แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งซันริกุ

แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งซันริกุ เป็นคำทั่วไปที่ใช้เรียกเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นบริเวณชายฝั่งซันริกุ ในภูมิภาคโทโฮกุ ของประเทศญี่ปุ่น ชายฝั่งซันริกุเป็นคำที่ใช้สื่อถึงพื้นที่ชายฝั่งของจังหวัดอาโอโมริ จังหวัดอิวาเตะ และจังหวัดมิยางิ 

ชายฝั่งซันริกุมีลักษณะชายฝั่งแบบริอาซึ่งมีเวิ้งอ่าวคดเคี้ยวมีแนวโน้มที่จะขยายการทำลายล้างของคลื่นสึนามิได้มากขึ้น ดั่งที่เกิดขึ้นจากแผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ พ.ศ. 2554 ที่ก่อให้เกิดสึนามิสูงมากกว่า 10 เมตรทำลายล้างเมืองตามชายฝั่งซันริกุ

ประวัติ 
ชายฝั่งซันริกุมีประวัติการเกิดแผ่นดินไหวที่สำคัญและได้รับการบันทึกไว้เป็นอย่างดี แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในศตวรรษที่ 19 ทำให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 20,000 คน และเกิดขึ้นอีกครั้งในศตวรรษที่ 20 ทำให้มีผู้เสียชีวิตอีกหลายพันคน กิจกรรมการเกิดแผ่นดินไหวยังคงเกิดขึ้นต่อไปในศตวรรษที่ 21

รายชื่อการเกิดสึนามิและแผ่นดินไหว

สมัยเก่า 
จากหลักฐานทางธรณีวิทยามีคลื่นสึนามิขนาดยักษ์ที่พัดเข้าถล่มชายฝั่งแห่งนี้ในช่วงประมาณ 6,000 ปี ที่ผ่านมาได้แก่  
 ภัยพิบัติสึนามิเมื่อประมาณ 5,400–6,000 ปีก่อน
 ภัยพิบัติสึนามิเมื่อประมาณ 2,000 ปีที่แล้ว
 แผ่นดินไหวโจกัน ค.ศ. 869
 แผ่นดินไหวเคอิโช-ซันริกุ ค.ศ. 1611

คริสต์ศตวรรษที่ 19  
 แผ่นดินไหวเมจิ-ซันริกุ ค.ศ. 1896 มีผู้เสียชีวิตประมาณ 22,000 คน ส่วนใหญ่เสียชีวิตจากสึนามิ

คริสต์ศตวรรษที่ 20 
 แผ่นดินไหวโชวะ-ซันริกุ ค.ศ. 1933
 แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดมิยางิ ค.ศ. 1978 เกิดความเสียหายรอบนครเซ็นได แผ่นดินไหวทำให้เกิดแผ่นดินถล่มเป็นวงกว้าง 
 แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งซันริกุ-ฮารูกะ ค.ศ. 1994 ความเสียหายในนครฮาจิโนเฮะ จังหวัดอาโอโมริ

คริสต์ศตวรรษที่ 21 
 แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดมิยางิ ค.ศ. 2003 เกิดแผ่นดินไหวใหญ่สองครั้งในจังหวัดมิยางิปี 2003 แผ่นดินไหวครั้งแรกเกิดขึ้นในเดือนพฤษภาคม มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 171 ราย สร้างความเสียหาย 97.3 ล้านดอลลาร์  แผ่นดินไหวเกิดอีกครั้งในเดือนกรกฎาคม มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 676 คน อาคารมากกว่า 11,000 หลังได้รับผลกระทบ สร้างความเสียหายประมาณ 195.4 ล้านเหรียญสหรัฐ

 แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดมิยางิ ค.ศ. 2005 แต่เดิมเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งนี้ได้รับการบันทึกโดยกรมสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกาว่ามีขนาด 7.2 ในมาตราขนาดโมเมนต์ แต่ต่อมากรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่นได้บันทึกว่าแผ่นดินไหวมีขนาด 6.9 แผ่นดินไหวครั้งนี้มีการเตือนสึนามิในญี่ปุ่นและชายฝั่งตะวันตกเฉียงเหนือของสหรัฐอเมริกาด้วย
 แผ่นดินไหวเฮเซ-ซันริกุ (แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ) ค.ศ. 2011 เป็นแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ที่สุดที่เคยบันทึกไว้ในญี่ปุ่น มีศูนย์กลางเกิดขึ้นนอกชายฝั่งซันริกุ ทำให้เกิดสึนามิสูง 10 เมตร (33 ฟุต) ทำลายล้างเมืองตามชายฝั่ง มีมูลค่าความเสียหายต่อทรัพย์สินประมาณ 235,000 ล้านดอลลาร์ 
 แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดฟูกูชิมะ ค.ศ. 2021 เป็นแผ่นดินไหวตามของแผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ ค.ศ. 2011 
 แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดฟูกูชิมะ ค.ศ. 2022 มีผู้เสียชีวิต 4 ราย และบาดเจ็บ 225 คน

กลไกการเกิดแผ่นดินไหว 
แผ่นแปซิฟิกเกิดจากลิโทสเฟียร์ (เปลือกโลกสมุทร) ที่มุดตัวลงใต้แผ่นโอค็อตสค์ตามร่องมุดตัวซึ่งอยู่นอกชายฝั่งทางตะวันออกเฉียงเหนือของญี่ปุ่น  ด้วยอัตรา 8 ถึง 9 เซนติเมตร (3.1 ถึง 3.5 นิ้ว) ต่อปี ซึ่งมีการมุดตัวลงใต้เกาะฮนชูและปล่อยพลังงานจำนวนมหาศาลออกมา การเคลื่อนตัวจะดึงแผ่นเปลือกโลกข้างบนให้มุดตัวลงมาจนกระทั่งเกิดความเค้นสะสมมากพอที่จะทำให้เกิดแผ่นดินไหว 

แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในภูมิภาคซันริกุสามารถเกิดได้ยาวเป็นร้อยกิโลเมตร แผ่นดินไหวทั่วไปหากจะเกิดแบบนี้ได้รอยเลื่อนจะต้องตรงและยาวพอ แต่ร่องลึกบาดาลญี่ปุ่นไม่เป็นเช่นนั้น

อ้างอิง 

แผ่นดินไหวในประเทศญี่ปุ่น