ข้อ 231 ของสนธิสัญญาแวร์ซาย

ข้อ 231 ของสนธิสัญญาแวร์ซาย () หรือมักเรียกกันว่า ข้อกำหนดความรับผิดในอาชญากรรมสงคราม () เป็นข้อแรกในภาค 8 ค่าปฏิกรรมสงคราม (Part VIII: Reparations) แห่งสนธิสัญญาแวร์ซาย ซึ่งข้อ 231 นี้มิได้ตั้งหัวเรื่องไว้ แต่มักเรียกกันอย่างนั้นตามกระแสวิพากษ์วิจารณ์ที่มีในภายหลัง

ข้อบท

ความสำคัญ 

ข้อ 231 ซึ่งกำหนดให้เยอรมันต้องรับผิดชอบเพื่อความเสียหายทั้งหลายอันเกิดขึ้นเพราะสงครามโลกครั้งที่หนึ่งนั้น เป็นเครื่องนำพาให้ข้ออื่น ๆ ที่เหลือในภาค 8 (ข้อ 223 ถึง 247) ซึ่งกำหนดให้เยอรมนีมีพันธกรณีต่าง ๆ ว่าด้วยค่าปฏิกรรมสงคราม กลายเป็นชอบด้วยเหตุผลไป ข้อ 223 ถึง 247

สหราชอาณาจักรและฝรั่งเศสมีบทบาทสำคัญในการรวบรวมและเขียนข้อบทดังกล่าวขึ้น ในขณะที่สหรัฐอเมริกามีบทบาทน้อยกว่า ส่วนใหญ่เนื่องจากหลักการ "สันติภาพโดยปราศจากชัยชนะ" ของประธานาธิบดีวูดโรว์ วิลสัน

เพราะข้อ 231 โทษเยอรมนีอย่างหนัีกว่าเป็นต้นเหตุแห่งสงคราม ข้อนี้จึงชื่อว่าเป็นปัจจัยอันนำพาให้ลัทธิสังคมชาตินิยม หรือลัทธินาซี ในเยอรมนี ได้เถลิงอำนาจ แต่อย่างน้อยนักประวัติศาสตร์คนหนึ่ง คือ มาร์กาเร็ต แม็กมิลแลน (Margaret MacMillan) วิพากษ์ว่า ความคิดความจดจำที่มีกันมายาวนานข้อนี้นั้นเลื่อนลอยอย่างแท้จริง

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Excerpt and reviews of Paris 1919: Six Months That Changed The World by Margaret MacMillan ISBN 0-375-76052-0 (softcover), ISBN 0-375-50826-0 (hardcover)
 Peace Treaty of Versailles Articles 231-247 and Annexes Reparations

สนธิสัญญาแวร์ซาย