อำเภอหนองวัวซอ

หนองวัวซอ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุดรธานี เดิมเป็นท้องที่ทั้งหมดของตำบลหมากหญ้า (ตำบลนาแองเดิม) อำเภอเมืองอุดรธานี ที่ตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2468 ต่อมาได้ขอจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอในปี พ.ศ. 2514 โดยแยกออกจากอำเภอเมืองอุดรธานี และยกฐานะเป็นอำเภอปี พ.ศ. 2517

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอหนองวัวซอตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอกุดจับ
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองอุดรธานีและอำเภอหนองแสง
 ทิศใต้ ติดต่อกับ​อำเภอเขาสวนกวาง (จังหวัดขอนแก่น) และอำเภอโนนสัง (จังหวัดหนองบัวลำภู)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองหนองบัวลำภู (จังหวัดหนองบัวลำภู)

ประวัติ 
อำเภอหนองวัวซอนั้น เดิมพื้นที่อำเภอทั้งหมดนั้นเป็นเขตตำบลหมากหญ้า อำเภอเมืองอุดรธานี เมื่อวันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2514 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกตำบลอูบมุง ตำบลหมากหญ้า และตำบลนิคมสงเคราะห์ ออกจากการปกครองของอำเภอเมืองอุดรธานี รวมตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองวัวซอ และในวันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2516 มีประกาศของกระทรวงมหาดไทยให้โอนพื้นที่ตำบลนิคมสงเคราะห์กลับเข้าไปอยู่ในเขตท้องที่อำเภอเมืองอุดรธานีดังเดิม เนื่องจากห่างไกลจากกิ่งอำเภอหนองวัวซอ จนกระทั่งเมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอหนองวัวซอ จนถึงปัจจุบัน

 วันที่ 31 พฤษภาคม 2468 ยุบตำบลนาแอง แล้วตั้งตำบลหมากหญ้าขึ้นแทน
วันที่ 16 พฤษภาคม 2504 ตั้งตำบลอูบมุง แยกออกจากตำบลหมากหญ้า
นที่ 25 พฤษภาคม 2508 ตั้งตำบลนิคมสงเคราะห์ แยกออกจากตำบลเชียงพิณ ตำบลบ้านตาด และตำบลหมากหญ้า
วันที่ 29 กรกฎาคม 2512 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองวัวซอ ในท้องที่บางส่วนของตำบลหมากหญ้า
วันที่ 20 เมษายน 2514 แยกพื้นที่ตำบลอูบมุง ตำบลหมากหญ้า และตำบลนิคมสงเคราะห์ ของอำเภอเมืองอุดรธานี ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองวัวซอ ขึ้นกับอำเภอเมืองอุดรธานี
 วันที่ 19 กันยายน 2515 ตั้งตำบลหนองอ้อ แยกออกจากตำบลอูบมุง และตำบลหมากหญ้า
 วันที่ 4 กันยายน 2516 โอนพื้นที่ตำบลนิคมสงเคราะห์ กิ่งอำเภอหนองวัวซอ อำเภอเมืองอุดรธานี มาขึ้นกับอำเภอเมืองอุดรธานี ดังเดิม
 วันที่ 28 มีนาคม 2517 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอหนองวัวซอ อำเภอเมืองอุดรธานี เป็น อำเภอหนองวัวซอ
 วันที่ 21 สิงหาคม 2522 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองอ้อ - โนนหวาย ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองอ้อ
 วันที่ 27 พฤศจิกายน 2522 ตั้งตำบลกุดหมากไฟ แยกออกจากตำบลอูบมุง
 วันที่ 7 กรกฎาคม 2524 ตั้งตำบลน้ำพ่น แยกออกจากตำบลหมากหญ้า
 วันที่ 23 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลโนนหวาย แยกออกจากตำบลหนองอ้อ
 วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลหนองบัวบาน แยกออกจากตำบลหมากหญ้า
 วันที่ 4 มกราคม 2539 ตั้งตำบลหนองวัวซอ แยกออกจากตำบลหมากหญ้า
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลหนองวัวซอ และสุขาภิบาลหนองอ้อ - โนนหวาย เป็นเทศบาลตำบลหนองวัวซอ และเทศบาลตำบลหนองอ้อ - โนนหวาย ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย
วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลหนองวัวซอ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวบาน
 วันที่ 13 กรกฎาคม 2555 เปลี่ยนชื่อเทศบาลตำบลหนองอ้อ - โนนหวาย เป็นเทศบาลตำบลภูผาแดง

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอหนองวัวซอแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 78 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอหนองวัวซอประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลหนองวัวซอ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหมากหญ้า และบางส่วนของตำบลหนองวัวซอ
 เทศบาลตำบลภูผาแดง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองอ้อ และบางส่วนของตำบลโนนหวาย
 เทศบาลตำบลอูบมุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอูบมุงทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลโนนหวาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนหวาย (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลภูผาแดง)
 เทศบาลตำบลกุดหมากไฟ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดหมากไฟทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลหนองบัวบาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวบานทั้งตำบล และตำบลหนองวัวซอ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลหนองวัวซอ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลหมากหญ้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหมากหญ้า (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลหนองวัวซอ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองอ้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองอ้อ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลภูผาแดง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำพ่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำพ่นทั้งตำบล

อ้างอิง 

 
หนองวัวซอ