ปลาค้างคาว (น้ำจืด)

{{Taxobox 
| name = ปลาค้างคาว
| image =
| image_caption = 
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| ordo = Siluriformes
| familia = Sisoridae
| subfamilia = Glyptosterninae
| tribus = Glyptosternina
| genus = Oreoglanis
| genus_authority = Smith, 1933
| type_species = Oreoglanis siamensis
| type_species_authority = Smith, 1933
| subdivision_ranks = ชนิด
| subdivision = 
O. colurusO. delacouriO. frenatusO. heteropogonO. hypsiurusO. immaculatusO. infulatusO. insignisO. jingdongensisO. laciniosusO. lepturusO. macronemusO. macropterusO. majusculusO. nakasathianiO. setigerO. siamensisO. sudaraiO. suraswadiiO. tenuicaudaO. vicinus|synonyms = *Paroreoglanis Pellegrin, 1936
}}

ปลาค้างคาว หรือ ปลาติดหิน () เป็นสกุลของปลาน้ำจืดในชั้นปลากระดูกแข็งสกุลหนึ่ง มีชื่อสกุลว่า Oreoglanis (/ออ-รี-โอ-แกลน-อิส/)  ในวงศ์ปลาแค้ (Sisoridae)

ลักษณะ
มีลักษณะโดยรวมคือ เป็นปลาหนังขนาดเล็ก มีขนาดความยาวลำตัวไม่เกิน 13-15 เซนติเมตร ส่วนหัวและลำตัวแบน ริมฝีปากแผ่กว้างเป็นอวัยวะสำหรับยึดเกาะใช้สำหรับดูดเกาะกับพื้นหินในลำธาร ท่อนหางแบนข้าง หัวค่อนข้างกลม นัยน์ตาเล็ก มีหนวดทั้งหมด 4 คู่ (ระหว่างรูจมูก 1 คู่, ริมฝีปากบน 1 คู่, ริมฝีปากล่าง 1 คู่, คาง 1 คู่) ช่องเหงือกแคบอยู่เหนือครีบอก ครีบไขมันยาว ครีบอกและครีบท้องแผ่ออกด้านข้างลำตัว ครีบหางเว้าเล็กน้อย ที่หน้าอกไม่มีแผ่นหนังใช้เกาะติดเหมือนปลาแค้ในสกุล Glyptothorax  กินอาหารจำพวก สัตว์น้ำขนาดเล็กและแมลงน้ำ อาศัยเฉพาะในต้นน้ำลำธารที่มีน้ำไหลเชี่ยว ถือเป็นสัตว์น้ำที่ใช้บ่งชี้คุณภาพของแหล่งน้ำชั้นเยี่ยม  เนื่องจากเป็นปลาที่มีความอ่อนไหวมากต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพน้ำมาก อีกทั้งยังต้องอาศัยอยู่ในน้ำที่อุณหภูมิต่ำในบริเวณต้นน้ำเท่านั้น คือ บนภูเขาสูง ในระดับที่สูงกว่าระดับน้ำทะเล 700-800 เมตร

ปลาในสกุลนี้ ที่เป็นที่รู้จักดี คือ ปลาค้างคาวดอยอินทนนท์ (O. siamensis) ที่พบเฉพาะบนอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ ที่เดียวเท่านั้น และยังถือเป็นปลาต้นแบบของปลาในสกุลนี้อีกด้วย

การแพร่กระจายพันธุ์ของปลาค้างคาว พบกระจายทั่วไปในอนุทวีปอินเดีย, จีนทางตอนใต้ และประเทศในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ เช่น ลุ่มน้ำสาละวิน, ลุ่มน้ำอิระวดี, ลุ่มน้ำโขง, ลุ่มแม่น้ำน่าน เป็นต้น

การจำแนก
ปัจจุบัน พบแล้วทั้งหมด 20 ชนิด โดยเฉพาะในปี ค.ศ. 2005 มีการค้นพบเพิ่มเติมอีกถึง 8 ชนิดด้วยกัน ซึ่งล้วนแต่เป็นปลาที่พบในเขตประเทศไทยทั้งนั้น  และได้ถูกตั้งชื่อชนิดเพื่อเป็นเกียรติแก่บุคคลในแวดวงการอนุรักษ์ธรรมชาติชาวไทยด้วย ได้แก่ นายสุรพล ดวงแข นักวิชาการสัตว์ป่า, นายสืบ นาคะเสถียร อดีตหัวหน้าศูษย์รักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง และนายปลอดประสพ สุรัสวดี อดีตอธิบดีกรมประมงและอดีตอธิบดีกรมป่าไม้

ปลาค้างคาวที่พบในประเทศไทย
 ปลาค้างคาวดอยอินทนนท์ Oreoglanis siamensis Smith, 1933
 ปลาค้างคาวภูคา Oreoglanis colurus Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวน้ำยวม Oreoglanis heteropogon Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวน้ำปาย Oreoglanis laciniosus Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวคุณสืบ Oreoglanis nakasathiani Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาว อ. สุรพล Oreoglanis sudarai Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวดอยตุง Oreoglanis suraswadii Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวทุ่งช้าง Oreoglanis tenuicauda Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวศิลาเพชร Oreoglanis vicinus'' Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

วงศ์ปลาแค้
ปลาน้ำจืด
ปลาน้ำตกและลำธาร
ปลาที่พบในประเทศไทย
ปลาที่พบในประเทศจีน
ปลาที่พบในประเทศอินเดีย