หลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง โรจนกุล)

รองอำมาตย์เอก นายหมู่โท หลวงวิโรจน์รัฐกิจ เดิมชื่อ เปรื่อง เป็นเจ้าเมืองหัวเมืองชั้นจัตวา เป็นผู้มีบทบาทในการทำนุบำรุงศาสนาพุทธล้านนากับครูบาศรีวิชัยและพระครูพุทธิวงศ์ธาดา

ประวัติ 
เดิมหลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) อาศัยอยู่ที่บางกอก ก่อนที่จะได้ศึกษาต่อนั้นหลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) ได้เข้าถวายรับราชการทหารบก กระทรวงกลาโหมตั้งแต่สมัยเจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (แย้ม ณ นคร) เป็นเสนาบดีกระทรวง จนกระทั่งได้รับพระราชทานนายทหารชั้นสัญญาบัตรในสมัยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เสนาบดีกระทรวงกลาโหม ได้เข้าศึกษาต่อที่คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รุ่นก่อนแพแตก พ.ศ. 2443 – พ.ศ. 2474 หลังจากสำเร็จการศึกษาแล้วจึงได้เริ่มรับราชการด้านการปกครองตำแหน่งเลขานุการมณฑล ประจำมณฑลนครไชยศรี ซึ่งในขณะนั้นได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ว่า ขุนวิโรจน์รัฐกิจ

ด้านราชการ
เมื่อ พ.ศ. 2467 ขุนวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ เป็นหลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) ตำแหน่งนายอำเภอปากบ่อง จังหวัดลำพูน สังกัดกระทรวงมหาดไทย ถือศักดินา 800

เมื่อ พ.ศ. 2469 หลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) มีส่วนร่วมในการเข้าเฝ้ารับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เนื่องในวโรกาสเสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลพายัพ ณ จังหวัดลำพูน โดยได้รับมอบหมายจากปลัดมณฑลประจำจังหวัดให้จัดที่ประทับส่วนพระองค์ ในจดหมายเหตุฯ ปรากฏความว่า

รองอำมาตย์โท หลวงวิโรจน์รัฐกิจ นายอำเภอปากบ่อง... ...มีหน้าที่ตกแต่งศาลากลางจังหวัดซึ่งจัดเป็นที่ประทับกับทำถนนในเวียง นอกเวียง และการปลูกสร้างที่พักชั่วคราว

เมื่อ พ.ศ. 2472 หลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) เริ่มรับราชการครั้งแรกดำรงตำแหน่งนายอำเภอปากบ่อง (ปัจจุบันมีฐานะเป็นอำเภอป่าซาง) จ. ลำพูน ขณะรับราชการจึงได้ร่วมกับพระครูพุทธิวงศ์ธาดา วัดฉางข้าวน้อยเหนือ เจ้าคณะอำเภอปากบ่อง และครูบาศรีวิชัย นักบุญจากล้านนา โดยเป็นประธานฝ่ายฆราวาสร่วมก่อสร้างพระวิหารจัตุรมุข วัดพระพุทธบาทตากผ้าจนสำเร็จ

เมื่อ พ.ศ. 2473 หลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) รับราชการตำแหน่งนายตำบลครบวาระ 1 ปี จึงได้เลื่อนตำแหน่งเป็นนายอำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ในปีถัดมาจึงได้เลื่อนตำแหน่งเป็นนายอำเภอเมืองเชียงใหม่ และได้โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองอ่างทอง หัวเมืองชั้นจัตวา ถือศักดินา 1500 และโปรดเกล้าฯ เลื่อนยศทหารเป็น รองอำมายต์เอกและศักดินายศทหารอีก 1000

เมื่อ พ.ศ. 2474 หลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) เป็นเจ้าเมืองอ่างทอง จนครบวาระ 4 ปี

เมื่อ พ.ศ. 2479 ได้เป็นเจ้าเมืองแพร่ วาระ 2 ปี นายเกษม วัฒนธรรม ผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่ สร้างห้องพระภายในศาลากลางจังหวัดแพร่ และยังได้สร้างทำเนียบผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่ที่ห้องเทพวงศ์ ซึ่งหลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) ปรากฏลำดับที่ 13 บนทำเนียบดังกล่าว

เมื่อ พ.ศ. 2481 รับราชการเป็นเจ้าเมืองนนทบุรี เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2481 รับราชการเป็นเจ้าเมืองนครนายก จนครบวาระถึงวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2482

หลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง) เกษียณอายุราชการเมื่อ พ.ศ. 2485

ยศและบรรดาศักดิ์ 
 รองอำมาตย์ตรี เปรื่อง โรจนกุล
 รองอำมาตย์ตรี พลเสือป่า ขุนวิโรจน์รัฐกิจ ศักดินา 800
 รองอำมาตย์ตรี นายหมู่โท ขุนวิโรจน์รัฐกิจ
 รองอำมาตย์ตรี นายหมู่โท หลวงวิโรจน์รัฐกิจ
 รองอำมาตย์โท นายหมู่โท หลวงวิโรจน์รัฐกิจ
 รองอำมาตย์เอก นายหมู่โท หลวงวิโรจน์รัฐกิจ ศักดินา 2500

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

อ้างอิง
 เชิงอรรถ

 บรรณานุกรม
 สุรัติ วังใน. ประตูเวียงกำแพงเมืองแพร่. 24 เมษายน, 2555.
 ทำเนียบนามเจ้าเมืองอ่างทองและผู้ว่าราชการจังหวัดอ่างทอง
 ทำเนียบนามเจ้าเมืองอ่างทองและผู้ว่าราชการจังหวัดนนทบุรี
 กฤตภาส โรจนกุล. โรจนกุล ชีวประวัติและเชื้อสายสัมพันธ์. กรุงเทพฯ : [ม.ป.ท.], 2554.
 พระครูบุญญาภินันท์ (บุญชู  จันทสิริ). ประวัติครูบาศรีวิชัย นักบุญแห่งลานนาไทย (ฉบับสมบูรณ์). 21 พฤษภาคม, 2520.

บรรดาศักดิ์ชั้นหลวง
ผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่
ผู้ว่าราชการจังหวัดนนทบุรี
ผู้ว่าราชการจังหวัดนครนายก
ผู้ว่าราชการจังหวัดอ่างทอง
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ม.
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ป.ป.ร.3
สกุลโรจนกุล