รัฐหาน

หาน () เป็นรัฐจีนโบราณในยุครณรัฐ (戰國時代) ตั้งอยู่ในท้องที่ซึ่งปัจจุบันเป็นชานซีและเหอหนาน ที่ตั้งดังกล่าวกีดกันมิให้รัฐฉิน (秦國) เข้าถึงที่ราบจีนเหนือ ทำให้รัฐหานตกเป็นเป้าโจมตีของรัฐฉินบ่อยครั้ง ที่สุดแล้ว รัฐหานก็เป็นรัฐแรกในกลุ่มเจ็ดรณรัฐ (戰國七雄) ที่ผนวกเข้ากับรัฐฉิน หลังจากการรบราจนเลือดนองแผ่นดินในยุทธการที่ฉางผิง (長平之戰) เมื่อ 260 ปีก่อนคริสตกาล

ประวัติ

การก่อตั้ง
อ้างอิงจากบันทึกบทที่ 45 ของ บันทึกประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่ หรือที่รู้จักกันในชื่อ สือจี้ , เชื้อพระวงศ์แคว้นหาน เป็นหนึ่งในสาขาของผู้ปกครองของ รัฐจิ้น. โดยผู้ก่อตั้งรัฐหาน หวู๋จื่อมีศักดิ์เป็นลุงของ จิ้นหวู่กง โดยเชื้อพระวงศ์แคว้นหานได้กลายเป็นคณะรัฐมนตรีที่มีอำนาจใน รัฐจิ้น แล้วได้รับให้ดูแลพื้นที่ หานเฉิง มฑทล ส่านซีในปัจจุบัน

ยุควสันตสารท
ในช่วงยุค ยุควสันตสารท, หรือยุคชุนชิว สมาชิกตระกูลหาน ได้กลายเป็นหนึ่งในสามตระกูลที่ทรงอิทธิพลใน รัฐจิ้น. In 403 , หานจิ่งโหว,ร่วมมือกับสองตระกูลที่มีอิทธิ์ในแคว้นจิ้น ได้แก่  ตระกูล เว่ย นำโดย เว่ยเหวินโหว และตระกูล จ้าว นำโดย จ้าวเลี่ยโหว ได้ร่วมกันแบ่งแคว้นจิ้นออกเป็นสามส่วนให้แก่ตระกูลของตนเอง ซึ่งเหตุการณ์นี้ถือเป็นการสิ้นสุดของยุค ยุควสันตสารท และถือเป็นจุดเริ่มต้นของยุค  ยุครณรัฐ. โดยรัฐหานถือเป็นรัฐอิสระ .  และเป็นที่รับรู้กันว่ารัฐหานได้กลายเป็นรัฐใหม่ในช่วง 403 ปีก่อน ค.ศ.   โดยในช่วงนี้ผู้ปกครองรัฐหานได้เรียกตัวเองว่า    (โหว, "marquess"). หรือเทียบกับตำแหน่งขุนนางไทยคือ พระยา

ยุครณรัฐ
รัฐหานได้เข้าสู่ยุคทองในช่วงของ หานหลีโหว โดยที่ หานหลีโหว ได้แต่งตั้ง เฉินปู๋ไห้ เป็นนายกรัฐมาตรีและดำเนินนโยบายด้านกฎหมายของเขา การปฏิรูปเหล่านี้ทำให้การบริหารของรัฐหานดีขึ้นและเพิ่มขีดความสามารถทางทหาร ในยุคของหานเชี่ยนฮุ่ยอ๋อง (332–312 ปีก่อนคริสตกาล) แคว้นหานได้ประกาศตัวเป็นอาณาจักรอิสระ

การล่มสลาย
ในช่วงการตกต่ำลงอย่างต่อเนื่องในที่สุดแคว้นหานก็สูญเสียอำนาจในการปกป้องดินแดนของตนและต้องคอยขอความช่วยเหลือทางทหารจากรัฐอื่น ๆ ประกอบกับการแข่งขันระหว่าง รัฐเว่ย และ รัฐฉี เพื่อที่จะเป็นผู้ควบคุมแคว้นหาน ส่งผลให้เกิด ยุทธการหม่าหลิงซึ่งส่งผลให้ทำให้ รัฐฉี เป็นรัฐที่มีชื่อเสียงในภาคตะวันออก ใน 260 ปีก่อนคริสตกาล นอกจากกนี้ การรุกรานของ รัฐฉิน นำไปสู่การแทรกแซงของ รัฐจ้าว และการต่อสู้ทในสงครามฉางผิง

ในช่วงท้ายของยุคแคว้นหานมีความพยายามที่จะทำให้ รัฐฉิน สิ้นเปลืองทรัพยากรไปกับการก่อสร้างสาธารณูปโภคที่มีราคาแพง รัฐหาน จึงได้ส่งวิศวกรชื่อ เจิ้งกั๋ว ไปยัง รัฐฉิน เพื่อชักชวนให้ รัฐฉิน ลงทุนในระบบสาธารณูปโภคที่มีราคาแพง หรือที่รู้จักในปัจจุบันว่า คลองเจิ้งกั๋ว หากแต่ คลองเจิ้งกั๋วนั้นกลับสร้างผลประโยชน์ให้กับ รัฐฉิน มหาศาล ทั้งช่วยพัฒนระบบเกษตรกรรม และเศรษฐกิจให้กับ รัฐฉิน ส่งผลให้ผลผลิตทางเกษตรกรรมและเศรษฐกิจของ รัฐฉิน มีมูลค่ามากกว่า รัฐทั้ง 6 และ รัฐหาน ก็ถูกรัฐฉินผนวกเป็นรัฐแรก ในช่วง 230 ปีก่อนคริสตกาล

รายนามผู้ปกครอง

ผังแสดงผู้ปกครองแคว้นหาน

 

สิ้นสุดในคริสต์ศตวรรษที่ 3
รัฐสิ้นสภาพในประเทศจีน