โบสถ์ยิวฟาบริก

โบสถ์ยิวฟาบริก () เป็นโบสถ์ยิวนิกายนีโอล็อก ในย่านฟาบริก ตีมีชออารา ประเทศโรมาเนีย อีกชื่อหนึ่งของโบสถ์ยิวนี้คือ โบสถ์ยิวใหม่ เนื่องจากโบสถ์ยิวนี้สร้างขึ้นเพื่อแทนที่โบสถ์ยิวหลังเดิมบนถนน Timocului โบสถ์ยิวฟาบริกสร้างขึ้นในปี 1897 ถึง 1899 ด้วยสถาปัตยกรรมแบบเอ็กเล็กติสต์ ผสมผสานองค์ประกอบของมัวร์ใหม่, กอธิก และ เรนเนสซองส์ใหม่แบบอิตาลี

ประวัติศาสตร์ 

โบสถ์ยิวฟาบริกสร้างขึ้นตามแปลนการออกแบบของ Lipót Baumhorn ผู้ที่ยังออกแบบโบสถ์ยิวนีโอล็อกแห่งอื่น ๆ ในบราชอฟ กับ เซเกด อาคารหลังใหม่ออกแบบตามธรรมเนียมของโบสถ์ยิวนีโอล็อกยุคร่วมสมัยที่ยิ่งใหญ่แห่งจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี ในรูปคล้ายกับโบสถ์ยิวใน ริเยกา, โซลโนก และ Zrenjanin ตามแปลนของสถาปนิกคนเดียวกัน เงินทุนบางส่วนของการสร้างโบสถ์ยิวยังได้รับการสนับสนุนโดยสลากกินแบ่งที่จัดขึ้นโดยศาลาว่าการนครตีมีชออารา งานก่อสร้างได้รับการไว้วางใจให้ดูแลโดยนักธุรกิจชาวตีมีชออารา Josef Kremer โสถ์ยิวได้รับการเสกในวันที่ 3 กันยายน 1899 โดยแรบไบ Jakab Singer ส่วนออร์แกนในโบสถ์เป็นผลงานของช่างฝีมือ 

ในสมัยสงคราม โงเรียนมัธยมอิสราเอลได้ดำเนินการเรียนการสอนภายในโบสถ์ยิวนี้อยู่ช่วงหนึ่ง ระหว่างที่อาคารเรียนถูกยึดไป ในช่วงปลายสมัยคอมมิวนิสต์ โสถ์ยิวถูกทิ้งให้ทรุดโทรม และปิดลงในปี 1985 เนื่องจากชาวยิวส่วนใหญ่ในเมืองได้ย้ายออกไปหลังสงครามโลกครั้งที่สอง และอพยพไปยังอิสราเอล โบสถ์ยิวถูกปิดเป็นเวลา 24 ปี ระหว่างนั้นถูกทำลายและของมีค่าถูกจารกรรมไป รวมถึงประติมากรรมและชิ้นเฟอร์นิเจอร์ ในปี 2009 ชุมชนชาวยิวได้ยึดคืนโบสถ์ยิวฟาบริกให้แก่โรงละครแห่งชาติตีมีชออารา และมีแผนจะตั้งโรงละครขึ้นในอาคารภายในเวลาห้าปี กระนั้น ไม่มีความคืบหน้าใด ๆ จึงเป็นผลให้ศาลาว่าการนครตีมีชออารานัดสินใจยึดการดูแลในปี 2018 และตั้งเป็นศูนย์การเรียนรู้พหุวัฒนธรรมขึ้น

สถาปัตยกรรม 
โบสถ์ยิวฟาบริกเป็นหนึ่งในสิ่งปลูกสร้างที่สวยงามที่สุดในตีมีชออารา โดดเด่นด้วยงานประดับตกแต่งที่วิจิตร แปลนอาคารเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีโดมกลางที่เชื่อมต่อเข้ากับผนังด้านอกผ่านทางส่วนโค้งครึ่งวงกลม โดมกลางตั้งอยู่บนทัมบัวร์รูปแปดเหลี่ยม (octagonal tambour) ซึ่งทำมาจากไม้ทาสีและฉาบปูนปลาสเตอร์ นอกจากนี้ ลักษณะเด่นของอาคารยังรวมถึงโดมขนาดเล็กและหอคอย และบนฟาซาเที่เป็นอิฐแดงสลับกับปูนปลาสเตอร์

โบสถ์ยิวฟาบริกมีองค์ประกอบบแบบมัวร์ใหม่ (neo-Moorish) ผสมผสานกับกอธิกและเรนเนสซองส์ใหม่ อาคารมีทางเข้าสองทาง สำหรับสตรีทางหนึ่ง และสำหรับบุรุษอีกทางหนึ่ง โดยของสตรีอยู่ฝั่งถนน และสามารถเดินตรงขึ้นบันไดต่อได้ ชั้นบนยังมีออร์แกนตั้งอยู่ ส่วนทางเข้าฝั่งบุรุษนั้นผ่านทางโพรงทางเข้า (vestibule; pulish) ซึ่งจะเข้าไปยังห้องที่กั้นไว้สำหรับบุรุษโดยเฉพาะ (heichal) ในห้องนี้ประกอบไปด้วยม้านั่งไม้หลายตัว

อ้างอิง 

สิ่งก่อสร้างในตีมีชออารา
โบสถ์ยิวในประเทศโรมาเนีย