ราชวงศ์ญี่ปุ่น

ราชวงศ์ญี่ปุ่น (; ) บ้างเรียก ราชวงศ์ยามาโตะ หรือ ราชวงศ์เบญจมาศ  เป็นหนึ่งในราชวงศ์มีการสืบทอดสันตติวงศ์มาอย่างยาวนาน ตั้งแต่การขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิจินมุ (11 กุมภาพันธ์ 660 ปีก่อนคริสตกาลตามตำนาน) โดยเป็นราชวงศ์ที่ปกครองประเทศนานที่สุดในโลกถึง 2,683 ปี (นับถึงปี ค.ศ. 2023) และเป็นราชวงศ์ที่มีการสืบสันติวงศ์มากที่สุดในโลก จนถึงปัจจุบันรวมได้ถึง 126 รัชกาลแล้ว แต่นักประวัติศาสตร์ส่วนมากอ้างว่าจักรพรรดิ 14 พระองค์แรกเป็นจักรพรรดิในตำนาน อนึ่งเนื่องจากประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นนั้นเริ่มทีหลังจากการมีจักรพรรดิ 14 พระองค์แรก จึงเป็นเรื่องถกเถียงกันว่า หากยังไม่ได้มีการรวมชาติใด ๆ จะมีจักรพรรดิได้เช่นไร สัญลักษณ์ประจำราชวงศ์คือ "เบญจมาศ" ( เรียกเต็มว่า คิกกะมนโช () แปลว่า "พระราชลัญจกรดอกเบญจมาศ"

ราชวงศ์ญี่ปุ่นเป็นราชวงศ์แห่งเดียวในโลกในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองที่ถึงแม้จะพ่ายแพ้ในสงคราม แต่พระราชวงศ์ก็มิได้ถูกล้มล้าง แม้จักรพรรดิโชวะจะเป็นผู้ให้การต่อต้านการทำสงครามแต่ก็เป็นผู้คุมอำนาจสำคัญของการทำศึกต่อต้านฝ่ายสัมพันธมิตร ที่ยินยอมให้สหรัฐอเมริกาเข้าควบคุมญี่ปุ่นแทนการถูกนำตัวไปขึ้นศาลโลกในฐานะอาชญากรสงครามและล้มล้างพระราชวงศ์ญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นเรียก "จักรพรรดิ" ว่า เท็นโน () แปลว่า "พระเจ้าสวรรค์" ซึ่งเป็นคำจำกัดความของ "พระเจ้าแผ่นดินญี่ปุ่น" ราชวงศ์ญี่ปุ่นเคยได้รับการเคารพในฐานะอวตารเทพ จนกระทั่งปี ค.ศ. 1946 จักรพรรดิโชวะมีพระบรมราชโองการว่า ทรงเป็นคนธรรมดา และประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งประเทศญี่ปุ่น

พระบรมวงศานุวงศ์ 

ตามกฎมนเทียรบาลของราชวงศ์ญี่ปุ่น ปี ค.ศ. 1947 ในราชวงศ์จะมีการเรียงลำดับโปเจียมจากสูงสูงไปต่ำสุด เช่น สมเด็จพระจักรพรรดิ (), สมเด็จพระจักรพรรดินี (), สมเด็จพระราชชนนีพันปีหลวง (), สมเด็จพระราชอัยยิกา (), มกุฎราชกุมาร ()และมกุฎราชกุมารี () เป็นต้น

หลังการล้มล้างพระบรมวงศานุวงศ์ 11 สาขา เพื่อความอยู่รอดของราชวงศ์ในปี ค.ศ. 1947 ทำให้มีการสืบราชสมบัติในสายของจักรพรรดิไทโช เฉพาะฝ่ายหน้า (พระบรมวงศานุวงศ์ชาย) และลูกหลานที่เป็นชายเท่านั้น แต่ส่วนของฝ่ายใน (พระบรมวงศานุวงศ์หญิง) จะไม่มีสิทธิในการสืบราชสมบัติทั้งที่ไม่สมรสหรือสมรสแล้วรวมไปถึงลูกหลานที่เกิดจากฝ่ายในก็ไม่มีสิทธิในการสืบราชสมบัติเช่นเดียวกัน

รายพระนามพระบรมวงศานุวงศ์
 สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ และสมเด็จพระจักรพรรดินีมาซาโกะ (จักรพรรดิรัชกาลปัจจุบันและพระอัครมเหสี)
เจ้าหญิงไอโกะ โทชิโนะมิยะ (พระราชธิดาเพียงพระองค์เดียวในจักรพรรดิและจักรพรรดินีรัชกาลปัจจุบัน)
 สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ และสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ (จักรพรรดิหลวงและพระอัครมเหสี)
เจ้าชายฟูมิฮิโตะ อากิชิโนะโนะมิยะ และเจ้าหญิงคิโกะ พระชายาฯ (สมเด็จพระยุพราชและพระชายา)
 เจ้าหญิงคาโกะแห่งอากิชิโนะ (พระธิดาองค์กลางในเจ้าชายฟูมิฮิโตะและพระชายา)
 เจ้าชายฮิซาฮิโตะแห่งอากิชิโนะ (พระโอรสองค์เล็กในในเจ้าชายฟูมิฮิโตะและพระชายา)
เจ้าชายมาซาฮิโตะ ฮิตาจิโนะมิยะ และเจ้าหญิงฮานาโกะ พระชายาฯ (พระปิตุลาและพระชายา)
 เจ้าหญิงยูริโกะ พระชายาในเจ้าชายทากาฮิโตะ (พระชายาม่ายในเจ้าชายทากาฮิโตะ มิกาซะโนะมิยะ)
เจ้าหญิงโนบูโกะ พระชายาในเจ้าชายโทโมฮิโตะ (พระชายาม่ายในเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ พระโอรสองค์ใหญ่ในเจ้าหญิงยูริโกะ)
เจ้าหญิงอากิโกะแห่งมิกาซะ (พระธิดาองค์ใหญ่ในเจ้าชายโทโมฮิโตะ)
เจ้าหญิงโยโกะแห่งมิกาซะ (พระธิดาองค์เล็กในเจ้าชายโทโมฮิโตะ)
 เจ้าหญิงฮิซาโกะ พระชายาในเจ้าชายโนริฮิโตะ (พระชายาม่ายในเจ้าชายโนริฮิโตะ ทากามาโดะโนะมิยะ พระโอรสองค์เล็กในเจ้าหญิงยูริโกะ)
เจ้าหญิงสึงูโกะแห่งทากามาโดะ (พระธิดาองค์ใหญ่ในเจ้าชายโนริฮิโตะ)

อดีตพระบรมวงศานุวงศ์
ตามกฎมนเทียรบาลของญี่ปุ่น ค.ศ. 1947 หากพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายในระดับ ไนชินโน หรือ โจ พระองค์ใดมีพระประสงค์จะเสกสมรสกับสามัญชน จะต้องมีการสละฐานันดรศักดิ์และออกจากการเป็นพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์เสียก่อน ปัจจุบันมีอดีตเจ้าหญิงที่ยังดำรงพระชนม์ชีพอยู่ ได้แก่

พงศาวลี 
พงศาวลีสมาชิกพระราชวงศ์ญี่ปุ่นในปัจจุบัน ตัวหนา คือเจ้านายที่ยังทรงพระชนม์ และ ตัวเอียง คือเจ้าหญิงที่กราบบังคมทูลลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์เพื่อทรงเสกสมรส

ฐานันดรศักดิ์ 
 เฮกะ (陛下) - จักรพรรดิ และ จักรพรรดินี
 ชินโน (親王) - พระราชวงศ์ชั้นสูง (ฝ่ายหน้า) เทียบได้กับตำแหน่งจิ้นอ๋อง (親王) ของจีน
 ไนชินโน (内親王) - พระราชวงศ์ชั้นสูง (ฝ่ายใน)
 ชินโนฮิ (親王妃) - พระชายาของชินโน (ฝ่ายใน)
 โอ (王) - พระราชวงศ์ชั้นล่าง (ฝ่ายหน้า) เทียบได้กับตำแหน่งอ๋อง (王) ของจีน
 โจ (女王) - พระราชวงศ์ชั้นล่าง (ฝ่ายใน)
 โอฮิ (王妃) - พระชายาของโอ (ฝ่ายใน)

ชินโนที่เป็นลูกของจักรพรรดิ บุตรจะยังคงได้ฐานันดรเป็น ชินโน หรือ ไนชินโน แต่สำหรับชินโนที่เป็นหลานของจักรพรรดิ บุตรได้ฐานันดรเป็น โอ หรือ โจ อาทิ เจ้าชายทากาฮิโตะ มิกาซาโนมิยะ ทรงเป็นพระเจ้าลูกยาเธอในจักรพรรดิไทโช ดังนั้นพระบุตรจะยังคงได้เป็น ชินโน และ ไนชินโน แต่เมื่อมาถึงรุ่นลูกของเจ้ามิกาซะ คือ เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ กับ เจ้าชายโนริฮิโตะ เจ้าทากามาโดะ ทั้งสองพระองค์เป็นหลานปู่ในจักรพรรดิไทโช ดังนั้นพระธิดาของทั้งสองพระองค์จึงได้ฐานันดรเป็น โจ 

พระบรมวงศ์บางองค์อาจได้รับบรรดาศักดิ์ "มิยะ" (宮 เจ้าสืบตระกูล) จากองค์จักรพรรดิ ซึ่งเป็นบรรดาศักดิ์ในระบบขุนนางที่เรียกว่า คาโซกุ พระบรมวงศ์ที่มียศนี้จะมีราชทินนามต่อท้าย และบรรดาลูกหลานก็จะได้สืบยศนี้ต่อไปไม่สิ้นสุดที่ฐานันดรขั้น โอ

สกุลราชนิกุล 
นี่คือเหล่าราชนิกุลที่ไม่ได้ถูกนับว่าเป็นราชวงศ์ 
 สมาชิกเครือฟุจิวะระ ทั้งหมด
 สมาชิก ราชสกุลฟุชิมิ-โนะ-มิยะ
 สมาชิก ราชสกุลคัตสึระ-โนะ-มิยะ
 สมาชิก ราชสกุลอะริสุกะวะ-โนะ-มิยะ
 สมาชิก ราชสกุลคาอิน-โนะ-มิยะ
 สมาชิก ราชสกุลนะชิโมโตะ
 สมาชิก ราชสกุลคุนิ
 สมาชิก ราชสกุลมายะชินะ
 สมาชิก ราชสกุลคาโชะ
 สมาชิก ราชสกุลคิตะชิระคะวะ
 สมาชิก ราชสกุลฮิกะชิฟุชิมิ
 สมาชิก ราชสกุลคายะ
 สมาชิก ราชสกุลอะซะกะ
 สมาชิก ราชสกุลฮิงาชิคุนิ
 สมาชิก ราชสกุลทาเคดะ

ธงประจำพระองค์

ดูเพิ่ม 
 จักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น
 จักรพรรดินีแห่งญี่ปุ่น
 สภาขุนนางญี่ปุ่น
 ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 The official website of the Imperial Household Agency
 Japan Zone | The Imperial Family
 The Imperial Family of Japan (unofficial site)