ปลาถ้ำ

ปลาถ้ำ () คือปลาที่อาศัยอยู่ในถ้ำที่มืดมิด โดยมากจะเป็นปลาที่มีผิวหนังสีขาวซีดเผือกและตาบอดหรือตาเล็กมากเนื่องจากไม่ได้ใช้สายตาให้เป็นประโยชน์เลย เพราะแสงสว่างส่องเข้าไปไม่ถึง ปลาถ้ำจะมีระบบนิเวศน์และพฤติกรรมของตัวเองโดยเฉพาะ แตกต่างจากปลาที่พบทั่วไป ซึ่ง ปลาถ้ำสามารถพบได้ในถ้ำทุกภูมิภาคของโลก

ในส่วนของทวีปยุโรป เพิ่งจะมีการค้นพบปลาถ้ำเป็นครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 2012 โดยนักดำน้ำผู้หนึ่งขณะสำรวจแม่น้ำดานูบ ที่ตอนเหนือของภาคใต้ประเทศเยอรมนี โดยพบปลาที่อยู่ในวงศ์ปลาหมู (Cobitidae) ที่มีผิวหนังซีดขาวออกชมพู เห็นเส้นเลือดภายใต้ผิวหนังด้วยตาเปล่าได้ และมีดวงตาขนาดเล็ก ซึ่งนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าเป็นปลาที่แยกออกมาจากปลาหมูหรือปลาค้อทั่วไปเมื่อ 20,000 ปีก่อน และคงจะไม่ได้มีเพียงแค่ชนิดเดียว

สำหรับในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คาดว่าจะมีถึง 26–39 ชนิด การสำรวจในปี ค.ศ. 2001 ที่ต้นน้ำในจังหวัดจันทบุรี พบ 8 ชนิด ในสกุล Schistura

การจำแนก 
ปัจจุบัน พบในประเทศไทยไม่ต่ำกว่า 8 ชนิด ใน 3 วงศ์ ได้แก่
 วงศ์ปลาค้อ (Balitoridae)
 วงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae)
 วงศ์ปลาเนื้ออ่อน (Siluridae)

วงศ์ปลาค้อ
มี 5 ชนิด  
 ปลาค้อถ้ำวังบาดาล (Nemacheilus troglocataractus) มีความยาว 7 เซนติเมตร  พบในถ้ำวังบาดาล อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี
 ปลาค้อถ้ำจารุธานินทร์ (Schistura jaruthanini) มีความยาว 7 เซนติเมตร พบที่ถ้ำคลองงู อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี
 ปลาค้อถ้ำปางมะผ้า (Schistura oedipus) มีความยาวประมาณ 5 เซนติเมตร พบในระบบถ้ำใน อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน จัดว่าเป็นปลาถ้ำที่มีขนาดเล็กที่สุดที่พบในประเทศไทย
 ปลาค้อถ้ำพระวังแดง  (Schistura spiesi)  พบในถ้ำพระวังแดง ในอุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง จังหวัดพิษณุโลก
 ปลาค้อถ้ำเนินมะปราง (Schistura deansmarti)  มีความยาวประมาณ 10 เซนติเมตร พบที่ถ้ำในอุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง อำเภอวังทอง และอำเภอเนินมะปราง จังหวัดพิษณุโลก
 ปลาค้อถ้ำภูถ้ำน้ำ (Schistura kaysonei)  มีความยาวประมาณ 6 เซนติเมตร พบในภูถ้ำน้ำ เมืองท่าแขก แขวงคำม่วน ประเทศลาว

วงศ์ปลาตะเพียน
มี 2 ชนิด
 ปลาจาดถ้ำ (Poropuntius speleops) มีความยาวประมาณ 20 เซนติเมตร พบในถ้ำเทวดา อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ
 ปลาพลวงถ้ำ (Neolissochilus subterraneus) พบในถ้ำพระวังแดง ในอุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง จังหวัดพิษณุโลก

วงศ์ปลาเนื้ออ่อน
มี 1 ชนิด
 ปลาชะโอนถ้ำ (Pterocryptis buccata) มีความยาวประมาณ 20 เซนติเมตร  พบในถ้ำวังบาดาล อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี มี 2 ลักษณะ คือ สีชมพูและสีเทา

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
ปลาถ้ำ 9 ชนิด ที่ประกาศเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามกฎกระทรวงฯ2546...

ปลาที่พบในประเทศไทย
ปลาน้ำจืด
วงศ์ปลาค้อ
วงศ์ปลาตะเพียน
วงศ์ปลาเนื้ออ่อน
สิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น
ปลาน้ำตกและลำธาร
ปลาแบ่งตามชื่อสามัญ
ปลาถ้ำ