คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ () เป็นส่วนราชการไทยระดับคณะวิชา สังกัดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กระทรวงศึกษาธิการ โดยเป็นคณะที่เปิดสอนด้านวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชนแห่งแรกของประเทศไทย หรือที่เรียกทั่วไปภายหลังเรียกว่า "นิเทศศาสตร์" ทั้งยังเป็นที่ตั้งของสมาคมวารสารศาสตร์แห่งประเทศไทยด้วย คณะวารสารศาสตร์ฯ ยังเป็นหนึ่งในคณะที่มีคะแนนแอดมิชชั่นกลางและอัตราส่วนการแข่งขันสูงสุดในประเทศไทย โดยรับนักศึกษาระดับปริญญาตรีที่มีคะแนนสอบแอดมิชชั่นทั้งประเทศสูงสุด 1 ใน 10 ของประเทศทุกๆ ปี (โดยปี พ.ศ. 2559 รับนักเรียนที่มีคะแนนสูงสุดอันดับ 1 ของประเทศ) ปัจจุบันคณะวารสารฯ มุ่งพันธกิจอันเป็นสถาบันชั้นนำของประเทศ ที่ผลิตบุคลากรแถวหน้าเพื่อยกระดับวิชาชีพและวิชาการด้านสื่อสารมวลชนทั้งแวดวงสื่ออิสระและสื่อกระแสหลัก

ประวัติคณะ 
คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน เป็นสถาบันการศึกษาแห่งแรกของประเทศไทยที่เปิดสอนวิชาการด้านสื่อสารมวลชน (นิเทศศาสตร์) ในระดับปริญญาตรี โดยแรกเริ่มนั้นจัดตั้งขึ้นในฐานะแผนกวารสารศาสตร์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ เพื่อเป็นสถาบันการศึกษาแห่งแรกในประเทศไทยที่เปิดสอนวิชาการสาขาวารสารศาสตร์ ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2497 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 71 ตอนที่ 11 วันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497) มีหลักการและเหตุผลโดยย่อว่า

เพื่อส่งเสริมการศึกษาในด้านการสังคมสงเคราะห์และวารสารศาสตร์ให้มีมาตรฐานเทียบเท่ามหาวิทยาลัยในต่างประเทศ ดังนั้น อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 8 แห่งพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2495 และมาตรา 3 แห่งพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2497 สภามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จึงได้ตราข้อบังคับให้แบ่งแยกแผนกวิชาภายในคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ออกเป็น 2 แผนก คือ แผนกสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ และแผนกวารสารศาสตร์ ให้เปิดการศึกษาวิชาทั้งสองแผนกดังกล่าวตั้งแต่ปีการศึกษา พ.ศ. 2497 (ตามข้อบังคับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ว่าด้วยการแบ่งแยกแผนกวิชาภายในคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ พ.ศ. 2497 ประกาศ ณ วันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497) โดยกำหนดเรียกชื่อปริญญาและอักษรย่อไว้ดังต่อไปนี้

ผู้ที่สอบไล่ได้ครบทุกลักษณะวิชาตามหลักสูตรในแผนกวิชาวารสารศาสตร์ จะได้รับปริญญาดังต่อไปนี้
 ผู้ได้ปริญญาตรี เรียกว่า "วารสารศาสตร์บัณฑิต" ใช้อักษรย่อว่า "ว.บ."
 ผู้ได้ปริญญาโท เรียกว่า "วารสารศาสตร์มหาบัณฑิต" ใช้อักษรย่อว่า "ว.ม."
 ผู้ได้ปริญญาเอก เรียกว่า "วารสารศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต" ใช้อักษรย่อว่า "ว.ด."

ในปีการศึกษา 2509 สภามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ได้อนุมัติให้คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์เปิดการศึกษาวิชาการหนังสือพิมพ์ภาคค่ำขึ้นเพื่อเป็นการส่งเสริมวิทยฐานะของนักหนังสือพิมพ์อาชีพให้สูงขึ้น รวมทั้งพัฒนาการสื่อสารมวลชนทางด้านหนังสือพิมพ์ และขยายบริการการศึกษาให้กว้างขวางยิ่งขึ้น โดยให้มีหลักสูตรการศึกษา 3 ปี ผู้ที่สอบไล่ได้ครบทุกลักษณะวิชาตามหลักสูตรนี้จะได้รับประกาศนียบัตรวิชาการหนังสือพิมพ์

ในปีการศึกษา 2512 มีการปรับปรุงการศึกษาภาคค่ำของแผนกวารสารศาสตร์ใหม่ โดยระงับการรับสมัครเข้าศึกษาวิชาการหนังสือพิมพ์ภาคค่ำ และเปิดสอนระดับปริญญาตรีแทนในปีการศึกษาเดียวกันนั้น โดยใช้เวลาในการศึกษา 6 ปี ผู้ที่สอบไล่ได้ครบทุกลักษณะวิชาตามหลักสูตรจะได้รับปริญญาวารสารศาสตร์บัณฑิต มีศักดิ์และสิทธิ์เหมือนวารสารศาสตร์บัณฑิตหลักสูตรการศึกษา 4 ปี ทุกประการ การศึกษาในด้านวารสารศาสตร์ได้เจริญก้าวหน้ามาเป็นลำดับ จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2513 แผนกวารสารศาสตร์ จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นแผนกอิสระวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน ดังราชกิจจานุเบกษา เล่ม 87 ตอนที่ 116 วันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2513 ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งแผนกอิสระวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชนในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2513 ให้ไว้ ณ วันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2513

เนื่องจากการศึกษาในสาขาวิชาสื่อสารมวลชนได้เจริญก้าวหน้าและขยายตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว จึงได้มีการยกฐานะแผนกอิสระวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชนขึ้นเป็น "คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน" ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2522 เป็นต้นมา ตามพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการเรียกชื่อปริญญา การใช้อักษรย่อสำหรับปริญญาและครุยวิทยฐานะในคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2522 ให้ไว้ ณ วันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2522 ดังราชกิจจานุเบกษา เล่ม 96 ตอนที่ 201 วันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2522 และประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่อง การแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ "ให้มีสำนักงานเลขานุการในคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน" ประกาศ ณ วันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2522

สีประจำคณะ 
ในคราวประชุมคณบดี ครั้งที่ 7/2533 เมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2533 ได้มีมติให้คณะใหม่ไปพิจารณาเลือกสีประจำคณะที่ไม่ซ้ำกับคณะเก่า สำหรับคณะเก่าก็ขอให้กำหนดสีที่ชัดเจนด้วย คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชนจึงนำเข้าพิจารณาในที่ประชุมคณะกรรมการประจำคณะฯ โดยมติประชุมกำหนดให้สีม่วงเม็ดมะปรางเป็นสีประจำคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชนนับแต่นั้นเป็นต้นมา

ปริญญา 
ในปี พ.ศ. 2534 มีพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยปริญญาในสาขาวิชา อักษรย่อสำหรับสาขาวิชา ครุยวิทยฐานะและเข็มวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยรวบรวมการเรียกชื่อปริญญาและสีประจำสาขาวิชาทั้งของสาขาวิชาเดิมและสาขาวิชาใหม่ไว้ในพระราชกฤษฎีกาฉบับเดียวกัน และพระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ได้มีการสะกดชื่อปริญญาของคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชนแตกต่างไปจากเดิมเล็กน้อย โดยตัดเครื่องหมายทัณฑฆาตท้ายคำว่า "ศาสตร์" ออก ดังพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยปริญญาในสาขาวิชา อักษรย่อสำหรับสาขาวิชา ครุยวิทยฐานะและเข็มวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2534 ให้ไว้ ณ วันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2534 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 108 ตอนที่ 122 วันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2534 (7) สาขาวิชาวารสารศาสตร์ มีปริญญาสามชั้น ได้แก่

 ผู้ได้ปริญญาตรี เรียกว่า "วารสารศาสตรบัณฑิต" ใช้อักษรย่อว่า "ว.บ."
 ผู้ได้ปริญญาโท เรียกว่า "วารสารศาสตรมหาบัณฑิต" ใช้อักษรย่อว่า "ว.ม."
 ผู้ได้ปริญญาเอก เรียกว่า "วารสารศาสตรดุษฎีบัณฑิต" ใช้อักษรย่อว่า "ว.ด."

กลุ่มสาขาวิชา 
เพื่อให้การศึกษาและวิจัยทางวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชนในแขนงต่างๆ แก่นักศึกษา ให้ได้มีความรู้ความชำนาญ สามารถวินิจฉัยและตัดสินปัญหาของสังคมในส่วนที่เกี่ยวข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ อันจะไปใช้ในการประกอบวิชาชีพวารสารศาสตร์ มีจริยธรรมและสำนึกต่อสังคม มีความรู้และทักษะในวิชาชีพ คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จึงได้แบ่งการศึกษาออกเป็น 6 กลุ่มสาขาวิชา ดังนี้

 กลุ่มสาขาวิชาบริหารการสื่อสาร  (Communication Management)
 กลุ่มสาขาวิชาวารสารศาสตร์  (Journalism)
 กลุ่มสาขาวิชาวิทยุและโทรทัศน์  (Radio and Television Broadcasting)
 กลุ่มสาขาวิชาสื่อสารองค์กร  (Corporate Communication)
 กลุ่มสาขาวิชาโฆษณา  (Advertising)
 กลุ่มสาขาวิชาภาพยนตร์และภาพถ่าย  (Cinematography)

หลักสูตรที่เปิดสอน 
ระดับปริญญาตรี
 หลักสูตรวารสารศาสตรบัณฑิต (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2556)
 หลักสูตรวารสารศาสตรบัณฑิต (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2561)
 หลักสูตรวารสารศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาสื่อมวลชนศึกษา (หลักสูตรภาคภาษาอังกฤษ) หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2556
 หลักสูตรวารสารศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาสื่อศึกษา (หลักสูตรนานาชาติ) หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2561

ระดับปริญญาโท
 หลักสูตรวารสารศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสื่อสารมวลชน (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2559)
 หลักสูตรวารสารศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสื่อสารศึกษา (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2564)
 หลักสูตรวารสารศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารสื่อสารมวลชน (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2559)
 หลักสูตรวารสารศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารสื่อและเนื้อหา (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2564)
 หลักสูตรวารสารศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการการสื่อสารองค์กร (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2559)
 หลักสูตรวารสารศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการการสื่อสารองค์กร (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2564)

ระดับปริญญาเอก
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสื่อสารวิทยา (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2559)
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสื่อและการสื่อสาร (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2564)

บุคคลสำคัญคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน

รายนามคณบดี

หัวหน้าแผนกอิสระแผนกอิสระวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน

คณบดีคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน

คณาจารย์ที่มีชื่อเสียง

บุคคลสำคัญอื่นๆ

ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง (ปริญญาโท)

ศิษย์ที่มีชื่อเสียง (ปริญญาตรี)

ละคอนวารสารฯ ธรรมศาสตร์ 
สำหรับประวัติละคอนวารสารฯนั้น ในปี พ.ศ. 2523 หลังจากที่ทางคณะวารสารศาสตร์ฯ ได้ยกฐานะจากแผนกอิสระวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน เป็น "คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน" ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทางนักศึกษาคณะวารสารศาสตร์ฯ ก็ได้ผลิตและจัดแสดงละครเวทีออกมาอย่างต่อเนื่อง และเริ่มนับลำดับเรื่องอย่างจริงจัง โดยมีชื่อเรื่อง ดังนี้
ปี พ.ศ.  2523 เรื่อง หมอผีครองเมือง

 ปี พ.ศ. 2533	เรื่อง มาดาม ความบ้า กับปารีส
 ปี พ.ศ. 2535	เรื่อง ดอกไม้สำหรับมิสซิสแฮริส
 ปี พ.ศ. 2537	เรื่อง เพื่อนผมชื่อโรมิโอกับจูล่ง
 ปี พ.ศ. 2538	เรื่อง งานเลี้ยง
 ปี พ.ศ. 2539	เรื่อง เธอ เขา เรา ผม
 ปี พ.ศ. 2540	เรื่อง ตุ๊ด(ตู่)
 ปี พ.ศ. 2541	เรื่อง ผู้หญิง...(กับบางสิ่งที่ชวนหัว)
 ปี พ.ศ. 2542	เรื่อง ถ้า...พระจันทร์
 ปี พ.ศ. 2543	เรื่อง A Family
 ปี พ.ศ. 2544	เรื่อง คืนนี้พี่ขอ
 ปี พ.ศ. 2545	เรื่อง ทบ.๔
 ปี พ.ศ. 2546	เรื่อง สามเรื่องควบ

 ปี พ.ศ. 2547	เรื่อง 80 วันรอบบ้าน
 ปี พ.ศ. 2548	เรื่อง ศึกวังค้างคาว ตอนรัตติกาลจ๊วบ
 ปี พ.ศ. 2549	เรื่อง ขบวนการ 5 สี V–Ranger
 ปี พ.ศ. 2550	เรื่อง หมู่บ้านลั้นลา หรรษาราดิโอ
 ปี พ.ศ. 2551	เรื่อง Dear Passenger...ท่านผู้โดยสารโปรดทราบ
 ปี พ.ศ. 2552	เรื่อง Match Maker...เนื้อคู่คุณอยู่ไหน?
 ปี พ.ศ. 2553	เรื่อง ดาลิต
 ปี พ.ศ. 2554	เรื่อง Just Buried ด้วยรักและเกลียดชัง 
 ปี พ.ศ. 2555	เรื่อง สุขศาลา
 ปี พ.ศ. 2556 เรื่อง บานเดม ราตรีต้องคำสาป ตราบาปต้องจำนำ  
 ปี พ.ศ. 2557 เรื่อง The Gypsy Sisters
 ปี พ.ศ. 2558 เรื่อง The Outer Project
 ปี พ.ศ. 2560 เรื่อง Aloha Paradise เกาะอลวน คนหลอกผี
 ปี พ.ศ. 2563 เรื่อง The Enchantra Alcazar เปิดม่านมนตรา มายาตลาดสด

ละครเวทีทุกเรื่องข้างต้นจะแฝงไปด้วยแก่นสาระ แนวคิดต่างๆของนักศึกษา ที่ต้องการจะสื่อสารออกไปให้ผู้ชมในโรงละครได้ซึมซับสิ่งต่างๆ ผ่านความบันเทิง โดยสิ่งที่เหล่านี้ล้วนกลั่นกรองมาจากสภาพสังคมและปัญหาในปัจจุบันจากมุมมองในฐานะคนรุ่นใหม่ที่กำลังเติบโตอยู่ในสังคมไทยและในฐานะนักศึกษาด้านสื่อสารมวลชนที่พร้อมจะทำหน้าที่เป็นกระจกเงาสะท้อนสังคม ซึ่งในบางครั้งความคิดเหล่านี้ชี้ให้เห็นปัญหาในสังคม และถูกหยิบยกขึ้นมาวิพากษ์วิจารณ์ต่อบนเวทีสาธารณะ นับว่าเป็นความประสบความสำเร็จและเป็นความภูมิใจอย่างยิ่งสำหรับนักศึกษาที่ทำละครเวที

สำหรับชื่อของละคอนวารสารนั้น จะเห็นว่าใช้คำว่า “ละคอน” แทนคำว่า “ละคร” ซึ่งเป็นคำที่ราชบัณฑิตยสถานจัดเก็บไว้ในพจนานุกรมฉบับปัจจุบันนั้น (คำว่า “ละคอน” และ “ละคร” นั้นมีความหมายเหมือนกัน และมักใช้สลับกันจนสับสนแก่ผู้อ่านตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ทางราชบัณฑิตยสถานจึงเลือกเก็บคำว่าละคร เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว) เนื่องจากต้องการสร้างเอกลักษณ์ให้แก่ละคอนวารสารฯ และยังคงสืบทอดคำว่า “ละคอนวารสารฯ” นี้จวบจนปัจจุบัน

นอกจากนี้นับตั้งแต่ปีพ.ศ. 2551 ละคอนวารสารถูกพัฒนาให้มีลักษณะกึ่งละครเพลง เพิ่มสีสันให้กับการแสดง และการประชาสัมพันธ์ สอบถามข้อมูลละคอนวารสารฯ คลิกที่นี่

แหล่งข้อมูลอื่น 
 คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
 รายงานประจำปีการศึกษา คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
 Bachelor of Arts Program in Journalism (Mass Media Studies)
 ละคอนวารสารฯ ธรรมศาสตร์  
 พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2497
 พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งแผนกอิสระวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชนในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2513
 พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2513
 พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการเรียกชื่อปริญญา การใช้อักษรย่อสำหรับปริญญา และครุยวิทยฐานะในคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2522
 พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยปริญญาในสาขาวิชา อักษรย่อสำหรับสาขาวิชา ครุยวิทยฐานะ เข็มวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2534

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ธรรมศาสตร์