อิบลีส

อิบลีส (; บางครั้งทับศัพท์เป็น เอ็บลีส (Eblis) หรือ อิบรีส (Ibris)) เป็นสิ่งมีชีวิตในอัลกุรอาน มักพบในความสัมพันธ์กับการสร้างอาดัม และถูกสั่งให้กราบต่อหน้าเขา หลังจากมันปฏิเสธ ก็ถูกขับไล่ออกจากสวรรค์ นักวิชาการอิสลามยุคคลาสสิกหลายท่านกล่าวว่า มันเคยเป็นมลาอิกะฮ์มาก่อน แต่นักวิชาการในยุคเดียวกันส่วนใหญ่ถือว่ามันเป็นญิน เนื่องจากพระเจ้าทอดพระเนตรว่ามันไม่มีมารยาท จึงถูกเทียบเป็นซาตานในธรรมเนียมศาสนาคริสต์ ในธรรมเนียมอิสลาม อิบลีสมักถูกเรียกเป็น ชัยฏอน ("มารร้าย") ซึ่งตามมาด้วยคำคุณศัพท์ว่า อัรเราะญีม (; ผู้ถูกสาปแช่ง) อย่างไรก็ตาม ในขณะที่ ชัยฏอน ถูกใช้เป็นแรงขับเคลื่อนที่ชั่วร้าย ตัวอิบลีสมีบทบาทในธรรมเนียมอิสลามมากกว่า

ชื่อและศัพทมูลวิทยา 
คำว่า อิบลีส () น่าจะเป็นรากของ  (ความหมายแบบกว้างคือ "คงอยู่ในความเศร้าโศก") หรือ  (บะละซะ "เขาที่หมดหวัง") ที่มากไปกว่านั้น ชิ่อนี้ดูใกล้เคียงกับ ตับลิส ที่แปลว่าสับสน อีกความเป็นไปได้หนึ่งมาจากภาษากรีกโบราณว่า  () ผ่านทางภาษาซีรีแอก ซึ่งเป็นต้นตอของคำศัพท์ภาษาอังกฤษว่า 'devil' (มาร) อย่างไรก็ตาม ไม่มีการยืนยันว่ารากศัพท์ของคำนี้มาจากไหน ชื่อของมันไม่พบในวรรณกรรมภาษาอาหรับที่เขียนก่อนการมาของอัลกุรอาน แต่สามารถพบได้ในกิตาบ อัลมะกาลล์ คัมภีร์นอกสารบบของศาสนาคริสต์ที่เขียนด้วยภาษาอาหรับ

ในธรรมเนียมอิสลาม, อิบลีส มีชื่อและตำแหน่งอื่นเป็นจำนวนมาก เช่น อะบูมุรเราะฮ์ (أَبُو مُرَّة, "บิดาแห่งความขมขื่น") โดยคำว่า "มุรร์" - แปลว่า "ขมขื่น", อุดูวุลลอฮ์ (عُدُوّ الله, "ศัตรูหรือปรปักษ์" ต่ออัลลอฮ์) และ อบูลฮาริษ (أَبُو الْحَارِث, "บิดาแห่งผู้ไถ") มันเป็นที่รู้จักในชื่อเล่นว่า "อะบูกัรดูส" (أَبُو كَرْدُوس) ซึ่งอาจแปลว่า "บิดาผู้สะสม, อัด หรือเบียดเสียดด้วยกัน"

เทววิทยา 
ถึงแม้ว่าอิบลีสถูกเทียบกับมารในเทววิทยาศาสนาคริสต์ อิสลามปฏิเสธว่าซาตานเป็นศัตรูของพระเจ้า อิบลีสไม่ได้กลายเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธาเพราะการไม่เชื่อฟัง แต่เพราะอ้างความอยุติธรรมต่อพระเจ้า โดยยืนกรานว่า การสั่งให้กราบต่อหน้าอาดัมเป็นสิ่งที่ไม่เหมาะสม ไม่มีสัญญาณของการก่อกบฏของเทวทูตในอัลกุรอาน และไม่มีการกล่าวว่าอิบลีสพยายามจะชิงบัลลังก์ของพระเจ้า และบาปของอิบลีสอาจสามารถยกโทษได้ ตามรายงานจากอัลกุรอาน การไม่เชื่อฟังของอิบลีสเกิดจากความรังเกียจมนุษย์ของมัน และเรื่องนี้สามารถพบได้ในคัมภีร์นอกสารบบช่วงต้น เนื่องจากเป็นสิ่งถูกสร้าง อิบลีสไม่สามารถเป็นต้นเหตุหรือผู้สร้างความชั่วร้าย โดยถือว่ามันเป็นสิ่งเย้ายวนที่มุ่งสู่จุดอ่อนของมนุษย์ และถือเอาตัวเองเป็นศูนย์กลาง และนำมนุษย์ให้ออกห่างจากหนทางของพระเจ้า

กุรอาน 
อิบลีสถูกกล่าวโดยชื่อของมันในอัลกุรอาน 11 ครั้ง โดยในเก้าครั้งอิงถึงการปฏิเสธคำสั่งของพระเจ้าในการก้มกราบต่อหน้าอาดัม คำว่า ชัยฏอน เป็นที่แพร่หลายกว่า ถึงแม้ว่าคำว่าอิบลีสอาจอิงถึงชัยฏอนในบางครั้ง; เงื่อนไขของสองคำนี้ไม่สามารถแลกเปลี่ยนกันได้ เรื่องราวของอิบลีสมีอยู่ทั่วอัลกุรอาน โดยรวมแล้ว เนื้อเรื่องสรุปได้ดังนี้:

เมื่ออัลลอฮ์ทรงสร้างอาดัม พระองค์สั่งให้มลาอิกะฮ์ทั้งหมดสุญูด (ก้มกราบ) ต่อหน้าสิ่งถูกสร้าง มลาอิกะฮ์ทั้งหมดสุญูด แต่อิบลีสไม่ยอมทำ โดยโต้แย้งว่าตนถูกสร้างมาจากไฟ จึงอยู่เหนือกว่ามนุษย์ที่ถูกสร้างมาจากดินโคลน และด้วยเหตุนี้มันถึงไม่ควรก้มกราบต่อหน้าอาดัม อัลลอฮ์ทรงขับไล่อิบลีสออกจากสวรรค์และเตรียมลงโทษในนรก เพราะความหยิ่งยโสของมัน อิบลีสได้ขอความสามารถที่จะทำให้อาดัมกับลูกหลานของเขาหลงทาง พระองค์ตอบรับคำขอ แต่ได้เตือนมันว่า ”แท้จริงปวงบ่าวของข้านั้น เจ้าไม่มีอำนาจใดๆ เหนือพวกเขา และพอเพียงแล้วที่พระเจ้าของเจ้าเป็นผู้คุ้มครอง”

ดูเพิ่ม

อ้างอิง 

เมวทูตในศาสนาอิสลาม
ปีศาจในศาสนาอิสลาม
เทวดาตกสวรรค์
ญะฮันนัม
ญิน
ซาตาน
มาร