ศาสนาพุทธในประเทศอุซเบกิสถาน

ศาสนาพุทธในประเทศอุซเบกิสถาน ปรากฏอยู่ในรายงานเสรีภาพการนับถือศาสนานานาชาติของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐเมื่อ พ.ศ. 2547 (US State Department's International Religious Freedom Report 2004) ระบุว่ามีพุทธศาสนิกชนในประเทศอุซเบกิสถาน ร้อยละ 0.2 ของประชากรทั้งหมด ส่วนใหญ่เป็นชาวเกาหลีใต้และโครยอ-ซารัม มีการจดทะเบียนรับรองศาสนาพุทธอย่างเป็นทางการเพียงนิกายเดียว และมีวัดเพียงแห่งเดียวในทาชเคนต์

ประวัติ
ดินแดนของประเทศอุซเบกิสถานในปัจจุบัน เคยถูกปกครองโดยจักรวรรดิกุษาณ มีการเผยแผ่ศาสนาพุทธเข้าสู่ดินแดนแบกเตรียและคันธาระ ในเอกสารบาลี ระบุถึงพ่อค้าชาวแบกเตรียสองคนคือตปุสสะและภัลลิกะ เป็นปฐมสาวกของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลังทั้งสองเดินทางกลับแบกเตรีย ก็ได้สร้างวัดขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่พุทธองค์ ศาสนาพุทธได้รับความนิยมอย่างสูงในรัชสมัยพระเจ้ากนิษกะ ทรงอุปถัมภ์ศาสนาพุทธนิกายมหายาน เพราะทรงนับถือว่า "เป็นหนทางแห่งความรอด"

หลังการรุกรานของชาวเฮฟทาไลต์ (Hephthalites) หรือฮันขาว (White Huns) และการพิชิตดินแดนทรานโซเซียนาของชาวมุสลิม ศาสนาพุทธก็เสื่อมความนิยมลง ต่อมาเมื่อมีการประหารพุทธศาสนิกชนในควอแรซึม (Khwarazm) เมื่อราวคริสต์ศตวรรษที่ 13 ศาสนาพุทธก็เลือนหายไปจากดินแดนอุซเบกิสถานมาตั้งแต่นั้น

ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 มีการเนรเทศชาวโครยอ-ซารัม ซึ่งเป็นคนเกาหลีในตะวันออกไกลของรัสเซีย เข้าไปตั้งถิ่นฐานในเอเชียกลาง ซึ่งจำนวนนี้มีชาวเกาหลีที่นับถือศาสนาพุทธรวมอยู่ด้วย ทว่าในยุคสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบก มีการกดขี่ข่มเหงและละเมิดสิทธิของพุทธศาสนิกชน จนถึง พ.ศ. 2534

ปัจจุบันในประเทศอุซเบกิสถาน ยังมีพุทธสถานคือ วัดชาอึนซา (แปลว่า กรุณาราม) เป็นวัดพุทธแบบเกาหลีนิกายโชกเย สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2534 ตั้งอยู่ย่านชานเมืองของทาชเคนต์ ถือเป็นวัดพุทธเพียงแห่งเดียวที่ยังมีการใช้งานอยู่จนถึงปัจจุบัน วัดแห่งนี้ไม่มีพระสงฆ์จำวัดตลอดอย่างอารามในเกาหลีใต้ กระนั้นก็มีพระสงฆ์จากเกาหลีใต้ ไทย พม่า และญี่ปุ่นแวะเวียนมาประกอบพิธีกรรมอยู่เนือง ๆ มีอุบาสกและอุบาสิกาเชื้อสายเกาหลีในสังกัดวัดขนาดย่อมราว 100-150 คน และ พ.ศ. 2561 มีแผนการขยายถนนวงแหวนรอบนอกทาชเคนต์ ซึ่งแนวรื้อถอนกินเนื้อที่บริเวณด้านหน้าของวัด ด้วยเหตุนี้จึงมีการเรียกร้องให้มีการอนุรักษ์พุทธสถานแห่งนี้ ผู้ว่าราชการกรุงทาชเคนต์ประนีประนอมด้วยการปรับเปลี่ยนแนวถนนใหม่เพื่อไม่ต้องรื้อถอนวัดชาอึนซา

อ้างอิง 

อุซเบกิสถาน
ประวัติศาสตร์ศาสนาพุทธ
ศาสนาพุทธในประเทศอุซเบกิสถาน
พุทธ