ถนนหนังสือสายคาบูล

ถนนหนังสือสายคาบูล เป็นหนังสือสารคดีเกี่ยวกับชีวิตของคนขายหนังสือผู้หนึ่งและครอบครัวในกรุงคาบูล ประเทศอัฟกานิสถาน หนังสือเขียนโดยนักข่าวชาวนอร์เวย์ชื่อ ออสเน ซอแยร์สตัด (Åsne Seierstad) โดยผู้เขียนได้เขียนถึงสภาพชีวิตโดยทั่ว ๆ ไปของคนในครอบครัวนี้จากการที่ได้เข้าไปอาศัยอยู่ร่วมชายคาเดียวกันในช่วงระยะเวลาหนึ่ง

ภูมิหลัง 
ออสเน ซอแยร์สตัด เดินทางเข้าสู่อัฟกานิสถานสองสัปดาห์หลังเหตุการณ์วินาศกรรม 11 กันยายนและติดตามพันธมิตรฝ่ายเหนือไปยังคาบูลซึ่งเธอใช้เวลาอยู่ที่นั่นสามเดือน โดยปลอมตัวด้วยการสวมบุรเกาะอ์ เธออาศัยอยู่กับคนขายหนังสือและครอบครัวของเขาในกรุงคาบูล ซึ่งทำให้เธอมีโอกาสพิเศษที่จะบรรยายชีวิตตามที่ชาวอัฟกันธรรมดาเห็น

แก่นเรื่อง 
นอกจากการบอกเล่าเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของเหตุการณ์ในอัฟกานิสถานเมื่อมีการก่อตั้งระบอบประชาธิปไตยแล้ว ซอแยร์สตัดยังเน้นที่เงื่อนไขของสตรีชาวอัฟกันที่ยังคงใช้ชีวิตส่วนใหญ่ภายใต้การปกครองของผู้ชาย–ประเพณีของอัฟกานิสถานอนุญาตให้สามีมีภรรยาหลายคน และมีการแต่งงานแบบคลุมถุงชน เธอยังกล่าวถึงความขัดแย้งระหว่างความเป็นตะวันตกกับอิสลามดั้งเดิม และให้เรื่องราวที่เข้าถึงประวัติศาสตร์ยุคใกล้ที่ซับซ้อนของอัฟกานิสถานภายใต้การปกครองของสหภาพโซเวียต ตอลิบาน และระบอบประชาธิปไตยที่สนับสนุนโดยพันธมิตร

ความขัดแย้ง 
หลังจากที่ได้รับเสียงวิจารณ์วิจารณ์จากทั่วโลก คำพรรณาในหนังสือหลายส่วนถูกโต้แย้งโดยซูรอแย รออิส ซึ่งเป็นภรรยาคนที่สองของครอบครัวคนขายหนังสือในเรื่อง และได้ฟ้องผู้เขียนในนอร์เวย์ในข้อหาหมิ่นประมาท

เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 ซอแยร์สตัดถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานหมิ่นประมาทและ “ปฏิบัติงานข่าวโดยประมาทและได้รับคำสั่งให้ชดใช้ค่าเสียหายแก่ซูรอแย รออิส ภริยาของชาห์ มุฮัมมัด รออิส”

ซอแยร์สตัดชนะการซึ่งกลับผลการพิจารณาคดีครั้งก่อน และเธอได้ชี้แจงให้บรรณาธิการและผู้จัดพิมพ์ของสำนักพิมพ์คัปเปลัน ดัมม์ (Cappelen Damm) ถึงประเด็นการบุกรุกความเป็นส่วนตัวของครอบครัวรออิส และสรุปว่าข้อเท็จจริงของหนังสือเล่มนี้ถูกต้อง

ผลกระทบต่อตระกูลรออิส 
ระหว่างการเดินทางไปสแกนดิเนเวียในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2548 รออิสประกาศว่าเขากำลังขอลี้ภัยในนอร์เวย์หรือสวีเดนในฐานะผู้ลี้ภัยทางการเมือง เขารู้สึกว่าสิ่งต่าง ๆ ที่เปิดเผยเกี่ยวกับตัวเขาในหนังสือของซอแยร์สตัด ได้ทำให้ชีวิตของเขาและครอบครัวของเขาในอัฟกานิสถานไม่ปลอดภัย ซึ่งที่นั่นมีการตีพิมพ์หนังสือฉบับปลอมในภาษาเปอร์เซีย

รออิสได้ตีพิมพ์เรื่องราวในเวอร์ชันของเขาเองในชื่อ "กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้วมีคนขายหนังสือในคาบูล" ซึ่งได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษและภาษาอื่น ๆ อีกหลายภาษา

ดูเพิ่ม 
 ประวัติศาสตร์อัฟกานิสถาน
 สงครามในอัฟกานิสถาน (พ.ศ. 2544–พ.ศ. 2564)

อ้างอิง 

คาบูล
สารคดี
หนังสือนอร์เวย์
หนังสือเกี่ยวกับอัฟกานิสถาน