ปั้น อุปการโกษากร

ปั้น อุปการโกษากร หรือ ปั้น ณ สงขลา เป็นศาสนูปถัมภก ผู้อุปถัมน์วัดแจ้งและวัดศาลาหัวยาง จังหวัดสงขลา และวัดสุทธิวราราม กรุงเทพมหานคร มีถนนที่ตั้งชื่อตามนามท่านคือ ถนนปั้น  เขตบางรัก กรุงเทพมหานคร เป็นถนนที่เชื่อมระหว่างถนนสีลม กับถนนสาทรเหนือ

ครอบครัว
ท่านปั้นเป็นธิดาของเจ้าพระยาวิเชียรคีรี (เม่น ณ สงขลา) เจ้าเมืองสงขลาลำดับที่ 6 กับท่านผู้หญิงสุทธิ์ ธิดาพระยารัตนโกษา (บุญเกิด) มีพี่น้องร่วมบิดามารดา 4 คน ได้แก่ พระยาสุนทรานุรักษ์ (เนตร์) คุณกลิ่น คุณกุหลาบ เจ้าจอมในรัชกาลที่ 4 และท่านปั้น

ท่านปั้นสมรสกับหลวงอุปการโกษากร (เวท วัชราภัย) ซึ่งเป็นคหบดีค้าขายเรือสำเภา มีบุตรธิดา ด้วยกัน 7 คน ได้แก่
 คุณหญิงสมบุญ วิเชียรคีรี ภริยาพระยาวิเชียรคีรี (ชม ณ สงขลา) ผู้สำเร็จราชการเมืองสงขลา ลำดับที่ 8
 คุณหญิงบุญรอด สุรบดินทร์สุรินทรฤๅชัย ภริยาเจ้าพระยาสุรบดินทร์สุรินทรฤๅชัย (พร จารุจินดา)
 ท่านเชื้อ อนันตสมบัติ ภริยาพระอนันตสมบัติ (เอม) ผู้ช่วยราชการเมืองสงขลา
 มหาอำมาตย์โท พระยาพิจารณาปฤชามาตย์ (สุหร่าย วัชราภัย)
 คุณหญิงเป้า เพชรกำแหงสงคราม ภริยาพระยาเพชรกำแหงสงคราม (มะลิ ยุตะนันท์)
 พระกรณีศรีสำรวจ (แดง วัชราภัย)
 คุณหญิงตาบ ศรีสังกร ภริยาพระยาศรีสังกร (ตาด จารุรัตน์)

ศาสนูปถัมภก
มารดาของท่านปั้น ท่านผู้หญิงสุทธิ์ เป็นผู้สร้างพระอุโบสถที่วัดแจ้งและวัดศาลาหัวยาง และยังได้สร้างอุโบสถวัดสุทธิวราราม โดยมีท่านปั้นและครอบครัวเป็นผู้อุปัฏฐากวัดดังกล่าวต่อมาโดยตลอด ภายหลังที่ท่านปั้นถึงแก่กรรมในปี พ.ศ. 2451 ด้วยโรคฝีที่ข้อศอกข้างซ้าย  ทายาทได้รวบรวมทุนทรัพย์สร้างโรงเรียนขึ้นในที่ดินเดิมของท่านปั้นที่ได้ยกให้แก่วัด ชื่อว่า "โรงเรียนวัดสุทธิวราราม"

พระราชนิยมในการสร้างโรงเรียนแทนวัดของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระดำริว่า 

ภายหลังยังได้มีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้กระทรวงธรรมการเชิญกระแสพระราชดำริและพระราชนิยมว่าด้วยเรื่องสร้างโรงเรียนแทนวัดออกประกาศให้มหาชนได้ทราบทั่วกันด้วย นอกจากนั้นที่ดินถนนหนึ่งที่ตัดกับถนนสีลมคือถนนปั้นก็ตั้งชื่อตามท่านปั้นตามที่ดินเก่าของท่าน ซึ่งภายหลังได้แลกที่ดินกับนายนารายเจติ และนายโกบาระตี ที่ดินเพื่อตั้งศาสนสถานถาวรคือวัดพระศรีมหาอุมาเทวี

อ้างอิง

สกุล ณ สงขลา