เจ้าจอมน้อม ในรัชกาลที่ 5

เจ้าจอมน้อม ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ประวัติ 
เจ้าจอมน้อม ในรัชกาลที่ 5 กำเนิดในสกุลโชติกเสถียร เมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2420 ที่บ้านริมคลองโอ่งอ่าง ข้างวัดบพิตรภิมุข เป็นธิดาของพระยาธรรมจรรยานุกูลมนตรี (ทองดี โชติกเสถียร) กับ คุณหญิงลูกจันทร์ 

มีพี่น้องร่วมมารดา คือ
 สวัสดิ์ โชติกเสถียร
 เจ้าจอมน้อม
 นิตย์ โชติกเสถียร
 ปลิด โชติกเสถียร

และยังมีพี่น้องต่างมารดาอีก ดังนี้
 พลโท พระสราภัยสฤษฎิการ ( กระมล โชติกเสถียร )
 พระมหามนตรีศรีองครักษ์สมุห ( ฉัตร โชติกเสถียร )
 ผาด โชติกเสถียร
 ประเทือง โชติกเสถียร
 ออม วาศวิท
 ปุ่น โชติกเสถียร
 ร้อยโท เฉลียว โชติกเสถียร
 รองสนิท โชติกเสถียร
 จมื่นสมุหพิมาน ( นรหัช โชติกเสถียร )
 พันตำรวจตรี พงษ์คำ โชติกเสถียร
 ทองทวี โชติกเสถียร

เจ้าจอมน้อม ได้รับจากมารดา จนโตพอสมควรจึงเรียนจากครูหนอ และพระศรีสัตยารักษ์ ต่อมาเมื่ออายุ 7-8 ขวบ มารดาท่านถึงอนิจกรรม ท่านผู้หญิงสุ่น โชฎึกราชเศรษฐี ผู้เป็นย่าของท่าน รับเลี้ยงดูต่อมา ในช่วงนี้ท่านยังได้หัดสวดมนต์และนั่งวิปัสนา ตามท่านผู้หญิงด้วย 

เจ้าจอมน้อมได้ถวายตัวรับราชการฝ่ายใน ภายหลังโกนจุก เมื่ออายุ 13 ปี ในสำนักของพระอรรคชายาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ จนได้รับพระมหากรุณาเป็นเจ้าจอม ท่านเป็นผู้มีบุคลิกกิริยา น่านับถือ กิริยาท่าทีสง่างาม อุปนิสัยเยือกเย็นหนักแน่น จนเป็นที่เกรงใจของคนทั่วไป แม้เจ้านายบางพระองค์ยังมีรับสั่งว่า 

เจ้าจอมน้อม มีหน้าที่ประจำปฏิบัติงานเกี่ยวกับพระเครื่องต้นในรัชกาลที่ 5 จึงมีหน้าที่ปอกผลไม้ร่วมกับคุณจอมท่านอื่นๆ ด้วยเหตุที่ท่านผู้หญิงสุ่น เป็นสตรีรุ่นแรกๆ ที่คิดปอกมะปรางริ้ว  เจ้าจอมน้อม ในฐานะหลานท่านผู้หญิงสุ่น จึงมีโอกาสรับและแสดงฝีมือในทางนี้มาก นอกจากงดงามแล้ว ยังสามารถดัดแปลงให้เหมือนรูปหอยแครง ทั้งยังสามารถปอกโดยไม่ต้องปลิดลูกจากพวงด้วย ฉะนั้นท่านปอกมะปรางครั้งใด เป็นต้องได้เสวย งานทุกอย่างที่เป็นงานของชาววังสมัยนั้น ท่านทำได้ดีแทบทุกอย่าง การจัดโต๊ะพระราชทานเลี้ยงรับรองแขกเมือง รวมทั้งอาหารเช่น การจัดข้าวเหนียวสีและหน้าต่างๆ ท่านต้องมีส่วนช่วยหรือจัดทำแทบทุกครั้ง เพราะท่านเป็นคนละเอียดลออประณีต นอกจากนี้ยังเชี่ยวชาญในเรื่องเกี่ยวกับการจัดงานพระศพเจ้านาย เป็นการแบ่งเบาพระภาระของพระวิมาดาเธอฯเป็นอันมาก  

เมื่อสิ้นรัชกาลที่ 5 ท่านจึงกราบถวายบังคมลา ออกมาอยู่กับท่านบิดาที่บ้าน ปรนนิบัติท่านบิดา จนถึงอนิจกรรม เมื่อ พ.ศ. 2490  หลังจากนั้นจนตลอดชีวิต ก็ได้ทำบุญสุนทานตลอดเวลา แม้เงินที่ได้รับพระราชทานตลอดชีพนั้นก็ได้นำไปบริจาคเสมอ งานสำคัญที่ท่านได้รับพระมหากรุณาฉลองพระเดชพระคุณประจำสกุลโชติกเสถียร คือการถวายเครื่องสังเวยพระป้าย ประจำปีตรุษจีน ครั้งสุดท้ายก่อนอนิจกรรม คือ บูรณะวัดนรนาถสุนทริการาม ซึ่งเป็นวัดประจำตระกูลโชติกเสถียร  

เจ้าจอมน้อม ถึงแก่อนิจกรรม ในวันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2509 ศพได้รับพระราชทานเพลิง ณ เมรุวัดธาตุทอง วันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2509

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 พ.ศ. 2451 -  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 5 ชั้นที่ 3 (จ.ป.ร.3)
 
 พ.ศ. -  เหรียญทวีธาภิเษก
 พ.ศ. -  เหรียญรัชมังคลาภิเษก และหีบหมากทองคำลายกนกเป็นเกียรติยศ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 ตำราทำกับข้าวฝรั่ง พระราชนิพนธ์ ในรัชกาลที่ 5: ( พิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าจอมน้อม ในรัชกาลที่ 5 ณ เมรุวัดธาตุทอง  6 มีนาคม 2509 )

พระภรรยาในรัชกาลที่ 5
เจ้าจอม
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.จ. (ฝ่ายใน)
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ จ.ป.ร.3
สกุลโชติกเสถียร
บุคคลจากเขตสัมพันธวงศ์