บตจังเร็ชชะ

บตจังเร็ชชะ () หรือเรียกสั้น ๆ ว่า บตจัง เป็นรถจักรไอน้ำจำลองขนาดน้อยซึ่งภายในเป็นรถจักรดีเซลของเมืองมัตสึยามะ จังหวัดเอฮิเมะ ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งรถจักรคันเดิมมีมาตั้งแต่ ค.ศ. 1888 เป็นของบริษัทอิโยเต็ตสึ ซึ่งเป็นบริษัทรถไฟแห่งแรกในชิโกกุและเป็นบริษัทแห่งที่สามของประเทศ ปัจจุบันมีการสร้างรถจักรและตู้รถไฟขึ้นใหม่เพื่อสนับสนุนการท่องเที่ยว เดินรถในเส้นทางรถรางไฟฟ้าสองสายของเมืองมัตสึยามะ

ประวัติ 
บตจังเร็ชชะ เป็นรถจักรไอน้ำชนิด 0-4-0 (บี) ผลิตโดยบริษัทเคราสส์แอนด์คอมพานี (Krauss & Company) ในมิวนิก ถูกนำเข้าเพื่อใช้เดินรถในเมืองมัตสึยามะใน ค.ศ. 1888 วิ่งบนรางแคบขนาด 2 ฟุต 6 นิ้ว ใช้วาล์วเกียร์สตีเฟนสันและวิ่งโดยใช้ไอน้ำจากถ่านหิน เส้นทางเดินรถยาว 4.5 ไมล์ จากมัตสึยามะไปโทงาวะ (ปัจจุบันคือสถานีเมืองมัตสึยามะ) สิ้นสุดที่สถานีโคมาจิ ตลอดสองข้างทางเป็นที่ราบรอบภูเขา แลเห็นป่ารอบปราสาทมัตสึยามะ

ออสแมน เอดเวิดส์ (Osman Edwards) นักเขียนชาวสหราชอาณาจักร ผู้มาเยือนมัตสึยามะใน ค.ศ. 1898 เขียนเกี่ยวกับรถจักรนี้ไว้ความว่า "โดโงะอยู่ห่างจากทะเลไม่มากนัก และถึงภายในไม่กี่ชั่วโมง เท่าที่เห็นฉันระบุได้ว่านี้เป็นรถไฟของเล่นเท่านั้น"

บตจังเร็ชชะ ถูกปลดประจำการใน ค.ศ. 1931 หลังบริษัทอิโยเต็ตสึเปลี่ยนไปใช้รถจักรไฟฟ้าแทน กระนั้นอิโยเต็ตสึยังคงอนุรักษ์รถจักรนี้ไว้โดยเก็บไว้ในสวนสาธารณะไบชินจิในเมืองมัตสึยามะ ป้ายเขียนไว้ว่า "หมายเลข 2585 มึนเชิน 1888" (No. 2585 München 1888)

บริษัทอิโยเต็ตสึเปิดตัวรถจักรบตจังจำลองขับเคลื่อนด้วยดีเซลเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม ค.ศ. 2001 ให้บริการระหว่างสถานีโคมาจิกับบ่อน้ำร้อนโดโงะ ไปกลับวันละหกรอบ

วรรณกรรม 
ในนวนิยายเรื่อง บตจัง ของนัตสึเมะ โซเซกิ ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1906 กล่าวถึงรถจักรนี้ว่า "ฉันเพิ่งเจอสถานีรถไฟและซื้อตั๋วสำหรับตัวเอง พอขึ้นไปบนรถไฟ มันเล็กราวกับกล่องไม้ขีด ใช้เวลาเดินทางไม่ถึงห้านาที สมกับราคาตั๋วแค่สามเซ็น"

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 
Iyotetsu Botchan Ressha page 

รถจักร 0-4-0
ชื่อรถไฟโดยสารในญี่ปุ่น
เส้นทางรถไฟที่เปิดทำการในปี พ.ศ. 2544