กรรตุการก

กรรตุการก ( อ่านได้ทั้ง กันตุการก หรือ กัดตุการก) คือการกของคำนามหรือวจีวิภาคอื่น ๆ ที่จะมีการบ่งชี้ประธานของคำกริยาหรือนามภาคแสดงหรือคำคุณศัพท์ภาคแสดง โดยทั่วไปแล้ว คำนาม "ที่กระทำบางอย่าง" คือกรรตุการก และกรรตุการกมักจะเป็นรูปที่อยู่ในพจนานุกรม

รากศัพท์ 
กรรตุการกมาจากคำว่า "กรรตุ" รวมกับ "การก" โดยกรรตุแปลว่าผู้ทํา มาจากภาษาสันสกฤต कर्तु กรฺตุ (ภาษาบาลี กตฺตุ, จาก กรฺ ธาตุ + -ตุ ปัจจัย) และการก มาจากภาษาบาลี การก ซึ่งแปลได้เป็น การกของผู้กระทำ, ผู้กระทำ
, จาก การ (จาก กรฺ ธาตุ (ทำ) + -ณ ปัจจัย) + -ณฺวุ ปัจจัย → -อก (ผู้...)

กรฺ ธาตุ + -ณฺวุ ปัจจัย => :
กรฺ ธาตุ + -วุ => 
การฺ ธาตุ + -วุ (ทีฆะสระ, พฤทธิ์ อ เป็น อา) =>
การฺ ธาตุ + -อก =>
การก

ตัวอย่าง

คำนาม 
กรรตุการกบ่งชี้ประธานของกริยา เมื่อกริยามีการกระทำ กรรตุการกคือคนหรือสิ่งของที่กระทำนั้น เมื่อเป็นกริยาอยู่ในรูปกรรมวาจก กรรตุการกคือคนที่ได้รับการกระทำ
 เขาเห็นต้นไม้
 ต้นไม้ถูกเห็นโดยเขา

ภาคแสดง 
ในประโยค copular หรือประโยคที่ในภาษาอังกฤษเชื่อมด้วย verb to be กรรตุการกใช้ทั้งประธานและภาคแสดง
 เขาเป็นคนดี
 เขาดี (ในภาษาอังกฤษจะมีการเชื่อมด้วย verb to be ซึ่งคำว่าดีซึ่งเป็นคุณศัพท์ภาคแสดงจะถือว่าเป็นกรรตุการกด้วย

อ้างอิง

ลิงค์อื่น ๆ 
German nominative case บทเรียนของกรรตุการกภาษาเยอรมัน
The Nominative Case - Russian Grammar บทเรียนของกรรตุการกของภาษารัสเซีย

การก