ฤดูหนาวในประเทศไทย พ.ศ. 2559–2560

เมื่อวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2559 กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศเริ่มต้นฤดูหนาวอย่างเป็นทางการในประเทศไทย ในวันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2558 เนื่องจากลมระดับล่างเปลี่ยนเป็นลมตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือ และลมชั้นบนเปลี่ยนเป็นลมตะวันตก รวมถึงอุณหภูมิในภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือลดลงอยู่ในเกณฑ์อากาศเย็นต่อเนื่อง รวมทั้งมีปริมาณฝนในประเทศไทยตอนบนลดลง

สำหรับฤดูหนาวทางดาราศาสตร์ เป็นฤดูกาลทางดาราศาสตร์ เมื่อตำแหน่งของวงโคจรโลกรอบดวงอาทิตย์ เคลื่อนเข้าสู่จุดอายัน (จุดหยุด กล่าวคือจุดที่ดวงอาทิตย์โคจรไปถึงใต้สุดหรือเหนือสุด) และจุดวิษุวัต (กลางคืนและกลางวันมีเวลาเท่ากัน) สำหรับปีนี้ ฤดูหนาวทางดาราศาสตร์เริ่มต้นในวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2559 (วันอายันเดือนธันวาคม พ.ศ. 2559) และไปสิ้นสุดในวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2560 (วันก่อนวันวิษุวัตเดือนมีนาคม พ.ศ. 2560)

จนเมื่อวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2560 กรมอุตุนิยมวิทยาได้ออกประกาศการเข้าสู่ฤดูร้อนของประเทศไทย พ.ศ. 2560 โดยระบุว่าประเทศไทยได้เข้าสู่ฤดูร้อนแล้วเมื่อวันที่ 3 มีนาคม เนื่องจากมีอุณหภูมิสูงสุดสูงขึ้นและมีอากาศร้อนตอนกลางวัน รวมทั้งมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือได้เปลี่ยนเป็นลมตะวันออกเฉียงใต้หรือลมฝ่ายใต้ และฤดูร้อนจะไปสิ้นสุดประมาณกลางเดือนพฤษภาคม 2560 จึงถือว่าเป็นการสิ้นสุดฤดูหนาวลงอย่างเป็นทางการ

ภูมิหลัง 
ฤดูของประเทศไทยแบ่งเป็น 3 ฤดู คือ ฤดูร้อน (กลางเดือนกุมภาพันธ์ถึงกลางเดือนพฤษภาคม), ฤดูฝน (กลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม) และฤดูหนาว (กลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์) ซึ่งฤดูหนาวเริ่มขึ้นเมื่อมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดเข้าปกคลุมประเทศไทย โดยเริ่มต้นอากาศจะแปรปรวน ไม่แน่นอน อาจมีอากาศเย็น หรือฝนฟ้าคะนอง โดยเฉพาะภาคกลางตอนล่าง

มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือมีแหล่งกำเนิดจะบริเวณความกดอากาศสูงในซีกโลกเหนือแถบประเทศมองโกเลียและจีน ซึ่งจะพัดพาเอามวลอากาศเย็นและแห้งเข้ามาในประเทศไทย ทำให้ท้องฟ้าปลอดโปร่ง อากาศจะหนาวเย็นและแห้งโดยทั่วไปในประเทศไทยตอนบน แต่จะทำให้ภาคใต้มีฝนตกชุกเนื่องจากนำเอาความชื้นจากอ่าวไทยเข้าไปในพื้นที่

ในภาคกลาง, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือ อุณหภูมิจะแตกต่างกันมากในช่วงฤดูร้อนและฤดูหนาว ซึ่งในฤดูหนาวอุณหภูมิต่ำสุดในตอนเช้าจะอยู่เกณฑ์หนาวถึงหนาวจัดในเดือนธันวาคมถึงมกราคม ซึ่งอุณหภูมิอาจลดลงได้จนต่ำกว่าจุดเยือกแข็งในพื้นที่ที่มีภูมิประเทศเป็นเทือกเขาหรือยอดเขาสูงของภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ลมพื้นผิวโดยมากเป็นลมฝ่ายเหนือและลมตะวันออกเฉียงเหนือ ส่วนความชื้นสัมพัทธ์จะลดลงอย่างชัดเจน

อุณหภูมิต่ำที่สุดในประเทศไทยที่เคยวัดได้ในระหว่างปี พ.ศ. 2494 ถึง พ.ศ. 2558 คือ -1.4 องศาเซลเซียส ที่สถานีอากาศเกษตร (สกษ.) สกลนคร จังหวัดสกลนคร ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2517

ส่วนอุณหภูมิต่ำสุดของภาคอื่น ๆ มีดังนี้
ภาคเหนือวัดได้ 0.8 องศาเซลเซียส ที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2542 
ภาคกลางวัดได้ 5.2 องศาเซลเซียส ที่อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2536 
ภาคตะวันออกวัดได้ 7.6 องศาเซลเซียส ที่อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว เมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2506
ภาคใต้ฝั่งตะวันออกวัดได้ 6.4 องศาเซลเซียส ที่สถานีอากาศเกษตรหนองพลับ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2542
ภาคใต้ฝั่งตะวันตกวัดได้ 13.7 องศาเซลเซียส ที่อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง เมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2499
ส่วนกรุงเทพมหานครวัดได้ 9.9 องศาเซลเซียส ที่สถานีตรวจอากาศเฉลิมพระเกียรติ แขวงคลองเตย เขตคลองเตย เมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2498

การพยากรณ์ฤดูกาล 
วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2559 กรมอุตุนิยมวิทยาได้ออกประกาศ การคาดหมายลักษณะอากาศช่วงฤดูหนาวของประเทศไทย พ.ศ. 2559–2560 โดยกรมอุตุนิยมวิทยาคาดหมายว่า ฤดูหนาวในประเทศไทยตอนบนจะเริ่มต้นขึ้นในช่วงสัปดาห์ที่ 4 ของเดือนตุลาคม พ.ศ. 2559 และจะไปสิ้นสุดช่วงกลางเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 สำหรับอุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ยจะใกล้เคียงกับค่าปกติ (ที่ประมาณ 19–20°ซ) ซึ่งหนาวเย็นกว่าในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา โดยคาดว่าอุณหภูมิต่ำสุดของประเทศอยู่ที่ประมาณ 6–7°ซ อยู่ในบริเวณตอนบนของภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สำหรับกรุงเทพมหานครและปริมณฑลอุณหภูมิต่ำสุดจะอยู่ที่ 14–15°ซ โดยช่วงที่มีอากาศหนาวเย็นที่สุดจะอยู่ประมาณครึ่งหลังของเดือนธันวาคมถึงกลางเดือนมกราคม และบริเวณยอดภูเขา จะมีอากาศหนาวถึงหนาวจัดได้ และอาจเกิดน้ำค้างแข็งขึ้นได้

สำหรับภาคใต้ จะมีอากาศเย็นบริเวณตอนบนของภาค และมีฝนตกหนาแน่นในเดือนพฤศจิกายนและธันวาคม โดยเฉพาะชายฝั่งด้านตะวันออก ตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไป จะมีฝนตกหนักถึงหนักมากบางแห่ง และมีโอกาศได้รับผลกระทบจากพายุหมุนเขตร้อนด้วย อีกทั้งมีร่องมรสุมพาดผ่าน อาจทำให้เกิดน้ำท่วมฉับพลันได้

ส่วนมรสุม คาดว่าจะเป็นมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือปกคลุมตลอดช่วง

ต่อมาในวันที่ 26 ตุลาคม กรมอุตุนิยมวิทยาได้ออกการคาดหมายลักษณะอากาศช่วงฤดูหนาวของประเทศไทย พ.ศ. 2559–2560 ฉบับปรับปรุง

เหตุการณ์

เดือนตุลาคม 
วันที่ 30 ตุลาคม กรมอุตุนิยมวิทยาประกาศเริ่มต้นฤดูหนาวอย่างเป็นทางการ

เดือนพฤศจิกายน 
วันที่ 2 พฤศจิกายน อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ วัดอุณหภูมิได้ 8 องศาเซลเซียส ส่วนในตัวเมืองเชียงใหม่วัดได้ 22.1 องศาเซลเซียส และดอยอ่างขางวัดได้เฉลี่ย 16.2 องศาเซลเซียส และยังมีหมอกหนาบริเวณจุดชมวิวที่เป็นที่นิยมของดอยอินทนนท์ซึ่งสามารถสังเกตเห็นทะเลหมอกได้

บริเวณความกดอากาศสูงกำลังค่อนข้างแรง 4–11 พฤศจิกายน 
วันที่ 4 พฤศจิกายน กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศ "อากาศแปรปรวนบริเวณประเทศไทยตอนบน ฝนตกหนักบริเวณภาคใต้ และคลื่นลมแรงบริเวณอ่าวไทย" ฉบับที่ 1 โดยได้ระบุว่าความกดอากาศสูงกำลังค่อนข้างแรงจากประเทศจีนจะเข้าปกคลุมประเทศไทยตอนบนในระหว่างวันที่ 7–9 พฤศจิกายน ซึ่งจะทำให้มีฝนฟ้าคะนองและมีลมแรง จากนั้นอากาศจะเย็นลง 3–5 องศาเซลเซียส เริ่มจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ต่อด้วยภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกในระยะต่อไป
วันที่ 5 พฤศจิกายน กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศต่อมาในฉบับที่ 2 และ 3
วันที่ 6 พฤศจิกายน กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศฉบับที่ 4 และ 5 ตามมา จากนั้นในช่วงเย็นได้มีประกาศฉบับที่ 6 ออกมา โดยระบุว่า ความกดอากาศสูงกำลังค่อนข้างแรงได้แผ่ลงมาปกคลุมประเทศจีนตอนกลางแล้ว ซึ่งจะลงมาปกคลุมประเทศไทยตอนบนในวันที่ 7–11 พฤศจิกายน ทำให้มีฝนฟ้าคะนองในตอนแรก หลังจากนั้นอุณหภูมิจะลดลง 3–5 องศาเซลเซียส โดยเริ่มจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ แล้วจึงมาที่ภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกต่อไป
วันที่ 7 พฤศจิกายน กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศฉบับที่ 7, 8 และ 9 ต่อมาในประกาศฉบับที่ 10 กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ความกดอากาศสูงกำลังค่อนข้างแรงจากประเทศจีนได้ลงมาถึงภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนแล้ว โดยจะทำให้เกิดฝนฟ้าคะนอง ลมแรง จากนั้นอากาศจะเย็นลง 3–5 องศาเซลเซียส โดยมีผลกระทบกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือในวันที่ 7–8 พฤศจิกายน และมีผลกระทบกับภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกในวันที่ 8–10 พฤศจิกายน ส่วนภาคใต้มีฝนตกเพิ่มขึ้น คลื่นลมในอ่าวไทยมีกำลังแรง
วันที่ 8 พฤศจิกายน กรมอุตุนิยมวิทยาออกประเทศฉบับที่ 11, 12 และ 13 ต่อมาในช่วงดึก กรมอุตุฯ ได้ออกประกาศฉบับที่ 14 โดยระบุว่า ความกดอากาศสูงกำลังค่อนข้างแรงได้ปกคลุมอยู่บริเวณภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลางแล้ว โดยจะทำให้บริเวณดังกล่าวมีอากาศแปรปรวน มีฝนฟ้าคะนอง ลมแรงในตอนแรก จากนั้นอากาศจะเย็นลง โดยส่งผลกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือวันที่ 8–9 พฤศจิกายน ส่วนภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกมีผลกระทบในวันที่ 8–10 พฤศจิกายน ส่วนบริเวณภาคใต้มีฝนตกหนักบางแห่ง คลื่นลมในอ่าวไทยมีกำลังแรง
วันที่ 9 พฤศจิกายน กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศฉบับที่ 14, 15, 16 และ 17 ต่อมาในช่วงกลางดึกฉบับที่ 18 ระบุว่า ความกดอากาศสูงกำลังค่อนข้างแรงยังคงปกคลุมประเทศไทยตอนบนอยู่ ซึ่งจะทำให้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีฝนลดลง อากาศเย็นลง 2–4 องศาเซลเซียส ส่วนภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกยังคงมีฝนต่อไปในวันที่ 10 พฤศจิกายน หลังจากนั้นฝนจะลดลงและอากาศจะเย็นลงเล็กน้อย
วันที่ 10 พฤศจิกายน กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศฉบับที่ 19 และ 20 และในช่วงเย็นได้ออกประกาศฉบับที่ 21 โดยระบุว่า บริเวณความกดอากาศสูงยังคงปกคลุมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คาดว่าจะเข้าปกคลุมภาคเหนือและภาคกลางในช่วงกลางคืนวันเดียวกัน โดยจะทำให้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีฝนลดลง อุณหภูมิลดลงได้ 1–3 องศาเซลเซียส ส่วนภาคเหนือและภาคกลางยังคงมีฝนต่อไปในวันนี้ หลังจากนั้นฝนจะลดลงและอุณหภูมิจะลดลง 1–3 องศาเซลเซียส และยังมีการเตือนให้เกษตรกรระวังความเสียหายจากผลผลิตทางการเกษตร
วันที่ 11 พฤศจิกายน กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศฉบับที่ 22 และต่อมาได้ออกฉบับสุดท้าย โดยระบุว่าบริเวณความกดอากาศสูงกำลังปานกลางปกคลุมประเทศไทยตอนบน ทำให้บริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกมีฝนลดลง แต่ภาคเหนือยังมีฝนตกหนักบางแห่งบริเวณจังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ และตาก โดยอุณหภูมิจะลด 1–3 องศาเซลเซียส และมีอากาศเย็นในตอนเช้า

บริเวณความกดอากาศสูงกำลังค่อนข้างแรง 21–25 พฤศจิกายน 
วันที่ 22 พฤศจิกายน ดอยอินทนนท์วัดอุณหภูมิได้ 0 องศาเซลเซียส ทั้งยังเกิดเหมยขาบ ซึ่งเกิดขึ้นบริเวณยอดดอยและจุดชมวิวกิ่วแม่ปาน
วันที่ 24 พฤศจิกายน บริเวณความกดอากาศสูงกำลังค่อนข้างแรงปกคลุมอยู่บริเวณตอนบนของประเทศลาวและทะเลจีนใต้ ซึ่งกรมอุตุนิยมวิทยาคาดว่าจะปกคลุมภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยในวันเดียวกัน ทำให้อุณหภูมิลดลง 4–6 องศาเซลเซียส และปกคลุมภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกในวันถัดไป ขณะที่มีกระแสลมตะวันออกเคลื่อนผ่านภาคกลางและภาคเหนือตอนล่าง ทำให้มีอากาศแปรปรวน มีฝนฟ้าคะนอง

เดือนธันวาคม

เดือนมกราคม

เดือนกุมภาพันธ์

เดือนมีนาคม 
วันที่ 3 มีนาคม สิ้นสุดฤดูหนาว

สถิติอุณหภูมิต่ำที่สุด

อ้างอิง 

ภูมิอากาศไทย
ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2559
ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2560