อิสรนิยม

อิสรนิยม หรือ อิสรเสรีนิยม () เดิมทีเป็นปรัชญาและขบวนการทางการเมืองซึ่งยึดถือเสรีภาพเป็นหลักศูนย์กลาง นักอิสรนิยมแสวงเสรีภาพทางการเมืองและอัตตาณัติสูงสุด เน้นย้ำปัจเจกนิยม เสรีภาพในการเลือก และการรวมกันเป็นสมาคมโดยสมัครใจ นักอิสรนิยมมีความกังขาอำนาจหน้าที่ (authority) และอำนาจรัฐเหมือนกัน แต่มีทัศนะต่างกันในขอบเขตการคัดค้านระบบเศรษฐกิจและการเมืองในปัจจุบัน อิสรนิยมหลายสำนักมีความเห็นต่างกันในเรื่องหน้าที่โดยชอบของรัฐและอำนาจของเอกชน โดยมักเรียกร้องให้จำกัดหรือยุบสถาบันทางสังคมแบบบีบบังคับ มีการแบ่งอิสรนิยมออกเป็นหมวดต่าง ๆ ตามทัศนะต่อสภาพของทรัพย์สินและทุน ปกติตามแนวซ้าย–ขวา หรือสังคมนิยม–ทุนนิยม

อิสรนิยมกำเนิดขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของการเมืองฝ่ายซ้าย เช่น คติต่อต้านอำนาจนิยม และนักสังคมนิยมต่อต้านรัฐอย่างนักอนาธิปไตย โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักอนาธิปไตยสังคม แต่มักใช้กับนักคอมมิวนิสต์/นักลัทธิมากซ์อิสรนิยม และนักสังคมนิยมอิสรนิยมมากกว่า นักอิสรนิยมเหล่านี้มุ่งเลิกทุนนิยมและไม่ให้เอกชนเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต หรืออย่างอื่น เพื่อจำกัดขอบเขตหรือผลลัพธ์ให้เหลือบรรทัดฐานทรัพย์สินสิทธิเก็บกิน แล้วสถาปนาความเป็นเจ้าของและการจัดการร่วมกันหรือสหกรณ์ โดยมองทรัพย์สินส่วนบุคคลว่าเป็นปัจจัยขัดขวางอิสรภาพและเสรีภาพ

ในเวลาต่อมาคำว่า "อิสระนิยม" ถูกนำมาใช้สื่อถึงอุดมการณ์ที่เน้นเสรีภาพทั้งในทางสังคมและเศรษฐกิจ โดย Murray Rothbard เป็นผู้ริเริ่มนำมาใช้ในลักษณะนี้ ปัจจุบันคำว่าอิสระนิยมจึงมักถูกใช้สื่อถึงอุดมการณ์แบบเสรีนิยมดั้งเดิมหรืออุดมการณ์อื่นที่ใกล้เคียงกัน มากกว่าที่จะเป็นสังคมนิยมแบบอิสระนิยมหรืออนาธิปไตยสังคมนิยม

เชิงอรรถ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 
 "Libertarianism". สารานุกรมบริแทนนิกา.

 
อุดมการณ์ทางเศรษฐศาสตร์
ความคิดทางเศรษฐกิจ
ขบวนการทางการเมือง
ขบวนการทางปรัชญา
ลัทธิอิสรนิยม