สถาบันพัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

สถาบันพัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยภาคตะวันออกเฉียงหนือ เดิมมีชื่อว่า ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2497 โดยใช้ชื่อเมื่อครั้งก่อตั้งว่า ศูนย์กลางอบรมการศึกษาผู้ใหญ่จังหวัดอุบลราชธานี มีชื่อย่อว่า ศ.อ.ศ.อ. เป็นหน่วยงานการศึกษานอกโรงเรียนในระดับภาค ตั้งอยู่ใจกลางเมืองอุบลราชธานี

เคยเป็นสถานที่ตั้งของศาลากลางจังหวัดอุบลราชธานี (ชั่วคราว) ซึ่งถูกเผาทำลายจากเหตุการณ์ชุมนุมทางการเมือง เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2553

ประวัติ
สถาบันพัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยภาคตะวันออกเฉียงหนือ หรือ ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีชื่อเมื่อครั้งแรกก่อตั้งว่า ศูนย์กลางอบรมการศึกษาผู้ใหญ่จังหวัดอุบลราชธานี โดยมีชื่อย่อว่า ศ.อ.ศ.อ. หรือชื่อย่อเป็นภาษาอังกฤษ คือ TUFEC ซึ่งย่อมาจากคำเต็มว่า Thailand UNESCO Fundamental Education Centre อยู่ในความดูแลของกองการศึกษาผู้ใหญ่  กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
     
ศ.อ.ศ.อ. ตั้งขึ้นตามมติที่ประชุมใหญ่ของ UNESCO ครั้งที่ 6 ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส เมื่อ พ.ศ. 2494 ที่มีบรรดาประเทศที่เป็นสมาชิก 64 ประเทศ รวมทั้งประเทศไทย (หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เป็นหัวหน้าผู้แทนไทย) มีมติเอกฉันท์ให้ตั้งศูนย์กลางการศึกษาหลักมูลฐานขึ้นประจำภูมิภาต่างๆ ทั่วโลกขึ้น 6 แห่ง แต่สามารถสร้างได้เพียง 3 แห่ง โดย ศ.อ.ศ.อ. เป็นศูนย์กลางการศึกษาหลักมูลฐานแห่งที่  3  ของโลก ตั้งขึ้นในจังหวัดอุบลราชธานี

สถาบันการศึกษาแห่งนี้มุ่งถึงการศึกษาและมูลสารศึกษา (Fundamental  Education)  มูลสารศึกษาเป็นรูปแบบหนึ่งของการศึกษาเบื้องต้น  ที่จะช่วยให้การศึกษาทั่วๆ ไป   แก่เด็กและผู้ใหญ่ให้มีความรู้ความสามารถที่จะประกอบอาชีพเพื่อยกระดับฐานะตลอดจนช่วยให้ประชาชนเข้าถึงปัญหาชุมชุน  สามารถปลุกให้ชาวบ้านรู้จักและคำนึงถึงสิทธิหน้าที่ของตนเองเมื่ออยู่ร่วมกันโดยสันติสุขในสังคม

เมื่อเดือนพฤษศจิกายน  พ.ศ. 2494 ยูเนสโกได้ส่งนายจอร์น  เบาเออร์ส   (Mr.John  Bowers) ให้สำรวจสถานที่ที่เหมาะสมสำหรับจัดตั้งศูนย์กลางการศึกษามูลฐานและพิจารณาความเหมาะสมของสถานที่ ซึ่งประเทศไทยได้เสนอสถานที่ 2 แห่ง คือ อ่างศิลา  จังหวัดชลบุรี และที่จังหวัดอุบลราชธานี โดยคณะสำรวจของนายจอร์น เห็นว่าจังหวัดอุบลราชธานีมีความเหมาะสม เนื่องจาก
	
 จังหวัดอุบลราชธานี  มีสภาพความเป็นอยู่คล้ายกับจังหวัดต่างๆ  ในภาคอื่นๆ  ของประเทศประกอบกับเป็นจังหวัดที่มีพลเมืองมากเป็นที่  2  รองจากจังหวัดพระนคร สมควรอย่งยิ่งที่จะให้การศึกษาเพื่อให้เจริญก้าวหน้ากว่าที่เป็นอยู่
 จังหวัดอุบลราชธานี มีความสะดวกสบายในการคมนาคม ทั้งทางเตรื่องบิน รถไฟ และรถยนต์ ซึ่งสะดวกกับการติดต่อกับจังหวัดพระนครอันเป็นศูนย์กลางของประเทศ และเวลาในการติดต่อทั้งสามทางนี้ก็ไม่กินเวลามากนัก ทั้งระยะทางกไม่ไกลจนเกินควร นอกจากนี้จังหวัดอุบลราชธานียังมีการคมนาคมติดต่อกับจังหวัดต่างๆ ในภาตะวันออกเฉียงเหนือ ได้สะดวกสบายทุกๆ จังหวัด และทุกๆฤดูกาล
 จังหวัดอุบลราชธานีได้พยายามปรับปรุงระบบการจัดการศึกษาทั้งทางโรงเรียนอนุบาล ปฐมศึกษา มัธยมศึกษา อาชีวศึกษา เตรียมอุดมศึกษา และการฝึกหัดครู  นับว่าเป็นจังหวัดที่ให้การศึกษาครบทุกแขนง เหมาะกับการที่จะให้เป็นสถานที่ทดลองการจัดการศึกษาหลักมูลฐาน
 ถ้าหากว่าศูนย์กลางการศึกษาหลักมูลฐานหลักนี้เป็นปึกแผ่นดีแล้ว ก็อาจจะเปลี่ยนเป็นศูนย์กลางอบรมการศึกษาระหว่างชาติประจำภาคอาเซียตะวันออกขึ้น เพราะจังหวัดอุบลราชธานี เป็นจังหวัดชายเดนทางด้านะวันออก ประเทศต่างๆที่อยู่ใกล้เคียง เช่น ลาว เขมร ญวน ก็อาจจะมาศึกษาได้สะดวก 
 ภายในบริเวณที่ตั้งศูนย์กลางแห่งนี้และรัศมีไม่เกิน  15 กิโลเมตร จากที่ตั้งศูนย์กลางมีหมู่บ้านต่างๆ ซึ่งยังมีความต้องการที่จะบูรณะและปรับปรุงด้านการอนามัย การเกษตร การอุตสาหกรรม การจัดเคหะสถานบ้านเรือน การศึกษาและสวัสดิภาพของสังคม เพื่อเป็นขั้นทดลองในการดำเนินงาได้โดยสะดวก อีกอย่างหนึ่งเนื่องจากภาคนี้กันดารแห้งแล้งกว่าภาคอื่นๆ ประชาชนส่วนมากยากจนข้นแค้น สมควรที่จะปรับปรุงแก้ไขให้เจริญยิ่งขึ้น

หลังจากนั้นกระทรวงศึกษาธิการก็ได้ตั้งคณะกรรมการขึ้นชุดหนึ่ง ประกอบด้วย นายอภัย  จันทวิมล  นายพร  ทองพูนศักดิ์ นายบุญถิ่น  อัตถากร  Mr.Thomas  Wilson  Dr.Hutchinson   และ  Dr.Tieman  และนายชวน  ฉวีวงค์  ได้เดินทางไปจังหวัดอุบลราชธานีเมื่อปลายเดือนธันวาคม  2494 เพื่อสำรวจสถานที่ตลอดจนความเป็นอยู่และสภาพแวดล้อมของประชาชน  ต่อมาในเดือนตุลาคม  2494  นายบุรินทร์  สิมพะลิก หม่อมหลวงมานิจ  ชุมสาย   Mr.Marshall.  Dr.Allcot.   Dr.Hutchinson  และนายชวน  ฉวีวงค์  ได้ไปสำรวจรายละเอียดบางประการของประชากรอีก  เพราะ  Mr.Marahall  หัวหน้าผู้แทนยูเนสโกประจำประเทศไทยได้มารับงานต่อจาก  Mr.Thomas  Wilson

รายชื่อผู้อำนวยการ 
 นายอภัย จันทวิมล  14 พฤษภาคม 2497 - 9 ตุลาคม 2504
 นายเกรียง เอี่ยมสกุล (กีรติกร)  10 ตุลาคม 2504 - 17 มิถุนายน 2506 
 นายประสงค์ รังสิวัฒนะ  18 มิถุนายน 2506 - 31 พฤษภาคม 2507
 นายสนิท สุวรรณทัต  1 มิถุนายน 2507 - 30 กันยายน 2508
 นายพินิต กาญจนะวงศ์  1 ตุลาคม 2508 - 1 มีนาคม 2516
 นายเฉลิม สุขเสริม  2 มีนาคม 2516 - 20 พฤศจิกายน 2517
 นายประมูล พลโกษฐ์  21 พฤศจิกายน 2517 - 21 มีนาคม 2523 
 นายบุญทัน ฉลวยศรี  1 เมษายน 2523 - 30 กันยายน 2534
 นายสงัด สันตะพันธุ์  1 ตุลาคม 2534 - 7 กันยายน 2539
 นายสถาน สุวรรณราช  1 ตุลาคม 2539 - 13 ธันวาคม 2542
 ว่าที่ ร.ต.ณรงค์ศักดิ์ กุลจินต์  10 มกราคม 2543 -30 กันยายน 2546
 ว่าที่ ร.ต.สิน รองโสภา 10 พฤศจิกายน 2546 - 13 มิถุนายน 2547
 นายจรูญพงษ์ จีระมะกร  14 มิถุนายน 2547 -30 กันยายน 2550
 นายนิคม ทองพิทักษ์ 1 ตุลาคม 2550 ถึง วันที่ 30 กันยายนย 2552
 นางนลินี ศรีสารคาม จันทร์ตรี 6 ตุลาคม 2552 -30 กันยายน 2554
 นายวราวุธ พยัคพงษ์ 1 ตุลาคม 2554 - 17 กุมภาพันธ์ 2557
 นายชาตรี  เสงี่ยมวงศ์  17 กุมภาพันธ์ 2557 - 1 กุมภาพันธ์ 2558
 นายวิเชียรโชติ โสอุบล 2 กุมภาพันธ์ 2558 -

ที่อยู่ 
เลขที่ 415 ถนนชยางกูร ตำบลในเมือง อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี มีอาณาเขต ดังนี้ 
 ทิศตะวันออกเฉียงใต้ อยู่ติดกับ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
 ทิศตะวันออก ติดกับ โรงเรียนกีฬาจังหวัดอุบลราชธานี และ ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษาจังหวัดอุบลราชธานี 
 ทิศตะวันตก ติดกับ โรงพยาบาลพระศรีมหาโพธ์
 ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ติดกับ สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน อุบลราชธานี

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 ศูนย์การศึกษานอกโรงงเรียนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  

การศึกษาในจังหวัดอุบลราชธานี
องค์การในจังหวัดอุบลราชธานี