, 1794) 
 Heteropneustes kemratensis (Fowler, 1937)
 Heteropneustes nani Hossain, Sarker, Sharifuzzaman & Chowdhury, 2013
 Heteropneustes longipectoralis Rema Devi & Raghunathan, 1999
 Heteropneustes microps (Günther, 1864)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

ปลาที่พบในประเทศไทย
ปลาน้ำจืด
ปลาเศรษฐกิจ
วงศ์ปลาจีด
ปลาที่พบในประเทศอินเดีย
ปลาตู้
ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา
ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำโขง
ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำตาปี
ปลามีพิษ