ความขัดแย้งที่ซันริซูกะ

ความขัดแย้งที่ซันริซูกะ () เป็นความขัดแย้งระหว่างรัฐบาลญี่ปุ่นกับชุมชนเกษตรกรในเมืองซันริซูกะในขณะนั้น (ปัจจุบันคือเมืองนาริตะ) ซึ่งรวมถึงเกษตรกร ผู้อยู่อาศัย และผู้ที่คัดค้านการก่อสร้างท่าอากาศยานนานาชาตินาริตะ (ขณะนั้นชื่อท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียวใหม่) โดยเกิดจากเหตุที่รัฐบาลตัดสินใจก่อสร้างท่าอากาศยานในเมืองซันริซูกะโดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้อยู่อาศัยในเมืองนั้น

ในอดีต เคยเกิดเหตุการณ์ประท้วงครั้งหนึ่งโดยกลุ่มผู้คัดค้านซึ่งมีผู้ประท้วงสูงสุดถึง 17,500 คน โดยมีตำรวจต่อต้านการจลาจลเข้ามาในหลายโอกาส และเคยเกิดเหตุการณ์ลอบทำลายท่าอากาศยานมาแล้ว 10 ครั้งตั้งแต่เปิดใช้งานท่าอากาศยานมากว่า 50 ปี

จุดชนวนความขัดแย้ง

ความต้องการด้านการบินและการวางแผนการก่อสร้างท่าอากาศยานแห่งใหม่
ตั้งแต่ พ.ศ. 2503 ประเทศญี่ปุ่นมีความต้องการด้านการบินเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเนื่องจากการเติบโตของเศรษฐกิจของประเทศที่รวดเร็ว จึงมีความกังวลว่าท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียวอาจบรรจุคนได้ถึงขีดจำกัดใน พ.ศ. 2513 แต่ในขณะนั้น การขยายท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียวก็ไม่ใช่ทางเลือกที่ดี เนื่องจากมีปัญหาด้านทรัพยากรเป็นอย่างมาก คณะรัฐมนตรีนำโดย ฮายาโตะ อิเกดะ ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ได้ลงมติอนมุติให้มีการก่อสร้างท่าอากาศยานแห่งใหม่อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2505

เมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2506 กระทรวงคมนาคมของญี่ปุ่นได้วางแผนการก่อสร้างท่าอากาศยานแห่งใหม่ภายใต้ชื่อ "ท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียวใหม่" โดยได้มีการวางแผนว่าจะใช้พื้นที่ประมาณ 23 ตารางกิโลเมตร ซึ่งในบริเวณดังกล่าวรวมถึงเขตเมืองโทมิซาโตะ ยาจิมาตะ และเมืองอื่นๆ อีกหลายเมืองในจังหวัดจิบะและจังหวัดอิบารากิ เมื่อเดือนธันวาคมปีเดียวกัน คณะกรรมการด้านการบินได้รายงานถึงกระทรวงคมนาคมว่าแนะนำให้เลือกเขตเมืองโทมิซาโตะเป็นเขตก่อสร้าง โดยไม่ได้อ้างอิงว่าจะได้ที่ดินบริเวณนั้นมาใช้ในการก่อสร้างได้อย่างไร

เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2508 คณะรัฐมนตรีนำโดย เอซากุ ซาโต นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นได้แถลงเกี่ยวกับวางแผนการก่อสร้างในเขตเมืองโทมิซาโตะอย่างไม่เป็นทางการและอย่างไม่คาดคิด โดยพื้นที่ที่จะใช้ในการก่อสร้างที่วางแผนไว้กินเนื้อที่ประมาณครึ่งหนึ่งของเมืองโทมิซาโตะ และอาจนำมาสู่การสูญหายของเมืองหลายเมืองได้ ประกอบกับในขณะนั้น การใช้อากาศยานยังไม่ค่อยเป็นที่นิยมในหมู่ประชาชนทั่วไปมากนัก ทำให้ประชาชนที่อาศัยอยู่ในบริเวณนั้นกังวลว่าการก่อสร้างท่าอากาศยานจะเป็นการรบกวนสิ่งแวดล้อมในบริเวณดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นมลภาวะทางเสียง หรือปัญหาอื่นๆ ก็ตาม โดยก่อนหน้านั้นมีการรวมตัวกันของกลุ่มผู้คัดค้านการก่อสร้างท่าอากาศยาน ซึ่งมีกลุ่มเกษตรกรและพรรคที่คัดค้านการก่อสร้างในครั้งนี้ด้วย (ซึ่งได้แก่พรรคคอมมิวนิสต์ญี่ปุ่นและพรรคประชาธิปไตยสังคมญี่ปุ่น) และยังรวมไปถึงเจ้าหน้าที่ในบริเวณดังกล่าวที่ไม่ทราบข่าวสารเกี่ยวกับการก่อสร้างด้วย จนทำให้คณะรัฐมนตรีต้องชะลอการตัดสินใจการก่อสร้างนี้ไปก่อน

การกำหนดสถานที่ก่อสร้างใหม่
จนถึง พ.ศ. 2509 กระแสการคัดค้านก็ไม่มีท่าทีที่จะเบาลง จนรัฐบาลกังวลว่าการก่อสร้างอาจจะนำไปสู่การหยุดชะงัก คณะรัฐมนตรีในขณะนั้นจึงต่อรองกับโทกุจิ วาคาซะ ผู้ช่วยรัฐมนตรี ทาเกโตะ โทโมโน นายกเทศมนตรีจังหวัดชิบะ และโชจิโร คาวาชิมะ ผู้ช่วยประธานพรรคเสรีประชาธิปไตยในขณะนั้นอย่างลับๆ โดยได้ตัดสินใจกำหนดสถานที่ก่อสร้างใหม่ไปยังไร่โกเรียว ซึ่งอยู่ห่างจากแห่งเดิม 4 กิโลเมตรไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งเป็นที่ดินของรัฐ เพื่อไม่ให้เกิดการเวนคืนที่ดินส่วนบุคคล และยังมีการคาดการณ์ว่าจะชดใช้ชุมชนเกษตรกรรมในบริเวณเมืองซันริซูกะซึ่งเป็นบริเวณที่เต็มไปด้วยความยากจนเมื่อมีเงินมากพอที่จะสามารถชดใช้ได้ จนรัฐบาลได้ตัดสินใจเลือกบริเวณเขตเมืองซันริซูกะเป็นสถานที่ก่อสร้างเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2509 โดยมีกำหนดเสร็จสิ้นในปลาย พ.ศ. 2516

การรวมตัวกันของกลุ่มผู้คัดค้านการก่อสร้างท่าอากาศยาน

เนื่องจากมีประชาชนที่อยู่อาศัยในบริเวณดังกล่าวคัดค้านการก่อสร้างเป็นส่วนมาก จึงมีการรวมตัวกันของกลุ่มผู้คัดค้านการก่อสร้างท่าอากาศยานซึ่งอาศัยอยู่ในเขตเมืองซันริซูกะและชิบายามะเมื่อ พ.ศ. 2509

รัฐบาลได้พยายามหลีกเลี่ยงการเวนคืนที่ดินของกลุ่มผู้อยู่อาศัยที่มีเหตุผลด้านสังคมและการเงิน แต่รัฐบาลก็ใช้วิธีต่างๆ ในการเวนคืนที่ดินของผู้อยู่อาศัยหลายคน ทำให้ประชาชนที่อยู่อาศัยในบริเวณดังกล่าวยังคงไม่พอใจและคัดค้านการก่อสร้าง โดยกลุ่มผู้คัดค้านได้มีการซื้อที่ดินที่อยู่ภายในสถานที่ก่อสร้างตั้งแต่เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2509 ทำให้ในเดือนเดียวกัน นายกเทศมนตรีในขณะนั้นกล่าวว่าจะดำเนินการกับกลุ่มผู้คัดค้านที่มีการซื้อที่ดินภายในสถานที่ก่อสร้างทั้งหมด กลุ่มผู้คัดค้านจึงตอบโต้ด้วยการเดินขบวน การนั่งประท้วง และการร้องทุกข์ แต่ก็ไม่เป็นผลสำเร็จ

เมื่อเช้าวันที่ 10 ตุลาคม ตำรวจต่อต้านการจลาจลประมาณ 1,500 คนได้เข้ามาภายในบริเวณสถานที่ก่อสร้างเพื่อติดตั้งเสาสังเกตการณ์ โดยกลุ่มผู้คัดค้านได้เข้ามาขัดขวางด้วยการนั่งประท้วง แต่ถูกตำรวจต่อต้านการจลาจลปราบปรามอย่างรุนแรงภายใต้ข้อหาละเมิดกฎการจราจร จึงสามารถติดตั้งเสาสังเกตการณ์ได้สำเร็จ

การเพิ่มขึ้นของความขัดแย้ง
เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2512 มีการจัดพิธีปิดไร่โกเรียว และมีการประท้วงของผู้คัดค้าน และกลุ่มผู้ที่ประท้วงที่เป็นเยาวชนได้บุกทำลายห้องประชุม ทำให้แกนนำประท้วงกลายเป็นผู้ต้องหาไปทั่วประเทศ โดยสามารถจับกุมอิซซากุ โทมุระ และแกนนำคนอื่นๆ อีก 13 คนได้สำเร็จเมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2512 ภายใต้ข้อหาการบุกยึดถนนและการกีดขวางรถเกลี่ยดินที่เข้ามาทำงานก่อสร้าง

บริษัทที่ดูแลท่าอากาศยานได้อาศัยอำนาจรัฐในการเวนคืนพื้นที่ของผู้อยู่อาศัยที่เหลือเพื่อใช้ในการก่อสร้างโดยตลอด เมื่อ พ.ศ. 2513 ทางบริษัทได้มีการสำรวจที่ดินบริเวณที่ยังไม่ได้ถูกซื้อ โดยระหว่างการสำรวจ มีกลุ่มผู้คัดค้านนำสิ่งปฏิกูลเน่า สารคลอโรพิกริน และก้อนหินขว้างปาเข้าไปในสถานที่ที่มีการสำรวจ และต่อสู้กับกลุ่มคนในบริษัทโดยใช้ค้อนเคียวและไม้ไผ่ และกลุ่มผู้คัดค้านยังสร้างป้อมปราการในบริเวณดังกล่าว รวมถึงบริเวณใต้ดินด้วย แต่ได้ถูกนำออกไปในภายหลัง

เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2514 ฟูมิโอะ ซันโนมิยะ สมาชิกกลุ่มผู้คัดค้านคนหนึ่งที่เป็นเยาวชนได้ฆ่าตัวตาย โดยทิ้งจดหมายซึ่งกล่าวว่าเขาเกลียดผู้ที่นำท่าอากาศยานมาสู่ที่แห่งนี้มาก และเขาหมดแรงที่จะต่อสู้แล้ว โดยในปีนั้น ความขัดแย้งเริ่มรุนแรงขึ้น
จนส่งผลให้มีตำรวจต่อต้านการจลาจลเสียชีวิต 3 คนโดยได้รับบาดเจ็บสาหัส

เมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2515 ทางท่าอากาศยานมีการทดสอบการบิน กลุ่มผู้คัดค้านจึงได้สร้างหอคอยสูง 60.6 เมตร (200 ฟุต) ภายในบริเวณเขตประชิดของรันเวย์ A เพื่อขัดขวางการทดสอบการบิน และยังคัดค้านการก่อสร้างท่อส่งน้ำมันแบบไอพ่นจากท่าเรือชิบะ ส่งผลให้การเปิดใช้งานต้องชะลอไป

การเปิดใช้งานท่าอากาศยาน
เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2520 คณะรัฐมนตรีในขณะนั้นได้ประกาศจะเปิดใช้งานท่าอากาศยานภายในปีดังกล่าว เมื่อวันที่ 17 เมษายน มีกลุ่มผู้คัดค้านออกมาชุนนุมประท้วงประมาณ 17,500 คนในสวนสาธารณะซันริซูกะ ส่งผลให้ความขัดแย้งรุนแรงขึ้นตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยเกิดการปะทะกันระหว่างกลุ่มผู้คัดค้านและเจ้าหน้าที่ตำรวจหลายครั้ง แต่การก่อสร้างก็ยังดำเนินต่อไป จนการเปิดใช้งานท่าอากาศยานในส่วนรันเวย์แรกต้องเลื่อนไปเป็นวันที่ 30 มีนาคม พ.ศ. 2521 แต่ก่อนที่จะเปิดใช้งานเมื่อวันที่ 26 มีนาคม กลุ่มผู้คัดค้านได้เข้าบุกยึดบริเวณหอบังคับการบินของท่าอากาศยาน รวมทั้งได้ทำลายอุปกรณ์สิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ ภายในท่าอากาศยาน ส่งผลให้เกิดความเสียหายอย่างมากจนต้องเลื่อนการเปิดใช้งานท่าอากาศยานไปอีก พร้อมกันนั้นได้มีการใช้มาตรการเพิ่มการรักษาความปลอดภัยภายในท่าอากาศยานอย่างเข้มงวด จนในที่สุดสามารถเปิดใช้งานได้อย่างสมบูรณ์เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม แต่ในขณะนั้นก็ยังมีกลุ่มผู้คัดค้านตั้งรกรากอาศัยอยู่ภายในบริเวณท่าอากาศยานเป็นจำนวนมาก

หลังจากการเปิดใช้งานท่าอากาศยาน ก็ยังมีกระแสคัดค้านเป็นอย่างมาก จึงส่งผลให้มีการต่อรองกันระหว่างรัฐบาลกับกลุ่มผู้คัดค้านในเบื้องหลังอยู่หลายครั้ง แต่การต่อรองก็ไม่สำเร็จ เนื่องจากมีข่าวรั่วไหลไปยังสื่อมวลชน ส่งผลให้เกิดการปราบปรามกลุ่มผู้คัดค้านการก่อสร้างอย่างรุนแรง โดยเกิดเหตุโจมตีท่าอากาศยานแบบกองโจรถึง 511 ครั้งตั้งแต่ พ.ศ. 2521 จนถึง พ.ศ. 2560

กลุ่มผู้คัดค้านและท่าอากาศยานนาริตะในปัจจุบัน 

แม้ว่าท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียวจะแปรเปลี่ยนเป็นสนามบินระหว่างประเทศแล้ว แต่สนามบินนาริตะก็ยังเป็นสนามบินนานาชาติอันดับหนึ่งในญี่ปุ่น

เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 (ค.ศ. 2023) มีคำพิพากษาให้รื้อถอนหอคอยและโครงสร้างอื่น ๆ ที่สร้างโดยกลุ่มผู้ต่อต้านสนามบินบริเวณโดยรอบไร่นาใกล้กับรันเวย์แท็กซี่  ระหว่างปฏิบัติการรื้อถอนได้เกิดการปะทะกันระหว่างตำรวจปราบจลาจลประมาณร้อยนายและผู้ประท้วงประมาณ 50 คน ฝ่ายต่อต้านได้มีการขัดขวางการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่หลายรูปแบบ เช่น การปีนขึ้นไปบนยอดหอคอย  มีผู้ถูกจับกุมสามคนในข้อหาขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ราชการของตำรวจ  ถือเป็นความขัดแย้งที่ดำเนินมาตั้งแต่ยุคโชวะจนถึงปัจจุบัน

ดูเพิ่ม
 ความขัดแย้งที่ซูนางาวะ
 อำนาจเวนคืนอสังหาริมทรัพย์

อ้างอิง

การประท้วงในประเทศญี่ปุ่น
จังหวัดชิบะ