ภาษากะเหรี่ยงสะกอ

ภาษากะเหรี่ยงสะกอ (S'gaw Karen) หรือ ภาษากะเหรี่ยงขาว หรือ ภาษาปกาเกอะญอ เป็นภาษาของชาวกะเหรี่ยงสะกอ มีผู้พูดทั้งหมด 1,584,700 คน พบในพม่า 1,284,700 คน (พ.ศ. 2526) ในลุ่มแม่น้ำอิระวดี ในไทยพบ 300,000 คน (พ.ศ. 2530) ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ และเชียงราย ใกล้แนวชายแดนพม่า ผู้พูดส่วนใหญ่นับถือความเชื่อดั้งเดิมหรือศาสนาคริสต์จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ภาษากลุ่มทิเบต-พม่า สาขากะเหรี่ยง สาขาย่อยสะกอ-บไฆ เรียงประโยคแบบประธาน-กริยา-กรรม

สัทวิทยา 

มีเสียงพยัญชนะต้นมากกว่าภาษาไทย ไม่มีเสียงตัวสะกด มีเสียงพยัญชนะควบกล้ำมาก นอกจากกล้ำกับเสียง ร ล ว แล้ว ยังกล้ำกับเสียง ก (คล้ายเสียง g ในภาษาอังกฤษ) และเสียง ย ได้ด้วย มีสระเดี่ยวเท่ากับภาษาไทย แต่ความสั้นยาวของสระไม่มีนัยสำคัญทางภาษาศาสตร์ เสียงวรรณยุกต์มี 5 เสียง คือ 
 เสียงกลาง-ระดับ อาจมีเสียงขึ้นหรือตกเล็กน้อยในตอนท้าย คล้ายเสียงสามัญในภาษาไทย
 เสียงกลาง-ตก คล้ายเสียงเอกกึ่งเสียงโทในภาษาไทย มีลมออกมามากกว่าปกติทำให้เสียงต่ำทุ้ม 
 เสียงสูงขึ้น-ตก คล้ายเสียงตรีกึ่งเสียงโทในภาษาไทย แต่เสียงสูงกว่าเล็กน้อย
 เสียงสูง-ระดับ เกิดกับคำตายเสียงสั้น คล้ายกับเสียงตรีในคำตายเสียงสั้นในภาษาไทย เช่น พะ โต๊ะ
 เสียงต่ำ-ระดับ เกิดเฉพาะคำตายเสียงสั้นเท่านั้นคล้ายกับเสียงเอกนำตายเสียงสั้นในภาษาไทย เช่น แกะ จุ ปะ
ตัวอย่างภาษาะเหรี่ยงสะกอ ได้แก่ 
 ต่า กุ๊ ญ่า ถ่อ เตอ แจ๊ะ หา = อาการดีขึ้นหรือยัง 
 ซฺวี่ ถ่อ เตอ เจ๊ะ เตอ เจ๊ะ = เลือดออกซิบๆ

การเขียนด้วยอักษรโรมัน

สระ 
 a ตรงกับสระอาในภาษาไทยหรือเสียง a ในภาษาสเปนและภาษาอิตาลี
 e ตรงกับสระเออในภาษาไทยหรือเสียงe ในภาษาฝรั่งเศส
 i ตรงกับสระอีในภาษาไทยหรือเสียงe ในภาษาสเปนและภาษาอิตาลี
 o ตรงกับสระโอในภาษาไทยหรือเสียง o ของภาษาสเปน
 u ไม่ตรงกับสระในภาษาไทยเป็นเสียงที่อยู่ระหว่างสระอูกับสระอือ หรือระหว่าง u กับ i ในภาษาสเปน
 ai ตรงกับสระแอในภาษาไทย
 ei ตรงกับสระเอในภาษาไทย
 au ตรงกับสระออในภาษาไทย
 oo ตรงกับสระอูในภาษาไทย
 ' ตรงกับสระเออะในภาษาไทย เป็นเสียงสั้นๆ

พยัญชนะ 
 k ตรงกับไทย ก เช่น ka = ก๊ะ
 hk ตรงกับไทย ค เช่น hka = คะ
 g เหมือน g ในภาษาอังกฤษ แต่เป็นเสียงในลำคอมากกว่าภาษาอังกฤษ
 q ออกเสียงในลำคอพร้อมกับพ่นเสียง คล้าย j ในภาษาสเปน
 ng ตรงกับภาษาไทย ง
 c ตรงกับภาษาไทย จ คล้ายกับเสียง ch ในภาษาอังกฤษแต่เสียงเบกว่า
 ns ตรงกับภาษาไทย ช คล้ายเสียง ch ในภาษาสเปน
 ny ตรงกับภาษาไทย ญ หรือเสียง n ในภาษาสเปน
 t ตรงกับภาษาไทย ต
 ht ตรงกับภาษาไทย ท
 d ตรงกับภาษาไทย ด
 n ตรงกับภาษาไทย น
 p ตรงกับภาษาไทย ป หรือ p ในภาษาสเปน
 hp ตรงกับภาษาไทย พ หรือ p ในภาษาอังกฤษ
 b ตรงกับภาษาไทย บ
 m ตรงกับภาษาไทย ม
 y ตรงกับภาษาไทย ย แต่มีชาวกะเหรี่ยงบางกลุ่มออกเสียงคล้าย z ในภาษาอังกฤษ
 r ตรงกับภาษาไทย ร หรือ r ในภาษาสเปน
 l ตรงกับภาษาไทย ล
 w เป็นเสียงระหว่างไรฟัน v หรือเสียง f เบาๆ
 s ตรงกับภาษาไทย ซ
 h ตรงกับภาษาไทย ฮ หรือ j ในภาษาสเปน
 eh ตรงกับภาษาไทย เอ้อ
 ah ตรงกับภาษาไทย อ๋า

วรรณยุกต์ 
การเขียนวรรณยุกต์ในภาษากะเหรี่ยงมีสองแบบคือแบบที่แทนด้วยตัวสะกด นิยมใช้ในการพิมพ์ กับแบบที่ใส่เป็นเครื่องหมายบนสระ นิยมใช้กับการเขียนด้วยมือ  ซึ่งมีดังต่อไปนี้
 av หรือ  ă เป็นเสียงสูงกลาง ออกเสียงในเวลาสั้นๆ คล้ายเสียงตรีในภาษาไทย 
 aj หรือ à เสียงกลาง-ตก คล้ายเสียงเอกกึ่งเสียงโทในภาษาไทย  
 af หรือ ä เสียงสูงขึ้น-ตก คล้ายเสียงตรีกึ่งเสียงโทในภาษาไทย 
 ax หรือ â เสียงต่ำ ออกเสียงในเวลาสั้น คล้ายเสียงเอกในภาษาไทย
 az หรือ  ā เสียงกลาง ออกเสียงยาว คล้ายเสียงสามัญในภาษาไทย
 a เสียงกลางสูง ออกเสียงปกติแต่สั้นกว่า az

ไวยากรณ์

สรรพนาม 
 y' บุรุษที่หนึ่งเอกพจน์ เป็นประธานของประโยค
 yaz บุรุษที่หนึ่งเอกพจน์ เป็นกรรม
 p'waiseif บุรุษที่ 1 พหูพจน์ เป็นได้ทั้งกรรมและประธาน
 pgaz บุรุษที่ 1 พหูพจน์ เป็นกรรม 
 naz บุรุษที่สองเป็นกรรม
 n' บุรุษที่สอง เป็นประธาน
 su หรือ suwaiseif บุรุษที่ 2 พหูพจน์ เป็นได้ทั้งกรรมและประธาน
 av หรือ av wei บุรุษที่สาม เอกพจน์ เป็นได้ทั้งกรรมและประธาน และใช้กับสิ่งไม่มีชีวิตและสัตว์ได้ด้วย
 auz บุรุษที่ 3 ใช้ได้กับทั้งมีและไม่มีชีวิต แต่เป็นกรรมเท่านั้น

คุณศัพท์ 
วางไว้ข้างหลังคำนามที่ขยาย คำวิเศษณ์อยู่ข้างหลังคำกริยาที่ขยายเช่นกัน

ประโยค 
โครงสร้างประโยคแบบประธาน-กรรม-กริยา คำที่ใช้บอกหน้าที่ของคำเป็นแบบปรบท

อ้างอิง

 โยเซฟ เซกีมอต. พจนานุกรมปกาเกอะญอ-ไทย-ฝรั่งเศส-อังกฤษ.กทม. หน้าต่างสู่โลกกว้าง. 2549
 ศัพทานุกรมไทย-คำเมือง-ม้งขาว-กะเหรี่ยงสะกอ-มูเซอดำ สำหรับแพทย์ ทันตแพทย์ และสัตวแพทย์เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวชนบท. กทม. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2530.
 Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/.

แหล่งข้อมูลอื่น

 S'gaw Karen Grammar 
 S'gaw Karen Dictionary
 S'gaw Karen Bible
 S'gaw Karen Picture Bible
 SEAlang Library S'gaw Karen Dictionary
 Drum Publication Group
 Free Anglo-Karen Dictionary
 Drum Publication Group—Online S'gaw Karen language materials. Includes an online English – S'gaw Karen Dictionary.
 Karen Teacher Working Group—Several Karen fonts available for download.

กะเหรี่ยงสะกอ
กะเหรี่ยงสะกอ
กะเหรี่ยงสะกอ