เทศบาลของประเทศเม็กซิโก

เทศบาล หรือ มูนิซิปิโอ () เป็นหน่วยการบริหารระดับที่สองของประเทศเม็กซิโกรองจากรัฐหรือ เอสตาโด () เทศบาลแตกต่างจากนครหรือเมืองซึ่งเป็นนิคมและมีเขตแดนทางภูมิศาสตร์ต่างกันแม้ว่าจะใช้ชื่อเดียวกันก็ตาม ณ เดือนมกราคม ค.ศ. 2021 ประเทศเม็กซิโกมีเทศบาล 2,454 แห่ง โดยไม่นับเขต 16 เขตในเม็กซิโกซิตี

โครงสร้าง 
สภาเทศบาลและอำนาจหน้าที่ของเทศบาลได้รับการกำหนดไว้ในมาตรา 115 ของรัฐธรรมนูญเม็กซิโก และได้รับการกำหนดย่อยลงไปในธรรมนูญของแต่ละรัฐ

เทศบาลบางแห่งยังแบ่งย่อยลงไปอีก โดยหน่วยย่อยดังกล่าวถือเป็นหน่วยการบริหารระดับที่สามของประเทศเม็กซิโก ตัวอย่างได้แก่เทศบาลในรัฐบาฮากาลิฟอร์เนียจะแบ่งออกเป็นเขตหรือ เดเลกาซิออน () เทศบาลเมฮิกาลิในรัฐดังกล่าวจะแบ่งออกเป็น 14 เขตนอกเหนือจากเมืองเมฮิกาลิซึ่งเป็นที่ตั้งสำนักงานเทศบาลและแบ่งย่อยลงไปเป็นอีกสามเขตย่อย

เม็กซิโกซิตีเป็นกรณีพิเศษโดยจะไม่แบ่งลงไปเป็นเทศบาล ภายหลังการปฏิรูปใน ค.ศ. 2016 เม็กซิโกซิตีไม่มีฐานะเป็นเขตสหพันธ์อีกต่อไป และเปลี่ยนฐานะเป็นนครที่เป็นหน่วยสมาชิกหน่วยหนึ่งของสหรัฐเม็กซิโก และเป็นเมืองหลวงของประเทศเม็กซิโก เม็กซิโกซิตีจะแบ่งออกเป็น 16 เขตหรือ เดมาร์กาซิออนเตร์ริโตเรียล () ซึ่งแทนที่ เดเลกาซิออน ที่มีอยู่เดิม โดยในการจัดเก็บข้อมูลสถิติและเปรียบเทียบระหว่างรัฐ เขตของเม็กซิโกซิตีถือเป็นหน่วยการบริหารระดับที่สามเช่นเดียวกับเขตของเทศบาลในรัฐอื่น ๆ

ประวัติศาสตร์ 
เทศบาลของประเทศเม็กซิโกสืบทอดจากเทศบาลซึ่งเป็นหน่วยการบริหารตั้งแต่สมัยนิวสเปนและจักรวรรดิสเปน โดยนิคมที่ตั้งอยู่ในจุดสำคัญเชิงยุทธศาสตร์จะได้รับฐานะ ซิวดัด () ซึ่งมีฐานะสูงสุดในจักรวรรดิ รองลงมาได้แก่ บิยา () และ ปูเอโบล () ซิวดัด สามารถตั้งเทศบาลหรือในสมัยนั้นเรียกว่า อายุนตามิเอนโต () โดยในช่วงทศวรรษแรก ๆ นั้นสภาท้องถิ่นมีอำนาจเต็มในการบริหารท้องถิ่น แต่การปฏิรูปในช่วงถัดมาลดอำนาจของสภาท้องถิ่นลง

หลังจากประเทศเม็กซิโกได้รับเอกราช รัฐธรรมนูญเม็กซิโก ค.ศ. 1824 ไม่ได้ระบุข้อกำหนดเกี่ยวกับรูปแบบเทศบาลอย่างชัดเจน แต่จะให้แต่ละรัฐจะตั้งข้อกำหนดเองในธรรมนูญของแต่ละรัฐ ต่อมาในรัฐธรรมนูญฉบับ ค.ศ. 1917 ซึ่งเป็นฉบับปัจจุบันได้ยกเลิก เฆฟาตูราโปลิติกา ซึ่งเป็นหน่วยการบริหารระหว่างรัฐ และเปลี่ยนแปลงฐานะของเทศบาลที่มีในประเทศเม็กซิโกให้เป็นเทศบาลเสรีหรือ มูนิซิปิโอลิเบร () โดยให้มีอำนาจบริหารกิจการท้องถิ่นโดยจำกัด ต่อมาใน ค.ศ. 1983 มาตรา 115 ของรัฐธรรมนูญได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมโดยให้สภาเทศบาลมีอำนาจจัดหารายได้จากภาษีและบริการท้องถิ่นอื่น ๆ และมีอำนาจร่างงบประมาณของเทศบาลเอง

เทศบาลแห่งแรกในประเทศเม็กซิโกก่อตั้งโดยเอร์นัน กอร์เตส ใน ค.ศ. 1519 ในรัฐเบรากรุซ ซึ่งถือเป็นเทศบาลแรกในแผ่นดินใหญ่ของทวีปอเมริกาด้วย  เทศบาลที่ตั้งขึ้นล่าสุดในประเทศเม็กซิโกได้แก่ออนดูรัสเดลาซิเอร์รา (รัฐเชียปัส, 15 กรกฎาคม ค.ศ. 2018) โกอาเตเตลโก เวยาปัน และโชโชโกตลา (รัฐโมเรโลส, 1 มกราคม ค.ศ. 2019) ซานกินติน (รัฐบาฮากาลิฟอร์เนีย, 27 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2020) เซย์บาปลายา และซิตบัลเช (รัฐกัมเปเช, 1 มกราคม ค.ศ. 2021)

อ้างอิง 

หน่วยการบริหารของประเทศเม็กซิโก