เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช

เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช เป็นเรือพระที่นั่งบัลลังก์ในกระบวนพยุหยาตราชลมารค สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ลำปัจจุบันมีการสร้างใหม่ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สำเร็จเมื่อวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2457 ลำเรือภายนอกทาสีเขียว ท้องเรือภายในทาสีแดง ยาว 42.95 เมตร กว้าง 2.95 เมตร ลึก 0.76 เมตร กินน้ำลึก 0.31 เมตร ฝีพาย 54 คน นายท้าย 2 คน นายเรือ 2 คน คนถือธงท้าย 1 คน พลสัญญาณ 1 คน คนเห่เรือ 1 คน

โขนเรือเป็น "พญาอนันตนาคราช" หรือนาค 7 เศียร โดยปกติจะใช้เป็นเรือพระที่นั่งรอง หรือเรือเชิญผ้าพระกฐิน หรือประดิษฐานบุษบกสำหรับพระพุทธรูปสำคัญ นับเป็นเรือพระที่นั่งที่มีความงดงามอีกลำหนึ่ง อนึ่ง เคยมีการพิมพ์รูปเรือพระที่นั่งอนันตนาคราชด้านหลังธนบัตร 20 บาท โดยจัดพิมพ์และใช้ตั้งแต่ พ.ศ. 2514 ปัจจุบันเลิกพิมพ์แล้ว

เรือพระที่นั่งอนันตนาคราชในกาพย์เห่เรือ 
 กาพย์เห่เรือ พระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เมื่องานพระบรมราชาภิเษกสมโภช พ.ศ. 2454 มีดังนี้

๏ เรืออนันตนาคราช
กลาดหัวเสียดตัวเหยียดยาว
ปากอ้าเขี้ยวตาพราว
ราวนาคราชอาสน์นารายณ์

 กาพย์เห่เรือ นายฉันท์ ขำวิไล ประพันธ์ขึ้น ในวาระฉลอง 25 พุทธศตวรรษ มีดังนี้

๏ อนันตนาคราช
ธรรมาสน์อันอำไพ
เลิศแล้วแลวิไล
ช่างสดใสในสาคร

 กาพย์เห่เรือ นายหรีด เรืองฤทธิ์ ประพันธ์ขึ้น ในวาระฉลอง 25 พุทธศตวรรษ มีดังนี้

๏ อนันตนาคราช
อาสน์พระธรรมเอี่ยมอำไพ
อเนกชาติภุชงค์ชัย
อาสน์พระสงฆ์ทรงสิกขา

กาพย์เห่เรือประพันธ์โดย นาวาเอก ทองย้อย แสงสินชัย เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554

๏อนันตนาคราช 
เจ็ดเศียรสาดสายสินธุ์ถกล
เล่นน้ำฉ่ำชื่นชล 
ยลหงอนปากอย่างนาคเป็น

ระเบียงภาพ

อ้างอิง 
 

เรือพระที่นั่ง