ปะลีน

ปะลีน (, "บัลลังก์") ตามที่วงการปราชญ์พม่าแต่โบราณรับรู้กันมีอยู่หกประเภท ถือเป็นสัญลักษณ์สำคัญของสถาบันกษัตริย์พม่า ปรากฏเด่นชัดในสถาปัตยกรรมพม่าและในการเขียนรูปลักษณ์ทางพุทธของพม่า ปัจจุบันยังปรากฏในตราสัญลักษณ์กระทรวงการศาสนาและวัฒนธรรมพม่า

ประเภท
วงการปราชญ์พม่าแต่โบราณจำแนกบัลลังก์เป็นหกประเภท ดังนี้

 อปราชิตบัลลังก์ ( อะปะราซิตะปะลีน; ) คือ บัลลังก์ของพระพุทธเจ้า
 กมลาสนบัลลังก์ ( กะมะลาตะนะปะลีน; ) คือ บัลลังก์ของพระพรหม
 ทิพพาสนบัลลังก์ ( เดะบาตะนะปะลีน; ) คือ บัลลังก์ของนะ
 ราชบัลลังก์ ( ยาซะบะลีน; ) คือ บัลลังก์ของกษัตริย์
 ธรรมาสนบัลลังก์ ( ดะมาตะนะปะลีน; ) คือ บัลลังก์ (ธรรมาสน์) ของพระภิกษุ
 อัฏกรณบัลลังก์ ( อะตะกะระนะปะลีน; ) คือ บัลลังก์ของตุลาการ

ราชบัลลังก์

ก่อนยุคอาณานิคม ราชบัลลังก์เป็นที่ประทับของพระมหากษัตริย์และพระอัครมเหสี ตามธรรมเนียมแล้วราชสำนักพม่ามีราชบัลลังก์แปดประเภทตั้งอยู่ในท้องพระโรงเก้าแห่ง ทำให้เกิดภาษิตว่า "แปดบัลลังก์ เก้าท้องพระโรง" ()

ช่างไม้ในราชสำนักซึ่งสืบทอดความรู้จากรุ่นสู่รุ่นเป็นผู้แกะสลักราชบัลลังก์จากไม้ ราชบัลลังก์แต่ละประเภทใช้ไม้ ลวดลาย และรูปแบบที่แตกต่างกันไป โหรจะเลือกฤกษ์งามยามดีสำหรับเริ่มงาน และจะมีราชพิธีบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อป่าวประกาศการก่อสร้าง เมื่อแกะสลักเสร็จแล้ว จะเคลือบด้วยยางไม้ และตกแต่งด้วยทองคำเปลวกับกระเบื้องแก้ว ก่อนจะกระจายไปตั้งไว้ ณ โถงต่าง ๆ ในพระราชวัง

ราชบัลลังก์ทั้งแปดประเภท ได้แก่

ราชบัลลังก์ที่สำคัญที่สุด คือ สีหาสนบัลลังก์ ซึ่งมีแบบจำลองอยู่ในรัฐสภา

นอกจากนี้ ราชบัลลังก์ยังจัดกลุ่มตามความสูงได้ดังนี้

 มหาบัลลังก์ ( มะฮาปะลีน​) - 
 มัชฌิมบัลลังก์ ( มะซิมะปะลีน) - 
 จุลบัลลังก์ ( ซูละปะลีน) -

การใช้งานในพุทธศาสนา

ปะลีนใช้ตั้งรูปสองมิติและสามมิติของพระพุทธเจ้า เรียกกันหลายอย่าง เช่น ก่อปะลีน (), พะย่าปะลีน () หรือ ซะมะคาน () ซึ่งมาจากคำว่า สมฺมขณฺฑ ในภาษาบาลี

ปะลีนยังเป็นลักษณะเด่นของศาลพุทธประจำครัวเรือนหลายแห่งในพม่า

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

วัฒนธรรมพม่า
คำและวลีภาษาพม่า
บัลลังก์