ลัทธิเต๋า

ลัทธิเต๋า หรือ ศาสนาเต๋า ( Dàojiao; ) เป็นปรัชญาและศาสนาที่มีต้นกำเนิดในประเทศจีน เน้นการใช้ชีวิตกลมกลืนกับเต๋า ซึ่งเป็นแนวคิดหลักในสำนักปรัชญาจีนส่วนใหญ่ แต่ในศาสนาเต๋า เต๋าหมายถึงต้นกำเนิด แบบแผน และสารัตถะของสรรพสิ่ง ไม่เน้นเรื่องพิธีกรรมซับซ้อนและระเบียบสังคมอย่างลัทธิขงจื๊อ แม้ลัทธิเต๋าในแต่ละนิกายจะมีคำสอนด้านจริยธรรมแตกต่างกัน แต่โดยทั่วไปเน้นหลักการเดียวกันคือ "อู๋เว่ย" หรือ ความไร้เจตนา ความเป็นธรรมชาติ และความเรียบง่าย กับสมบัติสามประการ ได้แก่ 慈  ความเมตตา 儉 ความมัธยัสถ์ และ 不敢為天下先 ความอ่อนน้อมถ่อมตน

ศาสนาเต๋ากำเนิดขึ้นราวศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสต์ศักราช โดยรับแนวคิดทางจักรวาลวิทยาจากสำนักยินหยาง และแนวปฏิบัติตนให้สอดคล้องกับวัฏจักรของธรรมชาติตามคัมภีร์อี้จิง ต่อมาใช้เต้าเต๋อจิงของเล่าจื๊อและคัมภีร์จวงจื๊อเป็นคัมภีร์หลักประจำศาสนา ถึงสมัยราชวงศ์ฮั่น ลัทธิเต๋าในจ๊กก๊กเริ่มมีองค์กรและพิธีกรรมเป็นระบบ จนถึงปัจจุบันศาสนาเต๋าแบ่งเป็น 2 นิกายหลักคือ สำนักฉวนเจินและสำนักเจิ้งอี หลังสมัยของเล่าจื๊อและจวงจื๊อ มีการจัดสารบบวรรณกรรมศาสนาเต๋าต่าง ๆ จนได้เป็นคัมภีร์เต้าจั้งและพิมพ์เผยแพร่ตามรับสั่งของจักรพรรดิจีน และเป็นศาสนาประจำชาติจีนมาตลอดจนหลังคริสต์ศตวรรษที่ 17 จึงไม่ได้อยู่ในอุปถัมภ์ของราชสำนัก

ปัจจุบัน ศาสนาเต๋าเป็นหนึ่งในห้าศาสนาที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการในประเทศจีนและประเทศไต้หวัน แม้ศาสนานี้จะไม่แพร่หลายนอกประเทศจีนนัก แต่ก็พบว่ามีศาสนิกชนจำนวนหนึ่งในฮ่องกง มาเก๊า และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

หลักคำสอน

จริยศาสตร์
หัวข้อทางจริยศาสตร์หลักของคัมภีร์เต้าเต๋อจิงของเล่าจื๊อและคัมภีร์จวงจื๊อ พุ่งเน้นความสนใจไปที่สภาวะ "อู๋เหวย" ได้แก่ ความเป็นธรรมชาติ ความเรียบง่าย ไม่ขัดเกลา และความเป็นอิสระจากแรงปรารถนา

เต๋า และเต๋อ
เต๋า () หมายถึง "มรรคา" ซึ่งสื่อความหมายในแง่ของวิถีทาง และหลักการ โดยในลัทธิเต๋า "มรรคา" หรือ 道 หมายถึงสิ่งที่เป็นธรรมชาติ เกิดมีขึ้นเอง เป็นนิรันดร์ ไร้ชื่อเรียกขาน และไม่สามารถอธิบายได้ สิ่งนี้เป็นทั้งจุดเริ่มต้นของสรรพสิ่ง และเป็นวิถีที่ทุกสรรพสิ่งดำเนินไปตาม. เต๋าได้รับการเรียกขานว่าเป็น "การไหลไปของเอกภพ", เป็น "มโนทัศน์ที่จำเป็นด้วยเหตุผลเชิงภววิทยา" (conceptually necessary ontological ground) หรือ "การสาธิตให้ปรากฏโดยธรรมชาติ"  นอกจากนี้ "เต๋า" ยังหมายถึงสิ่งที่แต่ละบุคคลและแต่ละสิ่งมีแผ่ซ่านอยู่ภายใน (อัพภันตรภาพ หรือ immanence) ตนเอง

การภวนาและดำรงตนอยู่ในวิถีแห่งเต๋าย่อมทำให้เกิดผลประเสริฐเรียกว่า "เต๋อ" () ซึ่งหมายถึงคุณธรรม หรือพลัง

อู๋เหวย
()

อ้างอิง

หนังสืออ่านเพิ่ม 
 Kirkland, Russell. Taoism: The Enduring Tradition. London and New York: Routledge, 2004.
 Kohn, Livia. The Taoist Experience: An Anthology (Albany: SUNY Press, 1993).
 Komjathy, Louis. Handbooks for Daoist Practice. 10 vols. Hong Kong: Yuen Yuen Institute, 2008.
 Miller, James. Daoism: A Short Introduction (Oxford: Oneworld Publications, 2003). ISBN 1-85168-315-1
 Saso, Michael R. Taoism and the Rite of Cosmic Renewal (2nd ed., Washington State University Press, 1990). ISBN 978-0-87422-054-4
 Sivin, Nathan. Chinese Alchemy: Preliminary Studies (Cambridge: Harvard University Press, 1968)
 Sommer, Deborah. Chinese Religion: An Anthology of Sources (Oxford University Press, 1995) ISBN 0-19-508895-6
 Welch, H. and Seidel, A., Facets of Taoism (Yale University Press, 1979)
 Daoism entry from the Center for Daoist Studies 

Popular (non-academic) interpretations of Taoism

 Dyer, Wayne. Change Your Thoughts, Change Your Life: Living the Wisdom of the Tao (Hay House, 2007). ISBN 978-1-4019-1750-0
 Hoff, Benjamin. The Tao of Pooh (Penguin, 1983). ISBN 978-0-14-006747-7
 Wilde, Stuart. Infinite Self: 33 Steps to Reclaiming Your Inner Power (Hay House, 1995). ISBN 978-1-56170-349-4
 Taoism Virtual Library
 Taoist Texts at the Internet Sacred Text Archive
 Patheos Library - Taoism
 Taoism Initiation Page

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เอกสารต้นฉบับของเต๋าเต็กเก็ง (สำเนียงจีนกลางคือ เต้าเต๋อจิง) จากวิกิซอร์ซ 
 กระดานสนทนาเต๋า 

 
ก่อตั้งในศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล