รัฐประหารในประเทศชิลี พ.ศ. 2516

รัฐประหารในประเทศชิลี พ.ศ. 2516 เป็นเหตุการณ์จุดเปลี่ยนในประวัติศาสตร์ชิลีและสงครามเย็น หลังจากช่วงความไม่สงบทางสังคมและการเมืองระหว่างรัฐสภาของชิลีฝ่ายขวากลางและประธานาธิบดีซัลบาดอร์ อาเยนเด แห่งพรรคสังคมนิยมชิลีที่เพิ่งได้รับการเลือกตั้ง และสงครามเศรษฐกิจ นำโดยประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ริชาร์ด นิกสัน อาเญนเดถูกโค่นอำนาจโดยกองกำลังทหารและตำรวจทหารแห่งชาติ

กองทัพทหารโค่นอำนาจรัฐบาลเอกภาพนิยมของอาเญนเด และก่อตั้งคณะยึดอำนาจของชิลี หรือคุนตะ ที่ระงับกิจกรรมทางการเมืองในประเทศและใช้อำนาจควบคุมการเคลื่อนไหวของฝ่ายซ้าย โดยเฉพาะพรรคคอมมิวนิสต์และพรรคสังคมนิยมต่าง ๆ และการเคลื่อนไหวเพื่อการปฏิวัติของฝ่ายซ้าย (MIR) ผู้บัญชาการทหารบกที่อาเญนเดมอบหมาย เอากุสโต ปิโนเช ก่ออำนาจสูงสุดภายในระยะหนึ่งปีของการรัฐประหาร บังคับใช้อำนาจเป็นทางการใน พ.ศ. 2517 รัฐบาลสหรัฐอเมริกาที่เข้ามาแทรกแซงรัฐประหาร รับรู้เรื่องรัฐบาลคุนตะและสนับสนุนการรวมอำนาจ

เมื่อเกิดการโจมตีทางอากาศและบนพื้นดินโดยคณะรัฐประหาร อาเญนเดได้ออกมากล่าวสุนทรพจน์เป็นครั้งสุดท้าย โดยยืนยันว่าเขาจะอยู่ในทำเนียบลาโมเนดา (ทำเนียบประธานาธิบดี) ต่อไป และปฏิเสธข้อเสนอที่ให้เขาหลบหนีออกนอกประเทศ พยานรู้เห็นการเสียชีวิตของอาเญนเดเห็นพ้องกันว่าเขาฆ่าตัวตายในทำเนียบ

ก่อนปิโนเชจะปกครอง เสถียรภาพประชาธิปไตยและการเมืองของชิลีจัดเป็นปัญหาใหญ่มาก ส่วนประเทศอื่น ๆ อเมริกาใต้นั้นได้อยู่ใต้อำนาจของคณะคุนตะและลัทธิเกาดีโญ นักประวัติศาสตร์ปีเตอร์ วินน์ กล่าวว่าการรัฐประหารประเทศชิลี พ.ศ. 2516 เป็นวิกฤติการเมืองที่ร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ของชิลี กลุ่มกบฏที่สนับสนุนรัฐบาลของอาเญนเดได้ออกมาต่อต้านระบอบการปกครองของปิโนเชอันอ่อนแอ จนเมื่อมีการลงประชามติแห่งชาติในชิลี พ.ศ. 2531 ซึ่งต่างประเทศให้การสนับสนุน ชิลีก็สามารถกำจัดอิทธิพลของปิโนเชให้หมดสิ้นลงได้

อ้างอิง 

ประเทศชิลี
กองทัพชิลี
ประวัติศาสตร์ชิลี
ประเด็นขัดแย้งสงครามเย็น
ความสัมพันธ์ชิลี–สหรัฐ
จักรวรรดินิยม