พยัญชนะสุริยันและพยัญชนะจันทรา

ในภาษาอาหรับและภาษามอลตา พยัญชนะจะถูกแบ่งเป็นสองกลุ่ม กลุ่มแรกเรียกว่า พยัญชนะสุริยัน หรือ อักษรสุริยัน ( ) และอีกกลุ่มหนึ่งเรียกว่า พยัญชนะจันทรา หรือ อักษรจันทรา ( ) โดยขึ้นอยู่กับว่าเสียงพยัญชนะนั้นกลืนเสียงของอักษร ลาม ( ) ในคำกำกับนาม อัล ( ) ที่นำหน้าอยู่หรือไม่ ในทางสัทศาสตร์ พยัญชนะสุริยันส่วนใหญ่เป็นพยัญชนะที่มีลักษณ์โคโรนัล (เสียงพยัญชนะที่มีการยกสุดปลายลิ้นหรือปลายลิ้นขึ้นจากตำแหน่งปกติ) ส่วนพยัญชนะจันทราเป็นพยัญชนะประเภทอื่น ๆ

ที่มาของชื่อพยัญชนะทั้งสองมาจากการที่คำว่า  () ซึ่งแปลว่า "ดวงอาทิตย์" ออกเสียงว่า อัชชัมส์ โดยมีการกลืนเสียงของอักษร  ในขณะที่คำว่า  () ซึ่งแปลว่า "ดวงจันทร์" ออกเสียงว่า อัลเกาะมัร โดยไม่มีการกลืนเสียงของอักษร ลาม

กฎ
ในภาษาอาหรับ เมื่อคำกำกับนาม อัล นำหน้าคำนามที่ขึ้นต้นด้วยพยัญชนะสุริยัน เสียง  ของคำกำกับนาม อัล จะกลมกลืนเสียงไปกับพยัญชนะตัวนั้น ก่อให้เกิดการซ้ำเสียง ตัวอย่างเช่น คำที่หมายถึง "แม่น้ำไนล์" จะไม่ออกเสียงว่า อัลนีล แต่จะออกเสียงว่า อันนีล และเมื่อคำกำกับนาม อัล นำหน้าคำนามที่ขึ้นต้นด้วยพยัญชนะจันทรา จะไม่เกิดการกลมกลืนเสียงแต่อย่างใด

พยัญชนะสุริยันและพยัญชนะจันทราเป็นไปตามตาราง ดังนี้:

{| class="wikitable" style="text-align: center"
|- style="font-size:200%;line-height:1.4"
! rowspan="3" style="font-size:45%" | พยัญชนะสุริยัน
|  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 
|- style="font-size:125%;line-height:1.4"
|  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 
|- style="font-size:125%;line-height:1.4"
|  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 
|-
! colspan="15"|
|- style="font-size:200%;line-height:1.4"
! rowspan="3" style="font-size:45%" | พยัญชนะจันทรา
|  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 
|- style="font-size:125%;line-height:1.4"
|  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || |- style="font-size:125%;line-height:1.4"
|  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 
|}

ญีม
ในภาษาอาหรับ อักษร ญีม () ออกเสียงต่างกันไปตามภูมิภาค โดยในหลายภูมิภาค อักษรนี้แทนเสียง  หรือ  ซึ่งเป็นพยัญชนะโคโรนัล อย่างไรก็ตาม ในภาษาอาหรับคลาสสิก อักษรนี้แทนเสียงหยุด เพดานอ่อน ก้อง ลิ้นส่วนหน้าสู่เพดานแข็ง  หรือเสียงหยุด เพดานแข็ง ก้อง  (การออกเสียงเป็น  หรือ  ยังคงปรากฏอยู่ในอียิปต์ ซูดาน และเยเมน/โอมานตอนใต้) ซึ่งไม่ใช่พยัญชนะโคโรนัล จึงถือว่า ญีม เป็นพยัญชนะจันทราตัวหนึ่ง

ในภาษามอลตา อักษร  ซึ่งแทนเสียง  ถูกจัดเป็นพยัญชนะจันทราเช่นกัน ในขณะที่อักษร  ซึ่งแทนเสียง  (คู่ตรงข้ามเสียงไม่ก้องของ ) ถูกจัดเป็นพยัญชนะสุริยัน

อักขรวิธี
ในภาษาเขียนจะยังคงรักษารูปสะกด  อยู่ไม่ว่าจะออกเสียงอย่างไร เมื่อมีการใช้เครื่องหมายเสริมสัทอักษรแบบเต็ม อาจแสดงการกลมกลืนเสียงด้วยการเติม ชัดดะฮ์ เหนือพยัญชนะที่ตามหลังตัว ลาม และอาจแสดงการไม่กลมกลืนเสียงด้วยการเติม ซุกูน เหนือตัว ลาม''

ชื่อภาษาอาหรับส่วนใหญ่ที่เขียนขึ้นในสมัยใหม่ (รวมถึงชื่อบุคคลและชื่อภูมิศาสตร์ภาษาอาหรับ) ไม่เป็นไปตามกฎการกลมกลืนเสียงพยัญชนะหรือเติมชัดดะฮ์เมื่อถอดเป็นอักษรโรมันในภาษาที่เขียนด้วยอักษรโรมัน บางครั้งกฎพยัญชนะสุริยันและพยัญชนะจันทราก็ไม่ใช้ในภาษาปาก

เช่น ชื่อบุคคล  ถอดเป็นอักษรโรมันว่า  แทนที่จะเป็น ;

ชื่อภูมิศาสตร์  ถอดเป็นอักษรโรมันว่า  แทนที่จะเป็น

ดูเพิ่ม
สัทวิทยาภาษาอาหรับ
ไวยากรณ์ภาษาอาหรับ

อ้างอิง

ภาษาอาหรับ
เสียงพยัญชนะ
สัทวิทยา