ปลาขี้ตังเบ็ด

ปลาขี้ตังเบ็ด หรือ ปลาเซอร์เจี้ยน () เป็นปลาทะเลกลุ่มหนึ่ง ในสกุล Acanthurus (/อะ-แคน-ทู-รัส/) ในวงศ์ปลาขี้ตังเบ็ด (Acanthuridae)

เป็นปลาที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุดในวงศ์นี้ จัดเป็นสกุลต้นแบบของวงศ์นี้ โดยรวมแล้วมีขนาดกว่าสกุลอื่น ๆ มักกินสาหร่ายเส้นใยเป็นอาหาร มักอาศัยรวมกันเป็นฝูงใหญ่ บางครั้งจะว่ายรวมตัวกันกับปลาในวงศ์อื่น เช่น วงศ์ปลานกแก้ว (Scaridae)

พบกระจายพันธุ์ทั่วไปในแนวปะการัง ของทะเลและมหาสมุทรแถบอินโด-แปซิฟิก มีขนาดตั้งแต่ 15-50 เซนติเมตร (5.9-19.7 นิ้ว) เป็นปลาที่มีสีสันหรือลวดลายสดใสสวยงาม จึงนิยมเลี้ยงกันเป็นปลาสวยงาม โดยมีชื่อเรียกเฉพาะในวงการว่า "ปลาแทงค์" 

นอกจากนี้แล้ว ปลาในสกุลนี้  บริเวณโคนหางยังมีหนามแหลมที่เมื่อสัมผัสกับมือเปล่า ๆ ทำให้เกิดบาดแผลได้ และหนามดังกล่าวยังมีพิษ พิษของปลาขี้ตังเบ็ดมีฤทธิ์คล้ายกับพิษของกลุ่มปลากะรังหัวโขนหรือปลาสิงโต แต่มีความรุนแรงน้อยกว่า

การจำแนก
แบ่งออกได้ 38 ชนิด
 Acanthurus achilles Shaw, 1803 (ปลาอคิลลิสแทงค์)
 Acanthurus albipectoralis Allen & Ayling, 1987 
 Acanthurus auranticavus Randall, 1956 
 Acanthurus bahianus Castelnau, 1855 
 Acanthurus bariene Lesson, 1831 
 Acanthurus blochii Valenciennes, 1835 
 Acanthurus chirurgus (Bloch, 1787) 
 Acanthurus chronixis Randall, 1960 
 Acanthurus coeruleus Bloch & Schneider, 1801 
 Acanthurus dussumieri Valenciennes, 1835 (ปลาขี้ตังเบ็ดครีบลาย)
 Acanthurus fowleri de Beaufort, 1951 
 Acanthurus gahhm (Forsskål, 1775) 
 Acanthurus grammoptilus Richardson, 1843 

 Acanthurus guttatus Forster, 1801 
 Acanthurus japonicus (Schmidt, 1931) 
 Acanthurus leucocheilus Herre, 1927 
 Acanthurus leucopareius (Jenkins, 1903) 
 Acanthurus leucosternon Bennett, 1833 (ปลาขี้ตังเบ็ดฟ้าอกขาว)
 Acanthurus lineatus (Linnaeus, 1758) (ปลาขี้ตังเบ็ดลาย)
 Acanthurus maculiceps (Ahl, 1923) 
 Acanthurus mata (Cuvier, 1829) 
 Acanthurus monroviae Steindachner, 1876 
 Acanthurus nigricans (Linnaeus, 1758) 
 Acanthurus nigricauda Duncker & Mohr, 1929 
 Acanthurus nigrofuscus (Forsskål, 1775) 
 Acanthurus nigroris Valenciennes, 1835 
 Acanthurus nubilus (Fowler &  Bean, 1929) 
 Acanthurus olivaceus Bloch & Schneider, 1801 
 Acanthurus polyzona (Bleeker, 1868) 
 Acanthurus pyroferus Kittlitz, 1834 
 Acanthurus randalli Briggs & Caldwell, 1957 
 Acanthurus reversus Randall & Earle, 1999
 Acanthurus sohal (Forsskål, 1775) (ปลาขี้ตังเบ็ดโซฮาล)
 Acanthurus tennentii Günther, 1861 
 Acanthurus thompsoni (Fowler, 1923) 
 Acanthurus triostegus (Linnaeus, 1758) 
 Acanthurus tristis Randall, 1993 
 Acanthurus xanthopterus Valenciennes, 1835

สูญพันธุ์
ซากดึกดำบรรพ์ 4 ชนิด จากยุคลูทีเนียน, ยุคอีโอซีน ในอิตาลี ได้รับการจัดให้อยู่ในสกุล  Proacanthurus  และได้รับการพิจารณาว่าเป็นบรรพบุรุษของสกุลนี้ 

 †Proacanthurus Blot & Tyler 1990
 †P. bonatoi Blot & Tyler 1990
 †P. elongatus Blot & Tyler 1990
 †P. ovalis (Agassiz 1844)
 †P. tenuis (Agassiz 1835)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

วงศ์ปลาขี้ตังเบ็ด
ปลามีพิษ