ปลาสังกะวาด

ปลาสังกะวาด หรือ ปลายอน เป็นสกุลของปลากระดูกแข็งในอันดับปลาหนังจำพวกหนึ่ง  ในวงศ์ปลาสวาย (Pangasiidae)  ที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุด โดยพบแล้วประมาณ 26 ชนิด ใช้ชื่อสกุลว่า Pangasius

มีรูปร่างโดยรวม คือ ลำตัวลื่นไม่มีเกล็ด หัวโต ตามีขนาดเล็ก ปากกว้าง รูจมูกคู่หลังอยู่ใกล้รูจมูกคู่หน้ามากกว่านัยน์ตา และอยู่เหนือระดับขอบบนของลูกนัยน์ตา   มีหนวด 2 คู่สั้นหรือยาวแล้วแต่ชนิด (ริมปากบน 1 คู่ และคาง 1 คู่) มีฟันที่กระดูกเพดานปากชิ้นกลางและชิ้นข้าง แต่ในบางชนิดอาจหดหายไปเมื่อปลามีอายุมากขึ้น  รูปร่างอ้วนป้อม ครีบทั้งหมดโดยเฉพาะครีบหลังและครีบอกตั้งชี้ตรง และมีก้านแข็ง นัยน์ตาอยู่เหนือระดับมุมปากเล็กน้อย ท้องไม่เป็นสันคม ครีบท้องมีก้านครีบแขนง 6 ก้าน มีขนาดรูปร่างที่แตกต่างออกไปตั้งแต่ 1 ฟุต ไปจนถึงเกือบ 3 เมตร แต่โดยทั่วไปจะมีขนาดโดยเฉลี่ยประมาณ 1-1.5 เมตร

เป็นปลาที่กินได้ทั้งเนื้อและพืชเป็นอาหาร รวมถึงซากสัตว์ที่เน่าเปื่อยด้วย  มีพฤติกรรมชอบอยู่เป็นฝูง ในแม่น้ำและลำคลองสายใหญ่ พบตั้งแต่อนุทวีปอินเดียจนถึงภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในส่วนที่เป็นแผ่นดินใหญ่และหมู่เกาะ

เป็นปลาที่มีความสำคัญต่อมนุษย์ในแง่ของการเป็นปลาเศรษฐกิจ ใช้บริโภค ซึ่งมีการวิจัยพบว่าเนื้อปลาในสกุลนี้ มีสารโอเมกา 3 สูงกว่าปลาทะเลเสียอีก  นอกจากนี้ยังใช้ตกเป็นเกมกีฬา และเลี้ยงเป็นปลาสวยงามในบางชนิด

ในภาษาไทยจะเรียกปลาในสกุลนี้โดยรวมว่า "สวาย" ในปลาที่มีขนาดใหญ่  และในปลาที่มีขนาดเล็กมักจะเรียกรวม ๆ กันว่า "สังกะวาด" หรือ "สังกะวัง" ซึ่งซ้ำซ้อนกับปลาในวงศ์ปลาหวีเกศ (Schilbeidae)  สำหรับในภาษาอีสานจะเรียกว่า "ยอน" หรือ "ซวย"

ในปัจจุบัน มีการผสมพันธุ์ข้ามชนิดและข้ามสกุลกัน จนได้เป็นลูกปลาพันธุ์ผสมชนิดใหม่ที่ให้ผลผลิตดี โดยใช้ชื่อในทางการค้าว่า "ปลามรกต" หรือ "เขียวมรกต" นิยมเลี้ยงกันมากโดยเฉพาะในภาคอีสานของไทย และในปัจจุบันนิยมทำเป็นผลิตภัณฑ์เนื้อปลาสำเร็จรูป ในชื่อ "แพนกาเชียส ดอรี่"

ชนิด
 Pangasius bedado Roberts, 1999
  Pangasius bocourti Sauvage, 1880
  Pangasius conchophilus Roberts & Vidthayanon, 1991
 Pangasius djambal Bleeker, 1846
 Pangasius elongatus Pouyaud, Gustiano & Teugels, 2002
 Pangasius humeralis Roberts, 1989
 Pangasius hypophthalmus  Sauvage, 1878 
 Pangasius kinabatanganensis Roberts & Vidthayanon, 1991
  Pangasius krempfi Fang & Chaux, 1949
 Pangasius kunyit Pouyaud, Teugels & Legendre, 1999
  Pangasius larnaudii Bocourt, 1866
 Pangasius lithostoma Roberts, 1989
  Pangasius macronema Bleeker, 1851
 Pangasius mahakamensis Pouyaud, Gustiano & Teugels, 2002
 Pangasius mekongensis Gustiano, Teugels & Pouyaud, 2003
  Pangasius micronemus Bleeker, 1847
 Pangasius myanmar Roberts & Vidthayanon, 1991
 Pangasius nasutus  (Bleeker, 1863) 
 Pangasius nieuwenhuisii  (Popta, 1904) 
  Pangasius pangasius  (Hamilton, 1822) 
  Pangasius pleurotaenia Sauvage, 1878
 Pangasius polyuranodon Bleeker, 1852
 Pangasius rheophilus Pouyaud & Teugels, 2000
 Pangasius sabahensis Gustiano, Teugels & Pouyaud, 2003
  Pangasius sanitwongsei Smith, 1931
 Pangasius tubbi Inger & Chin, 1959

อ้างอิง

วงศ์ปลาสวายสัตว์กินซาก