การรุกรานไซปรัสของตุรกี

{{Infobox military conflict
| image = 
| caption = แผนที่เชื้อชาติในประเทศไซปรัสใน ค.ศ. 1973 สีทองคือผู้มีเชื้อสายกรีก สีม่วงคือผู้มีเชื้อสายตุรกี และสีแดงคือฐานทัพของสหราชอาณาจักร
| conflict = การรุกรานไซปรัสของตุรกี
| partof = ข้อพิพาทไซปรัส
| date = 20 กรกฎาคม – 18 สิงหาคม ค.ศ. 1974()
| place = เกาะไซปรัส
| territory =
ตุรกีครอบครองพื้นที่ร้อยละ 36.2 ของไซปรัส
 ก่อตั้งเขตปกครองตนเองของชาวไซปรัสเชื้อสายตุรกี (Autonomous Turkish Cypriot Administration)
| result = ฝ่ายตุรกีชนะ
 คณะผู้ยึดอำนาจการปกครองไซปรัสเชื้อสายกรีกล่มสลาย 
 รัฐบาลทหารกรีกในประเทศกรีซล่มสลาย
 ชาวไซปรัสเชื้อสายกรีกพลัดถิ่น 200,000 คน
 ชาวไซปรัสเชื้อสายตุรกีพลัดถิ่น 50,000 คน 
| combatant1 =  องค์กรต่อต้านตุรกี
| commander1 =  ฟาฮ์รี โครูทืร์ค   บือแลนท์ เอเจวิท เนจเมตทิน แอร์บาคัน ราอุฟ แดงก์ทัช
| combatant2 =  ประเทศไซปรัส  EOKA B
| commander2 =  นีโกส ซัมป์ซอน กลัฟโกส กลีรีดิส ดีมีตรีโอส โยอานีดิส เฟดอน จีซีจิส
| strength1 = ตุรกี:กองทัพ 40,000 นายรถถังเอ็ม47 และเอ็ม48 160–180 คันดินแดนแทรกของตุรกีในประเทศไซปรัส:ชาย 11,000–13,500 คน ระดมพลสูงสุดถึง 20,000 คนรวม: 60,000 คน
| strength2 = ไซปรัส:กองกำลัง 12,000 นายกรีซ:กองทัพ 1,800–2,000 นายรวม: 14,000 คน
| casualties1 = บาดเจ็บและเสียชีวิต 1,500–3,500 คน (ประมาณการ) (ทหารและประชาชน) รวมไปถึงผู้เสียชีวิตในการปฏิบัติหน้าที่ 573 นาย (กองทัพตุรกี 503 นาย, กำลังต่อต้าน 70 นาย) ประชาชนถูกสังหาร 270 คนสูญหาย 803 คน (ตัวเลขทางการใน ค.ศ. 1974) บาดเจ็บ 2,000 คน
| casualties2 = บาดเจ็บและเสียชีวิต 4,500–6,000 คน (ประมาณการ) (ทหารและประชาชน) รวมทหารไซปรัสเสียชีวิต 309 คน ฝ่ายกรีกเสียชีวิต 105 คน  สูญหาย 1,000–1,100 คน (ณ ค.ศ. 2015)บาดเจ็บ 12,000 คนManizade, Derviş (1975). Kıbrıs: dün, bugün, yarın, 511. sayfa, Yaylacik Matbaası.
| casualties3 = ชาวไซปรัสเชื้อสายกรีกถูกขับออกจากไซปรัสเหนือ 200,000 คนชาวไซปรัสเชื้อสายตุรกีถูกขับออกจากสาธารณรัฐไซปรัส 50,000 คน
 กองกำลังรักษาสันติภาพของสหประชาชาติ:ถูกสังหาร 9 นาย บาดเจ็บ 65 นาย
| note = 
}}การรุกรานไซปรัสของตุรกี (; ) ซึ่งประเทศตุรกีใช้รหัสนามว่า ปฏิบัติการอัตติลา'Angelos Sepos, (2006), The Europeanization of Cyprus: Polity, Policies and Politics, p. 106 () เริ่มดำเนินการในวันที่ 20 กรกฎาคม ค.ศ. 1974 ต่อเนื่องจากรัฐประหารในประเทศไซปรัสในวันที่ 15 กรกฎาคม ค.ศ. 1974

รัฐประหารครั้งนั้นสั่งการโดยรัฐบาลทหารกรีกและจัดฉากโดยกองกำลังพิทักษ์ชาติไซปรัส ร่วมกับเอโอกา-บี รัฐบาลทหารได้ขับประธานาธิบดีอัครมุขนายกมาการีโอสที่ 3 แห่งไซปรัส ออกจากอำนาจ แล้วแต่งตั้งนีโกส ซัมป์ซอน ให้ดำรงตำแหน่งแทนBBC: Turkey urges fresh Cyprus talks (2006-01-24) จุดประสงค์ของรัฐประหารคือการรวม (enosis) ไซปรัสเข้ากับประเทศกรีซ และการประกาศตั้งสาธารณรัฐเฮลเลนิกแห่งไซปรัส (Hellenic Republic of Cyprus)Allcock, John B. Border and territorial disputes (1992), Longman Group, p. 55.

ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1974 กองทัพตุรกีได้รุกรานและยึดพื้นที่ร้อยละ 3 ของเกาะก่อนจะมีการประกาศหยุดยิง คณะผู้ยึดอำนาจการปกครองกรีกล่มสลายและถูกแทนที่ด้วยรัฐบาลประชาธิปไตย ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1974 กองทัพตุรกีเข้ารุกรานอีกครั้งและยึดพื้นที่เกาะได้ประมาณร้อยละ 36 แนวเส้นหยุดยิงตั้งแต่เดือนสิงหาคม ค.ศ. 1974 เป็นต้นมา กลายเป็นเขตกันชนของสหประชาชาติในประเทศไซปรัส และเรียกกันโดยทั่วไปว่าเส้นสีเขียว

ประชาชนประมาณ 150,000 คน (มากกว่าหนึ่งส่วนสี่ของประชากรประเทศไซปรัส และหนึ่งส่วนสามของประชากรชาวไซปรัสเชื้อสายกรีก) ถูกขับออกจากตอนเหนือของเกาะที่ซึ่งมีประชากรชาวไซปรัสเชื้อสายกรีกคิดเป็นร้อยละ 80 ไม่กี่ปีต่อมาใน ค.ศ. 1975 ชาวไซปรัสเชื้อสายตุรกีเกือบ 60,000 คน คิดเป็นครึ่งหนึ่งของประชากรชาวไซปรัสเชื้อสายตุรกี ถูกขับจากตอนใต้ไปยังตอนเหนือ การรุกรานของตุรกีสิ้นสุดลงด้วยการแบ่งแยกเกาะไซปรัสออกด้วยเส้นสีเขียวที่สหประชาชาติเฝ้าสังเกต และก่อตั้งเขตปกครองตนเองของชาวไซปรัสเชื้อสายตุรกีโดยพฤตินัยในตอนเหนือ ใน ค.ศ. 1983 สาธารณรัฐตุรกีแห่งนอร์เทิร์นไซปรัสประกาศเอกราช แม้ว่ามีเพียงประเทศตุรกีเพียงประเทศเดียวที่ให้การรับรองก็ตาม ประชาคมระหว่างประเทศถือว่าดินแดนนอร์เทิร์นไซปรัสคือดินแดนที่ตุรกียึดครองในสาธารณรัฐไซปรัส ประชาคมนานาชาติมองว่าการยึดครองดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายระหว่างประเทศ โดยถือว่าเป็นการยึดครองดินแดนสหภาพยุโรปซึ่งไซปรัสเป็นสมาชิกอยู่

บรรดาผู้พูดภาษาตุรกีเรียกปฏิบัติการนี้ว่า "ปฏิบัติการสันติภาพไซปรัส" () "ปฏิบัติการสันติภาพ" () หรือ "ปฏิบัติการไซปรัส" () เพราะพวกเขาอ้างว่าการดำเนินการของทหารตุรกีเป็นปฏิบัติการรักษาสันติภาพ

อ้างอิง

อ่านเพิ่ม

สิ่งพิมพ์และข้อมูลทางการ
 The House of Commons Foreign Affairs Committee report on Cyprus.
 1st Report of the European Commission of Human Rights; Turkey's invasion in Cyprus and aftermath (20 July 1974 – 18 May 1976)
 2nd Report of the European Commission of Human Rights; Turkey's invasion in Cyprus and aftermath (19 May 1976 to 10 February 1983)
 European Court of Human Rights Case of Cyprus v. Turkey (Application no. 25781/94) 

หนังสือและบทความ
 James H. Meyer, "Policy Watershed: Turkey's Cyprus Policy and the Interventions of 1974", Princeton University Press
 Brendan O'Malley and Ian Craig, "The Cyprus Conspiracy" (London: IB Tauris 1999)
 Christopher Hitchens, "Hostage to History: Cyprus from the Ottomans to Kissinger" (New York: Verso, 1997)
 Christopher Hitchens, "The Trial of Henry Kissinger" (Verso, 2001)
 Christopher Hitchens, "Cyprus" (Quartet, 1984)
 Christopher Brewin, "European Union and Cyprus" (Huntingdon: Eothen Press, 2000)
 Claude Nicolet, "United States Policy Towards Cyprus, 1954–1974" (Mannheim: Bibliopolis, 2001)
 Dudley Barker, "Grivas, Portrait of a Terrorist" (New York Harcourt: Brace and Company 2005)
 Farid Mirbagheri, "Cyprus and International Peacemaking" (London: Hurst, 1989)
 James Ker-Lindsay, "EU Accession and UN Peacemaking in Cyprus" (Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2005)
 Pierre Oberling, "The Road to Bellapais: the Turkish Cypriot exodus to northern Cyprus" (Social Science Monographs, 1982)
 Nancy Cranshaw, "The Cyprus Revolt: An Account of the Struggle for Union with Greece" (London: George Allen & Unwin, 1978)
 Oliver Richmond, "Mediating in Cyprus" (London: Frank Cass, 1998)
 Dr. Stavros Panteli, "The history of modern Cyprus", Topline Publishing, 
 Marios Adamides-The Tragic Duel and the Betrayal of Cyprus-2012

ข้อมูลอื่น
 ITN documentary, Cyprus, Britain's Grim Legacy Channel 4 Television documentary, Secret History – Dead or Alive?''
 Europe :: Cyprus — The World Factbook - Central Intelligence Agency  CIA World Factbook
 UN Chronicle

แหล่งข้อมูลอื่น

 Cyprus-conflict.net – a neutral educational website on the conflict

 
สงครามเกี่ยวข้องกับไซปรัส
สงครามเกี่ยวข้องกับตุรกี
ความสัมพันธ์ไซปรัส–ตุรกี
ปฏิบัติการสะเทินน้ำสะเทินบก