เส้นประสาททรอเคลียร์

เส้นประสาททรอเคลียร์ (; ) หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ประสาทสมองเส้นที่ 4 เป็นเส้นประสาทสั่งการ (เส้นประสาทกายนำออก) ที่เลี้ยงเพียงหนึ่งกล้ามเนื้อ คือ กล้ามเนื้อซุพีเรียร์ ออบลีก ของดวงตา ซึ่งทำงานผ่านโครงสร้างที่เรียกว่าทรอเคลียร์ที่มีลักษณะคล้ายรอก

เส้นประสาททรอเคลียร์มีลักษณะเฉพาะหลายประการในบรรดาเส้นประสาทสมองทั้งหมด ดังนี้

 เป็นเส้นประสาทที่เล็กที่สุดในแง่ของจำนวนแอกซอน
 มีความยาวภายในกะโหลกมากที่สุด
 เป็นเส้นประสาทสมองเส้นเดียวที่ออกจากด้านหลังของก้านสมอง
 เลี้ยงกล้ามเนื้อซุพีเรียร์ ออบลีก ในด้านตรงข้ามของนิวเคลียสของมัน เส้นประสาททรอเคลียร์จะไขว้ทแยงภายในก้านสมองก่อนที่จะโผล่ออกมาที่ด้านตรงข้ามของก้านสมอง (ที่ระดับของอินฟีเรียร์ คอลลิคูลัส) การบาดเจ็บที่ทรอเคลียร์นิวเคลียสในก้านสมองจะส่งผลให้เกิดอัมพาตของกล้ามเนื้อซุพีเรียร์ ออบลีก ในด้านตรงข้าม ในขณะที่การบาดเจ็บที่เส้นประสาททรอเคลียร์ (ส่วนที่โผล่ออกมาจากก้านสมอง) จะส่งผลให้เกิดอัมพาตกล้ามเนื้อซุพีเรียร์ ออบลีก ในด้านเดียวกัน

เส้นประสาททรอเคลียร์ที่มีต้นกำเนิดเหมือนกัน (homologous) พบได้ในสัตว์มีกระดูกสันหลังที่มีขากรรไกรทุกชนิด คุณสมบัติที่เป็นเอกลักษณ์ของเส้นประสาททรอเคลียร์ เช่น การออกทางด้านหลังจากก้านสมองและการไปเลี้ยงกล้ามเนื้อด้านตรงข้ามนั้น มีให้เห็นในสมองส่วนดั้งเดิม (primitive brain) ของฉลาม

เส้นประสาททรอเคลียร์ของมนุษย์พัฒนามากจากแผ่นฐาน (basal plate) ของสมองส่วนกลางในระยะเอ็มบริโอ คำว่า ทรอเคลีย (trochlea ) และทรอเคลียร์ (trochlear ) มาจากภาษากรีกโบราณ  trokhiléa หมายถึง “รอก หรือ เครื่องชักรอก”

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 
  - "Trochlear Nerve Palsy"
 
  ()
  ()
 Animations of extraocular cranial nerve and muscle function and damage (University of Liverpool)
 Trochlear nerve at Neurolex

เส้นประสาทสมอง