ทรัพยศาสตร์

ทรัพยศาสตร์ หรือมีที่สะกดว่า ทรัพย์ศาสตร์ หรือต้นฉบับเดิมชื่อ ทรัพย์สาตร์ ชั้นต้น เป็นตำราวิชาเศรษฐศาสตร์ โดย พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค) จัดพิมพ์ครั้งแรกใน พ.ศ. 2454 จัดเป็นหนึ่งในหนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน ประเภทสารคดี และถือเป็นตำราเศรษฐศาสตร์เล่มแรกของไทย

เนื้อหา 
หนังสือกล่างถึงสภาพความยากจนในสยาม แนวทางแก้ไขและพัฒนาเศรษฐกิจ และการจัดระบบเศรษฐกิจใหม่เพื่อลดการเอาเปรียบและความเหลื่อมล้ำทางสังคม 

ผู้เขียนแบ่งปัจจัยการผลิตออกเป็น 3 ประการ คือ ที่ดิน แรงทำการ และทุน ซึ่งในทัศนะของผู้เขียนมองว่าทุนเป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจไทย เนื่องจากช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และการลงทุนทำให้เกิดผลตอบแทนงอกเงย ชี้ให้เห็นความเหลื่อมล้ำระหว่างสัดส่วนการถือครองทุนในระบบเศรษฐกิจ แรงงานได้ส่วนแบ่งจากการผลิตน้อย แต่นายทุนที่ผูกขาดปัจจัยการผลิตได้ส่วนแบ่งมาก อย่าไรก็ดี ผู้เขียนยังไม่ต้องการยกเลิกกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคลเพราะมองว่ากรรมสิทธิ์ก่อให้เกิดแรงจูงใจในการทำงาน ผู้เขียนเสนอให้ใช้ระบบสหกรณ์และการรวมตัวกันจัดตั้ง "สมาคมคนทำงาน" นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เรียกร้องให้รัฐบาลจัดการศึกษาขั้นต่ำในชั้นประถมศึกษาโดยไม่เก็บเงินแก่ราษฎร

การจัดพิมพ์ 
หนังสือดังกล่าวจัดพิมพ์สองเล่มใน พ.ศ. 2454 ต่อมาใน พ.ศ. 2474 ทองเปลว ชลภูมิ นำเฉพาะเล่มแรกมาพิมพ์ใหม่ชื่อ เศรษฐวิทยาชั้นต้น หลังจากนั้น ผู้เขียนได้ประพันธ์เล่ม 3 ออกมาชื่อ เศรษฐกิจและการเมือง ใน พ.ศ. 2477 แต่หาต้นฉบับไม่พบ

ปฏิกิริยา 
หนังสือดังกล่าวได้รับความนิยมทันทีที่จัดพิมพ์ ทว่าพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงไม่พอพระทัยกับหนังสือเล่มนี้มากและมีรับสั่งให้พระยาสุริยานุวัตรยุติการเขียน พระองค์ทรงใช้นามปากกา "อัศวพาหุ" วิจารณ์หนังสือดังกล่าวลงในวารสารสมุทสาร ของราชนาวีสมาคมแห่งกรุงสยาม ระบุว่า การแบ่งชนชั้นในสยามอย่างในยุโรปเป็นสิ่งไม่ถูกต้อง และว่าหากผู้ใดมีความสามารถก็สามารถเลื่อนชนชั้นทางสังคมได้ทั้งนั้น นอกจากนี้ยังวิจารณ์การใช้สำนวนภาษาและการนำเสนอข้อมูล พร้อมทั้งเสนอให้กระทรวงธรรมการไม่ควรใช้หนังสือเล่มนี้เป็นตำราเรียนอีกด้วย แม้กระทรวงธรรมการจะออกใบอนุญาตให้เป็นตำราเรียนแล้วก็ตาม ต่อมารัฐบาลสั่งห้ามเผยแพร่หนังสือดังกล่าว ซึ่งเชื่อมโยงกับกฎหมายห้ามสอนลัทธิเศรษฐกิจในสยาม จนกระทั่งกลับมาเผยแพร่ได้อีกครั้งเมื่อมีการจัดการเรียนการสอนลัทธิเศรษฐกิจในมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมืองเมื่อ พ.ศ. 2477

ดูเพิ่ม 
 ยูโทเปีย
 ความมั่งคั่งของประชาชาติ
 ว่าด้วยทุน
 เค้าโครงการเศรษฐกิจ พ.ศ. 2475

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 

หนังสือเศรษฐศาสตร์
หนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน
หนังสือต้องห้ามในประเทศไทย
ผลงานในปี พ.ศ. 2454