ฮัตสึเนะ (ตำนานเก็นจิ)

ฮัตสึเนะ (; แปล: แรกสำเนียงนกน้อย) เป็นบทที่ 23 ของตำนานเก็นจิ ผลงานของ มุระซะกิ ชิคิบุ จากทั้งหมด 54 บท

ที่มาของชื่อบท ฮัตสึเนะ 
ฮัตสึเนะ (初音, Hatsune )  แปลเป็นไทยคือ  เสียงแรก  สำเนียงแรก(ของปี)  ในตำนานเก็นจินั้น  เสียงในที่นี้หมายถึงเสียงของนกอุงุอิสุ (鶯,  นกกระจิบญี่ปุ่น  , Japanese Bush-warbler) ที่เอ่ยอ้างถึงในคำกลอนของอะคะชิโนะคิมิ  ที่ส่งถึง  ท่านหญิงน้อยแห่งอะคะชิ  ผู้เป็นบุตรีแท้ๆ  แต่ได้รับการเลี้ยงดูโยมุระซะกิ  โดยอะคะชิโนะคิมิ ไม่มีโอกาสได้พบหน้าบุตรีแท้ๆ จึงบรรยายในคำกลอนถึงความคิดถึงที่มีต่อเด็กหญิงน้อยดังนี้

「年月を 松にひかれて経る人に

　　今日鴬の初音聞かせよ　」

"Toshi-tsuki wo     matsu ni hika re te      furu hito ni

　kefu uguisu no     hatsune kika se yo"!

โทะชิซึกิโวะ   มัตสึนิฮิคะเระเตะ    ฟุรุฮิโตะนิ

เคะฟุอุงิอิสุโนะ    ฮัตสึเนะคิคะเสะโยะ

โดย นกอุงุอิสุ   มีความหมายสื่อแทน  ท่านหญิงน้อยแห่งอะคะชิ ( บุตรี )

 

  เสียงร้องของนกอุงุอิสุ

ตัวละครหลักในบท 

 เก็นจิ   :  ตำแหน่งไดโจไดจิน ( อัครมหาเสนาบดี )  อายุ 36
 มุระซะกิ  :  ภรรยาของเก็นจิ  อายุ 28
 จูโจ   :   นางกำนัลรับใช้มุระซะกิ
 ท่านหญิงน้อยแห่งอะคะชิ   :   บุตรีของเก็นจิกับอะคะชิโนะคิมิ  อายุ 8 ปี
 ฮะนะจิรุซะโตะ   :  ท่านหญิงดอกส้มแห่งเรือนคิมหันต์  ภรรยาคนหนึ่งของเก็นจิ
 ทะมะคะซึระ   :   บุตรีของยูงะโอะกับโทโนะจูโจ  ที่เก็นจิรับมาดูแลในฐานะ บุตรสาว  อายุ 22
 อะคะชิโนะคิมิ  :  ภรรยาคนหนึ่งของเก็นจิ  อายุ  27
 ซุเอะสึมุฮะนะ   :  องค์หญิงแห่งฮิตะจิ  ภรรยาคนหนึ่งของเก็นจิ
 อุสึเซะมิ   :   อดีตภรรยาหม้ายของอิโยะโนะคะมิ  ปัจจุบันบวชเป็นชี  และอยู่ภายใต้ความดูแลของเก็นจิ 
 ยูงิริ   :  บุตรชายของเก็นจิกับอะโอะอิ  ตำแหน่งจูโจ ( พลโท )   อายุ 15
 โคไบ  :  บุตรชายรองของโทโนะจูโจ

เรื่องย่อ 

ปีใหม่มาเยือนคฤหาสน์โระคุโจ  โดยวันแรกของปีนั้นตรงกับวันชวดพอดี  เป็นเรื่องที่หาได้ยากและเป็นมงคล ทำให้บรรยากาศภายในคฤหาสน์ดูสดชื่นแจ่มใส  โดยเฉพาะในส่วนของเรือนวสันต์นั้น  งามเป็นพิเศษด้วยหมู่ดอกเหมยที่แย้มบานส่งกลิ่นกรุ่นกำจายไปทั่วบริเวณ   เก็นจิบรรจงแต่งกายอย่างงดงามที่สุดเพื่อเยี่ยมเยียนภรรยาและครอบครัวทุกคนอย่างเป็นทางการ  เนื่องในโอกาสขึ้นปีใหม่  

เก็นจิไปพบมุระซะกิเป็นคนแรก  พวกเขาต่างแต่งโคลงกลอนแลกเปลี่ยนกัน  ขอให้รักของทั้งคู่นั้นมั่นคงยืนยาวชั่วนิรันดร์  เด็กๆในคฤหาสน์ต่างพากันถอนต้นสนที่เพิ่งงอกในสวนเล่นกันอย่างสนุกสนาน   ลำดับต่อมา  เก็นจิไปพบกับ ท่านหญิงน้อยอะคะชิบุตรี    เขาสังเกตเห็นของขวัญปีใหม่ที่อะคะชิโนะคิมิ  ส่งมาถึงบุตรีน้อยๆที่นางไม่มีโอกาสได้เลี้ยงดู  และขณะนี้เด็กหญิงน้อยอยู่ในความดูแลของมุระซะกิ    ของขวัญนั้นเป็นตะกร้าสานที่ประดับไว้ด้วยกิ่งสนประดิษฐ์ที่มีนกอุงุอิสุ( นกกระจิบญี่ปุ่น ) น้อยๆประดิษฐ์เกาะอยู่  ผูกไว้ด้วยคำกลอน

เมื่อเก็นจิได้อ่านคำกลอนนั้น  ยิ่งทำให้เขาเสียใจและรู้สึกผิดต่ออะคะชิโนะคิมิ  เพราะเขาได้พรากลูกน้อยออกจากอกนางมา  แม้นางจะเป็นมารดาแท้ๆแต่ด้วยศักดิ์ต่ำจึงไม่อาจเลี้ยงดูท่านหญิงน้อยให้เติบโตสมฐานะได้  จึงต้องปล่อยให้มุระซะกิ  เป็นมารดาเลี้ยงดูท่านหญิงน้อยแทน  ในยามนี้นางคงคิดถึงท่านหญิงน้อยมากเพราะไม่อาจเห็นหน้าค่าตากันเลย   เก็นจิจึงกล่าวกันท่านหญิงน้อยแห่งอะคะชิ  ให้นางตอบคำกลอนของมารดาด้วยตัวนางเอง

ต่อมาเก็นจิไปเยี่ยมฮะนะจิรุซะโตะ ที่เรือนคิมหันต์   เขาพูดคุยกับท่านหญิงดอกส้มอย่างสนิทสนมกลมเกลียวและผ่อนคลาย  หลังจากนั้นเก็นจิก็เข้าพบทะมะคะซึระ  ที่พำนักในเรือนคิมหันต์เช่นกัน   นางช่างงดงามที่ชุดสีดอกยะมะบุกิที่เขาเลือกสรรให้เป็นของขวัญปีใหม่  งามจนเขาอดฉงนใจไม่ได้ว่าจะปฏิบัติต่อนางเช่นบิดาได้นานเพียงไร

ท้ายสุด  เก็นจิไปพบอะคะชิโนะคิมิที่เรือนเหมันต์ในยามค่ำ  นางกำลังตื้นตันใจกับคำกลอนที่บุตรีตอบมา   เก็นจิพูดคุยกับนางอย่างสนิทสนมและค้างคืนอยู่ที่นั่นจนรุ่งเช้า  

อีกสองสามวันให้หลัง  เก็นจิจึงไปเยี่ยมเยียนพบปะทุกคนได้จนถ้วนหน้า  ในวันสุดท้ายนั้น  เขาไปพบ ซุเอะสึมุฮะนะ  ที่พำนักอยู่ปีกตะวันออกของคฤหาสน์นิโจ  ถัดจากนั้นเขาเข้าพบ อุสึเซะมิ ซึ่งบวชเป็นชีหลังจากสามีเสียชีวิตลง และเขาก็พานางมาดูแลที่คฤหาสน์นิโจเช่นกัน  เก็นจินั้นไม่เคยลืมเลือนผู้คนที่เขาเคยมีความสัมพันธ์ด้วย  และเขาจะดูแลคนเหล่านั้นให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ไปตลอดชีวิต

เนะโนะฮิอะโซะบิโคะมัตสึฮิกิ 

การละเล่นถอนต้นสนอ่อนที่เพิ่งงอก  หรือ  小松引き ( โคะมัตสึฮิกิ  Komatsuhiki ) เป็นการละเล่นในวันปีใหม่ที่ตรงกับกับวันราศึชวด ( 子の日, เนะโนะฮิ , the first day of the rat of the new year ) พอดี  ซึ่งถือว่าเป็นมงคล ที่ไม่มีบ่อยๆ มีขึ้นตั้งแต่สมัยเฮอัน  โดยขุนนางจะนิยมพากับออกท่องเที่ยวไปในภูเขา  เพื่อเพิ่มพลังหยินหยางสร้างมงคล  ในเรื่องตำนานเก็นจิ  ใบ ฮัตสีเนะ นี้เอง  ก็มีการกล่าวถึง โคะมัตสึฮิกิ เช่นกัน  ว่าบรรดาเด็กๆและคนหนุ่มสาวต่างพากันดึงต้นสนที่เพิ่งงอกออกมาทั้งรากกันอย่างสนุกสนาน  ต้นสนนั้นมีความหมายเป็นมงคลหมายถึงชีวิตที่ยืนยาว

ศึกษาเพิ่มเติม 
 Japanese Bush-warbler

อ้างอิง 

 

วรรณกรรมญี่ปุ่น
นวนิยาย
รายชื่อบทในตำนานเก็นจิ