อำเภอหนองขาหย่าง

หนองขาหย่าง  เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดอุทัยธานี

ประวัติ 
อำเภอหนองขาหย่าง เป็นเขตปกครองท้องที่ในปีพุทธศักราช 2440 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 แต่เดิมมีชื่อเรียกว่า แขวงหนองพลวง ตั้งอยู่ทิศตะวันออกของที่ตั้งอำเภอปัจจุบันประมาณ 1 กิโลเมตร มีหลวงทิพย์โพธิ์ เป็นนายอำเภอคนแรกปี 2462 พระยาสัจจาภิรมย์ภักดี ผู้ว่าราชการจังหวัด และรองอำมาตย์เอกหลวงธัญผลพิทักษ์ นายอำเภอคนที่ 3 ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอมาไว้ที่ตั้งปัจจุบัน เพราะที่เดิมเป็นที่ลุ่มและมีบริเวณคับแคบ ห่างไกลชุมชน การก่อสร้างที่ว่าการอำเภอแห่งใหม่เสร็จสิ้นลงในเดีอนมกราคม 2460 ใช้เวลาในการก่อสร้าง 1 เดีอนเศษ โดยอาศัยแรงงานจากประชาชนและเปลี่ยนชี่อใหม่ว่าอำเภอหนองขาหย่าง

คำว่า "หนองขาหย่าง" มาจากในพื้นที่มีหนองน้ำมาก ประชาชนได้ตั้งเครื่องมือใช้สำหรับวิดน้ำ คือ "ขาหยั่ง" เป็นไม้ 3 ขาผูกติดกัน มีตัวกระโซ้สานด้วยไม้ไผ่ผูกติดกับไม้เป็นด้ามมีเชือกผูกติดไม้สามขา ห้อยลงมาอยู่ระหว่างไม้สามขาใช้ในการวิดน้ำ เมื่อเลิกใช้จะเก็บกระโซ้ไว้ เหลือแต่ไม้สามขาทิ้งไว้ตามหนองน้ำทั่วไป จึงเรียกชื่อว่า "หนองขาหยั่ง" และต่อมาเรียกเพี้ยนเป็น "หนองขาหย่าง" ในปัจจุบัน

 วันที่ 24 กันยายน 2442 ตั้งนายอำเภอคนแรก ประจำอำเภอหนองพลวง แขวงเมืองอุทัยธานี มณฑลนครสวรรค์
วันที่ 11 มิถุนายน 2448 ย้ายนายอำเภอหนองกระดี่ (อำเภอทัพทัน) ให้มาเป็นนายอำเภอหนองพลวง ที่ตำแหน่งยังว่างอยู่
 วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอหนองพลวง จังหวัดอุทัยธานี เป็น อำเภอหนองขาหย่าง
วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2464 มีฐานะเป็นอำเภอหนองขาหย่าง จังหวัดอุทัยธานี มณฑลนครสวรรค์ มีทั้งหมด 9 ตำบล ได้แก่ ตำบลหนองขาหย่าง ตำบลหนองไผ่ ตำบลห้วยรอบ ตำบลดอนกลอย ตำบลทุ่งพึ่ง ตำบลท่าโพ ตำบลดงขวาง ตำบลหลุมเข้า และตำบลหมกแถว
วันที่ 31 ธันวาคม 2483 ยุบตำบลห้วยรอบ รวมกับท้องที่ตำบลดอนกลอย และยุบตำบลหมกแถว รวมกับท้องที่ตำบลท่าโพ
 วันที่ 30 กันยายน 2490 ตั้งตำบลห้วยรอบ แยกออกจากตำบลดอนกลอย และตั้งตำบลหมกแถว แยกออกจากตำบลท่าโพ
 วันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองขาหย่าง ในท้องที่บางส่วนของหมู่ที่ 5 ตำบลหนองขาหย่าง
วันที่ 20 สิงหาคม 2511 ตั้งที่ทำการไปรษณีย์หนองขาหย่าง อำเภอหนองขาหย่าง จังหวัดอุทัยธานี
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลหนองขาหย่าง เป็นเทศบาลตำบลหนองขาหย่าง ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 6 กรกฎาคม 2547 ยุบสภาตำบลหมกแถว รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลท่าโพ และยุบสภาตำบลดอนกลอย รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลหนองขาหย่าง
 วันที่ 24 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลตำบลทุ่งพึ่ง และสภาตำบลห้วยรอบ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลหนองขาหย่าง

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอหนองขาหย่างมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอทัพทัน
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองอุทัยธานี   
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอวัดสิงห์และอำเภอหนองมะโมง (จังหวัดชัยนาท) 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอหนองฉาง

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอหนองขาหย่างแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 9 ตำบล 53 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอหนองขาหย่างประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลหนองขาหย่าง  ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองขาหย่าง
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองขาหย่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนกลอย ตำบลห้วยรอบ และตำบลทุ่งพึ่งทั้งตำบล รวมทั้งตำบลหนองขาหย่าง (นอกเขตเทศบาลตำบลหนองขาหย่าง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองไผ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองไผ่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าโพ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าโพและตำบลหมกแถวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหลุมเข้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหลุมเข้าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลดงขวาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงขวางทั้งตำบล

อ้างอิง 

 
หนองขาหย่าง