ไฟโตเอสโตรเจน

ไฟโตเอสโตรเจน () เป็นเอสโตรเจนชนิดหนึ่งที่พบในพืช ไฟโตเอสโตรเจนเป็นเซโนเอสโตรเจนที่ไม่ได้สร้างจากระบบต่อมไร้ท่อ  แต่ได้รับจากการทานพืชและอาหารแปรรูป ไฟโตเอสโตรเจนมีโครงสร้างคล้ายเอสตราไดออล ซึ่งเป็นหนึ่งในฮอร์โมนเพศหญิงหลัก จึงสามารถจับกับตัวรับเอสโตรเจนและออกฤทธิ์เลียนแบบและบางครั้งเป็นตัวยับยั้งเอสโตรเจน ไฟโตเอสโตรเจนไม่ใช่สารอาหารจำเป็นเนื่องจากไม่เกิดโรคหากขาด และไม่พบว่ามีส่วนในการทำงานปกติของร่างกาย

ไฟโตเอสโตรเจนเป็นกลุ่มสารประกอบพืชที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ที่มีความหลากหลาย ส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มฟีนอลที่พบในธรรมชาติ เช่น คูเมสแทน พรีนิลฟลาโวนอยด์และไอโซฟลาโวน นอกจากนี้ยังมีสารอื่น ๆ ที่เป็นไฟโตเอสโตรเจนแต่ไม่จัดอยู่ในสามกลุ่มนี้ เช่น ลิกแนน สติลบีนอยด์ และไมโคเอสโตรเจน (เอสโตรเจนจากเห็ดรา)

ไฟโตเอสโตรเจนพบทั่วไปในโปรตีนถั่วเหลือง ถั่ว ข้าว ข้าวโอ๊ต ข้าวบาร์เลย์ กาแฟ แอปเปิลและแคร์รอต คำว่าไฟโตเอสโตรเจนมาจากการรวมคำภาษากรีก 2 คำคือ φυτόν (phutón) แปลว่าพืช กับ estrogen ซึ่งมาจาก οἶστρος (oîstros) แปลว่าความต้องการทางเพศ มีสมมติฐานว่าพืชใช้ไฟโตเอสโตรเจนในการควบคุมภาวะเจริญพันธุ์ของสัตว์กินพืชเพศเมีย เพื่อป้องกันประชากรมากเกินไป

นักวิทยาศาสตร์สังเกตไฟโตเอสโตรเจนครั้งแรกในปี ค.ศ. 1926 แต่ยังไม่ทราบว่าส่งผลอย่างไรต่อเมแทบอลิซึมในมนุษย์และสัตว์ จนกระทั่งในคริสต์ทศวรรษ 1940–1950 มีการพบว่าไฟโตเอสโตรเจนส่งผลต่อความสามารถมีลูกของแกะที่กินพืชจำพวกโคลเวอร์ (สกุล Trifolium) ซึ่งอุดมไปด้วยสารชนิดนี้

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

สารพฤกษเคมี
วิทยาต่อมไร้ท่อ
สารอาหาร
โภชนาการ