มิอตสึกูชิ

มิอตสึกูชิ (; แปล:แสวงบุญ ณ ซูมิโยชิ) เป็นบทที่ 14 ของตำนานเก็นจิ ผลงานของ มุระซะกิ ชิคิบุ จากทั้งหมด 54 บท

ที่มาของชื่อบท มิโอะซึคุชิ  
มิโอะ (澪) แปลว่า ทางน้ำ  ร่องน้ำ

ชิรุเบะ  (標るべ) แปลว่า  เครื่องหมาย , วัด

มิอตสึกูชิ (澪標) หมายถึง  เสามาตรวัดระดับนำในร่องน้ำไม่ว่าเป็นช่องแคบ  คลอง ปากแม่น้ำ  หรือในทะเล  ที่บ่งบอกว่าเรือจะสามารถผ่านได้หรือไม่

มิอตสึกูชิ 「澪標」ยังเป็นการพร้องเสียงในภาษากวีญี่ปุ่นกับ  มิโอะ(โวะ)ซึคุชิ「身を尽くし」ที่แปลว่า มอบให้ด้วยทั้งหมดของหัวใจ อีกด้วย

ในบทนี้  เก็นจิเดินทางไปสักการะศาลเจ้าสุมิโยะชิ ใกล้ๆนะนิวะ  เพื่อขอบคุณเทพเจ้าที่ปกป้องคุ้มครองเขา ในวันเดียวกันนั้น  อะคะชิโนะคิมิเองก็บังเอิญลงเรือจากอะคะชิมาสักการะเทพสุมิโยะชิเช่นกัน  ทว่าชายหาดเต็มไปได้บริวารของเก็นจิ  ทำให้นางรู้สึกถึงฐานะอันต่ำต้อยของตน  จึงไม่พายเรือขึ้นฝั่ง  แต่แล่นเรือผ่านไปยังท่าเรือนะนิวะแทน

ในที่สุดเก็นจิก็ทราบเรื่องขณะที่เขาออกท่องเที่ยวแถบนะนิวะ  ที่ๆเขาเห็นเสาวัดระดับน้ำ( มิโอะซึคุชิ )ในร่องน้ำโฮะริเอะ  ( Horie ) เก็นจิจึงส่งเพลงยาวไปให้อะคะชิโนะคิมิความว่า

「みをつくし恋ふるしるしにここまでも
　　めぐり逢ひけるえには深しな」

"Mi o tsukusi kofuru shirushi ni koko made mo
　meguri-ahi keru e ni ha fukashi na"

"มิอตสึกูชิ  โคฟูรุ  ชิรูชิ นิ โคโกะ มาเดะ โมะ
เมงูริ-อาฮิ เคะรุ เอะ นิ ฮะ ฟูกาชิ นะ"

ศาลเจ้าสุมิโยะชิ 

สุมิโยะชิไทฉะ  หรือ  ศาลเจ้าใหญ่สุมิโยะชิ  (住吉大社, Sumiyoshi-taisha,Sumiyoshi Grand Shrine ) เป็นศาลเจ้าในลัทธิชินโต  อยู่ในเขตสุมิโยะชิ  ในโอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น  เป็นศาลหลักของศาลเจ้าบูชาเทพสุมิโยะชิทั่วประเทศญี่ปุ่น

สุมิโยะชิไทฉะ  บูชา เทพเจ้า สุมิโยะชิซันจิน ( เทพ 3 พระองค์แห่งสุมิโยะชิ ประกอบด้วย เทพ โซะโคะซึสึ โนะ โอะโนะมิโคะโตะ ,  นะคะซึสึ โนะ โอะโนะมิโคะโตะ  และ อุวะซึสึ โนะ โอะโนะมิโคะโตะ ) และยังบูชา โอะกินะกะตะระชิฮิเมะ โนะ มิโกะโตะ ( จักรพรรดินีจิงกู ) ทั้งหมดรวมเรียกว่า  สุมิโยะชิ โอคะมิ แปลว่า เทพแห่งสุมิโยะชิผู้ยิ่งใหญ่  หรือ  อีกชื่อหนึงว่า  สุมิโยะชิ โนะ โอคะมิ โนะ มิยะ
สถาปัตยกรรมของ สุมิโยะชิไทฉะ เป็นแบบเฉพาะตัวที่เรียกว่า  แบบ สุมิโยะชิซึคุริ

ตัวละครหลักในบท 

 เก็นจิ   :  ขึ้นเป็นไนไดจิน  อายุ 28-29
 พระราชชนนีโคกิเด็ง  :  พระราชมารดาของจักรพรรดิสุซะคุ
 จักรพรรดิสุซะคุ : พระเชษฐาต่างมารดาของเก็นจิ  พระชนมายุ 30 ถึง 31 
 วิญญาณของคิริสึโบะอิน   : พระราชบิดาของเก็นจิ  และจักรพรรดิสุซะคุ
 โอะโบะโระซึกิโยะ  :  ธิดาคนที่ 6 ของอุไดจิน นางในราชสำนักตำแหน่งไนชิโนะคะมิ(นางสนองพระโอษฐ์ ) อีกนัยหนึ่งคือพระสนมของ จักรพรรดิสุซะคุ 
 มุระซะกิ    :  ภรรยาของเก็นจิที่คฤหาสน์บนถนนนิโจ อายุ 20 ถึง 21
 องค์รัชทายาท   :  โอรสของฟุจิตสึโบะ ( บุตรชายลับๆของเก็นจิ )อายุ 10 ถึง 11 ปี  ต่อมาขึ้นครองราชย์เป็น จักรพรรดิเรเซ
 ฟุจิตสึโบะ      :  อดีตจักรพรรดินีในองค์จักรพรรดิคิริสึโบะ อายุ 33 - 34
 องค์รัชทายาทพระองค์ถัดมา    :  พระโอรสของจักรพรรดิสุซะคุกับพระชายาตำหนักโชเคียว ( โชเคียวเด็ง ) อายุ 2-3 ปี
 พระชายาตำหนักโชเคียว   :  พระราชมารดาขององค์รัชทายาทพระองค์ถัดมา
 ไดโจไดจิน  : ขุนนางผู้สำเร็จราชการ  เดิมคือ สะไดจิน พ่อตาของเก็นจิ  ขึ้นรับตำแหน่งแทน บิดาที่ล่วงลับของพระชนนีโคกิเด็ง  อายุ 62-63
 โทโนะจูโจ  :  เลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็น กอนไดนะกอน   สหายสนิทและพี่ชายภรรยาที่เสียชีวิตไปแล้วของเก็นจิ
 พระชายาตำหนักโคกิในจักรพรรดิเรเซ  :  บุตรีของโทโนะจูโจ อายุ 11-12
 โคไบ   :  บุตรชายคนรองของโทโนะจูโจ
 ยูงิริ    :  บุตรชายของเก็นจิกับอะโอะอิ  อายุ 11-12
 อะคะชิโนะคิมิ   :  ภรยาคนหนึ่งของเก็นจิ  สมรสกันระหว่างที่เก็นจิเทรเทศตัวเองไปหาดสุมะ  อายุ 19-20
 ท่านหญิงน้อยแห่งอะคะชิ   :  บุตรีแรกเกิดของเก็นจิกับอะคะชิโนะคิมิ
 นักบวชชราแห่งอะคะชิ  :  บิดาที่บวชเป็นพระของอะคะชิโนะคิมิ  อายุ 61-62
 อดีตพระชายาตำหนักเรเค   :  พระชายาของจักรพรรดิคิริสึโบะอิน
 ฮะนะจิรุซะโตะ   :  คนรักคนหนึ่งของเก็นจิ  น้องสาวของพระชายาตำหนักเรเค  
 เฮียวบุเคียวโนะมิยะ   : องค์ชายเจ้ากรมกลาโหม   พี่ชายของฟุจิตสึโบะ  และ บิดาของมุระซะกิ
 โยะชิคิโยะ  :  ผู้ติดตามของเก็นจิ
 โคะเระมิตสึ  :  คนสนิท และพี่น้องร่วมแม่นมเดียวกับเก็นจิ
 อดีตพระชายาแห่งโระคุโจ  :  คนรักอายุมากกว่าที่เลิกรากันไปแล้วของเก็นจิ  อายุ 35-36
 อะกิโคะโนะมุ  :  บุตรีของพระชายาแห่งโระคุโจ  รับตำแหน่งไซกู( องค์หญิงผู้ดำรงค์ตำแหน่งหญิงพรมจาริณีศักดิ์สิทธิ์แห่งศาลเจ้าใหญ่เมืองอิเสะ ) อายุ 19 - 20

เรื่องย่อ 

หลังเก็นจิกลับนครหลวง  สิ่งแรกที่เขาทำคือบำเพ็ญกุศลใหญ่ถวายวิญญาณพระราชบิดา  อาการเจ็บพระเนตรของจักรพรรดิสุซะคุก็ค่อยๆหายเป็นปกติ  พระองค์จึงดำริจะสละราชสมบัติ  เดือนสอง  องค์รัชทายาทเข้าพิธีเกมปุกุ  ราววันที่ 20 ในเดือนเดียวกัน  องค์จักรพรรดิสุซะคุสละราชสมบัติ  องค์รัชทายาทขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิเรเซ   เก็นจิขึ้นสู่อำนาจราชศักดิ์อันยิ่งใหญ่ในราชสำนัก  เขาขอร้องพ่อตาผู้ลาออกจากราชการ  กลับมาเป็นไดโจไดจินเพื่อช่วยจักรพรรดิเรเซสำเร็จราชการแผ่นดิน   ราวต้นเดือนสาม  เก็นจิคิดถึงอะคะชิโนะคิมิผู้กำลังตั้งครรภ์ซึ่งป่านนี้นางคงคลอดแล้ว  เขาส่งคนเดินสาส์นไปถามไถ่ที่อะคะชิและได้รับข่าวดีว่า อะคะชิโนะคิมิคลอดบุตรีอย่างปลอดภัยในวันที่ 16 เก็นจิฉุกคิดถึงเรื่องที่หมอดูเคยทำนายชะตาของเขาไว้ว่า   เก็นจิจะมีบุตรธิดา 3 คน  ทั้งสามจะได้เป็น  จักรพรรดิ  จักรพรรดินี  และ  มหาเสนาบดี  เก็นจินึกเสียใจที่ปล่อยให้บุตรีต้องกำเนิดนอกนครหลวง เก็นจิคัดเลือกแม่นมด้วยตัวเองและส่งนางไปอะคะชิทันที

ต้นฤดูร้อน  ฝนตกไม่ขาดสาย  เก็นจิไปหา ฮะนะจิรุซะโตะ   นางนั้นต้องพึ่งพาเก็นจิในทุกๆด้าน  ถึงแม้เก็นจิจะไม่ใคร่ไปหานาง  แต่นางก็ไม่เคยแสดงกิริยาแง่งอน  แค้นเคืองเขาสักนิด  เก็นจิรู้ว่านางไม่อยากทำให้เขาไม่สบายใจ  นางรอการมาของเขาที่ระเบียง  เก็นจิดูสง่างามหล่อเหลาภายใต้แสงจันทร์สลัวหมอก  เสียงน้ำฝนไหลลงมายังโซ่รางน้ำดังกรุ๋งกริ๋ง  ความอ่อนโยนและถ่อมตนของท่านหญิงดอกส้มทำให้เก็นจิยิ่งชื่นชมนาง

ในฤดูใบไม้เปลี่ยนสี  เก็นจิเดินทางไปสักการะศาลเจ้าสุมิโยะชิ   ขบวนสักการะนั้นช่างดูงดงามอลังการณ์  คนสนิทผู้ร่วมทุกข์ร่วมสุขกับเก็นอย่างโคะเระมิตสึ และ โยะชิคิโยะ ก็อยู่นำในขบวนด้วย   บังเอิญ อะคะชิโนะคิมิ  ก็ลอยเรือมาสักการะศาลเจ้าในวันเดียวกัน นางรู้สึกถึงฐานันดรที่ต่างกันระหว่างครอบครัวตนกับเก็นจิ  รู้สึกทุกข์ทรมานใจเมื่อเห็นความหรูหรายิ่งใหญ่ของขบวนเดินทาง  กระทั่งยูงิริ  บุตรชายของเก็นจิที่ยังเป็นเด็กมีผู้รับใช้ส่วนตัว   บุตรีของนางเองก็ดูมีฐานันดรสูงกว่านาง  อะคะชิโนะคิมิตัดสินใจไม่เข้าสักการะเทพสุมิโยะชิในวันนี้  เพราะท่านเทพเจ้าคงยากที่จะเห็นเครื่องบูชาอันเล็กน้อยของนางเมื่อเทียบกับเครื่องบูชาที่หรูหราของเก็นจิ  นางจึงหันหัวเรือไปสู่ท่าเรือนะนิวะ  ในที่สุดเก็นจิก็ทราบเรื่องขณะที่เขาออกท่องเที่ยวแถบนะนิวะ ที่ๆเขาเห็นเสาวัดระดับน้ำ( มิโอะซึคุชิ )ในร่องน้ำโฮะริเอะ ( Horie ) เก็นจิจึงส่งสาส์นเป็นกวีส่งไปให้อะคะชิโนะคิมิ  เพื่อยืนยันความรักที่เขามีต่อนาง

อดีตพระชายาแห่งโระคุโจกลับมายังเมืองหลวง  เนื่องจากการผลัดแผ่นดิน  อะกิโคะโนะมุพ้นจากตำแหน่งไซกู  อดีตพระชายาแห่งโรคุโจป่วยและตายไปโดยฝากฝังบุตรีให้เก็นจิดูแล   เก็นจิประกอบพิธีทางศาสนาและไว้ทุกข์ให้นาง   ในวันที่ลมแรงที่มีหิมะและลูกเห็บตกหนัก  เก็นจิห่วงใยอะกิโคะโนะมุว่านางคงทุกข์ระทม   เขาจึงเขียนโคลงด้วยกระดาษสีเทาหม่นด้วยลายพู่กันงดงามส่งไปให้อะกิโคะโนะมุว่า  อดีตวิญญาณพระชายาแห่งโระคุโจมารดาของนางจะคอยปกป้องนางอยู่

จักรพรรดิสุซะคุอินผู้สละราชย์นั้น หมายปองอะกิโคะโนะมุ  หวังจะได้นางเป็นชายา  ทว่าเก็นจิรับนางไปดูแลที่คฤหาสน์นิโจในฐานะบุตรีบุญธรรมเพื่อเตรียมจะถวายตัวเป็นพระชายาของจักรพรรดิเรเซ   ด้วยอายุที่มากกว่า  จะนอกจากจะเป็นพระชายาแล้ว  อะกิโคะโนะมุจะได้คอยดูแลและแนะนำเรื่องต่างๆใหจักรพรรดิเรเซได้อีกด้วย  โดยแสร้งทำเป็นไม่รับรู้ความในพระทัยขององค์สุซะคุอิน    ไดโจไดจิน ( อดีตสะไดจิน ) เองก็รับหลานสาว ( บุตรีของโทโนะจูโจ ) เป็นบุตรีบุญธรรมเพื่อเพิ่มบารมี และส่งนางเข้าถวายตัวให้จักรพรรดิเรเซ  เป็นพระชายาโคกิเด็ง

ศึกษาเพิ่มเติม 
  Sumiyoshi Taisha. วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ

อ้างอิง 

วรรณกรรมญี่ปุ่น
รายชื่อบทในตำนานเก็นจิ