เจเอ็นอาร์ คลาสซี 10

รถจักรไอน้ำเอเดรียติค ซี 10 () หรือ รถจักรไอน้ำ ซี 10 (JNR Class C10; ) ส่วนใหญ่จะเรียกว่า รถจักรไอน้ำ C10 เป็นรถจักรไอน้ำขนาดถังที่สร้างขึ้นในประเทศญี่ปุ่น สร้างโดยสมาคมอุตสาหกรรมรถไฟแห่งประเทศญี่ปุ่น เมื่อปี พ.ศ. 2473 ออกแบบและสร้างโดย ฮิเดะโอะ ชิมะ และใช้งานโดยการรถไฟแห่งประเทศญี่ปุ่นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2473 รถจักรไอน้ำรุ่นนี้มีจำนวนรถจักรไอน้ำทั้งหมด 23 คัน จุดประสงค์หลักของรถจักรไอน้ำรุ่นนี้ใช้ในโดยประเทศญี่ปุ่นโดยการรถไฟแห่งประเทศญี่ปุ่นโดยใช้ลากขบวนรถชานเมืองที่ไม่ไกลจากกรุงโตเกียวหรือเกียวโต

รถจักรไอน้ำเอเดรียติค C10 ถูกสร้างขึ้นโดย สมาคมอุตสาหกรรมรถไฟแห่งประเทศญี่ปุ่น (Japan Association of Railway Industry) ซึ่งในสมาคมจะประกอบไปด้วยบริษัทผู้สร้างหลายบริษัทด้วยกัน ทั้งนี้เมื่อมีคำสั่งให้ผลิตรถจักรไอน้ำเอเดรียติค C10 ทาง สมาคมอุตสาหกรรมรถไฟแห่งประเทศญี่ปุ่น จะกระจายคำสั่งการผลิตนี้ให้กับ 2 บริษัทที่รับผิดชอบในการสร้างรถจักรไอน้ำเอเดรียติค C10 ดังนี้

 บริษัท กิช่า เซโซะ ไกรชะ จำกัด โรงงานตั้งอยู่ที่นครโอซากะ, จังหวัดโอซากะ, ประเทศญี่ปุ่น (ปัจจุบันถูกควบรวมกิจการโดย บริษัท คาวาซากิเฮฟวี่อินดรัสทรีส์ จำกัด ไปเมื่อเดือนเมษายน ปี พ.ศ. 2515)
 บริษัท คาวาซากิเฮฟวี่อินดรัสทรีส์ จำกัด โรงงานตั้งอยู่ที่ระหว่างนครโคเบะ และ เขตมินาโตะ (โตเกียว), ในกรุงโตเกียว, ประเทศญี่ปุ่น

ประวัติ 
หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งสิ้นสุดลง ญี่ปุ่นตกอยู่ในภาวะถดถอยอย่างมาก ในปี พ.ศ. 2463 ญี่ปุ่นถูกบังคับให้เปลี่ยนหัวรถจักรไอน้ำแบบถังที่ผลิตในสมัยเมจิซึ่งไม่เพียงพอและทรุดโทรมอย่างเห็นได้ชัด จำเป็นต้องผลิตหัวรถจักรโดยเน้นที่ ด้านประสิทธิภาพและประสิทธิผล ดังนั้นรถจักรไอน้ำรุ่นนี้นี้จึงถูกผลิตขึ้นสำหรับขบวนรถชานเมือง เนื่องจากการโหลดเพลาที่น้ำหนักเล็กน้อย ทำให้ยากต่อการใช้งานบนขบวนรถท้องถิ่น ดังนั้นการขยายตัวที่ตามมาจึงเปลี่ยนไปใช้รถจักรไอน้ำ C11 ที่น้ำหนักเบากว่า

สายการผลิต 
รถจักรไอน้ำรุ่นนี้สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2473 ทั้งหมด 23 คันถูกสร้างขึ้นใหม่ C10 1-15 (15 คัน) ผลิตโดย บริษัท คาวาซากิเฮฟวี่อินดรัสทรีส์ จำกัด (หมายเลขการผลิต 1356-1370) และ C10 16-23 (8 คัน) ผลิตโดย บริษัท กิช่า เซโซะ ไกรชะ จำกัด (หมายเลขการผลิต 1141-1148)

โครงสร้าง 
เทคโนโลยีของหัวรถจักรไอน้ำซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์หลักของการผลิตในประเทศในเวลานั้นก็ถูกนำมาใช้กับรถจักรไอน้ำรุ่นนี้นี้เช่นกัน และเป็นไปได้ที่จะแสดงประสิทธิภาพที่ใกล้เคียงกับหัวรถจักรขนาดใหญ่ อันดับแรก ใช้ประเภท 1C2 (ล้อนำ 1 แกน + ล้อขับเคลื่อน 3 แกน + ล้อหลัง 2 แกน, 2-6-4 หรือเอเดรียติค) ที่มี 2 เพลาบนรถลำเลียงซึ่งอยู่ใต้ห้องโดยสารคนขับและบังเกอร์ถ่านหินโดยตรง นอกจากนี้ รถลำเลียงยังถูกทำให้ประหยัดเพื่อป้องกันไม่ให้ภาระเพลาขับผันผวนตามภาระของถ่านหินและน้ำ 

ล้อนำหน้าคือ LT122 ซึ่งติดตั้งอุปกรณ์คืนสภาพแบบลูกกลิ้ง และล้อตามคือ LT213 ซึ่งเป็นล้อคานทรงตัวที่ติดตั้งอุปกรณ์คืนสภาพแบบประหยัดตามที่กล่าวไว้ข้างต้น

เส้นผ่านศูนย์กลางล้อโยงคือ 1,520 มม. ซึ่งเล็กกว่า 1,600 มม. ของรถจักรไอน้ำโมกุน รุ่น 8620 และ C50 ถึง 5% เมื่อรถจักรวิ่งด้วยความเร็วสูงในพื้นที่ชานเมือง  95 กม./ชม.

การออกแบบพื้นฐานมีหลายส่วนที่เหมือนกันกับรถจักรไอน้ำ C50 และรถจักรไอน้ำ C54 ในช่วงเวลาเดียวกัน และเป็นการเปลี่ยนผ่านที่นำไปสู่สิ่งที่เรียกว่ารถจักรไอน้ำสมัยใหม่ของรถไฟแห่งชาติญี่ปุ่นหลังจากรถจักรไอน้ำ C55 เนื่องจากได้รับการออกแบบก่อนที่การเชื่อมด้วยไฟฟ้าจะกลายเป็นเรื่องธรรมดา ห้องโดยสารและถังเก็บน้ำด้านข้างจึงมีโครงสร้างการประกอบแบบหมุดย้ำ และเมื่อเทียบกับรถจักรไอน้ำ C11 รุ่นถัดมาที่ใช้โครงสร้างแบบเชื่อม จึงมีลักษณะที่มั่นคงจากภายนอก มันเป็นคุณลักษณะ

นอกจากนี้ เมื่อมีการสร้างหลังคาใหม่จะมีปั้มน้ำ Omi ซึ่งจะติดอยู่ที่ไหล่ของหม้อไอน้ำถูกติดตั้งไว้ แต่อย่างไรก็ตามปั้มน้ำตัวนี้ได้เกิดปัญหาด้านทัศนวิสัยในการมองระยะทางและถูกนำออกในภายหลัง

เนื่องจากรถรุ่นนี้ได้รับการออกแบบก่อนที่กระบังควันจะถูกนำมาใช้อย่างเป็นทางการในรถจักรไอน้ำ C54 จึงไม่ใช่อุปกรณ์มาตรฐานแต่มีการบันทึกว่ารถบางคันถูกเพิ่มเข้ามาในภายหลังสามารถยืนยันได้จากภาพถ่าย

การดำเนินการ 
ในขั้นต้น มีการใช้งานในโตเกียว นาโกย่า และโอซาก้า และมีส่วนร่วมในการดึงรถไฟชานเมืองบนสายหลักโทไคโด แต่ต่อมาได้นำไปใช้ในคุมาโมโตะและนารา เนื่องจากส่วนเหล่านี้มีไฟฟ้าใช้ตั้งแต่เนิ่นๆ จึงถูกย้ายไปยังสถานที่ต่างๆ และใช้สำหรับรถไฟท้องถิ่นและรถไฟบรรทุกสินค้าบนสายยามะดะ, โมกะ, คิชิน, บันทัน เป็นต้น อย่างไรก็ตาม เนื่องจากความก้าวหน้าของรถจักรดีเซลในท้องถิ่นมีส่วนเกิน และถูกแทนที่ด้วยรถจักรไอน้ำ C11 ซึ่งกลายเป็นรถจักรไอน้ำรุ่นใหม่ใหม่และถูกปลดประจำการทั้งหมดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2503 (โชวะ 35) ถึง พ.ศ. 2505 (โชวะ 37)

หลังจากปลดประจำการ รถจักรไอน้ำทั้งหมดยกเว้น C10 8 ที่อธิบายในภายหลังได้ถูกปลดประจำการ และไม่มีการเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์หรือสถานที่สาธารณะ

เหตุการณ์สำคัญ 
ในวันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ. 2478 รถไฟสายโทไคโดหลักหยุดให้บริการเนื่องจากฝนตกหนักในพื้นที่โอซากะ ดังนั้นในวันที่ 11 สิงหาคม วันรุ่งขึ้น รถไฟด่วนพิเศษสึบาเมะจึงเปิดให้บริการเป็นครั้งแรกรอบสายหลักคันไซไปยังสถานีโกเบ ในขณะนี้ เพื่อความสะดวกในการต่อขบวนย้อนกลับที่สถานีเทนโนจิ รถประเภทนี้จะลากจูงสถานีต้นทางถึงสถานีปลายทาง

รถจักรไอน้ำเอเดรียติค C10 8 
C10 8 ประจำการอยู่ที่ทางรถไฟสายโอกิกาวะ

สร้างเสร็จที่ บริษัท คาวาซากิเฮฟวี่อินดรัสทรีส์ จำกัด เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2473 (หมายเลขรถจักร 1363) ในวันที่ 2 สิงหาคมของปีเดียวกัน รถจักรมาถึงสถานีรถไฟ (ปัจจุบันคือแขวงการเดินรถโอมิยะ) และในวันที่ 4 กันยายนของปีเดียวกัน หลังจากนั้นก็ถูกใช้โดยสารรถไฟสายหลักโทโฮคุและสายทาคาซากิ พ.ศ. 2475 (โชวะ 7) หลังจากถูกย้ายไปที่ทากาซากิ (ปัจจุบันคือ Gunma Vehicle Center) ในวันที่ 1 กันยายน จึงก็ย้ายจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง หลังจากถูกเช่าให้กับโรงรถจักรรถจักรโมริโอกะเมื่อวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2489 มันก็ถูกใช้สำหรับรถไฟโดยสารในสายยามาดะ หลังจากถูกย้ายไปยังโรงรถจักรไอสุวาคามัตสึ (ปัจจุบันคือสถานีขนส่งไอสุวากามัตซึ) เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2493 รถไฟขบวนนี้ใช้สำหรับผู้โดยสารและรถไฟบรรทุกสินค้าในสายไอสึ และในปี พ.ศ. 2504 (โชวะ 36) 11 ได้หยุดให้บริการตั้งแต่เดือนพฤษภาคม มันถูกทิ้งในวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2505 (โชวะ 37) และถูกย้ายไปที่ราซา ในเมืองมิยาโกะ จังหวัดอิวาเตะในเดือนสิงหาคมของปีเดียวกัน หลังจากส่งมอบให้กับบริษัทในวันที่ 30 ของเดือนเดียวกัน และถูกนำไปใช้สำหรับการขนส่งสินค้าในสายเฉพาะที่เชื่อมต่อโรงงานของบริษัทกับสถานีมิยาโกะ และสำหรับการแบ่งงานภายในสถานที่ของสถานีมิยาโกะ รถจักรไอน้ำถูกใช้แม้หลังจากที่ JNR กลายเป็นรถไร้ควัน แต่มันก็กลายเป็นเครื่องจักรสำรองเมื่อมีหัวรถจักรดีเซลเข้ามาในสายการผลิต และการดำเนินการก็ยุติลงอีกครั้งในเดือนเมษายน พ.ศ. 2522 (โชวะ 54) และมันถูกปลดประจำการในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2529 (โชวะ 61) .

บริษัทมิยาโกะเข้าซื้อกิจการรถไฟในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2530 และมีการบูรณะซ่อมแซมเพื่อใช้เป็นรถไฟท่องเที่ยว และเสร็จสิ้นในวันที่ 17 เมษายนของปีเดียวกัน และในวันที่ 19 กรกฎาคมของปีเดียวกัน การดำเนินการอนุรักษ์ได้เริ่มขึ้นในชื่อ 'SL Shiokaze-go' บนเส้นทางรินโกะ เดิมที่เชื่อมต่อบริเวณใกล้เคียงสถานีมิยาโกะ และท่าเรือเดซากิ ของท่าเรือมิยาโกะ อย่างไรก็ตาม แม้ว่าเส้นจะเลียบชายฝั่ง แต่จริงๆ แล้วเส้นนี้เลียบสันเขื่อน ดังนั้นท่านจึงแทบไม่เห็นทะเล และการดำเนินการก็ยุติลงในวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2533 (เฮเซ 2)

บริษัทมิยาโกะกำลังมองหาผู้เดินรถรายใหม่เนื่องจากค่าบำรุงรักษาสูง และได้ตกลงกับโอกิกาวะเรลเวย์ ซึ่งในขณะนั้นกำลังจัดหารถจักรไอน้ำถังที่เหมาะสมเพื่อรองรับจำนวนผู้โดยสารที่เพิ่มขึ้น ย้ายไปที่การรถไฟในวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2537 และเคลื่อนออกในวันที่ 21 ของเดือนเดียวกัน และถูกไปประจำการที่ ทางรถไฟสายโอกิกาวะ ในวันที่ 24 ของเดือนเดียวกัน หลังจากนั้นไม่นาน รถไฟได้รับการบูรณะแบบไดนามิกในสถานีรถไฟคานายะ และในวันที่ 21 มิถุนายน ได้มีการทดสอบวิ่งในสถานีเดียวกัน และเผยแพร่ต่อสื่อมวลชนในวันที่ 27 ของเดือนเดียวกัน นอกจากนี้ยังเปิดให้สาธารณชนเข้าชมที่ Fire Exhibit ซึ่งจัดขึ้นในบริเวณสถานีเซ็นสุ ในวันที่ 9 กรกฎาคมในวันรุ่งขึ้น เป้าหมายคือการซ่อมบำรุงให้เสร็จสิ้นภายในฤดูใบไม้ร่วงของปีเดียวกัน และเพื่อให้สามารถใช้งานสายหลักได้ แต่ไม่สามารถได้รับการอนุมัติจากกระทรวงคมนาคมในทันที เนื่องจากเหตุการณ์ไฟดับ

ในฤดูร้อนปี พ.ศ. 2540 (เฮเซ 9) งานบูรณะแบบไดนามิกเต็มรูปแบบได้ดำเนินการเพื่อเริ่มดำเนินการเชิงพาณิชย์และเริ่มดำเนินการทดลองสายหลักในเดือนกันยายนของปีเดียวกัน และจึงเริ่มเดินรถ ภายนอกดูเหมือนรถจักรไอน้ำถังที่คล้ายกับรุ่น C11 และ C12 แต่ใช้หมุดย้ำจำนวนมาก ให้ความรู้สึกคลาสสิก ในปี พ.ศ. 2564 (ปีที่ 3 ของ เรวะ) สามารถลากจูงรถโดยสาได้สูงสุด 4 คัน (ก่อนหน้านี้สูงสุด 5 คัน) ด้วยเครื่องยนต์เครื่องเดียว

รายชื่อหมายเลขรถจักร

แกลลอรี่

อ้างอิง 

หัวรถจักรของญี่ปุ่น