TATA box

TATA box หรือ Goldberg-Hogness boxเป็นโปรโมเตอร์ที่ทำหน้าที่กระตุ้นการทรานสคริบชันอยู่ห่างจากจุดเริ่มไปทาง 5’ 30 คู่เบส เป็นลำดับเบสที่ประกอบด้วยเบส A และเบส T มาก เกี่ยวข้องกับการนำเอนไซม์อาร์เอ็นเอ โพลีเมอเรสไปสู่จุดเริ่มต้นที่ถูกต้อง พบในอาร์เคียแบคทีเรียและยูคาริโอต ประมาณ 24% ของยีนในมนุษย์มี TATA box ภายในโปรโมเตอร์

TATA box มีลำดับดีเอ็นเอหลัก 5'-TATAAA-3' หรือเปลี่ยนแปลงไปบ้างโดยมากตามด้วยอะดีนีนสามตัว ปกติมี 25 คู่เบสทางด้านอับสตรีมของบริเวณที่เกิดทรานสคริบชัน เชื่อว่าเป็นบริเวณอนุรักษนิยมของกระบวนการวิวัฒนาการตั้งแต่เริ่มมียูคาริโอต ปกติจะถูกจับด้วยTATA binding protein (TBP) ระหว่างเกิดทรานสคริบชัน ทำให้ดีเอ็นเอคลายเกลียว ซึ่งบริเวณที่มี A T มากจะคลายเกลียวได้ง่ายกว่าบริเวณที่มี G C มาก TBP จะจับกับร่องเล็กของดีเอ็นเอและจับแบบเบตาชีท

TATA box มักจะเป็นตำแหน่งที่เข้าจับของ RNA polymerase II และ TFIID ซึ่งเป็นทรานสคริบชันแฟกเตอร์เข้ามาจับกับ TATA box จากนั้น TFIIA จะเข้ามาจับด้านอับสตรีมของ TFIID ส่วนTFIIB เข้าจับกับด้านดาวน์สตรีมของ TFIID RNA polymerase II จะจดจำกลุ่มของโปรตีนนี้ได้และเข้ามาจับ เช่นเดียวกับทรานสคริบชันแฟกเตอร์อื่นๆ เช่น TFIIF TFIIE และ TFIIH ทรานสคริบชันจะเริ่ม RNA polymerase II เคลื่อนไปตามสายดีเอ็นเอโดยออกจาก TFIID และ TFIIA ที่ยังจับกับ TATA box และทำให้ RNA polymerase II โมเลกุลใหม่เข้ามาจับได้

ยีนที่ไม่มี TATA box จะใช้ downstream core promoter (DCE) การศึกษาจีโนมในมยุษย์ พบว่ามีโปรโมเตอร์ที่ขึ้นกับ ของมนุษย์ขึ้นอยู่กับ TATA box ~ 10%  การศึกษาก่อนหน้านี้ พบว่าประมาณ 1,000 ยีนพบโปรโมเตอร์มี TATA box อยู่ด้วย 32%

อ้างอิง 

การแสดงออกของยีน