สะพานสามหอ

สะพานสามหอ เป็นสะพานรถไฟ 1 ใน 3 แห่งที่สร้างขึ้นเพื่อให้รถไฟข้ามหุบเขาระหว่างจังหวัดลำปาง กับจังหวัดลำพูน อยู่ในเส้นทางรถไฟสายเหนือ ระหว่างสถานีรถไฟแม่ตานน้อย และสถานีรถไฟขุนตาน บริเวณกิโลเมตรที่ 677.903 เหตุที่เรียกว่า "สะพานสามหอ" เนื่องจากสะพานตั้งอยู่บนหอสูง 3 หอ แต่ปัจจุบันมีการเสริมหอเพื่อรองรับน้ำหนักเพิ่มขึ้นเป็น 4 หอแล้ว

ตัวสะพาน 

สะพานสามหอ เป็นสะพานทางตรง มีความลาดชัน 25 ใน 1,000 ตัวสะพานทำด้วยเหล็ก ขนาด 30.00 + 60.00 + 30.00 + 22.00 เมตร สะพานเหล็กช่วง 30.00 + 60.00 + 30.00 เมตร เป็นสะพานแบบโครงยีน (Cantiliver type deck truss) ตั้งอยู่บนเสาหอเหล็ก ตัวโครงสะพานยื่นออกไปสองข้าง ด้านริมฝั่งมีตอม่อคอนกรีตรองรับไว้ และมีน้ำหนักถ่วงมิให้ปลายอีกข้างหนึ่งกระดกเมื่อมีรถไฟวิ่งผ่าน ที่ระหว่างปลายโครงยื่นช่วงกลางมีสะพานสั้น ยาว 9.20 เมตร วางพาดอยู่ ส่วนสะพานช่วง 22.00 เมตรสุดท้ายเป็นแบบ Simple deck truss สะพานนี้มีเสาหอเหล็กรวม 3 เสาตั้งรองรับอยู่ สร้างเมื่อปี พ.ศ. 2458 พร้อมกันกับสะพานสามหอ (ยังใช้งานอยู่) และสะพานห้าหอ (เลิกใช้งานไปแล้วเมื่อปี พ.ศ. 2510)

การบูรณะสะพานในปี พ.ศ. 2510 

สะพานสามหอ ได้ใช้งานมานานกว่า 50 ปี และต่อมาน้ำหนักกดเพลาของรถจักรก็เพิ่มขึ้น ซึ่งแต่เดิมออกแบบให้รับน้ำหนักกดเพลาเพียง 10.5 ตันต่อหน่วยต่อเพลา แต่พอเมื่อได้เพิ่มน้ำหนักเพลาเป็น 15 ตันต่อหน่วยต่อเพลา จึงมีการพิจารณาตรวจสอบสะพานทั้ง 3 แห่ง (สะพานสองหอ สะพานสามหอ สะพานห้าหอ) ปรากฏว่าอยู่ในสภาพที่ไม่น่าจะปลอดภัยนัก ตัวสะพานเหล็กมีอาการล้าตัวและอ่อนตัว การพิจารณาเกี่ยวกับสะพานสูงทั้ง 3 แห่งนี้ ได้ถูกหยิบยกขึ้นมาพิจารณาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2496 ได้มีการพิจารณากันหลายครั้งและนำวิธีการต่างๆ มาเปรียบเทียบเพื่อให้การปรับปรุงสะพานทั้ง 3 แห่งเป็นไปโดยความเหมาะสมและประหยัด โดยการช่วยเหลือจากการรถไฟแห่งชาติญี่ปุ่น เมื่อได้หยิบยกวิธีการต่าง ๆ มาพิจารณาทั้งข้อดีและข้อเสียแล้ว จึงได้ตกลงเลือกสร้างและปรับปรุงสะพานทั้ง 3 แห่ง ในปี พ.ศ. 2508 และแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2510

สะพานสามหอ ตัวเหล็กโคงสะพานทั่วไปอยู่ในสภาพดี จุดอ่อนแออยู่ที่ปลายโครงเหล็กยื่น ที่ช่องกลางมีอาการอ่อนตัวมาก จึงได้พิจารณาเพื่อเสริมกำลังความแข็งแกร่งของสะพานนี้ โดยวิธีตั้งเสาหอเหล็กขึ้นใหม่ที่กึ่งกลางสะพาน ขึ้นไปรับปลายโครงการสะพานยื่นที่ช่องกลางทำการเสริมตัวโครงสะพานเหล็กโดยเพิ่มเนื้อที่หน้าตัดให้มีความแข็งแรงขึ้น ค่าบูรณะปรับปรุงเสริมกำลังความแข็งแรงของสะพานสองหอ และสะพานสามหอ รวมเป็นเงิน 6,290,000 บาท

สถานที่ใกล้เคียง 

 สถานีรถไฟแม่ตานน้อย
 สถานีรถไฟขุนตาน
 สะพานคอมโพสิต
 สะพานสองหอ
 อุโมงค์ขุนตาน

อ้างอิง 

สามหอ
สามหอ
สิ่งก่อสร้างในอำเภอห้างฉัตร