หลวงพ่อบ่าย ธมฺมโชโต

หลวงพ่อบ่าย ธมฺมโชโต (พ.ศ. 2404 — 5 มกราคม พ.ศ. 2485) เป็นเกจิอาจารย์ อดีตเจ้าอาวาสวัดช่องลม ศิษย์คู่บารมีของหลวงพ่อแก้ว วัดพวงมาลัย ส่วนสหธรรมิกที่สนิทสนมกลมเกลียวกันอย่างยิ่งก็คือ หลวงพ่อคง วัดบางกะพ้อม  สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ทรงชื่นชมศรัทธาในพระเกจิอาจารย์ทั้ง 2 รูป เคยรับสั่งต่อ"พระองค์เจ้าหญิงเฉลิมเขตต์มงคล"ว่า สิ้น"หลวงพ่อแก้ว"แล้ว ท่านวัดช่องลมและท่านวัดบางกะพ้อมเชื่อถือได้

ประวัติ 
หลวงพ่อบ่าย ธมฺมโชโต ท่านเป็นบุตรกำพร้า ซึ่งนายเกตุ (หรือพระอาจารย์เกตุ พี่ชายของหลวงพ่อแก้ว วัดพวงมาลัย และ นางปราง ทองพันธ์ นำมาเลี้ยงไว้เป็นบุตรบุญธรรม เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2404 ตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่บ้านบางครก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 

อายุ 10 ปี ได้ศึกษาภาษาไทยกับบาลีกับ"พระอาจารย์คล้า" วัดสวนทุ่ง 

อายุ 15 ปี บรรพชาเป็นสามเณรอยู่ 1 พรรษา แล้วลาสิกขาบทมาช่วยบิดามารดาประกอบอาชีพ 

อายุครบ 20 ปีจึงได้เข้าอุปสมบทที่วัดทองนพคุณ จังหวัดเพชรบุรี โดยมี พระอุปัชฌาย์แตง วัดเขาบันไดอิฐ เป็นพระอุปัชฌาย์ (คงเป็นข้อความที่คัดลอกต่อกันมานมนานโดยไม่ตรวจสอบ หลวงพ่อบ่ายท่านเกิด 2404 หลวงพ่อแดงเกิด 2422 แล้วจะเป็นอุปัชณาย์ได้อย่างไร หรือวัดเขาบันไดอิฐมีหลวงพ่อแดงมากกว่าหนึ่งรูป) "พระอาจารย์พุก" วัดสวนทุ่ง เป็นพระกรรมวาจาจารย์ "พระอาจารย์เกตุ" วัดทองนพคุณ กับหลวงพ่อแก้ว พรหมสโร เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้จำพรรษาอยู่ที่วัดทองนพคุณ 1 พรรษาแล้วรับอาราธนามาอยู่ที่วัดช่องลม จังหวัดสมุทรสงคราม พร้อมกับหลวงพ่อแก้ว

กิจของสงฆ์ 
ทางด้านพุทธาคม ท่านได้เริ่มศึกษากับพระอาจารย์พุก วัดสวนทุ่ง และพระอาจารย์เกตุ วัดทองนพคุณ แล้วมาเรียนเพิ่มเติมกับหลวงพ่อแก้ว ซึ่งในขณะนั้นเป็นเจ้าอาวาสวัดช่องลมอีก 6 พรรษา พร้อมทั้งเรียนด้านวิปัสสนากรรมฐานควบคู่ไปด้วย หลวงพ่อบ่ายเป็นพระสงฆ์ที่ชอบการเดินธุดงค์มาก โดยธุดงค์กับหลวงพ่อแก้ว ไปจนเกือบทั่วเมืองไทย บางครั้งก็ออกธุดงค์ไปกับพระลูกวัด หลังจากหลวงพ่อแก้วได้รับการอาราธนาเป็นเจ้าอาวาสวัดพวงมาลัยในปี พ.ศ. 2431 หลวงพ่อบ่ายก็ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดช่องลมสืบแทน ท่านถึงแก่มรณภาพเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2485 ตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รวมสิริอายุได้ 81 ปี 61 พรรษา

อ้างอิง 
 หนังสือรวมสุดยอดพระคณาจารย์ทั้งหมด 180 พระองค์
หลวงพ่อบ่าย วัดช่องลม
วัดช่องลม
ประวัติหลวงพ่อบ่าย วัดช่องลม

เกจิอาจารย์
เจ้าอาวาส
ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
บุคคลจากอำเภอบ้านแหลม
ภิกษุจากจังหวัดสมุทรสงคราม