โบรโมไตรฟลูออโรมีเทน

โบรโมไตรฟลูออโรมีเทน (Bromotrifluoromethane) หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า ฮาลอน 1301, R13B1, ฮาลอน 13B1 หรือ BTM เป็นสารประกอบเฮไลด์อินทรีย์ที่มีสูตรเคมี CBrF3 ใช้สำหรับการดับไฟด้วยก๊าซ ซึ่งเป็นทางเลือกที่เป็นพิษน้อยกว่าโบรโมคลอโรมีเทน

สมบัติทางกายภาพ

การใช้งาน 

ฮาลอน 1301 ได้รับการพัฒนาโดยบริษัทร่วมทุนระหว่างกองทัพสหรัฐ และบริษัทดูปองท์ใน ค.ศ. 1954 และเปิดตัวในฐานะเป็นสารในระบบดับเพลิงประจำที่ซึ่งมีประสิทธิภาพในการดับเพลิงด้วยก๊าซสำหรับคริสต์ทศวรรษ 1960 และถูกนำไปใช้กับวัสดุที่มีค่า เช่น เครื่องบิน เมนเฟรมคอมพิวเตอร์ และศูนย์โทรคมนาคม เป็นต้น นอกจากนี้ยังใช้กันอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมการเดินเรือเพื่อเพิ่มการป้องกันระดับที่สาม หากเครื่องสูบน้ำดับเพลิงหลักและเครื่องสูบน้ำดับเพลิงฉุกเฉินใช้งานไม่ได้หรือไม่มีประสิทธิภาพ ฮาลอน 1301 ไม่เคยถูกใช้อย่างแพร่หลายในอุปกรณ์ดับเพลิงแบบเคลื่อนย้ายได้นอกเหนือจากการใช้งานทางทหารและยานอวกาศ เนื่องจากมีระยะทำการจำกัดและการมองไม่เห็นก๊าซที่ปล่อย โดยไม่ก่อให้เกิดลักษณะควันสีขาวอย่าง CO2 และควบคุมได้ยากเมื่อต้องผจญเพลิงขนาดใหญ่ ฮาลอน 1301 เหมาะอย่างยิ่งสำหรับยานยนต์หุ้มเกราะและยานอวกาศ เนื่องจากเกิดสารที่เป็นผลพลอยได้ที่มีพิษน้อยกว่าฮาลอน 1211 ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งในสภาวะการสู้รบ หรือสภาพพื้นที่ซึ่งห้องอาจไม่สามารถระบายอากาศได้ในทันที

ฮาลอน 1301 ถูกใช้อย่างแพร่หลายโดยกองทัพสหรัฐ และองค์การนาซา ในลักษณะเป็นถังดับเพลิงพกพาขนาด  ปอนด์พร้อมซีลนิรภัย ถังเป็นแบบใช้แล้วทิ้งเพื่อการบรรจุซ้ำอย่างรวดเร็ว สารอื่น ๆ เช่น CO2 และสารเคมีเหลวระเหย FE-36 (HFC-236fa) กำลังเข้ามาแทนที่ฮาลอน 1301 เป็นส่วนใหญ่ เนื่องจากปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม มีการผลิตถังดับเพลิงรุ่นพลเรือนเช่นกันในขนาด , 3 และ 4 ปอนด์

แนวทางปฏิบัติที่ดีคือหลีกเลี่ยงการสัมผัสสารฮาลอน 1301 โดยไม่จำเป็น และจำกัดการสัมผัสที่ความเข้มข้น 7% และต่ำกว่า 15 นาที การได้รับสารฮาลอน 1301 ในช่วงความเข้มข้น 5% ถึง 7% ก่อให้เกิดผลกระทบที่สังเกตเห็นได้เพียงเล็กน้อย หากมีระดับระหว่าง 7% ถึง 10% มีรายงานผลกระทบเล็กน้อยต่อระบบประสาทส่วนกลาง เช่น อาการวิงเวียนศีรษะและรู้สึกเหน็บชาบริเวณแขนขา ในทางปฏิบัติผู้ปฏิบัติงานส่วนมากที่ใช้ฮาลอน 1301 ในระบบฉีดก๊าซดับเพลิงแบบครอบคลุมทั้งห้อง (Total Flooding System) จะอพยพออกจากพื้นที่เมื่อการฉีดสารกำลังจะเกิดขึ้น

ระบบฮาลอนเป็นหนึ่งในระบบป้องกันอัคคีภัยที่มีประสิทธิภาพสูงสุดและใช้กันทั่วไปในเครื่องบินพาณิชย์ ฮาลอน 1301 เป็นสารหลักที่ใช้ในเครื่องยนต์อากาศยาน ห้องเก็บสัมภาระ และส่วนที่ติดไฟได้ของหน่วยกำลังสำรอง ความพยายามในการหาสารทดแทนที่เหมาะสมกว่าฮาลอน 1301 ยังไม่ก่อให้เกิดการยอมรับอย่างกว้างขวาง

โบรโมไตรฟลูออโรมีเทนยังใช้เป็นวัสดุเติมห้องดักไอ (bubble chamber) ในเครื่องตรวจจับนิวทริโนการ์กาเมลล์ (Gargamelle) อีกด้วย

ก่อนที่จะทราบว่าฮาลอน 1301 มีอันตรายในฐานะสารทำลายชั้นโอโซน เครื่องทำความเย็นในอุตสาหกรรมจำนวนมากใช้ฮาลอน 1301 เป็นก๊าซทำความเย็นจากประสิทธิภาพ

ตัวทำปฏิกิริยาเคมี 
เป็นสารตั้งต้นของไตรฟลูออโรเมทิลไตรเมทิลไซเลน ซึ่งเป็นตัวทำปฏิกิริยาของไตรฟลูออโรเมทิลเลตที่ได้รับความนิยมในการสังเคราะห์สารอินทรีย์

ทางเลือก 
ทางเลือกอื่นสำหรับพื้นที่ปิดทั่วไปได้แก่ (PFC-410 หรือ CEA-410), C3F8 (PFC-218 หรือ CEA-308), HCFC Blend A (NAF S-III), HFC-23 (FE 13), HFC-227ea (FM 200), IG-01 (อาร์กอน), IG-55 (อาร์กอไนต์), HFC-125 หรือ HFC-134a สำหรับพื้นที่เปิดทางเลือกอื่น ๆ โดยทั่วไปได้แก่ คาร์บอนไดออกไซด์, ละอองลอยแบบผง C, CF3I, HCFC-22, HCFC-124, HFC-125, HFC-134a, gelled halocarbon/dry chemical suspension (PGA), ก๊าซเฉื่อยผสม, ระบบโฟมขยายตัวสูง และละอองลอยแบบผง (FS 0140) และ IG-541 (Inergen) 
เพอร์ฟลูออโรคาร์บอน เช่นสารประกอบ PFCs ใน C3F8 มีช่วงชีวิตในชั้นบรรยากาศที่ยาวนานมากและมีศักยภาพในการทำให้โลกร้อนสูงมาก ไฮโดรคลอโรฟลูออโรคาร์บอน เช่นสารประกอบ HCFCs ที่มีใน NAF S-III มีคลอรีนและเป็นสารทำลายชั้นโอโซนในชั้นบรรยากาศสตราโตสเฟียร์ แม้ว่าจะน้อยกว่าฮาลอน 1301 การเลือกใช้แทนฮาลอนควรคำนึงถึงปัจจัยเหล่านี้ และมีการจำกัดการใช้ในบางประเทศ

ดูเพิ่ม 

 ถังดับเพลิง
 พิธีสารมอนทรีออล

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 
 
 
 

ฮาโลมีเทน
สารดับเพลิง
แก๊สเรือนกระจก
ออร์กาโนโบรไมด์
สารประกอบไตรฟลูออโรเมทิล