กินนร

กินนร, กินรี หรือ กินรา เป็นสิ่งมีชีวิตนักดนตรีครึ่งมนุษย์ครึ่งนกในศาสนาฮินดูและศาสนาพุทธ ปรากฏเครื่องดนตรีโบราณของอินเดียที่เรียกว่ากินรีวีณา และปรากฏใน อาทิปรวะ ของมหาภารตะ และเชื่อว่าอาศัยอยู่บนหิมาลัย

ในเอกสารของศาสนาพุทธ ปรากฏทั้งในชาดกและสัทธรรมปุณฑรีกสูตร ในธรรมเนียมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เชื่อว่ากินนรและกินรีอาศัยอยู่ในหิมพานต์ เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการร่ายรำ ดนตรี และกวี ส่วนในธรรมเนียมเอเชียตะวันออก นักวิชาการ เอ็ดเวิร์ด เอช. ชัฟเฟอร์ ระบุว่ากินนรมักสับสนกับการเวก ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตครึ่งมนุษย์ครึ่งนกเช่นกัน แต่ไม่มีความเกี่ยวข้องใด ๆ กับกินนร

ไทย
ในวัฒนธรรมของไทยมักปรากฏการกล่าวถึงกินรีมากกว่ากินนร โดยกินรีได้รับมาจากตำนานของอินเดีย กินรีแบบไทยมีลักษณะสวมเครื่องแต่งกายแบบเทวดาไทย ช่วงล่างคล้ายนก และสามารถบินไปมาระหว่างโลกมนุษย์และหิมพานต์ได้ กินรีที่เป็นรูปแบบนิยมที่สุดของไทยคือรูปปั้นกินรีทองที่วัดพระศรีรัตนศาสดารามในกรุงเทพมหานคร

มโนราเป็นกินรีตนที่เป็นที่รู้จักมากของไทย เป็นตัวละครจากปัญญาสชาดก เขียนราว ค.ศ. 1450–1470

พม่า 

กินนรในพม่าเรียกว่า keinnaya หรือ kinnaya ( ) ส่วนกินรีเรียกว่า keinnayi หรือ kinnayi ( ) ในภาษาฉานคือ  () กับ  () ตามลำดับ ธรรมเนียมพุทธแบบพม่าเชื่อว่าในบรรดา 136 อดีตชาติของพระพุทธเจ้า มี 4 ชาติที่เคยประสูติเป็นกินนร

ในวัฒนธรรมร่วมสมัยของพม่าปรากฏรางวัลเมียนมาร์อะคาเดมีเป็นรูปปั้นของกินนร คู่กินนรกับกินรีถือกันว่าเป็นสัญลักษณ์ของชาวกะยา

กัมพูชา 
ในกัมพูชาเรียกกินนรในภาษาเขมรว่า kenar (, ;  หรือ ) ส่วนกินรีคือ kinnari (; ) ซึ่งปรากฏในวรรณกรรมของเขมรมากกว่ากินนร ถือกันว่าเป็นสัญลักษณ์ของความงามและการร่ายรำ

อินโดนีเซีย 
กรากฏประติมากรรมกินนรคู่กินรีที่บุโรพุทโธและปรัมบานัน ในรูปของนกที่มีศีรษะเป็นมนุษย์ มักปรากฏอยู่ปกป้องต้นกาลปาตารูหรือแม้แต่ไหสมบัติ นอกจากนี้ที่บุโรพุทโธยังปรากฏกินรีในชาดก มโนราห์

อ้างอิง 

สัตว์ในวรรณคดีไทย
เทวดาในศาสนาพุทธ
วัฒนธรรมพม่า
วัฒนธรรมกัมพูชา