พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส (6 มีนาคม พ.ศ. 2366 – 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2410) เป็นพระราชโอรสพระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาน้อย ในรัชกาลที่ 4

พระประวัติ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส เป็นพระราชโอรสพระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาน้อย ในรัชกาลที่ 4 (ธิดาของพระอินทร์อภัย (พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี)) ประสูติเมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 4 แรม 10 ค่ำ ปีมะเมีย จัตวาศก จ.ศ. 1184 ตรงกับวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2366 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระองค์เป็นพระราชโอรสหนึ่งในสองพระองค์ที่ประสูตินอกเศวตฉัตร (อีกพระองค์หนึ่งคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิษณุนาถนิภาธร) แรกประสูติมีพระยศที่ หม่อมเจ้านพวงศ์ พระโอรสในสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามงกุฎ เมื่อพระบิดาเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติจึงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น “พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านพวงศ์ วรองค์อรรคมหามกุฎ ปรมุตมราโชรส”

ภายหลัง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านพวงศ์ ขึ้นเป็น “พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิวลาส” กำกับดูแลกรมล้อมพระราชวัง ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้กำกับราชการกรมพระคลังมหาสมบัติเพิ่มอีกตำแหน่ง

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส สิ้นพระชนม์เมื่อวันศุกร์ เดือน 8 แรม 3 ค่ำปีเถาะนพศก จ.ศ. 1229 ตรงกับวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2410 สิริพระชันษา 44 ปี เป็นต้นราชสกุลนพวงศ์

พระโอรส-ธิดา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส มีหม่อม 6 คน ได้แก่

 หม่อมช้อย
 หม่อมราชวงศ์หญิงเสาวรส (ราชสกุลเดิม ปาลกะวงศ์)
 หม่อมสวน (สกุลเดิม ศรีเพ็ญ)
 หม่อมกลัด (ราชสกุลเดิม จาตุรงคกุล)
 หม่อมหุ่น
 หม่อมเนือง (ราชสกุลเดิม ณ นคร)

มีพระโอรส 2 พระองค์ กับ 14 องค์ และมีพระธิดา 10 องค์ รวม 26 พระองค์/องค์ ได้แก่

พระนัดดา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส มีพระนัดดารวม 35 องค์/คน ดังนี้

 พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิตราภรณ์ มีพระโอรสธิดา 3 องค์ ได้แก่
หม่อมเจ้า(ไม่มีพระนาม) นพวงศ์ 
หม่อมเจ้าหญิงแจ่มแจ้ง ศิริวงศ์ เสกสมรสกับจมื่นศรีสรรักษ์ (หม่อมราชวงศ์เล็ก ศิริวงศ์)
หม่อมเจ้า(ไม่มีพระนาม) นพวงศ์ 

 พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบงกช มีพระโอรสธิดา 7 คน ได้แก่
หม่อมราชวงศ์หญิงอุบล นพวงศ์
หม่อมราชวงศ์หญิงกลาง นพวงศ์
หม่อมราชวงศ์หญิงจงกล พรหมปิณฑะ สมรสกับจ่าใจแกว่น (สวัสดิ์ พรหมปิณฑะ)
หลวงศิวพันธ์นิภาธร (หม่อมราชวงศ์ส่อศรี นพวงศ์)
หม่อมราชวงศ์ประภาส นพวงศ์
หม่อมราชวงศ์ไพฑูรย์ นพวงศ์
หม่อมราชวงศ์หญิงรวย นพวงศ์

 หม่อมเจ้าถนอม นพวงศ์ มีโอรสธิดา 13 คน ได้แก่
พระยานครภักดีศรีนครานุรักษ์ (หม่อมราชวงศ์ชุบ นพวงศ์)
สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์
พระยารัตนโกษา (หม่อมราชวงศ์ใหม่ นพวงศ์)
หลวงบวรวาที (หม่อมราชวงศ์โต๊ะ นพวงศ์)
พระยารามราชเดช (หม่อมราชวงศ์ปาน นพวงศ์)
พระยาวิเศษภักดี (หม่อมราชวงศ์กมล นพวงศ์)
หลวงประสานคดี (หม่อมราชวงศ์ถกล นพวงศ์)
หม่อมราชวงศ์หญิงโต๊ะ นพวงศ์
หม่อมราชวงศ์หญิงฉัตร นพวงศ์
หม่อมราชวงศ์หญิงสั้น นพวงศ์
หลวงพาหิรวาทกิจ (หม่อมราชวงศ์เปา นพวงศ์)
หม่อมราชวงศ์หญิงประอร หงสไกร สมรสกับพระกล้ากลางสมร (มงคล หงสไกร)
หม่อมราชวงศ์จำลอง นพวงศ์

 หม่อมเจ้าสำเนียง นพวงศ์ มีโอรสธิดา 3 คน ได้แก่
หม่อมราชวงศ์หญิงเสงี่ยม นพวงศ์
พระยามหานามราช (หม่อมราชวงศ์จำนง นพวงศ์)
หม่อมราชวงศ์หญิงลมุน ปิยะรัตน์ สมรสกับหลวงบรรโณวาทวิจิตร (หรุ่น ปิยะรัตน์)

 หม่อมเจ้าศรีสังข์ นพวงศ์ มีโอรสธิดา 4 คน ได้แก่
พระประมาณธนสิทธิ์ (หม่อมราชวงศ์เจิม นพวงศ์)
พระยาพิบูลย์ไอศวรรย์ (หม่อมราชวงศ์เล็ก นพวงศ์)
หม่อมราชวงศ์หญิงสุภา เสวิกุล สมรสกับพระยาเทเวศรวงศ์วิวัฒน์ (หม่อมหลวงวราห์ กุญชร) ต่อมาสมรสกับพระราชมัณฑาดุลประคุณเสรี (โชติ เสวิกุล)
หม่อมราชวงศ์ชาติเฉลิม นพวงศ์

 หม่อมเจ้ากรรเจียก นพวงศ์ มีธิดา 2 คน ได้แก่
ท่านผู้หญิงอรุณ อิศรเสนา สมรสกับเจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา)
หม่อมราชวงศ์หญิงจันทร์ อิศรเสนา (ชื่อเดิม: หม่อมราชวงศ์หญิงสังวาล) สมรสกับเจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา)

 หม่อมเจ้าอบเชย นพวงศ์ มีโอรส 1 คน ได้แก่
พระยาเสนาสงคราม (หม่อมราชวงศ์อี๋ นพวงศ์)

 หม่อมเจ้าเล็ก นพวงศ์ มีโอรสธิดา 2 คน ได้แก่
หม่อมราชวงศ์หญิงเกยูร จูตะเสน สมรสกับร้อยโทปาล จูตะเสน
หม่อมราชวงศ์อโณทัย นพวงศ์

พระเกียรติยศ

พระอิสริยยศ 

 6 มีนาคม พ.ศ. 2366 - 2 เมษายน พ.ศ. 2394 : หม่อมเจ้านพวงศ์
 2 เมษายน พ.ศ. 2394 - พ.ศ. 2396 : พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านพวงศ์ วรองค์อรรคมหามกุฎ ปรมุตมราโชรส
 พ.ศ. 2396 - 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2410 : พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส
 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 : พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส
 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พงศาวลี

อ้างอิง 

 

 

ราชสกุลนพวงศ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
พระองค์เจ้าชาย
มเหศวรศิววิลาส
พระราชโอรสในรัชกาลที่ 4
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ น.ร.
บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์