เบญจมาศเงิน

เบญจมาศเงิน หรือ สกุลเบญจมาศเงิน (; ) เป็นสกุลโมโนไทป์ของพืชดอกในวงศ์ทานตะวัน มีชนิดเดียวคือ Crossostephium chinense มีลักษณะเด่นคือใบสีเขียวอมเทาถึงสีเทาเงิน ดอกออกเป็นช่อสีเหลือง นิยมปลูกเป็นไม้กระถาง

มีถิ่นกำเนิดในประเทศจีนเช่น เกาะไต้หวัน, กวางตุ้ง, บางส่วนของประเทศญี่ปุ่น, อินโดจีน, และฟิลิปปินส์ ได้รับการนำเข้าไปปลูกในประเทศไทย

อนุกรมวิธาน 
ชื่อเรียกอื่น ๆ คือ แอหนัง ปากหลาน ส่วนชื่อจีนคือ เล่านั่งฮวย หรือเหล่าหนั่งฮวย หรือหล่าวเหรินฮฺวา (จีนกลาง) 

มีถิ่นกำเนิดในประเทศจีน นำเข้ามาปลูกในเมืองไทยในสมัยรัชกาลที่ 2 และได้รับพระราชทานนามว่า “แอหนัง” ซึ่งเป็นชื่อของบุษบาขณะบวชเป็นชีในวรรณคดีเรื่องอิเหนา คนจีนมักเรียก “เล่านั่งฮวย” มีที่มาจากสีของใบที่มองดูคล้ายผมสีเทาของผู้สูงวัย

ชื่ออื่นในภาษาจีนคือ 蕲艾 (ฉีไอ้), 千年艾 (ไอ้พันปี), 芙蓉 (ฝูหรง), 海芙蓉 (ฝูหรงทะเล), 白芙蓉 (ฝูหรงขาว), 玉芙蓉 (ฝูหรงหยก), 香菊 (xiāng jú) หรือ เฮียงเก็ก (แต้จิ๋ว) หรือ เซียงจู๋ (จีนกลาง) (แปลว่า เบญจมาศหอม), 白香菊 (báixiāng jú; เบญจมาศขาวหอม), 白石艾 (ไอ้หินขาว), 白艾 (ไอ้ขาว), 日本海芙蓉 (ฝูหรงทะเลญี่ปุ่น)

ชื่อพ้องของ Crossostephium chinense (L.) Makino ได้แก่

 Absinthium chinense (L.) DC.
 Artemisia chinensis L.
 Chrysanthemum artemisioides (Less.) Kitam.
 Crossostephium artemisioides Less.
 Tanacetum chinense (L.) A.Gray ex Maxim.

พืชชนิดอื่นที่อาจสับสนถูกระบุว่าอยู่ใน สกุลเบญจมาศเงิน (Crossostephium) ซึ่งปัจจุบัน 2 ชนิดระบุให้อยู่ในสกุลโกฐจุฬาลัมพา (Artemisia) และ 1 ชนิดในสกุล Lepidolopsis ได้แก่ 

 เซจบรัชแคลิฟอร์เนีย (Artemisia californica) ในชื่อพ้อง: Crossostephium californicum (Less.) Rydb. และ Crossostephium foliosum Rydb.
 เสจบรัชเกาะ (Artemisia nesiotica P.H.Raven) ในชื่อพ้อง: Crossostephium insulare Rydb.
 Lepidolopsis turkestanica Regel & Schmalh. ในชื่อพ้อง: Poljakov turkestanicum Regel & Schmalh.

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
เป็นไม้พุ่มคลุมดิน หลายปี ลำต้นตั้งตรงหรือเอนทอดเลื้อยได้ สูง 10−40 เซนติเมตร แตกกิ่งแขนงมาก 

ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ เป็นรูปช้อน รูปไข่กลับ หรือรูปใบหอกกลับถึงรูปรี ยาว 2−4 กว้าง 0.4−0.5 เซนติเมตร เนื้อใบอวบหนา ใบมีสีเขียวอมเทาถึงสีเทาเงิน เหมือนหิมะเกาะ แตกใบมากในส่วนยอดกิ่ง ใบเล็กเรียงกันเป็นพุ่มรวมกันที่ปลายกิ่ง มีขนสั้นนุ่มสีขาวปกคลุมหนาแน่นทั่วใบ เมื่อขยี้ใบมีกลิ่นหอม ใบแก่มักเว้าเป็น 3 แฉก ใบมีลักษณะไม่ค่อยแน่นอน

ดอกออกเป็นช่อ ช่อดอกเป็นช่อกระจุก ดอกย่อยกลมสีเหลือง ออกที่ปลายยอดหรือตามง่ามใบปลายกิ่ง ค่อนข้างเล็ก เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 7 มิลลิเมตร มักออกดอกในช่วงที่มีอากาศเย็น โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาว

ผล เปลือกบางแห้ง มี 5 สัน

การแพร่กระจายและถิ่นที่อยู่ 
มีถิ่นกำเนิดในประเทศจีน บางส่วนของประเทศญี่ปุ่น, อินโดจีน, และฟิลิปปินส์ ได้รับการนำเข้าไปปลูกในประเทศไทย และประเทศมอริเชียส ในประเทศจีนพบพืชแถวบนโขดหินปะการัง ในมณฑลฝูเจี้ยน กวางตุ้ง ไต้หวัน ยูนนาน เจ้อเจียง

ในธรรมชาติเป็นพืชหายากและอาจถูกคุกคาม แต่มักได้รับการเพาะปลูกเพื่อใช้เป็นไม้ประดับและเป็นยา

การใช้ประโยชน์ 
พืชทั้งต้นใช้เป็นยารักษาอาการชักในวัยแรกเกิด

ใช้ตกแต่งสวนเป็นบอนไซ นิยมปลูกเป็นไม้กระถาง ไม้ประดับแปลง เป็นพืชที่ชอบดินร่วน ที่มีการระบายน้ำที่ดี มีปัญหาด้านเชื้อราเข้าทำลายทำให้ใบนั้นร่วงง่าย จึงไม่ควรตัดแต่งต้นต่ำกว่าครึ่งหนึ่งของทรงพุ่ม

อ้างอิง 

 

วงศ์ทานตะวัน