ปลายสมัยโบราณ

ยุคโบราณตอนปลาย () เป็นสมัยประวัติศาสตร์ที่ใช้โดยนักประวัติศาสตร์ในการบรรยายช่วงเวลาที่เปลี่ยนจากยุคโบราณคลาสสิกไปเป็นยุคกลางทั้งบนแผ่นดินใหญ่ยุโรปและบริเวณเมดิเตอร์เรเนียน ของเขตของสมัยยังคงเป็นเรื่องที่โต้แย้งกันอยู่ แต่นักประวัติศาสตร์คนสำคัญปีเตอร์ บราวน์เสนอว่าเป็นช่วงเวลาระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 2 ถึง ที่ 8 โดยทั่วไปแล้วก็อาจจะเทียบได้กับช่วงเวลาตั้งแต่การสิ้นสุดของวิกฤติการณ์ของคริสต์ศตวรรษที่ 3 (ค.ศ. 235-ค.ศ. 284) ของจักรวรรดิโรมัน ไปจนถึงการจัดระบบบริหารของจักรวรรดิโรมันตะวันออกภายใต้การนำของจักรพรรดิเฮราคลิอัส และการพิชิตดินแดนโดยมุสลิมในยุโรปในคริสต์ศตวรรษที่ 7

จักรวรรดิโรมันประสบกับความเปลี่ยนแปลงอย่างขนานใหญ่ทั้งทางด้านสังคม, วัฒนธรรม และ ระบบการปกครองที่เริ่มขึ้นในรัชสมัยของจักรพรรดิไดโอคลีเชียนผู้ทรงเป็นผู้เริ่มการแบ่งจักรวรรดิออกเป็นสองส่วนคือจักรวรรดิโรมันตะวันออกและจักรวรรดิโรมันตะวันตกที่ปกครองโดยพระจักรพรรดิหลายพระองค์ เริ่มด้วยจักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 1 เมื่อจักรวรรดิถูกเปลี่ยนเป็นจักรวรรดิคริสเตียน และการก่อตั้งคอนสแตนติโนเปิลเป็นเมืองหลวง  การโยกย้ายถิ่นฐานของกลุ่มชนเจอร์มานิคต่อมาก็บั่นทอนเสถียรภาพของจักรวรรดิยิ่งขึ้นไปอีก ที่ในที่สุดก็นำไปสู่การล่มสลายของจักรวรรดิโรมันตะวันตกในปี ค.ศ. 476 และมาแทนที่ด้วยระบอบพระมหากษัตริย์ของชนเจอร์มานิค หรือ “ระบอบพระมหากษัตริย์ของอนารยชน” ผลก็คือการผสานระหว่างวัฒนธรรมกรีก-โรมัน เจอร์มานิค และ คริสเตียนที่กลายมาเป็นพื้นฐานของวัฒนธรรมของยุโรปตะวันตก

การสูญเสียประชากร, ความรู้ทางเทคโนโลยี และ มาตรฐานความเป็นอยู่ของยุโรปตะวันตกในยุคนี้เป็นลักษณะของสถานภาพที่เรียกว่า “การล่มสลายของสังคม” (Societal collapse) โดยนักเขียนตั้งแต่ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยามาจนกระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ จากความเสื่อมโทรมที่เกิดขึ้นและการขาดหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของยุโรปตะวันตกในช่วงนี้โดยเฉพาะ ในช่วงระหว่างการล่มสลายของจักรวรรดิโรมันตะวันตกมาจนถึงยุคกลาง ทำให้ได้ชื่อว่าเป็น “ยุคมืด”  ที่มาแทนที่ด้วยคำว่า “ยุคโบราณตอนปลาย”

บรรณานุกรม 
 Peter Brown, The World of Late Antiquity: from Marcus Aurelius to Muhammad (AD 150-750), (London: Thames and Hudson) 1989, ISBN 0-393-95803-5
 Peter Brown, 1987. "The World of Late Antiquity Ad 150-750" in A History of Private Life: 1. from Pagan Antiquity to Byzantium, Paul Veyne, editor, ISBN 0-393-95803-5 
 Peter Brown, Authority and the Sacred : Aspects of the Christianisation of the Roman World, Routledge, 1997, ISBN 0-521-59557-6
 Peter Brown, The Rise of Western Christendom: Triumph and Diversity 200-1000 AD, Blackwell, 2003, ISBN 0-631-22138-7
 Averil Cameron, The Later Roman Empire: Ad 284-430, Harvard University Press, 1993, ISBN 0-674-51194-8
 Averil Cameron, The Mediterranean World in Late Antiquity Ad 395-600 (Routledge History of the Ancient World), 1993, ISBN 0-415-01421-2 
 Averil Cameron et al. (editors), The Cambridge Ancient History, vols. 12-14, Cambridge 1997ff.
 John Curran, Pagan City and Christian Capital: Rome in the Fourth Century, Clarendon Press: Oxford, 2000. 
 Peter Dinzelbacher / Werner Heinz: Europa in der Spätantike. Primus, Darmstadt 2007.
 Tomas Hägg (ed.) "SO Debate: The World of Late Antiquity revisited," in Symbolae Osloenses (72), 1997.
 A.H.M. Jones, The Later Roman Empire, 284-602; a social, economic and administrative survey, vols. I, II, University of Oklahoma Press, 1964.
 Fred Kleiner, Christin Mamiya, & Richard Tansey, Gardner's Art Through the Ages, 11th edition, Harcourt Publishers, New York, 2001, pp. 292-323. 
 Bertrand Lancon, Rome in Late Antiquity : AD 313 - 604, Routledge, 2001.
 Lee, A.D., Pagans and Christians in Late Antiquity: a Sourcebook, Routledge: New York, 2000. 
 Noel Lenski (ed.), The Cambridge Companion to the Age of Constantine, Cambridge University Press, 2006. 
 Sam N.C. Lieu and Dominic Montserrat (eds.), From Constantine to Julian: Pagan and Byzantine Views, A Source History, Routledge: New York, 1996. 
 Maas, Michael, The Cambridge Companion to the Age of Justinian, Cambridge University Press, 2005.
 Ramsay MacMullen, Christianizing the Roman Empire A.D. 100–400. New Haven, CT; London: Yale University Press, 1984.
 Stephen Mitchell, A history of the Later Roman Empire. AD 284-641, Blackwell, London 2006.
 Barbara Rosenwein, A Short History of the Middle Ages, 2nd edition, Broadview Press, New York, 2004, p. 30-39.
 Rostovtzeff, Michael Ivanovitch, (rev. P. Fraser), The Social and Economic History of the Roman Empire, Clarendon Press: Oxford, 1979.
 Helal Ouriachen, El Housin, 2009, La ciudad bética durante la Antigüedad Tardía. Persistencias y mutaciones locales en relación con la realidad urbana del Mediterraneo y del Atlántico, Tesis doctoral, Universidad de Granada, Granada.

ดูเพิ่ม 
 ยุคโบราณ 
 จักรวรรดิไบแซนไทน์
 การล่มสลายของจักรวรรดิโรมันตะวันตก
 ยุคกลางตอนต้น
 สมัยการโยกย้ายถิ่นฐานในยุโรป
 สงครามโรมัน-เปอร์เซีย

แหล่งข้อมูลอื่น 

 New Advent — The Fathers of the Church, a Catholic website with English translations of the Early Fathers of the Church.
  ORB Encyclopedia's section on Late Antiquity in the Mediterranean from ORB
 Overview of Late Antiquity, from ORB
 Princeton/Stanford Working Papers in Classics, a collaborative forum of Princeton and Stanford to make the latest scholarship on the field available in advance of final publication.
 The End of the Classical World, source documents from the Internet Medieval Sourcebook
 Worlds of Late Antiquity , from the University of Pennsylvania

ยุคสมัยในประวัติศาสตร์
ประวัติศาสตร์ยุโรป