พระยาโชฎึกราชเศรษฐี

พระยาโชฎึกราชเศรษฐี เป็นบรรดาศักดิ์ขุนนางที่ดำรงตำแหน่งเจ้ากรมท่าซ้าย ถือศักดินา 1400 ดูแลการเก็บภาษีอากร การติดต่อค้าขายกับประเทศทางตะวันออก ศาลคดีจีน ไปจนถึงการควบคุมดูแล ชาวจีน ในสังคมไทยให้อยู่อย่างสงบสุข มีประวัติมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา ในทำเนียบศักดินาของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทำเนียบตำแหน่งขุนนาง ซึ่งในชั้นหลังเรียกว่า กรมท่าซ้าย มีหลวงโชฎึกราชเศรษฐี หัวหน้าฝ่ายจีน คู่กับพระจุฬาราชมนตรี เป็นหัวหน้าฝ่ายแขก ซึ่งปัจจุบันตำแหน่งพระยาโชฎึกราชเศรษฐีไม่มีแล้ว คงเหลือแต่จุฬาราชมนตรีเท่านั้น

ประวัติ 
ตำแหน่งเจ้ากรมท่าซ้าย เริ่มมีตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ปรากฎในกฎหมายพระไอยการตำแหน่งนาพลเรือนที่ตราขึ้นสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ เมื่อ พ.ศ. 1997 กล่าวถึงกรมท่า ประกอบด้วย 2 กรมคือ
กรมท่าซ้าย – มีขุนนางตำแหน่งเจ้ากรมคือ หลวงโชดึกราชเศรษฐี ศักดินา 1,400 ไร่
กรมท่าขวา – มีขุนนางตำแน่งเจ้ากรม คือ พระจุฬาราชมนตรี ศักดินา 1,400 ไร่
ต่อมาปรับเป็นพระยาทั้ง 2 กรม ในสมัยอยุธยาตอนกลาง

ขุนนางเจ้ากรมท่าซ้ายในสมัยอยุธยา สันนิษฐานว่าเป็นจีนฮกเกี้ยนส่วนมาก ทำหน้าที่ติดต่อดูแลกับชาวต่างชาติทางฝั่งซ้ายของทะเลไทย คือพวกจีน ญวน ญี่ปุ่น รับผิดชอบกิจการสำเภาหลวงที่ออกไปค้าขายกับประเทศเหล่านั้นด้วย มีหน้าที่เป็นหัวหน้าควบคุมชาวจีนในประเทศไทย ร่างและแปลพระราชสาส์นระหว่างไทยกับจีนด้วย คู่กับตำแหน่งจุฬาราชมนตรี เจ้ากรมท่าขวา ทำหน้าที่คุมการค้ากับมลายู อินเดีย และเปอร์เซีย

ต่อมาในสมัยรัตนโกสินทร์ กรมท่าซ้ายคุมการเดินเรือและการค้าของสยามโดยมีชาวจีนเป็นกะลาสี นอกจากนี้กรมท่าจะทำหน้าที่เจรจาในการทำสนธิสัญญาที่เป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อเป็นข้อบังคับใช้ปฏิบัติ ซึ่งกลายเป็นหน้าที่หลักของกรมท่า ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 กรมท่าถูกยุบและปรับเปลี่ยนมาเป็นกระทรวงการต่างประเทศ เป็นเหตุให้ตำแหน่งพระยาโชฎึกราชเศรษฐี ถูกยกเลิกไปด้วย โดยมีผู้ดำรงตำแหน่งคนสุดท้ายคือ พระยาโชฎึกราชเศรษฐี (ผ่อง โชติกะพุกกะณะ)

รายชื่อพระยาโชฎึกราชเศรษฐี

อ้างอิง 

โชฎึกราชเศรษฐี
ชาวไทยเชื้อสายจีน