วัดวรนายกรังสรรค์เจติยบรรพตาราม

วัดวรนายกรังสรรค์เจติยบรรพตาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นตรีชนิดสามัญ สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลบางปะหัน อำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีเนื้อที่ 52 ไร่ มีที่ธรณีสงฆ์ 1 แปลง เนื้อที่ 21 ไร่ 40 ตารางวา

วัดวรนายกรังสรรค์เจติยบรรพตาราม เดิมชื่อว่า วัดเขาดิน โดยเหตุที่บริเวณนี้เป็นที่เนินดินสูงผิดกว่าที่อื่น มีชื่ออื่นว่า วัดปากน้ำแม่โพสพ หรือ วัดปากน้ำประสบ เพราะตั้งอยู่ตรงปากแม่น้ำที่ไหลแยกออกจากแม่น้ำลพบุรี สร้างในสมัยพระเจ้าทรงธรรม พระพรหมมุนี พระอาจารย์ของสมเด็จพระนารายณ์ได้เคยอยู่ที่วัดนี้เป็นวัดที่มีความสำคัญและเจริญรุ่งเรืองมาก ต่อมาเป็นวัดร้าง จนในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เจ้าพระยาบดินทร์เดชา (สิงห์ สิงหเสนี) ได้มาปฏิสังขรณ์ครั้งหนึ่ง ต่อมาเจ้าพระยาภูธราภัย (นุช บุณยรัตพันธุ์) ที่สมุหนายกในสมัยรัชกาลที่ 4–5 ได้มาปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่และเมื่อ พ.ศ. 2417 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินมาบรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่พระเจดีย์ และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เปลี่ยนชื่อ เป็น "วัดวรนายกรังสรรค์เจติยบรรพตาราม" และยกฐานะเป็นพระอารามหลวง

เสนาสนะและปูชนียวัตถุต่าง ๆ เช่น พระอุโบสถไม่มีช่อฟ้า ตั้งอยู่บนเนินดินสูง เชื่อกันว่าฐานพระอุโบสถนี้เป็นซุงไม้สักจำนวนมากมีกำแพงแก้วสองชั้น พระเจดีย์สูง 20 วา ฐานโดยรอบ 20 วา ทรงลอมฟาง ภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ มีกำแพงล้อมพระเจดีย์ หอระฆังอยู่บนฐานปูนสี่เหลี่ยม

รายนามเจ้าอาวาส
 พระครูนายกวิบูลกิจ (นิ่ม)
 พระครูเฮง
 พระครูนายกวิบูลกิจ (แก้วโฆสโก)
 พระครูนายกวิบูลกิจ (ขจรฐานโสภี)
 พระครูโสภณธรรมภาณ (ฟอง)
 พระครูอุทุมพราสัย (ชม กสฺสโป)
 พระพิพัฒน์กิจจาภรณ์ (เล็ก ฐิตปุญโญ)

อ้างอิง

วรนายกรังสรรค์เจติยบรรพตาราม
วรนายกรังสรรค์เจติยบรรพตาราม
โบราณสถานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา