อำเภอของประเทศจีน

อำเภอ (; เซี่ยน) หรือถ้าแปลจากภาษาอังกฤษคือ เทศมณฑล () เป็นคำเรียกรวม ๆ ของ เขตการปกครองระดับอำเภอ ซึ่งเป็นลำดับชั้นการปกครองระดับที่สามที่พบได้ในมณฑลและเขตปกครองตนเอง และระดับที่สองที่พบได้ในนครปกครองโดยตรงและในมณฑลไหหลำ เขตการปกครองระดับอำเภอมีอยู่ 6 ประเภท ได้แก่ อำเภอ อำเภอปกครองตนเอง นครระดับอำเภอ กองธง กองธงปกครองตนเอง และเขต อำเภอในจีนแผ่นดินใหญ่มีจำนวน 1,355 อำเภอ จากเขตการปกครองระดับอำเภอทั้งหมด 2,851 เขตการปกครอง

ในภาษาอังกฤษบางครั้งก็แปลคำว่า เซี่ยน เป็นคำว่า "district" หรือ "prefecture" เมื่ออยู่ในบริบทของประวัติศาสตร์จีน

ประวัติศาสตร์ 
เซี่ยน มีมาตั้งแต่ยุครณรัฐและถูกจัดตั้งขึ้นทั่วประเทศในสมัยราชวงศ์ฉิน จำนวนอำเภอในเขตจีนแท้ (China proper) ค่อย ๆ เพิ่มขึ้นจากราชวงศ์สู่ราชวงศ์ ครั้งที่จิ๋นซีฮ่องเต้ได้จัดระเบียบอำเภอใหม่หลังจากการรวมประเทศ ครั้งนั้นมีอำเภอประมาณ 1,000 แห่ง เมื่อถึงสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออก จำนวนอำเภอได้เพิ่มขึ้นจนเกินกว่า 1,000 แห่ง ในสมัยราชวงศ์สุยมีประมาณ 1,400 อำเภอ ในสมัยนี้มีการยกเลิก เขตบัญชาการ หรือภาษาจีนเรียกว่า จวิ้น (郡 jùn) ซึ่งเป็นเขตการปกครองชนิดหนึ่งที่อยู่เหนืออำเภอ โดยถ่ายโอนการปกครองในบางจวิ้นไปสู่อำเภอ จำนวนอำเภอในปัจจุบันใกล้เคียงกับในช่วงปลายของราชวงศ์ชิงมาก การเปลี่ยนแปลงที่ตั้งและชื่ออำเภอต่าง ๆ ในประวัติศาสตร์จีนเป็นสาขาที่สำคัญในการศึกษาภูมิศาสตร์เชิงประวัติของจีน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงทศวรรษ 1960 ถึง 1980

จีนในยุคจักรวรรดิ อำเภอเป็นหน่วยการบริหารที่สำคัญเพราะเป็นโครงสร้างระบบราชการของจักรวรรดิที่อยู่ในระดับล่างสุด กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ อำเภอเป็นการปกครองระดับล่างที่สุดที่ระบบราชการลงไปถึง การปกครองที่อยู่ต่ำกว่าระดับอำเภอมักจะดำเนินการผ่านวิธีการที่ไม่เป็นทางการซึ่งจะแตกต่างกันไปในแต่ละราชวงศ์ ผู้ปกครองของอำเภอคือ เซี่ยนลิ่ง (县令, 縣令) หรือ เซี่ยนจ่าง (县长, 縣長) ภาษาอังกฤษใช้คำว่า "magistrate" ซึ่งดูแลทั้งการปฏิบัติงานประจำวันของอำเภอตลอดจนตัดสินคดีแพ่งและคดีอาญา

อำเภอปกครองตนเอง 

อำเภอปกครองตนเอง (; จื้อจื้อเซี่ยน) เป็นอำเภอรูปแบบพิเศษในจีนแผ่นดินใหญ่ที่มีไว้สำหรับชนกลุ่มน้อยที่ไม่ใช่ชาวฮั่น อำเภอปกครองตนเองพบได้ทั่วประเทศจีน และในทางกฎหมาย อำเภอปกครองตนเองจะมีอำนาจนิติบัญญัติมากกว่าอำเภอทั่วไป

ปัจจุบันมีอำเภอปกครองตนเอง 117 แห่งในจีนแผ่นดินใหญ่

การปกครอง 
เนื่องจากพรรคคอมมิวนิสต์จีนเป็นศูนย์กลางในการกำกับดูแลนโยบายของรัฐบาลในจีนแผ่นดินใหญ่ เขตการปกครองทุกระดับจึงมีคณะกรรมการพรรคคอมมิวนิสต์ประจำท้องถิ่น โดยในระดับอำเภอจะเรียกว่า เลขาธิการ () ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สูงที่สุดในอำเภอในทางพฤตินัย นโยบายต่าง ๆ จะดำเนินการผ่านรัฐบาลประชาชนของอำเภอ และเรียกนายอำเภอว่า เซี่ยนจ่าง () นายอำเภอมักเป็นหนึ่งในรองเลขาธิการในคณะกรรมการพรรคคอมมิวนิสต์จีนด้วย

อ้างอิง