ปฏิเสธนิยม

ในจิตวิทยาพฤติกรรมมนุษย์ ปฏิเสธนิยม () เป็นทางเลือกในการปฏิเสธความเป็นจริงของปัจเจกบุคคล เพื่อหลีกเลี่ยงความจริงที่ไม่สบายทางจิตใจ โดยหลักมักไม่มีเหตุผลในการปฏิเสธทั้งในด้านประสบการณ์หรือเหตุการณ์ เมื่อบุคคลหนึ่งไม่ยอมรับความเป็นจริงเชิงประจักษ์

ในวิทยาศาสตร์ ปฏิเสธนิยมเป็นการปฏิเสธข้อเท็จจริงและแนวคิดพื้นฐานที่ไม่มีปัญหาและได้รับการสนับสนุนอย่างดีจากความเห็นพ้องทางวิทยาศาสตร์ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เพื่อสนับสนุนแนวคิดที่รุนแรงและเป็นที่ถกเถียง คำว่าปฏิเสธนิยมฮอโลคอสต์และแนวคิดปฏิเสธเอดส์สื่อถึงการปฏิเสธข้อเท็จจริงและความเป็นจริงของเรื่อง และคำว่าการปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สื่อถึงการปฏิเสธความเห็นพ้องทางวิทยาศาสตร์ที่ว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลกเป็นความจริงและเหตุการณ์ที่เกิดโดยหลักมาจากกิจกรรมของมนุษย์ รูปแบบของปฏิเสธนิยมจะนำเสนอลักษณะทั่วไปของบุคคลที่ปฏิเสธหลักฐานจำนวนมาก และก่อให้เกิดความขัดแย้งทางการเมืองผ่านการพยายามปฏิเสธการดำรงอยู่ของความเห็นพ้องต้องกัน

แรงจูงใจและสาเหตุของปฏิเสธนิยมมีทั้งศาสนา, ผลประโยชน์ของตนเอง (เศรษฐกิจ, การเมือง หรือการเงิน) และกลไกป้องกันตนที่ป้องกันจิตใจจากข้อเท็จจริงและความคิดที่รบกวนจิตใจ

บทนิยามและยุทธวิธี
Didier Fassin นักมานุษยวิทยา ได้จำแนกระหว่าง การปฏิเสธ ที่ระบุเป็น "การสังเกตเชิงประจักษ์ว่าความจริงและความเป็นจริงถูกปฏิเสธ" และ ปฏิเสธนิยม ที่เขาระบุเป็น "อุดมการณ์ด้วยปฏิกริยาผ่านการปฏิเสธความจริงและความเป็นจริงอย่างเป็นระบบ" บุคคลและกลุ่มสังคมที่ปฏิเสธข้อเสนอที่มีกระแสหลักและความเห็นพ้องทางวิทยาศาสตร์ ถ้าไม่มีหลักฐาน ก็จะมีส่วนร่วมในการปฏิเสธผ่านการใช้กลวิธีทางวาทศาสตร์ที่ให้ภาพลักษณ์ของข้อโต้แย้งและอภิปรายนั้นถูกต้อง นักปฏิเสธนิยมจะใช้กระบวนการที่ดำเนินการโดยใช้กลวิธีอย่างน้อยหนึ่งอย่างจากห้ากลวิธีต่อไปนี้ เพื่อรักษารูปลักษณ์ของข้อโต้แย้งด้วยกฎหมาย:

ทฤษฎีสมคบคิด – การปิดบังข้อมูลหรือการสังเกตการณ์ของฝ่ายตรงข้ามที่มีส่วนใน"การสมคบคิดที่ปิดบังความจริง"
การเลือกเก็บเชอร์รี่ – การเลือกเอกสารวิจารณ์ที่มีความผิดปกติมาสนับสนุนแนวคิดของตน หรือใช้เอกสารที่ล้าสมัย มีข้อบกพร่อง และไม่น่าไว้วางใจ เพื่อทำให้ฝ่ายตรงข้ามดูเหมือนว่าใช้แนวคิดมาจากงานวิจัยที่ไม่ค่อยมีน้ำหนัก Diethelm และ McKee (2009) กล่าวไว้ว่า "นักปฏิเสธนิยมมักจะไม่ถูกขัดขวางโดยการแยกทฤษฎีอย่างสุดขั้ว แต่ให้มองมันเป็นเครื่องบ่งชี้ความกล้าหาญทางปัญญาของพวกเขาในการต่อต้านหลักการดั้งเดิมส่วนใหญ่และความถูกต้องทางการเมือง"
ผู้เชื่ยวชาญเท็จ – การจ่ายเงินให้กับผู้เชี่ยวชาญในสาขานั้นหรือสาขาอื่น ๆ เพื่อยืมหลักฐานหรือความน่าเชื่อถือ สิ่งนี้มักควบคู่กับการกีดกันผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัยที่แท้จริง
การย้ายเสาประตู – การปิดบังหลักฐานที่นำเสนอเพื่อตอบสนองต่อข้อเรียกร้องเฉพาะโดยการเรียกร้องหลักฐานอื่น ๆ อย่างต่อเนื่อง (มักไม่สามารถบรรลุผลได้)
ตรรกะวิบัติอื่น ๆ – มักมีอุปมาเทียม, การอุทธรณ์โดยผล, หุ่นฟาง หรือเฮอร์ริงแดง (red herring) อย่างน้อยหนึ่งครั้งหรือมากกว่า

ยุทธวิธีหลักของปฏิเสธนิยมมีทั้งบิดเบือนหลักฐาน, ความเท่าเทียมกันเท็จ, ความจริงครึ่งหนึ่ง และแต่งเรื่องทั้งหมด Taner Akçam นักประวัติศาสตร์กล่าวว่านักปฏิเสธนิยมมักถูกเชื่อว่าเพิกเฉยต่อข้อเท็จจริง แต่ที่จริงแล้ว "มันอยู่ในอาณาเขตที่คลุมเครือระหว่างข้อเท็จจริงและความจริงที่ปฏิเสธนิยมเจริญงอกงาม ปฏิเสธนิยมรวบรวมข้อเท็จจริงของตัวเองและมีความจริงในแบบตนเอง"

Alex Gillespie (2020) จากวิทยาลัยเศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์แห่งลอนดอน ได้มุ่งเน้นไปที่กลวิธีเชิงวาทศิลป์ซึ่งบรรลุการปฏิเสธในภาษา โดยได้ทบทวนกลยุทธ์การป้องกันทางภาษาและเชิงปฏิบัติเพื่อปฏิเสธข้อมูลที่ก่อกวนผ่านการแบ่งยุทธวิธีเป็นแนวป้องกัน 3 ระดับ:
 หลีกเลี่ยง – แนวป้องกันแรกต่อข้อมูลก่อกวนคือหลีกเลี่ยงมัน
 ทำลายความชอบธรรม – แนวป้องกันที่สองคือโจมตีผู้ส่งสารด้วยการทำลายความน่าเชื่อถือของแหล่งที่มา
 จำกัด – แนวป้องกันสุดท้าย ถ้าไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรือห้ามข้อมูลก่อกวน ก็ต้องหาเหตุผลและจำกัดผลกระทบของแนวคิดที่ก่อกวน

ใน ค.ศ. 2009 Michael Specter ระบุกลุ่มปฏิเสธนิยมเป็น "เมื่อส่วนสังคมทั้งหมด มักดิ้นรนจากการเปลี่ยนแปลงที่กระทบกระเทือนจิตใจ หันหลังให้กับความเป็นจริงเพื่อสนองต่อคำโกหกที่สะดวกสบายมากกว่า"

ดูเพิ่ม

อ้างอิง

อ่านเพิ่ม

บทความ

Oreskes, Naomi, "History Matters to Science: It helps to explain how cynical actors undermine the truth", Scientific American, vol. 323, no. 6 (December 2020), p. 81. "In our 2010 book, Merchants of Doubt, Erik M. Conway and I showed how the same arguments [as those used to cast doubt on the link between tobacco use and lung cancer] were used to delay action on acid rain, the ozone hole and climate change – and this year [2020] we saw the spurious "freedom" argument being used to disparage mask wearing [during the COVID-19 pandemic]."

หนังสือ

แหล่งข้อมูลอื่น

Denialism Blog
"Refusing Flu Shots? Maybe You're A 'Denialist'" National Public Radio

 
แนวกั้นการคิดอย่างมีวิจารณญาณ
ความไม่ลงรอยกันทางประชาน
การเมืองแบ่งตามประเด็น
เทคนิคการโฆษณาชวนเชื่อ
เทคนิคการประชาสัมพันธ์
วิทยาศาสตร์ในสังคม