ศิลานักปราชญ์

ศิลานักปราชญ์ (, ) เป็นสสารในวิชาการเล่นแร่แปรธาตุตามตำนานซึ่งกล่าวกันว่าสามารถเปลี่ยนโลหะฐาน (เช่น ตะกั่ว) ให้เป็นทองคำหรือเงิน บ้างเชื่อว่ามีสรรพคุณเสมือนเป็นน้ำอมฤต ทำให้คืนสู่วัยหนุ่มสาว และบรรลุความเป็นอมตะ ศิลานักปราชญ์ถือเป็นเป้าหมายสูงสุดในศาสตร์การเล่นแร่แปรธาตุตะวันตก ศิลานักปราชญ์เป็นสัญลักษณ์ใจกลางของการเล่นแร่แปรธาตุ โดยเป็นสัญลักษณ์แห่งความเป็นอริยสมบูรณ์ การเห็นแจ้ง และความเกษมสุข ความพยายามแสวงหาศิลานักปราชญ์เรียกว่า "มหากิจ" ()

ในศาสนาพุทธและศาสนาฮินดู จินตามณีเป็นวัตถุที่เทียบเท่ากับศิลานักปราชญ์

คุณสมบัติ 
เชื่อกันว่าศิลานักปราชญ์มีคุณสมบัติทางเวทมนตร์หลายอย่าง คุณสมบัติที่มีการบอกเล่ากว้างขวางที่สุด คือ ความสามารถเปลี่ยนโลหะฐานให้เป็นทองคำหรือเงิน รักษาความเจ็บป่วยทุกประเภท และต่อชีวิตได้หากบริโภคศิลานักปราชญ์ส่วนเล็ก ๆ ผสมกับไวน์ คุณสมบัติอื่นมีกล่าวถึงได้แก่ การสร้างตะเกียงที่ลุกไหม้ชั่วกัลปาวสาน การเปลี่ยนผลึกธรรมดาให้เป็นอัญมณีมีค่าและเพชร ชุบชีวิตพืชที่ตายแล้ว การสร้างแก้วที่ยืดหยุ่นหรือนำมาตีเป็นแผ่นได้ หรือการสร้างโคลนหรือฮอมุงกุลุส (มนุษย์จำลอง)

รูปลักษณ์ 

มีคำบรรยายลักษณะของศิลานักปราชญ์หลากหลาย ตามตำราเล่นแร่แปรธาตุ ศิลานักปราชญ์มีสองประเภทซึ่งมีวิธีการเตรียมเกือบเหมือนกัน คือ สีขาว (สำหรับทำเงิน) และสีแดง (สำหรับทำทอง) ศิลาสีขาวเป็นรุ่นที่เสร็จสมบูรณ์น้อยกว่าศิลาสีแดง ตำราเล่นแร่แปรธาตุโบราณและสมัยกลางบางเล่มทิ้งคำใบ้ถึงรูปลักษณ์ทางการภาพที่ควรเป็นของศิลานักปราชญ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งศิลาสีแดง ศิลานักปราชญ์มักกล่าวขานกันบ่อยครั้งว่า จะมีสีส้ม (สีหญ้าฝรั่น) หรือแดงเมื่อบดให้เป็นผง หรือในรูปของแข็ง สีกลางระหว่างแดงกับม่วงแดง โปร่งใส คล้ายแก้ว เชื่อกันว่าศิลานักปราชญ์นั้นหนักกว่าทองคำ และละลายได้ในของเหลวทุกชนิด แต่ไม่ติดไฟ

นักประพันธ์เล่นแร่แปรธาตุบางครั้งเสนอว่า การบรรยายรูปลักษณ์ของศิลานั้นเป็นเพียงการอุปมา แม้ถูกเรียกว่าศิลา แต่มิใช่เพราะมันดูเหมือนศิลา

อ้างอิง

ดูเพิ่ม 
 การแปรธาตุ
 นิโคลัส เฟลมเมล

การเล่นแร่แปรธาตุ
วรรณกรรมสมัยกลาง