วาซาบิ

วาซาบิ (; ; ชื่อวิทยาศาสตร์: Eutrema japonicum หรือ Wasabia japonica) เป็นพืชในวงศ์ผักกาด (Brassicaceae) ลำต้นหรือเหง้าของวาซาบิเมื่อนำมาขูดหรือบดจะได้เครื่องจิ้มที่มีรสเผ็ดร้อน คล้ายกับรสของมัสตาร์ด (mustard) หรือฮอร์สแรดิช (horseradish) เพราะเป็นพืชในวงศ์เดียวกัน แต่ต่างจากพริกตรงที่พริกจะร้อนที่ลิ้น ส่วนวาซาบิร้อนที่จมูก เครื่องจิ้มดังกล่าวมักใช้รับประทานกับซูชิ

โดยธรรมชาติแล้ว วาซาบิเจริญเติบโตอยู่ตามท้องน้ำในแถบหุบเขาของญี่ปุ่น วาซาบิมีหลายสายพันธุ์ แต่สายพันธุ์ที่นิยมในตลาด คือ E. japonicum 'Daruma' กับ 'Mazuma'

การใช้วาซาบิเป็นอาหารนั้น มีบันทึกเก่าแก่ที่สุดย้อนหลังไปได้ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 8 ส่วนในประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษนั้น วาซาบิเป็นที่นิยมขึ้นเพราะซูชิ ซึ่งเริ่มในราว ค.ศ. 1980

เนื่องจากไม่สามารถเพาะปลูกวาซาบิได้คราวละมาก ๆ ทำให้วาซาบาหายากและมีราคาแพงมากภายนอกญี่ปุ่น จึงมีการใช้ฮอร์สแรดิชมาทำเครื่องจิ้มแบบวาซาบิแทน เครื่องจิ้มแบบนี้มักเรียกว่า "วาซาบิฝรั่ง" (western wasabi)

การใช้ประโยชน์

วาซาบิมักขายเป็นต้น (stem) หรือเป็นเหง้า (rhizome) ซึ่งต้องขูดหรือบดให้ละเอียดก่อนใช้ นอกจากนี้ยังขายเป็นผงแห้ง และเป็นหลอดที่พร้อมใช้ได้ทันที

ส่วนของต้นวาซาบิที่ใช้ทำเป็นเครื่องจิ้มนั้น คือ ต้น, เหง้า, หรือเหง้าผสมกับส่วนฐานของต้น

ในญี่ปุ่น เครื่องขูดวาซาบาเรียกว่า "โอโรชิงาเนะ" ทำจากโลหะ หนังกระเบนแห้ง  เขี้ยวฉลาม หรือเซรามิก ส่วนในร้านอาหารหรู เครื่องจิ้มจะทำต่อเมื่อลูกค้าสั่ง และจะทำโดยใช้เครื่องขูดขูดลำต้น เมื่อทำเสร็จแล้ว ถ้าไม่ใส่ภาชนะปิดฝา เครื่องจิ้มจะหมดรสชาติภายใน 15 นาที

ใบวาซาบิก็รับประทานสดได้ มีรสอย่างเดียวกับต้นหรือเหง้า แต่มีผลข้างเคียง คือ ทำให้ท้องเสียได้

ฝักวาซาบิจะนำมาอบหรือทอดเป็นของกินก็ได้ บางทีอบหรือทอดแล้วเคลือบผงวาซาบิผสมน้ำตาล เกลือ หรือน้ำมัน กินเป็นขนมก็มี ขนมแบบนี้ญี่ปุ่นเรียก "วาซาบิมาเมะ"

ข้อมูลทางโภชนาการ

วาซาบินั้นมักบริโภคในปริมาณน้อยมาก คุณค่าทางโภชนาการจึงมีน้อยตามไปด้วย

วาซาบิสดต้นหนึ่ง ๆ มีองค์ประกอบหลักดังนี้ คาร์โบไฮเดรต (23.5%), น้ำ (69.1%), ไขมัน (0.63%), และโปรตีน (4.8%).

วันวาซาบิโลก

วันวาซาบิโลก (National Wasabi Day) เป็นวันที่ถูกจัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองเครื่องเทศแนวญี่ปุ่นที่มีชื่อว่าวาซาบิ (wasabi) ซึ่งเป็นเครื่องเทศที่ใช้ในอาหารญี่ปุ่น วันวาซาบิทั่วโลกจะถูกจัดขึ้นในวันที่ 5 พฤษภาคมของทุกปี เพื่อเป็นการสร้างความตระหนักให้ผู้คนทั่วโลกรู้จักเครื่องเทศนี้และสัมผัสประสบการณ์ในการใช้งานและการรับประทานวาซาบิในอาหารญี่ปุ่น นอกจากนี้ วันนี้ยังเป็นโอกาสในการส่งเสริมการปลูกและผลิตวาซาบิให้เติบโตและพัฒนาในระดับสากล และกระจายให้ทั่วโลกรับรู้ความเป็นวาซาบิ และคัดแยกวาซาบิแท้หรือเทียมได้

อ้างอิง

อาหารญี่ปุ่น
วงศ์ผักกาด
เครื่องปรุงรส
เครื่องเทศ
เครื่องปรุงรสญี่ปุ่น
สมุนไพร