กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน  () เป็นหน่วยงานระดับกรมของประเทศไทย สังกัดกระทรวงแรงงาน มีหน้าที่บังคับใช้กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน แรงงานสัมพันธ์ และความปลอดภัยแรงงาน เพื่อคุ้มครองสิทธิลูกจ้างตามที่กฎหมายกำหนด

ประวัติ 
ประเทศไทยได้รับผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลก ก่อให้เกิดภาวการณ์ว่างงานเพิ่มมากขึ้น จึงมีการตราพระราชบัญญัติว่าด้วยสำนักจัดหางาน พ.ศ. 2475 และพระราชบัญญัติสำนักงานจัดหางานประจำท้องถิ่น พ.ศ. 2475 พร้อมกับการปรับปรุงกฎหมายด้านแรงงาน และจัดตั้งหน่วยงานขึ้นมาบริหารให้เกิดผลในทางปฏิบัติ โดยแผนกจัดหางาน กองทะเบียน กรมปลัดกระทรวงมหาดไทย นับเป็นหน่วยงานแรกที่มีบทบาทในการบริหารแรงงานอย่างชัดเจน
และได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ด้วยปริมาณงานในด้านแรงงานที่ขยายตัวมาโดยตลอด กองแรงงานซึ่งเป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่ด้านบริหารแรงงานขณะนั้นจึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นส่วนแรงงานในปี พ.ศ. 2505 และในปี พ.ศ. 2508 ได้รับการยกฐานะเป็นกรมแรงงานภายใต้สังกัดกระทรวงมหาดไทย ทำหน้าที่ในการบริหารแรงงาน การคุ้มครองแรงงาน การแรงงานสัมพันธ์ การพัฒนาฝีมือแรงงาน การจัดหางาน และกองทุนเงินทดแทนต่อมาในปีพ.ศ. 2533 รัฐบาลพิจารณาเห็นว่าแรงงานควรมีความมั่นคงในชีวิตด้วยระบบประกันสังคม จึงได้จัดตั้งสำนักงานประกันสังคม และโอนภารกิจด้านกองทุนเงินทดแทนของกรมแรงงานให้กับสำนักงานประกันสังคม

เมื่อวันที่ 28 มกราคม 2535 คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติให้ยุบเลิกกรมแรงงานและจัดตั้งหน่วยงานในสังกัดกระทรวงมหาดไทยขึ้นใหม่ 2 หน่วยงาน คือ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ทำหน้าที่ดูแล รับผิดชอบ บริหารการคุ้มครองแรงงานและการแรงงานสัมพันธ์ และกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ทำหน้าที่ดูแลรับผิดชอบ บริหารงานการส่งเสริมการมีงานทำ ได้แก่ การพัฒนาฝีมือแรงงาน และการจัดหางาน พร้อมทั้งอนุมัติในหลักการให้เตรียมดำเนินการจัดตั้งกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมต่อไปและได้ดำเนินการจัดตั้งกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมประสบผลสำเร็จในปี พ.ศ. 2536 โดยรัฐบาลได้ตราพระราชบัญญัติโอนอำนาจหน้าที่และกิจการบางส่วนของกระทรวงมหาดไทยไปเป็นของกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม พ.ศ. 2536 อันมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 23 กันยายน 2536 กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจึงได้เป็นส่วนราชการภายใต้สังกัดกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม

ในปี พ.ศ. 2545 รัฐบาลจึงได้ตราพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2545 และพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 เพื่อให้หน่วยงานภาครัฐมีการบริหารราชการแผ่นดินอย่างเป็นระบบ มีการกำหนดรูปแบบการจัดโครงสร้างและปรับเปลี่ยนรูปแบบการบริหารงานใหม่ให้ชัดเจน เป็นผลให้มีการปรับกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมไปเป็นกระทรวงแรงงาน โดยโอนงานด้านประชาสงเคราะห์ไปยังกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ดังนั้น กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจึงเป็นส่วนราชการในสังกัดกระทรวงแรงงานนับตั้งแต่วันที่ 3 ตุลาคม 2545 เป็นต้นมา

กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน มีภารกิจเกี่ยวกับการกำหนดมาตรฐานแรงงาน การคุ้มครองแรงงาน ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน การแรงงานสัมพันธ์ การแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์และการสวัสดิการแรงงาน โดยการพัฒนามาตรฐาน รูปแบบ กลไก มาตรการ ส่งเสริม สนับสนุน และแก้ไขปัญหา เพื่อเพิ่มโอกาสในการแข่งขันทางการค้า และพัฒนาแรงงานให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี

อำนาจหน้าที่ 
 กำหนดและพัฒนามาตรฐานแรงงาน รวมทั้งการส่งเสริม กำกับ ดูแลให้การรับรองสถานประกอบกิจการที่มีการบริหารจัดการตามมาตรฐานแรงงานที่สอดคล้องกับมาตรฐานแรงงานสากล
 คุ้มครองและดูแลแรงงานทั้งในระบบและนอกระบบ ให้ได้รับสิทธิประโยชน์ตามที่กฎหมายกำหนดและมีคุณภาพชีวิตที่ดี
 ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน กฎหมายว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์กฎหมายว่าด้วยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง
 ดำเนินการส่งเสริมและพัฒนาระบบความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน
 ส่งเสริม พัฒนา และเผยแพร่ความรู้ ความเข้าใจด้านมาตรฐานแรงงาน คุ้มครองแรงงานความปลอดภัยในการท างาน แรงงานสัมพันธ์ แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ และสวัสดิการแรงงาน
 ส่งเสริมและดำเนินการให้มีการจัดสวัสดิการแรงงาน
 ดำเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง ข้อพิพาทแรงงาน และความไม่สงบด้านแรงงาน
 พัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศด้านสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน จัดทำแผนงานและประสานแผนปฏิบัติงานของกรมให้สอดคล้องกับนโยบายและยุทธศาสตร์ด้านแรงงานของกระทรวง
 ปฏิบัติการอื่นใดตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกรมหรือตามที่รัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีมอบหมาย

ช่องทางการใช้สิทธิเรียกร้องของลูกจ้าง 
กรณีลูกจ้างถูกละเมิดสิทธิให้ยื่นเรื่องที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในท้องที่ที่ลูกจ้างทำงาน หรือที่ใกล้บ้านในวัน และเวลาราชการ หรือสายด่วน 1506 กด 3 หรือสายด่วน 1546

หน่วยงานในสังกัด

ราชการบริหารส่วนกลาง   
 สำนักพัฒนามาตรฐานแรงงาน ตั้งอยู่ชั้น 13 - 14 ตึกกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแรงงาน มีหน้าที่ให้คำแนะนำในการปฏิบัติตามมาตรฐานแรงงานไทย                                                         
 สำนักแรงงานสัมพันธ์ ตั้งอยู่ชั้น 2 - 3 ตึกกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแรงงาน มีหน้าที่บังคับใช้กฎหมายว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์
 กองความปลอดภัยแรงงาน ตั้งอยู่ตึกกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแรงงาน (ส่วนแยกตลิ่งชัน) มีหน้าที่บังคับใช้กฎหมายว่าด้วยความปลอดภัยแรงงาน
 กองคุ้มครองแรงงาน ตั้งอยู่ชั้น 10 - 11 ตึกกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแรงงาน มีหน้าที่บังคับใช้กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน
 กองคุ้มครองแรงงานนอกระบบ ตั้งอยู่ชั้น 11 ตึกกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแรงงาน มีหน้าที่บังคับใช้กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงานเฉพาะแรงงานนอกระบบ
 สำนักงานเลขานุการกรม ตั้งอยู่ชั้น 4 ตึกกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแรงงาน มีหน้าที่รับ - ส่งหนังสือจากหน่วยงานภายนอก
 กองนิติการ ตั้งอยู่ชั้น 12 ตึกกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแรงงาน มีหน้าที่ให้คำปรึกษาปัญหาด้านแรงงานและเรื่องอื่นที่เกี่ยวข้อง
 กองสวัสดิการแรงงาน ตั้งอยู่ชั้น 3 ตึกกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแรงงาน  มีหน้าที่ให้คำแนะนำการจัดสวัสดิการด้านแรงงาน การรับคำร้องกรณีย้ายสถานประกอบกิจการ
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 1 (เขตบางรัก ปทุมวัน ราชเทวี สาทร) ตั้งอยู่เลขที่ 43 อาคารไทยซีซีทาวเวอร์ ชั้น 2 ถนนสาทร แขวงยานนาวา เขตสาทร กรุงเทพมหานคร 10120
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 2 (เขตจอมทอง ทุ่งครุ บางขุนเทียน บางบอน ราษฎร์บูรณะ) ตั้งอยู่เลขที่ 2 อาคารเหล่าธงสิงห์ ซอยสุขสวัสดิ์ 33 ถนนสุขสวัสดี์ แขวงราษฎร์บูรณะ เขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร 10140 
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 3 (เขตคลองเตย บางคอแหลม บางนา ประเวศ พระโขนง ยานนาวา วัฒนา สวนหลวง) ตั้งอยู่ที่สำนักงานเขตประเวศ ชั้น 6 ถนนเฉลิมพระเกียรติ ร.9 แขวงประเวศ เขตประเวศ กรุงเทพมหานคร 10250
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 4 (เขตคันนายาว บางกะปิ ลาดพร้าว บึงกุ่ม วังทองหลาง สะพานสูง) ตั้งอยู่เลขที่ 72, 74, 76 อาคารกีรทรัพย์ ถนนนวมินทร์ 98 แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กรุงเทพมหานคร 10230 
  สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 5 (เขตดินแดง พญาไท ห้วยขวาง) ตั้งอยู่ที่อาคารสำนักงานประกันสังคม ชั้น 8 ในบริเวณกระทรวงแรงงาน ถนนมิตรไมตรี แขวงดินแดง เขตดินแดง กรุงเทพมหานคร 10400 
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 6 (เขตคลองสาน ธนบุรี บางพลัด บางกอกน้อย บางกอกใหญ่) ตั้งอยู่เลขที่ 308 ร้านสหกรณ์กรุงเทพ จำกัด สำนักงานลาดหญ้า ชั้น 3 ถนนลาดหญ้า แขวงคลองสาน เขตคลองสาน กรุงเทพมหาคนร 10600 
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 7 (เขตตลิ่งชัน ทวีวัฒนา บางแค ภาษีเจริญ หนองแขม) ตั้งอยู่ที่อาคารกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน (ส่วนแยกตลิ่งชัน) 22/3 ถนนบรมราชชนนี แขวงฉิมพลี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร 10170 
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 8 (เขตดุสิต ป้อมปราบศัตรูพ่าย พระนคร สัมพันธวงศ์) ตั้งอยู่ที่อาคารกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน (เดิม) ชั้น 1, 2 ภายในกระทรวงมหาดไทย แขวงวัดราชบพิธ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 9 (เขตจตุจักร ดอนเมือง บางเขน บางซื่อ สายไหม หลักสี่) ตั้งอยู่ที่สำนักงานเขตจตุจักร ชั้น 7 ซอยวิภาวดีรังสิต 34 ถนนวิภาวดีรังสิต แขวงจตุจักร เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900  
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 10 (เขตคลองสามวา มีนบุรี ลาดกระบัง หนองจอก) ตั้งอยู่เลขที่ 555/28-33 ชั้น 3 หมู่ 13 ถนนสีหบุรานุกิจ แขวงมีนบุรี เขตมีนบุรี กรุงเทพมหานคร 10510 
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 1 (พระนครศรีอยุธยา)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 2 (ชลบุรี)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 3 (นครราชสีมา)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 4 (อุดรธานี)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 5 (ลำปาง)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 6 (นครสวรรค์)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 7 (ราชบุรี)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 8 (สุราษฎร์ธานี)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 9 (สงขลา)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 10 (สมุทรปราการ)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 11 (ตลิ่งชัน)
 ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานเขต 12 (มีนบุรี)

ราชการบริหารส่วนภูมิภาค  
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัด

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 กระทรวงแรงงาน 
 กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
 สำนักพัฒนามาตรฐานแรงงาน
 สำนักแรงงานสัมพันธ์
 กองความปลอดภัยแรงงาน
 กองคุ้มครองแรงงาน
 กองคุ้มครองแรงงานนอกระบบ
 กองนิติการ
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 1 (เขตบางรัก ปทุมวัน ราชเทวี สาทร)
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 2 (เขตจอมทอง ทุ่งครุ บางขุนเทียน บางบอน ราษฎร์บูรณะ)
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 3 (เขตคลองเตย บางนา ประเวศ พระโขนง ยานนาวา วัฒนา สวนหลวง)
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 4 (เขตคันนายาว บางกะปิ ลาดพร้าว บึงกุ่ม สะพานสูง วังทองหลาง)
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 5 (เขตดินแดง พญาไท ห้วยขวาง)
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 6 (เขตคลองสาน ธนบุรี บางพลัด บางกอกน้อย บางกอกใหญ่)
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 7 (เขตตลิ่งชัน ทวีวัฒนา บางแค ภาษีเจริญ หนองแขม)
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 8 (เขตดุสิต ป้อมปราบศัตรูพ่าย พระนคร สัมพันธวงศ์)
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 9 (เขตจตุจักร ดอนเมือง บางเขน บางซื่อ สายไหม หลักสี่)
 สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ 10 (เขตคลองสามวา มีนบุรี ลาดกระบัง หนองจอก)

กระทรวงแรงงาน
แรงงาน (กระทรวง)
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2508
สวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน