พระยาพหลโยธินรามินทรภักดี (นพ พหลโยธิน)

นายพลโท พระยาพหลโยธินรามินทรภักดี (22 เมษายน พ.ศ. 2414 - 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2462) นามเดิม นพ นามสกุล พหลโยธิน อดีตนายทหารและขุนนางชาวสยาม อดีตองคมนตรี อดีตสมุหเทศาภิบาลมณฑลนครราชสีมา อดีตผู้บัญชาการกองพลที่ ๔ มณฑลราชบุรี อดีตราชองครักษ์เวร อดีตราชองครักษ์พิเศษ และผู้ขอพระราชทานนามสกุล "พหลโยธิน" ซึ่งเป็นนามสกุลพระราชทานลำดับที่ 468เป็นพี่ชายต่างมารดาของ พลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) หัวหน้า คณะราษฎร และอดีต นายกรัฐมนตรี ของไทย และเป็นบิดาของนาย แนบ พหลโยธิน หนึ่งในสมาชิกของ คณะราษฎร และอดีตรัฐมนตรี

ประวัติ 
พลโท พระยาพหลโยธินรามินทรภักดี เกิดเมื่อวันเสาร์ เดือน ๖ ขึ้น ๔ ค่ำ ปีมะเมีย จุลศักราช ๑๒๓๓ ตรงกับวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2414 เป็นบุตรชายของ พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (กิ่ม พหลโยธิน)ข้าหลวงเดิมใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งได้นำบุตรชายของตนเข้าถวายตัวเป็นมหาดเล็กตั้งแต่เด็ก และเข้าเรียนที่ โรงเรียนสราญรมย์ จากนั้นจึงได้เข้าเรียนหนังสือในสำนักของ พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) และ ขุนปรีชานุสาสน์

ต่อมาเมื่อมีการตั้งโรงเรียนนายร้อยทหารบกขึ้นที่วังสราญรมย์นายนพมหาดเล็กจึงได้เข้าศึกษาที่โรงเรียนนายร้อยทหารบกสราญรมย์กระทั่งจบการศึกษาและได้รับพระราชทานยศ ร้อยตรี เมื่อปี พ.ศ. 2431 จากนั้นจึงได้เจริญก้าวหน้าในราชการขึ้นเรื่อย ๆ จนมียศทหารและบรรดาศักดิ์สุดท้ายที่ พลโท พระยาพหลโยธินรามินทรภักดี

ด้านชีวิตครอบครัวสมรสกับ คุณหญิงล้วน (สกุลเดิม จารุจินดา) มีบุตรชายคนสำคัญคือนาย แนบ พหลโยธิน หนึ่งในสมาชิกของ คณะราษฎร ผู้ชักชวน พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) ผู้เป็นอาให้เป็นหัวหน้าคณะราษฎร

พลโท พระยาพหลโยธินรามินทรภักดี ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2462 ด้วยโรคไตพิการ สิริรวมอายุเพียง 48 ปี ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ พระราชทานโกศโถและฉัตรเบญจาตั้ง ๔ เป็นเกียรติยศ

ยศและบรรดาศักดิ์ 
 พ.ศ. 2431 ร้อยตรี
 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2435 ร้อยโท
 19 กันยายน พ.ศ. 2440 ร้อยเอก
 20 กันยายน พ.ศ. 2441 หลวงศิลปสารสราวุธ ถือศักดินา ๘๐๐
 15 สิงหาคม พ.ศ. 2442 พันตรี
 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2443 พระศรีณรงควิไชย ถือศักดินา ๑๐๐๐
 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2445 พันโท
 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2446 พันเอก
 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2446 พระยาพหลพลพยุหเสนา ถือศักดินา ๑๕๐๐
 12 มิถุนายน พ.ศ. 2448 พลตรี
 นายหมู่ใหญ่
 16 มิถุนายน พ.ศ. 2455 นายกองตรี
 19 มิถุนายน พ.ศ. 2456 มหาอำมาตย์ตรี
 8 กันยายน พ.ศ. 2456 พระยากำแหงสงคราม ราชราชภักดี พิริยะพาห ถือศักดินา ๑๐๐๐๐
 11 พฤศจิกายน 2458 – พลโท
 25 ธันวาคม พ.ศ. 2459 - นายกองเอก
 8 ตุลาคม พ.ศ. 2462 พระยาพหลโยธินรามินทรภักดี คงถือศักดินา ๑๐๐๐๐

ตำแหน่ง 
 16 มกราคม พ.ศ. 2453 ราชองครักษ์เวร
 12 เมษายน พ.ศ. 2456 ราชองครักษ์พิเศษ
 12 เมษายน พ.ศ. 2456 สมุหเทศาภิบาลสำเร็จราชการมณฑลนครราชสีมา
 พฤษภาคม พ.ศ. 2456 พ้นจากตำแหน่ง ผู้บัญชาการกองพลที่ ๔ มณฑลราชบุรี
 26 พฤษภาคม 2456 – กราบถวายบังคมลาไปรับตำแหน่งสมุหเทศาภิบาล
 4 เมษายน พ.ศ. 2458 องคมนตรี
 8 ตุลาคม พ.ศ. 2462 พ้นจากตำแหน่งสมุหเทศาภิบาลมณฑลนครราชสีมา

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

อ้างอิง 

ทหารบกชาวไทย
บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ บ.ช.
ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ช.
สมาชิกกองเสือป่า