นกกินแมลงหัวสีคล้ำ

นกกินแมลงหัวสีคล้ำ (; ) เป็นนกในวงศ์นกมุ่นรก (Pellorneidae) ขนาดเล็กสีน้ำตาลเทา และมีเสียงร้องที่ไพเราะกังวาน เป็นนกประจำถิ่นของประเทศไทยที่หายากที่สุดในในสกุล Malacopteron เนื่องจากป่าดิบที่ราบต่ำซึ่งเป็นถิ่นที่อยู่อาศัย ได้ผ่านการทำไม้และเป็นสวนปาล์มน้ำมัน ยางพารา หรือชุมชนเมือง

อนุกรมวิธาน 
นกกินแมลงหัวสีคล้ำ (Malacopteron affine) แบ่งได้เป็น 3 ชนิดย่อยคือ

 Malacopteron affine affine ― พบในประเทศไทยและคาบสมุทรมลายู เป็นชนิดย่อยหลัก และต่างจากชนิดย่อย M. a. phoeniceum ตรงที่มีกระหม่อมสีอ่อนกว่าและอมเทาน้อยกว่ามาก นกรุ่นมีกระหม่อมสีอ่อนกว่าตัวเต็มวัย นอกจากนี้ยังมีจะงอยปากล่างเป็นสีเนื้อต่างจากตัวเต็มวัยที่มีจะงอยปากล่างสีเทา
 Malacopteron affine phoeniceum ― ที่เป็นนกเฉพาะถิ่นของเกาะบอร์เนียว
 Malacopteron affine notatum ― พบเฉพาะที่หมู่เกาะปันจัก จังหวัดอาเจะห์ 

นกชนิดนี้มีชื่อในภาษามาเลย์ ว่า rimba tinjau belukar และภาษาอินโดนีเซีย Asi Topi-jelaga

ลักษณะทางชีววิทยาและพฤติกรรม 
นกกินแมลงหัวสีคล้ำ มีลำตัวตั้งแต่ใต้คางถึงท้องเป็นสีเทาอ่อน ขาวหม่น หรือเทาเขม่า (sooty) ขนที่คออาจมีริ้วสีเทาแซม ขนหัวด้านบนเป็นสีเทาเข้มออกน้ำตาล ขนรอบตาสีเทา ตาแดง ปีกและหางสีน้ำตาลเทาออกแดงเรียบ ปลายปีกและหางมีสีเข้มกว่าเล็กน้อย จะงอยปากยาวตรงสีดำ ปลายแหลมงุ้มเล็กน้อย ตีนสีเทา

มักหากินเป็นคู่หรือฝูงขนาดย่อม อาหารหลักคือแมลงขนาดเล็ก มีลักษณะคล้ายกับชนิดที่หาดูง่ายกว่ามากของนกในสกุล Malacopteron อย่างนกกินแมลงหัวสีน้ำตาล (Moustached Babbler) โดยเฉพาะนกรุ่นซึ่งจะไม่มีแถบเคราสีดำแบบตัวเต็มวัยทำให้ดูคล้ายนกกินแมลงหัวสีคล้ำมาก และมีเสียงร้องของพวกมันคล้ายกัน

ถิ่นที่อยู่อาศัยและการกระจายพันธุ์ 
ในอดีตเคยมีรายงานการพบจากหลายจังหวัดทางภาคใต้ ตั้งแต่ชุมพร ลงมาจนถึงยะลาและนราธิวาส แต่ปัจจุบันไม่มีรายงานยืนยันในประเทศไทยหลายปีแล้ว ประชากรนกกินแมลงหัวสีคล้ำในคาบสมุทรมลายูระบุว่าเกือบเข้าข่ายใกล้สูญพันธุ์ และในสิงคโปร์ซึ่งเป็นแห่งแรกที่นกกินแมลงหัวสีคล้ำถูกเก็บตัวอย่างไว้ได้มีสถานภาพสูญพันธุ์แล้ว

ชนิดย่อย M. a. phoeniceum ยังคงพบได้ง่ายในป่าบางแห่งเกาะบอร์เนียวของมาเลเซียตะวันออก และอินโดนีเซีย

นิเวศวิทยาและการอนุรักษ์ 
นกกินแมลงหัวสีคล้ำถูกคุกคามจากการสูญเสียที่อยู่อาศัย

อ้างอิง 

สิ่งมีชีวิตที่เกือบอยู่ในข่ายเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
กินแมลงหัวสีคล้ำ