เจ้าพระยาปราบไตรจักร (พลายหอมจัน)

เจ้าพระยาปราบไตรจักร (พลายหอมจัน)  ช้างต้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีชื่อเดิมว่า พลายหอมจัน หรือ พลายหอม ได้มาจากเมืองด่านซ้าย ในรัชกาลที่ 3

เจ้าพระยาปราบไตรจักร มีรูปร่างงดงามมาก มีงายาว ข้างหนึ่งยาว 9 ฟุต อีกข้างหนึ่งยาวถึง 10 ฟุตครึ่ง ปลายทั้งสองไขว้กันถึงดิน  เวลาเจ้าพระยาปราบไตรจักรเข้าร่วมในพระราชพิธีใด ๆ เจ้าหน้าที่ต้องทำแท่นยกพื้นให้ยืน เพื่อให้เอางาวางพักไว้กับพื้นดิน เวลาเดินต้องแหงนคอขึ้น เพื่อไม่ให้งาครูดพื้น 

เจ้าพระยาปราบไตรจักรล้มลงในปีใด ไม่มีเอกสารบันทึกไว้ แต่มีบันทึกในหนังสือ "กุมารวิทยา" ฉบับที่ 29 วันจันทร์ที่ 23 มีนาคม ร.ศ. 114 (ตรงกับ พ.ศ. 2439) ระบุว่าเจ้าพระยาปราบไตรจักรเพิ่งล้มไปราว 2-3 ปี จึงอาจสรุปได้ว่า เจ้าพระยาปราบไตรจักร (หอมจัน) ล้มลงเมื่อ ประมาณ พ.ศ. 2436  

งาของเจ้าพระยาปราบไตรจักร จัดแสดงอยู่ที่พระที่นั่งปัจฉิมาภิมุข ภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร มีขนาดยาวกว่างาของช้างอื่นๆ   ปัจจุบันย้ายมาจัดแสดงที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ช้างต้น ตั้งแต่วันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2535  มีขนาดสูง 299 ซม. และ สูง 238 ซม. หนา 45.5 ซม.

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 ชาติสกุลของช้าง  Surin.net จุดนัดพบคนสุรินทร์ 
 พระราชพิธีรับและสมโภชขึ้นระวางช้างสำคัญ 
 ช้างและช้างเผือก โดย พลเรือตรี อังกุศ ธชาลุภัฏ 
 ช้างไทยในราชสำนัก
  ตำราคชลักษณ์ ภูมิปัญญาไทย 
 ตำราช้าง นิตยสารสกุลไทย 
 ตำราคชศาสตร์ ที่มาของกรมพระคชบาล
 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติช้างต้น Changton National  Museum
 สถาบันคชบาลแห่งชาติ 

จ
จ
รัชกาลที่ 3
รัชกาลที่ 4
รัชกาลที่ 5
3