ไก่หรือไข่

ทวิบทเหตุภาคไก่หรือไข่โดยทั่วไปถามว่า "ไก่หรือไข่ อะไรเกิดก่อน" ทวิบทดังกล่าวเกิดจากข้อสังเกตว่าไก่ทุกตัวฟักจากไข่ และไข่ไก่ทุกฟองนั้นมาจากแม่ไก่ "ไก่และไข่" เป็นคุณศัพท์อุปลักษณ์อธิบายสถานการณ์ซึ่งไม่กระจ่างว่าเหตุการณ์ใดในสองเหตุการณ์ควรถือเป็นเหตุ และเหตุการณ์ใดควรถือเป็นผล หรือเพื่อแสดงสถานการณ์การถอยหลังแบบไม่สิ้นสุด พลูตาร์กตั้งคำถามนี้เป็นประเด็นปรัชญาในความเรียง "The Symposiacs" ของเขาซึ่งเขียนเมื่อศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล

ในวิชาวิวัฒนาการได้ให้คำตอบว่าไข่เกิดก่อนไก่ เพราะไก่จะต้องเกิดมาจากบรรพบุรุษที่ไม่ใช่ไก่แล้ววางไข่ออกมาเกิดเป็นไก่

ปฏิทรรศน์โบราณ 
คำถามนี้แสดงปฏิทรรศน์พื้นบ้านโบราณซึ่งกล่าวถึงปัญหาของจุดกำเนิดและปฐมเหตุ  คำถามนี้ตั้งหลักการที่ดูบีบบังคับสองหลัก คือว่า ไก่ทุกตัวฟักจากไข่และไข่ไก่ทุกฟองมาจากแม่ไก่ ในแบบที่หมายความว่า ไม่มีจุดเริ่มต้นใดเป็นไปได้ อาริสโตเติล เขียนในศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล อธิบายปัญหาดังกล่าวว่า "ไม่อาจมีไข่ใบแรกที่ให้กำเนิดนก หรือจะไม่มีนกตัวแรกซึ่งให้กำเนิดไข่ เพราะนกมาจากไข่" เขาสรุปว่าดังนี้เป็นลำดับอนันต์ซึ่งไม่มีจุดเริ่มต้นแท้จริง พลูตาร์ก ซึ่งเขียนในสี่ศตวรรษให้หลัง เจาะจงเน้นคำถามนี้โดยอาศัยบน "ปัญหายิ่งใหญ่และหนักมาก (ว่าโลกมีจุดกำเนิดหรือไม่)" ในคริสต์ศตวรรษที่ 5 มาโครเบียสเขียนว่าแม้ปัญหาดังกล่าวดูเล็กน้อย แต่มัน "ควรถือเป็นปัญหาสำคัญ"

จวบจน ค.ศ. 1600 ปัญหาที่รู้จักกันดีนี้ดูเหมือนถือว่ายุติแล้วในโลกคริสต์ศาสนิกชน โดยอาศัยนิยายกำเนิดของคัมภีร์ไบเบิล ในการอธิบายการรังสรรค์สัตว์ ทำให้ไก่ตัวแรกไม่ได้เกิดจากไข่ ทว่า นักปรัชญายุคภูมิธรรมสมัยหลังเริ่มตั้งคำถามคำตอบนี้

อ้างอิง

ปฏิทรรศน์