โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย

โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย () เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษา ซึ่งเป็นโรงเรียนประจำจังหวัดนครพนม

ประวัติ 
โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2452 ที่โรงเรียนสุนทรวิจิตร เดิมใช้ชื่อว่า โรงเรียน "บำรุงสตรี" ต่อมาพระยาตรังคภูมาภิบาล สมุหเทศาภิบาล มณฑลอุดร ให้ความเห็นชอบให้ใช้สถานที่ตรงศาลากลางหลังเดิมเป็นที่ตั้งของโรงเรียน พระยาอดุลยเดช เป็นผู้มอบให้เป็นโรงเรียนประจำจังหวัด

ในปลายสมัยรัชกาลที่ 5 ได้เปลี่ยนชื่อมาเป็นโรงเรียน "นครพนมปิยะมหาราชาลัย" เพื่อเป็นบรมราชานุสรณ์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวตรงกับที่พระยาสุนทรเทพกิจจารึก เป็นผู้ว่าราชการจังหวัด อาคารเรียนเดิมหลังคามุงด้วยหญ้า มีชั้นเรียนสูงสุดถึงชั้นเรียนมัธยมปี 4 นายทอง อนงค์ไชยเป็นครูใหญ่คนแรก

 พ.ศ. 2473 ย้ายมาที่ปัจจุบัน (ด้านสนามฟุตบอล) ขณะนั้น นายเชวง ศิริรัตน์เป็นครูใหญ่
 พ.ศ. 2485 เกิดกรณีพิพาทอินโดจีนอาคารถูกระเบิดชำรุด ได้งบประมาณสร้างใหม่ทางทิศใต้
 พ.ศ. 2512 ได้รับคัดเลือกเข้าในโครงการโรงเรียนมัธยมแบบประสม โดยรวมโรงเรียนสตรีนครพนม โรงเรียนการช่างสตรี เข้าด้วยกันใช้ชื่อใหม่ว่า " โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย " จนถึงปัจจุบัน
 พ.ศ. 2532 โรงเรียนมีอายุครบ 80 ปี ได้รับพระบรมราชานุญาตให้จัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระปิยะมหาราชในบริเวณโรงเรียนเพื่อเป็นจุดรวมน้ำใจของบุตรปิยะและประชาชนทั่วไป โดยพลเอกมานะ รัตนโกเศศ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งเป็นศิษย์เก่าโรงเรียนเป็นประธานกรรมการดำเนินการ นายวิรัช บำรุงสวัสดิ์ เป็นผู้อำนวยการโรงเรียน
 พ.ศ. 2536 โรงเรียนได้รับการคัดเลือกเป็นสถานศึกษาดีเด่น รางวัลพระราชทาน ประเภทโรงเรียนมัธยมขนาดใหญ่ โดยมี นายสมปรารถน์ มณีพรรณ เป็นผู้อำนวยการโรงเรียน
 พ.ศ. 2552 โรงเรียนมีอายุครบ 100 ปี

เกี่ยวกับโรงเรียนปิยะมหาราชาลัย 
 ตราประจำโรงเรียน มหามงกุฏครอบเลข ๕ และตัวอักษร ป.ย.

ทำเนียบผู้บริหารโรงเรียน

แผนการเรียน 
 ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น
 สาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์
 สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษโครงการ Education Hub
 สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ (MEP) Mini English Program
 สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (SC) Science Class
 สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม (SC-ICT) Science-Technology Gifted
ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย
 สาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์
 สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (SC) Science Class
 สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษผู้มีความสามารถพิเศษ วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (SC-G) Science Class - Gifted
 สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ (MEP) Mini English Program
 สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษภาษาจีน อังกฤษ และญี่ปุ่น (LG) Language Gifted

สิ่งปลูกสร้างสำคัญ 
 อาคารสร้อยอินทนิล
 อาคารทองกวาว
 อาคารราชพฤกษ์
 หอประชุมรัตนโกเศศ
 อาคารปิยะ 100 ปี
 ตึกสมาคมศิษย์เก่าปิยะมหาราชาลัย
 อาคารเรียนโปรแกรมห้องเรียนพิเศษภาษาอังกฤษ ( MEP )
 อาคารเรียนโปรแกรมห้องเรียนพิเศษภาษาอังกฤษ ( MEP ) 2
 ศูนย์กีฬา
 สนามกีฬาแสงสิงแก้ว

บุคคลที่มีชื่อเสียงที่เกี่ยวข้องกับโรงเรียน 
 พลตำรวจเอกอดุลย์ แสงสิงแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ อดีตผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
 พลเอกมานะ รัตนโกเศศ อดีตรองนายกรัฐมนตรี อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ และเป็นอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครพนม 3 สมัย
 พีระพงษ์ พลชนะ (ต้อม เรนโบว์) นักร้อง นักดนตรี วงอินทนิล (2524 - 2527), วงเรนโบว์ ปี 2528 - 2538

อ้างอิง 

โรงเรียนในจังหวัดนครพนม
โรงเรียนประจำจังหวัด
โรงเรียนที่มีอายุเกิน 100 ปีในประเทศไทย
โรงเรียนที่สร้างขึ้นเป็นพระบรมราชานุสรณ์แห่งรัชกาลที่ 5
โรงเรียนที่มีอัตราการแข่งขันสูง
โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม
โรงเรียนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2452
สถานศึกษาในอำเภอเมืองนครพนม