เขตสัมพันธวงศ์

สัมพันธวงศ์ เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร เป็นเขตที่มีขนาดพื้นที่เล็กที่สุด สภาพพื้นที่ประกอบไปด้วยแหล่งการค้าหนาแน่นและแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรม

ที่ตั้งและอาณาเขต 
เขตสัมพันธวงศ์ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา (ฝั่งพระนคร) มีอาณาเขตติดต่อกับเขตต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย มีถนนเจริญกรุงและถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตบางรัก มีคลองผดุงกรุงเกษม เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ ติดต่อกับเขตคลองสาน มีแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยา เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตพระนคร มีคลองรอบกรุง (คลองโอ่งอ่าง) เป็นเส้นแบ่งเขต

ประวัติศาสตร์ 
เขตนี้เป็นสถานที่ที่มีชาวจีนอาศัยอยู่มาตั้งแต่ตอนแรกเริ่มกรุงรัตนโกสินทร์แล้ว พวกเขาได้ย้ายมาจากเขตพระนครในปัจจุบัน โดยมีถนนวานิช 1 หรือ "ถนนสำเพ็ง" เป็นศูนย์กลางของชุมชนชาวจีน จวบจนสร้างถนนเยาวราชในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อ พ.ศ. 2435 ได้กลายมาเป็นศูนย์กลางชาวจีนจนถึงปัจจุบัน

อำเภอสัมพันธวงศ์ สร้างที่ว่าการอำเภอขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2475 ตั้งอยู่ที่สามแยกถนนทรงวาดตัดกับถนนปทุมคงคา ตำบลศาลเจ้าแม่ทับทิม ซึ่งอยู่ในเขตวัดสัมพันธวงศาราม จึงสันนิษฐานได้ว่าอำเภอสัมพันธวงศ์คงตั้งชื่อตามวัดที่ตั้งนั่นเอง (ปัจจุบันสำนักงานเขตย้ายไปตั้งที่ถนนโยธา แขวงตลาดน้อย) โดยแบ่งการปกครองออกเป็น 14 ตำบล

ต่อมาได้มีการยุบรวม "อำเภอสามแยก" ซึ่งตั้งที่ว่าการอำเภออยู่ที่ตึกแถวสี่แยกถนนทรงวาดกับถนนเยาวราช มีเขตปกครอง 6 ตำบล และ "อำเภอจักรวรรดิ" ซึ่งตั้งที่ว่าการอำเภออยู่ข้างสถานีตำรวจนครบาลจักรวรรดิ มีเขตปกครอง 18 ตำบล มาขึ้นกับอำเภอสัมพันธวงศ์ แล้วแบ่งเขตปกครองใหม่ออกเป็น 3 ตำบล คือ ตำบลสัมพันธวงศ์ ตำบลจักรวรรดิ และตำบลตลาดน้อย

ต่อมาใน พ.ศ. 2515 มีประกาศคณะปฏิวัติจัดการบริหารราชการใหม่ในเขตนครหลวง อำเภอสัมพันธวงศ์ได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตสัมพันธวงศ์ แบ่งเขตปกครองย่อยออกเป็น 3 แขวง

การแบ่งเขตการปกครอง 
เขตสัมพันธวงศ์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 แขวง ได้แก่

ประชากร

การคมนาคม 
ทางสายสำคัญในเขตสัมพันธวงศ์ ได้แก่

 ถนนเจริญกรุง
 ถนนพระรามที่ 4
 ถนนเยาวราช
 ถนนจักรวรรดิ
 ถนนราชวงศ์
 ถนนบริพัตร
 ถนนมหาจักร
 ถนนมังกร
 ถนนเยาวพานิช
 ถนนแปลงนาม
 ถนนผดุงด้าว (ซอยเท็กซัส)

 ถนนพาดสาย
 ถนนทรงสวัสดิ์
 ถนนลำพูนไชย
 ถนนมิตรภาพไทย-จีน (ตรีมิตร)
 ถนนทรงวาด
 ถนนข้าวหลาม
 ซอยเจริญกรุง 12 (บำรุงรัฐ)
 ซอยเจริญกรุง 16 / ซอยเยาวราช 6 / ซอยเยาวราช 11 (อิศรานุภาพ)
 ซอยเยาวราช 23 (ถนนเสริมสินค้า)
 ซอยวานิช 1 (สำเพ็ง)

สถานที่สำคัญ

ถนนเยาวราช 

ถนนเยาวราช มีความยาวประมาณ 1.5 กิโลเมตร โดยเกือบตลอดถนนทั้งสายจะเต็มไปด้วยร้านขายทองและร้านอาหาร และเป็นชุมชนคนไทยเชื้อสายจีนอาศัยมากที่สุดในประเทศไทย

ในปัจจุบันมีประตูซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของไชนาทาวน์อยู่ ซึ่งได้สร้างเนื่องในพระราชวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงฉลองพระชนมายุครบ 6 รอบ ตั้งอยู่กลางวงเวียนโอเดียน สุดถนนเยาวราช

วัดและศาลเจ้า 
วัดและศาลเจ้าที่สำคัญ ได้แก่

 วัดกันมาตุยาราม
 วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร
 วัดชัยชนะสงคราม (วัดตึก)
 วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร
 วัดบำเพ็ญจีนพรต
 วัดปทุมคงคา
 วัดโลกานุเคราะห์
 วัดสัมพันธวงศาราม (วัดเกาะ)
 วัดบพิตรพิมุขวรวิหาร 
 วัดชัยภูมิการาม (ตี๊หง่านตื่อ)

 ศาลเจ้าเล่งบ๊วยเอี๊ยะ
 ศาลเจ้าอาเนี้ยเก็ง
 โรงเจบุญสมาคม
 ศาลเจ้ากวนอู
 ศาลเจ้าโจวซือกง
 ศาลเจ้าไต้ฮงกง
 ศาลเจ้าเล่าปุนเถ่ากง
 มูลนิธิเทียนฟ้า

สถานที่สำคัญอื่น ๆ 

 โรงเรียนไตรมิตรวิทยาลัย
 มหามณฑปหลวงพ่อทองคำ วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร
 โบสถ์กาลหว่าร์ 
 เวิ้งนาครเขษม
 คลองถม
 สะพานหัน
 สะพานเหล็ก
 ซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา
 ตลาดเก่าเยาวราช
 ตลาดใหม่
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ วิทยาเขตบพิตรพิมุข จักรวรรดิ 

 พิพิธภัณฑ์ทองคำห้างทองตั้งโต๊ะกัง
 บางกอกริเวอร์พาร์ค
 พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น เขตสัมพันธวงศ์
 ย่านสำเพ็ง
 ซอยสุกร
 มัสยิดหลวงโกชาอิศหาก
 ศูนย์การค้าริเวอร์ซิตี้
 หอศิลป์กรุงไทย
 อาคารธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาตลาดน้อย
 กรมเจ้าท่า

เทศกาล 
ในช่วงเทศกาล ถนนเยาวราชจะปิดทั้งสาย
 เทศกาลตรุษจีน 
 เทศกาลไหว้พระจันทร์
 เทศกาลกินเจ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์สำนักงานเขตสัมพันธวงศ์
 แผนที่เขตสัมพันธวงศ์