นกลุยน้ำ

นกลุยน้ำ หรือ นกชายเลน () เป็นนกในกลุ่มของนกที่หากินหาอาหารตามแหล่งน้ำต่าง ๆ เช่น หนองบึง, ท้องทุ่ง, ริมน้ำ หรือแม้แต่ชายทะเล มีลักษณะร่วมกัน คือ เป็นนกขนาดเล็กไปจนถึงขนาดใหญ่มาก มีจุดเด่นที่แบ่งแยกจากนกจำพวกอื่นค่อนข้างชัดเจน คือ ปากตรงแหลมและยาว ขายาว น้ำหนักตัวเบาเพราะกระดูกกลวง ทำให้คุณสมบัติพิเศษในการเดินท่องน้ำหาอาหารตามวัชพืชที่ลอยตัวอยู่ในผิวน้ำ  เมื่อหาอาหารนกลุยน้ำจะใช้ปากจิก ขณะเยื้องย่างไปตามบึงน้ำตื้น ๆ, ดงกก หรือตามทุ่งหญ้า

นกลุยน้ำแทบทั้งหมด ทำรังตามง่ามกิ่งไม้ ง่ามกิ่งไม้ในชั้นเรือนยอด, โคนกอหญ้า, กอกก, กอวัชพืช หรือบนพื้นดิน หลายชนิดสร้างรังใกล้ ๆ กันเป็นกลุ่ม บางชนิดออกหากิน เวลากลางคืน ตัวผู้กับตัวเมียมีลักษณะเหมือนหรือใกล้เคียงกัน

ในฤดูผสมพันธุ์หลายชนิดจะมีการสร้างขนชนิดพิเศษขึ้นที่หัว คอ หรือลำตัว เพื่อดึงดูดเพศตรงข้าม

นกลุยน้ำมีทั้งที่เป็นนกประจำถิ่น ไม่มีการอพยพ และอพยพย้ายถิ่นในช่วงฤดูหนาว ในประเทศไทยฤดูอพยพเริ่มขึ้นราวเดือนกันยายน จนถึงเดือนมีนาคม-เมษายน มีการทำรังและออกไข่ฟักลูกขยายพันธุ์ ก่อนจะอพยพไปยังถิ่นฐานใหม่ 

สำหรับนกลุยน้ำในประเทศไทย มีหลายชนิด ในหลายวงศ์ เช่น นกกระยาง, นกกระสา, ไก่นา, นกช้อนหอย เป็นต้น

การจำแนก
 อันดับย่อย Scolopaci
 วงศ์ Scolopacidae: นกอีก๋อย, นกปากซ่อม

 อันดับย่อย Thinocori
 วงศ์ Rostratulidae: นกโป่งวิด
 วงศ์ Jacanidae: นกอีแจว, นกพริก
 วงศ์ Thinocoridae 
 วงศ์ Pedionomidae 

 อันดับย่อย Chionidi
 วงศ์ Burhinidae: นกกระแตผี
 วงศ์ Chionididae 
 วงศ์ Pluvianellidae 

 อันดับย่อย Charadrii
 วงศ์ Ibidorhynchidae 
 วงศ์ Recurvirostridae: นกตีนเทียน, นกปากงอน
 วงศ์ Haematopodidae
 วงศ์ Charadriidae: นกหัวโต, นกกระแต

อ้างอิง
Ericson, P. G. P.; Envall, I.; Irestedt, M. & Norman, J. A. (2003). Inter-familial relationships of the shorebirds (Aves: Charadriiformes) based on nuclear DNA sequence data. BMC Evol. Biol. 3: 16.   PDF fulltext

Paton, Tara A. & Baker, Allan J. (2006). Sequences from 14 mitochondrial genes provide a well-supported phylogeny of the Charadriiform birds congruent with the nuclear RAG-1 tree. Molecular Phylogenetics and Evolution 39(3): 657–667.  PMID 16531074 (HTML abstract)

Paton, T. A.; Baker, A. J.; Groth, J. G. & Barrowclough, G. F. (2003). RAG-1 sequences resolve phylogenetic relationships within charadriiform birds. Molecular Phylogenetics and Evolution 29: 268-278.  PMID 13678682 (HTML abstract)

Thomas, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004a). Phylogeny of shorebirds, gulls, and alcids (Aves: Charadrii) from the cytochrome-b gene: parsimony, Bayesian inference, minimum evolution, and quartet puzzling. Molecular Phylogenetics and Evolution 30(3): 516-526.  (HTML abstract)

Thomas, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004b). A supertree approach to shorebird phylogeny. BMC Evol. Biol. 4: 28.  PMID 15329156 PDF fulltext  Supplementary Material

 van Tuinen, Marcel; Waterhouse, David & Dyke, Gareth J. (2004). Avian molecular systematics on the rebound: a fresh look at modern shorebird phylogenetic relationships. Journal of Avian Biology 35(3): 191-194. PDF fulltext

แหล่งข้อมูลอื่น

นก