ราชวงศ์ที่สิบหกแห่งอียิปต์

ราชวงศ์ที่สิบหกแห่งอียิปต์ (อังกฤษ: Sixteenth Dynasty of Egypt หรือ Dynasty XVI) เป็นราชวงศ์ของเหล่าฟาโรห์แห่งอียิปต์โบราณที่ทรงปกครองในพื้นที่บริเวณธีบส์ในอียิปต์บน เป็นระยะเวลา 70 ปี

ราชวงศ์นี้พร้อมกับราชวงศ์ที่สิบห้า และราชวงศ์ที่สิบเจ็ด ถูกจัดรวมกันในช่วงเวลาที่เรียกกันว่า สมัยช่วงระหว่างกลางครั้งที่สอง (ระหว่าง 1650 – 1550 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เห็นการแบ่งบริเวณอียิปต์บนและอียิปต์ล่างระหว่างฟาโรห์ที่ปกครองธีบส์และกษัตริย์ชาวฮิกซอส ซึ่งเป็นกษัตริย์จากราชวงศ์ที่สิบห้าแห่งอียิปต์ โดยมีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่เมืองอวาริส

การมีอยู่ของราชวงศ์ 
ในบรรดามุมมองหลักสองมุมมองจากแอจิปเทียกาของมาเนโธนั้น ราชวงศ์ที่สิบหกได้รับการอธิบายโดย แอฟริกานัส (สนับสนุนโดยซิลเซลลัส) ได้อธิบายในส่วนของ "เหล่ากษัตริย์ฮิกซอสผู้เลี้ยงแกะ" ส่วนฟาโรห์แห่งธีบส์ได้รับการอธิบายจากยูเซเบียส

คิม รีฮอล์ต (1997) ตามด้วยจานีน บูร์เรียว (2003) ในการตีความบันทึกพระนามแห่งตูรินใหม่นั้น ได้ตีความรายพระนามฟาโรห์ที่มีศูนย์การปกครองอยู่ในเมืองธีบส์ เพื่อประกอบเป็นราชวงศ์ที่สิบหกตามมาเนโธ ถึงแม้ว่านี่จะเป็นหนึ่งในข้อสรุปที่ "เป็นที่ถกเถียงและกว้างขว้างที่สุด" ของรีฮอล์ต ด้วยเหตุนี้นักวิชาการคนอื่นๆ จึงไม่ติดตามรีฮอล์ต และเห็นว่ามีเพียงหลักฐานไม่เพียงพอสำหรับการตีความให้ราชวงศ์ที่สิบหกเป็นราชวงศ์ที่มีศูนย์กลางที่เมืองธีบส์ได้

ประวัติราชวงศ์ 
การทำสงครามอย่างต่อเนื่องกับราชวงศ์ที่สิบห้านั้นได้กินเวลาตลอดช่วงการปกครองอันสั้นของราชวงศ์ที่สิบหก กองทัพของราชวงศ์ที่สิบห้าได้รบชนะเมืองแล้วเมืองเล่าจากศัตรูทางใต้ของพวกเขา ซึ่งได้รุกล้ำอาณาเขตการปกครองของราชวงศ์ที่สิบหกอย่างต่อเนื่อง ในที่สุดกองทัพก็ได้รุกรนยและพิชิตเมืองธีบส์ได้ จากการศึกษาในสมัยช่วงระหว่างกลางครั้งที่สอง คิม รีฮอล์ต นักไอยคุปต์วิทยา ได้เสนอความเห็นว่า ฟาโรห์เดดูโมสที่ 1 ทรงโปรดให้ขอพักรบในช่วงปลายราชวงศ์ แต่ฟาโรห์เนบอิร์ริราวที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ปกครองก่อนหน้า อาจจะทรงประสบความสำเร็จมากกว่าและดูเหมือนว่าจะปรากฏความสุขสงบขึ้นในรัชสมัยของพระองค์

ทุพภิกขภัยซึ่งระบาดในบริเวณอียิปต์บนในช่วงปลายราชวงศ์ที่สิบสาม และตลอดช่วงราชวงศ์ที่สิบสี่ ส่งผลให้ราชวงศ์ที่สิบหกก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน จะเห็นได้ชัดที่สุดในช่วงระหว่างและภายหลังจากรัชสมัยของฟาโรห์เนเฟอร์โฮเทปที่ 3

เหล่าผู้ปกครอง 
นักวิชาการได้เสนอลำดับเหตุการณ์และรายพระนามของผู้ปกครองต่างๆ ที่เกี่ยวกับราชวงศ์นี้ รายพระนามเหล่านี้ถูกแบ่งออกเป็นสองส่วน คือ ส่วนของรายพระนามที่สันนิษฐานว่าเป็นราชวงศ์ที่สิบหกที่ประกอบไปด้วยข้าหลวงชาวฮิกซอส ซึ่งได้รับการสนับสนุนโดยเยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธ และวูล์ฟกัง เฮลก์ และส่วนของรายพระนามที่มีการสันนิษฐานว่าราชวงศ์ที่สิบหกเป็นราชอาณาจักรอิสระที่มีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่เมืองธีบส์ตามที่คิม รีฮอล์ตได้เสนอเมื่อเร็ว ๆ นี้

ข้าหลวงแห่งฮิกซอส 
รายพระนามผู้ปกครองแบบดั้งเดิมของราชวงศ์ที่สิบหกได้จัดกลุ่มกษัตริย์ที่เชื่อว่าเป็นข้าหลวงแห่งฮิกซอส ซึ่งบางพระองค์ก็ทรงมีพระนามเป็นภาษาเซมิติก เช่น เซมเกน และอนัต-เฮอร์ รายพระนามของผู้ปกครองจะแตกต่างกันไปตามแต่นักวิชาการ ซึ่งระบุไว้ในคู่มือพระนามแห่งอียิปต์ (Handbuch der ägyptischen Königsnamen) ในช่วงราชวงศ์ที่สิบห้า/สิบหกของเยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธ วูล์ฟกัง เฮลก์ได้เชื่อว่าราชวงศ์ที่สิบหกเป็นรัฐบริวารของชาวฮิกซอส ซึ่งเสนอรายพระนามกษัตริย์ที่แตกต่างกันเล็กน้อย ผู้ปกครองหลายพระองค์ที่ระบุไว้ในราชวงศ์ที่สิบหกภายใต้การสมมติฐานที่ว่า เหล่าผู้ปกครองดังกล่าวเป็นข้าหลวงแห่งฮิกซอส ซึ่งจะถูกจัดให้อยู่ในราชวงศ์ที่สิบสี่ ในส่วนของข้อสมมติฐานที่ว่าราชวงศ์ที่สิบหกเป็นราชอาณาจักรอิสระที่มีศูนย์กลางการเมืองการปกครองอยู่ที่เมืองธีบส์ จะปรากฏลำดับเหตุการณ์ไม่แน่นอนเป็นส่วนใหญ่

ราชอาณาจักรอิสระแห่งธีบส์ 
จากการศึกษาในสมัยช่วงระหว่างกลางครั้งที่สองในปี ค.ศ. 1997 ของคิม รีฮอล์ต นักอียิปต์วิทยาชาวเดนมาร์กนั้น ได้เสนอความเห็นที่ว่า ราชวงศ์ที่สิบหกเป็นอาณาจักรที่เป็นอิสระ จากการตีความบันทึกพระนามแห่งตูรินใหม่ของรีฮอล์ต ซึ่งปรากฏฟาโรห์จำนวน 15 พระองค์ที่สามารถเชื่อมโยงกับราชวงศ์นี้ได้ โดยหลายพระองค์ได้รับการยืนยันจากแหล่งข้อมูลร่วมสมัย ถึงแม้ว่าผู้ปกครองส่วนใหญ่จะอยู่ในเมืองธีบส์ แต่บางคนอาจเป็นผู้ปกครองท้องถิ่นจากเมืองสำคัญอื่นๆ ของอียิปต์บน รวมทั้งอไบดอส อัล-คับ และเอ็ดฟู ในรัชสมัยของฟาโรห์เนบอิร์ริอาอูที่ 1 อาณาจักรที่ปกครองโดยราชวงศ์ที่สิบหกได้แผ่ขยายอาณาเขตออกไปอย่างน้อยที่สุดทางเหนือถึงเมืองฮูและทางใต้ถึงเมืองเอ็ดฟู และไม่ปรากฏพระนามของฟาโรห์เวปวาเวตเอมซาฟในบันทึกพระนามแห่งตูริน ซึ่งค้นพบจารึกศิลาที่เกี่ยวข้องกับพระองค์ที่อไบดอส และสันนิษฐานว่าพระองค์เป็นผู้ปกครองท้องถิ่นจากราชวงศ์อไบดอส

รีฮอล์ตได้เสนอรายพระนามฟาโรห์แห่งราชวงศ์ที่สิบหก ดังที่แสดงในตารางด้านล่าง ส่วนคนอื่น ๆ เช่น เฮลก์, แวนเดอร์สลีเยน, เบ็นเน็ตต์ ได้รวมผู้ปกครองเหล่านี้เข้ากับราชวงศ์ที่สิบเจ็ดแห่งอียิปต์ รายพระนามผู้ปกครองได้ระบุไว้ที่นี่ตามรีฮอล์ตและเรียงตามลำดับเวลา:

ส่วนฟาโรห์พระองค์อื่นๆ ที่ถูกจัดว่าเป็นฟาโรห์จากราชวงศ์นี้ตามข้อสันนิษฐานของรีฮอล์ต แต่ลำดับตำแหน่งไม่แน่นอน โดยฟาโรห์เหล่านี้อาจจะสอดคล้องกับฟาโรห์จำนวน 5 พระองค์ที่สูญหายไปในบันทึกพระนามแห่งตูริน:

อ้างอิง

บรรณานุกรม 
 
 
 
 

 
16
ก่อตั้งในศตวรรษที่ 17 ก่อนคริสตกาล
สิ้นสุดในศตวรรษที่ 16 ก่อนคริสตกาล