ศรีศักร วัลลิโภดม

ศาสตราจารย์พิเศษ ศรีศักร วัลลิโภดม (เกิด 2 มิถุนายน พ.ศ. 2481) เป็นนักวิชาการด้านโบราณคดีและมานุษยวิทยาชาวไทย เจ้าของ"รางวัลวัฒนธรรมเอเชียฟูกูโอกะ" ประจำปี พ.ศ. 2550 เป็นผู้ทำงานศึกษาค้นคว้าและเรียบเรียงงานวิชาการ ที่เป็นประโยชน์ต่อการศึกษาค้นคว้าทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและมานุษยวิทยาไว้อย่างมากมาย และ  เป็นบรรณาธิการ"นิตยสารเมืองโบราณ" เป็นเมธีวิจัยอาวุโส สำนักงานสนับสนุนการวิจัย เป็นคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร เป็นที่ปรึกษา"มูลนิธิเล็กประไพ วิริยะพันธุ์"

ศรีศักรสนใจศึกษาแหล่งโบราณคดีในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคอีสาน สามารถเขียนบทความและบรรยายได้อย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความเป็นมาของชุมชนในแอ่งอารยธรรมแห่งนี้ โดยใช้การแบ่งเขตตามสภาพภูมิศาสตร์ที่สัมพันธ์กับลักษณะทางวัฒนธรรม และยังมีผลงานที่ได้รับการจัดพิมพ์อีกเป็นจำนวนมากเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ โบราณคดี และมานุษยวิทยา

ประวัติ 
ศรีศักรเกิดที่กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2481 เป็นบุตรชายของมานิต วัลลิโภดม อดีตหัวหน้ากองโบราณคดี กรมศิลปากร และรจนา วัลลิโภดม จบการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขาภาษาอังกฤษและฝรั่งเศส จากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ต่อมาได้ทำงานเป็นอาจารย์สอนวิชาประวัติศาสตร์ไทย ที่คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร และได้ไปศึกษาต่อทางมานุษยวิทยาที่มหาวิทยาลัยเวสเทิร์นออสเตรเลีย

วันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2551 ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์พิเศษ สาขาวิชามานุษยวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ตั้งแต่วันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2551

การทำงาน 
พ.ศ. 2514 สอนวิชามานุษยวิทยาที่คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นเวลาสองปี แล้วจึงไปเป็นอาจารย์ประจำภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

พ.ศ. 2523 ได้รับเชิญไปสอนวิชาโบราณคดีประเทศไทยที่มหาวิทยาลัยคอร์แนล

พ.ศ. 2529 ได้รับเชิญไปร่วมงานค้นคว้าเกี่ยวกับชุมชนโบราณในประเทศไทยและประเทศญี่ปุ่น กับนักวิชาการญี่ปุ่นที่ Centre for Southeast Asian Studies ของมหาวิทยาลัยเกียวโต และได้รับเชิญให้ไปร่วมประชุมและเสนอผลงานในการประชุมระหว่างประเทศที่สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น อังกฤษ นิวซีแลนด์ ฟิลิปปินส์ เกาหลีใต้ อินโดนีเซีย ศรีลังกา ฯลฯ

การทำงานในคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ 
ศรีศักรได้เป็นกรรมการปฏิรูปประเทศภายหลังการชุมนุมของแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ พ.ศ. 2553 ยุติลงในช่วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2553 โดยทำหน้าที่ยกร่างแผนปฏิบัติการที่สามารถนำไปปฏิบัติ และแก้ไขปัญหาความอยุติธรรมและความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้น คณะกรรมการดังกล่าวประกอบด้วยกรรมการ 19 คน ทำงานคู่ขนานไปกับสมัชชาปฏิรูปประเทศ

ผลงานหนังสือ 
 โบราณคดีไทยในทศวรรษที่ผ่านมา (2525)  
 กรุงศรีอยุธยาของเรา (2527)  
 รายงานวิจัย เมืองโบราณในอาณาจักสุโทัย (2532)
 แอ่งอารยธรรมอีสาน:แฉหลักฐานโบราณคดีพลิกโฉมประวัติศาสตร์ไทย (2533)
 สยามประเทศ: ภูมิหลังของประเทศไทยตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์จนถึงสมัยกรุงศรีอยุธยาราชอาณาจักรสยาม (2534)
 จ้วง:พี่น้องเผ่าไทยเก่าแก่ที่สุด (2536)
 เรือนไทย บ้านไทย (2537)
 พระเครื่องในเมืองสยาม (2537)
 สยามประเทศภูมิหลังของประเทศไทยตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์จนถึงสมัยกรุงศรีอยุธยาอาณาจักรสยาม (2539)  
 ความหมายของพระบรมธาตุในอารยธรรมสยามประเทศ (2539)  
 มองอนาคต: บทวิเคราะห์เพื่อปรับเปลี่ยนทิศทางสังคมไทย  นิธิ เอียวศรีวงศ์, ศรีศักร วัลลิโภดม, เอกวิทย์ ณ ถลาง (2538)  
 พระที่นั่งสรรเพชรปราสาท (2538) 
 ทัศนะนอกรีต: สังคม-วัฒนธรรม ปัจจุบันผันแปร (2543)
 กฎหมายตราสามดวงกับความเชื่อของไทย (2545) 
 สังคมสองฝั่งโขงกับอดีตทางวัฒนธรรมที่ต้องลำเลิก  (2545)
 อู่อารยยธรรมแหลมทอง คาบสมุทรไทย 
(2546)
 ความหมายพระบรมธาตุในอารยธรรมสยามประเทศ (2546)
 ลุ่มนํ้าน่าน: ประวัติศาสตร์โบราณคดี ของ พิษณุโลก "เมืองอกแตก (2546)
 รัฐปัตตานีใน "ศรีวิชัย" เก่าแก่ว่ารัฐสุโขทัยในประวัติศาสตร์ (ประชุมงานค้นคว้าและวิจัยทางวิชาการของ ศรีศักร วัลลิโภดม และคณะ) (2547)
 ประวัติศาสตร์ โบราณคดี เมืองอู่ทอง (2548)
 เหล็ก "โลหปฏิวัติ" เมื่อ 2,500 ปีมาแล้ว: ยุคเหล็กในประเทศไทย : พัฒนาการทางเทคโนโลยีและสังคม (2548)
 การเมือง "อุบายมารยา" แบบ มาคิอาเวลลี (Macchiavelli) ของพระเจ้าปราสาททอง: พระราชกระทู้ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 และคำสนองพระราชกระทู้ของพระยาโบราณราชธานินทร์ (พร เดชะคุปต์)
(2549)
 ไฟใต้ฤๅจะดับ ? (2550)
 เล่าขานตำนานใต้ (2550)
 กับดักสัตว์ไทยประดิษฐ์ ภูมิปัญญาชาวบ้าน กับดักวิถี (2550)
 เขาพระวิหาร:ระเบิดเวลาจากยุคอาณานิคม  (2551)
 นครแพร่ จากอดีตมาปัจจุบัน: ภูมินิเวศวัฒนธรรม ระบบความเชื่อ และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น (2551)
พิพิธภัณฑ์และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น: กระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน (หนังสือชุดพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น) (2551)
 ความหมายของภูมิวัฒนธรรม: การศึกษาจากภายในและสำนึกของท้องถิ่น (2551)
 เมืองโบราณในอาณาจักรสุโขทัย (2552)
 พัฒนาการทางสังคม-วัฒนธรรมไทย  (2552) 
 เพื่อแผ่นดินเกิด (2556)
 ผู้นำทางวัฒนธรรม (2556)
 คนไทยไม่มีใครทำร้ายก็ตายเอง (2556)
 ผู้มีบารมีผู้แพ้บารมี (2556)
 ความล้มเหลวในการศึกษาของชาติ (2556)
 เมืองหนองหารหลวง และภูพานมหาวนาสี (2556)
 เรียนรู้จากแผนที่เพื่อรู้จักท้องถิ่น (2557)
 ปฏิบัติการประวัติศาสตร์ท้องถิ่น (2557)
 ประวัติศาสตร์บอกเล่าเพื่อเด็กรักถิ่น (2557)
 สร้างบ้านแปงเมือง (2560)
 ลุ่มน้ำเจ้าพระยา:รากเหง้าแห่งสยามประเทศ  (2560)
 พุทธศาสนาและความเชื่อในสังคมไทย (2560)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

อ้างอิง 

นักประวัติศาสตร์ชาวไทย
นักโบราณคดีชาวไทย
นักมานุษยวิทยาชาวไทย
ศาสตราจารย์พิเศษ
นิสิตเก่าคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
บุคคลจากคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร
อาจารย์คณะอักษรศาสตร์ - ศิลปศาสตร์ - มนุษยศาสตร์
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
บุคคลจากกรุงเทพมหานคร