รหัสสากลประจำอุปกรณ์เคลื่อนที่

รหัสสากลประจำอุปกรณ์เคลื่อนที่ หรือไอมี (, ) หรือที่นิยมอ่านว่า อีมี เป็นเลขประจำตัว 15 หลัก สำหรับใช้กำกับอุปกรณ์เคลื่อนที่ อาทิ โทรศัพท์เคลื่อนที่ มักกำหนดตายตัวสำหรับโทรศัพท์เคลื่อนที่ชนิดทรีจีพีพี และไอเดน โดยพิมพ์ไว้ที่ฉลากกำกับตัวเครื่องด้านหลังแบตเตอรี่ หรืออาจจะดูผ่านทางหน้าจอโดยกด *#06# เลขไอมีสามารถใช้หยุดยั้งไม่ให้เครื่องโทรศัพท์ทำงานหากถูกลักขโมย ไม่ว่าจะเปลี่ยนซิมการ์ดหรือไม่ก็ตาม โดยเจ้าของโทรศัพท์ที่หายมีหน้าที่แจ้งต่อผู้ให้บริการเครือข่ายดำเนินการอายัด อย่างไรก็ตามในปัจจุบัน เลขมาตรฐานสากลประจำอุปกรณ์เคลื่อนที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ด้วยเทคนิคเฉพาะ แม้ว่าจะเป็นการกระทำผิดกฎหมายในบางประเทศ เช่น สหราชอาณาจักร ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการโปรแกรมซ้ำโทรศัพท์เคลื่อนที่ พ.ศ. 2545 ด้วยเหตุนี้ ปัจจุบันจึงนิยมใช้การยกเลิกซิมการ์ดเดิมและออกซิมการ์ดใหม่สำหรับนำไปใส่ลงในอุปกรณ์ทดแทนซึ่งไม่ยุ่งยากและได้ผลดีกว่า

เลขไอมีไม่ใช้ในการกำหนดเลขหมายโทรศัพท์หรือระบุตัวผู้ใช้บริการ ซึ่งเป็นหน้าที่ของรหัสสากลประจำผู้ใช้บริการอุปกรณ์เคลื่อนที่

โครงสร้างและรูปแบบของเลขไอมี และ ไอมีเอสวี (IMEI software version) 
ตามมาตรฐานของทรีจีพีพี TS 23.003  และเอกสารของสมาคมจีเอสเอ็ม TS.06  เลขมาตรฐานสากลประจำอุปกรณ์เคลื่อนที่ มี 15 หลัก โดย 8 หลักแรกเป็นรหัสประจำรุ่นและแหล่งผลิต เรียกว่า Type Allocation Code ในจำนวน 8 หลักนี้ สองหลักแรกเป็นรหัสผู้แจ้ง (reporting body) ซึ่งมีหน้าที่รับแจ้งการผลิตโทรศัพท์มือถือรุ่นใหม่ หกหลักหลังเป็นรหัสผู้ผลิตและรุ่น เลขมาตรฐานสากลฯ 6 หลักต่อมาเป็นรหัสเฉพาะเครื่อง ต่อท้ายด้วยรหัสตรวจสอบหรือเช็กซัม คำนวณโดยใช้ขั้นตอนวิธีของลุห์น (Luhn algorithm) ส่วนเลขมาตรฐานสากลประจำอุปกรณ์เคลื่อนที่แบบซอฟต์แวร์ มี 16 หลัก โดย 8 หลักแรกระบุรุ่นและแหล่งผลิตของอุปกรณ์  ส่วนที่เหลือเป็นรหัสเฉพาะเครื่อง

การตรวจเลขตรวจสอบ (หลักที่ 15) ทำได้โดยขั้นตอนวิธีของลุห์น ดังนี้
 นับเลขขวาสุดเป็นหลัก แล้วเลื่อนไปทางซ้ายทีละหลัก
 เอา 2 คูณหลักคู่ หลักคี่คงเลขไว้ตามเดิม
 รวมเลขทั้งหมดเข้าด้วยกันแล้วเอา 10 หาร ถ้าลงตัวแสดงว่าเลขตรวจสอบถูกต้อง
ถ้าไม่ต้องการตรวจสอบแต่ต้องการคำนวณหาเลขตรวจสอบ ก็สามารถทำได้โดยให้เลขสุดท้ายเป็นตัวแปรไม่ทราบค่า

ตัวอย่างเช่น IMEI 49015420323751

จากตาราง หากต้องการให้ 52 + x หารด้วย 10 ลงตัว จะต้องให้ x = 8 ดังนั้นรหัสมาตรฐานสากลประจำอุปกรณ์เคลื่อนที่คือ 490154203237518

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 IMEI Allocation & Approval Guidelines โดย สมาคมจีเอสเอ็ม
โทรคมนาคม
การสื่อสารไร้สาย
ขั้นตอนวิธีผลรวมตรวจสอบ