วัดท่าไชยศิริ

วัดท่าไชยศิริ เป็นวัดในพระพุทธศาสนาเถรวาท สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดำเนินกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา บ้านสมอพลือ ถนนเพชรเกษม หมู่ที่ 1 ตำบลสมอพลือ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี

ที่ตั้ง
วัดท่าไชยศิริ  ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ถนนเพชรเกษม ตำบลสมอพลือ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี   มีเนื้อที่ 21 ไร่ 18 ตารางวา ที่ธรณีสงฆ์ 8 ไร่ 3 งาน 46  ตารางวา รวม 29 ไร่ 3 งาน 64 ตารางวา อาณาเขต 
ทิศเหนือจดแม่น้ำเพชรบุรี 
ทิศใต้ และทิศตะวันตกติดที่ดินเอกชน 
ทิศตะวันออกติดถนนเพชรเกษม

ประวัติ
วัดท่าไชยศิริ (วัดใต้) สร้างในปีใดไม่ปรากฏปีที่สร้างแต่ตามทะเบียนวัดสำนักงานศึกษาธิการอำเภอบ้านลาดจังหวัดเพชรบุรี มีวิสุงคามสีมา15 หน้า510 บันทึกไว้ว่าได้รับพระราชวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 1910 ตรงกับรัชสมัยแผ่นดินของพระมหาธรรมราชาที่ 1 (พญาลิไท) แห่งกรุงสุโขทัย และได้รับวิสุงคามสีมาครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2225 สมัยแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราชกรุงศรีอยุธยา และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาอีกครั้งหนึ่งพ.ศ. 2445ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ตรงกับสมัยสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส  สมเด็จพระสังฆราช  องค์ที่ 10

เจ้าอาวาส
นามเจ้าอาวาสวัดท่าไชยศิริเท่าที่สืบได้
 พระอธิการเชียง					   -
 พระอธิการบุญมา					   -
 พระอธิการน้อย					   -
  พระอธิการต่าย					   -
 พระอธิการทอง					   -
 พระอธิการพุ่ม					   -
 พระอธิการมุ้ย					   -
 พระครูญาณสิริ (เหลื่อม อินฺทสิริ)		(พ.ศ. 2453 - 2505)
 พระครูสิริวชิรธรรม (เทียบ  จารุวณฺโณ)	(พ.ศ. 2505 - 2532)
 พระสมุห์ชื่น  รตนปญฺโญ			(พ.ศ. 2532 - 2539)
  พระครูธรรมธรสิรภพ  ปุญฺญโชโต	(พ.ศ. 2539 - 2551)
 พระครูเกษมวัชรดิตถ์ (เกษม ฐิติสมฺปนฺโน) 		(พ.ศ. 2551 - ปัจจุบัน)

ศาสนสถาน-เสนาสนะ
อาคารเสนาสนะ ประกอบด้วย 
อุโบสถ สร้างเมื่อ พ.ศ. 2225 
ศาลาการเปรียญ กว้าง 9 เมตร ยาว 13 เมตร เป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้ทรงไทย 2 ชั้น 
หอสวดมนต์ เป็นอาคารไม้ทรงไทย 
กุฏิสงฆ์ เป็นอาคารไม้เรือนแถว ล้อมรอบหอฉันทั้งสี่ด้าน 
ศาลาบำเพ็ญกุศล จำนวน 1หลัง สร้างด้วยไม้

ปูชนียวัตถุ
พระพุทธรูปสำคัญของวัดท่าไชยศิริ  คือ  พระประธานในอุโบสถ เป็นพระยืนปางห้ามพยาธิ (ห้ามโรคภัย) หรือปางประทานพร ศิลปะสมัยลพบุรี อายุ 700 กว่าปี  ขนาดสูง 2.75 เมตร  ซึ่งเป็นของแปลกไม่เหมือนวัดทั่วไปเพราะตามปกติพระประธานในอุโบสถ หรือวิหารจะเป็นพระอิริยาบถ นั่งปางที่นิยมมาก  คือ ปางมารวิชัย   พระประธานยืนนี้ พบว่ามีเพียง 3  แห่ง คือ 	1.พระประธานในอุโบสถวัดท่าไชยศิริ  จังหวัดเพชรบุรี   ศิลปะสมัยลพบุรี     2.พระประธานในอุโบสถวัดเสาธงทอง จังหวัดลพบุริศิลปะสมัยอยุธยาตอนต้น  3.พระประธานในอุโบสถวัดเครือวัลย์วรวิหาร  กรุงเทพมหานคร  ศิลปะสมัยสุโขทัย   พระประธานในอุโบสถวัดท่าไชยศิริ  “ เป็นพระยืนสวมชฎาเทริดพระกรรณแบบพระพุทธรูปยอดป้านแบบพระลพบุรีทั่วไป  เป็นพระยืนปางห้ามพยาธิ คลุมแบบพระร่วง  ไม่มีสังฆาฎิเข้าใจว่าจะเป็นสมัยลพบุรีรุ่นหลัง  (ปางห้ามญาติ มีลักษณะของพระพุทธรูปยกพระหัตถ์ 2 ข้าง ทรงเครื่อง,ปางห้ามสมุทร มีลักษณะของพระพุทธรูปยกพระหัตถ์ 2 ข้าง ไม่ทรงเครื่องห่ม) ด้านหลังพระประธานยืนนี้มีพระพุทธรูป สมัยลพบุรี ทำด้วยหินประทับบนฐานเตี้ย ๆ อยู่ติดผนัง ใบเสมาของวัดเป็นหินทรายแดงขนาดเล็ก   มีแนวสันกลางไม่มีลวดลายอะไร ขนาด  46 x 29 x 7 ซม.  เป็นเสมาคู่พระพักตร์ของพระประธานองค์นี้แป้น และโอษฐ์สวยมาก พระขนงไม่โก่งมากนัก  เป็นพระโลหะเป็นซุ้มเรือนแก้วอยู่เบื้องหลัง    ตำนานของวัดนี้จะมีความจริงประการใด   ยากที่จะค้นหลักฐานได้  เพราะตรวจดูโบราณวัตถุของวัด เห็นพระเป็นแบบลพบุรีรุ่นหลังอยู่ในอุโบสถถึงสององค์ใบเสมาก็เป็นของเก่า  ชื่อนี้อาจจะมีก่อนพม่ารุกรานก็ได้” 
วัดท่าไชยศิริมีเจดีย์โบราณสมัยอยุธยา และพระพุทธรูปอื่นๆ
ท่าน้ำวัดท่าไชยศิริ    มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ 2 ประการ คือ เป็นที่ตักน้ำใช้ในพิธีบรมราชาภิเษก และเป็นที่ตักน้ำสรง น้ำเสวย 3 รัชกาล    (รัชกาลที่ 4  รัชกาลที่ 5  รัชกาลที่ 6)

การใช้น้ำเพชรในพระราชพิธีต่าง ๆ นั้น คงจะใช้กันมานาน แต่ยังหาหลักฐานไม่ได้ว่าเริ่มมีมาตั้งแต่เมื่อใด  แต่ตามธรรมเนียมพระราชพิธีของไทยนั้น นิยมใช้น้ำศักดิ์สิทธิ์จากสระทั้ง 4 และแม่น้ำทั้ง 5  นั้น  รวมแม่น้ำเพชรอยู่ด้วย คือ แม่น้ำป่าสัก  แม่น้ำเจ้าพระยา   แม่น้ำแม่กลอง แม่น้ำบางปะกง และแม่น้ำเพชรบุรี สำหรับแม่น้ำเพชรบุรีนั้น จะเจาะจงตักที่ท่าน้ำวัดท่าไชยศิริ และนำไปประกอบ  พิธีที่วัดมหาธาตุก่อนส่งเข้าไปประกอบพิธีที่กรุงเทพฯ ต่อไป
(สระน้ำศักดิ์สิทธิ์ ทั้ง 4 อยู่ในเขตตำบลสระแก้ว จังหวัดสุพรรณบุรี  พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เคยเสด็จมาทอดพระเนตรสระศักดิ์สิทธิ์ที่ตำบลนี้ จึงเป็นเหตุให้เปลี่ยนชื่อหมู่บ้านเป็น “บ้านท่าเสด็จ” สระศักดิ์สิทธิ์เดิมพบเพียง 4 สระ คือ  สระแก้ว   สระคา  สระยมนา สระเกษ  ต่อมาพบอีก 2 สระ คือ สระอมฤต   และสระอมฤต   และทรงพระราชหัตถเลขาไว้ว่า “แต่เหตุไฉนที่สระนี้ขลังนักไม่ปรากฏ คงจะมีตัวครูบาที่สำคัญเป็นอันมาก น้ำในสระก็ไม่ใช้ ปลาในสระก็ไม่กิน สระมีหญ้าขึ้นรกเต็มไปหมดมีจระเข้อาศัยอยู่ทั้งสี่สระน้ำสระคา สระยมนาไม่สู้สะอาดมีสีแดง แต่น้ำสระเกษ สระแก้วใสสะอาด”) 

น้ำในสระทั้งหมดนี้ใช้ในพระราชพิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยาและพระราช พิธีสระน้ำมูรธาภิเษกตามลัทธิพราหมณ์ กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนจัดตั้งสระน้ำศักดิ์สิทธิ์ เป็นโบราณสถานไว้แต่น้ำที่ใช้ในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก   ที่หาหลักฐานได้  เป็นสารตราของทางราชการสั่งให้เจ้าเมืองเพชรบุรี ตักน้ำเพชรไปใช้ในพิธีบรมราชาภิเษก    มีตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  เป็นต้นมาจนถึงรัชกาลปัจจุบันก็ใช้น้ำเพชร   และประกอบพิธีตักที่ท่าน้ำวัดท่าไชยศิริทั้งสิ้น  โดยเฉพาะ  พระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาครบ 5,6,7รอบ (14ต.ค.2554) และพระราชพิธีครองราชย์ 60 พรรษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช   รัชกาลที่ 9  ได้มีพิธีทำน้ำศักดิ์สิทธิ์เช่นกัน   ผู้เขียนได้ เข้าร่วมเป็น เจ้าหน้าที่ทำพิธีพลีกรรมตักน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่ท่าน้ำวัดท่าไชยด้วย    โดยมีท่านผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน  มีขบวนแห่น้ำเสกน้ำศักดิ์สิทธิ์แล้ว  เพื่อนำเข้าสู่พิธีต่อไป

ข้อสำคัญประการที่สอง แม่น้ำเพชรบุรี เป็นน้ำสรง น้ำเสวยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และมาเลิกใช้ในรัชกาลที่ 6  โดยเฉพาะรัชกาลที่ 5  ทรงโปรดแม่น้ำเพชรมาก เพราะเป็นน้ำใสมีรสจืดสนิทดี มีรับสั่งให้พระยาเพชรบุรี  จัดส่งน้ำเพชรไปถวายทุกเดือนและจะมาตักน้ำที่ท่าวัดท่าไชยศิริทั้งสิ้น
นอกจากนี้  ยังมีบุคคลสำคัญในรัชกาลสมัยนั้น  ใช้น้ำเพชรที่วัดท่าไชยศิริเป็นประจำอีก 2 ท่าน คือ  สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์  (ช่วง  บุญนาค)  อีกท่านหนึ่ง  คือ เจ้าพระยาภานุวงศ์มหาโกษาธิบดี  (ท้วม บุญนาค)   และยังใช้รับรองคณะทูตานุทูตจากต่างประเทศด้วย

แหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์
 พระพุทธศิริโรจน์ไชยมงคล (พระร่วงวัดท่าไชยฯ) พระประธานในอุโบสถ อายุ 700 กว่าปี มีพระพุทธลัษณะสวยงามมากที่สุดเป็นพระพุทธรูปปางห้ามพยาธิ (ห้ามโรคภัยไข้เจ็บ) และเป็นอุโบสถมหาอุต
 ท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์วัดท่าไชยศิริ เป็นแม่น้ำสำคัญของเพชรบุรี  และของประเทศ 
 พระบรมราชนุสรณ์  พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มาคุมสอบ Entrance นิสิตที่มหาวิทยาลัยรัชกาลที่ 5 
 “หมู่บ้านด่านสิงขร” สันนิษฐานว่าหมู่บ้านถูกสร้างขึ้นโดยคนไทยและทหารไทยที่หนีทัพพม่ามาจากด่านสิงขรณ์ จังหวัดประจวบฯ เมื่อต่อสู้กับพม่าจนได้รับชัยชนะบางส่วนก็ลงหลักปักฐานจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัด
 พระบรมสารีริกธาตุ  สมเด็จสังฆราชประทานให้แก่วัดท่าไชยศิริ ปลายปี 2549  ตั้งอยู่บนหอสวดมนต์เรือนไทยในวัด

 รูปเหมือนอดีตเจ้าอาวาส 2 องค์ พระครูญาณศิริ (เหลื่อม อินฺทสิริ) และพระครูสิริวัชรธรรม (เทียบ จารุวณฺโณ)

อ้างอิง                                     
 หนังสือ กรมการศาสนา, ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่ม 12,กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์กรมการศาสนา 2527 หน้า 189.

ท่าไชยศิริ
ท่าไชยศิริ
โบราณสถานในจังหวัดเพชรบุรี