เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชา

เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชา ( เคฺรืองอิสฺสริยยสพฺระราชาณาจกฺรกมฺพุชา; ) เป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์แห่งชาติของราชอาณาจักรกัมพูชา สถาปนาครั้งแรกเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1864 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร อันเป็นยุคที่กัมพูชามีฐานะเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส เพื่อมอบเป็นบำเหน็จความชอบแก่ข้าราชการทั้งฝ่ายทหารและพลเรือน โดยมีพระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรกัมพูชาทรงเป็นประธานแห่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลนี้ 

ในสมัยที่กัมพูชาอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสนั้น ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศสมีฐานะเป็นประธานเครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาด้วยเช่นกันจนถึง ค.ศ. 1948 ฐานะประธานแห่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลนี้จึงตกเป็นสิทธิ์ขาดของพระมหากษัตริย์กัมพูชาเพียงฝ่ายเดียว เนื่องจากฝรั่งเศสได้เริ่มมอบเอกราชบางส่วนให้กัมพูชาปกครองตนเองอีกครั้ง ทั้งนี้ สีของแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้แบบที่รัฐบาลฝรั่งเศสมอบให้ จะใช้คนละสีกับแบบที่พระมหากษัตริย์กัมพูชาเป็นผู้พระราชทาน

เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาได้มีการพระราชทานสืบต่อกันมาจนกระทั่งต้องยกเลิกไปเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองใน ค.ศ. 1975 หลังจากมีการฟื้นฟูพระราชอาณาจักรอีกครั้ง จึงได้เริ่มการพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้ขึ้นใหม่ ตามพระบรมราชโองการของพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ ลงวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1995

ลักษณะ 
เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาแบ่งออกเป็นชั้นต่าง ๆ 5 ชั้น มีลักษณะดังนี้ (ชื่อของแต่ละชั้นใช้การปริวรรตอักษรตามภาษาเขมร)

 มหาเสรีวัฒน์ ( มหาเสรีวฑฺฒน์; ; ) ประกอบด้วยดวงตราห้อยกับสายสะพายสีแดง ขอบสีเขียว สะพายเฉวียงบ่าของผู้ได้รับพระราชทานจากขวาไปซ้าย มีดาราสีทองประดับอัญมณีที่ใต้อกเสื้อเบื้องซ้าย
 มหาเสนา ( มหาเสนา; ; ) ประกอบด้วยดวงตราห้อยแพรแถบสีแดง ขอบสีเขียว สำหรับสวมคอ มีดาราสีทองประดับอัญมณีที่ใต้อกเสื้อเบื้องซ้ายของผู้ได้รับพระราชทาน
 ธิบดินทร์ ( ธิบฑินฺท; ; ) ลักษณะดวงตราและการประดับเป็นอย่างเดียวกับชั้นมหาเสนา แต่ไม่มีดาราประกอบ
 เสนา ( เสนา; ; ) เป็นดวงตราห้อยแพรแถบสีแดง ขอบสีเขียว สำหรับประดับที่เหนือกระเป๋าเสื้อเบื้องซ้ายของผู้ได้รับพระราชทาน บนแพรแถบประดับด้วยแพรจีบรูปดอกไม้สีเดียวกับกับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลนี้
 อัสสฤทธิ์ ( อสฺสฤๅทฺธิ; ; ) ลักษณะดวงตราและการประดับเป็นอย่างเดียวกับชั้นเสนา แต่ไม่มีการประดับแพรจีบรูปดอกไม้

เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาแบบที่รัฐบาลฝรั่งเศสเป็นผู้มอบให้ ใช้สีสายสะพายและสีแพรแถบเป็นสีขาว ขอบสีเหลือง

รายนามบุคคลสำคัญที่ได้รับพระราชทาน/รับมอบ

ในพระราชอาณาจักรกัมพูชา

 พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี
 พระมหาวีรกษัตรีย์นโรดม มุนีนาถ สีหนุ
 สมเด็จพระอนุชนโรดม อรุณรัศมี
 สมเด็จพิชัยเสนา เตีย บัญ
 สมเด็จวิบุลเสนาภักดี
สาย ฌุม
 ฮอ นำฮง
 ฮุน มาเนต
 หลวงเศรษฐการ อุน พรมนนิโรธ

ต่างประเทศ

 จักรพรรดิอากิฮิโตะ
 Marcel Alessandri
 มกุฎราชกุมารบ๋าว ล็อง
 จักรพรรดิบ๋าว ดั่ย
 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
 Jean-Baptiste Billot
 Chau Sen Cocsal Chhum
 Sarin Chhak
 ชาร์ล เดอ โกล
 ศรีสุลต่านฮาเมงกูบูโวโนที่ 8
 ฮะซันที่ 2 แห่งโมร็อกโก
 จักรพรรดิโชวะ
 Ibrahim of Johor
 คิม อิล-ซ็อง
 Nikolai Kolomeitsev
 ฌ็อง เดอ ลัทร์ เดอ ตาซีญี
 Philippe Leclerc de Hauteclocque
 เลออปอลที่ 2 แห่งเบลเยียม
 มานูเอล เอเล. เกซอน
 Raoul Magrin-Vernerey
 Hor Nambora
 เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
 Pakubuwono X
 ซัยยิด ปูตราแห่งปะลิส
 Tengku Fauziah binti Almarhum Tengku Abdul Rashid
 Willem Rooseboom
 John Sanderson
 Yōhei Sasakawa
 เจ้าชายวงศ์สว่าง
 Jagatjit Singh
 ซัยยิด ซีรอญุดดีนแห่งปะลิส
 จักรพรรดิถั่ญ ท้าย
 ยอซีป บรอซ ตีโต
 Tuanku Tengku Fauziah
 Mardochée Valabrègue
 สมเด็จพระเจ้าศรีสว่างวงศ์
 François Zimeray
จอมพลแปลก พิบูลสงคราม

เชิงอรรถ

อ้างอิง 
 

เครื่องราชอิสริยาภรณ์กัมพูชา
กัมพูชาในอารักขาของฝรั่งเศส