แม่น้ำมูล

แม่น้ำมูล เป็นแม่น้ำสายหลักในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีความยาวประมาณ 640 กิโลเมตร ขนาดพื้นที่ลุ่มน้ำประมาณ 69,701 ตร.กม. ทำให้เป็นแม่น้ำที่มีปริมาณน้ำมากที่สุดของภาคอีสาน ไหลจากต้นน้ำจากบริเวณเขื่อนมูลบน อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา ไปสู่ จังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดสุรินทร์ จังหวัดร้อยเอ็ด จังหวัดศรีสะเกษ และไปบรรจบกับแม่น้ำโขงที่จังหวัดอุบลราชธานี

ปัจจุบัน ชื่อของแม่น้ำสายนี้ สะกด "มูล" แต่เดิมนั้น ชาวบ้านในท้องถิ่นใช้คำสะกด "มูน" ซึ่งเป็นภาษาถิ่น หมายถึง สิ่งมีค่าน่าหวงแหน เป็นมรดกของบรรพบุรุษสั่งสมเก็บไว้ให้ลูกหลาน แต่ทางราชการได้กำหนดภาษาราชการตามเสียงเรียก โดยสะกด "มูล" ด้วย ล

เส้นทางแม่น้ำ 
แม่น้ำมูล มีต้นกำเนิดจากทิวเขาสันกำแพง บริเวณเขื่อนมูลบน อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา ไหลผ่านอำเภอครบุรี อำเภอโชคชัย อำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอโนนสูง อำเภอพิมาย อำเภอชุมพวง (จังหวัดนครราชสีมา), อำเภอพุทไธสง อำเภอคูเมือง อำเภอแคนดง อำเภอสตึก (จังหวัดบุรีรัมย์), อำเภอชุมพลบุรี อำเภอท่าตูม อำเภอรัตนบุรี (จังหวัดสุรินทร์), อำเภอสุวรรณภูมิ อำเภอโพนทราย (จังหวัดร้อยเอ็ด), อำเภอราษีไศล อำเภอบึงบูรพ์ อำเภอเมืองศรีสะเกษ อำเภอยางชุมน้อย และอำเภอกันทรารมย์ (จังหวัดศรีสะเกษ) บรรจบกันกับแม่น้ำชีบริเวณรอยต่อบ้านขอนไม้ยูง ตำบลห้วยขะยูง อำเภอวารินชำราบ (จังหวัดอุบลราชธานี) และบ้านหนองแวง  ตำบลหนองแวง อำเภอกันทรารมย์ (จังหวัดศรีสะเกษ)แล้วไหลผ่านอำเภอเมืองอุบลราชธานี อำเภอสว่างวีรวงศ์ อำเภอดอนมดแดง อำเภอตาลสุม อำเภอพิบูลมังสาหาร และไหลลงสู่ แม่น้ำโขง ที่ตำบลบ้านด่าน อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี โดย มีความยาวทั้งหมดประมาณ 640 กิโลเมตร ลำน้ำสาขาที่สำคัญได้แก่ ห้วยทับทัน (ลำทับทันหรือคลองทับทัน) ลำตะคอง ลำพระเพลิง ลำเชียงไกร ลำปลายมาศ ลำสะแทด ลำโดมใหญ่ ลำโดมน้อย ลำน้ำเสียว ลำชี ลำเซบาย ลำเซบก ลำมูลน้อย ห้วยขะยูง และห้วยตุงลุงเป็นต้น ซึ่งใช้ประโยชน์เพื่อการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ 

สองฝั่งเป็นที่ราบน้ำท่วมถึงลุ่มน้ำมูลมีพื้นที่ลุ่มน้ำ 69,701 ตร.กม. หรือคิดเป็นร้อยละ 13.6 ของพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งประเทศครอบคลุมพื้นที่ 10 จังหวัด ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างและบางส่วนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง ปริมาณน้ำไหลลงสู่แม่น้ำโขงเฉลี่ยประมาณ 26,655 ล้าน ลูกบาศก์เมตรปี 

หนึ่งจุดที่บริเวณแม่น้ำมูลไหลลงสู่แม่น้ำโขง จุดดังกล่าวเรียกว่า แม่น้ำสองสี หรือ โขงสีปูน มูลสีคราม

เขื่อนที่สำคัญในลุ่มแม่น้ำมูล 

เขื่อนมูลบน อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา
เขื่อนลำแชะ อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา
เขื่อนพิมาย อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา
เขื่อนราษีไศล อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ
เขื่อนหัวนา อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ
เขื่อนสิรินธร อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
เขื่อนปากมูล อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี

ลำน้ำ 

 ลำพระเพลิง
 ลำน้ำครบุรี
 คลองพิมาย
 ลำตะคอง
 ลำเชิงไกร
 ลำแชะ 
 ลำจักราช 
 ลำปลายมาศ 
 ลำนางรอง 
 แม่น้ำชี 
 แม่น้ำโขง 
 ลำพลับพลา 
 ห้วยสำราญ 
 ห้วยทับทัน 
 ห้วยยาง 
 ห้วยผักไหม 
 คลองจานแสนไชย 
 ห้วยเสียว 
 ห้วยภูสิงห์ 
 ห้วยศิลาลาด 
 ห้วยหลุมแก้ว 
 ห้วยตาโด 
 คลองหนองบัว 
 ห้วยกุดหวาย 
 ห้วยกุดเตอะ 
 ห้วยตาแซง 
 ห้วยติ๊กซู
 ห้วยน้ำคำ 
 ห้วยขะยุง 
 คำน้ำแซ่บ 
 กุดเมืองฮาม
 ลำพังชู 
 ลำเสียวใหญ่ 
 ลำเสียวน้อย 
 แม่น้ำมูลน้อย 
 ลำมูลน้อย 
 ลำเซบาย 
 ลำเซบก 
 ห้วยตุงลุง 
 ลำโดมใหญ่ 
 ลำโดมน้อย 
 ลำน้ำยัง 
 คลองสิรินธร 
 ห้วยปากมูล
 พัทยาน้อย 
 ห้วยตาดโตน 
 คลองชลประทาน 
 ห้วยแก่งโดม 
 ห้วยแจระแม

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 
แม่น้ำในจังหวัดบุรีรัมย์
แม่น้ำในจังหวัดนครราชสีมา
แม่น้ำในจังหวัดสุรินทร์
แม่น้ำในจังหวัดร้อยเอ็ด
แม่น้ำในจังหวัดศรีสะเกษ 
แม่น้ำในจังหวัดอุบลราชธานี
 
มูล