ญิซยะฮ์

ญิซยะฮ์ (; ) เป็นการเก็บภาษีต่อหัวรายปีที่เคยใช้สำหรับผู้ที่ไม่ใช่มุสลิม (ษิมมี) ในรัฐที่ปกครองด้วยกฎหมายอิสลาม นักกฎหมายมุสลิมได้กำหนดให้ชายที่อยู่ในวัยผู้ใหญ่, เป็นอิสระ, มีสติในสังคมษิมมีจะต้องจ่ายญิซยะฮ์ โดยยกเว้นผู้หญิง, เด็ก, คนชรา, คนพิการ, คนป่วย, คนบ้า, นักพรต, ฤๅษี, ทาส, และมุสตะอ์มิน—ชาวต่างชาติที่ไม่ใช่มุสลิมที่อยู่ในดินแดนมุสลิมเป็นเวลาชั่วคราว ษิมมีที่เข้ารับราชการทหารจะถูกยกเว้นการจ่ายภาษี เพราะพวกเขาไม่มีเงินมากพอจ่ายภาษีได้

อัลกุรอานและฮะดีษกล่าวถึงญิซยะฮ์โดยไม่ได้กล่าวถึงอัตราหรือจำนวนเงิน อย่างไรก็ตาม นักวิชาการส่วนใหญ่ยอมรับว่าผู้นำมุสลิมช่วงแรกก่อตั้งระบบภาษีและบรรณาการในดินแดนที่พวกเขาพิชิต เช่น จักรวรรดิไบแซนไทน์ และจักรวรรดิซาเซเนียน

การใช้งานญิซยะฮ์มีอยู่หลายแบบตามประวัติศาสตร์อิสลาม บางครั้งใช้คำว่าเคาะรอจญ์แทนกันได้ โดยมีการเรียกเก็บภาษีจากผู้ที่มิใช่มุสลิมตามรัฐอิสลามบางส่วน เช่น จักรวรรดิออตโตมัน กับรัฐสุลต่านมุสลิมอินเดีย อัตราภาษีที่เก็บมักมีการเปลี่ยนแปลงตามสมรรถนะทางด้านการเงินของผู้จ่าย ข้อมูลเปรียบเทียบการเรียกเก็บภาษีจากมุสลิมกับญิซยะฮ์ต่างกันตามเวลา สถานที่ ภาษีจำเพาะตามการพิจารณา และปัจจัยอื่น ๆ

ในอดีต ศาสนาอิสลามถือว่าภาษีญิซยะฮ์เป็นค่าธรรมเนียมในการปกป้องตนเองโดยผู้นำมุสลิมของผู้มิใช่มุสลิมในการทำพิธีทางศาสนาของตนในเขตปกครองตนเองบางส่วนในรัฐมุสลิม ยกเว้นผู้รับใช้ทหาร และเป็นหลักฐานในการจงรักภักดีของผู้มิใช่มุสลิมในรัฐและกฎหมายมุสลิม  บางส่วนเข้าใจว่า ญิซยะฮ์เป็นตราหรือสถานะความอัปยศอดสูของผู้มิใช่มุสลิมในรัฐมุสลิมเพราะไม่ยอมเข้ารับอิสลาม เป็นแหล่งรายได้ที่สำคัญเกิดขึ้นในบางช่วงและสถานที่ (เช่นสมัยอุมัยยะฮ์) ขณะบางส่วนโต้แย้งว่า ถ้ามันเป็นการลงโทษความไม่ศรัทธาของษิมมี ดังนั้นบาทหลวงและพระสงฆ์ก็ไม่มีข้อยกเว้นด้วย

คำนี้ปรากฏในอัลกุรอานในฐานะภาษีหรือบรรณาธิการจากชาวคัมภีร์ โดยเฉพาะชาวยิวและชาวคริสต์
ผู้ที่นับถือศาสนาอื่น เช่น ศาสนาโซโรอัสเตอร์ และศาสนาฮินดู ถูกรวมในกลุ่ม ษิมมี ในภายหลัง และต้องจ่ายญิซยะฮ์ ในอนุทวีปอินเดีย วิธีนี้ถูกยกเลิกในคริสต์ศตวรรษที่ 18 โดยเกือบหายไปในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 พร้อมกับการล่มสลายของรัฐอิสลามและการเผยแพร่แนวคิดการยอมรับความต่างทางศาสนา ปัจจุบันไม่มีการกำหนดภาษีนี้อีกในโลกอิสลาม แม้ว่าจะยังมีรายงานในบางองค์กร เช่น ตอลิบานปากีสถานและรัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ พยายามฟื้นฟูวิธีนี้ขึ้นมาใหม่

นักวิชาการอิสลามบางส่วนโต้แย้งว่าผู้มิใช่มุสลิมในรัฐมุสลิมควรจ่ายญิซยะฮ์ ด้วยเหตุผลหลายประการ เช่น ซัยยิด กุฏบ์ มองว่าเป็นบทลงโทษต่อพวก "พหุเทวนิยม" ในขณะที่อับดุรเราะฮ์มาน โดอี (Abdul Rahman Doi) มองว่ามันเหมือนกับซะกาตที่มุสลิมต้องจ่าย รายงานจากคอลิด อะบูลฟัฎล์ มุสลิมสายกลางปฏิเสธระบบษิมมี ซึ่งครอบคลุมถึงญิซยะฮ์ เพราะขัดกับยุคแห่งรัฐชาติและประชาธิปไตย

ดูเพิ่ม
 ษิมมี
 เคาะรอจญ์
 ไลบ์โซลล์ (Leibzoll)
 ระบบมิลเลตของออตโตมัน
 ราฟ อัคเชซี (Rav akçesi)
 ภาษีของชาวยิว
 ภาษีความอดทน (Tolerance tax)
 อัลกัฟฟาเราะฮ์

อ้างอิง

ข้อมูล

 
 
 
 Aisha Y. Musa "jizya: Towards a Qur’ānically-based understanding of a Historically Problematic Term," in Transcendental Thought, November 2011.
 
 
 
 Cleveland, William L. A History of the Modern Middle East, Westview Press, Nov 1, 1999. 
 Choudhury, Masudul Alam; Abdul Malik, Uzir (1992). The Foundations of Islamic Political Economy. Hampshire: The Macmillan Press. .
 
 
 Donner, Fred McGraw (1981). The Early Islamic Conquests, Princeton University Press.
 
 Narain, Harsh (1990). Jizyah and the spread of Islam. New Delhi: Voice of India.
 Hunter, Shireen; Malik, Huma; Senturk, Recep (2005). Islam and Human Rights: Advancing a U.S.-Muslim Dialogue. Center for Strategic and International Studies.
 
 
 
 
 
 
 
 Goiten, S.D. "Evidence on the Muslim Poll Tax from Non-Muslim Sources", Journal of the Economic and Social History of the Orient 1963, Vol. 6.
 
 
 Seed, Patricia. Ceremonies of Possession in Europe's Conquest of the New World, 1492–1640, Cambridge University Press, Oct 27, 1995, .
 
 Watt, William Montgomery (1980), Islamic Political Thought: The Basic Concepts (Edinburgh: Edinburgh University Press).

แหล่งข้อมูลอื่น

 Jizya – สารานุกรมบริแทนนิกา

คำและวลีภาษาอาหรับ
ภาษีเงินได้
ศาสนาอิสลามกับศาสนาอื่น
ประวัติศาสตร์ของภาษี
ภาษีในจักรวรรดิออตโตมัน
ภาษีที่ถูกยกเลิก
ภาษีในศาสนาอิสลาม
ภาษีชาวต่างชาติ
การข่มเหงชาวคริสต์โดยชาวมุสลิม
เศรษฐกิจในอิสลามยุคกลาง
รัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์
รัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์
คำศัพท์ศาสนาอิสลาม