มายาสูร

มายา () หรือ มายาสูร ( , Mayāsura) เป็นราชาและประมุขผู้ยิ่งใหญ่แห่งอสูร, ทานพ , แทตย์ และ รากษส ทั้งปวงในวรรณกรรมโบราณและวรรณคดีของศาสนาพราหมณ์ ฮินดู โดยบทบาทของมายาสูรเป็นรู้จักเลื่องลือในฐานะสถาปนิกผู้เชี่ยวชาญด้านสถาปัตยกรรมยอดเยี่ยมอันหาที่ติมิได้ ในมหากาพย์มหาภารตะ มายาสภา อันหมายถึง สถานที่ประชุมที่วิจิตรดังภาพลวงตา อันได้รับการขนานนามตามชื่อของมายาสูรตนนี้ ในคติฮินดูแบบท้องถิ่นในบางพื้นที่เจ้าแม่โอลาเทวี เทพีพื้นเมื้องที่ได้รับการผสานความเชื่อเป็นหนึ่งของพระเทพีในศาสนาพราหมณ์ ฮินดูตามคติพหุเทวนิยมเป็นหนึ่งในภรรยาของอสูรตนนี้

ในมหากาพย์มหาภารตะ 
มายาสูร เป็นยักษ์อันเป็นที่ปรึกษาด้านสถาปนิกของพระเวสสุกรรม และสถิตย์อยู่ในป่าขาณฑวะร่วมด้วยกับพญานาคตักษกะ ครั้งหนึ่งพระกฤษณะและอรชุนประพาสป่าขาณฑวะ ซึ่งเป็นป่าที่ต้นไม้ขึ้นหนาทึบ ได้เจอกับพระอัคนีซึ่งขอร้องให้ทั้งสองช่วยให้พระอัคนีได้เผาป่าขาณฑวะเพื่อกินสมุนไพร เพราะตนป่วยและไม่ได้กินอะไรมาหลายวัน เพราะเมื่อพระอัคนีเผาป่าเมื่อใด พระอินทร์ซึ่งเป็นมิตรกับพญานาคตักษกะขอร้องให้ช่วยดับไฟให้ พระอินทร์ก็จะประทานฝนลงมาดับไฟทุกครั้ง พระกฤษณะและอรชุนจึงรับปาก พระอัคนีจึงขอร้องให้เทพวรุณ เทพเจ้าแห่งมหาสมุทรให้ธนูคาณฑีวะ นอกจากนี้ยังคืนจักรสุทรรศน์ และคทาเกาโมทกี ให้กับพระกฤษณะด้วย จากนั้นอรชุนจึงเป็นผู้ยิงธนูคาณฑีวะ สกัดกั้นสายฝน และพระกฤษณะก็เป็นสารถีให้ พระอินทร์แปลกใจมากจึงให้เหล่าคณะเทวดาบริวารมาช่วยกันซัดอาวุธลงไปสู้กับอรชุนและพระกฤษณะ แต่พระกฤษณะก็ใช้จักรสุทรรศน์ทำลายอาวุธเหล่านั้นจนหมดสิ้น พระอินทร์เมื่อทราบว่ามนุษย์ที่สู้ด้วยนั้นคืออรชุน พระโอรสของพระองค์ก็ไม่สู้รบด้วยต่อไป และปล่อยให้เรื่องของพญางูเลยตามเลย(ภายหลังพระอินทร์ลงมาตรัสบอกว่าในอนาคตพระศิวะจะให้อาวุธอานุภาพแรงสูงชื่อ ปาศุปัต แก่อรชุน) พระอัคนีจึงได้เผาป่า มเหสีของพญางูไปด้วย เหลือแต่ลูกชายที่รอดมาได้อย่างหวุดหวิด นอกจากนี้ในการเผาป่า ยักษ์ที่ชื่อ มายาสูร ตนนี้ก็ได้วิ่งมาหาอรชุนและร้องขอชีวิต อรชุนจึงขอชีวิตยักษ์ตนนี้ไว้  ยักษ์มายาสูรอยากตอบแทนพระคุณมากจึงไปหาพระกฤษณะและอรชุนในตอนกลางคืนพร้อมกับบอกว่าจะสร้างสิ่งก่อสร้างให้อย่างหนึ่ง  พระกฤษณะแนะนำให้สร้างสภา มายาสูรจึงรีบดำเนินการตามนั้นทันที มายาสูรออกแบบสภาอย่างวิจิตรตระการตาและยังนำอัญมณีต่าง ๆ ที่ตนเคยสะสมไว้มาตกแต่งอย่างสวยงาม ทำให้ผู้คนจากเมืองอื่นมาดูกันอย่างมากมายและเรียกสภาแห่งนี้ว่า มายาสภา  ด้วยเหตุนี้เองจึงทำให้ฝ่ายทุรโยธน์อิจฉาพวกปาณฑพเป็นอย่างมาก จึงสร้างสภาขึ้นมาอีก แต่สวยไม่เทียบเท่า และให้ท้าวธฤตราษฎร์เชิญยุธิษฐิระมาเล่นพนันเอาบ้านเอาเมืองกันอีกด้วย

ในมหากาพย์ รามายณะ 
ใน รามายณะ มายาสูรเป็นสามีของนางอัปสรเหมา เป็นบิดรของ มายาวี, ฑุนฑุภี นางมณโฑ และ นางธัญญมาลินี( ในรามายณะบางท้องถิ่น)พระอัครมเหสีแห่งท้าวทศกัณฑ์ พระเจ้านครลงกา
นอกจานี้ยังเป็นผู้สร้างบุษบกนามว่า บุษปะวิมาน อันท้าวทศกัณฑ์ได้ใช้เป็นราชพาหนะและได้ก่อเหตุลักพาเจ้าแม่นางสีดามายังนครลังกาด้วย

See also
มาร (ศาสนาพุทธ)
อารักษ์

References 

ตัวละครในมหาภารตะ
ศาสนาฮินดู
อสูร
มหาภารตะ