กระดูกเสี่ยงทาย

กระดูกเสี่ยงทาย () เป็นชิ้นส่วนกระดูกสะบักวัวและกระดองท้องเต่าที่ใช้ในการทำนายด้วยไฟ สมัยราชวงศ์ชางของจีน ประมาณ 1600–1046 ปีก่อนคริสตกาล

แม้กระดูกเสี่ยงทายมีที่มาจากราชวงศ์ชาง แต่มีการขุดพบกระดองเต่าที่มีตัวหนังสือภาพจากยุคหินใหม่ที่แหล่งโบราณคดีเจียหู มณฑลเหอหนาน อายุราว 6600–6200 ปีก่อนคริสตกาล ตัวหนังสือภาพเหล่านี้มีลักษณะคล้ายอักษรจีนยุคหลัง และเชื่อว่าพัฒนาต่อมาเป็นการทำนายอันซับซ้อนในปลายราชวงศ์ชาง (1250–1046 ปีก่อนคริสตกาล) กระดูกและกระดองที่ใช้ในการทำนายจะถูกเตรียมด้วยการเลื่อยเป็นชิ้นและขัดให้ผิวเรียบ ผู้ทำนายจะตั้งคำถามต่อเทพเจ้าเกี่ยวกับสภาพอากาศในอนาคต การเพาะปลูก ชะตาพระราชวงศ์ ปฏิบัติการทางทหาร และอื่น ๆ โดยคำถามเหล่านี้จะถูกจารเป็นอักษรกระดูกเสี่ยงทายบนกระดูกและกระดองด้วยโลหะแหลม ก่อนนำไปเผาไฟจนกระทั่งกระดูกและกระดองแตก จากนั้นผู้ทำนายจะตีความรูปแบบการแตกแล้วเขียนคำทำนายลงบนชิ้นส่วน การบันทึกข้อความบนกระดูกเสี่ยงทายมี 4 ขั้นตอน ได้แก่ ส่วนนำ (วันที่ ชื่อผู้ทำนาย และชื่อผู้ตั้งคำถาม), คำถาม (หัวข้อของคำถาม และคำถามเฉพาะ), คำทำนายที่ได้จากการตีความรอยแตก และการยืนยัน (การบันทึกสิ่งที่เกิดขึ้นหลังการทำนาย) อย่างไรก็ตามกระดูกที่มีบันทึกครบทั้ง 4 ขั้นตอนพบได้ยาก กระดูกส่วนใหญ่ที่พบมักมีเพียงส่วนนำ คำถาม และคำทำนาย การทำนายโดยใช้กระดูกเผาไฟสืบทอดต่อมาในราชวงศ์โจว แต่การจารึกคำถามและคำทำนายถูกแทนที่ด้วยการวาดด้วยพู่กันและหมึกซินนาบาร์ ทำให้ข้อความลบเลือนเมื่อเวลาผ่านไป

กระดูกเสี่ยงทายเป็นคลังข้อมูลสำคัญแรกสุดของการเขียนภาษาจีนด้วยอักษรจีนยุคแรก ข้อความบนกระดูกเสี่ยงทายมีตัวอักษรที่แตกต่างกันราว 5,000 ตัวอักษร แม้จะมีเพียง 1,200 ตัวอักษรที่ได้รับการจำแนกอย่างชัดเจน กระดูกเสี่ยงทายให้ข้อมูลสำคัญช่วงปลายราชวงศ์ชาง และนักวิชาการจำลองลำดับราชวงศ์ชางจากข้อความบนกระดูกเหล่านี้ มีการขุดพบกระดูกเสี่ยงทายจากราชวงศ์ชางเป็นระยะ ๆ มาตั้งแต่สมัยราชวงศ์สุยและราชวงศ์ถัง และอาจพบครั้งแรกในสมัยราชวงศ์ฮั่น ล่วงถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 หวัง อี้หรง ประธานสถาบันกัวจื่อเจี้ยนเป็นบุคคลแรกที่พบว่าอักษรกระดูกเสี่ยงทายเป็นรูปแบบการเขียนภาษาจีนยุคแรก ต่อมาในคริสต์ทศวรรษ 1910 เจมส์ เมลลอน เมนซีส์ มิชชันนารีชาวแคนาดาทำการถอดความหมาย และสรุปว่ากระดูกเสี่ยงทายเป็นบันทึกคำทำนายในสมัยราชวงศ์ชาง การค้นพบและการถอดความหมายกระดูกเสี่ยงทายช่วยยืนยันการมีอยู่ของราชวงศ์ชาง ซึ่งแต่เดิมเคยเป็นข้อถกเถียงในวงวิชาการ

อ้างอิง

บรรณานุกรม

แหล่งข้อมูลอื่น 

 Oracle bones, United College Library, Chinese University of Hong Kong. รวมชิ้นส่วนจารึก 45 ชิ้น
 Oracle Bone Collection , Institute of History and Philology, Taipei City.
 High-resolution digital images of oracle bones, Cambridge Digital Library.
 Couling-Chalfant oracle bone collection 甲骨 (Or 7694/1506–2125), British Library.
 Yīnxū shūqì 殷虛書契 โดย Luo Zhenyu – สิ่งสะสมของสำเนาหรือชิ้นส่วนกระดูกเสี่ยงทาย
 Guījiǎ shòugǔ wénzì 龜甲獸骨文字 โดย Hayashi Taisuke – สิ่งสะสมของสำเนาอื่น
 四方风 or Winds of the Four Directions World Digital Library. National Library of China.
 Katherine Brunson, Zhipeng Li, Rowan Flad (4 เมษายน 2016). "Oracle Bones in East Asia". Open Context. .

โบราณคดีจีน
จารึกภาษาจีน
ราชวงศ์ชาง
สิ่งประดิษฐ์ของจีน
วัตถุที่ใช้ในการเสี่ยงทาย
สื่อการเขียน