ซาไก

ซาไก เป็นมนุษย์โบราณที่มีมาตั้งแต่สมัยยุคหิน ประมาณ 15,000–150,000 ปีหรือมากกว่านั้น มีรูปร่างผอมมีผิวดำ ฝีปากหนา ท้องป่อง น่องสั้นเรียว ผมหยิกหยองแต่ไม่ติดศรีศระ อยู่ในชาติพันธุ์ออสตราลอยด์ เช่นเดียวกับ ชาวอะบอริจิ้น ที่ทวีปออสเตรเลีย อยู่กระจายกันเป็นกลุ่มเล็ก ๆ ราว 7-60 คน  มีอาศัยในรัฐเกอดะฮ์ ประเทศมาเลเซีย ในส่วนลึกของเกาะปาปัว ในประเทศฟิลิปปินส์และหมู่เกาะอันดามัน, ประเทศอินเดีย เรียกตนเองว่า “มานิ” (Mani)  ส่วนผู้อื่นเรียกว่า  เงาะ เงาะป่า ชาวป่า ซาแก หรือ โอรังอัซลี (Orang Asli) หรือ กอย 

เคยมีข้อสันนิฐานเกี่ยวกับชาติพันธุ์ว่ามนุษย์ในกลุ่มนี้เดินทางออกจากทวีปแอฟริกามาก่อนโฮโมซาเปี้ยนในปัจจุบัน มีลักษณะใกล้เคียงกับมนุษย์บนเกาะปาปัว-ปาปัวนิวกินี รวมถึงเผ่าอะบอริจิ้นในประเทศออสเตรเลีย ในประเทศออสเตรเลียเคยวิจัยไว้ว่าเผ่าอะบอริจิ้นได้แยกกลุ่มออกมานานแล้ว ซึ่งพบร่องรอยทางโบราณคดีในทวีปออสเตรเลียเก่าแก่กว่า 60,000 ปี  นั่นหมายความถ้าข้อสันนิษฐานนี้เป็นจริง ทั้งในทวีปเอเชียและออสเตรเลียจะอาศัยอยู่มานานไม่ต่ำกว่า 100,000 ปี

เชื่อว่าในช่วงเวลาประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาหลายพันปี น่าจะมีการผสมผสานกับ ชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติค ( ซึ่งเป็นมองโกลลอยด์ ) ที่เดินทางลงมาจากจีนใต้ราวๆ 3,000-5,000 ปีที่แล้ว ก่อให้เกิดกลุ่มชาติพันธุ์มอญ-เขมร ในปัจจุบันนี้ 

ในต่างประเทศเช่น ประเทศมาเลเซียเรียกประชากรกลุ่มนี้ว่า "Semang" ในปี 2002 มีการสำรวจประชากรอยู่ที่ 2,000-3,000 คน และปัจจุบันคาดว่าอยู่ที่ 4,500-5,000 คน

การแบ่งกลุ่มในประเทศไทย 
สำหรับในภาคใต้ของประเทศไทยมีซาไกอยู่ 4 กลุ่ม มีประชากรโดยประมาณ 300 คน  

 กันซิว อยู่ในอำเภอธารโต, จังหวัดยะลา 
 ยะฮาย อยู่ในอำเภอแว้ง, จังหวัดนราธิวาส 
 แตะเดะหรือเยแด อยู่ บริเวณภูเขาสันกาลาคีรีแถบจังหวัดยะลาและอำเภอระแงะ, จังหวัดนราธิวาส   
 แต็นเอ็น อยู่บริเวณเขาบรรทัดแถบคลองตง คลองหินแดง บ้านเจ้าพะและถ้ำเขาเขียด อำเภอปะเหลียน, จังหวัดตรัง (ประมาณ 100 คน) จังหวัดพัทลุงและจังหวัดสตูล

ซาไกที่อาศัยอยู่ที่อำเภอธารโต, จังหวัดยะลา ได้รับพระราชทานนามสกุลจากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี โดยใช้ชื่อสกุลว่า "ศรีธารโต"  แต่ปัจจุบันซาไกธารโตส่วนใหญ่ได้อพยพไปอยู่ในมาเลเซีย ด้วยเหตุผลด้านที่ทำกินและวิถีชีวิตที่ดีกว่า ประกอบกับเหตุผลด้านความไม่สงบ

การดำรงชีวิต 
กลุ่มชนชาวซาไกนิยมกินเผือก, มัน, กลอย, กล้วยป่า, มะละกอ และสัตว์ป่า จับสัตว์น้ำด้วยมือเปล่าหรือเบ็ด นิยมล่าเหยื่อโดยใช้พืชผักผลไม้

วัฒนธรรมสมัยนิยม 
 เงาะป่า บทพระราชนิพนธ์ร้อยกรองในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในปี พ.ศ. 2448
 เงาะป่า ภาพยนตร์ไทยในปี พ.ศ. 2523 ดัดแปลงมาจากบทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
 ภาพยนตร์เรื่อง ซาไกยูไนเต็ด (พ.ศ. 2547) เป็นเรื่องราวของชาวซาไกเข้าแข่งขันและชนะเลิศฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทาน

อ้างอิง
The Negrito of Thailand

อื่น ๆ 
พระสังข์ทอง คือเจ้าเงาะ

ชนเผ่า
ออสโตร-เอเชียติก
ชนกลุ่มน้อยในไทย
ชนกลุ่มน้อยในมาเลเซีย