เอดีอาร์ (รถดีเซลราง)

เอดีอาร์ หรือ รถดีเซลรางแดวู () เป็นรถดีเซลรางปรับอากาศของการรถไฟแห่งประเทศไทย ใช้สำหรับการทำขบวนรถโดยสาร และขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลราง  สั่งซื้อจากบริษัทแดวู เฮฟวี อินดัสตรีส์ ประเทศเกาหลีใต้ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 - 2539 เพื่อรองรับความต้องการใช้งานที่เพิ่มขึ้นของผู้โดยสาร ที่นิยมโดยสารด้วยรถไฟปรับอาศ รถดีเซลรางแดวูยังถูกนำมาใช้รองรับการโดยสารของนักท่องเที่ยว ในมหกรรมกีฬาซีเกมส์ และ เอเชียนเกมส์ ช่วงปี พ.ศ.2538 - 2541 ที่จัดขึ้นในประเทศไทยในขณะนั้นอีกด้วย

รุ่น 
รถดีเซลรางแดวู มีชื่อเรียกรุ่นว่า เอดีอาร์ (Air conditioner Daewoo Railcar) แต่ก็ยังมีรุ่นย่อยที่แตกต่างกัน เพราะมีการสั่งซื้อหลายครั้ง หลายจุดประสงค์การใช้งาน

ADR รุ่น 20 

เป็นรถดีเซลรางแดวูล็อตแรก โดยเป็นรถนั่งดีเซลรางทั้งหมด โดยมีมิติรถที่เล็กตามขนาดของรถไฟรุ่นเก่า ๆ เพื่อไม่ให้กระทบกับความกังวลด้านข้อจำกัดของเขตโครงสร้างต่าง ๆ แต่มีที่นั่งที่มากกว่าล็อตอื่น ๆ

 DRH-11 เอพีดี.20 (APD.20) รุ่นเลขที่ กซข.ป. 2513 – 2524 (มีห้องขับ) จำนวน 12 คัน

 DRH-12 เอพีเอ็น.20 (APN.20) รุ่นเลขที่ กซม.ป. 2121 – 2128 (ไม่มีห้องขับ) จำนวน 8 คัน

ADR รุ่น 60 

เป็นรถดีเซลรางแดวูล็อตที่สอง โดยมีทั้งรถนั่งดีเซลราง และ รถพ่วงดีเซลรางแบบนั่งและนอน โดยมีมิติรถที่ใหญ่กว่าล็อตแรก เพราะไม่มีข้อจำกัดด้านเขตโครงสร้าง และเพื่อเพิ่มพื้นที่ใช้งานต่าง ๆ รถดีเซลรางแดวูล็อตนี้ได้เป็นมาตรฐานของขนาดรถไฟไทยในยุคใหม่ ที่ได้ใช้รถไฟที่มีมิติรถที่ใหญ่ขึ้นตามมาในอีกหลายรุ่น

 DRH-13 เอพีดี.60 (APD.60) รุ่นเลขที่ กซข.ป.  2525–2544 (มีห้องขับ) จำนวน 20 คัน

 DPG-09 เอเอ็นที. (ANT.) รุ่นเลขที่ พซน.ป. 1101–1140 (รถพ่วงดีเซลรางแบบนั่งและนอนไม่มีห้องขับ) จำนวน 40 คัน 

โดยในปัจจุบันได้ดัดแปลงเป็น บนท.ป.1101 - 1140  (รถปรับอากาศนั่งและนอนชั้นที่ 2)  เพื่อนำไปใช้พ่วงร่วมกับขบวนรถต่าง ๆ ซึ่งใช้งานได้คล่องตัวกว่า ปัจจุบันมีพ่วงอยู่ในขบวนรถด่วนที่ 83/84 (กรุงเทพฯ-ตรัง-กรุงเทพฯ) และรถด่วนขบวนที่ 85/86 (กรุงเทพฯ-นครศรีธรรมราช-กรุงเทพฯ)

ด้านการใช้งาน 
แม้ว่ารถดีเซลรางแดวูจะมีหลายรุ่น แต่ในการใช้งานจริง ก็ได้มีการจัดให้ใช้งานได้ร่วมกัน เพราะระบบต่าง ๆ เป็นแบบเดียวกันทั้งหมด เลยมักจะได้เห็นรถดีเซลรางแดวูที่มีริ้วขบวนแบบมีรถต่างขนาดกันในขบวนเดียวกัน

ปัญหาและข้อวิจารณ์

เรือด 
ในช่วงปลาย พ.ศ. 2550 – ต้น พ.ศ. 2551 ได้พบเรือดบนเบาะในตู้โดยสารของแดวู ทำให้ขบวนรถที่ใช้รถดีเซลรางแดวูหลายขบวนต้องงดให้บริการหรือใช้รถดีเซลรางสปรินเตอร์ทำการแทน เพื่อกำจัดเรือดและเปลี่ยนเบาะหนังเทียมเป็นแบบใหม่

เปลี่ยนสีและเสียงหวีด 
รถดีเซลรางแดวูเป็นรถดีเซลรางที่ทำความเร็วได้ถึง 120 กิโลเมตร/ชั่วโมง จนเป็นสาเหตุทำให้เมื่อเกิดอุบัติเหตุ มักจะเป็นอุบัติเหตุรุนแรงหลายครั้ง เนื่องจากมีจุดตัดที่ไม่มีเครื่องกั้นหรือทางลักผ่านหลายจุด และผู้ขับขี่พาหนะทางถนนไม่เคารพกฎจราจร ทำให้รถดีเซลรางแดวูเคยต้องทำสีด้านหน้ารถใหม่หลายแบบโดยเพิ่มสีโทนเหลืองเพื่อเพิ่มจุดสังเกต แต่อุบัติเหตุก็ไม่ได้ลดลง เลยมีการเปลี่ยนเสียงหวีดใหม่ เป็นเสียงหวีดยี่ห้อ Nathan AirChime รุ่น K3LA คล้ายกับที่ใช้ในรถจักรของแอ็มแทร็กในสหรัฐ เพื่อที่จะใช้จะเตือนผู้ขับขี่พาหนะทางถนนให้ดียิ่งขึ้น เพราะเสียงหวีดดั้งเดิมมีเสียงที่ค่อนข้างเบา ได้ยินในระยะที่ไม่ไกลมาก

ขบวนรถที่ให้บริการ 
ปัจจุบัน
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 3/4 กรุงเทพฯ–สวรรคโลก–ศิลาอาสน์–กรุงเทพฯ (วิ่งแทนสปรินเตอร์เป็นบางครั้ง)**ปัจจุบันยกเลิกชั่วคราว
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 7/8 กรุงเทพฯ–เชียงใหม่–กรุงเทพฯ
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 21/22 กรุงเทพฯ–อุบลราชธานี–กรุงเทพฯ
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 39/40 กรุงเทพฯ–สุราษฎร์ธานี–กรุงเทพฯ
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 41/42 กรุงเทพฯ–ยะลา–กรุงเทพฯ (ปัจจุบันยกเลิกชั่วคราว)
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 43/44 กรุงเทพฯ–สุราษฎร์ธานี–กรุงเทพฯ

อดีต
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 9/10  กรุงเทพฯ–เชียงใหม่–กรุงเทพฯ (ปัจจุบันยกเลิกการเดินรถแล้ว)
 ขบวนรถด่วนที่ 70/71กรุงเทพฯ–อุบลราชธานี–กรุงเทพฯ (วิ่งแทนทีเอชเอ็นเป็นบางครั้ง)
 ขบวนรถด่วนที่ 73/72 กรุงเทพฯ–ศีขรภูมิ–กรุงเทพฯ (วิ่งแทนทีเอชเอ็นเป็นบางครั้ง)
 ขบวนรถด่วนพิเศษระหว่างประเทศที่ 947/948 และ 949/950 ชุมทางหาดใหญ่–ปาดังเบซาร์–ชุมทางหาดใหญ่ (ปัจจุบันใช้รถจักรดีเซลพ่วง บชส.ชั้น3 ทำขบวนแทน)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 ไทยทรานสปอร์ต 
 รถไฟไทยแกลลอรี่
 http://www.geocities.ws/railsthai/train01.htm
 http://pantip.com/topic/31921860

รถดีเซลรางในประเทศไทย