อำเภอวังทอง

วังทอง เป็น 1 ใน 9 อำเภอของจังหวัดพิษณุโลก เดิมมีพื้นที่ขนาดใหญ่มาก ต่อมามีการแบ่งพื้นที่การปกครองออกในพื้นที่ 3 จังหวัด คือ ครอบคลุมท้องที่ทั้งหมดของอำเภอวังทอง อำเภอเนินมะปราง บางส่วนของอำเภอบางกระทุ่ม ในจังหวัดพิษณุโลก พื้นที่ทั้งหมดของอำเภอสากเหล็ก บางส่วนของอำเภอเมืองพิจิตร บางส่วนของอำเภอวังทรายพูน ในจังหวัดพิจิตร รวมไปถึงพื้นที่ของอำเภอวังโป่งทั้งหมด ในจังหวัดเพชรบูรณ์

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอวังทองมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอวัดโบสถ์ อำเภอชาติตระการ และอำเภอนครไทย
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอนครไทย อำเภอเขาค้อ (จังหวัดเพชรบูรณ์) และอำเภอเนินมะปราง
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเนินมะปราง อำเภอสากเหล็ก (จังหวัดพิจิตร) และอำเภอบางกระทุ่ม 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองพิษณุโลกและอำเภอวัดโบสถ์

ประวัติ 
ตามหลักฐาน อำเภอวังทองตั้งเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ. 2438 ในเวลานั้นยังไม่มีเขตการปกครอง ตั้งอยู่ที่ "บ้านสามเรือน" ซึ่งเรียกว่า "อำเภอนครป่าหมาก" ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2441 ได้ย้ายจากบ้านสามเรือน ตำบลนครป่าหมาก มาตั้งที่บ้านวังทอง ตำบลตลาดชุม (ปัจจุบัน คือ ตำบลวังทอง ตรงกับตลาดเทศบาลวังทอง) แต่ยังคงใช้ชื่อเดิม 

ในปี พ.ศ. 2451 ท้องที่ตำบลสากเหล็ก ตำบลป่ามะคาบ และตำบลวังโป่ง เขตอำเภอนครป่าหมาก มีระยะทางห่างไกลจากตัวอำเภอจึงได้โอนพื้นที่ตำบลสากเหล็ก ตำบลป่ามะคาบ ไปขึ้นกับอำเภอเมืองพิจิตร จังหวัดพิจิตร และโอนพื้นที่ตำบลวังโป่งไปขึ้นกับกิ่งอำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์

ในปี พ.ศ. 2470 ได้ประกาศจัดตั้งเขตการปกครองกิ่งอำเภอบางกระทุ่ม โดยขึ้นต่ออำเภอเมืองพิษณุโลก มีการโอนพื้นที่ตำบลเนินกุ่ม ตำบลไผ่ล้อม และตำบลนครป่าหมาก ไปเป็นเขตปกครองของกิ่งอำเภอบางกระทุ่ม และได้รับโอนพื้นที่ตำบลบ้านกลาง ตำบลแก่งโสภา ซึ่งขณะนั้นอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอเมืองนครไทย ให้มาขึ้นกับเขตการปกครองของทางอำเภอ ต่อมาบริเวณที่ว่าการอำเภอนครป่าหมากได้ถูกน้ำเซาะตลิ่งพัง จึงได้ย้ายที่ว่าการอำเภออีกครั้งหนึ่งเมื่อปี พ.ศ. 2482 ได้เปลี่ยนชื่อตำบลที่ตั้งอำเภอจากชื่อตำบลตลาดชุม เป็น "ตำบลวังทอง" และเปลี่ยนชื่ออำเภอให้เป็น "อำเภอวังทอง" มาจนถึงปัจจุบันนี้

ในปี พ.ศ. 2519 ได้มีการแบ่งพื้นที่อีกครั้งโดยประกาศจัดตั้งเขตการปกครองกิ่งอำเภอเนินมะปราง โดยมีพื้นที่ตำบลชมพู ตำบลบ้านมุง ตำบลไทรย้อย ที่แยกออกไป

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอวังทองแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 11 ตำบล 168 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอวังทองประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลวังทอง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังทอง
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังทอง  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทอง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลวังทอง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลพันชาลี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพันชาลีทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ระกา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ระกาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกลาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกลางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังพิกุล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังพิกุลทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแก่งโสภา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแก่งโสภาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าหมื่นราม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าหมื่นรามทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังนกแอ่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังนกแอ่นทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองพระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองพระทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลชัยนาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชัยนามทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลดินทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดินทองทั้งตำบล

อ้างอิง 

 
วังทอง