ธรรมศาสตรบัณฑิต

ธรรมศาสตรบัณฑิต เป็นชื่อหลักสูตรการศึกษา ของมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (ม.ธ.ก.) ซึ่งเปิดเป็นตลาดวิชา (ไม่มีการสอบเข้า) ผู้สำเร็จหลักสูตรนี้ จะได้รับปริญญาเรียกว่า ปริญญาธรรมศาสตรบัณฑิต (ธ.บ.) หลักสูตรนี้เปิดสอนระหว่าง พ.ศ. 2477 จนถึง พ.ศ. 2491 ก่อนจะเปลี่ยนชื่อมหาวิทยาลัย เป็น ธรรมศาสตร์ ในเวลาต่อมา

เมื่อแรกก่อตั้งมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง ตั้งแต่ พ.ศ. 2477 มีหลักสูตรที่เปิดสอน 2 หลักสูตร คือ หลักสูตรธรรมศาสตรบัณฑิต (ธ.บ.) กล่าวคือ เป็นซึ่งเน้นวิชากฎหมายเป็นหลัก และหลักสูตร วิชาการบัญชี  

การเรียนหลักสูตรธรรมศาสตรบัณฑิต ทำพิธีเปิดเมื่อเริ่มภาคการศึกษา วันที่ 27 มิถุนายน โดยมีระยะเวลาภาคการศึกษาที่ 1 ระหว่าง วันที่ 1 กรกฎาคม – 30 กันนายน และทำพิธีเปิดภาคการศึกษที่ 2 วันที่ 10 ธันวาคม มีระยะเวลาภาคการศึกษาที่ 2 ระหว่างวันที่ 15 ธันวาคม – 15 มีนาคม 

ทวี กสิยพงศ์ นักวิชาการด้านนิติศาสตร์และศิษย์เก่าของคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า

ระดับการศึกษา 
หลักสูตรธรรมศาสตรบัณฑิตมีสามระดับ ดังนี้

 หลักสูตรปริญญาตรี มี 6 ภาคการศึกษา มีวิชาเรียน 28 วิชา เป็นวิชาเกี่ยวกับกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 13 วิชา กฎหมายอื่นๆ 12 วิชา วิชาเกี่ยวกับเศรษฐกิจ 2 วิชา และวิชา "ระเบียบวิธีปฏิบัติราชการของทะบวงการเมือง" 1 วิชา
 หลักสูตรปริญญาโท มี 4 ภาคการศึกษา แบ่งเป็น 4 สาขาวิชา ได้แก่ นิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ และการทูต
 หลักสูตรปริญญาเอก มี 4 สาขาวิชาเช่นเดิม หลักสูตรกำหนดให้ต้องค้นและแต่งตำราภาษาไทย (theses) ส่งสำเนา 4 ชุดให้ประธานกรรมการ เพื่อนัดสอบปากเปล่า

เมื่อ พ.ศ. 2492 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ได้แบ่งการศึกษาเป็น 4 คณะ แทนหลักสูตรธรรมศาสตรบัณฑิต ได้แก่ นิติศาสตร์, พาณิชยศาสตร์และการบัญชี, รัฐศาสตร์ และเศรษฐศาสตร์ หลักสูตรธรรมศาสตรบัณฑิตเป็นอันสิ้นสุด ณ บัดนั้น

จำนวนนักศึกษาธรรมศาสตร์ที่เข้าเรียนหลักสูตร "ธรรมศาสตรบัณฑิต" ตั้งแต่ พ.ศ. 2477 จนถึงรุ่นสุดท้ายเมื่อ พ.ศ. 2491 มีทั้งสิ้น 21,053 คน และจบการศึกษาตามหลักสูตร 5,254 คน

หลักสูตรปริญญาตรี 

 ระดับปริญญาตรี แบ่งเป็นหกภาคการศึกษา ดังต่อไปนี้
 ภาคการศึกษาที่หนึ่งถึงที่สี่ เป็นการศึกษาวิชากฎหมายโดยเฉพาะซึ่งได้แก่ ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมายทั่วไป ธรรมนูญศาลยุติธรรม กฎหมายรัฐธรรมนูญ กฎหมายการเลือกตั้ง กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยทรัพย์ กฎหมายอาญา วิธีพิจารณาความอาญา กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยทรัพย์ กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยการประกันด้วยบุคคลและทรัพย์ กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยซื้อขาย แลกเปลี่ยนให้ กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยเช่าทรัพย์ เช่าซื้อ จ้างแรงงาน จ้างทำของ รับขน กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยยืม ฝากทรัพย์ เก็บของในคลังสินค้าประนีประนอม การพนันและขันต่อ กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยตัวแทน นายหน้า จัดการงานนอกสั่ง กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยบัญชีเดินสะพัด ตั๋วเงินประกันภัย กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยหุ้นส่วนบริษัทและสมาคม วิธีพิจารณาความแพ่ง กฎหมายลักษณะพยานและจิตวิทยา กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยครอบครัวและมรดก กฎหมายลักษณะล้มละลาย
 ภาคการศึกษาที่ห้าถึงที่หก เป็นศึกษาวิชาเกี่ยวกับการเมือง คือ สิทธิเศรษฐกิจ เศรษฐศาสตร์ กฎหมายการคลัง กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมือง คดีบุคคล คดีอาญา กฎหมายปกครอง และระเบียบวิธีปฏิบัติราชการของทบวงการเมือง

อ้างอิง 
 วีรศักดิ์ กีรติวรนันท์. "ประชาคมธรรมศาสตร์ : อัตลักษณ์แห่งพื้นที่สาธารณะ ท่าพระจันทร์". จุลสารหอจดหมายเหตุธรรมศาสตร์. ฉบับที่ 13 มิถุนายน 2552 - พฤษภาคม 2553.

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ปริญญาตรี