เจ้าพระยาอัครมหาเสนา (สังข์)

เจ้าพระยาอัครมหาเสนา (สังข์) เป็นสมุหพระกลาโหมในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย​

ประวัติ
เจ้าพระยาอัครมหาเสนา (สังข์) เป็นบุตรของเจ้าขุนทองและเจ้าคุณทองอยู่พระพี่นางของสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี มีน้องสาว 1 คน คือ หงส์ เป็นเจ้าจอมในรัชกาลที่ 1

เจ้าพระยาอัครมหาเสนา เดิมรับราชการในตำแหน่งจางวางมหาดเล็ก จนมีบรรดาศักดิ์เป็น พระยาศรีสุริยวงษ์ เจ้าพระยาพระคลัง (กร) เสนาบดีกรมท่าถึงแก่กรรม พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย​จึงทรงโปรดเกล้าฯ ให้พระยาศรีสุริยวงษ์ (สังข์) เป็นเจ้าพระยาพระคลัง ว่าราชการกรมท่าแทน ต่อมาเจ้าพระยาวงศาสุรศักดิ์ (แสง วงศาโรจน์) ถึงแก่กรรม จึงทรงตั้งเจ้าพระยาพระคลัง (สังข์) เปนเจ้าพระยาอัครมหาเสนา สมุหพระกลาโหมแทน

ในวันงานพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าประไพวดี กรมหลวงเทพยวดี เจ้าพระยาอัครมหาเสนา (สังข์) ได้เกิดเหตุทะเลาะวิวาทกับเจ้าพระยาอภัยภูธร (น้อย บุณยรัตพันธุ์) รัชกาลที่ 2 จึงโปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นเจษฎาบดินทร์และพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นศักดิพลเสพเป็นตระลาการชำระความในครั้งนี้

หลวงอาวุธวิเศษประเทศพานิช (โรเบิร์ต ฮันเตอร์) หรือนายหันแตร ได้บันทึกถึงอุปนิสัยของเจ้าพระยาอัครมหาเสนา (สังข์) ไว้ว่า

"...ในเย็นวันที่ 5 มกราคม พวกเราได้ไปพบเจ้าพระยามหาเสนา หรือ กลาโหม ซึ่งเป็นเสนาบดีที่ 2 ของไทย... ท่านผู้นี้เป็นคนสูงอายุ กะประมาณเกือบ 70 ปี เป็นคนสุภาพ อารมณ์ดีที่สุดที่ข้าพเจ้าเคยพบมา..."

เจ้าพระยาอัครมหาเสนา (สังข์) ถึงแก่อสัญกรรมในปี พ.ศ. 2370 ไม่มีบุตรธิดา

อ้างอิง 

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมไทย
อัครมหาเสนา
สนธิสัญญาเบอร์นี
อัครมหาเสนา