อำเภอจุฬาภรณ์

จุฬาภรณ์ เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดนครศรีธรรมราช เดิมเป็นเขตท้องที่ของอำเภอร่อนพิบูลย์ทั้งหมด ก่อนที่พื้นที่บางส่วนจะย้ายมาขึ้นกับอำเภอชะอวดในปี พ.ศ. 2496 (ตำบลบ้านควนมุด ตำบลบ้านชะอวด) ก่อนที่จะขอจัดตั้งเป็นอำเภอซึ่งตั้งขึ้นเป็นกรณีพิเศษ เนื่องในโอกาสที่สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เจริญพระชนมายุครบ 3 รอบ เมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2537 โดยแยกการปกครองบางส่วนออกจากอำเภอร่อนพิบูลย์ และอำเภอชะอวด

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอจุฬาภรณ์ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียงดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอร่อนพิบูลย์ 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอร่อนพิบูลย์และอำเภอชะอวด 
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอชะอวด
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอทุ่งสงและอำเภอร่อนพิบูลย์

ประวัติ 
อำเภอจุฬาภรณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช เดิมเป็นพื้นที่รอยต่อระหว่างอำเภอร่อนพิบูลย์กับอำเภอชะอวด โดยเป็นพื้นที่ตำบลบ้านควนมุด ตำบลบ้านชะอวด อำเภอชะอวด และตำบลควนหนองคว้า ตำบลทุ่งโพธิ์ ตำบลสามตำบล ตำบลนาหมอบุญ อำเภอร่อนพิบูลย์ ทั้งนี้พื้นที่ดังกล่าวเดิมเป็นพื้นที่มีความกันดารและห่างไหลจากอำเภอ และโดยเฉพาะอย่างยิ่งมีปัญหาความมั่นคงและความสงบเรียบร้อย จำเป็นที่จะต้องได้รับการพัฒนาแก้ไขโดยเร่งด่วน ทั้งด้านโครงสร้างพื้นฐาน การปกครอง การอาชีพ สังคมจิตวิทยา และการให้บริการประชาชน จึงมีการขอจัดตั้งพื้นที่ดังกล่าวเป็นอำเภอจุฬาภรณ์ (กรณีพิเศษ) พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอ เพื่อเป็นประโยชน์แก่การปกครองและความสะดวกของประชาชน เมื่อวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2537 และได้รับพระราชทานพระอนุญาตให้ใช้พระนามศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์วลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เป็นชื่ออำเภอ โดยได้ทำพิธีเปิดอำเภอและเริ่มบริการประชาชนเมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2537 

พื้นที่บริเวณที่ตั้งอำเภอจุฬาภรณ์ปัจจุบันคือตำบลสามตำบล โดยมีประวัติว่าหมายถึงสามวัง ได้แก่ วังฆ้อง วังใส และวังนาหมอบุญ ซึ่งทั้งสามวังเป็นที่อยู่อาศัยของเชื้อพระวงศ์แต่โบราณที่ได้เข้ามาบุกเบิกตั้งถิ่นฐานยังบริเวณนี้ ต่อมาเมื่อยุคหนึ่งในอดีต พื้นที่แถบนี้กลายเป็นเขตเคลื่อนไหวและต่อสู้ ของสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ทำให้บริเวณนี้ซึ่งทุรกันดารอยู่แล้วต้องประสบกับปัญหาด้านความมั่นคงและความสงบเรียบร้อยเพิ่มขึ้นอีก นอกจากนี้การพัฒนาและการบริการของทางราชการก็ไม่สามารถเข้าถึงยังจุดนี้ได้

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอจุฬาภรณ์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 6 ตำบล 30 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอจุฬาภรณ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาหมอบุญ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาหมอบุญทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชะอวด  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านควนมุดและตำบลบ้านชะอวดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลควนหนองคว้า  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลควนหนองคว้าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งโพธิ์  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งโพธิ์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสามตำบล  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามตำบลทั้งตำบล

อ้างอิง 

อำเภอในจังหวัดนครศรีธรรมราช
สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี