พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา

มหาอำมาตย์ตรี พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา (25 กันยายน พ.ศ. 2414 - 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2470) เป็นพระราชโอรสในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญกับจอมมารดาเลี่ยมใหญ่

พระกรณียกิจ 
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา มีพระนามเดิมว่า พระบวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณประวัติ ทรงรับราชการในรัชกาลที่ 5 ทรงเข้ารับราชการในกรมยุทธนาธิการ ตำแหน่งเสมียนฝึกหัด จนได้เลื่อนเป็นนายร้อยเอก ต่อมาในปี พ.ศ. 2435 ย้ายมารับราชการในกระทรวงมหาดไทย เป็นพนักงานหนังสือลับ จากนั้นในวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2444 โปรดเกล้าฯ ให้เป็น ปลัดบัญชี กระทรวงมหาดไทย และได้เป็น ข้าหลวงตรวจการกรมสรรพากรนอก เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2451 ต่อมาได้เลื่อนเป็นเจ้ากรมมหาดไทย ในรัชกาลที่ 6 เป็นเลขานุการหอพระสมุดวชิรญาณ ถึงวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 โปรดให้สถาปนาเป็น พระราชวรวงษ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา ทรงศักดินา 11000 ต่อมาได้รับโปรดเกล้าฯ เป็นองคมนตรี และทรงพระราชทานยศนายกองตรีเสือป่า

สิ้นพระชนม์ 
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา ประชวรพระวาโย สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 7 เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2470 เวลา 23:30 น. พระชันษา 56 ปี วันต่อมาเวลา 16:30 น. เจ้าพนักงานสรงพระศพ แล้วเชิญพระศพลงพระหีบลอง ตั้งบำเพ็ญกุศลที่วัดส้มเกลี้ยง

วันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2473 เวลา 17:30 น. พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ มาพระราชทานเพลิงพระศพพร้อมกับพระศพพระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิไลยวรวิลาส ณ พระเมรุ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร เช้าวันต่อมาพระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ เสด็จมาบำเพ็ญกุศลสามหาบ แล้วเจ้าพนักงานเชิญพระอัฐิไปประดิษฐานในพระอุโบสถวัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร เป็นต้นราชสกุลกัลยาณะวงศ์

พระโอรสธิดา 
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา 
เป็นต้นราชสกุลกัลยาณวงศ์ มีหม่อมหลายคน เช่น หม่อมผิน หม่อมช้อย มีพระโอรสธิดา 7 องค์ ดังนี้
หม่อมเจ้าปรีชา กัลยาณวงศ์ ประสูติแต่หม่อมผิน มีโอรส คือ หม่อมราชวงศ์จุลปรีชา กัลยาณวงศ์
หม่อมเจ้าวรพุฒิพิไลย กัลยาณวงศ์ (12 มิถุนายน พ.ศ. 2461 – 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2539) ประสูติแต่หม่อมผิน เสกสมรสกับหม่อมสมถวิล กัลยาณวงศ์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม พงษ์สุวรรณ) มีโอรสธิดา 11 คน
หม่อมราชวงศ์ลัดดาวัลย์ นามอำนาจ
หม่อมราชวงศ์ทรงศรี ราชพิตร
หม่อมราชวงศ์เรวดี สงวนศิษย์
หม่อมราชวงศ์พิไลยวรรณ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์วรพจน์ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์ศิริพิไลย กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์วรพงษ์ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์นิวัติ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์วราภรณ์ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์พิพัฒน์ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์วีรพงษ์ กัลยาณวงศ์
หม่อมเจ้าอำไพพิลาศ กัลยาณวงศ์ (? – ก่อน พ.ศ. 2540) ประสูติแต่หม่อมผิน 
หม่อมเจ้าพิศวาสกวี กัลยาณวงศ์ (27 ตุลาคม พ.ศ. 2464 – ?) ประสูติแต่หม่อมผิน
หม่อมเจ้าพงศ์กวี สีขาว (22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 – ก่อน พ.ศ. 2540) ประสูติแต่หม่อมผิน
หม่อมเจ้ากัลยาณบุตร กัลยาณวงศ์
หม่อมเจ้าชาย ไม่ปรากฏพระนาม (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2456 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2457)

พระเกียรติยศ

พระอิสริยยศ 
พระบวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณประวัติ (25 กันยายน พ.ศ. 2414 - 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2454)
พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณประวัติ (15 กรกฎาคม พ.ศ. 2454 - 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456)
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 - ปัจจุบัน)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

ตำแหน่ง 
 13 เมษายน พ.ศ. 2444 ปลัดบัญชีกระทรวงมหาดไทย
 15 สิงหาคม พ.ศ. 2451 ข้าหลวงตรวจการกรมสรรพากรนอก
 29 พฤศจิกายน 2459 – เลขานุการวรรณคดีสโมสร

พระยศ

พระยศพลเรือน
 20 มิถุนายน พ.ศ. 2459 - อำมาตย์เอก
 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459 - มหาอำมาตย์ตรี

พระยศทหาร
นายร้อยตรี
นายร้อยเอก

พระยศเสือป่า
 8 ธันวาคม พ.ศ. 2460 - นายกองตรี

พงศาวลี

อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

 บรรณานุกรม

 
 

พระราชวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าชาย
กรมหมื่น
พระราชโอรสในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ
 
กวีชาวไทย
สมาชิกกองเสือป่า
ทหารบกชาวไทย
ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
องคมนตรีในรัชกาลที่ 6