กรุงเขมา

กรุงเขมา (/กฺรุงขะเหฺมา/, ) หรือ เครือหมาน้อย เป็นพืชในวงศ์บอระเพ็ด (Menispermaceae)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
กรุงเขมาเป็นไม้เถา เถา กิ่ง ใบ และช่อดอกมีขนอ่อนนุ่มหนาแน่น ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปกลม รูปหัวใจ หรือรูปไต ก้นปิด ปลายแหลม หรือเป็นติ่งหนาม โคนใบมน ตัด หรือเว้าเล็กน้อย ดอกแยกเพศอยู่ต่างต้น ขนาดเล็ก สีเขียวอมเหลือง หรือเหลืองอ่อน ดอกเพศผู้ออกเป็นช่อกระจุกที่ง่ามใบ กลีบดอก 4 กลีบ โคนติดกันเป็นรูปถ้วย เกสรเพศผู้มัดเดี่ยว อับเรณูติดกันเป็นรูปจาน ดอกเพศเมียออกเป็นช่อกระจะที่ง่ามใบ มีใบประดับรูปกลม หรือรูปไต ซ้อนเหลื่อมกันแน่น ไม่ร่วง ปลายเป็นติ่งหนาม มีขน กลีบเลี้ยง 1 กลีบ รูปขอบขนานแกมรูปไข่ กลีบดอก 1 กลีบ ออกตรงข้ามกับกลีบเลี้ยง และสั้นกว่า ผลค่อนข้างกลม สีแดง มีขน มีเมล็ดเดียว เล็ก แข็ง รูปโค้ง หรือเป็นรูปเกือกม้า ผิวขรุขระ

ประโยชน์ 
ใบกรุงเขมามีสารเพกทิน เมื่อนำมาขยำกับน้ำจะเกิดเป็นวุ้น ใช้รับประทานได้ ในรากกรุงเขมามีสารแอลคาลอยด์ที่มีคุณสมบัติหลายอย่าง เช่น แก้ปวด ห้ามเลือด รักษาโรคทางระบบทางเดินอาหารและเป็นยาสมาน และในทางการแพทย์แผนไทยใช้รากกรุงเขมาแก้ไข้ ดีซ่าน

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

รายชื่อสารเคมีที่พบใน Cissampelos pareira . Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases. 

วงศ์บอระเพ็ด
พืชที่รับประทานได้
สมุนไพรไทย
ไม้เลื้อย
พืชที่ใช้ในอายุรเวท