วิฆเนศวรมนเทียร (โอฌร)

วิฆเนศวรมนเทียร หรือ พิฆเนศวรมนเทียร (; ) หรือ วิฆนหรคณปติมนเทียร (; ) แห่งโอฌร (Ozar/Ojhar/Ojzar; ओझर) เป็นโบสถ์พราหมณ์ที่บูชาพระพิฆเนศ เป็นหนึ่งในแปดมนเทียรของอัษฏวินายก หรือมนเทียรพระคเณศที่ได้รับการเคารพสูงสุดในรอบรัฐมหาราษฏระ ของประเทศอินเดีย พระคเณศที่ประดิษฐาน ณ มนเทียรนี้มีพระนามว่า วิฆเนศวร (หรือ พิฆเนศวร; ; Vighaneshwara) แปลว่าจ้าวแห่งอุปสรรค (Lord of obstacles) หรือ วิฆนหร (; Vignahara) แปลว่าผู้ขจัดอุปสรรค (Remover of obstacles) และมีความเกี่ยวข้องกับตำนานที่ว่าพระคเณศทรงเอาชนะวิฆนาสูร (Vignasura) ปิศาจแห่งอุปสรรรค

โอฌร (Ozar) นั้นตั้งอยู่ห่างจากเมืองปูเนไป 85 กิโลเมตร ไปตามทางหลวงปูเน-นาษิก (Pune-Nashik highway) เช่นเดียวกันกับมนเทียรที่เลณยาทรี ทั้งที่นี่และเลณยาทรีเป็นเพียงสองแห่งในอัษฏวินายกที่ตั้งอยู่ในตำบล (ตลุกะ - taluka) ชุนนรตลุกะ (Junnar taluka) ของอำเภอปูเน โอฌรตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำกุกที (Kukadi River) ใกล้กับเขื่อนเยทาคาว (Yedagaon dam)

ประวัติศาสตร์
Chimaji Appa พี่/น้องชายและผู้บังคับบัญชาของพระเจ้าบาจี เรา ที่หนึ่ง แห่งเปศว (Peshwa) ได้บูรณะมนเทียรนี้ขึ้น พร้อมทั้งหุ้มศิขรของมนเทียรด้วยทองคำ หลังสามารถยึดป้อม Vasai Fort คืนจากชาวโปรตุเกสได้ มนเทียรได้รับการบูรณะอีกครั้งในปี 1967 โดย Appa Shastri Joshi ผู้ศรัทธาในพระพิฆเนศอย่างแรงกล้า

ความสำคัญทางศาสนา
ถึงแม้โอฌรจะอยู่ลำดับที่ 7 ใน 8 อัษฏวินายก แต่ผู้จาริกแสวงบุญก็นิยมมาที่มนเทียรนี้เป็นลำดับที่ 5 เพราะสะดวกกว่าในการเดินทาง

ในมุทคลปุราณะ (Mudgala Purana), สกันทปุราณะ (Skanda Purana) และในวินายกปุราณะฉบับทมิฬ (Tamil Vinayaka Purana) บันทึกไว้ว่า พระเจ้าอภินันทนา (King Abhinandana) ได้ประกอบพิธีบูชายัญแต่ไม่ได้ถวายสิ่งใดให้แก่พระอินทร์ ซึ่งทำให้พระอินทร์ทรงกริ้ว และดำริให้กาละ (Kāla - เวลา/ความตาย) ทำลายพิธีบูชายัญทิ้ง กาละได้แปลงกายเป็นวิฆนาสูร (Vignasura) อันแปลว่าอสูรแห่งอุปสรรค หรือวิฆน (อุปสรรค) ซึ่งได้ขัดขวางให้พิธีบูชายัญไม่สำเร็จในที่สุด มากไปกว่านั้น กาละยังได้สร้างความวุ่นวายยุ่งเหยิงขึ้นในจักรวาลโดยการสร้างอุปสรรคต่าง ๆ ขึ้นในการทำเรื่องดี ๆ (good deeds), การบูชายัญของฤๅษีและสิ่งมีชีวิตอื่น เหล่าบรรดาฤๅษีจึงพากันร้องขอพระพรหมกับพระศิวะให้ช่วยเหลือ ทั้งสององค์ได้แนะนำให้ขอความช่วยเหลือจากพระคเณศ จากนั้นฤๅษีจึงได้พากันสวดภาวนาให้พระคเณศช่วยเหลือ ที่ซึ่งพระองค์ได้เสด็จไปปราบอสูร วิฆนาสูรในภายหลังได้ทราบว่าเป็นไปไม่ได้ที่จะชนะพระคเณศได้จึงยอมแพ้และตกลงจะไม่รังสิ่งมีชีวิตบนโลกอีก และตกลงกันว่าวิฆน (อุปสรรค) จะคงอยู่ได้แค่ที่ซึ่งไม่มีการบูชาพระคเณศเท่านั้น ในบางฉบับเล่าว่าในตอนท้ายอสูรได้สำนึกผิดและยอมเป็นผู้ติดตามของพระคเณศ และจะคอยสร้างปัญหาแก่ผู้ที่ไม่ได้บูชาพระคเณศ จ้าวของตน วิฆนาสูรยังร้องขอให้พระคเณศรับพระนามใหม่ว่า "วิฆเนศวร" (Vigneshwara) (ซึ่งต่อในภาษาไทยเป็นคำว่า "พิฆเนศวร" อันเป็นพระนามที่เป็นที่นิยมในการเรียกพระคเณศในประเทศไทย) อันแปลว่าจ้าวแห่งวิฆน (อุปสรรค) เพื่อระลึกถึงเหตุการณ์นั้น เหล่าฤๅษีหลังฟื้นตัวขึ้นจึงพากันสร้างเทวรูปพระคเณศขึ้นถวายแลพประดิษฐานไว้ที่โอฌรเพื่อระลึกถึงเหตุการณ์นี้

อ้างอิง

โบสถ์พระพิฆเนศ
โบสถ์พราหมณ์ในรัฐมหาราษฏระ