อำเภอสบปราบ

สบปราบ () เป็นอำเภอในจังหวัดลำปาง เดิมมีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่อำเภอเสริมงามทั้งหมด ต่อมาทางราชการยุบเป็นกิ่งอำเภอขึ้นอำเภอเกาะคาในปี พ.ศ. 2460 เนื่องจากการงานทางราชการมีน้อย ต่อมาได้ยกฐานะเป็นอำเภอดังเดิมในปี พ.ศ. 2496

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอสบปราบมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเสริมงาม อำเภอเกาะคา และอำเภอแม่ทะ 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอวังชิ้น (จังหวัดแพร่) 
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเถิน 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเถินและอำเภอเสริมงาม

ประวัติ 
ในสมัยโบราณพม่าได้ยกกองทัพมาโจมตีไทยตามหัวเมืองต่างๆได้มีกองทัพพม่ามาตั้งค่าย ที่บ้านสบปราบและมีคนไทยในท้องที่สบปราบรวบรวมพลังขึ้นต่อต้านพม่า เมื่อสบโอกาสก็เข้าโจมตีพม่าพร้อม ๆ กัน ณ ที่บ้าน สบปราบในที่สุดพม่าก็ถูกตีแตกพ่ายไปในสถานที่แห่งนี้ จึงได้เรียกว่า "บ้านสบปราบ" ซึ่งแปลได้ว่าได้มาพบข้าสึกและได้โจมตี ข้าสึกพ่ายไป หรืออีกนัยหนึ่งคำว่า สบ หมายถึง ที่ที่ลำห้วยไหลมาบรรจบกับกับแม่น้ำใหญ่ ตามคำเรียกของคนพื้นเมืองเหนือ คำว่า "สบปราบ" คือสถานที่ลำห้วยแม่ปราบไหลมาบรรจบกับแม่น้ำวังตรงจุดนี้

เมื่อราษฎรได้รบพุ่งชนะข้าศึกแล้วก็ได้สร้างหลักฐาน สร้างบ้านเรือนอยู่สถานที่นั้นตลอดมาและมีประชากรจากบ้านเมืองอื่นอพยพเข้ามาทำมาหากินเพิ่มขึ้นจนกลายเป็นชุมชนใหญ่เช่นปัจจุบัน ก่อตั้งเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2450 เป็นอำเภอขึ้นตรงต่อจังหวัดลำปาง และมาอีกชั่วระยะหนึ่งในปี พ.ศ. 2460 ได้มีการยุบอำเภอสบปราบลงเป็น กิ่งอำเภอสบปราบ ขึ้นตรงต่ออำเภอเกาะคาเรื่อยมา จนกระทั่งปี พ.ศ. 2496 จึงได้รับแต่งตั้งเป็นอำเภออีกครั้งหนึ่ง

 วันที่ 23 ธันวาคม 2460 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอสบปราบกับอำเภอเกาะคา โดยโอนพื้นที่ตำบลเสริมซ้าย ตำบลเสริมขวา และตำบลทุ่งงาม ของอำเภอสบปราบ ไปขึ้นกับอำเภอเกาะคา ตำบลที่เหลืออยู่ 3 ตำบล คือตำบลสมัย ตำบลสบปราบ ตำบลแม่กัวะ ให้ยุบอำเภอสบปราบลงตั้งเป็นกิ่งอำเภอสบปราบ และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเกาะคา
 วันที่ 10 มีนาคม 2496 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสบปราบ อำเภอเกาะคา เป็นอำเภอสบปราบ
 วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลสบปราบ บริเวณที่ตั้งที่ว่าการอำเภอสบปราบ ในท้องที่หมู่ 1 บ้านหล่าย หมู่ 2 บ้านสบปราบ และหมู่ 3 บ้านวังพร้าว ตำบลสบปราบ
 วันที่ 17 เมษายน 2505 ตั้งตำบลนายาง แยกออกจากตำบลสบปราบ
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลสบปราบ เป็นเทศบาลตำบลสบปราบ ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 12 กันยายน 2546 แยกพื้นที่หมู่ 5 บ้านทุ่ง ตำบลสบปราบ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 11 บ้านทุ่งเจริญ และแยกพื้นที่หมู่ 9 บ้านทุ่งพัฒนา ตำบลสบปราบ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 12 บ้านทุ่งรวงทอง
 วันที่ 8 กันยายน 2547 แยกพื้นที่หมู่ 3 บ้านจัวเหนือ ตำบลสมัย ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 9 บ้านจัวกลาง และแยกพื้นที่หมู่ 6 บ้านจัวใต้ ตำบลป่าตัน ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 10 บ้านจัวสามัคคี และแยกพื้นที่หมู่ 1 บ้านสมัยเหนือ ตำบลสมัย ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 11 บ้านสมัยเสรี
 วันที่ 21 มีนาคม 2549 แยกพื้นที่หมู่ 4 บ้านแม่กัวะ ตำบลแม่กัวะ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 7 บ้านแม่กัวะพัฒนา และแยกพื้นที่หมู่ 5 บ้านนายาง ตำบลนายาง ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 10 บ้านนายางเหนือ และแยกพื้นที่หมู่ 2 บ้านน้ำหลง ตำบลสมัย ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 12 บ้านน้ำหลงสันติสุข และแยกพื้นที่หมู่ 1 บ้านวังยาว ตำบลแม่กัวะ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 8 บ้านวังยาวเหนือ
 วันที่ 20 เมษายน 2550 แยกพื้นที่หมู่ 1 บ้านหล่าย (เฉพาะในเขตเทศบาลตำบลสบปราบ) ตำบลสบปราบ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 13 บ้านหล่ายเหนือพัฒนา และแยกพื้นที่หมู่ 2 บ้านสบปราบ ตำบลสบปราบ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 14 บ้านสบปราบใต้ และแยกพื้นที่หมู่ 8 บ้านหล่ายฮ่องปุ๊ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลสบปราบ) ตำบลสบปราบ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 15 บ้านฮ่องปุ๊สามัคคี  และแยกพื้นที่หมู่ 5 บ้านเด่นสมัย ตำบลสมัย ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 13 บ้านเด่นนภา

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอสบปราบแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 4 ตำบล 46 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอสบปราบประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลสบปราบ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสบปราบ
 องค์การบริหารส่วนตำบลสบปราบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสบปราบ (นอกเขตเทศบาลตำบลสบปราบ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลสมัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสมัยทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่กัวะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่กัวะทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลนายาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนายางทั้งตำบล

อ้างอิง

สบปราบ