เขตการปกครองของประเทศเบลเยียม

ประเทศเบลเยียมเป็นสหพันธรัฐอันประกอบไปด้วย 3 ประชาคม (community) กับ 3 แคว้น (region) ที่มีพื้นฐานมาจาก 4 พื้นที่ภาษา (language area) ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรเบลเยียม ค.ศ. 1970 ระหว่างกระบวนการปฏิรูปรัฐธรรมนูญในคริสต์ทศวรรษ 1970 และ 1980 เบลเยียมได้เปลี่ยนรูปแบบการปกครองจากรัฐเดี่ยวเป็นสหพันธรัฐ ประกอบด้วยรัฐบาลกลาง รัฐบาลแคว้น และรัฐบาลประชาคม โดยหลักการนี้สร้างขึ้นเพื่อลดความตึงเครียดด้านความแตกต่างทางภาษา วัฒนธรรม สังคม และเศรษฐกิจโดยรวม

โครงสร้าง
โครงสร้างการปกครองในมาตรา 1 ของรัฐธรรมนูญเบลเยียม ให้อำนาจในการปกครองโดยมีรัฐสภาและรัฐบาลในระดับรัฐ ระดับประชาคม และระดับแคว้น โดยหน่วยที่ระบุด้วย อักษรตัวเอียง นั้นไม่มีสถาบันดังกล่าวเป็นของตนเอง ได้แก่ เขต เนื่องจากเป็นหน่วยการปกครองล้วน ๆ; พื้นที่ภาษา เนื่องจากเป็นเพียงตัวกำหนดระเบียบทางภาษาในเทศบาลหนึ่ง ๆ เท่านั้น; และแคว้นเฟลมิช เนื่องจากอำนาจต่าง ๆ ของแคว้นมีประชาคมเฟลมิชเป็นผู้ใช้

เขตการปกครอง
แคว้นเฟลมิช (ฟลานเดอส์) และ แคว้นวอลลูน (วอลโลเนีย) แบ่งย่อยออกเป็น จังหวัด (province) แคว้นละ 5 จังหวัด ส่วนแคว้นที่สาม ได้แก่ แคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ นั้นมิได้มีฐานะเป็นจังหวัดและไม่มีเขตย่อยเป็นจังหวัดเช่นกัน โดยรวมทั้งหมดในประเทศเบลเยียมแบ่งการปกครองย่อยเป็น 589 เทศบาล (municipality) ซึ่งในแต่ละเขตเทศบาลนั้นจะแบ่งย่อยลงได้อีกเป็นเขตเทศบาลย่อย (sub-municipality) จำนวนหลายเขตรวมกัน

ประชาคม, แคว้น, พื้นที่ภาษา, เทศบาล และ จังหวัด ล้วนเป็นองค์ประกอบทางการปกครองหลักในระดับชาติของเบลเยียมตามที่ระบุในรัฐธรรมนูญ ส่วนการแบ่งการปกครองที่สำคัญน้อยลงมาได้แก่ เขตร่วมเทศบาล (intra-municipal district), เขตการปกครอง (administrative arrondissement), เขตเลือกตั้งและเขตตุลาการ (electoral and judicial arrondissement), เขตตำรวจ (police district) และล่าสุดทีมีการก่อตั้งคือ เขตตำรวจระหว่างเทศบาล (inter-municipal police zone) ซึ่งอยู่ในระดับย่อยลงไปของเขตตำรวจ

หน่วยการปกครองทุกระดับ ได้แก่ พื้นที่ภาษา, ประชาคม, แคว้น, จังหวัด และเทศบาล มีแนวแบ่งเขตทางภูมิศาสตร์ อย่างไรก็ตาม พื้นที่ภาษาไม่มีสำนักงานหรืออำนาจปกครองใด ๆ โดยเป็นเพียงแต่ตัวช่วยให้แบ่งเขตการปกครองได้ง่ายขึ้น ดังนั้นประชาคมจึงได้รับการกำหนดเขตทางภูมิศาสตร์โดยเท่าเทียมกัน แต่ประชาคมต่าง ๆ ของเบลเยียมไม่ได้สื่อหรืออ้างอิงถึงกลุ่มประชากรต่างหากโดยตรง แต่สื่อถึงกลุ่มของความรู้ในภาษา วัฒนธรรม และการเมืองต่างหากในประเทศเสียมากกว่า

แต่ละประชาคมมีอาณาเขตตามที่ระบุไว้ในกฎหมายเพื่อให้สามารถใช้อำนาจปกครองได้ในบางระดับ โดยประชาคมเฟลมิชจะมีอำนาจตามกฎหมายที่ให้อำนาจไว้เฉพาะภายในพื้นที่ภาษาดัตช์ (ซึ่งตรงกับแคว้นเฟลมิช) และภายในพื้นที่ทวิภาษานครหลวงบรัสเซลส์ (ซึ่งตรงกับแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์); ประชาคมฝรั่งเศสแห่งเบลเยียมจะมีสิทธิตามกฎหมายภายในเขตที่ใช้ภาษาฝรั่งเศสเท่านั้น ได้แก่ แคว้นวอลลูนและพื้นที่ทวิภาษาในแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์; ส่วนประชาคมผู้พูดภาษาเยอรมันแห่งเบลเยียมจะมีอำนาจในบริเวณที่ใช้ภาษาเยอรมันเป็นภาษาหลักซึ่งได้แก่อาณาเขตเล็ก ๆ ภายในจังหวัดลีแยฌในแคว้นวอลลูนซึ่งมีพรมแดนติดต่อกับประเทศเยอรมนี

แคว้นทั้งสามในเบลเยียมได้แก่:
 แคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ (; ) หรือบรัสเซลส์ (; )
 แคว้นเฟลมิช () หรือฟลานเดอส์ ()
 แคว้นวอลลูน (; ) หรือวอลโลเนีย (; )

ประชาคมทั้งสามได้แก่:
 ประชาคมเฟลมิช () สำหรับเขตที่ใช้ภาษาดัตช์เป็นหลัก 
 ประชาคมฝรั่งเศส () สำหรับเขตที่ใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็นหลัก
 ประชาคมผู้พูดภาษาเยอรมัน () สำหรับเขตที่ใช้ภาษาเยอรมันเป็นหลัก

พื้นที่ภาษาทั้งสี่ได้แก่:
 พื้นที่ภาษาดัตช์ 
 พื้นที่ทวิภาษานครหลวงบรัสเซลส์
 พื้นที่ภาษาฝรั่งเศส 
 พื้นที่ภาษาเยอรมัน (ซึ่งมีที่อำนวยความสะดวกทางภาษาสำหรับผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส)

ตามรัฐธรรมนูญได้กำหนดให้ใช้ภาษาราชการแบ่งตามเทศบาล รวมทั้งเขตดินแดนตามรายละเอียดต่อไปนี้

ประชาคม 

ประชาคมต่าง ๆ ได้รับการจัดตั้งเมื่อ ค.ศ. 1970 โดยมีสถานะเป็น "ประชาคมทางวัฒนธรรม" ซึ่งมีขอบเขตและหน้าที่ที่จำกัด ต่อมาใน ค.ศ. 1980 ได้มีการถ่ายโอนอำนาจรัฐเข้าไปสู่ประชาคมมากขึ้น และเปลี่ยนชื่อเหลือแค่เพียง "ประชาคม"

ทั้งประชาคมเฟลมิชและประชาคมฝรั่งเศสมีเขตอำนาจครอบคลุมพื้นที่ของแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ ดังนั้นจึงไม่สามารถระบุจำนวนประชากรของแต่ละประชาคมได้อย่างแน่ชัด มีเพียงประชาคมผู้พูดภาษาเยอรมันประชาคมเดียวที่มีพื้นที่ที่อยู่ภายใต้เขตอำนาจหนึ่งเดียวในฐานะประชาคม และต่อมายังได้มีการถ่ายโอนอำนาจบริหารจากแคว้นวอลลูนไปยังประชาคมนี้เพิ่มขึ้น

แคว้น

หมายเหตุ

อ้างอิง

แคว้นของประเทศเบลเยียม
ภาษาในประเทศเบลเยียม
หน่วยการบริหารของประเทศเบลเยียม