โสมกานดา ภาษวัธน์

โสมกานดา ภาษวัธน์ (เดิม หม่อมเจ้าโสมกานดา จันทรทัต; 10 มกราคม พ.ศ. 2461 – 24 มีนาคม พ.ศ. 2553) เป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา ประสูติแต่หม่อมอาบ จันทรทัต ณ อยุธยา

ประวัติ 
โสมกานดา ภาษวัธน์ มีพระนามเมื่อประสูติว่า หม่อมเจ้าจำรูญจันทราภา จันทรทัต ต่อมาได้รับพระราชทานพระนามใหม่จากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า "โสมกานดา" เป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา ประสูติแต่หม่อมอาบ จันทรทัต ณ อยุธยา ณ วังถนนสำราญราษฏร์ จังหวัดพระนคร มีโสทรเชษฐาและโสทรเชษฐภคินี 3 องค์ ได้แก่
 หม่อมเจ้าจันทรศิริปริวัตร จันทรทัต (3 มกราคม พ.ศ. 2445 – 25 มีนาคม พ.ศ. 2518)
 หม่อมเจ้าอุรคินทร์ จันทรทัต (22 มีนาคม พ.ศ. 2456 – 24 มีนาคม พ.ศ. 2511)
 หม่อมเจ้าศศวินทุวิศาล จันทรทัต (2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2460 – 2 กันยายน พ.ศ. 2527)
มีเชษฐาและเชษฐภคินีต่างพระมารดา 4 องค์ ได้แก่
 หม่อมเจ้าทัตจันทร์จำรูญ จันทรทัต (20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2428 – พ.ศ. 2485)
 หม่อมเจ้าวิบูลย์จันทรา จันทรทัต (9 กุมภาพันธ์ 2429 – 1 มกราคม พ.ศ. 2473)
 หม่อมเจ้าประภาจันทรี จันทรทัต (พ.ศ. 2436 – 4 มีนาคม พ.ศ. 2455)
 หม่อมเจ้าเฉลิมศรีจันทรทัต จันทรทัต (16 กรกฎาคม พ.ศ. 2438 – 6 สิงหาคม พ.ศ. 2507)

สมรส 
หม่อมเจ้าโสมกานดา จันทรทัต ได้ขอพระราชทานกราบบังคมทูลลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2489 เพื่อสมรสกับพลตำรวจตรีพิบูลย์ ภาษวัธน์ มีบุตร–ธิดา 6 คน ได้แก่
 อภิพร ภาษวัธน์ สมรสกับพจมาน สุทัศน์ ณ อยุธยา มีธิดา 2 คน
 พรรณโสม ภาษวัธน์ สมรสและหย่ากับเกียรติศักดิ์ โพธยานนท์ มีบุตร 1 คน
 อนุพช ภาษวัธน์ สมรสกับลัดดาวัลย์/พัฒน์ชนัน ศรีชยาภรณ์ มีธิดา 1 คน
 โสมภาณี ภาษวัธน์ สมรสกับศรีวิชัย ศรีสุวรรณ มีบุตร–ธิดา 3 คน
 เพ็ญโสม ภาษวัธน์
 พิมพ์โสม ภาษวัธน์

ท่านหญิงโสมกานดา ภาษวัธน์ ถึงชีพิตักษัยเนื่องจากหทัยล้มเหลวด้วยอาการสงบ ณ โรงพยาบาลสมิติเวช เมื่อวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2553 สิริชันษา 92 ปี นับเป็นหม่อมเจ้าในราชสกุลจันทรทัตที่ทรงชนม์ชีพเป็นองค์สุดท้าย การนี้พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้พลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ไปในพิธีพระราชทานเพลิงศพ ท่านหญิงโสมกานดา ภาษวัธน์ เมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 ณ เมรุวัดธาตุทอง

 
หม่อมเจ้าที่ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์
ราชสกุลจันทรทัต
บุคคลจากเขตพระนคร