เจ้าปิ่นแก้ว

เจ้าปิ่นแก้ว หรือ แม่เจ้าปิ่นแก้ว เป็นพระขนิษฐาในพระยาแสนซ้าย และเป็นพระมารดาในพระยาพิมพิสารราชา เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 4 แห่งราชวงศ์แสนซ้าย

พระประวัติ
เจ้าปิ่นแก้ว เป็นพระขนิษฐาในพระยาแสนซ้าย พระยาแพร่ ตามที่พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 4 ฉบับเจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค) กล่าวว่า

"...พระบาทสมเด็จฯ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ตั้งราชวงศ์พิมพิสารบุตรพระยาวังขวา มารดาเป็นน้องพระยาแพร่แสนซ้าย เป็นพระยาแพร่..."

แต่ในหนังสือเชื้อสายเจ้าหลวงเมืองแพร่ 4 สมัย เรียบเรียงโดยบัวผิว วงศ์พระถาง เจ้าไข่มุกต์ ประชาศรัยสรเดช และร.ต.ดวงแก้ว รัตนวงศ์ ระบุว่า เป็นพระธิดาพระยาเทพวงศ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 1 กับแม่เจ้าสุชาดา และเป็นพระขนิษของพระยาอินทวิไชย เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 3

โอรส-ธิดา
แม่เจ้าปิ่นแก้ว เสกสมรสกับเจ้าพระวังขวา (นามเดิมไม่ปรากฏ) มีโอรส-ธิดา ด้วยกัน 5 คน คือ
เจ้าเขียว สมรสกับเจ้าพระเมืองชัย (นามเดิมไม่ปรากฏ) (ต่อมาได้เป็นพระวังขวานครแพร่สืบทอดตำแหน่งจากพ่อตา) มีบุตร-ธิดา 6 คน คือ
เจ้าเมืองอินทร์ สมรสกับเจ้าคำใย้ มีธิดา 1 คน คือ
เจ้าหนู ดอกไม้
เจ้าหนานชัยลังกา
เจ้าหนานศรีทิ
เจ้าขิง อิ่นคำลือ สมรสกับเจ้าหนานอินต๊ะ อิ่นคำลือ มีบุตร-ธิดา 6 คน คือ
เจ้าตุ้ย ใยญาณ
เจ้าแจ้ อิ่นคำลือ
เจ้าเตี่ยง อิ่นคำลือ
เจ้าฮ่าย อิ่นคำลือ
เจ้าปั๋น อิ่นคำลือ
เจ้าน้อยคำมูล อิ่นคำลือ
เจ้าสีมา รสเข้ม สมรสกับเจ้าเทพรส รสเข้ม (บุตรชายเจ้าไชยสงคราม กับเจ้านางอิ่น) มีบุตร-ธิดา 8 คน คือ
เจ้าหนานหมื่น รสเข้ม
เจ้าบุ รสเข้ม
เจ้าน้อยแสน รสเข้ม
เจ้าน้อยหนู  รสเข้ม
เจ้าขันคำ  รสเข้ม
เจ้าน้อยหวัน รสเข้ม
เจ้าน้อยศรี รสเข้ม
เจ้าน้อยตุ่น รสเข้ม
เจ้าพิมพิสาร (ต่อมาคือพระยาพิมพิสารราชา เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 21) เสกสมรสกับแม่เจ้าแก้วไหลมาราชเทวี ,แม่เจ้าธิดา และแม่เจ้าคำใย้
เจ้าเรือนแก้ว หรือเฮือนแก้ว สมรสกับเจ้าบุรีรัตน์ (หนานปัญญา มหายศปัญญา) มีโอรส-ธิดา 2 คน คือ
แม่เจ้าบัวถา มหายศปัญญา พระชายาในเจ้าพิริยเทพวงษ์ ไม่มีบุตร
เจ้าบุรีรัตน์ (น้อยหนู มหายศปัญญา) สมรสกับเจ้าคำ เจ้าจันทร์คำ นางป้าว และนางสา มีโอรส-ธิดา 5 คน คือ
เจ้าอินทร์ป๋ง มหายศปัญญา
เจ้าสุนันตา วงศ์บุรี
เจ้าสุธรรมา หัวเมืองแก้ว
เจ้าสุกันทา วิจฝัน
เจ้าน้อยแดง มหายศปัญญา
เจ้าแก้ววรรณา สมรสกับเจ้าพระวังซ้าย (เฒ่า) มีธิดา 4 คน คือ
เจ้าคำเอ้ย สามีไม่ปรากฏชื่อ มีบุตร-ธิดา 2 คน คือ
เจ้าน้อยมา
เจ้าฟุ่น
เจ้าขันคำ สมรสกับพ่อเฒ่าอภิวงศ์
เจ้าเขียว รัตนวงศ์ สมรสกับเจ้าเสาร์ รัตนวงศ์ มีบุตร-ธิดา 6 คน คือ
เจ้าบุญนำ รัตนวงศ์
เจ้าน้อยหน่อคำ รัตนวงศ์
เจ้าหนานพรหมา รัตนวงศ์
เจ้าน้อยนวล รัตนวงศ์
เจ้าแสงมอน รัตนวงศ์
เจ้าคำเกี้ยว รัตนวงศ์
เจ้าคำค่าย สมรสกับพระวังซ้าย (เจ้าหนานมหาจักร) มีบุตร-ธิดา 8 คน คือ
เจ้าน้อยคำมูล วังซ้าย
เจ้าน้อยสิงห์แก้ว วังซ้าย
เจ้าหนานแสน วังซ้าย
เจ้าก้อม อิ่นคำลือ
เจ้าน้อยตัน วังซ้าย
เจ้าน้อยหมวก วังซ้าย
เจ้าน้อยหมื่น วังซ้าย
เจ้าน้อยอ้น วังซ้าย
เจ้าราชวงศ์ (น้อยสุริยวงศ์) สมรสกับเจ้าบัวคำ และเจ้าบัวจีน มีโอรส 1 คน ไม่ปรากฏชื่อ

อ้างอิง

สกุลเทพวงศ์
เจ้านายฝ่ายเหนือ
บุคคลจากจังหวัดแพร่
ราชวงศ์เทพวงศ์
ราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครฝ่ายเหนือ‎
วงศ์วรญาติ