โกเมน

โกเมน หรือชื่อทางวิชาการว่า การ์เนต () มาจากภาษาละตินว่า granatus แปลว่า เมล็ดพืช เป็นแร่ในกลุ่มซิลิเกต ที่ถูกใช้เป็นอัญมณีมาตั้งแต่ยุคสัมฤทธิ์

คุณสมบัติ 
 โกเมนจะอยู่ในระบบผลึกแบบ Cubic 
 มีรูปผลึกเป็นรูปเหลี่ยม 12 หน้า (rhombic-dodecahedral) 
 มีความแข็งประมาณ 6.5 - 7.5
 มีหลายสีแต่ที่เด่นที่สุดคือสีแดง
 ความวาวที่พบจะมีความวาวคล้ายแก้ว
 มีรอยแตกแบบก้นหอย
 ความคงทนค่อนข้างดีนิยมนำมาทำเป็นเครื่องประดับ

ชนิดและชื่อทางการค้าของโกเมน

ไพโรป (Pyrope) 
จะมี สีส้มดูดดาว ถึงแดงอมม่วงเล็กน้อย สีสดกว่าการ์เนตชนิดอื่น (Cr3+, Fe2+) มีแหล่งกำเนิดสำคัญบริเวณแอฟริกาใต้ เชโกสโลวาเกีย และแทนซาเนีย ซึ่งเราสามารถจำแนกความแตกต่างของไพโรปออกจากการ์เนตอื่น ๆ โดยใช้

 ค่าดัชนีหักเห 1.720 - 1.756 ปรกติ 1.746 
 ความถ่วงจำเพาะที่มีค่า 3.62 - 3.87 ปรกติ 3.78

อัลแมนดีน  (Almandine) 

จะมี สีส้มอมแดง แดงอมม่วงเล็กน้อย โทนสีออกจะมืดตลอด (Fe2+, Cr3+) ลักษณะเด่นของอัลแมนดีนคือมลทินภายในจะมีลักษณะคล้ายเข็มตัดกันด้วยมุม 70/110° หรือ เห็นผลึกเซอร์คอนล้อมด้วยวงแหวน แหล่งกำเนิดจะอยู่ในประเทศอินเดีย ศรีลังกา สหรัฐอเมริกา และ มาดากัสการ์ เนื่องจากอัลแมนดีนเป็นการ์เนตที่หาได้ง่าย ราคาไม่แพง จึงเป็นที่นิยมในการนำมา ใช้เป็นพลอยปะ ด้านบนของแก้ว (Garnet - glass doublets) เพื่อเลียนแบบทับทิม หรือ ไพลินที่เป็นอัญมณีราคาแพง

 ค่าดัชนีหักเห	1.760 - 1.820 ปรกติ 1.790 (จะสูงกว่าไพโรป เพราะมี Feในองค์ประกอบ)
 ค่าความถ่วงจำเพาะ (ถ.พ.) 3.93 - 4.30 ปรกติ 4.05 (จะสูงกว่าไพโรป เพราะมี Feในองค์ประกอบ)

โรโดไลต์  (Rhodolite) 
จะมีสีแดงอมม่วง ถึงม่วงอมแดง แต่จะมีสีม่วงปนอยู่เสมอซึ่งเป็นลักษณะเด่น ชื่อนี้ได้มาจากภาษากรีก แปลว่า “สีชมพู” ในทางการค้า พลอยการ์เนตสีม่วงจะถูกเรียกเป็นโรโดไลต์ จะมีแหล่งกำเนิดอยู่ที่ประเทศศรีลังกา แอฟริกาตะวันออก และอินเดีย

 ค่าดัชนีหักเห	1.740 - 1.770 ปรกติ 1.760 (อยู่ระหว่างไพโรปอัลแมนดีน)
 ความถ่วงจำเพาะ (ถ.พ.) 3.74 - 3.94 ปรกติ 3.84 (อยู่ระหว่างไพโรปอัลแมนดีน)

สเปสซาไทท์  (Spessartite) 
จะมีสีส้มอมเหลืองถึงส้มอมแดง มักจะต้องมีสีส้มติดอยู่เสมอ (อันเนื่องจากธาตุ Mn2+, Fe3+) ลักษณะเด่นของสเปสซาทีนคือเป็นแร่โปร่งใส ออกโทนสีส้มเสมอคล้ายเฮสโซไนต์ แต่แยกได้โดยใช้ค่าดัชนีหักเห แหล่งกำเนิดคุณภาพดีมาจากศรีลังกา สหรัฐอเมริกา บราซิล และ มาดากาสก้า

 ค่าดัชนีหักเห	1.790 - 1.814 ปรกติ 1.810 
 ความถ่วงจำเพาะ (ถ.พ.) 4.12 - 4.20 ปรกติ 4.15

กรอสซูลาร์  (Grossular) 
จะมีแหล่งกำเนิดอยู่ที่ทานซาเนีย และ เคนยาสามารถจำแนกย่อยได้เป็น

กรอสซูลาร์แบบโปร่งใสทั่วไป (Transparent grossular) 
จะมีสีเหลือง เหลืองอมเขียว

ซาโวไรท์ (Tsavorite) 
คือกรอสซูลาร์โปร่งใสที่มีสีเขียว เขียวมรกต (Cr3+, V3+) 

 ค่าดัชนีหักเห	1.736 - 1.742 ปรกติ 1.740 
 ความถ่วงจำเพาะ 3.59 - 3.63 ปรกติ 3.61

เฮสโซไนต์ (Hessonite) 
คือกรอสซูลาร์ที่มีสีเหลืองอมส้ม ส้มอมแดง (Fe3+) บางครั้งเรียก ซินนามอนสโตน (Cinnamon stone) เพราะสีคล้ายอบเชย หรือกระวาน มีลักษณะเด่นคือมีสีส้ม ลักษณะทั่วไปดูคล้ายคลื่นความร้อน (Heat wave effect) ทำให้พลอยดูซึม ๆ โดยมีแหล่งกำเนิดที่ประเทศศรีลังกา

 ค่าดัชนีหักเห 1.740 - 1.750 ปรกติ 1.740 
 ความถ่วงจำเพาะ (ถ.พ.) 3.57 - 3.73 ปรกติ 3.61

ไฮโดรกรอสซูลาร์ (Hydrogrossular) 
หรือกรอสซูลาร์แบบโปร่งแสงที่เป็นเม็ดละเอียดเนื้อแน่น มีสีเขียว (Cr3+) เรียก “หยกทรานสเวิล” (Transvaal Jade)  หรือ “หยกแอฟริกา” (African Jade) เพราะมีสีคล้ายหยก บางครั้งอาจพบมีสีแดง, ชมพู (Mn3+) ลักษณะเด่นที่พบในเนื้อแร่มักมีมลทินเป็นจุดดำ ๆ ของแร่โครไมต์ (Chromite) และแมกนีไทต์  (Magnetite) อาจมีรอยแตกเป็นเสี้ยน มีความวาวเป็นแบบขี้ผึ้ง แหล่งกำเนิดจะอยู่ที่แอฟริกาใต้  คานาดา

 ค่าดัชนีหักเห	1.690 - 1.730 - เขียว, 1.700 - 1.712 - แดง
 ความถ่วงจำเพาะ (ถ.พ.) 3.30 - 3.50 - เขียว, 3.32 - 3.36    -   แดง

แอนดราไดต์  (Andradite) 
ชนิดที่สำคัญใน แอนดราไดต์  การ์เนต คือ

ดีมานทอยด์  (Demantoid) 
มีสีเขียวอ่อนถึงเข้ม หรือเขียวอมเหลือง (Cr3+) มีชื่อมาจากภาษาดัตช์  แปลว่า “เพชร” เพราะมีการกระจายแสงสีรุ้งได้ดีมากกว่าเพชรจึงมีไฟดี สีสวย หายาก มีความวาวแบบเพชร ลักษณะเด่นภายในเนื้อแร่จะพบมลทินเส้นเข้มโค้งคล้าย “หางม้า” (Horse-tail) ที่มี สีน้ำตาลอมเหลืองของแร่บิสโซไลต์ (Byssolite) แหล่งกำเนิดคุณภาพดีมาจากรัสเซีย ใกล้เขายูราล ที่อื่น ๆ เช่น อิตาลี

 ค่าดัชนีหักเห	1.855 - 1.895 ปรกติ 1.880 (สูงมาก)
 ความถ่วงจำเพาะ (ถ.พ.) 3.81 - 3.87 ปรกติ 3.84

แอนดราไดท์เป็นอัญมณีประเภทหนึ่งในตระกูลของการ์เน็ทหรือโกเมน (Garnet) ลักษณะทั่วไปคือมีความโปร่งใส มีสีเขียวอมเหลืองถึงเขียว และมีการกระจายแสง (Dispersion) สูง

Malaya or Malaia Garnet (Mg,Mn) 3Al2 (SiO4) 3 
จะออกสีส้มอมชมพู ส้มอมแดง ส้มอมเหลือง ส้มอมน้ำตาล ถึงชมพู ปรกติมีสีส้มเสมอ แหล่งกำเนิดจะอยู่ที่แทนซาเนีย
 ค่าดัชนีหักเห 1.42 – 1.78 ปรกติ 1.76  	
 ความถ่วงจำเพาะ (ถ.พ.) 3.78 - 3.85 ปรกติ 3.80 หรือน้อยกว่า

อ้างอิง

แหล่งข้อมูล 
 

แร่แมกนีเซียม
อัญมณี