ยุงลาย

Aedes หรือยุงลาย เป็นสกุลของยุง ซึ่งดั้งเดิมกระจายพันธุ์ในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน แต่ปัจจุบันเพราะกิจกรรมของมนุษย์ ยุงลายบางสปีชีส์กระจายทั่วทุกทวีป ยกเว้นทวีปแอนตาร์กติกา 

สกุลยุงลาย มีมากกว่า 700 สปีชีส์ บางสปีชีส์เป็นพาหะของปรสิตก่อโรคระบาดร้ายแรงหลายโรค โดยที่สำคัญได้แก่ ไข้เลือดออก, ไข้เหลือง, โรคเท้าช้าง, ไข้ซิกา, โรคชิคุนกุนยา, ไข้ไนล์ตะวันตก และ ไข้สมองอักเสบม้าตะวันออก

ลักษณะ  
ลักษณะเด่นประจำสกุลที่ใช้จำแนกได้ง่ายคือสังเกตได้ง่ายจาก ลายสีดำสลับขาว ตามลำตัวและขา  
และอีกเอกลักษณ์ของสกุลคือ มักตื่นตัวและกัดเฉพาะในกลางวัน ซึ่งต่างจากยุงสกุลอื่น ที่มักกัดบ่อยในตอนเช้าและพลบค่ำ

การค้นพบและจำแนก  
โยฮันน์ วิลเฮล์ม เมเกน นักกีฏวิทยาชาวเยอรมัน พรรณนาและตั้งชื่อสกุลครั้งแรกในปี ค.ศ. 1818 โดยมาจากภาษากรีกโบราณ "ἀηδής" (aēdēs) แปลว่า "ไม่พึงประสงค์" หรือ "น่ารังเกียจ" 
สปีชีส์แรกในสกุลนี้ที่ถูกศึกษาคือ Aedes cinereus <ref name=wrbu>{{cite web | work = Walter Reed Biosystematics Unit. | title =  Aedes |url= http://www.wrbu.org/generapages/aedes.htm |access-date=2016-02-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406045909/http://www.wrbu.org/generapages/aedes.htm |archive-date=2016-04-06 }}.</ref> 

สกุลยุงลายแบ่งออกเป็นหลายสกุลย่อย เช่น Aedes, Diceromyia, Finlaya, Stegomyia ฯลฯ  แบ่งย่อยมากกว่า 700 สปีชีส์ 
การจัดประเภทถูกแก้ไขในปี 2009  

 บทบาทในการระบาดของโรค  
สมาชิกของสกุลยุงลาย ล้วนเป็นที่รู้จักกันดีในเรื่องพาหะของเชื้อไวรัสก่อโรคหลายโรค โดยสองสปีชีส์ที่โดดเด่นที่สุดของสกุล คือ ยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) และ ยุงลายสวน (Aedes albopictus) ซึ่งเป็นพาหะ ไข้เลือดออก, ไข้เหลือง, ไข้ซิกา, โรคเท้าช้าง, โรคชิคุนกุนยา, ไข้ไนล์ตะวันตก, ไข้สมองอักเสบม้าตะวันออก และโรคอื่นอีกมากที่มักไม่เป็นที่รู้จัก  
ขณะที่ ยุงลายพอลินีเชีย (Aedes polynesiensis) เป็นพาหะ โรคเท้าช้าง ในพอลินีเชีย 

โรคติดเชื้อไวรัสเหล่านี้มักมีอาการไข้ และสมองอักเสบ ในบางกรณีเป็นสาเหตุการเสียชีวิตจำนวนมาก 

ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันบางโรคเช่น ไข้เหลือง ฯลฯ แต่มาตรการที่ดีกว่าคือป้องกันถูกยุงกัด ได้แก่ 
 การลดปริมาณยุง 
 ทำลายแหล่งน้ำขัง เพื่อกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำที่เป็นตัวอ่อนของยุง 
 ฉีดพ่นยาฆ่าแมลง บริเวณที่มียุงโตเต็มวัยมาก 
 เครื่องดักยุง ระบบต่าง ๆ
 การป้องกันยุงกัด 
 การติดตั้งมุ้งลวด ที่หน้าต่างและประตู 
 สารขับไล่แมลง 
 ดักจับลูกน้ำเพื่อสังเกตวิจัยการกำจัด 
 กับดักยุงวางไข่ (Ovitrap'')

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Singapore Government dengue site that describes the mosquito