นกมุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล

นกมุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล หรือ นกมุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาลแดง (;  ) เป็น นกชนิดหนึ่งในวงศ์นกมุ่นรก (Pellorneidae)  พบใน ภูฏาน จีน อินเดีย ลาว เมียนมา และ เวียดนาม  มีถิ่นที่อยู่ตามธรรมชาติในป่าดิบเขาในเขตร้อนชื้นหรือเขตกึ่งร้อน เป็นนกประจำถิ่นของประเทศไทยที่พบเห็นได้ยาก

อนุกรมวิธาน 
นกมุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล เป็นนกใน ในวงศ์นกมุ่นรก (Pellorneidae) ของลำดับนกเกาะคอน (Passeriformes) ซึ่งมี 4 ชนิดย่อยที่เป็นที่ยอมรับ ดังนี้

ชนิดย่อย 
 Schoeniparus dubius dubius — อาศัยในเขตป่าสนของประเทศเมียนมา ถึงเขตรอยต่อในประเทศ จีน (ยูนนาน) และบางส่วนในภาคเหนือตอนล่างของไทย ชนิดย่อยนี้เป็นนกประจำถิ่นของประเทศไทยแต่อยู่ในสถานะพบได้ยาก
 Schoeniparus dubius cui — พบในเวียดนามตอนกลาง (ภูเขา Ngoc Linh จังหวัดกอนตูม) และบางส่วนในภาคเหนือของเวียดนาม
 Schoeniparus dubius mandellii — กระจายพันธุ์ทางใต้ของรัฐอัสสัม (ฝั่งใต้ของแม่น้ำพรหมบุตร) ไปจนถึงเมียนมา (แถบเทือกเขาของรัฐชีน ในภาคตะวันตกของเมียนมา)
 Schoeniparus dubius genestieri — ในทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศจีน (บริเวณมณฑลชิงไห่ฝั่งตะวันตก ยูนนาน และกุ้ยโจว) ถึงอินโดจีน ได้แก่ ลาว

ลักษณะทางชีววิทยาและพฤติกรรม 
ลักษณะเด่นที่ต่างจากนกมุ่นรกอื่น ๆ คือ หน้าผากสีน้ำตาลแกมส้ม กระหม่อมถึงท้ายทอยน้ำตาลแดงเข้ม มีแถบสีดำบาง ๆ เหนือคิ้วยาวสีขาว หน้าถึงข้างคอน้ำตาลเทาเกือบดำ มีลายขีดขาวตอนท้ายของหัว

ลำตัวด้านบนน้ำตาลแกมแดง คอขาวนวล ลำตัวด้านล่างสีน้ำตาลอ่อน

เคลื่อนไหวเป็นฝูงขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ซึ่งไม่ค่อยพบกับรวมกับนกชนิดอื่นซึ่งต่างจากนกมุ่นรกอื่น ๆ เสียงร้องมีหลากหลาย เช่น เสียงร้องแบบแหบเขย่ายาวนานและเร่งความถี่ตามด้วยเสียงหวีดสามครั้ง เสียงร้องแบบสั้น ตี-ตี๊-ตี่-ตี้ และตามด้วยเสียงคล้ายผิวปาก แหว่ว ๆ สามถึงสี่ครั้ง โดยโน้ตตัวสุดท้ายมีแนวโน้มที่จะคมและดังที่สุด

ถิ่นที่อยู่และการกระจายพันธุ์ 
ในประเทศไทย ถิ่นอาศัยในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง ในป่าดิบเขา ชายป่า ที่มีความสูง 1,600-2,100 เมตร อยู่ในสถานะพบได้ยากและมีรายงานการพบที่ยอดเขาโมโกจู อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ จังหวัดกำแพงเพชร และยอดเขาขะเจอลา เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง จังหวัดตาก  

รายงานที่พบในประเทศไทย

 พบหลายฝูง ๆ ละ 9-10 ตัว  บางฝูงอาจมากถึง 20 ตัว และถ่ายภาพไว้ได้ บนดอยโมโกจู ตั้งแต่ระดับความสูง  1,600 เมตร จนถึงยอดสูงสุดคือ 1,964 เมตร ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติแม่วงก์  จังหวัดกำแพงเพชร ระหว่างวันที่ 24-26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543 โดย วัชระ  สงวนสมบัติ โดม ประทุมทอง กฤษณ์ มุติตาภรณ์ บารมี เต็มบุญเกียรติ  และเสาร์วดี มังกรศักดิ์สิทธิ์ 
  พบบนยอดดอยสูงสุด ระดับความสูง 2,152 เมตร  ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง จังหวัดตาก ระหว่างวันที่ 24-25 เมษายน  พ.ศ. 2544 โดย ฟิลิป ดี ราวด์ 
 พบหลายฝูงบนดอยโมโกจู ตั้งแต่ระดับความสูง 1,600 เมตร  จนถึงยอดสูงสุด คือ 1,964 เมตร ในอุทยานแห่งชาติแม่วงก์ จังหวัดกำแพงเพชร  ระหว่างวันที่ 21-22 มกราคม พ.ศ. 2545 โดย อวยพร ขวัญแพ ประสิทธิ์ จันเสรีกร  และคณะ 
  เดือนธันวาคม พ.ศ. 2546 พบนกหลายฝูง ฝูงละไม่ต่ำกว่า 6-7 ตัว ที่ระดับความสูง 1,600 เมตร จนถึงที่แคมป์ 2 โดย มาโนช แตงตุ้ม และคณะ  - สถานภาพของนกชนิดนี้พบได้ไม่ยากนักระหว่างการเดินทางขึ้นสู่ยอดดอยโมโกจู

อ้างอิง 

 Collar NJ & Robson, C. 2007 วงศ์ Timaliidae (Babblers) pp. 70 - 291 นิ้ว; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, DA eds. Handbook of the Birds of the World, Vol. 12. Picathartes ถึงหัวนมและ Chickadees Lynx Edicions, Barcelona
สิ่งมีชีวิตที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์
มุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล
มุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล
มุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล
มุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล
มุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล