ปรัชญาสังคมศาสตร์

ปรัชญาสังคมศาสตร์ เป็นการศึกษาตรรกวิทยา วิธีวิทยาและรากฐานของสังคมศาสตร์ เช่น จิตวิทยา เศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์ นักปรัชญาสังคมศาสตร์มีความเกี่ยวข้องกับความแตกต่างและความคล้ายคลึงกันระหว่างสังคมศาสตร์และ วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ  ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างปรากฏการณ์ทางสังคม  การดำรงอยู่ของกฎทางสังคมที่เป็นไปได้และความสำคัญเชิงภววิทยาของโครงสร้างและหน่วยงานทางสังคม

Auguste Comte และปฏิฐานนิยม 
Comte อธิบายมุมมองเชิงญาณวิทยาของปฏิฐานนิยมเป็นครั้งแรกในผลงาน The Course in Positive Philosophy ซึ่งเป็นชุดข้อความที่ตีพิมพ์ระหว่างปี ค.ศ.1830 - 1842  ตามมาด้วยผลงานปี 1848 ก็คือ A General View of Positivism (ตีพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษในปี 1865)  ผลงานสามเล่มแรกส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์กายภาพที่มีอยู่แล้ว (คณิตศาสตร์ ดาราศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา)  ในขณะที่สองเล่มหลังเน้นที่มาของสังคมศาสตร์อย่างหลีกเลี่ยงไมได้   การสำรวจทฤษฎีการพึ่งพาแบบวงจรและการสำรวจในวิทยาศาสตร์และการจำแนกวิทยาศาสตร์ในลักษณะนี้  Comte อาจถือได้ว่าเป็นนักปรัชญาวิทยาศาสตร์สมัยใหม่คนแรกในความหมายนี้  สำหรับเขา วิทยาศาสตร์กายภาพจำเป็นต้องมาก่อน ก่อนที่มนุษยชาติจะสามารถนำความพยายามของตนไปสู่ "ราชินีแห่งวิทยาศาสตร์" ของสังคมมนุษย์ที่ท้าทายและซับซ้อนที่สุดได้  ดังนั้น ทัศนะปฏิฐานนิยมของเขาจึงกำหนดขึ้นเพื่อกำหนดรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับเป้าหมายเชิงประจักษ์ของวิธีการทางสังคมวิทยา

Comte ได้เสนอแนวคิดวิวัฒนาการทางสังคม โดยเสนอว่าสังคมต้องผ่านสามขั้นตอนในการแสวงหาความจริงตาม 'กฎสามขั้น' แบบทั่วไป แนวคิดนี้มีความคล้ายคลึงกับมุมมองของคาร์ล มาร์กซ์บางประการที่ว่าสังคมมนุษย์จะก้าวหน้าไปสู่จุดสูงสุดของสังคมคอมมิวนิสต์  พวกเขาต่างก็ได้รับอิทธิพลอย่างลึกซึ้งจาก Henri de Saint-Simon ผู้ซึ่งเป็นนักสังคมนิยมยูโทเปียในยุคแรก ซึ่งเคยเป็นครูและที่ปรึกษาของ Comte  ทั้ง Comte และมาร์กซ์มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนาอุดมการณ์ทางวิทยาศาสตร์ในโลกใหม่ เพื่อปลุกปั่นความเป็นทางโลก (secularisation) ของยุโรป

สังคมวิทยายุคแรกของ Herbert Spencer (เฮอร์เบิร์ต สเปนเซอร์) เกิดขึ้นเป็นปฏิกิริยาต่อ Comte อย่างกว้างขวาง  งานเขียนหลังการพัฒนาต่างๆ ในชีววิทยาวิวัฒนาการ  สเปนเซอร์พยายาม (เปล่าประโยชน์) ปรับกฏเกณฑ์ในสิ่งที่อธิบายได้ว่าเป็นคำศัพท์ทางลัทธิดาร์วินทางสังคม (แม้ว่าสเปนเซอร์จะเป็นผู้สนับสนุนลัทธิลามาร์ค มากกว่าลัทธิดาร์วิน)

ทฤษฎีสังคมวิทยาสมัยใหม่เริ่มต้นด้วยงานเขียนของ Émile Durkheim (1858–1917) ในขณะที่ Durkheim ปฏิเสธรายละเอียดส่วนใหญ่ของปรัชญาของ Comte  เขายังคงรักษาและขัดเกลาวิธีการของมัน โดยยืนยันว่าสังคมศาสตร์เป็นความต่อเนื่องเชิงตรรกะของธรรมชาติในขอบเขตของกิจกรรมของมนุษย์  และยืนยันว่าพวกเขายังคงยึดความเป็นภววิสัย  เหตุผลนิยม และการเข้าใกล้ความสมเหตุสมผล Durkheim ก่อตั้งภาควิชาสังคมวิทยาแห่งยุโรปแห่งแรกขึ้นที่มหาวิทยาลัยบอร์โดซ์ในปี ค.ศ. 1895  ในปีเดียวกันนั้น เขาได้โต้แย้งในงานเขียน The Rules of Sociological Method (1895) ไว้ว่า:  "เป้าหมายหลักของคุณ คือ การขยายความมีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์ไปสู่ความประพฤติของมนุษย์...  สิ่งที่เราเรียกว่าปฏิฐานนิยมเป็นเพียงผลที่ตามมาของลัทธิเหตุผลนิยม”  หนังสือ Suicide (1897) ของ Durkheim  เป็นกรณีศึกษาอัตราการฆ่าตัวตายในหมู่ประชากรคาทอลิกและโปรเตสแตนต์ ซึ่งเป็นการวิเคราะห์ทางสังคมวิทยาที่แตกต่างจากจิตวิทยาหรือปรัชญา

อย่างไรก็ตาม มุมมองแบบปฏิฐานนิยมมีความเกี่ยวข้องกับ 'ลัทธิคลั่งวิทยาศาสตร์ '; ซึ่งเป็นทัศนะที่ว่าวิธีการของวิทยาศาสตร์ธรรมชาติอาจนำไปใช้กับทุกด้านของการสำรวจ  ไม่ว่าจะเป็นทางปรัชญา  ทางวิทยาศาสตร์เชิงสังคมหรือศาสตร์อื่นๆ   ในบรรดานักสังคมศาสตร์และนักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่  ลัทธิปฏิฐานนิยมแบบออร์โธดอกซ์ได้เสื่อมความนิยมไปนานแล้ว  ทุกวันนี้ ผู้ปฏิบัติงานทางด้านสังคมศาสตร์และวิทยาศาสตร์กายภาพยอมรับผลกระทบที่บิดเบือนของอคติของผู้สังเกตการณ์และข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง  ข้อสงสัยนี้ได้ทำให้วิธีการนิรนัยของวิทยาศาสตร์ถูกลดทอนความสำคัญลงโดยนักปรัชญาอย่างเช่น Thomas Kuhn และขบวนการทางปรัชญาแบบใหม่ เช่น ลัทธิสัจนิยมเชิงวิพากษ์และลัทธิปฏิบัตินิยมใหม่  ลัทธิปฏิฐานนิยมได้รับการสนับสนุนโดย 'เทคโนแครต' ซึ่งเป็นผู้ที่เชื่อมั่นในความก้าวหน้าทางสังคมผ่านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้  นักปรัชญาและนักสังคมวิทยา อย่าง Jürgen Habermas ได้วิพากษ์การใช้เหตุผลเป็นเครื่องมืออันบริสุทธิ์ว่าหมายถึงการคิดเชิงวิทยาศาสตร์กลายเป็นสิ่งที่คล้ายคลึงกับตัวอุดมการณ์เอง 

Durkheim, Marx และ Weber มักได้รับการยกย่องว่าเป็นบิดาแห่งสังคมศาสตร์ร่วมสมัย  วิธีการทางปฏิฐานนิยมได้รับความนิยมในทฤษฎีพฤติกรรมนิยมในประวัติศาสตร์ของจิตวิทยา

ญาณวิทยา 
ในสาขาวิชาใด ๆ จะมีความโน้มเอียงทางปรัชญาอย่างมากในโครงการของนักวิทยาศาสตร์ ความโน้มเอียงเหล่านี้บางส่วนเกี่ยวข้องกับธรรมชาติของความรู้ทางสังคม  ธรรมชาติของความเป็นจริงทางสังคม และตำแหน่งของการควบคุมของมนุษย์ในการดำเนินการ  ปัญญาชนไม่เห็นด้วยกับขอบเขตที่ว่าสังคมศาสตร์ควรเลียนแบบวิธีการที่ใช้ในวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ  ผู้ก่อตั้งปฏิฐานนิยม (positivists) ของสังคมศาสตร์โต้แย้งว่าปรากฏการณ์ทางสังคมสามารถศึกษาด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์แบบดั้งเดิม   แนวคิดนี้มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับลัทธิคลั่งวิทยาศาสตร์ ลัทธิธรรมชาตินิยมและกายภาพนิยม  หลักคำสอนที่ว่าปรากฏการณ์ทั้งหมดจะถูกลดทอนในท้ายที่สุดสำหรับเอกลักษณ์ทางกายภาพและกฎทางกายภาพ   ฝ่ายตรงข้ามของลัทธิธรรมชาตินิยม  รวมถึงผู้สนับสนุนวิธี verstehen โต้แย้งว่าจำเป็นต้องมีแนวทางการตีความในการศึกษาการกระทำของมนุษย์ซึ่งเป็นเทคนิคที่แตกต่างจากวิทยาศาสตร์ธรรมชาติอย่างสิ้นเชิง  งานพื้นฐานสำหรับปรัชญาสังคมศาสตร์จึงเป็นการตั้งคำถามถึงขอบเขตที่แนวคิดปฏิฐานนิยมอาจมีลักษณะเป็น 'วิทยาศาสตร์' ที่เกี่ยวข้องกับรากฐานทางญาณวิทยาพื้นฐาน  การอภิปรายเหล่านี้ยังคงแพร่หลายในสังคมศาสตร์ร่วมสมัยที่พิจารณาถึงอัตวิสัย, ภววิสัย, intersubjectivity และการปฏิบัติจริงในการจัดการของทฤษฎีและการวิจัย นักปรัชญาสังคมศาสตร์ตรวจสอบญาณวิทยาและวิธีวิทยาเพิ่มเติม  รวมถึงแนวคิดสัจนิยม สัจนิยมเชิงวิพากษ์  อุปกรณ์นิยม  หน้าที่นิยม  โครงสร้างนิยม  นิยัตินิยม  ปรากฏการณ์วิทยาและหลังโครงสร้างนิยม 

แม้ว่าโดยพื้นฐานแล้ว นักสังคมศาสตร์ทั้งหมดตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 ยอมรับว่าสาขาวิชาเผชิญกับความท้าทายที่แตกต่างจาก วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ  ความสามารถในการนิยามความสัมพันธ์เชิงสาเหตุทำให้เกิดการอภิปรายแบบเดียวกับอภิทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์  บางครั้งลัทธิปฏิฐานนิยมก็เผชิญกับภาพล้อเลียนในฐานะสายพันธุ์ของประสบการณ์นิยมที่ไร้เดียงสา  แต่คำนี้มีประวัติอันยาวนานในการใช้งานตั้งแต่ Comte ไปจนถึงงานเขียนของ Vienna Circle และอื่น ๆ ในทำนองเดียวกัน  ถ้าลัทธิปฏิฐานนิยมสามารถระบุความเป็นสาเหตุได้  ก็จะเปิดโอกาสให้แนวคิดของลัทธิเหตุผลนิยมเชิงวิพากษ์ ไม่ใช่ justificationism เกิดขึ้น นำเสนอโดย คาร์ล พอปเปอร์ ที่ตัวเองอาจจะถูกโต้แย้งผ่านแนวคิดการเปลี่ยนกระบวนทัศน์ทางญาณวิทยาของโทมัส คูห์น

นักตีความชาวเยอรมันในยุคแรก เช่น Wilhelm Dilthey เป็นผู้บุกเบิกความแตกต่างระหว่างวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและสังคมศาสตร์ (' Geisteswissenschaft ')  ทำให้เกิดแนวคิดอปฏิฐานนิยมของ Max Weber และ Georg Simmel อย่างมาก และยังคงดำเนินต่อไปด้วย ทฤษฎีวิพากษ์   ตั้งแต่ทศวรรษที่ 1960  วิธีการนิรนัยของวิทยาศาสตร์ถูกลดทอนลงในช่วงเวลาเดียวกันกับการวิพากษ์ "ลัทธิคลั่งวิทยาศาสตร์" หรือ 'วิทยาศาสตร์ในฐานะอุดมการณ์'''  Jürgen Habermas ให้เหตุผลใน On the Logic of the Social Sciences (1967) ว่า "วิทยานิพนธ์เชิงปฏิฐานนิยมของวิทยาศาสตร์ที่เป็นหนึ่งเดียว ซึ่งหลอมรวมวิทยาศาสตร์ทั้งหมดเข้ากับรูปแบบทางวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ มีความล้มเหลวเนื่องจากความสัมพันธ์อันใกล้ชิดระหว่างสังคมศาสตร์และประวัติศาสตร์  รวมไปถึงข้อเท็จจริงที่ว่าพวกเขาอยู่บนพื้นฐานของความเข้าใจความหมายในสถานการณ์เฉพาะที่สามารถอธิบายได้เฉพาะอย่างลึกลับเท่านั้น…  การเข้าถึงความเป็นจริงก่อนโครงสร้างที่เป็นสัญลักษณ์ไม่สามารถได้มาจากการสังเกตเพียงอย่างเดียว" ทฤษฎีสังคม Verstehende เป็นข้อสงสัยในงานเขียนทางด้านปรากฏการณ์วิทยา เช่น Phenomenology of the Social World (1932) ของ Alfred Schütz และ Truth and Method (1960) ของ Hans-Georg Gadamer  ปรากฏการณ์วิทยาจะพิสูจน์ว่ามีอิทธิพลต่อทฤษฎีที่มีเนื้อหาเป็นศูนย์กลางของนักหลังโครงสร้างนิยมในภายหลัง

ช่วงกลางศตวรรษที่ 20  จุดเปลี่ยนทางภาษานำไปสู่การเกิดขึ้นของสังคมวิทยาเชิงปรัชญามากขึ้น  เช่นเดียวกับมุมมองที่เรียกว่า "แนวคิดหลังสมัยใหม่ " เกี่ยวกับการได้มาซึ่งความรู้ทางสังคม  บทวิจารณ์สังคมศาสตร์ที่โดดเด่นอย่างหนึ่งซึ่งพบได้ในข้อความ Wittgensteinian ของ Peter Winch เรื่อง The Idea of Social Science and its Relation to Philosophy (1958)  Michel Foucault ให้การวิพากษ์อย่างมีศักยภาพในวงศาวิทยา  แม้ว่า Habermas และ Richard Rorty ต่างก็โต้แย้งว่า Foucault แค่นำระบบความคิดดังกล่าวมาแทนที่ด้วยอีกระบบความคิดหนึ่ง  

ปัญหาพื้นฐานอย่างหนึ่งสำหรับนักจิตวิทยาเชิงสังคม คือ การศึกษาสามารถเข้าใจอย่างลึกซึ้งในแง่ของความหมายและจิตสำนึกที่อยู่เบื้องหลังการกระทำทางสังคม  เช่นเดียวกับจิตวิทยาพื้นบ้าน  หรือข้อเท็จจริงที่มีวัตถุประสงค์ เป็นธรรมชาติ วัตถุนิยม และพฤติกรรมมากกว่านั้น ซึ่งจะต้องได้รับการศึกษาพิเศษ   ปัญหานี้มีความสำคัญเป็นพิเศษสำหรับผู้ที่อยู่ในแวดวงสังคมศาสตร์ที่ศึกษาปรากฏการณ์ทางจิตเชิงคุณภาพ เช่น จิตสำนึก  การเชื่อมโยงความหมาย และการแสดงทางจิต   เพราะการปฏิเสธการศึกษาความหมายจะนำไปสู่การจัดประเภทงานวิจัยดังกล่าวว่าไม่เป็นวิทยาศาสตร์  ประเพณีที่ทรงอิทธิพล เช่น ทฤษฎีทางจิตวิทยาและการปฏิสัมพันธ์เชิงสัญลักษณ์  อาจเป็นเหยื่อรายแรกของการเปลี่ยนกระบวนทัศน์ดังกล่าว  ปัญหาทางปรัชญาที่รออยู่เบื้องหลังตำแหน่งที่แตกต่างกันเหล่านี้ได้นำไปสู่ความมุ่งมั่นในวิธีการบางประเภทซึ่งบางครั้งมีความทับซ้อนกัน  ถึงกระนั้น นักวิจัยหลายคนได้ชี้ให้เห็นถึงการขาดความอดทนสำหรับผู้เสนอวิธีการที่หัวรั้นเกินไป  ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

การวิจัยทางสังคมยังคงพบเห็นได้ทั่วไปและมีประสิทธิภาพในทางปฏิบัติ โดยคำนึงถึงสถาบันทางการเมืองและธุรกิจ  Michael Burawoy ได้แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างสังคมวิทยาเชิงสาธารณะ ซึ่งมุ่งเน้นไปที่การประยุกต์ใช้จริง และ สังคมวิทยาเชิงวิชาการ หรือ สังคมวิทยาเชิงวิชาชีพ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสนทนาระหว่างนักสังคมศาสตร์และนักปรัชญาท่านอื่นๆ

ภววิทยา
โครงสร้างและหน่วยงานทางสังคม ก่อให้เกิดการถกเถียงในทฤษฎีทางสังคมอย่างยาวนาน: "โครงสร้างทางสังคมกำหนดพฤติกรรมของปัจเจกบุคคลหรือหน่วยงานของมนุษย์หรือไม่"  คำว่า 'หน่วยงาน' ในที่นี้ หมายถึง ความสามารถของปัจเจกบุคคลในการดำเนินการอย่างอิสระและตัดสินใจอย่างอิสระ  ในขณะที่ 'โครงสร้างทางสังคม' หมายถึง ปัจจัยที่จำกัดหรือส่งผลต่อการเลือกและการกระทำของปัจเจกบุคคล (เช่น ชนชั้นทางสังคม ศาสนา เพศ ชาติพันธุ์ และอื่นๆ)  การอภิปรายเกี่ยวกับความแรกเริ่มของโครงสร้างหรือหน่วยงานเกี่ยวข้องกับแกนหลักของภววิทยาทางสังคม ("โลกทางสังคมสร้างขึ้นจากอะไร", "อะไรเป็นสาเหตุในโลกทางสังคม และอะไรคือผลกระทบที่ตามมา" )  ความพยายามที่จะประนีประนอมกับการวิพากษ์ของแนวคิดหลังสมัยใหม่กับโครงการที่ครอบคลุมของสังคมศาสตร์ คือการพัฒนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสหราชอาณาจักร เกี่ยวกับลัทธิสัจนิยมเชิงวิพากษ์  นักสัจนิยมเชิงวิพากษ์ที่สำคัญ เช่น Roy Bhaskar  ลัทธิปฏิฐานนิยมแบบดั้งเดิมทำให้เกิด 'การใช้เหตุผลผิดพลาดทางญาณวิทยา' โดยไม่สามารถจัดการกับเงื่อนไขทางภววิทยาที่ทำให้วิทยาศาสตร์เป็นไปได้ นั่นคือ ตัวโครงสร้างและหน่วยงานทางสังคมเอง
 
ดูเพิ่มเติม

 Hard and soft science
 Intercultural philosophy
 Philosophy of economics
 Philosophy of history
 Philosophy of psychology
 Political philosophy
 Social constructionism
 Social fact
 Social philosophy

 บรรณานุกรม 

 Braybrooke, David (1986). Philosophy of Social Science. Prentice Hall. ISBN 0-13-663394-3.
 Bunge, Mario. 1996. Finding Philosophy in Social Science. New Haven, CT: Yale University Press.
 Hollis, Martin (1994). The Philosophy of Social Science: An Introduction. Cambridge. ISBN 0-521-44780-1.
 Little, Daniel (1991). Varieties of Social Explanation : An Introduction to the Philosophy of Social Science. Westview Press. ISBN 0-8133-0566-7.
 Rosenberg, Alexander (1995). Philosophy of Social Science. Westview Harper Collins.
 Kaldis, Byron (ed.) (2013) Encyclopedia of Philosophy and the Social Sciences, Sage

 วารสาร 

 Philosophy of the Social Sciences การประชุม 

 Philosophy of Social Science Roundtable
  EUROPEAN NETWORK FOR THE PHILOSOPHY OF THE SOCIAL SCIENCES

 หนังสือ 
  Encyclopedia of Philosophy and the Social Sciences, Byron Kaldis, SAGE, 2013
 Philosophy of Social Science by Alexander Rosenberg
 The Philosophy of Social Science: An Introduction by Martin Hollis
 Contemporary Philosophy of Social Science: A Multicultural Approach by Brian Fay
 Philosophy of social science: the methods, ideals, and politics of social inquiry by Michael Root

 เชื่อมโยงภายนอก 

 
 Philosophy of social sciences (From Robert Audi's Cambridge Encyclopedia of Philosophy'')
 Philosophy of social sciences (Routledge Encyclopedia of Philosophy Online)

อ้างอิง

ปรัชญาสังคม
ปรัชญาสังคมศาสตร์