รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์

รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ หรือ รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ เป็นรางวัลที่มอบให้แก่บุคคลในวงการผลิตภาพยนตร์ไทย ที่มีผลงานดีเด่นที่สุดในสาขาต่าง ๆ ในแต่ละปี  โดยได้จัดให้มีพิธีมอบรางวัลนี้เป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. 2535 ประจำปี 2534 จัดโดยสมาพันธ์ภาพยนตร์แห่งชาติ

ประวัติ 
หลังจากสมาคมผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์ไทยลดถอยบทบาทการนำลง บุคลากรในวงการภาพยนตร์ไทยได้รวมตัวกันจัดตั้งองค์กรขึ้นใหม่ ให้เป็นองค์กรหลักที่สมาชิกเป็นตัวแทนขององค์กรย่อยและ ภาคส่วนต่าง ๆ ในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ครบถ้วนยิ่งขึ้น โดยใช้ชื่อ สมาคมสมาพันธ์ภาพยนตร์แห่งชาติ (The Federation of National Film Associations of Thailand) โดย ไพจิตร ศุภวารี เป็นนายกสมาคมสมาพันธ์ภาพยนตร์แห่งชาติคนแรก ดำรงตำแหน่งระหว่างปี 2534-2537

องค์กรนำของวงการภาพยนตร์ไทยว่างเว้นไม่ได้จัดการประกวดและมอบรางวัลสำหรับภาพยนตร์ไทยอยู่ประมาณ 3 ปี จึงได้เริ่มต้นใหม่อีกครั้ง โดยสมาคมสมาพันธ์ภาพยนตร์แห่งชาติ ร่วมกับ คณะกรรมการส่งเสริมอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทย (หน่วยงานในสำนักนายกรัฐมนตรี) และกรมประชาสัมพันธ์ ตามนโยบายรัฐบาลที่ได้ให้การสนับสนุนวงการอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทยจัดประกวด รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ ขึ้น ทั้งนี้ไม่ถือเป็นรางวัลต่อเนื่องจาก รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ของสมาคมผู้อำนวยการสร้างแต่เป็นการเริ่มต้นใหม่ 

รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติในระยะแรก จัดทำตัวรางวัลเป็นสัญลักษณ์ "ทางช้างเผือกสู่ดวงดาว" ซึ่งหมายถึง บุคคลที่สร้างผลงานภาพยนตร์ไทยยอดเยี่ยมและชนะเลิศในแต่ละประเภทรางวัล จนเป็นดาวดวงเด่นของปี ต่อมาได้เปลี่ยนเป็นสัญลักษณ์สุพรรณหงส์จนถึงปัจจุบัน

ในปี พ.ศ. 2556 สมาพันธ์ ได้เปลี่ยนวิธีการตัดสินภาพยนตร์ที่ได้รับรางวัล โดยใช้คณะกรรมการตัดสิน 15 ท่าน ร่วมกับการลงคะแนนจากบุคคลในวงการภาพยนตร์ประมาณ 1,500 คน ในกลุ่มหลังจะแบ่งการลงคะแนนตามองค์ประกอบภาพยนตร์ในด้านต่างๆ โดยสามารถลงคะแนนผ่านทางเว็บไซต์ของสมาพันธ์ฯ หรือทางไปรษณีย์ โดยสัดส่วนคะแนนของทั้งสองกลุ่มจะอยู่ที่ 50:50

ในปี พ.ศ. 2562 ได้มีการเปลี่ยนเกณฑ์คัดเลือกภาพยนตร์ โดยออกเงื่อนไขว่า ภาพยนตร์ที่จะเข้าชิงรางวัลได้นั้น จะต้องเป็นภาพยนตร์ที่เข้าฉายอย่างน้อย 5 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพ ชลบุรี เชียงใหม่ นครราชสีมา และนครศรีธรรมราช หรือต้องมีคนดูตั้งแต่ 50,000 คนขึ้นไป (คิดเป็นรายได้ประมาณ 5-7 ล้านบาท) แต่หลังจากที่เปิดเผยกฎนี้ ได้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ในแง่ลบขึ้นจากโลกออนไลน์ และผู้กำกับเอง จนเกิด #แบนสุพรรณหงส์ ขึ้น เพราะมองว่า ไม่เป็นธรรม และเอื้อหนังทุนสูงมากเกินไป และตัดสิทธิ์หนังทุนต่ำ (ศัพท์ทางหนังจะเรียกว่า หนังอินดี้) จนกฎนี้ได้ถูกพับ และยกเลิกไปแล้ว

รางวัล

รายชื่อรางวัล
 ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 ผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 นักแสดงนำชายยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 นักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 นักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 บทภาพยนตร์ยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 กำกับภาพยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 ลำดับภาพยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 เพลงนำภาพยนตร์ยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 ดนตรีประกอบยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 บันทึกและผสมเสียงยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 ออกแบบเครื่องแต่งกายยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 เทคนิคพิเศษการแต่งหน้ายอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 ออกแบบงานสร้างยอดเยี่ยม: ตั้งแต่ 2534 - ปัจจุบัน
 เทคนิคการสร้างภาพพิเศษยอดเยี่ยม: ตั้งแต่​ 2536 -​ ปัจจุบัน
 บทภาพยนตร์ดัดแปลงยอดเยี่ยม: 2534

รางวัลพิเศษ
 สุพรรณหงส์เกียรติยศ: ตั้งแต่ 2543 - ปัจจุบัน

ลำดับงานประกาศผลรางวัล

ผลการประกาศรางวัล

สถิติรางวัล

ภาพยนตร์ที่ชนะห้าสาขาใหญ่ (Big Five) 
ตัวหนา หมายถึงผู้ชนะ

นักแสดงที่ชนะสี่สาขาทางการแสดง (All Four Acting) 
ตัวหนา หมายถึงผู้ชนะ

ที่สุด (Superlative)

สถิติสาขาภาพยนตร์ยอดเยี่ยม

สาขาผู้กำกับ​การแสดง​ยอดเยี่ยม

สาขานักแสดงนำและสมทบยอดเยี่ยม

สุพรรณหงส์เกียรติยศ 
เป็นรางวัลที่มอบให้กับบุคลาการที่สร้างเกียรติคุณแก่อุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทยตั้งแต่อดีต ถึง ปัจจุบัน

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 เว็บไซต์ทางการ รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ 
 กระทู้จาก thaifilm 
 กระทู้จาก IMdb