แบช

แบช () เป็นเชลล์ยูนิกซ์ที่พัฒนาขึ้นสำหรับโครงการกนู ชื่อเต็มของโปรแกรมล้อเลียนเชลล์อีกตัวคือ บอร์นเชลล์ (Bourne shell) แบชเขียนมาใช้แทนบอร์นเชลล์ซึ่งเขียนขึ้นสำหรับยูนิกซ์เวอร์ชัน 7 โดย สตีเฟน บอร์น (Stephen Bourne) เมื่อประมาณ ค.ศ. 1978 ไบรอัน ฟอกซ์ (Brian Fox) เขียนแบชไว้เมื่อ ค.ศ. 1987 ตั้งแต่ ค.ศ. 1990 เป็นต้นมาผู้ดูแลพัฒนาหลักคือ เช็ต เรมี (Chet Ramey)
ในลีนุกซ์ส่วนใหญ่และในแมคโอเอสเท็นใช้แบชเป็นเชลล์มาตรฐาน แบชสามารถทำงานบนระบบปฏิบัติการยูนิกซ์และใกล้เคียง ยังปรับปรุงให้สามารถทำงานในไมโครซอฟท์วินโดวส์โดยโครงการ Cygwin และในดอสโดยโครงการ DJGPP ด้วย

รูปแบบคำสั่ง 
รูปแบบคำสั่งของแบชครอบคลุมคำสั่งทั้งหมดของบอร์นเชลล์ ดังนั้นสคริปต์ที่เขียนสำหรับบอร์นเชลล์ส่วนใหญ่จึงสามารถรันใน bash ได้โดยไม่ต้องแก้ไข จะมียกเว้นก็เช่น สคริปต์ที่เรียกใช้ตัวแปรพิเศษในบอร์นเชลล์ หรือใช้คำสั่งภายในของบอร์นเชลล์

รูปแบบคำสั่งในแบชยังได้รับแนวความคิดจาก คอร์นเชลล์ (ksh) และ ซีเชลล์ (csh) เช่น การแก้ไขคำสั่ง จำคำสั่งเก่า ตัวแปร $RANDOM และ $PPID เป็นต้น เวลาใช้เป็นเชลล์ทางบรรทัดคำสั่ง แบชจะเติมชื่อโปรแกรม ชื่อไฟล์ ชื่อตัวแปร ให้ครบโดยอัตโนมัต เมื่อผู้ใช้กดปุ่ม TAB

ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างรูปแบบคำสั่งที่เพิ่มเติมมาในแบชซึ่งบอร์นเชลล์ไม่มี

การคำนวณเลขจำนวนเต็ม 
แบชสามารถคำนวณตัวเลขจำนวนเต็มโดยไม่ต้องเรียกใช้โปรแกรมอื่น ในการคำนวณจะใช้คำสั่ง ((...)) หรือ $[...]
 VAR=55            # กำหนดค่า 55 ให้กับตัวแปร VAR
 ((VAR = VAR + 1))   # บวกหนึ่งให้ตัวแปร VAR สังเกตว่าไม่ใช้อักษร '$'
 ((++VAR))              # อีกวิธีในการบวกหนึ่งให้กับ VAR
 ((VAR++))              # อีกวิธีในการบวกหนึ่งให้กับ VAR
 echo $[VAR * 22]     # นำ VAR ไปคูณกับ 22 แล้วแทนที่ในคำสั่ง
 echo $((VAR * 22))   # อีกวิธีในการนำ VAR ไปคูณกับ 22 แล้วแทนที่ในคำสั่ง
 
คำสั่ง ((...)) ยังใช้ในการตรวจสอบเงื่อนไข ว่าเป็นจริงหรือเท็จ เช่น

 if ((VAR == Y * 3 + X * 2))
 then
         echo Yes
 fi
 
 ((Z > 23)) && echo Yes

สามารถใช้เงื่อนไข '==', '!=', '>', '<', '>=' และ '<=' ในคำสั่ง ((...))

แบชไม่สามารถคำนวณค่าเป็นจำนวนทศนิยมได้ มีเพียง คอร์นเชลล์ และ Z เชลล์ เท่านั้นที่ทำได้

เปลี่ยนทิศทาง I/O 
แบชมีรูปแบบคำสั่งหลายอย่างในการเปลี่ยนทิศทาง I/O ตัวอย่างเช่น ถ้าต้องการเปลี่ยน standard output (stdout) และ standard error (stderr) ไปเก็บในไฟล์ สามารถใช้รูปแบบ

 command &> file

ซึ่งง่ายกว่าบอร์นเชลล์ที่ต้องพิมพ์ "command > file 2>&1"

ตั้งแต่รุ่น 2.05b เป็นต้นมา แบชสามารถดึงข้อความสตริงไปเข้า standard input (เรียกว่า "here documents" หรือ "heredocs") ได้ดังนี้

 command << "สตริงที่ส่งไป standard input"

ถ้าในสตริงมีตัวอักษรช่องว่าง หรือตัวอักษรพิเศษอื่น ๆ ต้องใส่สตริงในเครื่องหมายคำพูด 

ตัวอย่าง:
Redirect standard output to a file, write data, close file, reset stdout

 # สร้างไฟล์เดสคริปเทอร์ (Filedescriptor, FD) 6 ให้ชี้ไปยัง stdout (FD 1)
 exec 6>&1
 # เปลี่ยน stdout ให้เขียนลงไฟล์ "test.data" แทน
 exec 1>test.data
 # ใส่ข้อมูลในไฟล์
 echo "data:data:data"
 # ปิดไฟล์ "test.data"
 exec 1>&-
 # เปลี่ยน stdout ให้เหมือนกับ FD 6 (รีเซต stdout ให้กลับเหมือนเดิม)
 exec 1>&6
 # ปิด FD6
 exec 6>&-

เปิดและปิดไฟล์

 # เปิดไฟล์ test.data เพื่ออ่าน ใช้ FD 6
 exec 6<test.data
 # อ่านจนกว่าจะจบไฟล์
 while read -u 6 dta
 do
   echo "$dta" 
 done
 # ปิดไฟล์ test.data
 exec 6<&-

เก็บผลลัพธ์ของคำสั่งภายนอก

  # รันโปรแกรม 'find' และเก็บผลลัพธ์ไว้ในตัวแปร VAR
  # ค้นหาไฟล์ที่ลงท้ายด้วยตัวอักษร "h"
  VAR=$(find . -name "*h")

การตรวจสอบนพจน์ปรกติ 

แบช 3.0 สนับสนุนการตรวจสอบนิพจน์ปรกติในตัวแบชเองโดยใช้รูปแบบคำสั่งที่คล้ายกับภาษาเพิร์ลดังนี้

 [[string =~ regex]]

รูปแบบของนิพจน์ปรกติจะเหมือนกับที่กำหนดในหน้าแมนเพจ regex(7) ผลลัพธ์ที่ได้จะเป็น 0 ถ้าสายอักขระตรงกัน และเป็น 1 ถ้าไม่ตรงกัน ข้อความในวงเล็บภายในนิพจน์ปรกติสามารถอ่านได้จากตัวแปร BASH_REMATCH ดังต่อไปนี้

 if [[abcfoobarbletch =~ 'foo(bar)bl(.*)']]
 then
         echo ข้อความตรงกับที่ค้นหา\!
         echo $BASH_REMATCH      -- แสดง foobarbletch
         echo ${BASH_REMATCH[1]} -- แสดง bar
         echo ${BASH_REMATCH[2]} -- แสดง etch
 fi

รูปแบบคำสั่งนี้ ทำงานมีประสิทธิภาพกว่าการรันโปรแกรม grep ต่างหาก ถ้าในนิพจน์ปรกติหรือสายอักขระมีตัวอักษรว่าง หรือตัวอักษรพิเศษ (เช่น '*' หรือ '?') ต้องใส่ในเครื่องหมายคำพูด

การแปลงแบ็คสแลช 

ข้อความในรูป $'string' จะถูกจัดการเป็นพิเศษ ข้อความดังกล่าวจะถูกแปลงเป็นstring โดยที่ตัวอักษรที่ขึ้นต้นด้วยแบ็กสแลช (\) จะถูกแปลงตามที่กำหนดไว้ในภาษาซี ดังตารางต่อไปนี้

หลังจากแปลงแล้วข้อความจะอยู่ภายในเครื่องหมายคำพูด '...' เหมือนกับว่าไม่มีตัวอักษร $ อยู่

ข้อความตัวอักษรที่อยู่ภายใน $"..." จะถูกแปลตามโลเคล (locale) ปัจจุบัน ถ้าโลเคลปัจจุบันคือ C หรือ POSIX เครื่องหมายดอลลาร์จะไม่มีผล แต่ถ้าสตริงถูกแปลและแทนที่ ผลลัพธ์จะอยู่ในเครื่องหมายคำพูด "..."

สคริปเริ่มทำงาน 
เมื่อแบชเริ่มทำงาน มันจะทำคำสั่งในสคริปเริ่มต้นต่าง ๆ กันแล้วแต่กรณี

ถ้าเรียกแบชเป็นเชลล์ล็อกอิน หรือเรียกโดยมีออปชัน --login มันจะไปค้นหา /etc/profile ตามด้วย ~/.bash_profile, ~/bash_login และ ~/.profile ตามลำดับ มันจะรันคำสั่งในไฟล์แรกที่มันพบและสามารถอ่านได้ สามารถสั่งให้แบชไม่รันคำสั่งโดยออปชัน --noprofile

ถ้าล็อกอินเชลล์จบการทำงาน แบชจะไปรันคำสั่งใน ~/.bash_logout ถ้ามี

ถ้าเรียกแบชเป็นเชลล์โต้ตอบที่ไม่ใช้ล็อกอิน มันจะไปอ่านและรันคำสั่งใน ~/.bashrc ถ้ามี สามารถสั่งไม่ให้รันได้ด้วยออปชัน --norc และสั่งให้รันจากไฟล์ที่กำหนดด้วยออปชัน --rcfile

ถ้าเรียกแบชเป็นเชลล์เพื่อรันสคริปต์ มันจะตรวจสอบตัวแปร BASH_ENV และรันคำสั่งในไฟล์ที่ระบุแบชไม่ใช้ตัวแปร PATH ในการค้นหาไฟล์

ถ้าเรียกแบชโดยใช้ชื่อ sh มันจะเลียนแบบการทำงานของบอร์นเชลล์มากที่สุดเท่าที่ทำได้ ตราบเท่าที่ยังเป็นตามมาตรฐาน POSIX เมื่อเป็นล็อกอินเชลล์หรือมีออปชัน --login มันจะไปหา /etc/profile และ ~/.profile ตามลำดับ และสามารถใช้ --noprofile เพื่องดการรันคำสั่งเริ่มต้น เมื่อไม่เป็นล็อกอินเชลล์ มันจะหาไฟล์ที่กำหนดโดยตัวแปร ENV และเมื่อเรียกเพื่อรันสคริปจะไม่รันคำสั่งเริ่มต้นเลย

ถ้าแบชทำงานในโหมด POSIX โดยใช้ออพชัน --posix จะรันคำสั่งจากไฟล์ที่ระบุใน ENV เท่านั้นเพื่อเป็นไปตามมาตรฐาน POSIX

แบชยังตรวจว่ามันถูกเรียกจาก remote shell daemon ซึ่งมักเป็น rshd หรือไม่ ถ้าใช่ ก็จะรันคำสั่งใน ~/.bashrc (ยกเลิกได้โดยออพชัน --norc และเปลี่ยนไฟล์โดยใช้ออพชัน --rcfile แต่ปกติ rshd มักไม่สามารถรันเชลล์โดยระบุออพชันเหล่านี้)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บเพจโปรแกรม bash 
 เว็บเพจ bash ของโครงการกนู

โครงการกนู
ภาษาโปรแกรมเฉพาะงาน
ภาษาโปรแกรมเชิงข้อความ
ภาษาสคริปต์
เชลล์ยูนิกซ์
ซอฟต์แวร์บนยูนิกซ์