กีปู

กีปู () เป็นวิธีการเก็บบันทึกข้อมูลตัวเลขของวัฒนธรรมโบราณในแถบเทือกเขาแอนดีส กีปูจะประกอบด้วยเชือกหลักหนึ่งเส้นที่ถูกผูกไว้ด้วยเชือกหลากสีที่มีปมลักษณะแตกต่างกัน ตัวเลขจะถูกบันทึกเป็นเลขฐานสิบ คำว่ากีปูในภาษาเกชัวแปลว่า "ปม" ชาวอินคาไม่มีตัวอักษรและตัวเลข ดังนั้นจึงใช้เชือกหลากสีและการมัดปมเชือกเพื่อแสดงจำนวน สำหรับการนับตัวเลขจะใช้เลขฐานสิบเช่นกัน ตัวอย่าง หากเชือกหลักหน่วย มี 6 ปม เชือกหลักสิบมี 6 ปม ก็หมายถึงจำนวน 66   

ในสมัยของอาณาจักรอินคา กีปูถูกใช้อย่างกว้างขวาง เช่นการสำรวจประชากร การนับฝูงสัตว์ของกษัตริย์ การเก็บภาษี การวัดขนาดที่ดิน และการบันทึกข้อมูลปฏิทิน ผู้เก็บรักษากีปูที่เรียกว่า กีปูกามายุค (Quipu-kamayuq) จะมีหน้าที่สร้างกีปูขึ้นพร้อมกับจดจำคำอธิบายของกีปูนั้น ๆ ตำแหน่งนี้มักสืบทอดจากพ่อสู่ลูกไปพร้อมกับคำอธิบายกีปูแต่ละอัน

ปัจจุบันมีกีปูหลงเหลืออยู่เพียงประมาณ 600 อันทั่วโลก เพราะถูกชาวสเปนที่เข้ายึดครองอาณาจักรอินคานำไปเผาทิ้งเนื่องจากคิดว่าเชือกเหล่านั้นเกี่ยวข้องกับความชั่วร้าย

อ้างอิง 
Terence N. D'Altroy, The Incas, Blackwell Publishing, 2002, หน้า 15-19.

จักรวรรดิอินคา
สัญกรณ์คณิตศาสตร์