อะบริน

อะบริน () เป็นพิษท็อกซัลบูมินร้ายแรงที่พบในเมล็ดมะกล่ำตาหนู (Abrus precatorius) อะบรินมีแอลดี 50 0.7 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัมมวลร่างกายเมื่อให้ทางหลอดเลือดดำหนู (มีพิษมากกว่าไรซินประมาณ 31.4 เท่า) ขณะที่ในมนุษย์อยู่ที่ 10–1000 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัมมวลร่างกายเมื่อให้ทางปาก และ 3.3 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัมมวลร่างกายเมื่อสูดดม

ลักษณะ 
อะบรินเป็นโปรตีนยับยั้งไรโบโซมเหมือนไรซินที่พบในเมล็ดละหุ่ง (Ricinus communis) และพุลเชลลินที่พบในเมล็ดมะกล่ำเผือก (Abrus pulchellus) มีอะบรินในเมล็ดมะกล่ำตาหนูประมาณ 0.08% ทั้งนี้เมล็ดมะกล่ำตาหนูมีเปลือกหุ้มเมล็ดครอบอีกชั้นและพิษจะแพร่สู่ภายนอกเมื่อเปลือกหุ้มเมล็ดฉีกขาด อะบรินเป็นเลกตินที่ละลายน้ำ มีสีขาวเหลืองเมื่ออยู่ในรูปผง เป็นสารเสถียรที่ทนต่อสภาวะต่าง ๆ ติดไฟได้ แต่พอลิเมอไรซ์ยากและไม่ระเหยง่าย

อะบรินประกอบด้วยไอโซท็อกซิน 4 ชนิด ได้แก่ อะบริน-เอ, อะบริน-บี, อะบริน-ซีและอะบริน-ดี ทั้งหมดมีโครงสร้างคล้ายกัน อะบริน-เอเป็นสารพิษร้ายแรงที่สุดในบรรดาไอโซท็อกซินทั้งหมด เข้ารหัสด้วยยีนปลอดอินทรอน เกิดขึ้นหลังการแยกสายเปปไทด์และการแก้ไขหลังแปลรหัสโปรตีน อะบริน-เอมี 2 โซ่คือ A และ B ในโครงสร้างซึ่งเชื่อมด้วยพันธะไดซัลไฟด์ มีกรดอะมิโนรวม 528 โมเลกุล

ความเป็นพิษ 
อะบรินเป็นโปรตีนยับยั้งไรโบโซมประเภท 2 เหมือนไรซิน ซึ่งโปรตีนกลุ่มนี้เป็นพิษต่อเซลล์ ออกฤทธิ์โดยโซ่ B ให้โซ่ A เข้าสู่เซลล์ผ่านการจับกับตัวรับคาร์โบไฮเดรต เมื่อเข้าสู่เซลล์ โซ่ A จะดึงเบสอะดีนีนออกและเชื่อมกับไรโบโซมอล อาร์เอ็นเอ ส่งผลให้การสังเคราะห์โปรตีนถูกยับยั้งและท้ายที่สุดทำให้เซลล์ตาย จึงเป็นอันตรายอย่างยิ่งแม้จะได้รับอะบรินเพียงเล็กน้อย

ยังไม่มีความเห็นพ้องถึงระดับที่ทำให้มนุษย์เสียชีวิตหลังได้รับอะบรินทางปาก บางแหล่งอนุมานว่าการบริโภคอะบริน 0.1–1 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว หรือเมล็ดมะกล่ำตาหนูเพียงเมล็ดเดียวก็ทำให้เสียชีวิต แต่ข้อมูลนี้ยังไม่มีบันทึกเพียงพอ ขณะที่แหล่งอื่นประมาณค่าแอลดี 50 ของอะบรินระหว่าง 10–1000 ไมโครกรัม/กิโลกรัมน้ำหนักตัว ความรุนแรงของพิษอะบรินขึ้นอยู่กับวิธีได้รับสาร เช่น ทางปาก ทางจมูกและทางหลอดเลือด การสัมผัสอะบรินทางผิวหนังอาจก่อให้เกิดการระคายเคือง บวมแดงและพุพอง

อาการและอาการแสดง 
อาการหลังได้รับอะบรินขึ้นอยู่กับปริมาณและเส้นทางที่ได้รับ อาการอาจแสดงหลังได้รับหลายชั่วโมงจนถึงหลายวัน อาการแรกหลังสูดดมอะบรินอาจปรากฏใน 8 ชั่วโมง แต่โดยทั่วไปอยู่ที่ 18–24 ชั่วโมง ขณะที่ทางปากจะแสดงอาการอย่างรวดเร็ว แต่บางรายแสดงอาการ 5 วันหลังจากนั้น อาการต่อมาเกิดจากพิษที่ส่งผลต่อเซลล์ไต ตับ ต่อมหมวกไตและระบบประสาทส่วนกลาง

ทางจมูก 
ไม่กี่ชั่วโมงหลังสูดดมอะบริน อาการทั่วไป ได้แก่ ไข้ ไอ ระคายเคืองทางเดินหายใจ เจ็บหน้าอก ปอดบวมน้ำ คลื่นไส้ ส่งผลให้หายใจลำบาก ผู้ป่วยอาจมีผิวหนังเขียวอันเป็นสัญญาณของภาวะพร่องออกซิเจน จากนั้นผู้ป่วยจะมีอาการเหงื่อออกมาก ความดันโลหิตลดต่ำจนนำไปสู่ภาวะช็อกภายใน 36–72 ชั่วโมง

ทางปาก 
การรับอะบรินทางปากนำไปสู่อาการรุนแรงหลายอย่าง อาการแรกเริ่ม ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน เจ็บภายในปาก ลำคอและหลอดอาหาร ท้องร่วง กลืนลำบาก ปวดท้อง หลังจากนั้นผู้ป่วยอาจมีเลือดออกในทางเดินอาหาร อาเจียนเป็นเลือดหรือถ่ายเป็นเลือด ทำให้ความดันโลหิตต่ำและอวัยวะเสียหาย ส่งผลให้ผู้ป่วยง่วงซึม ปัสสาวะเป็นเลือด ชักและกระหายน้ำมาก จนนำไปสู่อวัยวะล้มเหลวหลายระบบ ช็อกเหตุของเหลวในร่างกายพร่อง ระบบไหลเวียนล้มเหลวและเสียชีวิต

การรักษา 
ปัจจัยสำคัญคือหลีกเลี่ยงการได้รับอะบริน หากได้รับพิษให้กำจัดออกจากร่างกายให้เร็วที่สุด การรักษามักเป็นการรักษาตามอาการเนื่องจากยังไม่มียาแก้พิษ มีการแนะนำการใช้ถ่านกัมมันต์เพื่อดูดซับพิษและการล้างท้องเมื่อได้รับอะบรินทางปากไม่นาน การรักษาด้วยออกซิเจน การจัดการทางเดินหายใจ การใช้เครื่องช่วยหายใจ การสังเกตอาการ การให้ยาทางหลอดเลือดดำและการให้อิเล็กโทรไลต์เป็นสิ่งสำคัญเช่นกัน มีการแนะนำให้ล้างด้วยน้ำเกลือเมื่อได้รับอะบรินทางดวงตา

อ้างอิง 

โปรตีนยับยั้งไรโบโซม
เลกติน
ชีวพิษจากพืช