ชุดปฏิกิริยาของโบเวน

ชุดปฏิกิริยาของโบเวน () เป็นหลักศึกษาปฏิกิริยาของการตกผลึกในหินอัคนี พัฒนาขึ้นโดยนอร์แมน แอล. โบเวน ในปี ค.ศ. 1928 เริ่มจากการนำหินบะซอลต์สด ๆ มาบดให้ละเอียด แล้วเผาที่อุณหภูมิมากกว่า 1800 องศาเซลเซียส และปล่อยให้เย็นตัวอย่างรวดเร็วภายใต้อุณหภูมิห้อง เพื่อให้รู้ว่า ณ อุณหภูมินั้น ๆ เกิดสมดุลไม่มีการเปลี่ยนแปลงอีกแล้ว และสามารถเก็บสมดุลที่อุณภูมินั้น ๆ ไปศึกษาต่อได้ และ หลังจากนั้นศึกษาแร่ที่เกิดในช่วงอุณหภูมิต่างๆ ว่าเกิดแร่อะไรบ้าง ตกผลึกอย่างไรบ้าง

รูปแบบอุณหภูมิ

ชุดปฏิกิริยาแบบต่อเนื่อง 
ประกอบด้วยกลุ่มแร่ชนิดเดียวกัน คือ แพลจิโอเคลส (Plagioclase) ซึ่งปฏิกิริยาของชุดนี้ เป็นการลดปริมาณของแคลเซียม (Ca) และเพิ่มปริมาณโซเดียม (Na) เมื่ออุณหภูมิลดลง ไม่ใช่เป็นการเปลี่ยนเป็นแร่ใหม่แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของแร่เดิม  ซึ่งจากปฏิกิริยาดังกล่าว ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนประจุบวก โดยมีลักษณะเหมือนการแพร่ของประจุบวกจากข้างนอก เข้าสู้ด้านใน ที่เรียกว่า Solid Solution ทำให้เกิดลักษณะของ Zone Plagioclase เกิดขึ้น

ชุดปฏิกิริยาแบบไม่ต่อเนื่อง 
ประกอบด้วยแร่ตัวใหม่ที่เกิดขึ้นตลอดเวลา โดยมีธาตุอื่น ๆเข้ามาประกอบในพันธะมากขึ้น โดยมีอุณภูมิที่เริ่มตกผลึกสูงกว่าชุดปฏิกิริยาแบบต่อเนื่อง
แร่ชนิดแรกที่เริ่มตก คือกลุ่มแร่โอลิวีน (Olivine) (Mg,Fe)SiO4  ต่อมาแร่โอลิวีนที่เหลือจากการตกผลึก จะทำปฏิกิริยากับแมกมารอบๆ แล้วเกิดการหลอมละลายขึ้น จากนั้น form เป็นแร่ตัวใหม่เกิดขึ้น คือ ไพรอกซีน (Pyroxene) (Ca,Na),(Fe,Mg,Al)(Si2O6)  เมื่อไพรอกซีนเริ่มไม่สเถียร จะเริ่มทำปฏิกิริยากับแมกมาเกิดเป็นแอมฟิโบล (Amphibole) (สูตรของแอมฟิโบลจะเริ่มมีความซับซ้อนมากขึ้น)

อ้างอิง 

 Klein, Cornelis and Cornelius S. Hurlbut, Jr., Manual of Mineralogy, Wiley, 20th ed. 1985, p. 476 ISBN 0-471-80580-7

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Bowen's Reaction Series Windows to the Universe 

ธรณีวิทยา