รอยโรคของเซลล์ประสาทสั่งการส่วนบน

รอยโรคที่เซลล์ประสาทสั่งการบน () เป็นรอยโรคที่วิถีประสาทเหนือปีกหน้า (anterior horn) ของไขสันหลัง หรือเหนือนิวเคลียสประสาทสั่งการ (motor nuclei) ของประสาทสมอง
ในนัยตรงกันข้าม รอยโรคที่เซลล์ประสาทสั่งการล่างมีผลต่อใยประสาทที่ส่งจากปีกหน้าของไขสันหลังหรือจากนิวเคลียสประสาทสั่งการของประสาทสมองไปยังกล้ามเนื้อ

รอยโรคที่เซลล์ประสาทสั่งการบนเกิดในสมองหรือในไขสันหลังโดยเป็นผลของโรคหลอดเลือดสมอง, โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง, ความบาดเจ็บที่สมอง (traumatic brain injury), อัมพาตสมองใหญ่, atypical parkinsonism, multiple system atrophy และอะไมโอโทรฟิก แลเทอรัล สเกลอโรซิส

อาการ 
ความผิดปกติทางการทำงานของกล้ามเนื้อสามารถเรียกรวม ๆ ได้ว่าเป็นกลุ่มอาการ upper motor neuron syndrome
ซึ่งจะต่าง ๆ กันขึ้นอยู่กับตำแหน่งและขนาดของรอยโรค แต่อาจรวม
 กล้ามเนื้ออ่อนแรง ที่เรียกว่า pyramidal weakness
 การเคลื่อนไหวที่ควบคุมได้น้อยลง โดยเฉพาะก็คือเคลื่อนไหวช้า
 ภาวะหดเกร็ง (spasticity) เป็นการเปลี่ยนแปลงความตึงของกล้ามเนื้อโดยขึ้นอยู่กับความเร็วในการหดเกร็ง
 clasp-knife response เป็นอาการที่กล้ามเนื้อขัดขืนการขยับอวัยวะที่แพทย์ทำในเบื้องต้น แต่อยู่ดี ๆ ก็จะคลาย
 ดูเพิ่มที่ พยาธิวิทยาเนื่องกับ Golgi tendon reflex
 มีอาการ Babinski sign คือนิ้วโป้งเท้าจะงอขึ้น (ไปทางหน้าแข้ง) แทนที่จะงอลง (ไปทางใต้เท้า) เมื่อกระตุ้นฝ่าเท้าอย่างสมควร การมีอาการนี้ผิดปกติในผู้ใหญ่ เพราะรีเฟล็กซ์ฝ่าเท้า (plantar reflex) ที่ปกติจะงอนิ้วเท้าทั้งหมดลง แต่เมื่อผิดปกติคือมีอาการนี้ นิ้วโป้งจะงอขึ้นแต่นิ้วอื่น ๆ จะงอลง อาการผิดปกติในผู้ใหญ่นี้เป็นเรื่องปกติในทารกแรกเกิดจากตั้งแต่คลอดจนถึงอายุ  แต่ถ้ายังมีหลังจากนั้น จัดว่าเป็นอาการของรอยโรคของเซลล์ประสาทสั่งการบนที่ไม่จำเพาะเจาะจง
 ดูเพิ่มที่ รีเฟล็กซ์ฝ่าเท้า
 การมี stretch reflex หรือ deep tendon reflex (DTR) ที่เพิ่มขึ้น
 Pronator drift คือ เมื่อหมอให้คนไข้ยืดแขนทั้งสองออกทางด้านหน้าในระดับไหล่โดยแบมือขึ้นแล้วให้คงท่าไว้อย่างนั้น ถ้าไม่สามารถทำได้ ก็จัดว่ามีอาการนี้

Corticospinal/pyramidal tract 

มีลำเส้นใยประสาทที่ส่งไปจากสมองไปยังปีกหน้าของไขสันหลัง เพื่อควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกายด้วยกล้ามเนื้อโครงสร้างอันอยู่ใต้อำนาจจิตใจ
แหล่งกำเนิดอยู่ที่เปลือกสมองส่วนสั่งการปฐมภูมิ (primary motor cortex) ซึ่งส่งเส้นประสาทไปทาง corona radiata ไปรวมกันที่ internal capsule ก่อนจะข้ามแนวกลางไปยังสมองซีกตรงข้ามที่ medullary pyramids ในก้านสมองส่วนท้าย แล้วดำเนินลงไปตามไขสันหลังไปจบลงที่เซลล์ประสาทสั่งการล่างในปีกหน้าของไขสันหลังคือที่ anterior grey column

วินิจฉัย 

เมื่อตรวจร่างกาย หมอจะตรวจอาการปัญหาทางระบบประสาทโดยเช็ค
 การทรงตัวและการทำงานประสาน
 การเคลื่อนไหว
 การได้ยิน การพูด และสายตา
 ความจำและสมาธิ

การตรวจเพื่อวินิจฉัย 
 การตรวจการนำกระแสประสาทของประสาท (nerve conduction study)
 การเจาะน้ำไขสันหลัง
 การตัดเยื่อประสาทออกตรวจ

การรักษา

ดูเพิ่ม 
 เซลล์ประสาทสั่งการบน
 เซลล์ประสาทสั่งการล่าง
 รอยโรคที่เซลล์ประสาทสั่งการล่าง

เชิงอรรถ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

ความผิดปกติทางประสาทวิทยา