อำเภอห้วยแถลง

ห้วยแถลง เป็นอำเภอหนึ่งทางทิศตะวันออกของจังหวัดนครราชสีมา และเป็นหนึ่งในหลายอำเภอของจังหวัดที่มีทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือพาดผ่าน โดยเมื่อเดินทางจากกรุงเทพฯ จะเป็นอำเภอสุดท้ายก่อนเข้าสู่เขตจังหวัดบุรีรัมย์

ประวัติศาสตร์ 
อำเภอห้วยแถลง ได้ชื่อของลำห้วยเป็นชื่อของอำเภอ โดยมีต้นกำเนิดจากทางน้ำฝนไหลจากสันเขาอยู่ทางทิศตะวันตกของที่ตั้งอำเภอ มีลำห้วย 4 สาย คือ ลำห้วยสระมะค่า ลำห้วยเหวห้า ลำห้วยหยะหยาย และลำห้วยกะเพรา ไหลมารวมกันระหว่าง บ้านโนนสำราญ หมู่ที่ 9 ตำบลเมืองพลับ-พลา ซึ่งสมัยโบราณเรียกว่า “ลำห้วยกะเพรา” ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น “ลำห้วยแถลง” คำว่า “แถลง”สันนิษฐานมาจากคำว่า “แถล” ซึ่งเป็นภาษาถิ่นอิสาน แปลว่า ลาดเอียง เช่น แถล+ขึ้น หมายถึง ลาดขึ้น แถล +ลง หมายถึง ลาดลง เป็นต้นเมื่อปี พ.ศ. 2493 ได้สร้างทางรถไฟสายอุบลราชธานี ผ่านตำบลหินดาด ตำบลงิ้ว อำเภอพิมาย  พลเมืองต่างถิ่น ได้เดินทางอพยพตั้งบ้านเรือนประกอบอาชีพโดยอาศัยลำน้ำ จากลำห้วยแถลง บริโภคและใช้สอย จึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้านว่า “ ห้วยแถลง ” ขึ้นอยู่ในการปกครองของตำบลงิ้ว อำเภอพิมาย
 วันที่  1  มกราคม  2504  แยกพื้นที่ตำบลห้วยแถลง  ตำบลหินดาด  ตำบลงิ้ว  และตำบลเมืองพลับพลา   อำเภอพิมาย   มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอห้วยแถลง  ขึ้นกับอำเภอพิมาย 
 วันที่  20  กรกฎาคม  2505   จัดตั้งสุขาภิบาลห้วยแถลง   ในท้องที่บางส่วนของตำบลห้วยแถลง (ในขณะนั้น)   
 วันที่ 17 กรกฎาคม 2506 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอห้วยแถลง อำเภอพิมาย เป็น อำเภอห้วยแถลง  
 วันที่   1   กันยายน  2513   ตั้งตำบลหลุ่งประดู่  แยกออกจากตำบลหินดาด   ตั้งตำบลหลุ่งตะเคียน  แยกออกจากตำบลเมืองพลับพลา   
 วันที่  15  กันยายน  2514  โอนพื้นที่หมู่ 3 (ในตอนนั้น) จากตำบลหินดาด  อำเภอห้วยแถลง  มาขึ้นกับตำบลนิคมสร้างตนเอง  
 วันที่  30  กันยายน  2514   ตั้งตำบลทับสวาย  แยกออกจากตำบลห้วยแถลง   ตั้งตำบลกงรถ  แยกออกจากตำบลงิ้ว    
 วันที่  23  ธันวาคม   2528   จัดตั้งสุขาภิบาลหินดาด   ในท้องที่บางส่วนของตำบลหินดาด   
 วันที่  1   สิงหาคม   2529  ตั้งตำบลตะโก   แยกออกจากตำบลทับสวาย   
 วันที่  1   กรกฎาคม  2533    ตั้งตำบลห้วยแคน   แยกออกจากตำบลห้วยแถลง   
 วันที่  25  พฤษภาคม  2542   ยกฐานะจากสุขาภิบาลห้วยแถลง  และ  สุขาภิบาลหินดาด   เป็นเทศบาลตำบลห้วยแถลง  และ  เทศบาลตำบลหินดาด

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอห้วยแถลงตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอพิมายและอำเภอชุมพวง
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอลำปลายมาศ (จังหวัดบุรีรัมย์)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอหนองหงส์ (จังหวัดบุรีรัมย์)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอจักราช

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอห้วยแถลงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 120 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอห้วยแถลงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลห้วยแถลง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลห้วยแถลงและตำบลทับสวาย
 เทศบาลตำบลหินดาด ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหินดาด
 เทศบาลตำบลกงรถ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกงรถทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแถลง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยแถลง (นอกเขตเทศบาลตำบลห้วยแถลง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลทับสวาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทับสวาย (นอกเขตเทศบาลตำบลห้วยแถลง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองพลับพลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองพลับพลาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหลุ่งตะเคียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหลุ่งตะเคียนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหินดาด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินดาด (นอกเขตเทศบาลตำบลหินดาด)
 องค์การบริหารส่วนตำบลงิ้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลงิ้วทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหลุ่งประดู่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหลุ่งประดู่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลตะโก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะโกทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแคน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยแคนทั้งตำบล

การขนส่ง 
อำเภอห้วยแถลงมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 226 พาดผ่าน และมีสถานีรถไฟห้วยแถลงเป็นสถานีประจำอำเภอ มีขบวนรถด่วนและรถเร็วหยุดรับ–ส่งผู้โดยสารพอสมควร นอกจากนี้ยังมีสถานีรถไฟหินดาษซึ่งเป็นสถานีที่อยู่ใกล้กับอำเภอพิมายมากที่สุด

อ้างอิง 

ห้วยแถลง