ข้อมูลอภิพันธุ์

ข้อมูลอภิพันธุ์ () หมายถึง ข้อมูลหรือสารสนเทศที่ถูกจัดทำขึ้นอย่างมีโครงสร้างเพื่อใช้ในการบรรยายทรัพยากรสารสนเทศ ในด้านลักษณะเนื้อหา และบริบทที่เกี่ยวข้องซึ่งได้แก่ลักษณะทางกายภาพและการผลิตทรัพยากรสารสนเทศ ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบที่ใช้ในการบรรยายทรัพยากรสารสนเทศ  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อตอบสนองการทำงาน คือ การสืบค้นและการบริหารจัดการ ซึ่งประกอบไปด้วยการกำหนดสิทธิในการใช้ การกำหนดความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา การสงวนรักษา

หน้าที่ 
หน้าที่สำคัญของข้อมูลอภิพันธุ์ ซึ่งมีมาตั้งแต่ยุคแรกเริ่มในรูปของบัตรรายการ ก็คือการช่วยให้ผู้ใช้สามารถค้นหาสารสนเทศหรือความรู้ที่ตรงกับความต้องการของตนเองได้  จนกระทั่งปัจจุบันที่ทรัพยากรสารสนเทศมีหลายรูปแบบและซับซ้อนมากขึ้น ทำให้ข้อมูลอภิพันธุ์ต้องทำหน้าที่มากกว่าการเป็นบัตรรายการที่ช่วยให้ผู้ใช้เลือกหนังสือจากชั้นเท่านั้น หากยังต้องช่วยในการบริหารจัดการทรัพยากรสารสนเทศอีกด้วย จัดกลุ่มตามวัตถุประสงค์ใหญ่ ๆ ได้ 3 หน้าที่หลัก ดังนี้

 การอธิบายและการสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศ (resource description and information retrieval)
 การบริหารจัดการทรัพยากรสารสนเทศ (administration and management of resources)
 การทำงานร่วมกันระหว่างระบบ (interoperability)

ประเภท 
โดยส่วนใหญ่แล้วนักวิชาการมักจะแบ่งประเภทของข้อมูลอภิพันธุ์ออกเป็น 3 ประเภทใหญ่ ตามหน้าที่หลักของข้อมูลอภิพันธุ์ คือ 
 ข้อมูลอภิพันธุ์เพื่อการบรรยายทรัพยากรสารสนเทศ (descriptive metadata)    
 ข้อมูลอภิพันธุ์เพื่อการบริหารทรัพยากรสารสนเทศ  (administrative metadata) 
 ข้อมูลอภิพันธุ์เพื่อการแสดงโครงสร้างของทรัพยากรสารสนเทศ (structural metadata)

อ้างอิง 

 
วิทยาการสารสนเทศ
การแทนความรู้
สารสนเทศศาสตร์
การทำรายการและจัดหมู่หนังสือแบบห้องสมุด
ธุรกิจอัจฉริยะ