เอ็ดเวิร์ด สมิธ-สแตนลีย์ เอิร์ลที่ 14 แห่งดาร์บีย์

เอ็ดเวิร์ด สมิธ-สแตนลีย์ เอิร์ลแห่งดาร์บีย์ ที่ 14 (Edward Smith-Stanley, 14th Earl of Derby) เป็นนักการเมืองแห่งสหราชอาณาจักรและดำรงตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรีสามสมัยในกลางคริสต์ศตวรรษที่สิบเก้า เขาถือเป็นผู้นำพรรคอนุรักษนิยมที่ดำรงตำแหน่งนานที่สุด และเป็นหนึ่งในผู้ผลักดันการแก้ไขระบบการเลือกตั้งในอังกฤษครั้งที่ 2 ในปี 2410 ซึ่งเป็นการให้สิทธิชนชั้นกรรมกรในการเลือกตั้งเป็นครั้งแรก

ก่อนดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี 
 เกิด: 29 มีนาคม 2492 ที่มณฑลแลนคาเชียร์ ในอังกฤษ
 การศึกษา: โรงเรียนอีตัน และ มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด
 เข้าสู่รัฐสภา: 30 กรกฎาคม  2365 ในฐานะสมาชิกกลุ่มวิก กล่าวสุนทรพจน์ครั้งแรกเกี่ยวกันเรื่อง Manchester Gas Light Bill
 ได้รับตำแหน่งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมในปี 2376 รับผิดชอบนโยบายเลิกทาสในอาณานิคมของอังกฤษ ภายใต้รัฐบาลของเอิร์ลเกรย์ เขาไม่พอใจนโยบายของรัฐบาลด้านศาสนาในไอร์แลนด์จึงลาออกในปีถัดมา และย้ายไปสังกัดพรรคอนุรักษนิยมของพีลในปี 2380 เนื่องจากมีความคิดว่าพีลมีนโยบายใกล้เคียงกับกลุ่ม ดาร์บีดิลลี ของเขามากกว่า
 สแตนลีย์ได้รับตำแหน่งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมอีกครั้งในปี 2384 ในรัฐบาลของพีล ดูแลนโยบายเกี่ยวกับสงครามฝิ่น
 พรรคอนุรักษนิยมแตกในปี 2389 ในเรื่องของการยกเลิกอากรข้าวโพด ดาร์บีนำกลุ่มที่ต้านระบบการค้าเสรีลงคะแนนคัดค้านร่างกฎหมายรัฐบาล พีลลาออกและแยกตัวออกจากพรรค ส่วนดาร์บีได้รับแต่งตั้งเป็นหัวหน้าพรรคคนใหม่
 สแตนลีย์รับตำแหน่งเอิร์ลแห่งดาร์บีต่อของบิดาของเขาในปี 2394

ดาร์บีกับรัฐบาลไร้เสถียรภาพ 
 ดาร์บีรับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อจากรัสเซลในเดือนกุมภาพันธ์ 2395 เนื่องจากพรรคอนุรักษนิยมแตกเป็นสองส่วนกลุ่มพีไลท์ปฏิเสธที่จะรับตำแหน่งใดๆในรัฐบาล รัฐมนตรีส่วนใหญ่ของดาร์บีจึงเป็นรัฐมนตรีหน้าใหม่ แม้แต่เบนจามิน ดิสราเอลีที่รับตำแหน่งรมว.คลังก็ยังไร้ประสบการณ์ รัฐมนตรีชุดนี้ได้รับฉายาว่า Who? Who? Cabinet ซึ่งมาจากคำกล่าวของดยุกแห่งเวลลิงตันขณะรับฟังรายชื่อรัฐมนตรี ซึ่งเวลลิงตันผู้สูงวัยพยายามถามผู้อ่านรายชื่อให้เขาฟังทวนอีกรอบเนื่องจากคิดว่าฟังผิดเพราะไม่เคยได้ยินชื่อดังกล่าวมาก่อนซ้ำๆกันว่า  'Who?.. Who?..' (ใครนะ?)
 ร่างงบประมาณฯของดิสราเอลีในปี 2395 ได้รับการโจมตีอย่างหนักจากกลุ่มพีไลท์นำโดยวิลเลียม ยวร์ท แกลดสตัน เนื่องจากขาดเสียงสนับสนุนที่เพียงพอ รัฐบาลของดาร์บีก็ไม่สามารถทำงานต่อได้ ดาร์บีลาออกในเดือนธันวาคมปีเดียวกัน
 ดาร์บีรับตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรีอีกครั้งต่อจากไวเคานท์พาลเมอร์สตันซึ่งมีปัญหาขาดเสียงสนับสนุนในนโยบายอินเดีย ในปี 2401 ในฐานะผู้นำรัฐบาลเสียงข้างน้อยเช่นกัน 
 ร่างพระราชบัญญัติอินเดียของดาร์บีประสบความสำเร็จในสภา ทำให้บริษัทอินเดียตะวันออกอยู่ในความรับผิดชอบของรัฐบาลอังกฤษ
 ดาร์บีพยายามที่จะปรับปรุงระบบการเลือกตั้งในปี 2402 แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ เขาจึงลาออกจากตำแหน่งทำให้รัฐบาลที่สองของเขามีอยู่ในหน้าที่ไม่ถึงหนึ่งปีอีกครั้ง

นายกรัฐมนตรีสมัยที่สาม 
 หลังจากที่ดาร์บีพยายามแก้ไขระบบการเลือกตั้งในปี 2402 รัสเซลพยายามอีกครั้งในปี 2409 แต่ก็ประสบกับชะตาเดียวกัน ทำให้เขาต้องลาออก ดาร์บีจึงรับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อเป็นครั้งที่สาม
 ด้วยความสามารถในการปราศรัยของดิสราเอลีซึ่งขณะนั้นเป็นมือขวาของดาร์บีในสภาสามัญ รัฐบาลของเขาสามารถผ่านร่างพระราชบัญญัติแก้ไขระบบการเลือกตั้งได้เป็นผลสำเร็จในปี 2410 นับเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญอย่างยิ่งในระบอบการปกครองของอังกฤษซึ่งเป็นครั้งแรกที่เปิดโอกาสให้ชนชั้นกรรมกรมีสิทธิในการเลือกตั้งได้
 ด้วยความสูงวัย ดาร์บีที่อ่อนเพลียอย่างหนักจากงานรัฐบาลลาออกในปีถัดมาโดยให้ดิสราเอลีรับตำแหน่งแทน อย่างไรก็ดีผลงานในการปรับปรุงระบบการเลือกตั้งของเขานั้นทำให้พรรคอนุรักษนิยมที่ไม่มีฐานเสียงในกลุ่มชนชั้นกรรมกรต้องแพ้เลือกตั้งในปีนั้น
 ดาร์บีถึงแก่อสัญกรรมในปีถัดมาด้วยโรคชรา ขณะมีอายุ 70 ปี

อ้างอิง 
* http://pm.gov.uk/output/Page147.asp 

นายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร
บุคคลจากวิทยาลัยอีตัน
ขุนนางอังกฤษ
หัวหน้าพรรคอนุรักษนิยม
นักการเมืองอังกฤษ
บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2342
บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2412
บุคคลจากเทศมณฑลเมอร์ซีย์ไซด์