เจ้าพระยาสุรบดินทรสุรินทรฦๅชัย (พร จารุจินดา)

มหาเสวกโท เจ้าพระยาสุรบดินทรสุรินทรฦๅชัย นามเดิม พร (2 ธันวาคม พ.ศ. 2406 – 17 สิงหาคม พ.ศ. 2498) เป็นขุนนางชาวสยาม ได้ดำรงตำแหน่งสำคัญ เช่น สมุหเทศาภิบาลมณฑลพิษณุโลก อุปราชมณฑลพายัพ องคมนตรี และได้รับพระราชทานนามสกุลจารุจินดา

ประวัติ 
เจ้าพระยาสุรบดินทรสุรินทรฦๅชัย มีนามเดิมว่าพร เป็นบุตรพระยาเพชรพิไชย (ทองจีน) และคุณหญิงเย็น เพชรพิไชย (สกุลเดิม:เกตุทัต) เกิดเมื่อวันพุธ แรม 7 ค่ำ เดือน 12 ปีกุน ตรงกับวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2406

เมื่ออายุ 11 ปี ได้เข้าศึกษาที่โรงเรียนพระบรมมหาราชวังและที่โรงเรียนสวนนันทอุทยาน เมื่อจบการศึกษาแล้วจึงถวายตัวเป็นมหาดเล็กในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นลำดับ คือ เป็นนายรองฉัน ถือศักดินา ๓๐๐ เมื่อวันพุธ เดือนสิบเอ็ด แรมห้าค่ำ ปีระกาสัปตศก จุลศักราช ๑๒๔๗ ตรงกับวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2428แล้วเป็นจ่าห้าวยุทธการ ถือศักดินา ๖๐๐ เมื่อวันเสาร์ เดือนสิบเอ็ด แรมสี่ค่ำ ปีจอ อัฐศก จุลศักราช ๑๒๔๘ ตรงกับวันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2429แล้วเลื่อนเป็นพระศิริไอสวรรย์ ถือศักดินา ๑๐๐๐ เมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2434จนวันที่ 2 มกราคม ร.ศ. 116 จึงได้เลื่อนเป็นพระยาอุไทยมนตรี ผู้ว่าราชการเมืองปราจีนบุรี ถือศักดินา 3,000

วันที่ 15 กรกฎาคม ร.ศ. 131 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น พระยาสุรบดินทร์สุรินทรฦๅชัย อภัยพิริยพาหะ ตำแหน่งข้าหลวงเทศาภิบาล สำเร็จราชการมณฑลพิศณุโลก ถือศักดินา 10,000

วันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2458 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ตั้งเป็นองคมนตรี

วันพุธที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น เจ้าพระยาสุรบดินทรสุรินทรฦๅชัย พายัพไผทนรพิทักษ์ จงรักษ์รามนฤนาถ ประศาสนนัยนิติธารี ศรีจารุจินดากุลวงศ์ ธำรงสัตย์มัทวสมาจาร ตรัยรัตนวิศาลสรณธาดา อภัยพิริยบรากรมพาหุ ดำรงศักดินา 10,000

เจ้าพระยาสุรบดินทรสุรินทรฦๅชัย ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2498 ได้รับพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2498 ณ วัดเทพศิรินทราวาส

ตำแหน่ง

หน้าที่ราชการ 
 พ.ศ. 2430 – ย้ายไปรับราชการกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ในตำแหน่งผู้ช่วยเจ้าจำนวน
 พ.ศ. 2432 – เจ้ากรมยาฝิ่นหลวง
 พ.ศ. 2433 – เจ้ากรมสารบรรณ กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ได้ทำการแทนปลัดทูลฉลองเป็นครั้งคราว
 พ.ศ. 2437 – ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ไปรับราชการในกระทรวงมหาดไทย เป็นข้าหลวงรักษาการเมืองนครนายก
 พ.ศ. 2438 – ย้ายไปเป็นข้าหลวงเมืองฉะเชิงเทรา
 พ.ศ. 2439 – ย้ายมาเป็นเลขานุการของเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย
 2 มกราคม พ.ศ. 2440 – ผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี
 21 มิถุนายน พ.ศ. 2441 – ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายไปเป็นข้าหลวงประจำนครลำพูน
 พ.ศ. 2445 – ย้ายไปเป็นข้าหลวงนครลำปาง ในระยะเวลาเกิดขบถเงี้ยว ได้รักษาบ้านเมืองจนเรียบร้อย จนเสร็จการจราจล
 พ.ศ. 2449 – ย้ายไปเป็นข้าหลวงประจำเมืองนครน่าน 
 23 มีนาคม พ.ศ. 2449 – ข้าหลวงเทศาภิบาล มณฑลพิษณุโลก
 4 เมษายน พ.ศ. 2458 – ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นองคมนตรี
 28 ตุลาคม พ.ศ. 2464 – ย้ายไปรับราชการแทนอุปราชภาคพายัพ เมื่อเวลาทรงประชวร (หม่อมเจ้าบวรเดช)
 1 สิงหาคม พ.ศ. 2465 – เป็นอุปราชภาคพายัพ และสมุหเทศาภิบาลมณฑลพายัพ
 1 เมษายน พ.ศ. 2469 – ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเข้ามาเป็น สมุหพระนครบาล ในกรุงเทพฯ และโปรดเกล้าฯ ให้เป็นผู้แทนปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย อีกตำแหน่งด้วย
 4 เมษายน พ.ศ. 2469 – ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งเป็นองคมนตรี
 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2471 – กราบถวายบังคมลาออกจากราชการ เพราะชราได้รับพระราชทานบำนาญพิเศษ

ยศและตำแหน่ง

ยศพลเรือน 
 มหาอำมาตย์ตรี
 มหาเสวกตรี
 มหาเสวกโท
 มหาอำมาตย์โท

ยศเสือป่า 
 นายหมู่ใหญ่
 นายกองตรี
 นายกองเอก
 นายกองใหญ่
 นายพลเสือป่า

ตำแหน่ง 
 31 ธันวาคม 2459 – ราชองครักษ์เวรเสือป่า

ครอบครัว 
เจ้าพระยาสุรบดินทรสุรินทรฦาไชย มีภรรยา 4 คน ได้แก่
 คุณแฉ่ง มีธิดา 2 คน 
 คุณหญิงบุญรอด (สกุลเดิม:วัชราภัย) มีบุตร 3 คน 
 คุณหญิงเพิ่ม (สกุลเดิม:จารุจินดา)  มีบุตรธิดา 2 คน 
 คุณหญิงชอุ่ม (สกุลเดิม:คุปตารักษ์) มีบุตรธิดา 6 คน

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 

 พ.ศ. 2452 – เข็มพระชนมายุสมมงคล ชั้นที่ 3 (เงิน)
 พ.ศ. 2454 – เข็มไอยราพต
 พ.ศ. 2455 – เข็มข้าหลวงเดิม

อ้างอิง 
เชิงอรรถ

บรรณานุกรม

 

บรรดาศักดิ์ชั้นเจ้าพระยา
องคมนตรีในรัชกาลที่ 6
ผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี
ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ว.ป.ร.2
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ร.ว.
ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
สมาชิกกองเสือป่า