วัดถ้ำเขาสาย

วัดถ้ำเขาสาย เป็นวัดตั้งอยู่ที่เขาสาย หรือภูเขาสาย ตำบลบางดี อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง เป็นวัดเก่า อยู่ใกล้วัดหูแกง

ประวัติ 
วัดถ้ำเขาสาย มีมาตั้งแต่โบราณ เป็นที่ตั้งเมืองตรังครั้งแรก มีชื่อว่า "กรุงธานี" ปัจจุบัน เป็นสวนยางพารา มีบันทึกในประวัติศาสตร์เป็นหนังสือที่เขียนโดย ปโตเลมี นักปราชญ์ชาว กรีก ได้กล่าวถึง แม่น้ำไครโลนาส หมายถึง แม่น้ำตรัง แม่น้ำอัตตาบาส์ หมายถึง แม่น้ำตาปี  แม่น้ำปะลันดา หมายถึง คลองโอ๊ก และคลองมีน ในจังหวัดตรัง  วัดถ้ำภูเขาสายหรือภูเขาสายเป็นวัดเก่าแก่มีการค้นพบซากวัตถุโบราณมากมายเครื่องปั้นดินเผา รูปปั้นพระพุทธรูป แต่พระที่อยู่บริเวณนั้นได้ค้นพบซากวัตถุดังกล่าวแต่ไม่ทราบว่าเป้นของเก่าแก่จึงนำไปเผาทำลายทิ้งเสีย และเวลาต่อมาไม่นานทางการได้มาตรวจสอบถ้ำดังกล่าวได้พบเรือขนส่งเก่าแก่ สัญนิถานกันว่าเมื่อก่อนบริเวณนั้นอาจเป็นทะเลมาก่อนหรือไม่ก้อเป็นเกาะเพราะถ้าไม่ใช่ทะเลหรือเกาะแล้วใครละที่นำเรือมาทิ้งไว้บนภูเขาสาย

หลักฐานทางโบราณคดี 
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงบันทึกไว้ว่า ได้พบ เทวรูป 6 ชนิด ได้แก่ รูปพระโพธิสัตว์สี่กรนั่งขัดสมาธิขนาดใหญ่ และขนาดเล็ก(พระนารายณ์) รูปพระโพธิสัตว์สองกรนั่งห้อย พระนารายณ์) รูปพระโพธิสัตว์สองกรยืน รูปพระพุทธเจ้านั่งขัดสมาธิ ขนาดใหญ่ และขนาดเล็ก และเป็นที่อะไรไม่รู้มีเม็ดยอด มีลายและชิ้นอะไรแตกๆ มีตราหนังสือ อ่านไม่ออก (ปัจจุบัน เรียกว่า แผ่นดวงของเมืองสมัยโบราณ)

ความสำคัญ 
มวลสารวัตถุจากสถานที่วัดถ้ำเขาสายใช้ทำพระสมเด็จจิตรลดา

อ้างอิง  
 ว่าที่ ร้อยตรี นันทเดช โชคถาวร, หนังสือสมเด็จจิตรลดา พิมพ์ครั้งที่ 6, 2549 

ถ้ำเขาสาย