เหตุผลวิบัติอรูปนัย

เหตุผลวิบัติอรูปนัย  () เป็นการให้เหตุผล
โดยที่เหตุที่ให้ไม่สนับสนุนผลที่แสดง 
เหตุผลวิบัติอรูปนัยมักเป็นผลจากความผิดพลาดด้านความคิดที่ทำให้ผลที่กล่าวถึงไม่น่าเชื่อถือ
เปรียบเทียบกับ  "เหตุผลวิบัติรูปนัย"  (formal fallacy) ซึ่งเป็นความผิดพลาดทางตรรกะ

ความแตกต่างระหว่างเหตุผลวิบัติรูปนัยและอรูปนัย 
เหตุผลวิบัติรูปนัยเป็นการให้เหตุผลเชิงนิรนัย  (deductive reasoning)  ที่เกิดความผิดพลาดในทางตรรกะ
ที่ควรจะให้ผลที่เป็นจริงเมื่อมีเหตุที่เป็นจริง
ซึ่งทำให้เหตุผลนั้นเป็นโมฆะ

ส่วนเหตุผลโดยอุปนัยซึ่งเป็นวิธีการให้เหตุผลแบบอรูปนัย  ไม่ได้ตัดสินตามหลักของตรรกะเช่นนั้น
คือ  ความสมควรของเหตุผลนั้นตัดสินโดยความน่าเชื่อถือทางความคิด
หรือตามกำลังของหรือตามวิธีการทางอุปนัย  (ยกตัวอย่างเช่น การอนุมานโดยใช้สถิติ)
ยกตัวอย่างเช่น เหตุผลวิบัติโดยการวางนัยทั่วไปเร็วเกินไป  (hasty generalization) สามารถกล่าวได้ดังนี้
 "ก" เป็น "ข"
 และ "ก" ก็เป็น "ค" ด้วย
 ดังนั้น "ข" ทั้งหมดก็จะเป็น "ค" ด้วย

แม้ว่า  โดยนิรนัยแล้ว  นี้ไม่มีทางสมเหตุผล  แต่ว่า  ถ้าสามารถทำการอนุมานได้โดยใช้สถิติที่สมควร  การให้เหตุผลโดยวิธีนี้อาจจะเป็นสิ่งที่น่าเชื่อถือได้

ดูเพิ่ม
 การคิดวิเคราะห์

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Logical fallacies A list of logical fallacies, explained.
 The Fallacy Files: Informal Fallacy

ปรัชญาตรรกศาสตร์