อำเภอประจักษ์ศิลปาคม

ประจักษ์ศิลปาคม เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุดรธานี และเป็น 1 ใน 5 อำเภอของจังหวัดที่มีทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือผ่าน ชื่อของอำเภอนี้ตั้งตามพระนามของ พลตรี พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทองกองก้อนใหญ่ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม เพื่อเฉลิมฉลองและเพื่อเป็นเกียรติแก่จังหวัดอุดรธานีมีอายุการจัดตั้งครบ 100 ปี ในปี พ.ศ. 2540

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอประจักษ์ศิลปาคมมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหนองหาน
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหนองหานและอำเภอกู่แก้ว
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอกุมภวาปี
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองอุดรธานี

ประวัติ 
จังหวัดอุดรธานีจัดตั้งเป็นจากการรวมเมืองกมุทธาไสย เมืองกุมภวาปี เมืองหนองหานและอำเภอบ้านหมากแข้ง ตั้งเป็นเมืองจัตวา เรียกว่า "เมืองอุดรธานี" ตั้งแต่วันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2440 จนถึงในปี พ.ศ. 2540 จังหวัดมีอายุการจัดตั้งครบ 100 ปี จึงมีการจัดตั้งอำเภอเพื่อเฉลิมฉลองและเพื่อเป็นเกียรติแก่จังหวัดอุดรธานี จึงประกาศพื้นที่ฝั่งเหนือของหนองหานกุมภวาปี อำเภอกุมภวาปี ได้แก่ ตำบลห้วยสามพาด ตำบลนาม่วง และตำบลอุ่มจาน จัดตั้งขึ้นเป็น กิ่งอำเภอประจักษ์ศิลปาคม ในวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2540 โดยใช้ชื่อ "ประจักษ์ศิลปาคม" ตามพระนามของ พลตรี พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทองกองก้อนใหญ่ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม ทรงเป็นผู้ริเริ่มก่อตั้งจังหวัดอุดรธานีขึ้นจากที่ตั้งกองบัญชาการมณฑลลาวพวนที่บ้านหมากแข้งใน พ.ศ. 2436 ได้ทรงริเริ่มสร้างบ้านหมากแข้งให้เกิดความเจริญจากหมู่บ้านชนบทจนเป็นเมืองอุดรธานี และยกฐานะเป็นจังหวัด เป็นการก่อสร้างรากฐานความเจริญวัฒนาถาวรจวบจนปัจจุบัน

เพื่อประโยชน์ด้านการปกครองกับอำนวยความสะดวกแก่ประชาชนตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2550 อนุมัติหลักการร่างพระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอ (รวม 81 อำเภอ) พ.ศ. 2550 เพื่อยกฐานะกิ่งอำเภอขึ้นเป็นอำเภอ  จำนวน 81 แห่ง เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม พ.ศ. 2550 ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาฉบับกฤษฎีกาเล่ม 124 ตอนที่ 46 ลงวันที่ 24 สิงหาคม 2550 โดยมีผลให้ใช้บังคับเมื่อพ้น 15 วันนับแต่ประกาศในราชกิจนุเบกษา ดังนั้นในวันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน ได้รับการยกฐานะเป็น อำเภอประจักษ์ศิลปาคม เป็นอำเภอลำดับที่ 25 ของจังหวัดอุดรธานี

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอประจักษ์ศิลปาคมมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหนองหาน
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหนองหานและอำเภอกู่แก้ว
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอกุมภวาปี
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองอุดรธานี

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอประจักษ์ศิลปาคมแบ่งเขตการปกครองย่อยเป็น 3 ตำบล 41 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอประจักษ์ศิลปาคมประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 3 แห่ง ได้แก่
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาม่วงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยสามพาด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยสามพาดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลอุ่มจาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอุ่มจานทั้งตำบล

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 ที่ทำการปกครองอำเภอประจักษ์ศิลปาคม 

 
ประจักษ์ศิลปาคม
สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของพระบรมวงศานุวงศ์ไทย