พระเพชรคีรี (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง)

พันเอก พระเพชรคีรีศรีราชสงคราม (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง) อดีตผู้นำสกุล ณ ลำปาง อดีตเจ้าเมืองสงขลา อดีตผู้บังคับการพิเศษกรมทหารบกจังหวัดนครลำปาง และเป็นเจ้านายที่ข้าราชการเคารพนับถือเป็นอย่างมาก เป็นราชบุตรองค์โตของพลตำรวจตรี เจ้าราชวงศ์ (แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง) ท.จ. กับเจ้าทิพยอด ณ ลำปาง (ธิดาในเจ้าพรหมาภิพงษธาดา เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 11)

พระประวัติส่วนพระองค์ 
เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง สูติเมื่อ พ.ศ. 2434 เป็นราชบุตรองค์โตของพลตำรวจตรี เจ้าราชวงศ์ (แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง) (เป็นราชบุตรในเจ้าบุรีรัตน์ (บุญเลิศ ณ ลำปาง) และเป็นราชนัดดาในพระยาอุปราชหมูล่า) กับเจ้าทิพยอด พระธิดาในพระเจ้าพรหมาภิพงษ์ธาดา เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 10 ได้รับการศึกษาที่คุ้มของเจ้าราชวงศ์แก้วปราบเมรุ จนอายุได้ 13 ปี ได้เข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย และเข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนราชวิทยาลัย (ปัจจุบันคือโรงเรียน ภ.ป.ร. ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์) หากนับตามการสืบราชสันตติวงศ์ของทางพระราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์และธรรมเนียมล้านนาครอบครัวที่เป็นผู้นำราชตระกูล ณ ลำปางและประธานราชตระกูล ณ ลำปางในพระราชวงศ์ทิพย์จักรธิวงศ์คือครอบครัวบุตรหลานเหลนของท่านพันเอก พระเพชรคีรีศรีราชสงคราม (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง ท.จ. ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปางลำดับที่ 1 ประธานราชตระกูล ณ ลำปาง) สืบไปทุกท่าน ตามประวัติศาสตร์หากไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองครอบครัวในสายของพลตำรวจตรีเจ้าราชวงศ์แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง (เจ้าราชวงศ์นครลำปาง) พระบิดาของท่านพันเอก พระเพชรคีรีศรีราชสงคราม (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง ท.จ. ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปางลำดับที่1 ประธานราชตระกูล ณ ลำปาง) ที่เป็นฝ่ายชายทุกท่านมีศักดิ์และสิทธิ์ที่จะได้ขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครลำปางและเจ้าขันห้าใบ (ลำดับชั้นยศของเจ้าผู้ครองนคร) ตามลำดับชั้นยศ ในปัจจุบันหนึ่งในทายาทฝ่ายชายซึ่งเป็นเจ้านายบุตรหลานในสายของท่านพันเอก พระเพชรคีรีศรีราชสงคราม(เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง ท.จ.) กับแม่เจ้าจำรัสศรี ณ ลำปาง(ณ สงขลา) หลานในเจ้าพระยาวิเชียรคีรี พระองค์เม่น ณ สงขลา (เจ้าผู้ครองนครสงขลา) ที่เป็นที่รู้จักในวงสังคมและวงการธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ที่ดินจัดสรรทั้งในประเทศและต่างประเทศและธุรกิจคลังสินค้าให้เช่าขนาดใหญ่เจ้าแรกๆของประเทศไทยในกรุงเทพมหานครมีนามว่าท่านพ่อเลี้ยงธนพัฒหรือเป็นที่รู้จักในนาม (เจ้าธนพัฒ) หลานตาในเจ้าญานรังษี ณ ลำปางและเจ้าศรีรัตน์ ณ ลำปาง เหลนในพันเอก พระเพชรคีรีศรีราชสงคราม (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง ท.จ. ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปางลำดับที่ 1 ประธานราชตระกูล ณ ลำปาง)

โอรส-ธิดา

เจ้าวรรณรา ณ ลำปาง 
สมรสกับเจ้าวรรณรา ณ ลำปาง (สกุลเดิม ณ ลำพูน) ธิดาในเจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 10

แช่ม ณ ลำปาง 
สมรสกับนางแช่ม ธิดาของพระยาวิเชียรคีรี (ชม) มีบุตร 2 คน คือ
 เจ้าเชิดกาวิละ ณ ลำปาง สมรสกับนางอาบคำ ณ ลำปาง
 เจ้าเดชา ณ ลำปาง (พ.ศ. 2471 - 2558) สมรสกับนางจันทร์คำ (พรหมวงศ์) ผู้สืบตระกูลเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า จากเจ้าบิดา

น้อม ณ สงขลา 
เจ้าแก้วเมืองไท มีธิดากับนางน้อม ณ สงขลา ธิดาหลวงอุดมภักดี (ทับ) อีก 1 คน คือ เจ้าจันทร ณ ลำปาง

เจ้าจำรัสศรี ณ ลำปาง 
สมรสกับเจ้าจำรัสศรี ณ ลำปาง หลานสาวของเจ้าพระยาวิเชียรคีรี (เม่น ณ สงขลา) และมีบุตร 3 คน ได้แก่ 
 เจ้าไชยแก้ว ณ ลำปาง สมรสกับนางสุนันทา
 เจ้าศรีรัตน์ ณ ลำปาง (? - ปัจจุบัน)
 เจ้าญาณรังษี ณ ลำปาง (? - พ.ศ. 2554) สมรสกับนางอารีย์ ณ ลำปาง

การทำงาน 
หลังสำเร็จการศึกษา เจ้าแก้วเมืองไท ได้เข้ารับราชการในสำนักราชเลขาธิการ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 โดยได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น “นายวรการบัญชา” ต่อมาได้ตามเสด็จไปถวายงาน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ ที่จังหวัดสงขลา ในตำแหน่งนายอำเภอสะเดา และปฏิบัติหน้าที่ราชการในพื้นที่จังหวัดสงขลาจนกระทั่งได้รับแต่งตั้งเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา คนที่ 14 รวมระยะเวลาที่รับราชการในจังหวัดสงขลากว่า 18 ปี

ในปี พ.ศ. 2475 เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี พร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ ได้เสด็จแปรพระราชฐานโดยทางเรือไปประทับที่พระตำหนักเขาน้อย จังหวัดสงขลา รัฐบาลในขณะนั้น ได้สั่งการให้ผู้ว่าราชการจังหวัดระเบิดทำลายทางรถไฟ แต่พระเพชรคีรีฯ ก็มิได้ปฏิบัติตามคำสั่ง จึงถูกปลดออกจากตำแหน่ง

พระเพชรคีรีฯ ยังพักอาศัยอยู่ในในจังหวัดสงขลา จนถึงปี พ.ศ. 2485 เมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 กองทัพญี่ปุ่นได้เข้ายึดครองบ้านของท่าน และต่อมามีถนนตัดผ่านหน้าบ้านเดิมไปทะลุออกถนนนางงาม จึงมีการตั้งชื่อว่า “ถนนเพชรคีรี” เพื่อเป็นอนุสรณ์ ภายหลังถูกยึดครองบ้านพักจึงย้ายครอบครัวไปอาศัยที่จังหวัดลำปาง

ต่อมาได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภา ได้รับพระราชทานตราทุติยจุลจอมเกล้า และได้รับพระราชทานยศนายทหารพิเศษเป็นนายพันเอก

สืบราชสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปาง 
เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง ได้รับพระราชทานพระราชวโรกาสให้เข้าร่วมในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2493 ในฐานะผู้สืบราชสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปาง (เจ้าเมืองประเทศราช)

ในปี พ.ศ. 2496 เจ้าแก้วเมืองไท และนายวิเชียร ณ ลำปาง ได้ร่วมกันบริจาคที่ดินสร้างโรงเรียนอนุบาลลำปาง เพื่ออุทิศให้เจ้าผู้ครองนครลำปาง และขออนุญาตให้ใช้นามว่า "เขลางค์รัตน์อนุสรณ์" เป็นชื่อโรงเรียนอีกชื่อหนึ่งด้วย

พิราลัย 
พระเพชรคีรีศรีราชสงคราม (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง) ถึงพิราลัย ด้วยโรคชราที่กรุงเทพฯ สิริอายุได้ 80 ปี และได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ 7 เสด็จพระราชดำเนินในการพระราชทานเพลิงศพที่วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2513

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

ลำดับสาแหรก

อ้างอิง 

เจ้านายฝ่ายเหนือ
สกุล ณ ลำปาง
ราชวงศ์ทิพย์จักร
ผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา
พชรคีรีศรีสงคราม
บุคคลจากจังหวัดลำปาง
สมาชิกวุฒิสภาไทยแบบแต่งตั้ง
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ. (ฝ่ายหน้า)
บุคคลจากโรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ป.ป.ร.4‎
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ม.
ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์
เพชรคีรี