Ad5-nCoV

Ad5-nCoV ซึ่งมียี่ห้อ Convidecia เป็นวัคซีนโควิด-19 ที่บริษัทยาชีวภาพจีน คือ แคนไซโนไบโอลอจิกส์ (CanSino Biologics) เป็นผู้พัฒนา
การพัฒนาได้เริ่มขึ้นต้นปี2020 โดยเข้าสู่การทดลองทางคลินิกระยะที่1 ในเดือนมีนาคม และระยะที่2 ในเดือนเมษายน
ในต้นเดือนสิงหาคม 2020 วัคซีนก็กำลังทดลองในระยะที่3 ในประเทศอาร์เจนตินา ชิลี เม็กซิโก ปากีสถาน รัสเซีย และซาอุดีอาระเบียโดยมีอาสาสมัครเกิน 40,000คน
มีการทดลองแบบทั้งให้สองโดส
และให้โดสเดียว
วัคซีนโควิด-19 นี้ใช้เวกเตอร์ไวรัสเหมือนกับวัคซีน AZD1222 ของบริษัทแอสตราเซเนกา (อังกฤษ) และ Gam-COVID-Vac ของ Gamaleya Research Institute of Epidemiology and Microbiology (รัสเซีย) ที่กำลังทดลองทางคลินิกระยะที่3 เช่นกัน
ในเดือนพฤศจิกายน แคนไซโนแจ้งว่า จะเริ่มวิเคราะห์ผลการทดลองระยะที่3 ในระหว่างเมื่อพบอาสาสมัครที่ติดเชื้อ 50คน

งานวิจัยทางคลินิก

ระยะ 
ในวันที่17 มีนาคม 2020 ทีมนักวิจัยจากทั้งสถาบันชีวภาพ (Institute of Biotechnology), Academy of Military Medical Sciences และแคนไซโนไบโอลอจิกส์ได้ลงทะเบียนทำการทดลองทางคลินิกระยะที่1 สำหรับวัคซีนแคนดิเดตเพื่อตรวจความปลอดภัย
โดยทำกับอาสาสมัครมีสุขภาพดี 108คนในเมืองอู่ฮั่น
ในเดือนเมษายน วัคซีนก็เป็นแคนดิเดตวัคซีนโควิด-19 แรกที่เริ่มการทดลองทางคลินิกระยะที่2
โดยผลได้ตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์ซึ่งมีการทบทวนโดยผู้รู้เสมอกันคือ เดอะแลนซิต ในวันที่20 กรกฎาคม 2020 โดยแสดงว่า วัคซีนก่อสารภูมิต้านทานแบบกำจัดฤทธิ์ (neutralizing antibody) และการตอบสนองของลิมโฟไซต์แบบ T cell ในอาสาสมัคร 508คน

ในเดือนกันยายน สารภูมิต้านทานในอาสาสมัครการทดลองระยะที่1 ก็ยังคงอยู่ในระดับสูงหลังจากได้ยาโดสแรก 6เดือน
ซึ่งอาจแสดงว่า วัคซีนมีผลป้องกันในระยะยาว แม้จะต้องดูผลการทดลองทางคลินิกระยะที่3 ก่อน
ในวันที่24 กันยายน บริษัทได้เริ่มการทดลองระยะ 2b กับอาสาสมัคร 481คนเพื่อประเมินความปลอดภัยและการตอบสนองของภูมิต้านทานต่อไวรัสสำหรับเด็กอายุ  คนอายุ 56ปีและยิ่งกว่า

ในเดือนสิงหาคม สำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาแห่งชาติ (National Intellectual Property Administration) ได้ให้สิทธิบัตรโดยเป็นสิทธิบัตรวัคซีนโควิด-19 แรกของประเทศแก่บริษัท

ในเรื่องการร่วมมือกับประเทศแคนาดา ในวันที่16 พฤษภาคม 2020 นายกรัฐมนตรีแคนาดา จัสติน ทรูโด ได้ประกาศว่า กระทรวงสาธารณสุขแคนาดา (Health Canada) ได้อนุมัติให้ทำการทดลองวัคซีนในระยะที่2 โดยศูนย์วัคซีนวิทยาแคนาดา (Canadian Center for Vaccinology) จะเป็นผู้จัดทำ
ซึ่งถ้าทดลองสำเร็จ คณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (National Research Council) ก็จะร่วมมือกับบริษัทเพื่อผลิตและแจกจำหน่ายวัคซีนในแคนาดา
โดยผู้อำนวยการของศูนย์วัคซีนวิทยาแคนาดาหวังว่า จะเริ่มการทดลองได้ภายใน
แต่ในเดือนสิงหาคม 2020 คณะกรรมการวิจัยแห่งชาติก็เปิดเผยว่า เพราะจีนยังไม่อนุมัติให้ส่งวัคซีนไปยังแคนาดา การตกลงร่วมมือกันของบริษัทและศูนย์วัคซีนวิทยาแคนาดาจึงต้องเลิกล้มไป

ระยะที่3 
ในเดือนสิงหาคม ประเทศซาอุดีอาระเบียยืนยันว่า จะเริ่มทำการทดลองวัคซีนระยะที่3 กับอาสาสมัคร 5,000คนในเมืองต่างๆ 3เมืองรวมทั้งรียาด อัดดัมมาม และมักกะฮ์

ในเดือนตุลาคม เม็กซิโกได้รับวัคซีนชุดแรกเพื่อการทดลองในระยะที่3 กับอาสาสมัคร 
ซึ่งเริ่มทำในเมืองต่างๆ 14เมืองตั้งแต่ต้นเดือนพฤศจิกายน

ในวันที่11 กันยายน บริษัท NPO Petrovax ในรัสเซียก็ได้เริ่มการทดลองระยะที่3 กับอาสาสมัคร 500คน
โดยบริษัทประกาศว่าจะทำเพิ่มกับอาสาสมัครอีก 8,000คน
ซึ่งรัฐบาลก็ได้อนุมัติในเดือนธันวาคม

ในวันที่15 กันยายน ปากีสถานเริ่มทำการทดลองระยะที่3 กับอาสาสมัคร 40,000คนโดยเป็นส่วนของงานทดลองที่ทำหลายศูนย์ทั่วโลก
โดยรัฐบาลได้ระบุว่า อาสาสมัคร จะมาจากปากีสถาน

ในเดือนพฤศจิกายน ชิลีได้อนุมัติให้ทำการทดลองระยะที่3 กับอาสาสมัคร 5,200คน
แต่จะจะใช้วัคซีนแค่โดสเดียวโดยไม่เหมือนกับการทดลองระยะที่3 ก่อนๆ

ในเดือนพฤศจิกายน บริษัทแจ้งว่าจะวิเคราะห์ผลการทดลองระยะที่3 ในระหว่างเมื่อมีอาสาสมัคร 50คนติดโรค 

ในเดือนธันวาคม อาร์เจนตินาได้เริ่มการทดลองระยะที่3 ในศูนย์สุขภาพ 11แห่งในนครบัวโนสไอเรสและเมืองมาร์เดลปลาตา

การทดลองฉีดวัคซีนในจมูก 
ในเดือนกันยายน แคนไซโนเริ่มการทดลองระยะที่1 ในจีนกับผู้ใหญ่อาสาสมัคร 144คนเพื่อตรวจสอบความปลอดภัยและการตอบสนองทางภูมิต้านทานของวัคซีนโดยจะให้เป็นยาฉีดทางจมูก เทียบกับวัคซีนโควิด-19 โดยมากที่ต้องฉีดเข้ากล้ามเนื้อ

การผลิต 
ตามประธานบริหารบริษัท แคนไซโนจะผลิตวัคซีนจำนวน ได้ต่อปีที่โรงงานซึ่งจะสร้างเสร็จในปี2021

ส่วนบริษัท Petrovax แจ้งว่า เมื่อได้อนุมัติในรัสเซียแล้ว จะผลิตวัคซีนเกิน ในปี2020 และ ในปี2021

การอนุมัติให้ใช้เป็นการฉุกเฉิน 
ในวันที่25 มิถุนายน ประเทศจีนอนุมัติให้ใช้วัคซีนสำหรับทหารจีนโดยจำกัดเพียงแค่
บริษัทแจ้งว่า "Ad5-nCoV ปัจจุบันยังจำกัดใช้เพื่อการทหารเท่านั้นโดยไม่สามารถขยายให้วัคซีนได้โดยไม่ได้อนุมัติ"

ในปลายเดือนธันวาคม มีรายงานว่า วัคซีนจะยื่นให้องค์กรควบคุมสุขภาพในเม็กซิโกคือ  ตรวจทบทวนเพื่อการอนุมัติ

การวางตลาดขายและการแจกจำหน่าย 
ในเดือนกันยายน บริษัทโซลูชั่นไบโอโลจิกส์ของประเทศมาเลเซียได้ใบอนุญาตให้ผลิตและขายวัคซีนได้ในประเทศ

ในเดือนตุลาคม อินโดนีเซียตกลงให้ให้แคนไซโนส่งวัควีน 100,000โดสในปี2020 และ ในปี2021

ในเดือนธันวาคม รัฐมนตรีการต่างประเทศของเม็กซิโกเซ็นสัญญาให้บริษัทส่งวัคซีน

ดูเพิ่ม 
 BBIBP-CorV
 CoronaVac

เชิงอรรถและอ้างอิง 

การทดลองทางคลินิก
วัคซีนโควิด-19