อำเภอสังขละบุรี

สังขละบุรี [สัง-ขฺละ-บุ-รี] เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดกาญจนบุรี เป็นอำเภอที่อยู่ห่างไกลจากตัวจังหวัดมากเป็นอันดับ 2 รองจากอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก และยังเป็น 1 ใน 5 อำเภอของจังหวัดที่มีอาณาเขตติดต่อกับ ประเทศพม่า โดยมีจุดผ่านแดนเพื่อการท่องเที่ยวอยู่ที่ ด่านเจดีย์สามองค์ เพียงจุดเดียว โดยทางด้านทิศเหนือของอำเภอยังอยู่ในพื้นที่ของ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก ซึ่งเป็นผืนป่าที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอสังขละบุรีมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับรัฐมอญ รัฐกะเหรี่ยง (ประเทศพม่า) และอำเภออุ้มผาง (จังหวัดตาก)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอทองผาภูมิ
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภออุ้มผาง (จังหวัดตาก) และอำเภอทองผาภูมิ
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับภาคตะนาวศรี (ประเทศพม่า)

ประวัติ 
อำเภอสังขละบุรี ในอดีตคราวพม่ากวาดต้อนเชลยชาวกรุงศรีอยุธยาไปพม่ามีชื่อว่า สงขลา ปรากฏใน ตำรายกทัพ สำรวจคราวเตรียมรบพม่าในรัชกาลที่ 2 ความว่า "...แต่สาบสบถึงสงขลา ๔๐๐ เส้น แต่สงขลาถึงด่านพระเจดีย์สามองค์ ๓๕๐ เส้น รวมระยะทางแต่เมืองไทรโยคถึงพระเจดีย์สามองค์ ๒๘๑๕ เส้น…" หรือเดิมเรียกว่า "สังเคลียะ" ซึ่งเป็นภาษาพม่า และ "สังคละ" เป็นภาษาเรียกของชนพื้นเมืองเดิม มีความหมายว่า การผสมผสานคละเคล้าของคนต่างชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ 

ตามประวัติศาสตร์อำเภอสังขละบุรี เป็นเมืองหน้าด่าน มีอาณาเขตติดต่อกับประเทศพม่า เนื่องด้วยอำเภอมีที่ตั้งอยู่ชายแดนมีอาณาเขตติดต่อกับเขตแดนประเทศพม่า ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีนั้นทหารฝ่ายพม่า มักยกทัพเข้ามาโจมตีเพื่อรุกรานประเทศไทย ฝ่ายพม่าจะใช้เส้นทางผ่านเข้าทางด่านเจดีย์สามองค์ของอำเภอ จึงเกิดประวัติศาสตร์มากมายในปี พ.ศ. 2438 ได้ยกฐานะเป็นอำเภอชื่อ "อำเภอวังกะ" ต่อมาได้ยุบอำเภอวังกะเป็นกิ่งอำเภออีกหลายครั้ง จนปี พ.ศ. 2482 มีฐานะเป็นกิ่งอำเภอสังขละบุรี และยกฐานะเป็นอำเภอสังขละบุรี เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2508

 วันที่ 31 มีนาคม 2449 ยุบอำเภอศรีสวัสดิ์ และอำเภอไทรโยค ลงเป็น กิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ และกิ่งอำเภอไทรโยค วันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2450 โดยกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอสังขละบุรี และย้ายที่ว่าการอำเภอสังขละบุรี ไปตั้งที่บ้านท่าขนุน และที่ว่าการอำเภอเดิม ให้ตั้งเป็นกิ่งอำเภอ เรียกชื่อกิ่งอำเภอว่า กิ่งอำเภอวังกะ
 วันที่ 7 กันยายน 2467 ยกฐานะกิ่งอำเภอวังกะ อำเภอสังขละบุรี เป็น อำเภอวังกะ และยุบอำเภอสังขละบุรี ลงเป็น กิ่งอำเภอสังขละบุรี โดยกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอวังกะ และกิ่งอำเภอไทรโยค ให้ย้ายการปกครองจากเดิมขึ้นกับอำเภอสังขละบุรี ให้มาขึ้นการปกครองกับอำเภอวังกะ
 วันที่ 25 ตุลาคม 2479 ย้ายที่ว่าการกิ่งอำเภอไทรโยค อำเภอวังกะ จากตำบลแม่กระบาล ไปตั้งที่บ้านวังโพ ตำบลลุ่มสุ่ม กิ่งอำเภอไทรโยค กับโอนพื้นที่ตำบลแม่กระบาล จากอำเภอเมืองกาญจนบุรี ไปขึ้นกิ่งอำเภอไทรโยค และเปลี่ยนแปลงเขตอำเภอวังกะกับอำเภอเมืองกาญจนบุรี โดยโอนกิ่งอำเภอไทรโยค อำเภอวังกะ ไปขึ้นกับอำเภอเมืองกาญจนบุรี
 วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนชื่อตำบลปรังกาสี เป็น ตำบลท่าขนุน กับเปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอสังขละบุรี เป็น กิ่งอำเภอทองผาภูมิ และเปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอวังกะ เป็น อำเภอสังขละบุรี
 วันที่ 20 พฤษภาคม 2484 ยกฐานะกิ่งอำเภอทองผาภูมิ อำเภอสังขละบุรี เป็น อำเภอทองผาภูมิ ให้มีเขตการปกครอง 6 ตำบล คือ ตำบลท่าขนุน ตำบลหินดาด ตำบลดีกะ ตำบลชะแล ตำบลปิล๊อก ตำบลลิ่นถิ่น และให้ยุบอำเภอสังขละบุรี ลงเป็น กิ่งอำเภอสังขละบุรี ให้มีเขตการปกครอง 4 ตำบล คือ ตำบลหนองลู ตำบลปรังเผล ตำบลไล่โว่ ตำบลลังพุทรา และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอทองผาภูมิ
 วันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลสังขละบุรี ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองลู
 วันที่ 27 กรกฎาคม 2508 ยกฐานะกิ่งอำเภอสังขละบุรี อำเภอทองผาภูมิ เป็น อำเภอสังขละบุรี
 วันที่ 24 ธันวาคม 2528 ยุบสุขาภิบาลสังขละบุรี อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี และจัดตั้งสุขาภิบาลวังกะ ในท้องที่หมู่ 1 บ้านนิเถะ หมู่ 2 บ้านวังกะ และหมู่ 3 บ้านไหล่น้ำ
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลวังกะ เป็น เทศบาลตำบลวังกะ ด้วยผลของกฎหมาย

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอสังขละบุรีแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 ตำบล 20 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอสังขละบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลวังกะ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองลู
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองลู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองลู (นอกเขตเทศบาลตำบลวังกะ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลปรังเผล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปรังเผลทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลไล่โว่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไล่โว่ทั้งตำบล

อ้างอิง 

 
สังขละบุรี