โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร

โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร (อังกฤษ: Matthayom Wat Benchamabophit School; อักษรย่อ: บ.บ. / M.W.B.B.) เป็นโรงเรียนชายล้วน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 1 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ก่อตั้งขึ้นตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้รับการสถาปนาขึ้นเมื่อวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2443 ปัจจุบันตั้งอยู่บริเวณเขตสังฆาวาส วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
โรงเรียนชายล้วน

ประวัติ 
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริว่า วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามตั้งอยู่ห่างไกล บรรดาศิษย์วัดซึ่งต้องอุปัฏฐากรับใช้ภิกษุสามเณร ไม่สะดวกที่จะเดินทางไปเล่าเรียนที่ห่างไกล จึงมีพระราชประสงค์ให้สร้างโรงเรียนขึ้นเพื่อ "สอนศิษย์ซึ่งเป็นคฤหัสถ์" พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานกำเนิดเมื่อ พ.ศ. 2443 ในชั้นต้นที่อาคารชั่วคราวหลังมุงจากใช้เสื่อลำแพนกั้นเป็นประตูและหน้าต่างเพียงหลังเดียว ทรงกำหนดหลักสูตรแนวการสอนด้วยพระองค์เอง และเปิดสอนตั้งแต่วันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2444 มีนักเรียน 40 คน เป็นโรงเรียนในพระบรมราชูปถัมภ์โดยตรง ไม่ขึ้นตรงต่อกระทรวงธรรมการสมัยนั้น
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์ และเจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล) เป็นกรรมการจัดทำหลักสูตรโรงเรียนตามพระราชดำริ ทรงพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ในการก่อสร้างอาคารเรียนถาวรซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงออกแบบเป็นอาคารทรงยุโรป พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเอาพระราชหฤทัยใส่เป็นอย่างยิ่ง แม้ในสิ่งเล็กน้อย ก็ต้องได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาต ขณะที่พระองค์เสด็จประพาสยุโรปนั้นทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ในการควบคุมดำเนินการก่อสร้าง และพระราชทานนามตามที่จารึกบนหน้าบันมุขกลางว่า "โรงเรียนเบญจมบพิตร สร้าง รัตนโกสินทรศก ๑๒๑" เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน รัตนโกสินทรศก 121 ตรงกับ วันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2445 แล้วได้โปรดเกล้าฯให้นักเรียนขึ้นเรียนบนอาคารถาวรหลังใหม่หลังจากฉลองอาคารแล้ว ตั้งแต่วันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2447 เป็นต้นมา  

แล้วต่อมาทางการได้เปลี่ยนชื่อโรงเรียนจาก "โรงเรียนเบญจมบพิตร" เป็น "โรงเรียนมัธยมเบญจมบพิตร" เป็น "โรงเรียนวัดเบญจมบพิตร" ตามลำดับ และสุดท้ายทางการได้เปลี่ยนชื่อโรงเรียนเป็น "โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร" ในปัจจุบัน ส่วนชื่อ "โรงเรียนเบญจมบพิตร" ได้นำไปใช้กับ โรงเรียนประถม            

โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร เป็นโรงเรียนแรกของประเทศไทยที่ชื่อขึ้นต้นว่า "เบญจม" และเป็นโรงเรียนเดี่ยวที่ขึ้นต้น "เบญจม" ที่ได้รับพระราชทานนามจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า  "เบญจมบพิตร" ซึ่งต่างจากโรงเรียนอื่น ๆ ที่ขึ้นต้นว่า "เบญจม" ที่ได้รับพระราชทานนามจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

สัญลักษณ์ 
สัญลักษณ์ของโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร

 ตราประจำโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร ประกอบด้วยพระจุลมงกุฎเปล่งรัศมี ภายใต้มีเลข ๕ หมายถึงพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้พระราชทานกำเนิดโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร มีอักษร “บ.บ.” หมายถึงอักษรย่อของโรงเรียนอยู่ภายใต้เลข ๕ ภายใต้มีแถบระบุข้อความ "อุฏฐาตา วินฺทเต ธนํ" ซึ่งสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปลด กิตฺติโสภโณ) ทรงประทานให้เป็นคำขวัญของโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร มีแถบระบุชื่ออยู่ภายใต้
สีประจำโรงเรียน ชมพู - เหลือง
  สีชมพู เป็นสีประจำวันอังคาร ซึ่งเป็นวันพระบรมราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้พระราชทานกำเนิดโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร เป็นสัญลักษณ์เตือนใจครูและนักเรียน ให้น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ
  สีเหลือง เป็นสีของพระพุทธศาสนา หมายถึงโรงเรียนตั้งอยู่ในวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม เป็นสัญลักษณ์เตือนใจครูและนักเรียน ให้กระทำในสิ่งที่ชอบ ไม่ประกอบในสิ่งที่ผิด ฝึกชำระจิตใจให้บริสุทธิ์สะอาด ใช้ความสามารถคุ้มครองตนและเป็นคนมีธรรมะ คุ้มครองทุกเมื่อ

สิ่งเคารพสักการะ

 พระพุทธชินราช (จำลอง) พระประธานประจำพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
 พระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ ศาลาร้อยปี ปิยมหาราชอนุสรณ์ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
 พระรูปหล่อสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปลด กิตฺติโสภโณ) ณ พิพิธภัณฑ์พระอนุสรณ์ อ.ป.ก. วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม

คณะสีของโรงเรียน

โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร เป็นโรงเรียนเดียวของประเทศไทยที่ใช้ชื่อคณะสีจากหน้าบันพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
 ██ คณะนารายณ์ทรงครุฑ Naraisongkrut (สีแสด) ก่อตั้งวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2521
 ██ คณะจักรรถ Jakrot (สีแดง) ก่อตั้งวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2521
 ██ คณะมหาอุณาโลม Mahaunalom (สีเขียว) ก่อตั้งวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2521
 ██ คณะไอยราพต Iyarapot (สีฟ้า) ก่อตั้งวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2521
 ██ คณะจุลมงกุฎ Chula Mongkut (สีเทา) ก่อตั้งวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2531 (ปัจจุบันไม่มีคณะสีนี้แล้ว)

อาคารและสถานที่ภายในบริเวณโรงเรียน 

  
   

 อาคาร 1 (อาคารพระพุทธเจ้าหลวง) สร้างเสร็จเมื่อพ.ศ. 2445 เป็นแบบพิเศษ 2 ชั้น 16 ห้องเรียนทรงยุโรป ราคาก่อสร้าง 50,000 บาท (ห้าหมื่นบาทถ้วน) สร้างด้วยพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 อาคารหลังนี้ได้รับการซ่อมแซมหลายครั้ง ครั้งหลังสุดกรมสามัญศึกษาได้ทำการซ่อมแซมเมื่อ พ.ศ. 2525 ใช้งบประมาณ 2.4 ล้านบาท อาคารเรียนหลังนี้ได้รับคัดเลือกให้เป็น อาคารสถานที่ราชการอนุรักษ์ดีเด่นของสถาปนิกสมาคม สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชทานโล่รางวัล และประกาศนียบัตรแก่โรงเรียนเมื่อ พ.ศ. 2528 ปัจจุบันอาคารเรียนหลังนี้ยังมั่นคง แข็งแรง และสง่างาม โรงเรียนใช้เป็นสำนักงานของฝ่ายบริหารโรงเรียน   

 อาคารที่ 2 (อาคารเทพศึกษา)  สร้างเมื่อ พ.ศ. 2507 เป็นอาคารเรียน 3 ชั้น ขนาด 15 ห้องเรียน ราคาก่อสร้าง 1.5 ล้านบาท ใช้เป็นห้องคอมพิวเตอร์ 2 ห้อง ห้องกลุ่มบริหารกิจการนักเรียน 1 ห้อง ห้อง Resource Center 1 ห้อง ห้องสมุด 5 ห้อง ห้องเรียนวิชาภาษาไทย 4 ห้องและห้องพักครูกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย 1 ห้อง

  
 อาคารที่ 3 (อาคารพุทธิศึกษา) สร้างเมื่อ พ.ศ. 2517 เป็นอาคารเรียน 4 ชั้น ขนาด 20 ห้องเรียน ราคาก่อสร้าง 2.4 ล้านบาท ใช้เป็นห้องพักครูกลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา 1 ห้อง ห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ 1 ห้อง และห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม 1 ห้อง ห้องเรียนเกษตร 1 ห้อง ห้องเรียน ICP 2 ห้อง ห้องร้านค้าสหกรณ์โรงเรียน 1 ห้อง ห้องพระพุทธศาสนา 1 ห้อง

 อาคารที่ 4 (อาคารธรรมศึกษา)  สร้างเมื่อ พ.ศ. 2520 เป็นอาคารเรียน 4 ชั้น ขนาด 20 ห้องเรียน ราคาก่อสร้าง 3.9 ล้านบาท ใช้เป็นห้องพักครูกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิศาสตร์ 1 ห้อง ห้องเรียนศิลปะ 3 ห้อง ห้องเรียนคณิตศาสตร์ 4 ห้อง ชั้นล่างเป็นห้องประชุม และห้องพักครูกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ 1 ห้อง

 อาคารที่ 5 (อาคารรัตนโกสินทร 200 ปี) สร้างเมื่อ พ.ศ. 2522 แบบพิเศษ 4 ชั้น ราคาก่อสร้าง 3.3 ล้านบาท ใช้เป็นโรงฝึกงาน โรงอาหาร และห้องปฏิบัติการทางภาษา 1 ห้อง และห้องเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ และเทคโนโลยี จำนวน 4 ห้อง

 อาคารที่ 6 (อาคารพลเอกอาทิตย์ กำลังเอก)  สร้างเมื่อ พ.ศ. 2528 แบบพิเศษ 3 ชั้น ขนาด 12 ห้องเรียน ราคาก่อสร้าง 5 ล้านบาท พลเอกอาทิตย์ กำลังเอก สร้างให้ด้วยทุนทรัพย์ส่วนตัว ใช้เป็นห้องเรียนวิทยาศาสตร์ 12 ห้อง และห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ 1 ห้อง

 อาคารที่ 7 (เรือนพยาบาลพลเอก อาทิตย์ กำลังเอก)  เป็นอาคารเรือนทรงไทย พร้อมด้วยเวชภัณฑ์และคุรุภัณฑ์ขนาด 4 เตียง สร้างด้วยทุนทรัพย์ส่วนตัวของพลเอกอาทิตย์ กำลังเอก ราคาก่อสร้าง 250,000 บาท

องค์ผู้อุปการะโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร 

องค์ผู้อุปการะโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร คือ เจ้าอาวาสวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามทุกยุคตั้งแต่เมื่อแรกสถาปนา

 สมเด็จพระวันรัต (จ่าย ปุณฺณทตฺโต)
 สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปลด กิตฺติโสภโณ)
 สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สุวรรณ สุวณฺณโชโต)
 พระพรหมจริยาจารย์ (สมุท รชตวณฺโณ)
 พระพุทธวรญาณ (ทอง สุวณฺณสาโร)
 พระธรรมวชิราธิบดี (ฉ่ำ ปุญฺญชโย)

ผู้อำนวยการ

หลักสูตรที่เปิดสอน

ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น 
 โครงการห้องเรียนพิเศษ
 โครงการความสามารถพิเศษด้านวิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (เพชรเบญจมบพิตร) ระดับชั้นละ 1 ห้อง (30 คน)
 โครงการห้องเรียนปกติ
 ห้องเรียนปกติ ระดับชั้นละ 3 ห้อง (120 คน)

ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย 
 โครงการห้องเรียนปกติ
 ห้องเรียนปกติ ระดับชั้นละ 3 ห้อง (90 คน)
 แผนการเรียนวิทยาศาสตร์ - คณิตศาสตร์
 แผนการเรียนภาษาอังกฤษ - คณิตศาสตร์
 แผนการเรียนภาษาอังกฤษ - ภาษาจีน (ภาษาจีนเพื่อธุรกิจ)
 แผนการเรียนภาษาไทย - สังคมศึกษา
 แผนการเรียนศิลป์ - ธุรกิจ (การจัดการธุรกิจการค้าสมัยใหม่)

กิจกรรมของโรงเรียน

วางพวงมาลาถวายราชสักการะพระบรมราชานุสรณ์ เนื่องในวันปิยมหาราช
คณะผู้บริหารโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร นำโดยผู้อำนวยการโรงเรียนและคณาจารย์ ตลอดจนตัวแทนศิษย์ปัจจุบัน เข้าร่วมพิธีวางพวงมาลาถวายราชสักการะพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในวันปิยมหาราช ณ พระลานพระราชวังดุสิต โดยมีศิษย์เก่าและศิษย์ปัจจุบันวงโยธวาทิตร่วมบรรเลงเพลงนำขบวน

การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ  และมอบตัวเป็นศิษย์
นักเรียนโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร ต้องเข้าพิธีแสดงตนเป็นพุทธมามกะ และมอบตัวเป็นศิษย์ของวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม และเจ้าอาวาสวาสวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามเป็นประจำทุกปี

องค์กรที่ให้การสนับสนุนโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร 
 วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
 มูลนิธิวัดเบญจมบพิตร (กองทุนสมโภชพระพุทธชินราช)
 คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร
 สมาคมผู้ปกครองและครูโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร
 สมาคมนักเรียนเก่าเบญจมบพิตร ในพระบรมราชูปถัมภ์
 มูลนิธินักเรียนเก่าเบญจมบพิตร
 มูลนิธิเบญจมเมตตาธรรม
 คณะกรรมการเครือข่ายผู้ปกครองโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร
 องค์กรภาครัฐ เอกชน องค์กรท้องถิ่น และชุมชน ฯลฯ

ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง

สถานที่สำคัญที่อยู่ใกล้เคียง 
 วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
 พระราชวังดุสิต
 พระลานพระราชวังดุสิต
 สวนจิตรลดา
 สนามเสือป่า
 ทำเนียบรัฐบาล
 กระทรวงศึกษาธิการ
 อุทยานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
 สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ปปช.)
 สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.)

ดูเพิ่ม 
 วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร
 สมาคมนักเรียนเก่าเบญจมบพิตร ในพระบรมราชูปถัมภ์

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร
 เว็บไซต์สมาคมนักเรียนเก่าเบญจมบพิตร ในพระบรมราชูปถัมภ์ 
 เว็บไซต์วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม 

 
โรงเรียนในเขตดุสิต
อาคารอนุรักษ์
โรงเรียนชายในกรุงเทพมหานคร
โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1
โรงเรียนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2443