ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่

ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ เป็นตำนานเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับอาณาจักรล้านนาและความสัมพันธ์กับอาณาจักรเพื่อนบ้าน เช่น สยาม จีนตอนใต้ พม่า มอญ ล้านช้าง และญวน ยังมีเรื่องราวตำนานอเนกประสงค์ทั้งตำนาน นิทาน พงศาวดาร จดหมายเหตุและศาสนประวัติในเล่มเดียวกัน เนื้อหาเริ่มต้นตั้งแต่การตั้งถิ่นฐานชุมชน นครรัฐ แคว้นน้อยใหญ่ พัฒนาไปจนถึงราชอาณาจักร ภายใต้การปกครองของราชวงศ์มังรายที่ทรงสืบเชื้อสายมาจากลวจักรราช ตำนานมีหลายฉบับซึ่งมีเนื้อหาคล้ายกัน บางฉบับใช้จุลศักราช บางฉบับใช้พุทธศักราช ปัจจุบันมีการตรวจสอบชำระตำนานใช้ชื่อว่า ตำนานฉบับ 700 ปี

ฉบับ
ฉบับที่ถือว่าเป็นฉบับปฐมภูมิคือ ฉบับวัดพระงามและฉบับ CMA.HPms.

 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับวัดพระงาม จังหวัดเชียงใหม่ จ.ศ. 1216 จากหอสมุดแห่งชาติ
 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับ CMA.HPms. จารเมื่อ จ.ศ. 1288 จาก ดร. ฮันส์ เพนท์ มีจำนวนใบลานทั้งหมด 8 ผูก ต้นฉบับได้มาจากอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย สันนิษฐานว่าคัดลอกขึ้นเมื่อ พ.ศ.​ 2421
 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับวัดอัฏฐารส จังหวัดลำพูน จารเมื่อ จ.ศ. 1244
 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับวัดหลวง จังหวัดแพร่ จารเมื่อ จ.ศ. 1246
 ตำนาน 15 ราชวงศ์ ฉบับวัดเมธังกราวาส  จังหวัดแพร่ จารเมื่อ จ.ศ. 1251
 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ฉบับนอตอง ตีพิมพ์ที่กรุงปารีส เมื่อ พ.ศ. 2475 แปลจากอักษรธรรมครั้งแรกเป็นภาษาฝรั่งเศสโดย คาร์มิล นอตอง อดีตกงสุลฝรั่งเศสประจำเมืองเชียงใหม่
 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับวัดพิชัย จังหวัดลำปาง จารเมื่อ พ.ศ. 2489
 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับวัดศรีโสดา จังหวัดเชียงใหม่ จารเมื่อ พ.ศ. 2510
 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับสำนักนายกรัฐมนตรี พ.ศ. 2514
 พงศาวดารโยนก ของ พระยาประชากิจกรจักร์ (แช่ม บุนนาค) พ.ศ. 2516
 สิบห้าราชวงศ์ ของสถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พ.ศ. 2518
 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับ 700 ปี พิมพ์ พ.ศ. 2538
 The Chiang Mai Chronicle ฉบับแปลภาษาอังกฤษ พิมพ์ พ.ศ.​ 2538 ปรับปรุง พ.ศ. 2541
 ตำนานเมืองเชียงใหม่ แต่งโดยพระครูโสภณกวีวัฒน์ (ธนจรรย์ สุระมณี) พิมพ์ พ.ศ. 2550

อ้างอิง

บันทึกเหตุการณ์ล้านนา
วรรณกรรมศาสนาพุทธ
ศาสนาพุทธในประเทศไทย