ทางพิเศษประจิมรัถยา

ทางพิเศษประจิมรัถยา (ทางพิเศษสายศรีรัช–วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร) เป็นทางพิเศษที่เชื่อมระหว่างฝั่งตะวันตกกับฝั่งตะวันออกของกรุงเทพมหานคร และบางส่วนของจังหวัดนนทบุรี แนวสายทางเริ่มจากถนนกาญจนาภิเษก (บริเวณใกล้โรงงานผลิตน้ำมหาสวัสดิ์ของการประปานครหลวง) มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออกผ่านถนนสวนผัก, ถนนราชพฤกษ์ ข้ามคลองบางกอกน้อย ไปยังสะพานพระราม 6 ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาไปยังบางซื่อ และไปเชื่อมต่อกับทางพิเศษศรีรัชบริเวณด้านหน้าสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (จตุจักร) หรือหมอชิต 2 เขตจตุจักร

ประวัติ 
ทางพิเศษประจิมรัถยาสร้างขึ้นตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนในท้องที่อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี และเขตทวีวัฒนา เขตตลิ่งชัน เขตบางพลัด เขตบางกอกน้อย เขตบางซื่อ และเขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2555 โดยเหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ คือ เนื่องจากมีความจำเป็นต้องก่อสร้าง ทางพิเศษสายศรีรัช-วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร ในท้องที่อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี และเขตทวีวัฒนา เขตตลิ่งชัน เขตบางพลัด เขตบางกอกน้อย เขตบางซื่อ และเขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร เพื่ออำนวยความสะดวกและความรวดเร็วแก่การจราจรและการขนส่งอันเป็นกิจการสาธารณูปโภค ในการนี้สมควรกำหนดเขตที่ดิน ในบริเวณที่ที่จะเวนคืนในท้องที่ดังกล่าว เพื่อให้เจ้าหน้าที่ หรือผู้ซึ่งได้รับมอบหมายจากเจ้าหน้าที่มีสิทธิเข้าไปทำการสำรวจ และเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืนที่แน่นอน จึงจำเป็นต้องตราพระราชกฤษฎีกานี้ และมีวัตถุประสงค์ เพื่อขยายโครงข่ายของทางพิเศษในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลในทางทิศตะวันตก เพื่อแบ่งเบาปริมาณจราจรระดับดินและระบายการจราจรทางด้านทิศตะวันตก ระหว่างกรุงเทพมหานครและจังหวัดใกล้เคียงให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

การขอพระราชทานชื่อทางพิเศษ 
นายณรงค์ เขียดเดช ผู้ว่าการการทางพิเศษแห่งประเทศไทย ได้ทำเรื่องขอพระราชทานชื่อโครงการทางพิเศษสายศรีรัช-วงแหวนรอบนอกฯ ผ่านกระทรวงคมนาคมถึงสำนักราชเลขาธิการ โดยเสนอขอพระราชทานจำนวน 3 ชื่อ ได้แก่ ทางพิเศษสายวิถีประจิม, ทางพิเศษสายประจิมรัช และ ทางพิเศษสายบรมราชชนก ทั้งนี้ ที่มาของชื่อทางพิเศษสายวิถีประจิม และทางพิเศษสายประจิมรัช เป็นชื่อที่การทางพิเศษแห่งประเทศไทย เสนอโดยพิจารณาจากแนวสายทางของทางพิเศษเส้นนี้ที่มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันตก ส่วนชื่อ ทางพิเศษสายบรมราชชนก บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) หรือ BEM ซึ่งเป็นผู้รับสัมปทานเสนอขึ้นมา โดยเห็นว่า ทางพิเศษสายศรีรัช-วงแหวนรอบนอกฯ มีแนวเส้นทางที่คู่ขนานไปกับทางยกระดับคู่ขนานลอยฟ้าถนนบรมราชชนนี แต่เมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2565 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อทางพิเศษสายนี้ว่า ทางพิเศษประจิมรัถยา มีความหมายว่า "เส้นทางไปยังทิศตะวันตก"

ลักษณะทางด่วน 

 เขตทางด่วนมีความกว้างประมาณ 30 เมตร แบ่งออกเป็น 6 ช่องจราจร (ไป–กลับอย่างละ 3 ช่องจราจร กว้างช่องละประมาณ 3.50 เมตร ไหล่ทางด้านนอกกว้าง 1.50 เมตร ไหล่ทางด้านในกว้าง 0.50 เมตร)
 เขตทางด่วนขึ้น - ลง (Main Line + Ramp) กว้างประมาณ 40-45 เมตร เฉพาะ Ramp กว้างประมาณ 10 เมตร (2 ช่องจราจร) ทางแยกต่างระดับ (Interchange กว้างประมาณ 200-300 เมตร)
 มีทางแยกต่างระดับ 3 บริเวณ ทางขึ้น - ลง 6 บริเวณ ประกอบด้วย
 ทางแยกต่างระดับ 3 แห่ง
 ทางแยกต่างระดับกาญจนาภิเษก
 ทางแยกต่างระดับบรมราชชนนี
 ทางแยกต่างระดับศรีรัช
 ทางขึ้น–ลง 6 แห่ง
 ทางขึ้น–ลงกาญจนาภิเษก
 ทางขึ้น–ลงราชพฤกษ์ 
 ทางขึ้น–ลงบางบำหรุ 
 ทางขึ้น–ลงจรัญสนิทวงศ์ 
 ทางขึ้น–ลงพระราม 6
 ทางขึ้น–ลงกำแพงเพชร

โดยเส้นทางส่วนใหญ่จะอยู่แนวเดียวกับเส้นทางรถไฟสายใต้ และโครงการรถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดงอ่อน ของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.)

รายชื่อทางแยก และทางต่างระดับ

โครงการในอนาคต 

 โครงการทางเชื่อมศรีรัช - แจ้งวัฒนะ - ทางยกระดับอุตราภิมุข (ช่วงทางเชื่อมศรีรัช - แจ้งวัฒนะเปิดให้สัญจรเมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2561)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 การทางพิเศษแห่งประเทศไทย 

ทางพิเศษในกรุงเทพมหานคร
ทางพิเศษในจังหวัดนนทบุรี
สิ่งก่อสร้างในอำเภอบางกรวย
ถนนในเขตจตุจักร
ถนนในเขตบางซื่อ
ถนนในเขตบางพลัด
ถนนในเขตบางกอกน้อย
ถนนในเขตตลิ่งชัน
ถนนในเขตทวีวัฒนา