สาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา

สาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา (; บอสเนีย: ) เป็นอดีตรัฐชาติซึ่งถ่ายทอดสิทธิ์ทางอำนาจและพันธะให้แก่ประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาในปัจจุบัน

สาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาดำรงอยู่อย่างถูกต้องตามกฎหมายจนกระทั่งมีการร่วมลงนามในเอกสารแนบ 4 ของความตกลงเดย์ตัน (ซึ่งบรรจุรัฐธรรมนูญแห่งบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาไว้) เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 1995 แต่เอกสารทางการอื่น ๆ เปิดเผยว่า รัฐนี้ดำรงอยู่จนถึงสิ้นปี ค.ศ. 1997 เมื่อขั้นตอนการดำเนินงานตามความตกลงเดย์ตันสิ้นสุดและรัฐธรรมนูญแห่งบอสเนียฯ มีผลบังคับตั้งแต่บัดนั้น ช่วงเวลาส่วนใหญ่ของสาธารณรัฐบอสเนียฯ ตกอยู่ในภาวะสงครามบอสเนีย ในขณะนั้น กลุ่มชาติพันธุ์หลักอื่น ๆ ในสาธารณรัฐบอสเนียฯ (ชาวบอสเนียเชื้อสายเซิร์บและชาวบอสเนียเชื้อสายโครแอต) จัดตั้งหน่วยการเมืองของกลุ่มตนขึ้น (ได้แก่สาธารณรัฐเซิร์ปสกาและสาธารณรัฐโครเอเชียแห่งเฮิร์ตเซก-บอสเนียตามลำดับ) ทำให้ชาวบอสนีแอกกลายเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หลักที่เหลืออยู่ของสาธารณรัฐบอสเนียฯ

อย่างไรก็ตาม ตามความตกลงวอชิงตัน ค.ศ. 1994 ชาวบอสเนียเชื้อสายโครแอตได้เข้าร่วมกับชาวบอสเนียเชื้อสายบอสนีแอกเพื่อสนับสนุนการจัดตั้งสหพันธรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาให้เป็นหน่วยการปกครองร่วมกันในระดับรองจากรัฐชาติ และในปี ค.ศ. 1995 ความตกลงเดย์ตันได้รวมสหพันธรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาและสาธารณรัฐเซิร์ปสกา (ซึ่งเป็นหน่วยการปกครองของชาวบอสเนียเชื้อสายเซิร์บ) เข้ากับรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาตามที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

การปกครอง
สาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา ในช่วงแรก ปกครองโดยระบบสาธารณรัฐ มีอำนาจการปกครอง 3 ฝ่าย คือ รัฐบาล รัฐสภา และ ตุลาการ แต่อำนาจของสาธารณรัฐมักถูกครอบงำโดยระบอบทหาร เนื่องจากสภาพสงคราม ทำให้ในคณะรัฐบาลกองทัพแทบจะมีบทบาทในการบริหารประเทศ ร่วมกับ คณะรัฐบาล 

ในช่วงแรกของสาธารณรัฐ สาธารณรัฐปกครองโดยสองชนชาติ คือ ชาวบอสนีแอก และ ชาวโครแอต แต่ในกลางปี ค.ศ.1992 ชาวโครแอท ก่อการแบ่งแยกดินแดน ทำให้ระบบพหุสังคมล่มสลายเหลือเพียงชาวบอสนีแอก และในช่วงปี ค.ศ.1993 สาธารณรัฐ ก็ประกาศ สถาปนาเป็นสาธารณรัฐอิสลาม(Republika Islamska) เนื่องจากเหลือเพียงชาวมุสลิม ที่เป็นประชากรของสาธารณรัฐ สาธารณรัฐจึงประกาศตัวเป็น สาธารณรัฐอิสลาม 

1 มีนาคม ปี ค.ศ.1994 หลังสนธิสัญญาวอชินตัน สาธารณรัฐก็รวบประชาคมเฮิร์ตเซโก-บอสเนีย ซึ่งเคยพยายามแบ่งแยกดินแดน มาเข้าเป็นส่วนหนึงของสาธารณรัฐตามสนธิสัญญากับโครเอเชีย ที่ให้ชาวโครแอทในบอสเนีย เป็นประชากรของสาธารณรัฐ ทำให้สาธารณรัฐต้องสละความเป็นสาธารณรัฐอิสลาม เพื่อจัดตั้งรัฐพหุสังคม และสร้างพื้นฐานของรัฐชาติ บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาใหม่ ซึ่งจะเป็นรัฐพหุสังมปกครองโดยระบบสมาพันธรัฐในทางพฤตินัย

การล่มสลายของยูโกสลาเวีย

 25 มิถุนายน ค.ศ. 1991 - โครเอเชียและสโลวีเนียประกาศแยกตัว
 6 เมษายน ค.ศ. 1992 - เกิดสงครามระหว่างรัฐบาลบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนากับชาวบอสเนียเชื้อสายเซิร์บเนื่องจากความพยายามแยกตัวเป็นอิสระ
 21 พฤศจิกายน ค.ศ. 1995 เซอร์เบียและมอนเตเนโกร โครเอเชีย และสาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา ลงนามในข้อตกลงสันติภาพ ภายหลังจากการโจมตีทางอากาศของนาโตในเซอร์เบีย

อ้างอิง

รัฐสิ้นสภาพในคาบสมุทรบอลข่าน
รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2535
สงครามบอสเนีย
อดีตรัฐสมาชิกสหประชาชาติ