อำเภอสันป่าตอง

สันป่าตอง ( (ᩈᩢ᩠ᨶᨸ᩵ᩣᨴᩬᨦ)) เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ ตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ไปทางทิศใต้ 22 กิโลเมตร ได้รับอานิสงส์จากการขยายตัวของเมืองเชียงใหม่ ส่งผลให้อำเภอสันป่าตอง มีความพร้อมหลายๆด้าน

ประวัติ 
อำเภอสันป่าตองได้รับการยกฐานะเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ. 2495 เดิมเป็นการเขตการปกครองของสองอำเภอ คือ อำเภอแม่วาง และอำเภอบ้านแม มีที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่ที่บ้านกาด เมื่อปี พ.ศ. 2477 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศยุบอำเภอแม่วางและอำเภอบ้านแม รวมเป็นอำเภอเดียวกันให้ชื่อว่า "อำเภอบ้านแม" โดยมีที่ว่าการอำเภอ ตั้งอยู่ที่บ้านเปียง หมู่ที่ 13 ตำบลบ้านแม ต่อมาเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2482 ได้มีการย้ายที่ว่าการอำเภอบ้านแม มาตั้ง ณ ที่บ้านสันป่าตอง หมู่ที่ 10 ตำบลยุหว่า ซึ่งเป็นที่ตั้งปัจจุบันและเปลี่ยนชื่ออำเภอเป็น "อำเภอสันป่าตอง" โดยมีเขตการปกครอง เพิ่มอีก 2 ตำบล คือตำบลหารแก้วและตำบลหนองตองรวมเป็น 14 ตำบล ครั้นในปีพ.ศ. 2489 ทางราชการได้ประกาศตั้งกิ่งอำเภอหางดง ขึ้นเป็นอำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่  ซึ่งติดกับอำเภอสันป่าตอง ตำบลหารแก้วและตำบลหนองตอง จึงโอนไปขึ้นในเขตการปกครองของอำเภอหางดงจนถึงทุกวันนี้ เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2562 ได้มีพระราชกิจจานุเบกษาเปลี่ยนชื่อ องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกลาง เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงท่ากาน

เหตุการณ์สำคัญ 
เหตุการณ์โรงงานอบลำไยระเบิด ในวันเสาร์ที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2542 การระเบิดทำให้รู้สึกถึงการสะเทือนจากพื้นดินรัศมี 5 กิโลเมตร และเกิดควันดำกระจายเต็มท้องฟ้า มีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 36 ศพ บาดเจ็บประมาณ 100 ราย

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอสันป่าตองตั้งอยู่ตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอแม่วางและอำเภอหางดง
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหางดง และอำเภอเมืองลำพูน (จังหวัดลำพูน)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอป่าซาง (จังหวัดลำพูน) และอำเภอดอยหล่อ
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแม่วาง

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอสันป่าตองแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 11 ตำบล 120 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอสันป่าตองประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลสันป่าตอง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลยุหว่า ตำบลมะขามหลวง และตำบลทุ่งต้อม
 เทศบาลตำบลบ้านกลาง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าวังพร้าว (นอกเขตองค์การบริหารส่วนตำบลท่าวังพร้าว) ตำบลมะขามหลวง (นอกเขตเทศบาลตำบลสันป่าตองและองค์การบริหารส่วนตำบลมะขามหลวง) ตำบลบ้านกลาง (นอกเขตองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงท่ากาน) และตำบลมะขุนหวาน (นอกเขตองค์การบริหารส่วนตำบลมะขุนหวาน)
 เทศบาลตำบลทุ่งต้อม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งต้อม (นอกเขตเทศบาลตำบลสันป่าตอง)
 เทศบาลตำบลยุหว่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยุหว่า (นอกเขตเทศบาลตำบลสันป่าตอง)
 เทศบาลตำบลบ้านแม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านแมทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลทุ่งสะโตก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งสะโตกทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสันกลาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันกลางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าวังพร้าว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าวังพร้าว (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลบ้านกลาง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลมะขามหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะขามหลวง (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านกลางและเทศบาลตำบลสันป่าตอง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ก๊า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ก๊าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงท่ากาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกลาง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลบ้านกลาง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำบ่อหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำบ่อหลวงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลมะขุนหวาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะขุนหวาน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลบ้านกลาง)

ลักษณะทั่วไป 
อำเภอสันป่าตองเป็นอำเภอรอบนอกอำเภอเมืองเชียงใหม่ อยู่ห่างจากอำเภอเมืองเชียงใหม่ 22 กิโลเมตร มีตำบลทั้งหมด 11 ตำบล เส้นทางเชียงใหม่-สันป่าตอง แหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมมากมาย เช่น แหล่งผลิตเครื่องเขิน การแกะสลักไม้ นอกจากนี้ยังมีแหล่งท่องเที่ยวทั้งทางประวัติศาสตร์ และธรรมชาติ ได้แก่ เวียงท่ากาน หนองสะเรียม วัดป่าเจริญธรรม วัดพระบาทหยั้งหวิด วัดน้ำบ่อหลวง(วนาราม) และเจดีย์งามเวียงแม เป็นต้น อำเภอสันป่าตองมีสภาพภูมิอากาศโดยทั่วไป แบบมรสุม มี 3 ฤดู ฤดูร้อน ฤดูฝน ฤดูหนาว พืชเศรษฐกิจที่สำคัญคือ ลำไย, หอม, ข้าว

บุคคลที่มีชื่อเสียง

วรรณกรรมและภาษา 
 มาลา คำจันทร์ (เจริญ มาลาโรจน์) - นักเขียน กวีซีไรต์
 ศาสตราจารย์ ดร.อุดม รุ่งเรืองศรี - ครูภูมิปัญญาไทยด้านภาษาและวรรณกรรม (ภาคเหนือ)
 ถนอม ไชยวงศ์แก้ว - นักเขียน นักดนตรี

การเมืองและการปกครอง 
นายไทยวุฒิ ขันแก้ว ผู้อำนวยการสำนักการโยธา กรุงเทพมหานคร
พลตรีทิม เรือนโต รองผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน จังหวัดยะลา

ศิลปวัฒนธรรม 
 แม่ครูบัวชุม จันทร์ทิพย์ - ผู้ก่อตั้งละครซอ คณะลูกแม่ปิง
 พ่อครูบุญส่ง ชุ่มศรี - วงสะล้อ 2001
 รุ่งโรจน์ เปี่ยมยศศักดิ์ - ศิลปินหอศิลป์สันป่าตอง

ศาสนา 

 หลวงปู่ครูบาบุญปั๋น  ธมฺมปญฺโญ  วัดร้องขุ้ม
 พระสุธรรมยานเถระ (ครูบาอินถา  อินทจักโก) วัดวนาราม น้ำบ่อหลวง 
 พระมงคลวิสุต (หลวงปู่ครูบาดวงดี สุภทฺโท) วัดท่าจำปี

ดนตรีและบันเทิง 
 นภัสสร ภูธรใจ - นิว เดอะสตาร์ 1
 ธนพล จารุจิตรานนท์ - นักแสดง
 อบเชย เวียงพิงค์ (อบเชย ศรีสุข) นักร้องหญิง บทเพลงปี๋ใหม่เมือง อัลบั้มแอ่วเมืองเหนือ
 วีระศักดิ์ จันธิมา (ศิลปินชายร้องคู่อบเชย เวียงพิงค์) ศิลปินและนักร้องล้านนา
 เทิดไท ชัยนิยม - นักร้องศิลปินล้านนา และนักดนตรี คำเมือง
 เหินฟ้า หน้าเลื่อม - นักร้องศิลปินล้านนา และศิลปินตลก คำเมือง
 คำ ปันเกย (สาตรา จอมเตปิน) ศิลปินและนักร้องล้านนา
 จันทรา ลายคราม ศิลปินและนักร้องล้านนา
 รดิต รัตนโอภาสกุล - ดารา-นักแสดง สังกัดช่อง GMM25 ศิษย์เก่าเทพศิรินทร์เชียงใหม่
 โตนนท์ วงศ์บุญ ดาราศิลปิน
 วงดนตรี SL Music ไทยแลนด์ก็อตทาเลนต์ ฤดูกาลที่ 4

กีฬา 
 จ่าสิบเอก กมล ประเสริฐ - นักกีฬาทีมชาติไทย ชุดซีเกมส์ ครั้งที่ 27 เนปิดอว์เกมส์ ประเภทกีฬาชินลงชาย รางวัล 1 เหรียญทอง 2 เหรียญเงิน

รางวัลที่ได้รับ

งามมหกรรมไม้ดอกไม้ประดับ จังหวัดเชียงใหม่
 รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 ประเภทสวยงาม ขบวนรถบุปผชาติ งามมหกรรมไม้ดอกไม้ประดับ ครั้งที่ 38 (พ.ศ. 2557)
 รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 ประเภทอนุรักษ์วัฒนธรรม ขบวนรถบุปผชาติ งามมหกรรมไม้ดอกไม้ประดับ ครั้งที่ 37 (พ.ศ. 2556) 
 รางวัลชนะเลิศ ประเภทสวยงาม ขบวนรถบุปผชาติ งามมหกรรมไม้ดอกไม้ประดับ ครั้งที่ 36 (พ.ศ. 2555) 
 รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 ประเภทสวยงาม ขบวนรถบุปผชาติ งามมหกรรมไม้ดอกไม้ประดับ ครั้งที่ 35 (พ.ศ. 2554)
 รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ประเภทอนุรักษ์วัฒนธรรม ขบวนรถบุปผชาติ งามมหกรรมไม้ดอกไม้ประดับ ครั้งที่ 34 (พ.ศ. 2553)
 รางวัลชนะเลิศ ประเภทสวยงาม ขบวนรถบุปผชาติ งามมหกรรมไม้ดอกไม้ประดับครั้งที่ 33 (พ.ศ. 2552)
 รางวัลชนะเลิศ ประเภทอนุรักษ์วัฒนธรรม ขบวนรถบุปผชาติ งานมหกรรมไม้ดอกไม้ประดับครั้งที่ 32 (พ.ศ. 2551)

ศูนย์การค้าและซูเปอร์มาร์เก็ต 
 โครงการพีมอลล์ (P Mall)
 ซูเปอร์มาเก็ต สหกรณ์การเกษตรสันป่าตองจำกัด
 แจ่มฟ้าเซฟมาร์ท สาขาสันป่าตอง
 เก่งการค้า

เทศกาล 
 งานข้าวเหนียวสันป่าตอง
 งานสรรค์ศิลป์ ถิ่นท่ากาน โครงการพระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์

กลุ่มสตรีและเยาวชน/สโมสร 
 สภาเด็กและเยาวชนอำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่
 ลูกเวียงกาน กลุ่มเยาวชนดนตรีพื้นเมืองคณะ ลูกเวียงกาน
 ชมรมเยาวชนรักสันป่าตอง(เชียงใหม่)
 สโมสรโรตารีสันป่าตอง

สถานที่สำคัญ 
 วัดท่าจำปี หลวงปู่ครูบาดวงดี ศิษย์รุ่นสุดท้ายสายครูบาศรีวิชัย ตำบลทุ่งสะโตก
 วัดป่าเจริญธรรม (วัดพระนอนใหญ่ที่ใหญ่ที่สุดในภาคเหนือ) ตำบลยุหว่า
 วัดน้ำบ่อหลวง(วนาราม) ครูบาเจ้าอินทจักรรักษา ตำบลน้ำบ่อหลวง
วัดปวงสนุก ตำบลบ้านกลาง เป็นวัดเก่าแก่อายุ สามร้อยกว่าปีมาแล้ว
 ศูนย์หัตถกรรมไม้แกะสลักหมู่บ้านกิ่วแลน้อย ตำบลบ้านแม
 ศูนย์หัตถกรรมไม้แกะสลักตำบลยุหว่า
 ศูนย์ผลิตตุ๊กตาเชียงใหม่ ตำบลมะขามหลวง
 ศูนย์วัฒนธรรมอำเภอสันป่าตอง โรงเรียนสันป่าตองวิทยาคม
 โบราณสถานเมืองเก่าเวียงท่ากาน ตำบลบ้านกลาง
 อ่างเก็บน้ำหนองสะเรียม ตำบลยุหว่า
 ตลาดนัดทุ่งฟ้าบดหรือกาดงัว ตลาดนัดที่ใหญ่ที่สุดในภาคเหนือ จะมีทุกเช้าวันเสาร์ ตั้งอยู่บนถนนเชียงใหม่-ฮอด ตำบลยุหว่า

หน่วยงานที่สำคัญ 
 ศูนย์ชั่งตวงวัดภาคเหนือ (เชียงใหม่)
 ศูนย์การท่องเที่ยว กีฬาและนันทนาการจังหวัดเชียงใหม่
 ศูนย์วิจัยข้าวเชียงใหม่(สถานีทดลองข้าวสันป่าตอง)
 ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์เชียงใหม่
 สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ลูกค้าธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร เชียงใหม่(สายใต้)
 ศูนย์ปฏิบัติงานหมวดการทางสันป่าตอง กรมทางหลวง
 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 4
 สำนักงานที่ดินจังหวัดเชียงใหม่ สาขาสันป่าตอง
 สำนักทางหลวงชนบทที่ 10 (เชียงใหม่)
 บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) สาขาสันป่าตอง
 การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค อำเภอสันป่าตอง

ธนาคาร
 ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาสันป่าตอง
 ธนาคารกรุงไทย สาขาสันป่าตอง
 ธนาคารกรุงเทพ สาขาสันป่าตอง
 ธนาคารกสิกรไทย สาขาสันป่าตอง
 ธนาคารออมสิน สาขาสันป่าตอง
 ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาสันป่าตอง
 ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาทุ่งเสี้ยว

โครงการ 
 โครงการบ้านเอื้ออาทรเชียงใหม่ การเคหะสันป่าตอง (เสร็จโครงการ)
 โครงการก่อสร้างถนนสายเลี่ยงเมืองสันป่าตองหางดง เชียงใหม่ (กำลังดำเนินการระยะที่ 3 น้ำบ่อหลวง-หนองควาย)
 ศูนย์อำนวยการโครงการพัฒนาตามพระราชดำริ อำเภอสันป่าตอง
 โครงการอ่างเก็บน้ำแม่ขาน (กำลังดำเนินการ)
 โครงการสำรวจออกแบบรายละเอียดทางแยกต่างระดับถนนเลี่ยงเมืองสันป่าตอง (พ.ศ. 2559)

การคมนาคม

ทางหลวง
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 ถนนสายเชียงใหม่-ฮอด
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1015 ถนนสันป่าตอง-ลำพูน 
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1013 ถนนสันป่าตอง-บ้านกาด
 ทางหลวงชนบท ชม. 3035 เลียบคลองชลประทานเชียงใหม่(แม่แตง)-สันป่าตอง
 ถนนเลี่ยงเมืองสันป่าตองหางดง เชียงใหม่ (ทางลอดแม่วาง)

รถประจำทาง
 รถเหลือง เชียงใหม่-จอมทอง
 รถเหลือง เชียงใหม่-ทุ่งเสี้ยว
 รถเหลือง เชียงใหม่-โรงวัว
 รถเหลือง เชียงใหม่-มะขามหลวง
 รถเหลือง เชียงใหม่-บ้านกาด
 รถเหลือง เชียงใหม่-หนองตอง-ลำพูน
 รถเหลือง เชียงใหม่-น้ำบ่อหลวง
 รถแดง เชียงใหม่-น้ำบ่อหลวง (ยกเลิกแล้ว)
 รถเมล์ เชียงใหม่-จอมทอง-ฮอด-ดอยเต่า
 รถเมล์ เชียงใหม่-จอมทอง-ฮอด-อมก๋อย
 รถเมล์ เชียงใหม่-แม่สะเรียง-แม่ฮ่องสอน
 แท็กซี่มิเตอร์ เชียงใหม่

สถานศึกษา

โรงเรียนรัฐบาล

โรงเรียนเอกชน
 โรงเรียนพัฒนวิทย์ศึกษา
 โรงเรียนวิมานทิพย์
โรงเรียนเซนต์ มารีอา

วิทยาลัย
 วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีเชียงใหม่
 วิทยาลัยเทคโนโลยีพิงค์พระนคร

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เทศบาลตำบลตำบลยุหว่า
 Facebook Sanpatong Club

 
สันป่าตอง