สมบัติร่วมกันของมนุษยชาติ

มรดกร่วมกันของมนุษยชาติ (common heritage of mankind หรือ res communis humanitatos) เป็นหลักการที่ถูกเสนอขึ้นโดยผู้แทนของประเทศมอลตา (Malta) ประจำองค์การสหประชาชาติ ชื่ออาวิด ปาโด (Arvid Pardo) ในการประชุมกฎหมายทะเลเมื่อ ค.ศ. 1967เพื่อประกาศว่าพื้นมหาสมุทรเป็นมรดกร่วมกันของมวลมนุษยชาติ และต่อมาหลักการดังกล่าว ได้ถูกนำไปใช้ในกฎหมายอื่น เช่น กฎหมายอวกาศ เป็นต้น โดยมีวัตถุประสงค์คือ เพื่อมิให้มีการนำทรัพยากรธรรมชาติที่ไม่อยู่ในการครอบครองของรัฐใดถูกรัฐใดรัฐหนึ่งหรือผู้ใดหรือกลุ่มใดที่มีศักยภาพทางเทคโนโลยีในการเข้าถึงทรัพยากรดังกล่าว นำทรัพยากรเหล่านั้นไปใช้ประโยชน์หรือครอบครองในบริเวณพื้นที่ดังกล่าวแต่เพียงฝ่ายเดียว แต่ควรอยู่ภายใต้การควบคุมและกำกับดูแลผ่านองค์การระหว่างประเทศ เช่น International Seabed Authority เป็นต้น

ประวัติ 

สืบเนื่องจากการเสนอหลักการของศาสตราจารย์ อาวิด ปาโด ในวันที่  17  ธันวาคม  1970  ที่ประชุมสมัชชาใหญ่ได้ลงมติเป็นเอกฉันท์รับมติที่  2749  ซึ่งมีชื่อว่า  “ประกาศหลักการเกี่ยวกับพื้นทะเล  และพื้นดินข้างล่างซึ่งอยู่นอกเขตอำนาจของรัฐ”   (Declaration  of  Principles  Governing  the  Sea – Bed  and  the  Ocean  Floor,  and  the  Subsoil  thereof,  beyond  the  Limits  of  National  Jurisdiction)   หรือเรียกสั้น ๆ  ว่า  “ประกาศหลักการ”  (Declaration  of  Principles)  ซึ่งเป็นไปตามหลักcommon heritage of mankind ที่เคยถูกเสนอไว้ 

จากนั้น หลักการดังกล่าวได้ถูกนำมาบัญญัติไว้ในสนธิสัญญาที่ใช้บังคับกิจกรรมของรัฐบนดวงจันทร์ ดวงดาว และวัตถุอวกาศอื่นๆ ค.ศ. 1979 โดยได้กำหนดหลักในการดำเนินกิจกรรมเพื่อประโยชน์ของรัฐทั้งปวงโดยหลักความร่วมมือและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน และหลักการเป็นสมบัติร่วมกันของมนุษยชาติ มีใจความว่า “ดวงจันทร์และทรัพยากรธรรมชาติของดวงจันทร์ประกอบเป็นสมบัติส่วนรวมของมนุษยชาติ” 
   
ต่อมาใน  “การประชุมกฎหมายทะเล  ครั้งที่  3  ขององค์การสหประชาชาติ”   (The  Third  United  National  Conference  on  the  Law  of  the  Sea   หรือ   UNCLOS  III)เมื่อปี  1982  ได้รับรอง  “อนุสัญญาว่าด้วยกฎหมายทะเล”   (Convention  on  the  law  of  the  Sea)   อนุสัญญาดังกล่าวได้บัญญัติกฎหมายต่าง ๆ  เกี่ยวกับกฎหมายทะเลขึ้นตลอดจนนำกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศมาบรรจุไว้ด้วย  มาตรา  136  ของอนุสัญญานี้ได้บัญญัติรับหลัก  common  heritage  of  mankind   ไว้ว่า  “พื้นทะเลที่อยู่นอกเขตอำนาจรัฐ  (พื้นทะเลหลวง)   และทรัพยากรในบริเวณนั้นเป็นมรดกร่วมกันของมวลมนุษยชาติ” (The  Area  and  its  resources  are  the  common  heritage  of  mankind) โดยสำนวนบางตอนลอกความมาจาก สนธิสัญญาที่ใช้บังคับกิจกรรมของรัฐบนดวงจันทร์ ดวงดาว และวัตถุอวกาศอื่น ๆ ค.ศ. 1979  จากนั้น ได้ถูกนำไปใช้ในกฎหมายอื่นอีก ในลักษณะเดียวกัน

ความหมาย 
หลักเรื่องมรดกร่วมกันของมนุษยชาติหมายความว่า 
การเข้าไปครอบครองและแบ่งพื้นทะเลที่อยู่นอกเขตอำนาจรัฐนั้นกระทำไม่ได้ จะต้องมีกฎเกณฑ์ระหว่างประเทศเกี่ยวกับกิจกรรมการสำรวจและแสวงหาประโยชน์จากทรัพย์สินส่วนรวมนี้ จะต้องมีการแบ่งผลประโยชน์อย่างเท่าเทียมกันโดยไม่แบ่งแยกตามสภาพที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของประเทศต่าง ๆ จะต้องมีเสรีภาพในการเข้าถึง,  การใช้และการเดินเรือ การใช้พื้นทะเลต้องเป็นไปเพื่อจุดมุ่งหมายในทางสันติเท่านั้น และจะต้องมีความร่วมมือระหว่างประเทศ และความดังกล่าว ได้ถูกนำไปประยุกต์ใช้ในกฎหมายอื่นๆ

อ้างอิง 

 จตุรนต์  ถิระวัฒน์. กฎหมายอวกาศ หลักทั่วไปและปัญหาในทางปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่ 1.: กรุงเทพฯ . โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
จตุรนต์ ถิระวัฒน์. "กฎหมายระหว่างประเทศ " 
 ถนอม เจริญลาภ. กฎหมายทะเลและเขตทางทะเลของประเทศไทย]
 อำนาจ  วงศ์บัณฑิต.หลัก Freedom of  the  Seas ขัดกับหลัก Common Heritage of Mankind หรือไม่]
 อำนาจ  วงศ์บัณฑิต.การทำเหมืองแร่ในทะเลหลวงกับกฎหมายระหว่างประเทศ]
 ปรีดิเทพ บุนนาค "มรดกร่วมกันของมนุษยชาติ หลักการและข้อจำกัดในทางปฏิบัติ" วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2542

สิ่งแวดล้อม
นิติศาสตร์
กฎหมาย
กฎหมายระหว่างประเทศ
การเมืองโลก