คุรุนานักชยันตี

คุรุนานักเทพจีคุรปุรับ หรือชื่ออื่น ๆ เช่น ปรกาศอุตสัพแห่งคุรุนานัก และ คุรุนานักเทพจีชยันตี คือวันเฉลิมฉลองวันเกิดของคุรุซิกข์ท่านแรก คุรุนานักเทพ ศาสดาแรกของศาสนาซิกข์ ถือเป็นเทศกาลที่ชาวซิกข์และชุมชนศาสนาซิกข์ให้การเคารพบูชาสูงสุดเทศกาลหนึ่ง 

เทศกาลต่าง ๆ ในศาสนาซิกข์นั้นเกี่ยวข้องกับการครบรอบต่าง ๆ ของคุรุซิกข์ทั้ง 10 ท่าน ผู้มีส่วนสร้างความเชื่อซิกข์ให้เกิดเป็นรูปเป็นร่างขึ้น วันเกิดของคุรุซิกข์นั้นเรียกว่า “คุรปุรับ” ถือว่าเป็นโอกาสสำคัญที่จะเฉลิมฉลองและสวดภาวนากันในหมู่ซิกข์ คุรุนานัก ผู้ก่อตั้งศาสนาซิกข์ เกิดที่เมือง Rai-Bhoi-di Talwandi หรือในปัจจุบันตั้งอยู่ในคุรุนานกาสาหิบ อำเภอเศขูปุระ (Shekhupura District) ประเทศปากีสถาน ในประเทศอินเดียกำหนดให้วันนี้เป็นวันหยุดในประเทศอินเดีย

ในภาอีพล ชนามสาขี (Bhai Bala Janamsakhi) ซึ่งเป็นที่ถกเถียงระบุว่าคุรุนานักเกิดในวันพระจันทร์เต็มดวง (ปุรนิมา) เดือนกติกตามปฏิทินจันทรคติอินเดีย ชาวซิกข์เฉลิมฉลองคุรุนานักคุรปุรับในช่วงเดือนพฤศจิกายนด้วยเกตุที่กล่าวข้างต้น และปฏิบัติอย่างฝังแน่นในธรรมเนียมปฏิบัติซิกข์ อย่างไรก็ตามมีนักวิชาการและหน่วยงานบางส่วนเชื่อว่าวันเกิดของคุรุนานักควรจะเฉลิมฉลองในเทศกาลไวสาขี ซึ่งตรงกับวันที่ 14 เมษายน ตามปฏิทินนานักศาหิดั้งเดิม ซึ่งระบุไว้โดยศรีอกาลตัขต์ในปี 2003 อย่างไรก็ตามผู้คนและองค์กรจำนวนมากยังคงฉลองตามธรรมเนียมในวันพระจันทร์เต็มดวง (ปุรนิมา) ของเดือนการติก ตามประสงค์ของสันตะซิกข์หลายองค์

เทศกาล

การเฉลิมฉลองโดยทั่วไปเหมือนกันหมดในชาวซิกข์ อาจมีเพลงสวดที่แตกต่างกันไป การเฉลิมฉลองมักเริ่มด้วย “ปรภัตเผริส“ (Prabhat Pheris) ซึ่งคือพิธีช่วงเช้าตรู่ จัดที่คุรุทวาราและขยายไปยังชุมชนโดยรอบขับร้องเพลงสวด โดยทั่วไปแล้วสองวันก่อนวันงานจะมีการ “อขันตปาถะ“ (Akhand Path) คือการอ่านคัมภีร์ศรีคุรุครันถสาหิบ ต่อเนื่องยาว 48 ชั่วโมงในคุรุทวารา

หนึ่งวันก่อนวันงานจะมีพิธีที่เรียกว่า “นครกิรตัน” (Nagarkirtan)  นำโดยปัญจปียาร์ (Panj Pyara) เป็นผู้นำขบวนถือธงซิกข์ (ธงนิศานสาหิบ; Nishan Sahib) และแห่เกี้ยว (ปัลกิ; Palki) ที่ภายในตั้งคุรุครันถสาหิบ ตามด้วยขบวนนักขับร้องบทสวด และศาสนิกชนร้องคอรัส ในขบวนยังมีวงเครื่องทองเหลือง และกลุ่ม “คัตกา” (Gatka) แสดงดาบ ศิลปะการป้องกันตัว และจำลองการทำศึกโดยใช้อาวุธแบบดั้งเดิม ขบวนนี้มักแห่ไปตามถนนของเมือง ทางเดินที่ผ่านจะคลุมด้วยป้ายต่าง ๆ ประตูก็จะประดับด้วยธงและดอกไม้เพื่อเฉลิมฉลองโอกาสพิเศษนี้

ในวันงานคุรปุรับ การเฉลิมฉลองเริ่มแต่เช้าตรู่ ราวตี 4-5 เวลาซึ่งเรียกว่าเป็นช่วง “อมฤตเวลา” (Amrit Vela) โดยเริ่มจากการขับร้องบทสวดตอนเช้า (อสา-กี-วาร์; Asaa-Ki-Vaar) ตามด้วยรูปแบบต่าง ๆ ของ “กฐา” (Katha; การนำคัมภีร์ออกมาแสดง) และ “กีรตัน” (Kirtan; บทสวดจากคัมภีร์) เพื่อสรรเสริญคุรุศาสดา หลังจากนั้นจะมีการจัดอาหารมื้อกลางวันอย่างพิเศษให้กับชุมชนภายในลังเกอร์ (Langar) ในคุรุทวาราโดยจิตอาสา ภายใต้แนวคิดที่ว่าทุกคน ทุกเพศ ทุกชนชั้นวรรณะ ควรจะได้รับอาหารด้วยจิตวิญญานของเสวา (Seva)

อ้างอิง 

วันสำคัญทางศาสนาซิกข์
เทศกาลในประเทศอินเดีย