ข้ออักเสบ

ข้ออักเสบ () เป็นกลุ่มของภาวะที่เกิดการทำลายข้อต่อของร่างกาย ข้ออักเสบมีได้มากกว่าร้อยรูปแบบ โดยรูปแบบที่พบมากที่สุดคือข้อเสื่อม (osteoarthritis) ซึ่งเกิดจากการบาดเจ็บของข้อต่อ การติดเชื้อของข้อและอายุ ส่วนข้ออักเสบรูปแบบอื่นเช่นข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคข้อสะเก็ดเงิน จากภาวะภูมิต้านตนเอง ข้ออักเสบติดเชื้อ โรคเกาต์ซึ่งเกิดจากการสะสมของผลึกกรดยูริกในข้อและทำให้เกิดการอักเสบ นอกจากนี้ยังมีการสะสมของผลึกแคลเซียมไพโรฟอสเฟตซึ่งเรียกว่า โรคเกาต์เทียม

ประวัติและการตรวจร่างกาย 
โรคข้ออักเสบทั้งหมดจะมาด้วยอาการปวด ซึ่งรูปแบบการปวดจะแตกต่างกันตามชนิดของข้ออักเสบและตำแหน่ง ข้ออักเสบรูมาตอยด์มักมีอาการปวดตอนเช้า ในระยะแรกผู้ป่วยมักบอกว่าอาการปวดหายไปหลังจากอาบน้ำตอนเช้า ในผู้สูงอายุหรือเด็กอาจไม่ได้มาด้วยอาการปวด เพราะผู้สูงอายุมักขยับร่างกายได้น้อย ส่วนในเด็กเล็กผู้ป่วยจะปฏิเสธที่จะใช้แขนขาข้างที่เป็น

ข้อมูลเกี่ยวกับประวัติการเจ็บป่วยช่วยบอกการวินิจฉัยโรคได้ โดยลักษณะสำคัญคือเวลาและความเร็วขณะเกิดอาการ รูปแบบของข้อที่เกี่ยวข้อง ความสมมาตร อาการปวดข้อตอนเช้า ความรู้สึกข้อตึงยึดหรือล็อกเมื่อไม่ได้ทำกิจกรรม ปัจจัยที่กระตุ้นหรือทุเลาอาการ และอาการในระบบอื่นๆ การตรวจร่างกายจะช่วยยืนยันการวินิจฉัยหรืออาจบ่งถึงโรคทางกายอื่นที่ทำให้เกิดอาการที่ข้อ ภาพถ่ายรังสีมักใช้เพื่อติดตามอาการหรือประเมินความรุนแรงของโรค

การตรวจเลือดและเอกซเรย์ที่ข้อที่เป็นมักทำเพื่อให้ได้การวินิจฉัยแน่นอน การตรวจเลือดทำเมื่อสงสัยข้ออักเสบบางอย่าง อาทิ รูมาตอยด์ แฟกเตอร์, แอนตินิวเคลียร์แฟกเตอร์ (ANF) และแอนติบอดีจำเพาะอื่น

ชนิดของข้ออักเสบ 
 ข้ออักเสบปฐมภูมิ
 ข้อเสื่อม
 ข้ออักเสบรูมาตอยด์
 ข้ออักเสบติดเชื้อ
 เกาต์และเกาต์เทียม
 ข้ออักเสบในวัยเยาว์
 โรคสติลล์
 กระดูกสันหลังอักเสบยึดติด

 ข้ออักเสบทุติยภูมิ
 ลูปัส อีริทีมาโตซัส
 กลุ่มอาการเอห์เลอส์-แดนลอส
 ซาร์คอยโดซิส
 จ้ำเลือดฮีน็อช-เชินไลน์
 โรคข้อสะเก็ดเงิน
 โรคข้อแบบปฏิกิริยา
 ฮีโมโครมาโตซิส
 ตับอักเสบ
 วิจิเนอร์ แกรนูโลมาโตซิส (และกลุ่มอาการหลอดเลือดอักเสบอื่น)
 โรคไลม์
 ไข้เมดิเตอร์เรเนียนที่เป็นกันในครอบครัว
 Hyperimmunoglobulinemia D with recurrent fever
 TNF receptor associated periodic syndrome
 โรคลำไส้อักเสบ (รวมทั้งโรคโครห์นและลำไส้ใหญ่อักเสบแบบมีแผล)

 โรคที่มีอาการแสดงคล้ายข้ออักเสบ
 นิ้วปุ้ม
 มัลติเพิล ไมอิโลมา
 โรคกระดูกพรุน
 อีริทีมา อินเฟ็กทิโอซัม (โรคที่ห้า)

การรักษา 
วิธีการรักษาแตกต่างกันออกไปตามชนิดของข้ออักเสบ ได้แก่ กายภาพบำบัด การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต โรคข้ออักเสบพบได้บ่อยในผู้สูงอายุและยังพบมากใน
ผู้หญิงมากกว่าในผู้ชาย การรักษา เช่น การออกกำลังกายและการควบคุมน้ำหนัก การใช้อุปกรณ์พยุง ยา และอาหารเสริม การผ่าตัดเปลี่ยนข้อมักทำในข้ออักเสบที่มีการสึกกร่อน

โดยทั่วไปแล้วมีการศึกษาแสดงว่าการออกกำลังกายที่ข้อต่อที่เป็นสามารถทำให้อาการปวดทุเลาอย่างมากในระยะยาว นอกจากนี้การออกกำลังกายที่ข้อที่อักเสบช่วยรักษาข้อต่อรวมทั้งสุขภาพโดยรวมของบุคคลนั้น

อ้างอิง 

การอักเสบ
โรคกระดูก