คายตรีมนตร์

คายตรีมนตร์ (เทวนาครี: गायत्री मन्त्र; Gāyatrī Mantra) หรือ สาวิตรีมนตร์ (เทวนาครี: सावित्री मन्त्र; Sāvitri Mantra) เป็นมนตร์ที่ได้รับการเคารพสูง มีที่มาจากฤคเวท (มณฑล 3.62.10) ซึ่งอุทิศแด่เทวีพระเวท สาวิตร คายตรีเป็นนามของเทวีที่ประจำจังหวะพระเวทของกวีบทที่มีมนตร์นี้ การสวดมนตร์นี้ตามธรรมเนียมจะเริ่มต้นด้วยคำว่า โอม และคำกล่าวตามพิธี ภูรฺ ภุวะ สฺวะ () ซึ่งรู้จักในชื่อ มหาวฺยาหฤติ () หรือ "เสียงเปล่งมนตร์อันยิ่งใหญ่" มีการกล่าวอ้างถึงคายตรีมนตร์อยู่อย่างแพร่หลายในเอกสารของศาสนาฮินดู เช่น รายชื่อมนตร์ในพิธีสวดเศราตะ และในเอกสารคลาสสิกของฮินดู เช่น ภควัทคีตา, หริวงศ์ และ มนูสมฤติ ทั้งมนตร์นี้และรูปจังหวะ (metric form) ที่เกี่ยวข้องยังปรากฏในศาสนาพุทธ มนตร์นี้เป็นส่วนสำคัญของพิธีอุปนยายนะ ขบวนการปฏิรูปศาสนาฮินดูยุคใหม่ได้เผยแพร่การปฏิบัติมนตร์นี้ไปสู่ทุกคน ปัจจุบันมนตร์นี้ถูกใช้อย่างแพร่หลาย

เนื้อหา
มนตร์หลักปรากฏอยู่ในเพลงสวด RV 3.62.10. ซึ่งขณะการสวด เพลงสวดนี้จะมีคำว่า โอม นำหน้า และมีคำกล่าวตามพิธีว่า ภูรฺ ภุวะ สฺวะ (, ) ในไตตติริยอรัญกะ (2.11.1-8) ระบุยืนยันว่ามนตร์นี้ควรนำโดยคำว่า โอม ตามด้วยบท วยหฤตี (Vyahrtis) และคายตรี

คยาตรีมนตร์และสวารัส รูปอักษรเทวนาครี คือ
 

หรือในรูป IAST ได้ว่า
 
 
 
 

และในรูปอักษรไทยได้ว่า
โอํ ภูรฺ ภุวะ สุวะ 
ตตฺ สวิตุรฺ วเรณฺยํ 
ภรฺโค เทวสฺย ธีมหิ 
ธิโย โย นะ ปฺรโจทยาตฺ

อ้างอิง

บรรณานุกรม

แหล่งข้อมูลอื่น 
 

ศาสนาฮินดู
มนตร์ฮินดู
เทพเจ้าฮินดูท้องถิ่น
ศาสนพิธี
เทวีในศาสนาฮินดู