เหตุระเบิดในเบรุต พ.ศ. 2563

เหตุระเบิดที่ท่าเรือเบรุต พ.ศ. 2563 เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2563 บริเวณท่าเรือเบรุตในเมืองเบรุต เมืองหลวงของประเทศเลบานอนเป็นเหตุระเบิดของ แอมโมเนียมไนเตรตประมาณ 2,750 ตัน (3,030 ตันสั้น; 2,710 ตันยาว) ซึ่งเทียบเท่ากับทีเอ็นทีประมาณ 1.2 กิโลตัน (5.0 TJ) ซึ่งถูกรัฐบาลเลบานอนยึดจากเรือ MV Rhosus ที่ถูกทิ้งร้างแล้วเก็บไว้ในท่าเรือที่ไม่มีมาตรการด้านความปลอดภัยที่เหมาะสมเป็นเวลา 6 ปี ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 207 ราย บาดเจ็บมากกว่า 7,500 ราย และสูญหายอีกจำนวนมาก รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุขแสดงความกังวลต่อยอดผู้เสียชีวิตที่อาจจะมีมาก และยอมรับว่ามี "การบาดเจ็บจำนวนมากและมีความเสียหายอย่างหนัก" ผู้ว่าการเบรุตประมาณการณ์ว่ามีประชาชนกว่า 300,000 คนต้องกลายเป็นผู้ไร้ที่อยู่อาศัยเนื่องจากแรงระเบิด

การสำรวจทางธรณีวิทยาของสหรัฐ ตรวจพบว่าการระเบิดทำให้เกิดแผ่นดินไหวขนาด 3.3 ริกเตอร์ ส่งแรงสะเทือนออกไปไกลถึง  สามารถรู้สึกได้ใน ประเทศตุรกี ซีเรีย อิสราเอล และบางส่วนของยุโรป และได้ยินได้ใน ไซปรัส ถือเป็นการระเบิดที่ไม่ใช่นิวเคลียร์ที่ทรงพลังที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ 

รัฐบาลเลบานอน ประกาศภาวะฉุกเฉินเป็นเวลา 2 สัปดาห์เพื่อรับมือกับภัยพิบัติ จากเหตุระเบิด ทำให้การประท้วงใหญ่ที่เกิดขึ้นในประเทศตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 ทวีความรุนแรงขึ้นอีกครั้ง ในวันที่ 8 สิงหาคม ผู้ประท้วงได้บุกเข้าไปใน กระทรวงการต่างประเทศ เกิดการยิงปะทะกันจนมีผู้บาดเจ็บ 238 คน ในวันต่อมา ผู้ประท้วงได้บุก อาคารรัฐสภา จนเกิดการใช้แก๊สน้ำตา เพื่อสลายการชุมนุม จนกระทั่งในวันถัดมา คณะรัฐมนตรีพร้อมด้วย ฮัสซัน ดิอับ นายกรัฐมนตรีของเลบานอน จึงได้ประกาศลาออกจากตำแหน่ง หลังจากความกดดันทางการเมืองที่ทวีความรุนแรงมากขึ้นหลังจากเหตุการณ์

ภูมิหลัง

เศรษฐกิจของเลบานอนกำลังอยู่ในสภาวะวิกฤตก่อนที่จะเกิดเหตุระเบิดรัฐบาลต้องผิดนัดชำระหนี้ ค่าเงินปอนด์ได้พุ่งสูงขึ้นและเกิดอัตราความยากจนที่เพิ่มสูงขึ้นถึง 50 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้การระบาดทั่วของ โควิด-19 ในเลบานอน ได้ทำให้โรงพยาบาลหลายแห่งของประเทศขาดแคลนเวชภัณฑ์และไม่สามารถจ่ายเงินให้เจ้าหน้าที่ได้เนื่องจากวิกฤตการเงิน. ในช่วงเช้าของวันที่เกิดเหตุระเบิด หัวหน้าของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยเราะฟีก อัลฮะรีรีม ซึ่งเป็นสถานที่หลักในการทำหน้าที่ดูแลรักษาผู้ป่วยโควิด-19 ในเลบานอนได้ออกมาเตือนว่าโรงพยาบาลใกล้เต็มกำลังที่จะรักษาผู้ป่วยแล้ว

ท่าเรือเบรุต เป็นท่าเรือของรัฐบาลทำหน้าที่เป็นจุดผ่านเข้าสู่เลบานอนทางทะเลหลักและเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญสำหรับการนำเข้าสินค้าที่หายาก ท่าเรือประกอบด้วย 4 ลุ่มน้ำ 16 ท่าเรือ 12 โกดัง มีตู้คอนเทนเนอร์ขนาดใหญ่และไซโลข้าวที่ทำหน้าที่เป็นแหล่งสำรองข้าวสาลีทางยุทธศาสตร์ของประเทศ  ท่าเรือแห่งนี้ยังเป็นที่ตั้งของฐานทัพเรือเบรุต อีกด้วย

MV Rhosus

เมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2556 MV Rhosus เรือบรรทุกสินค้าที่ติดธงมอลโดวา ซึ่งเป็นเจ้าของโดย Igor Grechushkin นักธุรกิจชาวรัสเซียที่อยู่ในไซปรัส ได้ออกเดินทางจากเมือง บาทูมี ประเทศจอร์เจียไปยัง ไบรา ประเทศโมซัมบิก โดยบรรทุกแอมโมเนียมไนเตรต 2,750 ตัน การขนส่งดังกล่าวได้รับคำสั่งจาก บริษัท ผลิตวัตถุระเบิดในแอฟริกาเพื่อทำเหมืองในโมซัมบิก เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 เรือเข้าเทียบท่าในเบรุต บางแหล่ง ระบุว่า เรือถูกบังคับให้เข้าท่าเรือเนื่องจากปัญหาทางกลและอาจมีปัญหาเกี่ยวกับเครื่องยนต์ ในขณะที่ แหล่งข้อมูลอื่น อ้างว่าเจ้าของเรือมีเงินไม่เพียงพอที่จะจ่ายค่าผ่านทางผ่าน คลองสุเอซ  และพยายามที่จะขนส่งเครื่องจักรกลหนักออกสู่เบรุตเครื่องจักรกลหนักได้ถูกวางซ้อนกันที่ด้านบนของประตูทำให้ประตูหักซึ่งทำให้เรือเสียหาย เครื่องจักรกลหนักกองอยู่ด้านบนของประตูไปยังพื้นที่บรรทุกสินค้าที่มีแอมโมเนียมไนเตรตทำให้ประตูหักซึ่งทำให้เรือเสียหาย หลังจากการตรวจสอบโดยการควบคุมของรัฐท่าเรือ เรือถูกมองว่าไม่เหมาะสมและถูกห้ามไม่ให้ออกเรือ โดยในเรือมีชาวยูเครน 8 คนและชาวรัสเซีย 1 หรือ 2 คนอยู่บนเรือ ชาวยูเครน 5 คนได้ถูกส่งตัวกลับประเทศจากความช่วยเหลือของสถานกงสุลยูเครน ปล่อยให้ลูกเรือ 4-5 คนดูแลเรือ Boris Prokoshev กัปตันเรือถูกกักตัวไว้บนเรือ เป็นเวลา 11 เดือน เนื่องจากไม่จ่ายค่าธรรมเนียมท่าเรือ โดยตัวเขาเขาไม่ได้รับค่าจ้างสำหรับการเดินทางแต่จะได้รายได้พิเศษจากการขนส่งเครื่องจักรกลหนักลงที่เบรุต

Grechushkin เจ้าของเรือได้กลายเป็นผู้ล้มละลาย และหลังจากที่ผู้เช่าเหมาหมดความสนใจในสินค้าเขาก็ได้ยกเลิกการสั่งซื้อสินค้า ในไม่ช้า เสบียงบนเรือก็หมดลง ลูกเรือที่เหลือไม่สามารถลงจากเรือได้เนื่องจากข้อจำกัดด้านการอพยพ เจ้าหนี้ยังได้แจ้ง 3 หมายจับเพื่อการจับกุมเรือ ทนายความ ฝั่งเจ้าของเรื่องได้โต้แย้งเรื่องการส่งตัวลูกเรือกลับด้วยเหตุผลว่าสินค้าในเรือยังคงมีอันตราย ผู้พิพากษาในเบรุต ได้ตัดสินอนุญาตให้พวกเขากลับบ้านได้ หลังจากพวกเขาถูกบังคับให้อาศัยอยู่บนเรือประมาณหนึ่งปี สินค้าได้ถูกนำขึ้นฝั่งในปี พ.ศ. 2557 และวางไว้ที่โกดัง 12 ซึ่งจะยังคงอยู่ต่อไปอีก 6 ปี โดยเรือได้จมลงในท่าเรือในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2561

เจ้าหน้าที่ของกรมศุลกากรได้ส่งจดหมายถึงผู้พิพากษาเพื่อขอมติเกี่ยวกับสินค้าที่ถูกยึด โดยเสนอว่าจะส่งออกแอมโมเนียมไนเตรตให้กับกองทัพ หรือขายให้กับ บริษัท Lebanese Explosives Company จดหมายได้รับ ส่งวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 27 มิถุนายนและ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2557,  6 พฤษภาคม พ.ศ. 2558, 20 พฤษภาคมและ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 และ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2560 จดหมายฉบับหนึ่งที่ส่งในปี พ.ศ. 2559 ระบุว่าผู้พิพากษาไม่ได้ตอบกลับคำขอก่อนหน้านี้ที่ระบุว่า

เหตุระเบิด

ในช่วงบ่ายของวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2563 ตามเวลาท้องถิ่น ได้เกิดเหตุเพลิงไหม้ในโกดัง 12 ริมน้ำที่ท่าเรือเบรุต โดยโกดัง 12 ซึ่งได้เก็บแอมโมเนียมไนเตรตที่ยึดได้จากเรือ MV Rhosus ซึ่ง Yusuf Shehadi อดีตคนงานท่าเรือยังให้สัมภาษณ์กับเดอะการ์เดียน ว่าในโกดังมีดอกไม้ไฟ ที่บรรจุอยู่ในถุงไนลอน 30–40 ถุง อีกด้วย ในเวลาประมาณ 17:55 น. ทีมนักผจญเพลิง 9 คนและแพทย์อีก 1 คนถูกส่งไปเพื่อดับไฟ  เมื่อมาถึงเจ้าหน้าที่ดับเพลิงรายงานว่ามี "บางอย่างผิดปกติ" เนื่องจากไฟมีขนาดใหญ่และเกิด "เสียงที่บ้าคลั่ง"

การระเบิดครั้งแรกในเวลาประมาณ 18:07 น. ตามเวลาท้องถิ่น ทำให้เกิดกลุ่มควันขึ้นตามด้วยแสงวาบจากดอกไม้ไฟที่เก็บไว้ ครั้งที่สองเกิดขึ้นประมาณ 33 ถึง 35 วินาทีต่อมา ซึ่งมีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น ทำให้เกิดแรงสั่นสะเทือนกลางกรุงเบรุตและทำให้เกิดเมฆสีแดงส้มขึ้นไปในอากาศซึ่งล้อมรอบด้วยเมฆควบแน่นสีขาวในช่วงสั้น ๆ ซึ่งควันสีแดงอมส้มเกิดจากไนโตรเจนไดออกไซด์ซึ่งเป็นผลที่ได้จากการสลายตัวของแอมโมเนียมไนเตรต การระเบิดครั้งที่สองนี้ สามารถรับรูได้ถึงบริเวณทางตอนเหนือของอิสราเอลและในไซปรัส ซึ่งห่างออกไปราว 240 กิโลเมตร

แม้จะไม่มีประสิทธิภาพในการส่งคลื่นกระแทกลงสู่พื้น แต่การสำรวจทางธรณีวิทยาของสหรัฐอเมริกาได้ตรวจวัดเหตุการณ์ดังกล่าวว่าเป็นแผ่นดินไหวขนาด 3.3 ในพื้นที่  ในขณะที่ หอสังเกตการณ์แผ่นดินไหวจอร์แดน ได้รายงานว่าเทียบเท่ากับ แผ่นดินไหวขนาด 4.5 ในพื้นที่ ผู้เชี่ยวชาญจาก มหาวิทยาลัยเชฟฟิลด์ ประเมินว่าการระเบิดครั้งนี้เป็นการระเบิดที่ไม่ใช่นิวเคลียร์ครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ การระเบิดที่เบรุต คล้ายกับเหตุการณ์การระเบิดของแอมโมเนียมไนเตรตจำนวนมากใน เทียนจิน ในปี พ.ศ. 2558 หรือใน เมืองเท็กซัส สหรัฐอเมริกา ในปี พ. ศ. 2490 ตัวไฟได้ดับลงในช่วงรุ่งเช้าวันต่อมา

การบาดเจ็บและเสียชีวิต
หลังจากการระเบิด 178 คนได้รับการยืนยันว่าเสียชีวิตและสูญหายอีก 30 คน และมีผู้บาดเจ็บมากกว่า 6,000 คน โดยมีชาวต่างชาติหลายร้อยคนจากอย่างน้อย 22 ประเทศอยู่ในกลุ่มผู้เสียชีวิต นอกจากนี้ผู้รักษาสันติภาพทางเรือของสหประชาชาติหลายคนซึ่งเป็นสมาชิกของกองกำลังชั่วคราวแห่งสหประชาชาติในเลบานอน (UNIFIL) ได้รับบาดเจ็บจากแรงระเบิดข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ รายงานว่ามีผู้ลี้ภัย 34 คนอยู่ในกลุ่มผู้เสียชีวิตและสูญหาย และมีผู้ลี้ภัยอีก 124 คนได้รับบาดเจ็บ

นาซาร์ นาจาเรียน เลขาธิการพรรคกาตาเอ็บ เสียชีวิตหลังจากได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะอย่างรุนแรง, Jean-Marc Bonfils สถาปนิกชาวฝรั่งเศสเสียชีวิตหลังจากได้รับบาดเจ็บสาหัสที่อพาร์ตเมนต์ของเขาใน East Village ขณะที่เขากำลังถ่ายทอดสดขณะที่ไฟกำลังไหม้โกดังทางเฟซบุ๊ก

สาเหตุ 
สาเหตุของเหตุระเบิดยังไม่ได้รับการยืนยัน สื่อท้องถิ่นของเลบานอนระบุในเริ่มแรกว่าเป็นการระเบิดของพลุในโกดัง ในขณะที่บางสื่อรายงานว่ามาจากที่เก็บสารเคมีหรือน้ำมัน เนื่องจากมีการใช้โกดังหลายหลังในบริเวณท่าเรือเป็นที่เก็บสารเคมีแอมโมเนียมไนเตรต ซึ่งคาดว่ามีอยู่มากถึง 2,750 ตัน โดยแอมโมเนียมในเตรทเป็นสารเคมีที่นิยมใช้สร้างวัตถุระเบิดในทางอุตสาหกรรม และมักเป็นต้นเหตุของที่มีผู้เสียชีวิตอยู่บ่อย ๆ อธิบดีกรมความปลอดภัยสาธารณะแห่งเลบานอนระบุว่าเหตุระเบิดนี้เกิดจากวัตถุไวต่อการระเบิดรุนแรงที่ทางการยึดและนำมาบรรจุเก็บไว้เป็นเวลาหลายปีแล้ว

หลังเหตุระเบิด 
เหตุระเบิดนี้ส่งผลให้เกิดกลุ่มเมฆรูปเห็ดลอยขึ้นไปในอากาศ และสั่นคลอนตอนกลางของเมืองเบรุต ผู้อยู่ในเหตุการณ์ซึ่งอยู่ห่างออกไปราว 10 กิโลเมตรได้ระบุว่าได้รับบาดเจ็บและผลกระทบจากการระเบิด สำนักงานใหญ่ของ เดอะเดลี่สตาร์ หนังสือพิมพ์เลบานอน ได้รับความเสียหายอย่างหนัก ฝ้าเพดานพังลงมา กระจกแตก และเฟอร์นิเจอร์เสียหาย

เชิงอรรถ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

ภาพเหตุระเบิดที่เบรุต โดย The New York Times
Explosion in Beirut: Photos From a City Still Reeling From the Blast โดยนิตยสาร Time
ภาพถ่ายดาวเทียมก่อนและหลังเหตุการณ์ จาก CNN
แผนผังของท่าเรือเบรุต แสดงหมายเลขของคลังสินค้าต่าง ๆ รวมถึงโรงเก็บหมายเลข 12 ซึ่งอยู่ติดกันกับไซโล 

เบรุต
ประเทศเลบานอนในปี พ.ศ. 2563
ภัยพิบัติในปี พ.ศ. 2563
เหตุระเบิดในปี พ.ศ. 2563