โจยอย

โจยอย (ค.ศ. 204 หรือ ค.ศ. 205 - 22 มกราคม ค.ศ. 239)  หรือชื่อในภาษาจีนกลางว่า เฉา รุ่ย (; ) ชื่อรอง ยฺเหวียนจ้ง  () เป็นจักพรรดิลำดับที่ 2 ของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊ก  เกี่ยวกับบิดามารดาของโจยอยนั้นเป็นที่ถกเถียง เนื่องจากมารดาของโจยอยคือเอียนซี เป็นภรรยาของอ้วนฮี แต่ภายหลังแต่งงานใหม่กับโจผี จักรพรรดิลำดับแรกของวุยก๊ก เผย์ ซงจือวิเคราะห์บนพื้นฐานว่าโจยอยเป็นโอรสของโจผี ว่าโจยอยไม่ควรมีพระชนมายุเกิน 33 พรรษา (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) ขณะสวรรคตตามที่มีบันทึกไว้ พระชนมายุที่มีบันทึกไว้จึงผิดพลาด หลู ปี้ และ Mou Guangsheng บัณฑิตสมัยปลายราชวงศ์ชิงโต้แย้งว่าโจยอยควรเป็นบุตรของอ้วนฮี

การครองราชย์ของโจยอยถูกมองในหลายแง่มุม พระองค์ทุ่มเทราชทรัพย์ในการสร้างพระราชวังและศาลบรรพชน ในรัชสมัยของพระองค์มีภาวะยันกันระหว่างวุยก๊ก จ๊กก๊ก และง่อก๊ก โดยวุยก๊กมีฐานะเป็นฝ่ายตั้งรับ โครงการก่อสร้างและความปรารถนาจะมีสนมจำนวนมาก (มีจำนวนนับพัน) ทำให้ทุนทรัพย์ในท้องพระคลังร่อยหรออย่างมาก

ขณะประชวรใกล้สวรรคต โจยอยไม่มีโอรสทางสายพระโลหิต จึงโอนราชบัลลังก์ให้กับโจฮองโอรสบุญธรรม และฝากฝังให้โจซองและสุมาอี้เป็นผู้สำเร็จราชการ หลังสวรรรคตพระองค์ได้รับสมัญญานามว่า "หมิงตี้"  และนามวัดว่า "เลี่ยจู่"

ภูมิหลังครอบครัว 
เมื่อโจยอยเกิด (ประมาณปี ค.ศ. 205) โจโฉผู้เป็นปู่ของโจยอยเป็นขุนศึกผู้ยิ่งใหญ่ของราชวงศ์ฮั่น ผู้ควบคุมพระเจ้าเหี้ยนเต้เป็นจักรพรรดิหุ่นเชิด โจผีบิดาของโจยอยเป็นบุตรชายที่ยังมีชีวิตอยู่ที่มีอายุมากที่สุดของโจโฉและเป็นทายาทโดยชอบธรรม มารดาของโจยอยคือเอียนซีเดิมเป็นภรรยาของอ้วนฮีบุตรชายของอ้วนเสี้ยว แต่เมื่อถูกกองทัพโจโฉควบคุมตัวในเดือนกันยายนถึงตุลาคม ค.ศ. 204 โจผีบังคับให้เอียนซีแต่งงานกับตน และให้กำเนิดโจยอยในเวลาเพียง 8 เดือนหลังจากแต่งงาน-นำไปสู่ทฤษฎีที่ว่าแท้จริงแล้วโจยอยอาจเป็นบุตรชายของอ้วนฮี ไม่ใช่บุตรชายของโจผี  หลังจากโจโฉเสียชีวิตในเดือนมีนาคม ค.ศ. 220 โจผีบังคับพระเจ้าเหี้ยนเต้ให้สละราชบัลลังก์ให้ตนและสถาปนารัฐวุยก๊กในเดือนธันวาคมปีเดียวกัน เอียนซีไม่ได้ติดตามโจผีไปยังลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) อันเป็นนครหลวงแห่งใหม่ และในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 221 โจผีก็บังคับให้เอียนซีฆ่าตัวตาย

เนื่องด้วยเหตุที่เกิดขึ้นกับเอียนซีและต้นกำเนิดที่ไม่ชัดเจนของโจยอย แม้ว่าโจยอยจะเป็นพระโอรสองค์โตของโจผี แต่ก็ไม่ได้รับการแต่งตั้งเป็นรัชทายาทในช่วงต้นรัชสมัยของโจผีผู้เป็นพระบิดา เพียงแต่แต่งตั้งให้เป็นเพงงวนอ๋อง (平原王 ผิงยฺเหวียนหวาง) ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 222 ในช่วงเวลาที่โจยอยเป็นเพงงวนอ๋องได้อภิเษกสมรสกับชายาแซ่งี (虞 ยฺหวี) ที่เป็นบุตรสาวขุนนาง โจยอยมีความผูกพันกับกุยฮุย ชายาคนหนึ่งของโจผีซึ่งต่อมาได้ขึ้นเป็นจักรพรรดินี (ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 222) และเนื่องจากกุยฮุยไร้พระโอรส สถานะของโจยอยในฐานะรัชทายาทจึงไม่มีคู่แข่งอย่างจริงจัง กล่าวกันว่าพระดำริของโจผีว่าไม่ต้องการตั้งให้โจยอยเป็นรัชทายาทได้น้อยลงไปจากเหตุการณ์การประพาสล่าสัตว์ครั้งหนึ่่ง เมื่อโจผีและโจยอยพบเข้ากับกวางแม่ลูกคู่หนึ่ง โจผียิงเกาทัณฑ์ฆ่ากวางตัวแม่ และมีรับสั่งให้โจยอยฆ่ากวางตัวลูก โจยอยทรงพระกรรแสงตรัสว่า "ฝ่าบาททรงฆ่าแม่ไปแล้ว กระหม่อมไม่อาจทำใจฆ่าลูกได้ลง" โจผีได้ฟังก็ทรงทิ้งพระแสงเกาทัณฑ์ลงและรู้สึกโทมนัส

ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 226 โจผีทรงพระประชวร ในที่สุดจึงตั้งให้โจยอยเป็นรัชทายาท โจผีสวรรคตในเวลาไม่นานหลังจากนั้น โจยอยขึ้นเป็นจักรพรรดิขณะชนมายุ 21 พรรษา

ในฐานะจักรพรรดิ 
จักรพรรดิโจยอยทรงมีบุคลิกที่ขัดแย้งกันหลาย ๆ ด้าน พระองค์เป็นจักรพรรดิที่ฉลาดและความสามารถ แต่พระองค์ไม่มีศักยภาพอย่างถึงที่สุดทั้งในด้านการปกครองรัฐและการสงคราม  บางครั้งพระองค์แสดงออกซึ่งความเมตตากรุณาอย่างมาก แต่บางครั้งพระองค์ก็แสดงออกด้านที่โหดร้ายอย่างมากเช่นกัน พระองค์ทรงกระทำราชกิจหลายอย่างที่เป็นประโยชน์ต่อรัฐ แต่หลายครั้งก็ทรงกระทำสิ่งที่ทำให้เกิดความเสียหายต่อรัฐ แม้ว่าโจสิดที่เป็นพระปิตุลา (อา) ของพระองค์จะยื่นฎีกาขอตำแหน่งทางราชการหลายครั้ง แต่พระองค์ก็ยังคงสั่งห้ามอย่างเข้มงวดที่จะมอบตำแหน่งให้พระปิตุลาของพระองค์ตามที่โจผีผู้พระบิดาได้กำหนดไว้แต่เดิม นักประวัติศาสตร์โดยทั่วไปมองว่าเรื่องเหล่านี้เป็นปัจจัยสำคัญต่อการล่มสลายของวุยก๊กในภายหลัง เมื่อตระกูลสุมาเข้ายึดอำนาจปกครองหลังการสวรรคตของโจยอยโดยที่เหล่าราชนิกูลของวุยก๊กไม่มีความสามารถจะไปต่อต้านตระกูลสุมา

การปฏิบัติต่อขุนนาง 
โจยอยเมื่อขึ้ันเป็นจักรพรรดิในวัยหนุ่ม ในเวลาไม่นานก็ทรงแสดงพระปรีชาสามารถในการหาขุนนางผู้มีความสามารถมาเสริมพระราชอำนาจโดยยังทรงคงควบคุมขุนนางเหล่านั้นได้อย่างมั่นคง โจผีพระบิดาของโจยอยได้แต่งตั้งผู้สำเร็จราชการสามคนให้โจยอย ได้แก่ โจจิ๋น พระญาติห่าง ๆ ของพระองค์, ตันกุ๋น นักบริหารผู้มั่นคง และสุมาอี้ นักยุทธศาสตร์ผู้ชาญฉลาด เมื่อโจยอยขึ้นเป็นจักรพรรดิ พระองค์ตระหนักถึงคุณค่าของคำแนะนำจากขุนนางผู้ใหญ่เหล่านี้ และทรงเลือกวิธีการที่ดีที่สุดในการปฏิบัติต่อขุนนางเหล่านี้ ได้แก่การให้เกียรติและแต่งตั้งให้เป็นเจ้ามณฑลซึ่งมีอำนาจเต็มในมณฑลที่ปกครอง ด้วยการดำเนินการเช่นนี้จึงแสดงให้เห็นว่าโจยอยเป็นจักรพรรดิที่มีความคิดของตนเองแต่ก็ยังรับคำแนะนำจากเหล่าขุนนางที่ปรึกษาของพระองค์

ตลอดรัชสมัยของโจยอย พระองค์แสดงออกซึ่งความวิริยะอุตสาหะอย่างมากในการขอคำแนะนำจากขุนนางหลายคนก่อนจะตัดสินพระทัยในเรื่องสำคัญ โดยทั่วไปแล้วพระองค์เป็นผู้รอบคอบและไม่ต้องการจะกระทำการเสี่ยง แต่ขณะเดียวกันก็สามารถหลีกเลี่ยงหายนะใหญ่ต่อรัฐได้

การทัพต่อจ๊กก๊ก 

ภัยคุกคามหนึ่งที่โจยอยต้องรับมือหลังจากขึ้นเป็นจักรพรรดิคือการโจมตีจากจูกัดเหลียง อัครมหาเสนาบดีแห่งรัฐจ๊กก๊ก ช่วงแรกหลังจากการสวรรคตของเล่าปี่จักรพรรดิผู้ก่อตั้งรัฐจ๊กก๊ก จูกัดเหลียงแสดงท่าทีทางการทหารอย่างสงบนิ่งที่ชายแดนจ๊กก๊กและวุยก๊ก ในขณะที่สร้างความเป็นพันธมิตรกับง่อก๊กของซุนกวนอีกครั้ง เพื่อให้ราษฎรและทหารพักฟื้นจากการศึก ในปี ค.ศ. 227 จูกัดเหลียงเห็นว่าจ๊กก๊กเป็นรัฐที่อ่อนแอกว่าวุยก๊ก หากเอาแต่นิ่งไม่ทำอะไรในที่สุดก็จะถูกวุยก๊กกลืนไป จูกัดเหลียงจึงเริ่มการทัพบุกเหนือ 5 ครั้ง

ระหว่างการทัพ โจยอยเสด็จไปยังนครเตียงฮัน นครที่มีความสำคัญทางการเมืองที่วุยก๊กไม่อาจสูญเสียไปได้ จากนั้นจึงมีรับสั่งให้เหล่าขุนพลไปไปยังแนวหน้าเพื่อป้องกันการโจมตีของจูกัดเหลียง ยุทธวิธีนี้มีผลช่วยเสริมขวัญกำลังใจของเหล่าทหารและทำให้การสื่อสารไปยังแนวหน้าดำเนินไปอย่างรวดเร็ว ด้วยเหตุที่สามารถทราบเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแนวหน้าได้อย่างรวดเร็ว โจยอยจึงสามารถสังเกตการณ์ทั่วทั้งพื้นที่ภาคกลางได้ ในที่สุดการทัพของจูกัดเหลียงก็ล้มเหลวหลังจูกัดเหลียงเสียชีวิตในปี ค.ศ. 234 แผนการของจูกัดเหลียงก็ถูกยกเลิกไปโดยเจียวอ้วนและบิฮุยที่เป็นผู้สืบทอดอำนาจต่อจากจูกัดเหลียง แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดสันติภาพที่ชายแดนกับจ๊กก๊ก เนื่องจากยังมีการสู้รบระหว่างสองรัฐเกือบทุกปี อย่างไรก็ตามก็ไม่มีการเผชิญหน้าครั้งใหญ่ในระดับการทัพของจูกัดเหลียงอีกตลอดรัชสมัยของโจยอย

การทัพต่อง่อก๊ก 
ในรัชสมัยของโจยอย มียุทธการหลายครั้งกับง่อก๊กที่เป็นอีกหนึ่งรัฐอริ ยุทธการครั้งแรกเกิดขึ้นเพียง 2 เดือนหลังจากโจยอยขึ้นเป็นจักรพรรดิในปี ค.ศ. 226 ในระหว่างการทัพ โจยอยแสดงออกซึ่งพระปฏิภาณในการประเมินสถานการณ์อย่างถูกต้อง โดยทรงเห็นว่าในเวลาที่กำลังเสริมอาจส่งมาได้ ซุนกวนผู้ปกครองง่อก๊กก็อาจจะถอนทัพไปแล้ว การส่งกำลังเสริมจึงไม่จำเป็น ตลอดรัชสมัยของพระองค์ โจยอยทรงมีท่าทีในการทัพต่อง่อก๊กที่คล้ายคลึงกับการทัพจ๊กก๊ก คือทรงเสด็จไปยังตะวันออกด้วยพระองค์เองเพื่อให้ใกล้กับสมรภูมิ โดยยังคงห่างจากแนวหน้าไประยะหนึ่ง ซึ่งให้ผลดีในการศึก พระองค์ยังมอบหมายการรักษาชายแดนด้านตะวันออกเฉียงใต้ให้กับหมันทอง ความสามารถในการรักษาชายแดนของหมันทองช่วยป้องกันเหตุร้ายได้หลายครั้ง  

ความพ่ายแพ้ครั้งใหญ่ที่สุดของโจยอยเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 228 เมื่อจิวหองขุนพลของง่อก๊กหลอกให้โจฮิวที่เป็นพระญาติของโจยอยให้เข้าใจว่าตนพร้อมจะยอมจำนนต่อวุยก๊ก แต่กลับลวงกองกำลังของโจฮิวมาติดกับ โจยอยอนุมัติแผนของโจฮิวโดยไม่ทรงตระหนักว่าการสวามิภักดิ์ของจิวหองเป็นอุบายลวง จึงนำไปสู่การพ่ายแพ้ครั้งใหญ่ แต่กองกำลังของโจฮิวก็ได้กากุ๋ยช่วยเหลือไม่ให้ถูกกวาดล้างจนสิ้น

วิกฤตการณ์ร้ายแรงอีกครั้งที่เกิดจากง่อก๊กเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 234 เมื่อง่อก๊กพยายามจะประสานกับจ๊กก๊กในการโจมตีวุยก๊กพร้อมกันกับการบุกขึ้นเหนือของจูกัดเหลียง ในเวลานั้นนายทหารในแนวหน้าหลายคนเดินทางกลับบ้านไปเยี่ยมครอบครัว หมันทองจึงทูลขอโจยอยให้มีรับสั่งเรียกนายทหารเหล่านั้นกลับมารบต้านซุนกวน  โจยอยทรงปฏิเสธที่จะยกเลิกการกลับไปเยี่ยมบ้านของนายทหารใต้บังคับบัญชาและมีรับสั่งให้หมันทองมุ่งเน้นไปที่การป้องกัน แล้วโจยอยจึงนำทัพหลวงด้วยพระองค์เองเป็นกำลังหนุนช่วย และทรงทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงานของกองกำลังต่าง ๆ ของวุยก๊กที่ชายแดนง่อก๊กได้เป็นอย่างดี ง่อก๊กจึงไม่สามารถทำประโยชน์ใด ๆ ได้มาก

การทัพต่อเลียวตั๋ง 

ผลได้ทางการทหารที่แท้จริงเพียงหนึ่งเดียวของวุยก๊กในรัชสมัยของโจยอยคือการสิ้นสุดอำนาจปกครองของตระกูลกองซุน (公孫 กงซุน) เหนือแดนเลียวตั๋ง (遼東 เหลียวตง; ปัจจุบันคือตอนกลางและตะวันออกของมณฑลเหลียวหนิง) ซึ่งเริ่มโดยกงซุน ตู้ในปี ค.ศ. 190 ครั้นในปี ค.ศ. 228 กองซุนเอี๋ยนหลานชายของกงซุน ตู้ยึดอำนาจและปลดกองซุนก๋งผู้อาจากการปกครองเลียวตั๋งและทูลขอการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการจากโจยอย โจยอยไม่ทรงฟังคำแนะนำของเล่าหัว ( หลิว เย่) ที่ให้โจมตีตระกูลกองซุนในขณะที่มีความขัดแย้งภายใน พระองค์กลับแต่งตั้งให้กองซุนเอี๋ยนเป็นเจ้าเมืองเลียวตั๋งอย่างเป็นทางการแทน

ในปี ค.ศ. 232 กองซุนเอี๋ยนติดต่อกับง่อก๊กหลายครั้งรวมถึงขายม้าให้กับง่อก๊ก ทำให้โจยอยทรงกริ้ว มีรับสั่งให้ขุนพลเตียวอี้ (田豫 เถียน ยฺวี่) และหวาง สฺยง (王雄) ให้โจมตีเลียวตั๋ง โดยไม่ทรงฟังคำทัดทานของเจียวเจ้ (蔣濟 เจี่ยง จี้) การโจมตีไม่ประสบความสำเร็จ แม้ว่าเตียวอี้จะสามารถสกัดกั้นและทำลายกองเรือซื้อม้าของง่อก๊กลงได้ หลังจากเหตุการณ์นี้ แม้ว่ากองซุนเอี๋ยนจะยังคงความเป็นข้าราชบริพารของวุยก๊กอย่างเป็นทางการ แต่ความสัมพันธ์ก็เสียหายไป

ปีถัดมา กองซุนเอี๋ยนกลัวการโจมตีอีกครั้งจากวุยก๊กจึงส่งทูตไปยังง่อก๊กเพื่อยอมสวามิภักดิ์ต่อซุนกวนอย่างเป็นทางการ ซุนกวนพอพระทัยมากจึงตั้งให้กองซุนเอี๋ยนเป็นเอียนอ๋อง (燕王 เยียนหวาง) และพระราชทานเครื่องยศเก้าประการให้กองซุนเอี๋ยน อย่างไรก็ตามกองซุนเอี๋ยนตระหนักในภายหลังว่าง่อก๊กสามารถช่วยเหลือได้เพียงเล็กน้อยในการต้านการบุกของวุยก๊ก กองซุนเอี๋ยนจึงหักหลังง่อก๊ก สังหารเหล่าทูตของซุนกวนที่เดินทางมาถึงเลียวตั๋งและยึดกองกำลังของทูตเหล่านั้นไว้ โจยอยจึงแต่งตั้งให้กองซุนเอี๋ยนเป็นเล่อล่างกง (樂浪公) จากการกระทำดังกล่าว (กองกำลังส่วนหนึ่งของง่อก๊กสามารถหลบหนีและกลับมายังง่อก๊กได้ในที่สุดด้วยความช่วยเหลือของอาณาจักรโคกูรยอ ที่เป็นศัตรูของตระกูลกองซุน)

ในปี ค.ศ. 237 โจยอยดำริจะโจมตีเลียวตั๋งอีกครั้ง ด้วยทรงกริ้วจากรายงานที่ว่ากองซุนเอี๋ยนหมิ่นพระบรมเดชานุภาพซ้ำแล้วซ้ำแล้ว จึงมีรับสั่งให้บู๊ขิวเขียมเตรียมการโจมตี จากนั้นจึงมีรับสั่งให้กองซุนเอี๋ยนเดินทางมาเข้าเฝ้าที่ลกเอี๋ยง กองซุนเอี๋ยนปฏิเสธไม่ทำตามรับสั่งและประกาศตั้งตนเป็นอิสระจากวุยก๊ก บู๊ขิวเขียมนำกองกำลีงเข้าโจมตีกองซุนเอี๋ยน แต่ก็การเดินทัพก็ต้องหยุดลงเพราะฝนตกหนัก จากนั้นกองซุนเอี๋ยนจึงสถาปนาตนเป็นเอียนอ๋องและเข้าเป็นพันธมิตรกับชนเผ่าเซียนเปย์เพื่อก่อกวนชายแดนของวุยก๊ก  

ปีถัดมา โจยอยให้สุมาอี้นำทัพ 40,000 นายไปโจมตีเลียวตั๋ง กองซุนเอี๋ยนทราบข่าวจึงขอความช่วยเหลือจากง่อก๊กอีกครั้ง ซุนกวนโกรธกองซุนเอี๋ยนจากการหักหลังก่อนหน้านี้จึงแสร้งทำเป็นตกลงจะไปช่วย แต่จริง ๆ แล้วไม่ได้ส่งกองกำลังใด ๆ ไปช่วยกองซุนเอี๋ยน แม้ว่าในช่วงต้นการเดินทัพสุมาอี้จะถูกขัดขวางโดยฝนตกหนักเช่นเดียวกับที่บู๊ขิวเขียมเคยประสบ แต่สุมาอี้ก็รอจนฝนหยุดและในที่สุดก็เข้าล้อมเซียงเป๋ง (襄平 เซียงผิง; ปัจจุบันอยู่ในนครเหลียวหยาง มณฑลเหลียวหนิง) นครหลวงของกองซุนเอี๋ยน ทำให้กองทหารของกองซุนเอี๋ยนหิวโหย หลังจากปิดล้อมเกือบสามเดือนเซียงเป๋งก็แตก กองซุนเอี๋ยนหนีไปแต่ภายหลังถูกสุมาอี้จับตัวได้และถูกประหารชีวิต เลียวตั๋งจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งในอาณาจักรของวุยก๊ก

โครงการก่อสร้างและเพิ่มสนม 
เกือบจะในทันทีหลังจากที่โจยอยขึ้นครองบัลลังก์ พระองค์เริ่มโครงการสร้างพระราชวังและศาลขนาดใหญ่ ส่วนหนึ่งที่คาดว่าเป็นพระราชวังลกเอี๋ยงส่วนที่เหลือรอดจากการทำลายโดยตั๋งโต๊ะและศาลเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับพิธีเซ่นไหว้บรรพบุรุษของพระองค์ อย่างไรก็ตาม พระองค์ทรงทำเกินความจำเป็น ยังคงสร้างวัดและพระราชวังตลอดรัชสมัยที่เหลือของพระองค์ ซึ่งทำให้สมบัติในท้องพระคลังสมบัติร่อยหรอไปเป็นอย่างมาก  แม้ว่าบางครั้งพระองค์จะทรงหยุดโครงการตามคำทัดทานของขุนนาง แต่โครงการจะเริ่มต้นใหม่หลังจากพักในช่วงเวลาสั้น ๆ พระองค์ไม่เพียงแต่สร้างพระราชวังในลกเอี๋ยงเท่านั้น แต่ยังสร้างพระราชวังในฮูโต๋อีกด้วย ในปี ค.ศ. 237 พระองค์โปรดให้ย้ายประติมากรรมอันหรูหราจำนวนมากที่จักรพรรดิฮั่นอู่ตี้โปรดให้สร้างขึ้นจากเตียงฮันไปยังลกเอี๋ยง ซึ่งใช้ค่าใช้จ่ายและแรงงานคนจำนวนมาก  นอกจากนี้โจยอยยังโปรดให้สร้างประติมากรรมสัมฤทธิ์ขนาดมหึมาเป็นของพระองค์เองและตั้งไว้บนเนินเขาที่สร้างโดยมนุษย์ภายในเขตพระราชวังของพระองค์ ล้อมรอบด้วยต้นไม้และพืชหายากและมีสัตว์หายากอาศัยอยู่

โจยอยยังโปรดให้หาหญิงมาเป็นสนมเพิ่มเติม ขณะนั้นสนมและนางสนองพระโอษฐ์ของพระองค์มีจำนวนหลายพันคน โครงการสร้างพระราชวังของพระองค์อาจมีเจตนาเพื่อเป็นที่อาศัยของสนมเหล่านี้  ยฺหวี ฮฺว่านนักประวัติศาสตร์ร่วมสมัยกล่าวว่าในปี ค.ศ. 237 โจยอยถึงกับออกพระราชโองการให้คุมตัวหญิงงามที่แต่งงานแล้วทุกคนมา (เว้นแต่สามีของหญิงจะสามารถนำทรัพย์มาไถ่ตัวได้) และให้แต่งงานกับเหล่าทหาร แต่คนที่งามที่สุดในหมู่หญิงเหล่านั้นจะกลายเป็นสนมของพระองค์ แม้จะมีการคัดค้านโดยขุนนางบางคน แต่นี้การดำเนินการตามพระราชโองการก็ยังคงกระทำต่อไป ซึ่งสร้างความเดือดร้อนให้กับราษฎรเป็นอย่างมาก

ชีวิตสมรส ประเด็นเรื่องการสืบราชบัลลังก์ และสวรรคต 
เมื่อโจยอยขึ้นเป็นจักรพรรดิ เป็นที่คาดกันทั่วไปว่าองค์หญิงงี (虞氏 ยฺหวีชื่อ) พระชายาของพระองค์จะได้เป็นจักรพรรดินี แต่กลับไม่ใช่ พระองค์ตั้งให้มอซือสนมคนโปรดเป็นจักรพรรดินีในปี ค.ศ. 227 องค์หญิงงีถูกส่งกลับไปยังวังเดิม โจยอยทรงรักจักรพรรดินีมอซืออย่างสุดมาก ญาติของมอซือจำนวนหนึ่ง รวมถึงพ่อและพี่ชายของพระนางก็กลายเป็นขุนนางผู้ทรงเกียรติ (แต่ไม่มีอำนาจที่แท้จริง)

อย่างไรก็ตาม แม้โจยอยทรงมีสนมหลายคน แต่ก็ไม่มีพระโอรสองค์ใดที่รอดชีวิตตั้งแต่ยังเป็นทารก พระองค์ทรงรับโอรสบุญธรรมสองพระองค์คือโจฮองและเฉา สฺวิน (曹詢) และตั้งให้ทั้งสองพระองค์เป็นอ๋องในปี ค.ศ. 235 (โดยทั่วไปยอมรับว่าทั้งสองพระองค์เป็นพระโอรสของพระญาติของโจยอย แม้ว่าตัวตนของบิดามารดาจะไม่แน่ชัดก็ตาม)

ในปี ค.ศ. 237 จักรพรรดินีมอซือไม่ใช่คนโปรดของโจยอยอีกต่อไป กลับเป็นโกยฮุยหยินที่เป็นสนมคนโปรด ครั้งหนึ่งเมื่อโจยอยทรงเข้าร่วมงานเลี้ยงที่โกยฮุยหยินจัดขึ้น โกยฮุยหยินทูลเสนอให้จักรพรรดินีมอซือเข้าร่วมงานเลี้ยงด้วย แต่โจยอยทรงปฏิเสธและม่ีรับสั่งเพิ่มเติมว่าอย่าให้ข่าวเรื่องงานเลี้ยงรู้ไปถึงมอซือ แต่ข่าวกลับรั่วไหล มอซือจึงมาทูลเรื่องงานเลี้ยงกับโจยอยในภายหลัง โจยอยกริ้วมากจึงทรงสังหารผู้ร่วมงานเลี้ยงหลายคนที่พระองค์สงสัยว่าเป็นผู้ปล่อยข่าวไปถึงมอซือ และมีรับสั่งบังคับให้มอซือกระทำอัตวินิบาตกรรม แต่มอซือก็ยังได้รับการฝังศพอย่างสมเกียรติจักรพรรดินีและครอบครัวของมอซือก็ยังคงได้รับเกียรติ 

ในปี ค.ศ. 238 โจยอยประชวรหนัก พระองค์กำหนดให้โกยฮุยหยินเป็นว่าที่พระพันปีหลวงหลังพระองค์สวรรคต ในตอนแรกพระองค์ต้องการฝากฝังโจฮองโอรสบุญธรรมของพระองค์ผู้เป็นเจอ๋อง (齊王 ฉีหวาง) ให้กับโจฮูผู้เป็นพระปิตุลาของพระองค์ให้ทำหน้าที่หัวหน้าผู้สำเร็จราชการร่วมกับเซี่ยโหฺว เซี่ยน (), โจซอง, เฉา เจ้า () และจีนล่ง ( ฉิน หล่าง) แต่เล่าฮอง ( หลิว ฟ่าง) และซุนจู ( ซุน จือ) ขุนนางคนสนิทที่ไม่ถูกกันกับเซี่ยโหฺว เซี่ยนและเฉา เจ้า กังวลเรื่องที่จะให้สองคนนี้เป็นผู้สำเร็จราชการ จึงทูลโน้มน้าวให้ตั้งโจซอง (ซึ่งเป็นมิตรกับเล่าฮองและซุนจู) และสุมาอี้เป็นผู้สำเร็จราชการร่วมแทน โจฮู, เฉา เจ้า และจีนล่งถูกกีดกันจากตำแหน่งผู้สำเร็จราชการ ในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 239 โจยอยทรงตั้งโจฮองที่ขณะนั้นมีพระชนมายุ 7 พรรษาขึ้นเป็นรัชทายาท โจยอยสวรรคตในวันเดียวกันกับการแต่งตั้งโจฮอง โจฮองขึ้นสืบราชสมบัติเป็นจักรพรรดิ

ชื่อศักราช 
ไท่เหอ () ค.ศ. 227–233
ชิงหลง () ค.ศ. 233–237
จิ่งชู () ค.ศ. 237–239

พระราชวงศ์ 
มเหสีและโอรสธิดา:
 ชายาจากตระกูลงี ( หวางเฟย์ ยฺหวีชื่อ)
 มอซือ หรือจักรรพรรดินีหมิงเต้าจากตระกูลมอ ( หมิงเต้าหฺวางโฮฺ่ว เหมาชื่อ; สิ้นพระชนม์ ค.ศ. 237)
 เฉา อิน อ๋องอายแห่งอันเป๋ง ( อานผิงอายหวาง เฉา อิน; ค.ศ. 231–232)
 โกยฮุยหยิน หรือจักรพรรดินีหมิงยฺเหวียนจากตระกูลกุย/โกย ( หมิงยฺเหวียนหฺวางโฮฺ่ว กัวชื่อ; สิ้นพระชนม์ 264)
 องค์หญิงอี้แห่งเพงงวน ( ผิงยฺเหวียนอี้กงจู่; สิ้นพระชนม์ ค.ศ. 232) มีชื่อตัวว่า ชู ()
 สนมไม่ทราบตระกูล
 เฉา จฺย่ง อ๋องแห่งชิงเหอ ( ชิงเหอหวาง เฉา จฺย่ง; สิ้นพระชนม์ ค.ศ. 226)
 เฉา มู่ อ๋องแห่งฝานหยาง ( ฝานหยางหวาง เฉา มู่; สิ้นพระชนม์ ค.ศ. 229)
 องค์หญิงฉี ( ฉีกงจู่)
 สมรสกับหลี่ เทา (; เสียชีวิต ค.ศ. 254) บุตรชายของลิฮอง (李豐 หลี่ เฟิง) มีบุตรชายด้วยกัน 3 คน
 แต่งงานกับเริ่น ข่าย (; ค.ศ. 223–284)

พงศาวลี

ดูเพิ่ม 
 พงศาวลีวุยก๊ก
 รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก
 รายพระนามจักรพรรดิและพระมหากษัตริย์จีน

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม 
 ตันซิ่ว (ศตวรรษที่ 3). จดหมายเหตุสามก๊ก (ซันกั๋วจื้อ).
 เผย์ ซงจือ (ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายจดหมายเหตุสามก๊ก (ซันกั๋วจื้อ จู้).

จักรพรรดิแห่งวุยก๊ก
นักยุทธศาสตร์ทหาร