โซยุซ (ท่อส่งแก๊ส)

โซยุซ () เรียกอีกอย่างว่าเส้นทางโอเรนบุร์ก–สหภาพโซเวียตตะวันตก เป็นเส้นทางท่อส่งแก๊สธรรมชาติคู่ขนานทางไกลจากเมืองโอเรนบุร์กในประเทศรัสเซีย (ที่ชายแดนกับคาซัคสถาน) ถึงเมืองอุฌฮอรอดในประเทศยูเครน

เส้นทางนี้ทำหน้าที่ขนส่งแก๊สธรรมชาติจากแหล่งสำรองแก๊สขนาดใหญ่ในภาคใต้ของภูมิภาคอูราลและเอเชียกลางไปยังยุโรปตะวันออก และจากจุดนั้นทำการส่งต่อผ่านท่อส่งทรานส์แก๊ส (Transgas) ไปยังยุโรปกลางและยุโรปตะวันตกต่อไป

ประวัติ 
ใน พ.ศ. 2509 แหล่งแก๊สธรรมชาติที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกเท่าที่ทราบในขณะนั้นถูกค้นพบทางทิศใต้ห่างประมาณ 30 กิโลเมตรจากเมืองโอเรนบุร์ก ระหว่างการเจาะสำรวจในแอ่งวอลกา-อูราล นอกจากแก๊สแล้ว ยังมีแก๊สธรรมชาติเหลวและน้ำมันดิบในปริมาณที่คุ้มค่าในการลงทุน แก๊สมีส่วนผสมของฮีเลียมความเข้มข้นสูงเป็นพิเศษ ซึ่งทำให้คุ้มค่าที่จะสร้างโรงงานดักจับเพื่อนำมาใช้ประโยชน์ ตั้งแต่ พ.ศ. 2514 แหล่งแก๊สโอเรนบุร์ก ได้รับการพัฒนาโดยวิสาหกิจอุตสาหกรรมแก๊สของรัฐโซเวียต (ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นบริษัทกัซปรอม () การผลิตและการแปรรูปในโรงงานแปรรูปโอเรนบุร์กได้ดำเนินการผลิตเต็มกำลังใน พ.ศ. 2517

การก่อสร้างท่อส่งแก๊สโซยุซเกิดขึ้นระหว่าง พ.ศ. 2518 ถึง 2522 โดยเป็นโครงการร่วมของประเทศในสภาเพื่อความช่วยเหลือซึ่งกันและกันทางเศรษฐกิจ (คอมิคอน) ซึ่งมีเป้าหมายในการรวม "สหายประเทศสังคมนิยม" ของสหภาพโซเวียตในกติกาสัญญาวอร์ซอ  และเพื่อจัดหาก๊าซธรรมชาติให้กับสาธารณรัฐโซเวียตทางตะวันตก (โดยเฉพาะสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครน) เพื่อแลกกับการจัดหาแก๊สธรรมชาติของสหภาพโซเวียต ห้าประเทศในคอมิคอน (สาธารณรัฐประชาธิปไตยเยอรมนี, สาธารณรัฐสังคมนิยมเชโกสโลวัก, สาธารณรัฐประชาชนโปแลนด์, สาธารณรัฐประชาชนบัลแกเรีย, สาธารณรัฐประชาชนฮังการี) ได้เข้าร่วมในการก่อสร้างระยะทางหนึ่งในห้าของเส้นทางทั้งหมด คือประมาณประเทศละ 550 กิโลเมตร แต่ละแห่งรวมถึงสถานีจัดการควบคุมแรงดันภายในประเทศของตน ส่วนของเส้นทางสร้างโดยคนงานชาวเยอรมันจากประเทศเยอรมนีตะวันออกในสมัยนั้น รู้จักกันในชื่อท่อส่งแก๊สดรุจบา (, มิตรภาพ) ตั้งอยู่ในภาคกลางของประเทศยูเครน ในการนี้คณะกรรมการบริหารของรัฐในคอมิคอน ได้มอบเหรียญรางวัลเชิดชูซึ่งผลิตโดยโรงกษาปณ์เลนินกราด () ให้กับคนงานที่มีผลการปฏิบัติงาน

หลังจากการก่อสร้างเสร็จสิ้น ท่อส่งแก๊สโซยุซ ร่วมกับท่อส่งทรานส์แก๊สซึ่งสร้างเสร็จเมื่อไม่กี่ปีก่อนหน้า ทอดไปทางทิศตะวันตกผ่านประเทศเชโกสโลวาเกีย  ถูกนำมาใช้เพื่อส่งแก๊สไปยังยุโรปตะวันตกด้วย สิ่งนี้เกิดขึ้นได้เพราะสหภาพโซเวียตได้เริ่มการเจรจากับประเทศในยุโรปตะวันตก (อิตาลี, ออสเตรีย, สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี) เกี่ยวกับการจัดหาแก๊สในอนาคตในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1960 เมื่อความขัดแย้งระหว่างตะวันออกและตะวันตกกำลังเข้าสู่ระยะของการผ่อนคลายความตึงเครียด ซึ่งประเทศเหล่านี้ได้เข้าร่วมในการจัดหาเงินทุนและ/หรือจัดหาวัสดุและอุปกรณ์ที่จำเป็นล่วงหน้าสำหรับการก่อสร้างท่อส่งแก๊ส ข้อตกลงในเรื่องนี้ที่ใหญ่ที่สุดเป็นสัญญาท่อส่งแก๊สธรรมชาติระหว่างเยอรมัน–โซเวียต

จากการล่มสลายของสหภาพโซเวียตใน พ.ศ. 2534 ซึ่งทำให้ยูเครนและคาซัคสถานเป็นอิสระทางการเมืองจากรัสเซีย ท่อส่งแก๊สได้ถูกแบ่งส่วนระหว่างแต่ละประเทศ โดยส่วนของรัสเซียยังคงอยู่กับผู้ดำเนินการรายเดิมคือบริษัทกัซปรอม ส่วนของยูเครนตกอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐวิสาหกิจนัฟโตฮัซ () ส่วนบริษัทแก๊สของคาซัคสถาน คัซมูไนกัซ () และบริษัทย่อย คัซตรานส์กัซ () ได้รับส่วนของท่อส่งและสิ่งอำนวยความสะดวกในภูมิภาคชายแดนรัสเซีย–คาซัคสถานจากบริษัทกัซปรอม

ในช่วงเปลี่ยนผ่านของสหัสวรรษ เกิดข้อพิพาทที่เพิ่มขึ้นระหว่างรัสเซียและยูเครนเกี่ยวกับราคาและค่าตอบแทนที่สมเหตุสมผล ที่ยูเครนควรได้รับสำหรับการส่งมอบหรือการขนส่งแก๊สของรัสเซีย ตั้งแต่ พ.ศ. 2548 เป็นต้นมา ข้อพิพาทด้านแก๊สของรัสเซีย–ยูเครนได้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าในฝ่ายยูเครนและ/หรือรัสเซีย ซึ่งลดหรือขัดขวางการจัดหาและขนส่งแก๊ส ด้วยเหตุนี้รัสเซียจึงพยายามพัฒนาเส้นทางทางเลือกใหม่เพื่อลดการพึ่งพาการขนส่งผ่านยูเครน ซึ่งคาดว่าจะบรรลุเป้าหมายโดยเฉพาะกับท่อส่งแก๊สนอร์ดสตรีม และเซาท์สตรีม

ใน พ.ศ. 2555 ปริมาณแก๊สสำรองมากกว่าครึ่งหนึ่งในแหล่งโอเรนบุร์กถูกใช้ประโยชน์แล้ว มีการลดกำลังการผลิตลงตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1990 อย่างไรก็ตามเนื่องจากมีการค้นพบแหล่งสำรองใหม่และถูกเชื่อมต่อเข้าระบบเพื่อชดเชยปริมาณที่ลดลง ซึ่งแก๊สจะถูกส่งผ่านเส้นทางโซยุซด้วย ทำให้การดำเนินการของท่อส่งแก๊สจะไม่ถูกยุติลง ตั้งแต่ พ.ศ. 2555 ท่อส่งจะได้รับการปรับปรุงให้ทันสมัยโดยการร่วมลงทุนของบริษัทก่อสร้างโรงงานอุตสาหกรรมและนักการเงินชาวเยอรมัน

เส้นทาง 

ท่อส่งแก๊สเส้นทางนี้มีความยาวรวมประมาณ 2,750 กิโลเมตร โดยผ่านในประเทศคาซัคสถานประมาณ 300 กิโลเมตร, ผ่านประเทศยูเครน 1,600 กิโลเมตร และส่วนที่เหลือผ่านดินแดนรัสเซีย สถานีควบคุมสำหรับปรับเพิ่มแรงดันตั้งอยู่เป็นระยะห่างกันประมาณ 100 ถึง 150 กิโลเมตร ตลอดเส้นทางมีทั้งหมด 21 สถานี โดย 12 สถานีอยู่ในยูเครน และ 2 สถานีในคาซัคสถาน

เส้นทางโซยุซเริ่มต้นที่โรงงานแปรรูปใกล้โอเรนบุร์ก แก๊สถูกป้อนเข้าสู่ระบบจากแหล่งแก๊สใกล้เคียง (ประมาณ 30 กิโลเมตร ทางใต้ของเมืองโอเรนบุร์ก) และแหล่งแก๊สการาชรานัก () ประมาณ 100 กิโลเมตร ทางตะวันตกเฉียงใต้ของโอเรนบุร์กในประเทศคาซัคสถาน รวมถึงการส่งแก๊สจากแหล่งใกล้เขตดอมบารอฟสกี () ประมาณ 400 กิโลเมตร ทางตะวันออกของโอเรนบุร์ก

ท่อส่งแก๊สมีเส้นทางจากเมืองโอเรนบุร์ก ตามแนวแม่น้ำอูราลไปทางทิศตะวันตกและข้ามชายแดนคาซัคสถานหลังผ่านสถานีควบคุมแรงดันที่หมู่บ้านอะเลคเซียฟกา () จากนั้นเส้นทางจะวิ่งผ่านเมืองโวรัล () เป็นระยะทางประมาณ 300 กิโลเมตร ในประเทศคาซัคสถาน

เส้นทางกลับเข้าสู่ดินแดนรัสเซียอีกครั้งใกล้กับหมู่บ้านอะเลคซานดรอฟ ไก () ในแคว้นซาราตอฟ เส้นทางนี้เชื่อมกับท่อส่งแก๊สซินตราลายา อาซิยา — ซินตร์ (, CAC) ซึ่งนำแก๊สจากประเทศอดีตสาธารณรัฐโซเวียตในเอเชียกลางคือ เติร์กเมนิสถาน, อุซเบกิสถาน และคาซัคสถาน ไปยังศูนย์กลางเศรษฐกิจของรัสเซีย จากจุดเชื่อมต่อซึ่งไม่มีสถานีควบคุมแรงดัน ระยะทางประมาณ 50 กิโลเมตรผ่านอาณาเขตของคาซัคสถาน ก่อนที่จะข้ามพรมแดนไปยังรัสเซียอีกครั้งทางตะวันออกของเมืองปัลลาซอฟคา () จากจุดนี้ผ่านหมู่บ้านอันติปอฟคา () และเมืองโฟรลาวา () จะผ่านสถานีควบคุมแรงดันมากกว่า 6 แห่ง และระยะทางประมาณ 600 กิโลเมตรจะถึงชายแดนรัสเซีย–ยูเครน

ทางตะวันออกของยูเครน ใกล้กับเมืองนอวึปสคอว์ () และหมู่บ้านแชบือลึนกา () แก๊สส่วนเพิ่มเติมถูกป้อนเข้าระบบจากแหล่งแก๊สในท้องถิ่นและรวมเข้ากับสาขาเล็ก ๆ ของท่อส่งเส้นทางอูเรนโกย — ปามารึย — อุฌฮอรอด (Уренгой — Помары — Ужгород) จากไซบีเรียตะวันตกเฉียงเหนือ ในส่วนตะวันตกของเส้นทางหลังจากเมืองแกรแมนชุก () คือท่อส่งแก๊สดรุชบา ซึ่งสร้างโดยคนงานของเยอรมนีตะวันออก โดยมีสถานีควบคุมความดันอยู่ที่เมืองโอลึกซานดริฟกา (), ตัลแน () และไฮซิน () จนถึงเมืองบาร์ ()

หลังจากที่สายทางโซยุซผ่านพื้นที่ของเมืองโดลือนา () ได้รวมเข้ากับแนวเส้นทางสายหลักอูเรนโกย — ปามารึย — อุฌฮอรอด และสาขาทางใต้ของสายยีมาล — ยิฟโรปา () เส้นทางร่วมมีจุดหมายปลายทางที่เมืองอุฌฮอรอด บนพรมแดนยูเครน–สโลวาเกีย จากที่นี่แก๊สจะถูกส่งต่อผ่านท่อส่งแก๊ส Transgas ซึ่งส่งก๊าซผ่านประเทศสโลวาเกียและสาธารณรัฐเช็ก ไปยังออสเตรีย, เยอรมนี และจากที่นั่นไปยังประเทศอื่น ๆ ในยุโรปตะวันตก

อ้างอิง

บรรณานุกรม 
 
 

สิ่งก่อสร้างในประเทศรัสเซีย
สิ่งก่อสร้างในประเทศคาซัคสถาน
สิ่งก่อสร้างในประเทศยูเครน