ปลาสร้อยนกเขาน้ำจืด

ปลาสร้อยนกเขาน้ำจืด หรือ ปลาสร้อยนกเขา เป็นสกุลของปลาน้ำจืดสกุลหนึ่ง ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) โดยใช้ชื่อสกุลว่า  Osteochilus (/อ็อสแตโอคิลุส/)

ลักษณะ 
ปลาในสกุลนี้มีลักษณะเด่นคือ ลักษณะปากที่ริมฝีปากบนและล่างหยักเป็นชายครุย ริมฝีปากล่างแผ่กว้างติดต่อกับคาง ส่วนหน้าขากรรไกรล่างเป็นแผ่นกระดูกมีขอบเป็นสัน ครีบหลังมีก้านครีบเดี่ยวที่ขอบเรียบไม่เป็นหนามแข็ง มีก้านครีบแขนง 10-18 ก้าน ในบางชนิดมีหนวด 2 คู่ เป็นที่ริมฝีปากบน 1 คู่ และริมฝีปากล่าง 1 คู่ ในชนิดที่มีหนวดคู่เดียวจะอยู่เฉพาะที่มุมปาก ในหลายชนิดมีรูเล็ก ๆ บนปลายจะงอยปาก 
มีขนาดตั้งแต่ 20-40 เซนติเมตร เป็นปลาที่อาศัยอยู่รวมเป็นฝูงใหญ่ พบได้ทั่วไปในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จนถึงจีนตอนล่าง ถือเป็นปลาที่หาได้ง่าย และมีความสำคัญทางเศรษฐกิจ

ชนิด 
ปัจจุบันพบแล้ว 35 ชนิด โดยมีชนิดที่พบได้บ่อยและมีความสำคัญ เช่น ปลาสร้อยนกเขา (O. hasseltii), ปลาพรมหัวเหม็น (O. melanopleurus), ปลาร่องไม้ตับ (O. microcephalus) เป็นต้น

การจำแนก 
Osteochilus bellus Popta, 1904
Osteochilus bleekeri Kottelat, 2008
Osteochilus borneensis (Bleeker, 1857)	 
Osteochilus brachynotopteroides Chevey, 1934	 
Osteochilus chini Karnasuta, 1993	 
Osteochilus enneaporus (Bleeker, 1852) — ปลาหน้าหมอง
Osteochilus flavicauda Kottelat & Tan, 2009 
Osteochilus harrisoni Fowler, 1905
Osteochilus ingeri Karnasuta, 1993	 
Osteochilus intermedius Weber & de Beaufort, 1916	 
Osteochilus jeruk Hadiaty & Siebert, 1998	 
Osteochilus kahajanensis (Bleeker, 1857)	 
Osteochilus kappenii (Bleeker, 1857)	 
Osteochilus kelabau Popta, 1904	 
Osteochilus kerinciensis Tan & Kottelat, 2009
Osteochilus kuekenthali Ahl, 1922
Osteochilus lini Fowler, 1935	 
Osteochilus longidorsalis (Pethiyagoda & Kottelat, 1994)	 
Osteochilus melanopleurus (Bleeker, 1852) — ปลาพรม, ปลาพรมหัวเหม็น, ปลาพรหมหัวเหม็น
Osteochilus microcephalus (Valenciennes, 1842) — ปลาร่องไม้ตับ, ปลาข้างลาย
Osteochilus nashii (Day, 1869)	 
Osteochilus partilineatus Kottelat, 1995	 
Osteochilus pentalineatus Kottelat, 1982	 
Osteochilus repang Popta, 1904	 
Osteochilus salsburyi Nichols & Pope, 1927	 
Osteochilus sarawakensis Karnasuta, 1993	
Osteochilus scapularis Fowler, 1939 
Osteochilus schlegelii (Bleeker, 1851)	 
Osteochilus serokan Hadiaty & Siebert, 1998	 
Osteochilus sondhii Hora &  Mukerji, 1934	 
Osteochilus spilurus (Bleeker, 1851)	 
Osteochilus striatus Kottelat, 1998	 
Osteochilus vittatoides Popta, 1904
Osteochilus vittatus (Valenciennes, 1842) — ปลาสร้อยนกเขาน้ำจืด
Osteochilus waandersii (Bleeker, 1852) — ปลาร่องไม้ตับวานเดิร์ส

ในประเทศไทย 
ในประเทศไทย อาจเรียกปลาบางชนิดในสกุลนี้ว่า "ปลาซ่า" เนื่องมาจากพฤติกรรมที่รวมตัวกันเป็นฝูง เมื่อตกใจจะกระโดดขึ้นเหนือน้ำพร้อม ๆ กันจนเกิดเสียงดังซ่า โดยชื่อปลาซ่ายังหมายรวมถึงปลาในวงศ์ปลาตะเพียนอื่น ๆ ที่มีลักษณะใกล้เคียงกันอีกด้วย เช่น ปลาในสกุลปลาสร้อยลูกนุ่น (Labiobarbus) เป็นต้น

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

 
วงศ์ย่อยปลาเลียหิน