ปฏิทรรศน์อีกา

ปฏิทรรศน์อีกา () หรือเคยเป็นที่รู้จักในชื่อ ปฏิทรรศน์ของเฮมเพล หรือ อีกาของเฮมเพล เป็นปฏิทรรศน์ที่ถูกเสนอโดย คาร์ล กุสตาฟ เฮมเพล นักปรัชญาวิทยาศาสตร์และตรรกศาสตร์ชาวเยอรมันในปี พ.ศ. 2483 ปฏิทรรศน์นี้ค่อนไปทางปรัชญาและมีข้อคิดเห็นที่แตกต่างกันในหมู่นักคิด

ปฏิทรรศน์ 
เฮมเพลได้บรรยายเกี่ยวกับปฏิทรรศน์ในสมมติฐานที่ว่า:
 (1) อีกาทุกตัวมีสีดำ
ถ้าพิจารณาในเชิงตรรกะและการสลับตำแหน่ง ประโยคนี้จะมีค่าเท่ากับ
 (2) ทุก ๆ อย่างที่ไม่ใช่สีดำก็ไม่ใช่อีกา
มันควรที่จะแน่ชัดแล้วว่าเมื่อ (2) เป็นจริง (1) ก็จะเป็นจริงด้วย และตรงข้ามกัน เมื่อ (2) เป็นเท็จ (เช่น ถ้าโลกที่เราอยู่อาศัยถูกคิดว่าไม่มีอะไรที่เป็นสีดำเลยแม้กระทั่งอีกา) (1) ก็ต้องเป็นเท็จด้วยเช่นเดียวกัน สองประโยคนี้จะสร้างความเท่ากันเชิงตรรกะ
 (3) ไม่เลย อีกาของฉัน มีสีดำ
หลักฐานชิ้นนี้ช่วยสนับสนุนสมมติฐานที่ว่า อีกาทุกตัวมีสีดำ
ความขัดแย้งของปฏิทรรศน์นี้จะเกิดขึ้นเมื่อเรานำกระบวนการนี้ไปใช้กับสภาวะใน (2) คน ๆ หนึ่งกำลังดูแอปเปิลเขียว เขาเห็นว่า:
 (4) สิ่งสีเขียว ๆ นี้ (แน่นอนว่าไม่ใช่สีดำ) คือแอปเปิล (และแน่นอนว่าไม่ใช่อีกา)
โดยการให้เหตุผลเดียวกัน หลักฐานชี้นนี้สนับสนุน (2) ทุก ๆ อย่างที่ไม่ใช่สีดำก็ไม่ใช่อีกา

ดูเพิ่ม 
 ทฤษฏีห่านสีดำ
 รายชื่อปฏิทรรศน์

อ้างอิง

บรรณานุกรม 
 
  English translation of a paper initially published in French as: 
 
 
 

ปฏิทรรศน์
ศัพท์บัญญัติในคริสต์ทศวรรษ 1940