ความทรงจำแห่งโลก

ความทรงจำแห่งโลก (, ) คือแผนงานที่องค์การศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือยูเนสโก กำหนดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2535 (ค.ศ. 1992) เพื่อมีวัตถุประสงค์เพื่อการอนุรักษ์ และการเผยแพร่มรดกภูมิปัญญาของโลกที่บันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร ไม่ว่าจะเป็นการบันทึกไว้ในรูปแบบใดหรือของประเทศใดก็ตาม ถือว่าเป็นแหล่งรวมความคิด ความรู้ ประสบการณ์ ที่สามารถสะท้อนให้เห็นถึงความหลากหลายทั้งในด้านของวัฒนธรรม จากสังคมในอดีตให้แก่สังคมปัจจุบัน และเพื่อที่จะสืบสานส่งต่อให้แก่สังคมในอนาคต

วัตถุประสงค์ 
 เพื่ออำนวยความสะดวกในการอนุรักษ์โดยวิธีที่เหมาะสมที่สุด
 เพื่อช่วยเหลือให้มีการเผยแพร่เอกสารมรดกอย่างกว้างขวางที่สุด
 เพื่อเผยแพร่ความตระหนักในความสำคัญของเอกสารมรดกอย่างกว้างขวางทั่วโลก

หลักเกณฑ์ในการคัดเลือก 
หลักเกณฑ์ในการคัดเลือกเอกสารมรดก ดังต่อไปนี้ ใช้ได้ในการคัดเลือกเอกสารมรดกที่มีคุณค่าต่อประเทศ ต่อภูมิภาค และต่อโลก 

 หลักเกณฑ์ที่ 1 ความเป็นของแท้ (Authenticity)
 หลักเกณฑ์ที่ 2 มีความโดดเด่นและไม่อาจทดแทนได้ (Unique and Irriplaceable) 
 หลักเกณฑ์ที่ 3 มีความสำคัญในระดับโลก ในเรื่องเวลาและอายุ (Time) สถานที่ (Place) บุคคล (People) เนื้อหาสาระแนวคิด (Subject and Theme) และ รูปแบบและวิธีเขียน (Form and Style) 
 หลักเกณฑ์ที่ 4 ลักษณะอื่นๆ ได้แก่ ความหายาก (Rarity) ความบริบูรณ์ (Integrity) ความเสี่ยง (Threat) และโครงการบริหารจัดการ (Management plan)

สถิติ

ประเทศไทย
สำหรับในประเทศไทย มีเอกสารที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นความทรงจำแห่งโลกทั้งสิ้น 6 รายการ ได้แก่ 

นอกจากนี้ ทางการไทยยังขึ้นทะเบียนมรดกความทรงจำระดับชาติ และระดับท้องถิ่นดังนี้ 

มรดกความทรงจำระดับชาติ
 ศิลาจารึกวัดพระยืน
 นันโทปนันทสูตรคำหลวง (เคยขอขึ้นทะเบียนเป็นความทรงจำแห่งโลกรอบ พ.ศ. 2565-2566 แต่ยังไม่ผ่านการพิจารณา โดยได้รับการแก้ไข 3 ครั้ง และรอทางยูเนสโกชี้แจงคำอธิบายอย่างเป็นทางการเพื่อนำข้อเสนอแนะไปปรับปรุงแก้ไขเอกสารให้ถูกต้องต่อไป)
 กฎหมายตราสามดวง 

มรดกความทรงจำระดับท้องถิ่น
 เอกสารการบริหารราชการหัวเมืองตะวันออก: จันทบุรี 
 จดหมายเหตุเหตุการณ์สำคัญของเจ้าคณะจังหวัดระยองและเจ้าคณะอำเภอ 
 เอกสารโรงเรียนสฤษดิเดช 
 ภาพเก่าเมืองสงขลา
 เอกสารทรัพยากรธรณีฝั่งทะเลตะวันตก
 ภาพเก่าของหอจดหมายเหตุแห่งชาติ เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ สงขลา
 ภาพถ่ายฟิล์มกระจก พุทธศักราช 2440-2470 ของหลวงอนุสารสุนทร (สุ่นฮี้ ชุติมา)
 คัมภีร์ใบลานพระไตรปิฎก ครูบากัญจนอรัญญวาสีมหาเถร วัดสูงเม่น
 บันทึกประวัติศาสตร์ลักษณะการพิจารณาความ เมืองโกสุมพิสัย ร.ศ.117 - 119
 เอกสารส่วนบุคคล Mr.Emile Eisenhofer (ค.ศ.1879 – 1962) วิศวกรชาวเยอรมันผู้คุมการเจาะอุโมงค์ขุนตาน
 บันทึกพระครูบาโนชัยธรรมจินดามุนี เจ้าคณะหนเหนือ (อดีตเจ้าคณะจังหวัดลำปาง)วัดปงสนุกด้านเหนือ พุทธศักราช 2400 - 2485
 กฎหมายอาณาจักรหลักคำเมืองน่าน
 แผนที่กัลปนาวัดบนคาบสมุทรสทิงพระ ในสมัยอยุธยา
 บันทึกโรงเรียนสฤษดิเดช
 บันทึกครูบามหาป่า (เกสรปัญโญ)

ทั้งนี้มรดกความทรงจำระดับชาติ หากมีความสำคัญเพียงพอในระดับนานาชาติ ก็จะสามารถนำเสนอข้อมูลเพื่อขึ้นทะเบียนเป็นความทรงจำแห่งโลกได้ในอนาคต

อ้างอิง

ดูเพิ่ม 
 แหล่งมรดกโลก
 มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

แหล่งข้อมูลอื่น 
 ทะเบียนความทรงจำแห่งโลก องค์การยูเนสโก 
 เว็บไซต์คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยแผนงานความทรงจำแห่งโลก
 มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม 

 

ยูเนสโก