แม่ตาวคลินิก

แม่ตาวคลินิก (; อักษรย่อ: MTC) หรือที่รู้จักกันในชื่อคลินิกของ พญ. ซินเธีย ที่ตั้งชื่อตามผู้ก่อตั้ง ซินเธีย หม่อง เป็นองค์การชุมชน (CBO) ซึ่งให้บริการด้านสุขภาพเบื้องต้นและการคุ้มครองชุมชนจากพม่า/เมียนมาร์ในภาคตะวันตกของประเทศไทย ตั้งแต่ พ.ศ. 2532 โดยตั้งอยู่ในเมืองชายแดนเทศบาลนครแม่สอด ที่ห่างจากกรุงเทพมหานครไปทางตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 500 กม. และรองรับประชากรได้ประมาณ 150,000 – 250,000 คน ที่อาศัยอยู่ในเขตภูเขาของพม่า และเมื่อเร็ว ๆ นี้ คือแรงงานข้ามชาติชาวพม่าที่เติบโตในประเทศไทย ซึ่งอาศัยอยู่ในและรอบ ๆ แม่สอด โดยแม่ตาวคลินิกให้คำปรึกษาเฉลี่ย 110,000 ครั้งต่อปี โดยในจำนวนนี้ 52 เปอร์เซ็นต์อาศัยอยู่ในประเทศไทย ซึ่งส่วนใหญ่ไม่มีเอกสารและผู้พลัดถิ่นเนื่องจากความขัดแย้งทางอาวุธหรือ/และความยากจน และอีก 48 เปอร์เซ็นต์ได้ข้ามพรมแดนเพื่อขอรับบริการด้านสุขภาพ

ประวัติ 
ใน พ.ศ. 2531 ระหว่างการปกครองของรัฐบาลทหารของประเทศพม่าในการปราบปรามขบวนการเรียกร้องประชาธิปไตยอย่างรุนแรงซึ่งสิ้นสุดลงในการลุกฮือใน พ.ศ. 2531 (ดูการก่อการกำเริบ 8888) ซินเธีย หม่อง เป็นหนึ่งในชาวพม่าจำนวนมากที่หนีข้ามพรมแดนเข้ามายังประเทศไทย ซึ่งเธอได้ก่อตั้งสถานที่ชั่วคราวในแม่สอด เพื่อรักษาอาการบาดเจ็บของเพื่อนผู้ลี้ภัย โดยในปีนั้น ทางคลินิกได้ทำการรักษาไปประมาณ 2,000 คน คลินิกดังกล่าวได้เติบโตขึ้นเพื่อให้บริการด้านการดูแลสุขภาพ, บริการทางสังคม, การฝึกอบรม และโครงการขยายงาน ตลอดจนการคุ้มครองเด็กและการศึกษาด้านสุขภาพ ซึ่งใน พ.ศ. 2549 ทางคลินิกได้ให้รักษาไป 80,000 คน

คนเจ็บของแม่ตาวคลินิกรวมถึงผู้ป่วยและผู้ลี้ภัยส่วนใหญ่มาจากรัฐกะเหรี่ยงซึ่งถูกกดดันจากหมู่บ้านของพวกเขา ที่ถูกเผาเป็นประจำตามนโยบาย 'กลยุทธ์ผลาญภพ' ของรัฐบาลเผด็จการทหาร อันเป็นส่วนหนึ่งของหลักนิยมครอบคลุมที่เรียกว่า 'ตัด 4 ประการ'

ในฤดูร้อน พ.ศ. 2551 เมื่อประธานาธิบดี จอร์จ บุช มาเยือนประเทศไทย ลอรา ผู้เป็นภริยาของเขาได้ไปเยี่ยมคลินิกดังกล่าว และพูดถึงการสนับสนุนหม่อง รวมถึงงานของคลินิก

วัตถุประสงค์แม่ตาวคลินิก 
 เพื่อให้บริการด้านสุขภาพแก่ชาวพม่าพลัดถิ่นตามแนวชายแดนไทย-พม่า
 เพื่อให้การฝึกอบรมเบื้องต้นแก่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขและการศึกษาทางการแพทย์ที่ตามมา
 เพื่อเสริมสร้างระบบข้อมูลสุขภาพตามแนวชายแดน
 เพื่อทำให้สุขภาพ, ความรู้, ทัศนคติ และการปฏิบัติภายในประชากรชาวพม่าในท้องถิ่นดีขึ้น
 เพื่อส่งเสริมความร่วมมือระหว่างองค์การสุขภาพชนกลุ่มน้อยในท้องถิ่น
 เพื่อเสริมสร้างเครือข่ายและความร่วมมือกับผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพและสถาบันระหว่างประเทศ

บริการทางการแพทย์ 
 บริการทางการแพทย์โอพีดี (แผนกผู้ป่วยนอก)
 บริการทางการแพทย์ไอพีดี (แผนกผู้ป่วยใน)
 บริการศัลยกรรมโอพีดี/ไอพีดี
 อนามัยการเจริญพันธุ์โอพีดี/ไอพีดี
 บริการสุขภาพเด็กโอพีดี/ไอพีดี
 สุขศึกษาและการให้คำปรึกษา
 ห้องปฏิบัติการและธนาคารเลือด
 การดูแลดวงตาปฐมภูมิและการศัลยกรรมตา
 กายอุปกรณ์และการฟื้นฟูสมรรถภาพ
 การรักษาโรคมาลาเรีย
 การป้องกันเอชไอวี/เอดส์ (เลือดปลอดภัย, วีทีซี (บริการให้การปรึกษาเพื่อการตรวจเลือดโดยสมัครใจและเป็นความลับ))
 การค้นหาและส่งต่อผู้ป่วยวัณโรค
 การส่งต่อโรงพยาบาลแม่สอด

บริการคุ้มครองเด็ก 
 ศูนย์พัฒนาเด็ก (โรงเรียนระดับเค-12) จำนวน 892 คน (ปีการศึกษา 2560 – 2561)
 หอพักนักศึกษา กศน. เด็ก 214 คน
 โครงการอาหารแห้งสำหรับหอพักนักเรียน 1,964 คน

องค์ประกอบบุคลากรปัจจุบัน 
 บริการด้านสุขภาพ - บุคลากร 240 คน
 อบรมและส่งเสริมสุขภาพชุมชน - บุคลากร 21 คน
 ฝ่ายปฏิบัติการ - บุคลากร 31 คน
 บริการสุขภาพฐานพม่า (รวม : ผู้ช่วยแพทย์) บุคลากร 57 คน (8 + 49 คน)
 การคุ้มครองเด็ก - บุคลากร 20 คน
 การศึกษา - บุคลากร 60 คน
 รวม - บุคลากร 489 คน (ข้อมูล ณ เดือนตุลาคม พ.ศ. 2560)

พญ. ซินเธีย หม่อง 
ซินเธีย หม่อง - ในสมัยปัจจุบันบางครั้งเป็นที่รู้จักในฐานะ 'แม่ชีเทเรซาแห่งพม่า' - เกิดเมื่อวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2502 ในเมืองมะละแหม่ง ประเทศพม่า (หรือที่รู้จักในชื่อเมียนมาร์) เธอเป็นลูกคนที่สี่ในจำนวนทั้งหมดแปดคน โดยสำเร็จการศึกษาจากสถาบันการแพทย์มหาวิทยาลัยย่างกุ้งเมื่อ พ.ศ. 2528 การมีส่วนร่วมของ พญ. หม่อง ต่อชุมชนผู้ลี้ภัยชาวพม่าในประเทศไทย ได้รับการยอมรับจากคณะกรรมการรางวัลรามอน แมกไซไซ สาขาผู้นำชุมชน ซึ่งกล่าวว่า:

‘[ใ]นการเลือกซินเธีย หม่อง ให้ได้รับรางวัล พ.ศ. 2545 [...] คณะกรรมการมูลนิธิตระหนักถึงการตอบสนองอย่างมีมนุษยธรรม และไร้ความกลัวของเธอต่อความต้องการทางการแพทย์เร่งด่วนของผู้ลี้ภัย รวมถึงผู้พลัดถิ่นหลายพันคนตามแนวชายแดนไทย-พม่า’

แม้ว่าเธอจะช่วยเหลือชุมชนท้องถิ่น แต่รัฐบาลไทยกลับไม่ยอมรับสถานะการเป็นพลเมืองของเธออย่างเป็นทางการ โดยพื้นฐานแล้วเธอเป็นคนไร้สัญชาติและไม่ได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานของพลเมือง ซึ่งทำให้การดำรงอยู่ของเธอในประเทศไทยไม่ปลอดภัยและทำให้เกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับอนาคตของคลินิก

รางวัลที่ได้รับ 
 พ.ศ. 2561 - รางวัลเอ็น-พีซ ของโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ
 พ.ศ. 2561 - รูซ์ไพร์ซ
 พ.ศ. 2560 - สหพันธ์แบปทิสต์โลกยกย่องผลงานของซินเธีย หม่อง ที่แม่ตาวคลินิก
 พ.ศ. 2558 - รางวัลมูลนิธิอิลกา ครั้งที่ 25 สำหรับการบริการสาธารณะ
 พ.ศ. 2556 - รางวัลสันติภาพซิดนีย์
 พ.ศ. 2555 - รางวัลประชาธิปไตยของกองทุนแห่งชาติเพื่อประชาธิปไตย ประจำ พ.ศ. 2555
 พ.ศ. 2552 - รางวัลผู้สร้างแรงบันดาลใจ จาก "คนค้นฅน" ซึ่งเป็นรายการโทรทัศน์ไทย
 พ.ศ. 2551 - รางวัลนานาชาติแคว้นกาตาลุญญาร่วมกับอองซานซูจี
 พ.ศ. 2550 - รางวัลประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชนแห่งเอเชีย (มูลนิธิไต้หวันเพื่อประชาธิปไตย)
 พ.ศ. 2550 - รางวัลเด็กแห่งโลก สำหรับรางวัลสิทธิเด็กกิตติมศักดิ์ (สมาคมเด็กแห่งโลก ประเทศสวีเดน)
 พ.ศ. 2548 - ได้รับการเสนอชื่อจากโครงการผู้หญิง 1,000 คน เพื่อเข้าชิงรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ
 พ.ศ. 2548 - รางวัลวีรบุรุษแห่งความเมตตาอันซัง จากทะไลลามะและภูมิปัญญาในการดำเนินการ
 พ.ศ. 2548 - รางวัลความกังวลระดับโลกสำหรับชีวิตมนุษย์ครั้งที่แปด
 พ.ศ. 2548 - รวมอยู่ในบทความเดือนพฤศจิกายนของไทม์แมกกาซีนเรื่อง 18 วีรบุรุษด้านสุขภาพระดับโลก
 พ.ศ. 2545 - รางวัลแมกไซไซสำหรับผู้นำชุมชน
 พ.ศ. 2544 - รางวัลพิเศษเอเชีย จากมูลนิธิเพื่อสิทธิมนุษยชน
 พ.ศ. 2544 - รางวัลฟัน เฮเฟน กูดฮาร์ต
 พ.ศ. 2542 - รางวัลด้านสุขภาพและสิทธิมนุษยชนโจนาธอน แมนน์
 พ.ศ. 2542 - รางวัลประธานสมาคมการแพทย์สตรีอเมริกัน
 พ.ศ. 2542 - รางวัลเสรีภาพจอห์น ฮัมฟรีย์

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 
 

โรงพยาบาลในจังหวัดตาก
สิ่งก่อสร้างในอำเภอแม่สอด