นกตะขาบทุ่งหางบ่วง

นกตะขาบทุ่งหางบ่วง (; ) เป็นนกในวงศ์นกตะขาบซึ่งพบในแอฟริกาตอนใต้ตั้งแต่แองโกลา สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกตะวันออกเฉียงใต้ และแทนซาเนียตอนใต้ไปจนถึงบอตสวานาตอนเหนือ ซิมบับเว มาลาวี และโมซัมบิก มีลักษณะเด่นต่างจากนกในสกุลเดียวกันคือ หางยายาวและมีแถบหาง 2 เส้นที่เรียก หางบ่วง

อนุกรมวิธาน 

โรล็องด์ ทริเมน (Roland Trimen) นักธรรมชาติวิทยาระบุชนิดอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1880 ในชื่อทวินาม Coracias spatulatus จากตัวอย่างที่เก็บได้ใกล้กับแม่น้ำซัมเบซีทางตอนใต้ของแอฟริกา ชื่อลักษณะเฉพาะ spatulatus เป็นภาษาละตินสมัยใหม่ หมายถึง "ไม้พาย" หรือ "รูปช้อน" ("spatulate" หรือ "spoon-shaped") นกชนิดนี้เป็นชนิดโมโนไทป์ (monotypic species) คือไม่มีการระบุชนิดย่อย

จากผลการศึกษาสายวิวัฒนาการระดับโมเลกุลที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 2018 พบว่านกตะขาบทุ่งหางบ่วงเป็นญาติใกล้ชิดกับนกตะขาบม่วงมากที่สุด (Coracias naevius) 

ชื่ออื่นของนกตะขาบทุ่งหางบ่วง ได้แก่ นกตะขาบทุ่งหางบ่วงแองโกลา (Angola racket-tailed roller) และนกตะขาบทุ่งไวกัล (Weigall's roller)

ลักษณะ 
นกตะขาบทุ่งหางบ่วงได้รับการตั้งชื่อตามขนหางชั้นนอกที่ยาวและมองเห็นได้ชัดเจน และมีริ้วยาวที่ปลายเป็นรูปช้อนหรือไม้พาย ในภาษาไทยเรียกลักษณะนี้ว่า หางบ่วง

นกตะขาบทุ่งหางบ่วง ยาว 28–30 เซนติเมตร (11 ถึง 12 นิ้ว) ไม่รวมหางบ่วงที่ขยายออกไปอีก 8 เซนติเมตร (3 นิ้ว)

หน้าผากและคิ้วสีขาว กระหม่อมสีเขียวมะกอกหม่น หลังเป็นสีน้ำตาลแดง และหางสีน้ำเงิน มีคอ แก้ม อกและท้องเป็นสีฟ้าอ่อนที่มีริ้วสีขาว จะงอยปากมีสีดำ ตาสีน้ำตาลและขามีสีเหลืองหม่น 

ขณะกางปีกบินสามารถมองเห็นปีกด้านบนสีม่วงที่มีแถบสีฟ้าคาด ใต้ปีกเป็นสีฟ้าอ่อน ขอบปลายปีกเป็นสีม่วงอมดำ 

นกรุ่นดูคล้ายกับตัวเต็มวัยแต่มีสีทึมกว่า และไม่มีขนหางบ่วง

เสียงร้องเปล่งออกมาต้นเสียงดังกังวาล ปลายเสียงคล้ายกลืนลงไปในลำคอ

นกตะขาบทุ่งหางบ่วงค่อนข้างคล้ายกับนกตะขาบยุโรป (Coracias garrulus) และนกตะขาบทุ่งอกสีม่วง (Coracias caudatus) แต่นกชนิดนี้ไม่มีแพนหางที่โดดเด่น

พฤติกรรมและนิเวศวิทยา 

เช่นเดียวกับนกชนิดอื่น ๆ ในสกุลนกตะขาบทุ่ง (Coracias) นกตะขาบทุ่งหางบ่วงล่าเหยื่อจากคอนของกิ่งไม้ในกลางพุ่มในพื้นที่ป่าไม้ เมื่อเห็นสิ่งที่กินได้บนพื้นป่ามันจะพุ่งลงไปจับเหยื่อ อาหารส่วนใหญ่ประกอบด้วยตั๊กแตน ด้วง หนอนแมลง แมงป่อง และกิ้งก่าขนาดเล็ก

นกตะขาบทุ่งหางบ่วงมักจะอยู่โดดเดี่ยวหรือเป็นคู่ แต่อาจสร้างฝูงเล็ก ๆ ที่มีจำนวนหกหรือเจ็ดตัว เป็นนกหวงถิ่น ขับไล่ผู้บุกรุกโดยพุ่งจากที่สูงพร้อมกับเสียงร้องดัง และมักร่อนพลิกตัวจากด้านหนึ่งไปอีกด้านหนึ่งขณะที่มันลดระดับลง ก่อนจะร่อนโดยแรงเหวี่ยงนั้นเพื่อขึ้นไปเกาะคอน

การทำรัง 

มักทำรังอยู่ในโพรงในลำต้นของต้นไม้ หรือกิ่งก้านสูงจากพื้นประมาณ 7 เมตร (23 ฟุต) มักใช้รังที่เลิกใช้แล้วของนกหัวขวานหรือนกโพระดก วางไข่อยู่ในโพรงที่ไม่มีเส้นใยรองรับ และแต่ละคลอกมักมีไข่สามหรือสี่ฟอง แต่ยังไม่ค่อยมีการศึกษานิสัยการทำรังของนกชนิดนี้

สถานะ 

นกตะขาบทุ่งหางบ่วงเป็นนกที่พบได้ทั่วไปและมีพื้นที่การกระจายพันธุ์ที่หลากหลายมาก ทั้งนี้แนวโน้มของประชากรกำลังลดลงเนื่องจากการสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัยของป่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งป่าโปร่ง (miombo และ mopane) ได้รับการประเมินว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์ในบัญชีแดงไอยูซีเอ็น

ระเบียงภาพ

อ้างอิง 

 

หางบ่วง
ตะขาบทุ่งหางบ่วง