สัปตปุรี

สัปตปุรี (Sanskrit सप्त-पुरी , "นครทั้งเจ็ด") เป็นกลุ่มนครเจ็ดแห่งที่ในศาสนาฮินดูถือว่าเป็นแหล่งจาริกแสวงบุญที่สำคัญ (ตีรถะ) ในประเทศอินเดีย เชื่อกันว่าการได้จาริกแสวงบุญไปยังสถานที่ทั้งเจ็ดจะให้พรโมกษะแก่ผู้นั้นให้ได้หลุดพ้นการเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏ

นครต่าง ๆ ในสัปตปุรีล้วนมีความสำคัญทางศาสนา เช่น อโยธยาเป็นชนมภูมิ (ที่เกิด) ของพระราม ส่วนพาราณสีกับหฤทวารเป็น "นิตยตีรถะ" หรือสถานที่ที่เต็มไปด้วยพลังงานทางจิตวิญญาณอยู่ตามธรรมชาติ กาญจีปุรัมเป็นที่รู้จักดีจากกามากษีอัมมันเทวาลัยบูชาเทวมารดา ในมหาภารตะระบุว่าพระกฤษณะมีพระชนม์ชีพช่วงเยาว์อยู่ในมถุรา ก่อนจะประทับทวารกาเป็นเวลาหนึ่งร้อยปี และเสด็จกลับไปประทับยังวิมานเดิม หฤทวารยังเป็นจุดที่แม่น้ำคงคาอันศักดิ์สิทธิ์เริ่มต้นไหลออกจากเทือกเขาสู่ที่ราบ และพาราณสียังเป็นนครที่มีความเกี่ยวเนื่องอย่างมากกับพระศิวะ อุชไชนะเป็นที่ตั้งของหนึ่งใน 12 ชโยติรลึงค์ ที่มหากาเลศวรมนเทียร ทั้งหฤทวารและอุชไชนะเป็นสถานที่ประกอบพิธีกุมภเมลาซึ่งมีขึ้นทุก 12 ปี ส่วนที่กาญจีปุรีมมีพิธี กามากษี และกฤษณชนมาษฏมี เฉลิมฉลองเป็นพิเศษในทวารกาและมถุรา

โศลกจากครุฑปุราณะบรรยายถึงสัปตปุรีเจ็ดแห่งไว้ว่า อโยธฺยา มถุรา มายา กาศี กาญฺจี อวนฺติกา ฯ ปุรี ทฺวาราวตี ไจว สปฺไตเต โมกฺษทายกะห์ อันแปลว่า "อโยธยา, มถุรา, คยา, กาศี, กาญจี, กวันติกา, ทวาราวตี - นครทั้งเจ็ดนี้ จักเป็นที่ทราบในฐานะผู้ประทานโมกษะ" ชื่อของนครทั้งเจ็ดในปัจจุบัน ได้แก่ อโยธยา, มถุรา, หฤทวาร (มายา หรือ คยา), พาราณสี (กาศี), กาญจีปุรัม (กาญจี), อุชไชนะ (อวันติกา), ทวารกา (ทวารวดี)

อ้างอิง

ศาสนาฮินดู
นครศักดิ์สิทธิ์