อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี

เมืองสุราษฎร์ธานี (ชาวจังหวัดสุราษฎร์ธานีเรียกว่า บ้านดอน) เป็นอำเภอศูนย์กลางระบบราชการ การคมนาคมขนส่ง การศึกษา และเศรษฐกิจของจังหวัดสุราษฎร์ธานี

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานีมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอ่าวไทย
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอกาญจนดิษฐ์ 
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอบ้านนาสารและอำเภอบ้านนาเดิม 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอพุนพิน

ประวัติ 
อำเภอบ้านดอน ซึ่งเป็นอีกชื่อหนึ่งของอำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี เป็นชื่อท้องถิ่นที่เรียกกันมาแต่โบราณ ตามสภาพของบริเวณนั้น ซึ่งเป็นที่ดอน น้ำท่วมไม่ถึง

บริเวณบ้านดอน ในสมัยโบราณเป็นอู่ต่อเรือขนาดใหญ่ของเมืองไชยา ตรงบริเวณปากน้ำแม่น้ำตาปี ต่อมามีความเจริญมากขึ้นตามลำดับ จนเมืองสมัยรัชกาลที่ 6 พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเมืองไชยาเดิมมาตั้งที่เมืองบ้านดอน และต่อมาในปี พ.ศ. 2459 มีรับสั่งให้เปลี่ยนชื่อเมืองไชยาที่บ้านดอนเป็นเมืองสุราษฎร์ธานี มาตราบจนปัจจุบันนี้

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานีแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 11 ตำบล 65 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลนครสุราษฎร์ธานี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตลาดและตำบลบางกุ้งทั้งตำบล รวมทั้งบางส่วนของตำบลมะขามเตี้ย ตำบลบางใบไม้ ตำบลบางชนะ และตำบลคลองฉนาก
 เทศบาลตำบลวัดประดู่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดประดู่ทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลขุนทะเล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลขุนทะเลทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลมะขามเตี้ย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะขามเตี้ย (เฉพาะนอกเขตเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี)
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางใบไม้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางใบไม้ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี)
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางชนะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางชนะ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี)
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองน้อยทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางไทร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางไทรทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางโพธิ์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองฉนาก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองฉนาก (เฉพาะนอกเขตเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี)

อุทยานแห่งชาติทางบก 

 เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร

ย่านธุรกิจ 
 ย่านหน้าเมือง (ถนนตลาดใหม่ ถนนชนเกษม ถนนหน้าเมือง) - ย่านการค้าปลีก ย่านธุรกิจ
 ย่านดอนนก (ถนนดอนนก) - ย่านการค้าปลีก
 ย่านโรงพยาบาล (ถนนศรีวิชัย) - ย่านการค้าใหม่
 ย่านสี่แยกแสงเพชร (ถนนชนเกษม ถนนดอนนก) - ย่านการศึกษา ย่านศูนย์ราชการ
 ย่านบางกุ้ง (ถนนกาญจนวิถี) - ย่านธุรกิจสำนักงานใหม่
 ย่านท่ากูบ-วัดประดู่ (ถนนศรีวิชัย ถนนธราธิบดี ถนนเลี่ยงเมือง ถนนสนามบิน (ทางหลวงสาย 417)) - ย่านศูนย์การค้า ย่านธุรกิจพัฒนาใหม่

การสาธารณสุข 
 โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี
 โรงพยาบาลศรีวิชัย
 โรงพยาบาลทักษิณ
 โรงพยาบาลค่ายวิภาวดีรังสิต
 โรงพยาบาลกรุงเทพสุราษฎร์

การศึกษา

สถาบันอุดมศึกษา

สถาบันอาชีวศึกษา 

วิทยาลัยเทคนิคสุราษฎร์ธานี 
วิทยาลัยอาชีวศึกษาสุราษฎร์ธานี
วิทยาลัยสารพัดช่างสุราษฎร์ธานี 
วิทยาลัยเทคโนโลยีสุราษฎร์พาณิชยการ

โรงเรียน

รัฐบาล

{|
|--- valign=top
||
โรงเรียนสุราษฎร์ธานี
โรงเรียนเมืองสุราษฎร์ธานี
โรงเรียนสุราษฎร์ธานี 2
โรงเรียนสุราษฎร์พิทยา
โรงเรียนสุราษฎร์พิทยา 2
โรงเรียนมัธยมพัชรกิติยาภา 3 สุราษฎร์ธานี
โรงเรียนศึกษาสงเคราะห์สุราษฎร์ธานี
โรงเรียนองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุราษฎร์ธานี 2 (บ้านดอนเกลี้ยง)
||
<ul start="8">
โรงเรียนเทศบาล 1 (แตงอ่อนเผดิมวิทยา)
โรงเรียนเทศบาล 3 (ตลาดล่าง)
โรงเรียนเทศบาล 4 (วัดโพธาวาส)
โรงเรียนเทศบาล 5 (เทศบาลนครสุราษฎร์ธานี)
โรงเรียนอนุบาลสุราษฎร์ธานี 
โรงเรียนนิคมสร้างตนเอง (ขุนทะเล)
โรงเรียนบ้านควนยูง 
โรงเรียนบ้านซอย 2 
||
<ul start="16">
โรงเรียนบ้านซอย 10 
โรงเรียนวัดนทีคมเขต 
โรงเรียนวัดแหลมทอง 
โรงเรียนวัดบุญบันเทิง 
โรงเรียนบ้านทอนหญ้าปล้อง 
โรงเรียนวัดโพธิ์นิมิต  
โรงเรียนนิคมสร้างตนเอง 31
โรงเรียนบ้านบางชุมโถ
||
<ul start="24">
โรงเรียนวัดประสิทธาราม 
โรงเรียนวัดท่าทอง
โรงเรียนบ้านโพหวาย
โรงเรียนวัดประสิทธาราม
โรงเรียนบ้านคลองสุข
โรงเรียนวัดชลธาร
โรงเรียนวัดบางกล้วย
โรงเรียนวัดบางใบไม้
||
<li>โรงเรียนวัดโชติการาม
<li>โรงเรียนบ้านสุชน
<li>โรงเรียนวัดกลางใหม่
<li>โรงเรียนบ้านบางใหญ่
<li>โรงเรียนบ้านท่าเพชร
<li>โรงเรียนชุมชนวัดสุนทรนิวาส
<li>โรงเรียนวัดสมหวัง
<li>โรงเรียนบ้านบางชุมโถ 
||
|}

เอกชน

โรงเรียนเทพมิตรศึกษา
โรงเรียนธิดาแม่พระ
โรงเรียนมานิตานุเคราะห์
โรงเรียนนวมินทร์วิทยา (ฮัวเหมิง)
โรงเรียนตวงวิชช์พัฒนา
โรงเรียนมอ.วิทยานุสรณ์ สุราษฎร์ธานี
โรงเรียนอนุบาลจอย
โรงเรียนอนุบาลค่ายวิภาวดีรังสิต
โรงเรียนอนุบาลหนูน้อย
โรงเรียนอนุบาลกุลบุตร
โรงเรียนอุ่นรัก 2 ภาษา
โรงเรียนนานาสุราษฎร์ธานี

ศาสนา
มัสยิด จำนวน 4 แห่ง
โบสถ์คริสต์ จำนวน 8 แห่ง
ศาลเจ้า จำนวน 3 แห่ง
สำนักสงฆ์ จำนวน 3 แห่ง
วัด จำนวน 37 แห่ง

เมืองสุราษฎร์ธานี
อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี