ฝนเหลือง

ฝนเหลือง (, ย่อ: HO) เป็นสารฆ่าวัชพืชและเป็นสารเร่งใบร่วง (defoliant) ซึ่งถูกใช้งานโดยกองทัพสหรัฐในสงครามสารฆ่าวัชพืชที่เรียกว่า ปฏิบัติการแรนช์แฮนด์ (Operation Ranch Hand) ระหว่างสงครามเวียดนามตั้งแต่ปี 1961 ถึง 1971 ฝนเหลืองเกิดจากการผสมสารฆ่าวัชพืชสองชนิด คือ 2,4,5-T และ 2,4-D อย่างละเท่ากัน

ระหว่างปลายคริสต์ทศวรรษ 1940 และ 1950 สหรัฐและสหราชอาณาจักรร่วมกันพัฒนาสารฆ่าวัชพืชซึ่งสามารถใช้ในสงคราม ผลิตภัณฑ์เหล่านี้บางชนิดถูกวางตลาดเป็นสารฆ่าวัชพืช สหราชอาณาจักรเป็นประเทศแรกที่ใช้สารฆ่าวัชพืชและสารเร่งใบร่วงเพื่อทำลายพืชผล พุ่มไม้ และไม้ยืนต้น ในพื้นที่ของขบวนการคอมมิวนิสต์ในวิกฤตการณ์มาลายา ซึ่งต่อมา สหรัฐก็นำข้อมูลจากปฏิบัติการในมาลายา ไปใช้ดำเนินการกิจกรรมฝนเหลืองของตนเอง

กลางปี 1961 ประธานาธิบดีโง ดิ่ญ เสี่ยมแห่งเวียดนามใต้ ร้องขอให้สหรัฐทำฝนเหลืองในประเทศเวียดนามใต้ ในเดือนสิงหาคม กองทัพอากาศเวียดนามใต้เริ่มปฏิบัติการฝนเหลืองด้วยความช่วยเหลือของสหรัฐ แต่คำขอของประธานาธิบดีเสี่ยมทำให้เกิดการถกเถียงในทำเนียบขาว กระทรวงการต่างประเทศ และกระทรวงกลาโหมสหรัฐ แต่ท้ายที่สุด ทางการสหรัฐก็ตัดสินใจใช้ฝนเหลือง โดยชี้ว่าสหราชอาณาจักรเคยใช้ฝนเหลืองแล้วในช่วงวิกฤตการณ์มาลายา ส่งผลให้ในเดือนพฤศจิกายน 1961 ประธานาธิบดีจอห์น เอฟ. เคนเนดี อนุญาตให้เริ่มปฏิบัติการแรนช์แฮนด์ ซึ่งเป็นชื่อรหัสของโครงการฝนเหลืองในเวียดนามโดยกองทัพอากาศสหรัฐ

บริษัทมอนซานโต้และดอว์เคมิคัล ผู้ผลิตฝนเหลืองให้กระทรวงกลาโหมสหรัฐ ซึ่งได้ชื่อ "Agent Orange" เนื่องจากสีของถังลายส้มที่ใช้ขนส่ง และเป็นสารที่เรียก "สารฆ่าวัชพืชรุ้ง" ที่ใช้กันกว้างขวางที่สุด 2,4,5-T ที่ใช้ผลิตฝนเหลืองถูกปนเปื้อนด้วย 2,3,7,8-TCDD ซึ่งเป็นสารประกอบไดออกซินซึ่งเป็นพิษร้ายแรง ในบางพื้นที่ ความเข้มข้นของ TCDD ในดินและน้ำสูงกว่าระดับที่สำนักป้องกันสิ่งแวดล้อมสหรัฐถือว่าปลอดภัยเป็นหลายร้อยเท่า
 
เนื่องจากการใช้สารฆ่าวัชพืชในสงคราม ถือเป็นสิ่งใหม่ที่ไม่เคยมีอยู่ในบทบัญญัติแห่งกฎหมายระหว่างประเทศหรือกฎหมายการสงคราม จึงมีการเสนอร่างอนุสัญญาที่เตรียมโดยคณะทำงานที่ตั้งขึ้นในการประชุมคณะกรรมการว่าด้วยการลดกำลังรบ (CCD) ต่อสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติในปี 1976 ซึ่งในปีเดียวกันนั้น คณะกรรมการชุดแรกของสมัชชาใหญ่ตัดสินใจส่งเนื้อความร่างอนุสัญญาให้สมัชชาใหญ่ซึ่งลงมติรับข้อมติที่ 31/72 เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 1976 โดยเนื้อความของอนุสัญญาที่แนบเป็นภาคผนวก อนุสัญญาดังกล่าว ที่เรียกว่า อนุสัญญาการดัดแปลงสิ่งแวดล้อม ซึ่งเปิดถูกลงนามและได้รับสัตยาบันในวันที่ 18 พฤษภาคม 1977 แลมีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 1978 อนุสัญญาฯ ห้ามมิให้มีการการใช้งานสารฆ่าวัชพืชเพื่อวัตถุประสงค์ทางทหารหรือเป็นความปรปักษ์ อันจะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างกว้างขวาง ยาวนานหรือรุนแรง หลายประเทศไม่ถือว่าอนุสัญญาห้ามการใช้สารฆ่าวัชะชและสารเร่งใบร่วงโดยสิ้นเชิง แต่จะพิจารณาเป็นรายกรณี

แม้อนุสัญญาเจนีวาว่าด้วยการลดกำลังรบ ค.ศ. 1978 ข้อ 2(4) พิธีสารที่ 3 ต่ออนุสัญญาอาวุธมี "ข้อยกเว้นป่า" (The Jungle Exception) ซึ่งห้ามมิให้ภาครัฐโจมตีเขตป่า "ยกเว้นในกรณีที่สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาตินั้น ถูกใช้โดยพลรบหรือถูกใช้เป็นที่กำบัง ปกปิด หรืออำพรางทางทหาร หรือป่านั้นเป็นวัตถุประสงค์ทางทหาร" ซึ่งส่งผลให้บุคคลหรือกำลังพลที่อยู่ในป่าดังกล่าว จะไม่ได้ความคุ้มครองจากการโจมตีด้วยนาปาล์ม หรือสารอย่างฝนเหลือง

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

สงครามเวียดนาม
สารฆ่าวัชพืช
สารก่อมะเร็ง
ไดออกซิน
สารก่อวิรูป
ปัญหาสิ่งแวดล้อมกับสงคราม
การโต้เถียงทางสิ่งแวดล้อม
ผลที่ตามมาหลังสงครามเวียดนาม