อำเภอวังสะพุง

วังสะพุง เป็นอำเภอในจังหวัดเลย

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอวังสะพุงมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองเลย 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเอราวัณ 
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอผาขาว อำเภอหนองหิน และอำเภอภูหลวง 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอด่านซ้ายและอำเภอภูเรือ

ประวัติ 
ท่านเจ้าพระยาศรีสงคราม รณฤทธิ์ (เจ้าพ่อศรีสงคราม) ได้เดินทางมากับนายโส เดินทางขึ้นตแม่น้ำเลยไป จนมาถึงวังน้ำวนจึงได้หยุดพัก และที่ตรงวังน้ำวนนั้นมีต้นสะพุงต้นหนึ่งใหญ่ประมาณ 7 คน กางแขนโอบรอบได้พอดี ตรงที่มีต้นสะพุงต้นใหญ่อยู่นั้น ปัจจุบันนี้คือเป็นที่ตั้งของวัดศรีชมชื่น ท่านเจ้าพระยาศรีสงคราม รณฤทธิ์ ได้ปรึกษากับนายพรานโสว่าตรงนี้ร่มรื่นดี สมควรจะตั้งหลักแหล่งอยู่ตรงนี้ เพราะว่าตามที่เดินผ่านมาแรมวัน แรมคืน แรมเดือนนั้นไม่เห็นตรงไหนที่จะร่มรื่นน่าอยู่เหมือนกับที่ต้นสะพุงใหญ่อยู่ ทั้งสองท่านก็ลงความเห็นกันว่าเหมาะสมที่จะตั้งเป็นบ้านเมืองได้ ก็ได้มาตั้งหลักฐานอยู่ที่ศาลเจ้าพ่อศรีสงคราม ชื่อของบ้านวังสะพุงได้มีคำบอกเล่าสืบกันมาว่าเป็นการรวมกันของคำว่า "วัง" รวมกับคำว่า "สะพุง" ซึ่งเป็นชื่อของต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่งที่ขึ้นอยู่ใกล้บริเวณวังน้ำวนนั้นจึงเรียกว่า "บ้านวังสะพุง" 

วังสะพุงเดิมแบ่งการปกครองออกเป็น 2 แขวงโดยยึดถือลำน้ำปวนเป็นเส้นแบ่งเขต ทางฝั่งตะวันตกของลำน้ำปวนขึ้นอยู่กับเมืองหล่มศักดิ์ ในมณฑลพิษณุโลก ส่วนฝั่งตะวันออกของลำน้ำปวนขึ้นอยู่กับเมืองกมุทธาไสย ต่อมาปรากฏว่าแขวงทั้งสองมีพลเมืองหนาแน่นขึ้น ในปี พ.ศ. 2440 ทางราชการจึงได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอมีชื่อว่า "อำเภอวังสะพุง" โดยให้อยู่ในความปกครองของเมืองหล่มสัก ต่อมาในปี พ.ศ. 2450 ได้มีการจัดแบ่งเขตการปกครองใหม่ อำเภอวังสะพุง จึงถูกโอนมาขึ้นอยู่ในความปกครองของจังหวัดเลย จนถึงปัจจุบัน 

 วันที่ 21 เมษายน 2450 โอนพื้นที่อำเภอวังสะพุง แขวงเมืองหล่มศักดิ์ มาขึ้นกับเมืองเลย มณฑลอุดร
 วันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2465 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอเมืองเลยกับอำเภอวังสะพุง โดยโอนพื้นที่ตำบลผาน้อย ของอำเภอเมืองเลย มารวมกับตำบลวังสะพุง และตำบลหนองหญ้าปล้อง อำเภอวังสะพุง
 วันที่ 1 พฤษภาคม 2482 โอนพื้นที่หมู่ 14 (ในขณะนั้น) ของตำบลวังสะพุง ไปขึ้นกับตำบลหัวขัว
 วันที่ 1 กรกฎาคม 2490 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอวังสะพุงกับอำเภอเมืองเลย โดยโอนพื้นที่หมู่ 13,16 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองงิ้ว อำเภอวังสะพุง ไปขึ้นกับตำบลเสี้ยว อำเภอเมืองเลย
 วันที่ 2 ธันวาคม 2495 ตั้งตำบลผาน้อย แยกออกจากตำบลวังสะพุง และตำบลหนองหญ้าปล้อง
 วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลวังสะพุง ในท้องที่บางส่วนของตำบลวังสะพุง
 วันที่ 9 มกราคม 2505 แยกพื้นที่ตำบลศรีฐาน ตำบลปวนพุ และตำบลผาขาว จากอำเภอวังสะพุง ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอภูกระดึง และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอวังสะพุง
 วันที่ 17 กรกฎาคม 2506 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอภูกระดึง อำเภอวังสะพุง เป็น อำเภอภูกระดึง
 วันที่ 28 มีนาคม 2510 ตั้งตำบลภูหอ แยกออกจากตำบลหนองคัน
 วันที่ 20 สิงหาคม 2511 ตั้งตำบลปากปวน แยกออกจากตำบลวังสะพุง
 วันที่ 5 กันยายน 2515 ตั้งตำบลเอราวัณ แยกออกจากตำบลผาน้อย
 วันที่ 25 พฤศจิกายน 2518 ตั้งตำบลผาอินทร์แปลง แยกออกจากตำบลเอราวัณ ตั้งตำบลผาสามยอด แยกออกจากตำบลหนองหญ้าปล้อง
 วันที่ 14 ตุลาคม 2523 ตั้งตำบลผาบิ้ง แยกออกจากตำบลทรายขาว และตำบลวังสะพุง
 วันที่ 20 พฤศจิกายน 2523 แยกพื้นที่ตำบลหนองคัน และตำบลภูหอ จากอำเภอวังสะพุง ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอภูหลวง และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอวังสะพุง
 วันที่ 4 สิงหาคม 2524 ตั้งตำบลเขาหลวง แยกออกจากตำบลหนองงิ้ว
 วันที่ 30 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลโคกขมิ้น แยกออกจากตำบลหนองหญ้าปล้อง
 วันที่ 30 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลเลยวังไสย์ แยกออกจากตำบลภูหอ
 วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2528 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลวังสะพุง เพื่อความเหมาะสมในการทะนุบำรุงท้องถิ่น
 วันที่ 21 ตุลาคม 2528 ตั้งตำบลห้วยสีเสียด แยกออกจากตำบลหนองคัน
 วันที่ 6 สิงหาคม 2530 ตั้งตำบลศรีสงคราม แยกออกจากตำบลวังสะพุง 
 วันที่ 12 กันยายน 2533 ตั้งตำบลแก่งศรีภูมิ แยกออกจากตำบลหนองคัน
 วันที่ 9 เมษายน 2535 ยกฐานะกิ่งอำเภอภูหลวง อำเภอวังสะพุง เป็น อำเภอภูหลวง
 วันที่ 22 ธันวาคม 2536 ตั้งตำบลทรัพย์ไพวัลย์ แยกออกจากตำบลผาสามยอด
 วันที่ 22 มีนาคม 2538 แยกพื้นที่ตำบลเอราวัณ ตำบลผาอินทร์แปลง ตำบลผาสามยอด และตำบลทรัพย์ไพวัลย์ จากอำเภอวังสะพุง ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอเอราวัณ และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอวังสะพุง
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลวังสะพุง เป็น เทศบาลตำบลวังสะพุง ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 17 พฤศจิกายน 2546 แยกพื้นที่หมู่ 6 บ้านทรายขาวเหนือ ตำบลทรายขาว ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 17 บ้านทรายขาวกลาง และแยกพื้นที่หมู่ 3 บ้านโพนงาม ตำบลทรายขาว ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 18 บ้านโพนงามพัฒนา และแยกพื้นที่หมู่ 4 บ้านกกซ้อ ตำบลทรายขาว ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 19 บ้านกกซ้อน้อย และแยกพื้นที่หมู่ 9 บ้านโพนทอง ตำบลทรายขาว ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 20 บ้านโพนทองพัฒนา แยกพื้นที่หมู่ 1 บ้านห้วยผุก ตำบลเขาหลวง ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 13 บ้านภูทับฟ้าพัฒนา แยกพื้นที่หมู่ 10 บ้านป่าบง ตำบลโคกขมิ้น ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 19 บ้านป่าบงใหม่ และแยกพื้นที่หมู่ 1 บ้านโคกขมิ้น ตำบลโคกขมิ้น ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 20 บ้านโคกขมิ้นใหม่
 วันที่ 13 กันยายน 2547 แยกพื้นที่หมู่ 1 บ้านห้วยป่าน ตำบลผาสามยอด ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 9 บ้านห้วยป่าน
 วันที่ 21 มีนาคม 2549 แยกพื้นที่หมู่ 2 บ้านบุ่งไสล่ ตำบลศรีสงคราม ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 11 บ้านศรีสงคราม และแยกพื้นที่หมู่ 11 บ้านวังน้ำเย็น ตำบลวังสะพุง ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 13 บ้านเขตอุดมศักดิ์ และแยกพื้นที่หมู่ 5 บ้านป่าเป้า ตำบลปากปวน ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 12 บ้านป่าเป้า
 วันที่ 24 มกราคม 2550 แยกพื้นที่หมู่ 2 บ้านหนองตูม ตำบลผาสามยอด ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 10 บ้านหนองตูม แยกพื้นที่หมู่ 3 บ้านบุ่งผักก้าม ตำบลวังสะพุง ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 14 บ้านหนองบัวทอง
 วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะกิ่งอำเภอเอราวัณ อำเภอวังสะพุง เป็น อำเภอเอราวัณ
 วันที่ 11 สิงหาคม 2554 ยกฐานะเทศบาลตำบลวังสะพุง เป็น เทศบาลเมืองวังสะพุง
 วันที่ 24 สิงหาคม 2555 วันที่ 27 ตุลาคม 2552 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลปากปวน เป็น เทศบาลตำบลปากปวน และจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลศรีสงคราม เป็น เทศบาลตำบลศรีสงคราม

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอวังสะพุงแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 10 ตำบล 144 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอวังสะพุงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลเมืองวังสะพุง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังสะพุงและตำบลศรีสงคราม
 เทศบาลตำบลปากปวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากปวนทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลศรีสงคราม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีสงคราม (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองวังสะพุง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังสะพุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังสะพุง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองวังสะพุง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลทรายขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทรายขาวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหญ้าปล้อง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหญ้าปล้องทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองงิ้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองงิ้วทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลผาน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผาน้อยทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลผาบิ้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผาบิ้งทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเขาหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาหลวงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโคกขมิ้น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกขมิ้นทั้งตำบล

ทำเนียบรายนามนายอำเภอวังสะพุง

อ้างอิง 

 
วังสะพุง