อำเภอคลองขลุง

คลองขลุง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดกำแพงเพชร อดีตเป็นอำเภอที่เคยมีอาณาเขตพื้นที่ขนาดใหญ่มาก ซึ่งพื้นที่อำเภอคลองขลุงเดิมครอบคลุมพื้นที่อำเภอขาณุวรลักษบุรี อำเภอทรายทองวัฒนา อำเภอบึงสามัคคี และอำเภอปางศิลาทอง ทั้งหมด ซึ่งแยกการปกครองออกเรื่อยมา เดิมชื่อ "อำเภอขาณุ" ต่อมาในปี พ.ศ. 2482 ก็ได้เปลี่ยนชื่อเป็น "อำเภอคลองขลุง"

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอคลองขลุง มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองกำแพงเพชร
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอทรายทองวัฒนาและอำเภอบึงสามัคคี
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอขาณุวรลักษบุรีและอำเภอปางศิลาทอง
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองกำแพงเพชร

ประวัติ 
อำเภอคลองขลุง เป็นอำเภอหนึ่งใน 7 อำเภอ ของจังหวัดกำแพงเพชร แต่เดิมเรียกชื่ออำเภอนี้ว่า "อำเภอขาณุ" ตามประกาศของกระทรวงศึกษาธิการซึ่ง "ขาณุ" มีความหมายว่า "ตอ" ครั้นต่อมา ได้มีพระราชกฤษฏีกาเปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอนี้ใหม่ให้เหมาะสมกับสภาพท้องที่ คือ "อำเภอคลองขลุง" เนื่องจากบริเวณที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอมีลำคลองขลุงไหลผ่าน 

สาเหตุที่เรียกว่า “คลองขลุง” สืบเนื่องมาจาก 3 สาเหตุ คือ สาเหตุแรก ในสมัยก่อนน้ำจากคลองวังไทรไหลมาบรรจบกับแม่น้ำปิง จึงเรียกตรงจุดที่น้ำมาบรรจบกันว่า “คลองคลุ้ง” ชาวบ้านเรียกว่า “บ้านคลองคลุ้ง” สาเหตุที่สองของชื่อ “คลองขลุง” สืบเนื่องมาจากบริเวณที่ตั้งหมู่บ้านคลองขลุงสมัยก่อนจะมีกรเลี้ยงช้างไว้เป็นจำนวนมาก เพื่อชักลากซุง ชาวบ้านจึงเรียกชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านคลองโขลง” และอีกสาเหตุหนึ่งที่เป็นที่มาของชื่อ “คลองขลุง” คือ บริเวณที่น้ำคลองวังไทรไหลมาบรรจบกับแม่น้ำปิงสมัยก่อนจะมีจระเข้ และตะโขงเป็นจำนวนมาก ชาวบ้านจึงเรียกหมู่บ้านว่า “บ้านคลองโขง” จากชื่อเรียกตามแหล่งกำเนิดต่างๆ ว่า คลองคลุ้ง, คลองโขลง, คลองโขง ต่อมาจึงเรียกเป็น “คลองขลุง” จนถึงปัจจุบันนี้ 
 วันที่ 1 มกราคม 2450 แยกพื้นที่ตำบลแสนตอ ตำบลสลกบาตร ตำบลบ่อถ้ำ และตำบลยางสูง จากอำเภอขาณุ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอขาณุ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอขาณุ
วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอขาณุ อำเภอขาณุ (อำเภอคลองขลุง) จังหวัดกำแพงเพชร เป็น กิ่งอำเภอแสนตอ
 วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอแสนตอ อำเภอขาณุ เป็น กิ่งอำเภอขาณุวรลักษบุรี และเปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอขาณุ จังหวัดกำแพงเพชร เป็น อำเภอคลองขลุง
 วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลวังยาง แยกออกจากตำบลคลองขลุง
 วันที่ 16 พฤศจิกายน 2491 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอขาณุวรลักษบุรี อำเภอคลองขลุง เป็น อำเภอขาณุวรลักษบุรี
 วันที่ 30 พฤษภาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลคลองขลุง ในท้องที่บางส่วนของตำบลคลองขลุง
 วันที่ 16 เมษายน 2506 จัดตั้งสุขาภิบาลท่าพุทรา ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าพุทรา
 วันที่ 31 มกราคม 2510 ตั้งตำบลท่ามะเขือ แยกออกจากตำบลคลองขลุง
 วันที่ 28 กรกฎาคม 2513 จัดตั้งสุขาภิบาลท่ามะเขือ ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่ามะเขือ
 วันที่ 19 กันยายน 2515 ตั้งตำบลทุ่งทราย แยกออกจากตำบลวังยาง
 วันที่ 2 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลโพธิ์ทอง แยกออกจากตำบลวังไทร
 วันที่ 21 กรกฎาคม 2524 ตั้งตำบลปางตาไว แยกออกจากตำบลโพธิ์ทอง
 วันที่ 25 กันยายน 2527 ตั้งตำบลวังบัว แยกออกจากตำบลท่าพุทรา ตั้งตำบลถาวรวัฒนา แยกออกจากตำบลวังแขม และตั้งตำบลทุ่งทอง  แยกออกจากตำบลทุ่งทราย
 วันที่ 21 ตุลาคม 2528 ตั้งตำบลหินดาต แยกออกจากตำบลโพธิ์ทอง
 วันที่ 12 ธันวาคม 2529 ตั้งตำบลคลองสมบูรณ์ แยกออกจากตำบลหัวถนน
 วันที่ 22 เมษายน 2535 แยกพื้นที่ตำบลทุ่งทราย ตำบลทุ่งทอง และตำบลถาวรวัฒนา อำเภอคลองขลุง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอทุ่งทราย และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอคลองขลุง
 วันที่ 8 มิถุนายน 2536 แยกพื้นที่ตำบลโพธิ์ทอง ตำบลหินดาต และตำบลปางตาไว อำเภอคลองขลุง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอปางศิลาทอง และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอคลองขลุง
 วันที่ 5 มีนาคม 2539 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอทุ่งทราย อำเภอคลองขลุง เป็น กิ่งอำเภอทรายทองวัฒนา
 วันที่ 26 กันยายน 2540 ยกฐานะกิ่งอำเภอทรายทองวัฒนา อำเภอคลองขลุง และกิ่งอำเภอปางศิลาทอง อำเภอคลองขลุง เป็น อำเภอทรายทองวัฒนา และ อำเภอปางศิลาทอง
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลคลองขลุง สุขาภิบาลท่าพุทรา และสุขาภิบาลท่ามะเขือ เป็นเทศบาลตำบลคลองขลุง เทศบาลตำบลท่าพุทรา และเทศบาลตำบลท่ามะเขือ ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอคลองขลุงแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 10 ตำบล 101 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอคลองขลุงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลคลองขลุง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลคลองขลุง
 เทศบาลตำบลท่าพุทรา ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าพุทรา
 เทศบาลตำบลท่ามะเขือ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่ามะเขือ
 เทศบาลตำบลวังยาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังยางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองขลุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองขลุง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลคลองขลุง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่ามะเขือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ามะเขือ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลท่ามะเขือ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าพุทรา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าพุทรา (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลท่าพุทรา)
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลาด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ลาดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังแขม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังแขมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหัวถนน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวถนนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังไทร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังไทรทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังบัวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองสมบูรณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองสมบูรณ์ทั้งตำบล

อ้างอิง 

 
คลองขลุง