จารึกระฆังเจดีย์ชเวซี่โกน

จารึกระฆังเจดีย์ชเวซี่โกน () เป็นจารึกสามภาษาบนระฆังเจดีย์ชเวซี่โกนในเจดีย์ชเวซี่โกน พุกาม ประเทศพม่า ซึ่งบริจาคให้แก่วัดโดยพระเจ้าบุเรงนองแห่งราชวงศ์ตองอู จารึกเขียนด้วยภาษาพม่า, ภาษามอญ และภาษาบาลี เนื้อหาเกี่ยวกับเหตุการณ์ในหกปีแรกของการครองราชย์ และเป็นหลักฐานลายลักษณ์อักษรยุคปัจจุบันชิ้นเดียวที่มีการเรียกขานพระเจ้าบุเรงนองว่าเป็น "ผู้ชนะสิบทิศ" คำซึ่งเป็นที่รู้จักทั่วไปในคนไทยกับคนมอญ 

องค์การศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้ขึ้นทะเบียนจารึกระฆังเจดีย์ชเวซี่โกนเป็นเอกสารความทรงจำแห่งโลกเมื่อปี 2560 ในนาม "จารึกระฆังพระเจ้าบุเรงนอง" ()

เนื้อหาสรุป 
จารึกประกอบด้วยภาษาพม่าจำนวน 43 บรรทัด, ภาษามอญ 35 บรรทัด และ ภาษาบาลี 5 บรรทัด และระบุพระนามของบุเรงนองกับอัครมเหสีทั้งสองพระองค์อย่างถูกต้อง เนื้อหาในจารึกประกอบด้วยเหตุการณ์ในรัชสมัย 6 ปีแรก ได้แก่
 พิชิตตองอู, 11 มกราคม ค.ศ. 1551
 พิชิตแปร, 30 สิงหาคม ค.ศ. 1551
 พิชิตพะโค, 12 มีนาคม ค.ศ. 1552
 จัดแขวนระฆังแห่งความยุติธรรมด้านหน้าพระราชวังกัมโพชธานี
 บุเรงนองขึ้นครองราชย์ และสถาปนาอัครมเหสีพระนางอตุลสิริมหาราชเทวี, 12 มกราคม ค.ศ. 1554
 พิชิตอังวะ, 22 มกราคม ค.ศ. 1555
 ส่งพระธรมทูตไปยังซีลอน (ศรีลังกา) เพื่อพัฒนาศาสนาพุทธแบบเถรวาท
 เตรียมการยุทธ์เข้ายึดบรรดารัฐฉาน, 9 พฤศจิกายน ค.ศ. 1556 - 8 มกราคม ค.ศ. 1557
 พิชิต Mong Mit (Momeik) และสี่ป้อ, 25 มกราคม ค.ศ. 1557
 สร้างพระเจดีย์ถวายไว้ในเมือง Mong Mit และ สี่ป้อ, 8 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1557
 พิชิตโม่ญี่น, 6 มีนาคม ค.ศ. 1557
 พิชิตโม่ก้อง, 11 มีนาคม ค.ศ. 1557
 ประกาศห้ามฝังศพทาสชายหญิงในพิธีถวายพระเพลิงของเจ้าฟ้า
 เดินทางออกจากโม่ก้อง, 9 เมษายน ค.ศ. 1557
 ปิดทองเจดีย์ชเวซี่โกนจากฐานถึงยอด
 ถวายระฆังเจดีย์ชเวซี่โกน หนัก 2100 viss (ราว 3423 กิโลกรัม), หล่อจากทองแดง, 23 พฤษภาคม ค.ศ. 1557
 สวดมนต์เพื่อขอให้ได้เข้าสู่พุทธภาค และเรียกขานตนว่าเป็น "ผู้ชนะสิบทิศ"

อ้างอิง

บรรณานุกรม
 

บันทึกเหตุการณ์พม่า
จารึกในประเทศพม่า
พุกาม
จักรวรรดิตองอูที่หนึ่ง
ความทรงจำแห่งโลก
จารึกศาสนาพุทธ