การบําบัดโดยพืช

การฟื้นฟูสภาพสิ่งแวดล้อมด้วยพืช (Phytoremediation) คือการใช้กระบวนการทำงานของพืชเพื่อเคลื่อนย้าย เก็บ หรือทำให้สารมลพิษในสิ่งแวดล้อมเป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิตอื่นน้อยลง กลไกของการฟื้นฟูที่สำคัญได้แก่
 การสกัดด้วยพืช (Phytoextraction) พืชดูดซึมสารมลพิษขึ้นจากดินเข้าสู่รากของพืช แล้วนำไปสะสมที่ยอดหรือราก พบทั้งในกรณีการสะสมโลหะหนัก สารประกอบของโลหะหนักและกัมมันตภาพรังสี การใช้พืชสะสมธาตุโลหะหนักมีข้อเสียคือ พืชมักจะสะสมธาตุโลหะได้ดีชนิดเดียว มีการเจริญเติบโตช้าและต้นมีขนาดเล็กกว่าพืชชนิดเดียวกันที่ไม่ได้สะสมโลหะ
 การกรองด้วยรากพืช (Rhizofiltration) หรือการดูดซับทางชีวภาพ (Biosorbtion) พืชดูดซับหรือตกตะกอนสารมลพิษด้วยราก หรือดูดซับไว้ในเซลล์ ส่วนใหญ่เป็นพืชน้ำ
 การตรึงด้วยพืช (Phytostabilization) พืชดูดซับสารพิษไว้อยู่ในรูปที่เคลื่อนที่ได้น้อยลง หรืออยู่ในรูปที่สิ่งมีชีวิตนำไปใช้ไม่ได้ วิธีนี้สามารถใช้ได้ผลเพียงชั่วคราวเท่านั้น เพราะการควบคุมให้โลหะทุกชนิดอยู่ในรูปที่ไม่เคลื่อนที่และไม่เป็นพิษนั้นทำได้ยาก
 การทำให้ระเหยด้วยพืช (Phytovolatilization) เป็นการทำให้ธาตุโลหะหรือสารประกอบของโลหะที่ระเหยได้ขึ้นมาจากดินโดยแรงดึงจากการคายน้ำ แล้วปล่อยออกทางใบ เหมาะกับธาตุโลหะที่เมื่ออยู่ในรูปที่เป็นไอแล้วมีความเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตน้อยลง
 การย่อยสลายด้วยพืช (Phytodegradation) พืชดูดซึมสารมลพิษเข้าไปในพืชแล้วย่อยสลายหรือเปลี่ยนแปลงด้วยเมตาบอลิซึมของพืชเอง หรือเปลี่ยนเป็นสารที่แบคทีเรียสามารถย่อยสลายต่อไปได้
 การกระตุ้นด้วยพืช (Phytostimulation) รากหลั่งสารออกมาจากรากพืชที่ยังมีชีวิตอยู่หรือจากการสลายตัวของรากพืชที่ตายแล้ว เพื่อกระตุ้นการเจริญเติบโตของแบคทีเรียในดิน หรือเชื้อราไมคอร์ไรซา ทำให้จุลินทรีย์ย่อยสลายสารมลพิษได้ดีขึ้น เป็นกระบวนการที่ใช้กับสารอินทรีย์ที่ละลายน้ำได้น้อย เช่น ปิโตรเลียม พีเอเอช และ พีซีบี

อ้างอิง 
 วราภรณ์ ฉุยฉาย. 2551. การฟื้นฟูสภาพสิ่งแวดล้อมด้วยพืช: phytoremediation. วารสารวิชาการราชภัฏตะวันตก. 3(1): 134-145

ดูเพิ่ม 
 รายชื่อพืชที่สะสมโลหะได้ดี
 รายชื่อพืชที่สะสมสารอินทรีย์ได้ดี

แหล่งข้อมูลอื่น 
 What is Phytoremediation?  A good overview.
 International Journal of Phytoremediation - devoted to the publication of current laboratory and field research describing the use of plant systems to remediate contaminated environments.
 Using Plants To Clean Up Soils - from Agricultural Research magazine
 Phytoremediation website hosted by the Missouri Botanical Garden  - Review Articles, Conferences, Phytoremediation Links, Research Sponsors, Books and Journals, and Recent Research.
 “Phytoremediation Website” - Includes reviews, conference announcements, lists of companies doing phytoremediation, and bibliographies. 
 “An Overview of Phytoremediation of Lead and Mercury” June 6 2000. The Hazardous Waste Clean-Up Information Web Site. 
 “Enhanced phytoextraction of arsenic from contaminated soil using sunflower” September 22 2004. U.S. Environmental Protection Agency.
 “Getting the lead out”, June 1995. Vegetarian Times. 
 “Phytoextraction”, February 2000. Brookhaven National Laboratory 2000. 
 “Phytoextraction of Metals from Contaminated Soil” April 18, 2001. M.M. Lasat
 July 2002. Donald Bren School of Environment Science & Management.
 “Phytoremediation” October 1997. Department of Civil Environmental Engineering. 
 “Phytoremediation” June 2001, Todd Zynda. 
 “Phytoremediation of Lead in Residential Soils in Dorchester, MA” May, 2002. Amy Donovan Palmer, Boston Public Health Commission. 
 “Technology Profile: Phytoextraction” 1997. Environmental Business Association.
 “The role of EDTA in lead transport and accumulation by Indian mustard” June 1998.

เทคโนโลยีชีวภาพ
วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม
สรีรวิทยาของพืช
การบำบัดสารมลพิษทางชีวภาพ
การฟื้นฟูระบบนิเวศ