สาธารณรัฐกล้วย

ในทางรัฐศาสตร์ ศัพท์ สาธารณรัฐกล้วย () หมายถึงประเทศไร้เสถียรภาพทางการเมืองที่มีระบบเศรษฐกิจขึ้นอยู่กับการส่งออกผลผลิตหรือทรัพยากรสิ้นเปลืองเพียงชนิดเดียว เช่น กล้วย แร่ธาตุ ใน ค.ศ. 1901 โอ. เฮนรี นักเขียนชาวอเมริกันได้บัญญัติศัพท์นี้ขึ้นเพื่อใช้สื่อถึงประเทศฮอนดูรัสและประเทศเพื่อนบ้านภายใต้การขูดรีดทางเศรษฐกิจของบริษัทต่าง ๆ จากสหรัฐ เช่น ยูไนเต็ดฟรูตคัมพานี สังคมแบบฉบับในสาธารณรัฐกล้วยเป็นสังคมที่มีชนชั้นแยกกันอย่างสุดขีด โดยมักจะเป็นชนชั้นแรงงานที่ยากจนกับชนชั้นปกครองที่ร่ำรวยซึ่งประกอบด้วยอภิชนทางธุรกิจ การเมือง และการทหารในสังคมนั้น ชนชั้นปกครองควบคุมภาคพื้นฐานของเศรษฐกิจผ่านการขูดรีดแรงงาน ดังนั้น ศัพท์ สาธารณรัฐกล้วย จึงเป็นคำบรรยายแฝงนัยดูหมิ่นสำหรับระบอบคณาธิปไตยใด ๆ ที่รับสินบนเพื่อแลกเปลี่ยนกับการส่งเสริมและสนับสนุนการแสวงหาประโยชน์จากพื้นที่เพาะปลูกทางการเกษตรขนาดใหญ่โดยเฉพาะการปลูกกล้วย

สาธารณรัฐกล้วยเป็นประเทศที่มีระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมโดยรัฐ โดยที่ประเทศเหล่านี้จะดำเนินการในลักษณะวิสาหกิจการค้าเอกชนเพื่อผลกำไรพิเศษของชนชั้นปกครอง การแสวงประโยชน์ดังกล่าวเกิดขึ้นได้จากการสมรู้ร่วมคิดระหว่างรัฐกับการผูกขาดทางเศรษฐกิจที่ได้รับการสนับสนุน กำไรที่ได้จากการแสวงประโยชน์ส่วนตัวจากที่ดินสาธารณะตกเป็นทรัพย์สินส่วนตัว ในขณะที่หนี้ที่เกิดขึ้นนั้นเป็นความรับผิดชอบทางการเงินของคลังสาธารณะ เศรษฐกิจที่ไม่สมดุลดังกล่าวยังถูกจำกัดด้วยการพัฒนาเศรษฐกิจที่ไม่สม่ำเสมอของเมืองและประเทศ และมักจะลดค่าสกุลเงินของประเทศให้กลายเป็นธนบัตรที่ไม่มีมูลค่า (เงินกระดาษ) ทำให้ประเทศเหล่านั้นไม่มีสิทธิ์ได้รับสินเชื่อระหว่างประเทศเพื่อการพัฒนา

อ้างอิง 

การทุจริตทางการเมือง
คำศัพท์การเมือง
สงครามกล้วย
ยูไนเต็ดฟรูตคัมพานี
โอ. เฮนรี
รัฐแบ่งตามสถานภาพอำนาจ
การพัฒนาเศรษฐกิจ
โภคภัณฑ์