วัดดอนตูม (จังหวัดราชบุรี)

วัดดอนตูม เป็นวัดในพระพุทธศาสนา สังกัดมหานิกาย ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านโป่ง  อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ตั้งมาประมาณ 227 ปี เป็นวัดที่มีความสำคัญในฐานะเป็นศูนย์กลางของชาวพุทธในบริเวณตำบลบ้านโป่ง

ประวัติ
เดิมทีที่ตั้งวัดเป็นที่ดอนเป็นป่าดงพงไพร เป็นที่อาศัยของเหล่าฝูงสัตว์เช่น เก้ง กวาง เป็นต้น มีหนองน้ำล้อมรอบอยู่ 3 แห่ง คือ หนองตามี หนองหลุม หนองเย็น ฝูงสัตว์ที่อาศัยอยู่ในป่าดอนนี้ ก็ได้อาศัยน้ำในหนองทั้ง 3 นี้เป็นที่เล่นที่กิน พรานทั้งหลายที่ชอบเที่ยวล่าสัตว์ ก็จะมาล่าสัตว์อยู่ในป่าดอนนี้อยู่เสมอ สมัยนั้นอาวุธที่พรานทั้งหลายใช้ล่าสัตว์คือ “ปืนแก๊ป” เมื่อยิงสัตว์เสียงปืนก็จะดัง “ตูม ตูม” ชาวบ้านที่อาศัยอยู่บริเวณถิ่นฐานนั้น มักจะได้ยินเสียงปืนของบรรดาพรานทั้งหลายอยู่เป็นประจำ เพราะถือเอานิมิตของเสียงปืนที่ชาวบ้านได้ยิน จึงเรียกป่าดอนนี้ว่า “ดอนตูม” และเป็นที่มาของชื่อ “วัดดอนตูม” มาจนตราบเท่าปัจจุบันนี้
สมัยนั้นมีปืนอยู่ชนิดหนึ่ง สำหรับมีไว้ป้องกันตัว และล่าสัตว์  เรียกว่า ปืนแก๊ป เมื่อยิงไปแล้วดังตูม ๆ คล้าย ๆ พลุไทย ดังไม่เหมือนปืนสมัยปัจจุบัน  คำว่า “ตูม ตูม” เป็นสำเนียงเสียงภาษาของคนในสมัยนั้น ในท้องถิ่นตำบลนั้น
วัดดอนตูมตั้งเมื่อ 	ได้สร้างวัดเมื่อประมาณ พ.ศ. 2330 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 16 เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2516 เขตวิสุงคามสีมากว้าง 40 เมตร ยาว 80 เมตร

เจ้าอาวาส
วัดดอนตูม ในสมัยนั้นโบราณเล่าว่า บางปีมีพระจำพรรษาแต่ในฤดูฝน ในระยะต้นๆ  นั้น ไม่ปรากฏเจ้าอาวาสเป็นที่แน่นอน  มีมากี่รูปแล้ว  ต่อมาในสมัยระยะกลางๆ  มี  เจ้าอาวาสที่ปรากฏชื่อ คือ
	1) พระภิกษุจันทร์	 (ไม่ปรากฏประวัติ)
2) พระภิกษุเบ้า (ไม่ปรากฏประวัติ)
3) พระภิกษุสิน (ไม่ปรากฏประวัติ)
4) พระภิกษุย้อย (ไม่ปรากฏประวัติ)
5) พระภิกษุมืด (ไม่ปรากฏประวัติ)
6) พระอธิการโลน (หลวงพ่อโลน) ท่านก็ได้บูรณะปฏิสังขรณ์เสนาสนะของวัดตามสมควรแก่กาลสมัย และได้สร้างเสริมเติมต่ออุโบสถที่ตกค้างมาสมัยเจ้าอาวาสองค์ก่อนๆ  จนเป็นที่สำเร็จเรียบร้อย ต่อมาท่านคิดที่จะสร้างศาลาการเปรียญวัดดอนตูมขึ้น  ท่านได้จัดหาอุปกรณ์การก่อสร้างไว้พอควร แต่ยังไม่ได้สร้าง ท่านก็มรณภาพไปตามอายุขัย
7) พระครูปัญญาธิการ (เต่า โพธิสาโร) ได้รับรักษาการ และได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดดอนตูม ต่อจากหลวงพ่อโลน ท่านได้โยกย้ายกุฎีสงฆ์  จัดสร้างขึ้นใหม่ และสร้างศาลาการเปรียญใหม่ กว้าง 16 เมตร ยาว  26  เมตร จนสำเร็จเรียบร้อย และได้จัดสร้างโรงเรียนขึ้น 1 หลัง สร้างปูชนียสถานพระพุทธฉายจำลอง สร้างกำแพงกั้นแขตวัด   และท่านได้มรณภาพลง เมื่ออายุ  52 ปี  (ปี พ.ศ. 2492)
8) พระครูโสภณรัตนากร (เพิ่ม เขมกาโม) จากการศึกษาประวัติ  ท่านเป็นผู้มีอัธยาศัยที่เรียบร้อย สุขุมเยือกเย็น รักความสะอาด  รักความเป็นระเบียบเรียบร้อย  มีกำลังใจที่เข้มแข็ง  เด็ดเดี่ยว จะทำสิ่งใดก็มุ่งทำสิ่งนั้นให้สำเร็จ งานทุกครั้งที่จัดทำขึ้น มักเป็นงานใหญ่และแปลกเสมอ และไม่ซ้ำแบบใคร ด้วยเหตุที่ท่านมีอัธยาศัยตามที่กล่าวนี้ ทำให้ท่านเป็นที่เคารพนับถือของพระภิกษุสงฆ์ ประชาชน และทำให้งานด้านการบริหารการปกครองวัดงานคณะสงฆ์ ตลอดถึงงานที่ได้รับมอบหมายจากผู้บังคับบัญชาเกิดความเป็นระเบียบเรียบร้อยลุล่วงไปด้วยจนเป็นที่ไว้วางใจของพระเถรานุเถระตลอดมา 	และที่สุดงานด้านการปกครองท่านก็ได้ยุติลง  ท่านได้ถึงแก่มรณภาพ เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2518  เวลา 14.00 น. รวมระยะเวลาการปกครอง 25 ปี
9) พระครูอินทคุณาวสัย (ตัน องฺกุโร) ท่านได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาส วัดดอนตูม เมื่อ พ.ศ. 2518  จนถึงปัจจุบัน

ศาสนาสถานในวัด
พระครูอินทคุณาวสัย (หลวงพ่อตัน อังกุโร) ท่านดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสต่อจากพระครูโสภณรัตนากร เมื่อ พ.ศ. 2518 มาจนถึงปัจจุบัน ผลงานด้านการสาธารณูปการของท่าน มีดังนี้
1.	นับตั้งแต่ท่านดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาส ท่านได้ดำเนินการสร้างอุโบสถต่อจากพระครูโสภณรัตนากร จนเป็นที่แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2542
2.	ดำเนินการสร้างกุฎีโฆษิตสกุล กว้าง 8.50 เมตร ยาว 10 เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น  หลังคาทรงไทย มุงกระเบื้องสีเหลืองแก่ หน้าต่างกระจกใส ลูกกรงเหล็ก  บันใดอยู่ในกุฎี ชั้นบนพื้นไม้แข็ง ชั้นล่างพื้นคอนกรีตหินขัด เป็นที่พำนักของเจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน  สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2519  
3.	ดำเนินการสร้างกุฎีศิริทวี กว้าง 8.70 เมตร ยาว 10 เมตร  สร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2520 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น หลังคาทรงไทย มุงกระเบื้องสีเหลืองแก่ หน้าต่างกระจกใส  ลูกกรงเหล็ก บันใดอยู่ในกุฎี  ชั้นบนพื้นไม้แข็ง  ชั้นล่างพื้นคอนกรีตปูพื้นไม้แข็งลายขัด  
4.	สร้างกุฎียิ้มนิธากรณ์ กว้าง 7.30 เมตร ยาว 18 เมตร สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2525 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น หลังคาทรงไทย มุงกระเบื้องสีเหลืองแก่ หน้าต่างไม้แบบสมัยใหม่ ปิดเปิดด้านนอก ลูกกรงเหล็ก  ชั้นบนและชั้นล่าง พื้นคอนกรีตขัดมัน บันไดอยู่ในกุฎี  ชั้นบนใช้เป็นที่พักสำหรับพระภิกษุสามเณร ชั้นล่างใช้เป็นหอฉัน และหอสวดมนต์  
5.	สร้างกุฎีใหญ่-โสภณ	กว้าง 8.70 เมตร ยาว 10.10 เมตร สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2523  เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น หลังคาทรงปั้นหยา มุงกระเบื้องรอนคู่สีเขียว  หน้าต่างไม้แบบสมัยใหม่ ปิดเปิดด้านนอก ลูกกรงเหล็ก บันไดอยู่ในกุฎี  ชั้นบนเป็นพื้นไม้แข็ง  ชั้นล่างพื้นคอนกรีตขัดมัน
6.	หอระฆัง กว้าง 5.30 เมตร ยาว 5.30 เมตร สร้างเสร็จเมื่อพ.ศ. 2528  
7.	สร้างประปา กว้าง 3.50 เมตร ยาว 3.50 เมตร สูง 10.50 เมตร สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2524 อาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น ชั้นบนเป็นถังประปา ทรงกลม จุน้ำประมาณ 15 ลูกบาตเมตร หรือประมาณ 19,995 ลิตร ชั้นล่างใช้เป็นห้องไว้ปั๊มน้ำ สำหรับฉุดน้ำขึ้นถัง
8.	พ.ศ. 2533 บูรณซ่อมแซมครัวคู่เมรุ และทำกำแพงกั้นเขตวัดด้านทิศเหนือ
9.	พ.ศ. 2534 	ดำเนินการสร้างกุฎีสงฆ์ เป็นตึก 2 ชั้น ลักษณะทรงไทย หลังคากระเบื้องเคลือบกาบกล้วยสีแดง กว้าง 7 เมตร ยาว 9.50 เมตร และสร้างกำแพงกั้นเขตวัดด้านทิศตะวันตก ลักษณะคอนกรีตเสริมเหล็ก
10.	พ.ศ. 2535	 สร้างเสริมเติมต่อเขาพระพุทธฉายจำลอง ลักษณะคอนกรีตเสริมเหล็ก
11.	พ.ศ. 2537 	สร้างห้องน้ำ ลักษณะก่ออิฐถือปูน หลังคาคอนกรีตเสริมเหล็กจำนวน 4 ห้อง
12.	พ.ศ. 2538	 ก่อสร้างกุฏีพุทธศาสน์ ลักษณะตึก หลังคาทรงไทย 2 ชั้น ชั้นล่างใช้เป็นห้องเรียนปริยัติธรรม ชั้นบนเป็นที่พักสงฆ์ จำนวน 14 ห้องหลังคากระเบื้องเคลือบสีแดง กว้าง 21 เมตร ยาว 35 เมตร
13.	พ.ศ. 2539	 ซ่อมเตาเผาศพ, เทคอนกรีตพื้นถนนหน้าศาลาการเปรียญ, ซ่อมแซมและทาสีมณฑป
14.	พ.ศ. 2540 สร้างกุฏีสงฆ์ ลักษณะอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น หลังคาทรงไทย กว้าง 7 เมตร ยาว 10 เมตร
14.	พ.ศ. 2541 	สร้างหอกลอง อาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น หลังคาทรงไทย กว้าง 5.30 เมตร ยาว 8 เมตร
16.	พ.ศ. 2542 	สร้างโรงพิพิธภัณฑ์  อาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก หลังคาทรงไทยปั้นหยา กว้าง 8 เมตร ยาว 17 เมตร

กิจกรรมในวัด
กิจกรรมที่โดดเด่นของวัดดอนตูมนั้น  กิจกรรมหลัก ๆ มีดังนี้
1.	การสอนการบรรยายธรรม แก่เด็กนักเรียน ทั้งโรงเรียนในวัดและนอกวัด และประชาชนเนื่องในโอกาสบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ
2.	การจัดงานปิดทองพระพุทธฉายประจำปี ซึ่งตรงกับวันเพ็ญกลางเดือน 3 ของทุกปี  มีประชาชนทั้งในและนอกอำเภอ มาสักการบูชา และเที่ยวงานเป็นจำนวนมาก เฉพาะวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 ซึ่งตรงกับวันมาฆบูชา ประชาชนจะมาทำพิธีเวียนเทียนรอบองค์ พระพุทธฉาย มากเป็นพิเศษ
3.	การจัดงานเทศน์มหาชาติ พระเวสสันดรชาดก ในเทศกาลวันออกพรรษา เพื่อเป็นการสืบสานวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามไว้
4.	การจัดงานประเพณีเทศกาลวันสงกรานต์  ทางวัดได้ร่วมกับเทศบาลเมืองบ้านโป่ง จัดงานวันสงกรานต์ ในวันที่ 13-15 เดือนเมษายน ของทุกปี เพื่อเป็นการอนุรักษ์ขนบธรรมเนียมประเพณีพื้นบ้าน มีการจัดขบวนอัญเชิญพระพุทธสิหิงส์ จากวัดดอนตูม ไปรอบตลอด เพื่อให้ประชาชนได้บูชาสักการะ, การสรงน้ำพระ, การรดน้ำดำหัว, และจัดกิจกรรมการละเล่นพื้นบ้าน เป็นต้น
5.	การจัดบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อน  วัดดอนตูม ได้จัดโครงการบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อนเป็นประจำทุกปี โดยกำหนดเอาวันที่ 1-30 เดือนเมษายน รวมระยะเวลาของโครงการ 1 เดือน  มีผู้ปกครองพาบุตรหลานของตนมาสมัครบรรพชา เฉลี่ยปีละ 100 คน
6.การจัดกิจกรรมเนื่องในวันสำคัญทางศาสนา  เมื่อวันสำคัญทางศาสนาเวียนมาถึง คือ วันมาฆบูชา  วันวิสาขบูชา  วันอัฐมีบูชา  และวันอาสาฬหบูชา  มีการจัดกิจกรรมเนื่องในวันสำคัญดังกล่าวขึ้น  เช่น  จัดให้ประชาชนถือศีล  ทำบุญใส่บาตร  ฟังธรรม รวมถึงปฏิบัติธรรม ทำพิธีเวียนเทียน และเลิกละอบายมุขต่างๆ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 กราบขอพร "พระพุทธสิหิงห์" วัดดอนตูม จ.ราชบุรี
ดอนตูม