แผ่นพม่า

แผ่นพม่า () เป็นแผ่นธรณีแปรสัณฐานขนาดเล็กในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ บางครั้งถูกพิจารณาเป็นส่วนหนึ่งของแผ่นยูเรเชียที่มีขนาดใหญ่กว่า โดยหมู่เกาะอันดามัน หมู่เกาะนิโคบาร์ และเกาะสุมาตราตะวันตกเฉียงเหนือตั้งอยู่บนแผ่นนี้ หมู่เกาะรูปโค้งนี้เป็นตัวแบ่งทะเลอันดามันออกจากมหาสมุทรอินเดียทางตะวันตก

ทางตะวันออกของแผ่นนี้เป็นแผ่นซุนดา ซึ่งถูกแยกด้วยแนวแผ่นเปลือกโลกตามรอยเลื่อนแปรสภาพ ที่ทอดตัวไปตามแนวเหนือใต้ตามทะเลอันดามัน ขอบเขตนี้อยู่ระหว่างแผ่นพม่าและแผ่นซุนดาซึ่งเป็นการขยายตัวของพื้นมหาสมุทรบริเวณขอบ ซึ่งนำไปสู่ช่องเปิดในทะเลอันดามัน (จากทางใต้) โดยการ "ดัน" หมู่เกาะรูปโค้งอันดามัน-นิโคบาร์-สุมาตราออกจากแผ่นดินใหญ่ของเอเชีย ซึ่งเป็นกระบวนการที่เริ่มต้นอย่างจริงจังเมื่อประมาณ 4 ล้านปีก่อน

ทางตะวันตกเป็นแผ่นอินเดียที่มีขนาดใหญ่กว่า ซึ่งมุดตัวลงทางตะวันตกของแผ่นพม่า เขตมุดตัวที่กว้างขวางนี้เกิดเป็นร่องลึกซุนดา

ประวัติแผ่นธรณี
ในแบบจำลองการแปรสัณฐานของเปลือกโลกที่สร้างขึ้นใหม่ของพื้นที่นี้ การเคลื่อนที่ไปทางเหนือโดยทั่วไปของแผ่นอินโด-ออสเตรเลียเป็นผลให้มันเกิดการชนกันอย่างสำคัญกับทวีปยูเรเชีย ซึ่งเริ่มต้นขึ้นในระหว่างสมัยอีโอซีน ประมาณ 50-55 ล้านปีก่อน การชนกันนี้ทำให้ทวีปเอเชียเริ่มมีการก่อเทือกเขาขึ้น ซึ่งกลายเป็นเทือกเขาหิมาลัย เช่นเดียวกับการแตกของแผ่นอินโด-ออสเตรเลียเป็นแผ่นอินเดีย, แผ่นออสเตรเลีย และอาจรวมไปถึงแผ่นคาปริคอร์นในปัจจุบัน

เมื่อแผ่นอินเดียเลื่อนไปทางเหนือในอัตราเร็วมากโดยเฉลี่ย 16 ซม./ปี และหมุนทวนเข็มนาฬิกา ผลจากการเคลื่อนไหวและหมุนนี้ ทำให้เกิดการมุดตัวลงไปตามแผ่นทางตะวันออก (ภูมิภาคพม่า-อันดามัน-มลายู) โดยยูเรเซียนั้นอยู่ในมุมเฉียง

แรงแปรสภาพตามหน้าประทะการหมุดตัวนี้เริ่มเปลี่ยนเส้นทางให้โค้งซุนดาเคลื่อนไปตามเข็มนาฬิกา ในช่วงปลายสมัยโอลิโกซีน (ประมาณ 32 ล้านปีก่อน) โดยทำให้รอยเลื่อนได้รับการพัฒนาขึ้นและแผ่นพม่าและแผ่นซุนดาเริ่ม "แยกออก" จากแผ่นยูเรเซียที่ใหญ่กว่า

หลังจากการเกิดชุดของรอยเลื่อนแปรสภาพที่เพิ่มขึ้น และมีการมุดตัวอย่างต่อเนื่องของแผ่นดินเดียใต้แผ่นพม่า จึงพบการก่อตัวขึ้นของแอ่งโค้งด้านหลังของแอ่งขอบและการขยายตัวของพื้นมหาสมุทรซึ่งจะกลายเป็นทะเลอันดามัน โดยกระบวนการนี้เกิดขึ้นในช่วงกลางสมัยไพลโอซีน (3-4 ล้านปีก่อน)

กิจกรรมการแปรสัณฐานล่าสุด 
วันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ส่วนขนาดใหญ่ของขอบเขตระหว่างแผ่นพม่าและแผ่นอินเดียเกิดการไถล ทำให้เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547 ขึ้น แผ่นดินไหวเมกะทรัสต์นี้มีการประมาณขนาดโมเมนต์ที่ 9.1–9.3 Mw มากกว่า 1,600 กม. ของขอบเขตเกิดการเลื่อนย้อนมุมต่ำและเลื่อนไป 5 เมตรในทางแนวตั้ง และ 11 เมตรในทางแนวนอน การยกตัวอย่างรวดเร็วของพื้นทะเลในเวลาสั้น ๆ (เจ็ดนาที) นี้ เกิดเป็นสึนามิขนาดใหญ่ซึ่งทำให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 229,800 คนตามแนวชายฝั่งของมหาสมุทรอินเดีย

อ้างอิง

การค้นคว้าเพิ่มเติม
  pdf
 Paul, J., Burgmann, R., Gaur, V. K., Bilham, R. Larson, K. M., Ananda, M. B., Jade, S., Mukal, M., Anupama, T. S.. Satyal, G., Kumar, D. 2001 The motion and active deformation of India. Geophys. Res. Lett. Vol. 28, No. 04, 647–651 2001.

ธรณีวิทยา
ธรณีวิทยาของมหาสมุทรอินเดีย
ทะเลอันดามัน
แผ่นธรณีแปรสัณฐาน