มะขามป้อม

มะขามป้อม หรือ มะขามป้อมอินเดีย () เป็นต้นไม้ยืนต้นชนิดหนึ่ง อยู่ในวงศ์  Phyllanthaceae เป็นผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง และมีคุณค่าทางสมุนไพรด้วย มะขามป้อมเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดสระแก้ว มีชื่อพื้นเมืองอื่นอีกคือ  กันโตด (เขมร - กาญจนบุรี)  กำทวด (ราชบุรี)  มะขามป้อม (ทั่วไป)  มั่งลู่, สันยาส่า (กะเหรี่ยง - แม่ฮ่องสอน)

มะขามป้อมจัดเป็นผลไม้ที่มีวิตามินซีสูงที่สุด ในบรรดาผลไม้ทั้งหมด เพราะมะขามป้อมลูกเล็ก ๆ เพียงลูกเดียว ให้วิตามินซีสูงกว่าวิตามินซีสังเคราะห์ถึง 12 เท่า และมากกว่าน้ำส้มคั้นถึง 20 เท่า

ถิ่นกำเนิด 
มะขามป้อมมีถิ่นกำเนิดอยู่ในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ในประเทศไทย  เมียนมาร์ ลาว กัมพูชา และในเอเชียใต้ เช่น ประเทศอินเดีย ปากีสถาน ศรีสังกา บังคลาเทศ นอกจากนี้ยังมีถิ่นกำเนิดในประเทศจีนตอนใต้

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก-กลาง  สูง 8-12 เมตร  ลำต้นมักคดงอ  เปลือกนอกสีน้ำตาลอมเทา  ผิวเรียบหรือค่อนข้างเรียบ  เปลือกในสีชมพูสด ใบเดี่ยว  มีลักษณะคล้ายใบประกอบคล้ายใบมะขาม  รูปขอบขนานติดเรียงสลับ กว้าง 0.25-0.5 ซม.ยาว 0.8-12 ซม. สีเขียวอ่อนเรียงชิดกัน  ใบสั้นมาก เส้นแขนงใบไม่ชัดเจน  

ดอกขนาดเล็กแยกเพศ แต่อยู่บนกิ่งหรือต้นเดียวกัน ออกตามง่ามใบ 3-5 ดอกแน่น ตามปลายกิ่ง  กลีบเลี้ยง 6 กลีบ ดอกสีขาวหรือขาวนวล ผลทรงกลมมีเนื้อหนา 1.2-2 ซม. ผลอ่อนมีสีเขียวอ่อน  ผลแก่มีเขียวอ่อนค่อนข้างใส มีเส้นริ้ว ๆ ตามยาว  สังเกตได้ 6 เส้น เนื้อผลรับประทานได้มีรสฝาดเปรี้ยว ขมและอมหวาน เปลือกหุ้มเมล็ดแข็งมี  6 เส้น เมล็ดมี 6 เมล็ด

การใช้ประโยชน์ 
ใช้รับประทานเพื่อบรรเทาหวัด แก้ไอ และละลายเสมหะได้ มีแทนนินซึ่งมีฤทธิ์ในการต้านออกซิเดชัน  ต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant) ยับยั้งการสร้างเมลานิน และสามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ไทโรซิเนส (Tyrosinase) ได้ 

ชาวกะเหรี่ยงจะใช้เพื่อย้อมผ้าให้เป็นสีเทา

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 

สมุนไพร
ต้นไม้ประจำจังหวัดของไทย
สกุลมะขามป้อม
ผลไม้
พืชให้สีย้อม