กองบังคับการตำรวจน้ำ

กองบังคับการตำรวจน้ำ () เป็นหน่วยงานตำรวจน้ำในสังกัดของ กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง มีหน้าที่ในการปฏิบัติตามข้อกำหนดในพระราชบัญญัติตำรวจเช่นเดียวกับบนฝั่งทุกประการ และมีหน้าที่เพิ่มเติมคือการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล ตามกฎหมายทางทะเลที่กำหนด

ประวัติ 
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศไทยต้องพึ่งพาการขนส่งทางน้ำเพื่อนำเข้าและส่งออกเป็นหลัก ซึ่งในขณะนั้นทางการไทยขาดหน่วยงานที่เข้ามาดูแลด้านการรักษากฎหมายทางทะเล โดยในช่วงเดือน ธันวาคม พ.ศ. 2490 ได้มอบหมายให้กองทัพเรือเป็นผู้ควบคุมดูแลในการรักษากฎหมายทางทะเล แต่ด้วยภารกิจที่หลากหลาย ประกอบกับกองทัพเรือเองจำเป็นต้องเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของตนในทุก ๆ ด้าน ทำให้รัฐบาลมอบหมายให้หน่วยงานที่รับผิดชอบในการรักษากฎหมายในขณะนั้น คือกระทรวงกลาโหม ที่กำกับดูแลกองทัพเรือ และกระทรวงมหาดไทย ที่กำกับดูแลกรมตำรวจ พิจารณาร่วมกันเห็นชอบให้จัดตั้ง กองตำรวจน้ำ เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2495 

ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 พ.ศ. 2497 กองบังคับการตำรวจน้ำ เคยตั้งอยู่บริเวณศุลกสถาน หลังจากกรมศุลกากรย้ายไปทำการที่บริเวณท่าเรือคลองเตย และปี พ.ศ. 2502 ได้ย้ายไปยังที่ทำการปัจจุบัน ซึ่งบริเวณเดิมต่อจากนั้นได้เปลี่ยนเป็นที่ทำการของสถานีตำรวจดับเพลิงบางรัก 

ต่อมา เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2548 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น กองบังคับการตำรวจน้ำ ตามกฎกระทรวงที่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา และแบ่งโครงสร้างหน่วยงานใหม่ให้กองบังคับการตำรวจน้ำ เป็นหน่วยงานส่วนหนึ่งของ กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง เมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2552

เครื่องหมายประจำหน่วย

เครื่องหมายราชการประจำหน่วยงาน 
กองบังคับการตำรวจน้ำ ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายราชการ พ.ศ. 2482 ประกอบไปด้วย

 โล่เขน หมายถึง สำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยใช้รูปแบบตามสำนักงานตำรวจแห่งชาติ 
 สมอ หมายถึง กองบังคับการตำรวจน้ำ ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่ปฏิบัติการทั้งทางน้ำและทางทะเล โดยมีเรือตรวจการณ์เป็นอุปกรณ์หลักในการปฏิบัติหน้าที่ 
 ลายพรรณพฤกษาลายใบเทศ หมายถึง การเจริญเติบโตของหน่วยงาน

ธงเจ้าพนักงานตำรวจน้ำ 
ธงเจ้าพนักงานตำรวจน้ำ ตามพระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2522 มีลักษณะเป็นสามเหลี่ยมหน้าจั่ว ฐานด้านติดกับคันธงกว้าง 1 ส่วน ผืนธงมีความยาว 3 ส่วน ช่วงต้นจากคันธง 1 ส่วน ลักษณธและสีเดียวกับธงชาติไทย ส่วนที่ 2 และ 3 ถึงปลายธงเป็นสีเลือดหมู ตรงกลางมีพระแสงดาบเขนและโล่สีเหลือง โดยจะชักธงเพื่อแสดงตนเวลาปฏิบัติหน้าที่

หน่วยงานในสังกัด 
กองบังคับการตำรวจน้ำ แบ่งโครงสร้างการบริหารออกเป็น 3 ส่วน 12 กองกำกับการ ประกอบไปด้วย
 ส่วนอำนวยการ
 ฝ่ายอำนวยการ กองบังคับการตำรวจน้ำ

 ส่วนยุทธการทางเรือ
 กองกำกับการ 1 กองบังคับการตำรวจน้ำ ดูแลด้านการปฏิบัติงานด้านวิศวกรรม
 กองกำกับการ 2 กองบังคับการตำรวจน้ำ ดูแลด้านการปฏิบัติการใต้น้ำ
 กองกำกับการ 3 กองบังคับการตำรวจน้ำ ดูแลด้านการปฏิบัติการทางเรือ

 ส่วนปฏิบัติการ ดูแลรับผิดชอบในพื้นที่ท้องน้ำครอบคลุม แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำโขง อ่าวไทยตอนบน อ่าวไทยตอนล่าง และทะเลอันดามัน
 ส่วนกลาง
 กลุ่มงานเรือตรวจการณ์ขนาด 110 - 180 ฟุต กองบังคับการตำรวจน้ำ ประกอบด้วยเรือตรวจการณ์ขนาดใหญ่ ระวางขนาด 110 - 180 ฟุต
 ส่วนภูมิภาค
 กองกำกับการ 4 กองบังคับการตำรวจน้ำ  (กรุงเทพมหานคร) พื้นที่รับผิดชอบ ลำน้ำเจ้าพระยา ในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยาลงมาถึงกรุงเทพมหานคร และชายฝั่งทะเลอ่าวไทยในพื้นที่จังหวัดกรุงเทพมหานคร สมุทรปราการ สมุทรสาคร สมุทรสงคราม ประจวบคีรีขันธ์
 กองกำกับการ 5 กองบังคับการตำรวจน้ำ (ชลบุรี) พื้นที่รับผิดชอบ ชายฝั่งทะเลอ่าวไทยในเขตจังหวัดฉะเชิงเทรา ชลบุรี ระยอง จันทบุรี ตราด
 กองกำกับการ 6 กองบังคับการตำรวจน้ำ (สุราษฎร์ธานี) พื้นที่รับผิดชอบ ชายฝั่งทะเลอ่าวไทยในเขตจังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช
 กองกำกับการ 7 กองบังคับการตำรวจน้ำ (สงขลา) พื้นที่รับผิดชอบ ชายฝั่งทะเลอ่าวไทยในเขตจังหวัดสงขลา ปัตตานี นราธิวาส และทะเลสาบสงขลา
 กองกำกับการ 8 กองบังคับการตำรวจน้ำ (ภูเก็ต) พื้นที่รับผิดชอบ ชายฝั่งทะเลอันดามันในเขตจังหวัด ระนอง ภูเก็ต พังงา
 กองกำกับการ 9 กองบังคับการตำรวจน้ำ (ตรัง) พื้นที่รับผิดชอบ ชายฝั่งทะเลอันดามันในเขตจังหวัดกระบี่ ตรัง สตูล
 กองกำกับการ 10 กองบังคับการตำรวจน้ำ (มุกดาหาร) พื้นที่รับผิดชอบ ลำน้ำโขงในเขตจังหวัดนครพนม มุกดาหาร อำนาจเจริญ อุบลราชธานี
 กองกำกับการ 11 กองบังคับการตำรวจน้ำ (หนองคาย) พื้นที่รับผิดชอบ ลำน้ำโขงในเขตจังหวัดเลย หนองคาย บึงกาฬ
 กองกำกับการ 12 กองบังคับการตำรวจน้ำ (เชียงแสน) พื้นที่รับผิดชอบ ลำน้ำโขงในเขตจังหวัดเชียงราย

เรือตรวจการณ์

สถานะประจำการ

เรือตรวจการณ์ตั้งแต่ขนาด 60 ฟุตลงมา 
จะไม่มีการตั้งชื่อประจำเรือ แต่จะใช้การเรียก เรือตำรวจน้ำ ซึ่งบางครั้งเขียนเป็นอักษรย่อภาษาไทยข้างลำเรือว่า รน. ตามด้วย หมายเลขประจำเรือ ตามขนาดเรือ และลำดับภายในชุด เช่น

 เรือตำรวจน้ำ 525
 เรือตำรวจน้ำ 625 - 629

เรือตรวจการณ์ลำน้ำ 
ประกอบด้วยเรือหลากหลายขนาด ตามภารกิจในแต่ละพื้นที่
 เรือตรวจการณ์ 40 ฟุต
 เรือตรวจการณ์ 30 ฟุต
 เรือเพลายาว
 เรือยาง
 เรือท้องแบน

สถานะปลดประจำการ 

 เรือตรวจการณ์ 813 บุเรศผดุงกิจ ตั้งชื่อขึ้นตามพระยาบุเรศผดุงกิจ (รวย พรหโมบล) อธิบดีกรมตำรวจคนที่ 3 ของประเทศไทย ปลดประจำการเนื่องจากความเสียหายที่เกิดจากเหตุการณ์คลื่นยักษ์สึนามิเมื่อปี พ.ศ. 2547 โดยมีเจ้าหน้าที่ตำรวจประจำเรือเสียชีวิต 1 นายในเหตุการณ์ ปัจจุบันส่งมอบให้องค์การบริหารส่วนจังหวัดพังงาเพื่อนำไปจัดแสดงในอนุสรณ์สถานเพื่อรำลึกถึงภัยพิบัติครั้งนั้น

แหล่งข้อมูลอื่น

อ้างอิง 

น้ำ
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2495
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ