ถนนเลียบเนิน

ถนนเลียบเนิน หรือ ทางหลวงท้องถิ่น จบ.ถ 3-0002 เป็นทางหลวงท้องถิ่นภายใต้ความดูแลของเทศบาลเมืองจันทบุรี เชื่อมระหว่างถนนรักศักดิ์ชมูล ถนนพระยาตรัง และถนนท่าหลวง มาเชื่อมต่อกับถนนท่าแฉลบ ซึ่งตลอดสายทางอยู่ในพื้นที่ตำบลวัดใหม่ อำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี

ประวัติ 
ถนนเลียบเนิน เป็นถนนภายในเทศบาลเมืองจันทบุรีที่มีมาตั้งแต่ช่วงยังเป็นสุขาภิบาลเมืองจันทบุรีก่อนการก่อตั้งเทศบาลเมื่อปี พ.ศ. 2478 ซึ่งเป็นถนนสายหลักของเทศบาลเมืองจันทบุรี ดังที่เห็นปรากฏในแผนที่ประกอบในผังเมืองรวมตั้งแต่ในอดีต มีสถานที่ราชการสำคัญ ๆ ตั้งอยู่ตลอดแนวถนน เช่น จวนผู้ว่าราชการจังหวัด จวนสมุหเทศา ที่พักคลังมณฑล ที่พักอัยการจังหวัด เป็นต้น ส่วนอีกฝั่งเป็นพื้นที่สาธารณประโยชน์ที่เรียกว่า ทุ่งนาเชย ประกอบไปด้วยท้องทุ่ง ลำราง และหนองน้ำ ตลอดตั้งแต่ต้นเส้นทางจนกระทั่งสิ้นสุดสายทาง

สำหรับขอบเขตของถนนเลียบเนินเดิมนั้น เมื่อ พ.ศ. 2483 ปรากฏขอบเขตข้ามแยกพระยาตรังรวมไปจนถึงถนนรักศักดิ์ชมูลในปัจจุบัน ซึ่งขณะนั้นยังมีระยะทางที่สั้นและไม่มีการก่อสร้างไปบรรจบกับแนวถนนสุขุมวิท จากนั้นในปี พ.ศ. 2527 ได้มีการกำหนดหมายเลขทางหลวงแผ่นดิน 316 ซึ่งมีขอบเขตรวมเข้ามาถึงแนวถนนเลียบเนินในปัจจุบันโดยปรากฏอยู่บนแผนที่แนบท้ายการเปลี่ยนแปลงแนวเขตเทศบาลเมืองจันทบุรี ก่อนจะมีการถ่ายโอนเส้นทางให้มาอยู่ในความดูแลของเทศบาลและนับขอบเขตสายทางของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 316 ใหม่ให้สิ้นสุดที่บริเวณแยกพระยาตรัง ตามประกาศของกรมทางหลวงใน พ.ศ. 2544 ให้จากเดิมทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 316 มีชื่อทางหลวงว่า แยกทางหลวงหมายเลข 3 – จันทบุรี เปลี่ยนเป็น แยกทางหลวงหมายเลข 3 – ต่อทางของเทศบาลเมืองจันทบุรีควบคุม

ชื่อถนนเลียบเนินนั้น สันนิษฐานว่ามาจากองค์ประกอบทางภูมิศาสตร์ของจังหวัดจันทบุรีที่มีลักษณะเป็นพื้นที่ราบลูกฟูก หรือที่ราบลูกระนาดประกอบกับพื้นที่ลุ่มริมแม่น้ำจันทบุรี ซึ่งแนวของถนนเลียบเนินตัดผ่านนั้นเป็นการตัดผ่านเป็นเส้นตรงเลียบขนานไปกับเนินเขาขนาดย่อมในฝั่งตะวันตกของถนน ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถานที่ราชการเป็นส่วนใหญ่ โดยลักษณะภูมิประเทศที่เป็นเนินนั้นปรากฏในประวัติการก่อตั้งโรงพยาบาลพระปกเกล้าที่มีการระบุว่าข้าหลวงประจำจังหวัดได้จัดหาพื้นที่บริเวณท้ายเนินปลัด (เนินป่าโรงไห หรือเนินเอฟเอ็มในปัจจุบัน) ริมถนนเลียบเนิน ตรงข้ามกับทุ่งนาเชยเป็นสถานที่ก่อสร้างโรงพยาบาลเมื่อปี พ.ศ. 2480 ในรายงานประจำปีของเทศบาลเมืองจันทบุรี รวมถึงชื่อชุมชนตามแนวถนนที่แยกจากถนนเลียบเนินไปทางตะวันตกที่ใช้ชื่อว่าเนินเป็นส่วนประกอบ คือชุมชนย่อยที่ 10 เนินเอฟเอ็ม และชุมชนย่อยที่ 9 เนินเอสโซ่ 

ปัจจุบันสภาพโดยรอบตลอดเส้นทางมีการพัฒนาขึ้นตามลำดับ แต่ก็ยังคงเป็นที่ตั้งของสถานที่ราชการสำคัญ ๆ ต่าง ๆ ตลอดสายทางอยู่เช่นเดิม เช่น ศาลากลางจังหวัดจันทบุรี ที่ว่าการอำเภอเมืองจันทบุรี สำนักงานเทศบาลเมืองจันทบุรี ส่วนของพื้นที่สาธารณประโยชน์ทุ่งนาเชยก็ได้ลดขนาดลงและกลายเป็นสวนสาธารณะสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช (ทุ่งนาเชย) ที่มีทะเลสาบขนาดเล็กอยู่ภายใน

รายละเอียดของเส้นทาง 

ถนนเลียบเนิน มีระยะทาง 2.06 กิโลเมตร เขตทางความกว้าง 20 เมตร ขนาด 4 ช่องจราจร แบ่งเป็นพื้นผิวจราจร 16 เมตร ทางเท้าฝั่งละ 1.5 เมตร และเกาะกลางถนน 1 เมตร พิ้นผิวจราจรแบบแอสฟัลต์คอนกรีต มีแนวเส้นทางเริ่มต้นจากแยกพระยาตรัง ต่อเนื่องจากถนนรักศักดิ์ชมูล (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 316) ลงมาทางทิศใต้ ผ่านแยกเนินเอสโซ่ เชื่อมต่อถนนชวนะอุทิศและถนนกฤษดิ์เดช แยกที่ดิน เชื่อมต่อถนนเทศบาลพัฒนาและถนนเทศบาล 3 สิ้นสุดบริเวณแยกเจพี เชื่อมต่อถนนท่าแฉลบ ปัจจุบันอยู่ในความดูแลของเทศบาลเมืองจันทบุรี

ถนนเลียบเนิน เป็นถนนเส้นหลักอีกเส้นทางของเมืองจันทบุรี เนื่องจากเป็นถนนเส้นแรก ๆ ที่ถูกก่อสร้างขึ้นมาใช้งาน ตลอดสองฝั่งของเส้นทางจึงประกอบไปด้วยสถานที่ราชการตลอดแนวเส้นทาง เช่น ศาลากลางจังหวัดจันทบุรี ที่ว่าการอำเภอเมืองจันทบุรี โรงพยาบาลพระปกเกล้า ไม่มีอาคารพาณิชย์หรือชุมชนอยู่บนแนวเส้นทาง แต่มีการกำหนดผังเมืองในบางช่วงให้มีการก่อสร้างที่อยู่อาศัยความหนาแน่นปานกลางและความหนาแน่นสูงได้

รายชื่อทางแยก

สถานที่สำคัญ

สถานที่ราชการ 
 ศาลากลางจังหวัดจันทบุรี 
 จวนผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี
 สำนักงานเหล่ากาชาดจันทบุรี
 ที่ว่าการอำเภอเมืองจันทบุรี
 สำนักงานเทศบาลเมืองจันทบุรี
 สำนักงานที่ดินจังหวัดจันทบุรี
 โรงพยาบาลพระปกเกล้า
 วิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี
 สำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราว จันทบุรี
 สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดจันทบุรี
 สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งประจำจังหวัดจันทบุรี
 สถานีอุตุนิยมวิทยาจันทบุรี
 สำนักงานการกีฬาแห่งประเทศไทยจังหวัดจันทบุรี
 คุ้มอัยการจันทบุรี

สวนสาธารณะและนันทนาการ 
 สวนสาธารณะสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช (ทุ่งนาเชย)
 สนามกีฬาจังหวัดจันทบุรี

ขนส่งมวลชน 
 สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดจันทบุรี เทศบาลเมืองจันทบุรี

แหล่งข้อมูลอื่น 

 ระบบลงทะเบียนทางหลวงท้องถิ่น กรมทางหลวงชนบท กระทรวงคมนาคม

อ้างอิง 

เลียบเนิน
จบ.ถ 3-0002