ปลาข้าวเม่า

สำหรับปลาข้าวเม่าที่เป็นปลาซิวหรือปลาแปบ ดูที่: ปลาข้าวเม่า (ปลาซิว)

ปลาข้าวเม่า () เป็นสกุลของปลาน้ำจืดในวงศ์ปลาแป้นแก้ว (Ambassidae) ใช้ชื่อสกุลว่า Parambassis (/พา-แรม-บาส-ซิส/) ปลาในสกุลนี้มีเกล็ดค่อนข้างเล็ก มีเกล็ดบนเส้นข้างลำตัวประมาณ 40-60 แถว บนกระดูกแก้มมีเกล็ด 4-7 แถว ไม่มีฟันที่ปลายลิ้น กระดูกแก้ม 2 ชิ้นที่อยู่ใกล้ตามีขอบจักเป็นฟันเลื่อย ลำตัวบางใส ครีบทุกครีบใส ในบางชนิดอาจมีตัวเป็นสีสันต่าง ๆ 

ชอบอยู่รวมกันเป็นฝูง กิน แมลงและแพลงก์ตอนสัตว์ และสัตว์น้ำขนาดเล็กรวมทั้งตะไคร่น้ำเป็นอาหาร  พบกระจายพันธุ์ตั้งแต่อนุทวีปอินเดีย, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จนถึงอินโดนีเซีย และออสเตรเลีย มีขนาดโดยเฉลี่ยประมาณ 2-7 เซนติเมตร โดยชนิดที่ใหญ่ที่สุด พบในออสเตรเลีย คือ P. gulliveri ที่มีขนาดใหญ่ได้ถึงเกือบ 30 เซนติเมตร นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม

เป็นปลาที่ใช้บริโภคกันในท้องถิ่น ซึ่งชาวประมงจะนิยมจับกันในเวลากลางคืน โดยใช้แสงไฟจากนีออนล่อให้ขึ้นมากินแมลงที่มาเล่นไฟเหนือน้ำ โดยจะจับได้ทีละมาก ๆ  โดยในภาษาไทยจะเรียกปลาในสกุลนี้รวม ๆ กันว่า "แป้น", "แป้นแก้ว", "แว่น", "คับข้อง" หรือ "ขี้ร่วง" ในบางท้องถิ่น

การจำแนก 
พบทั้งหมด 17 ชนิด 
 Parambassis alleni (Datta & Chaudhuri, 1993)
 Parambassis altipinnis Allen, 1982
 Parambassis apogonoides (Bleeker, 1851) 
 Parambassis bistigmata Geetakumari, 2012
 Parambassis confinis (Weber, 1913) 
 Parambassis dayi (Bleeker, 1874)
 Parambassis gulliveri (Castelnau, 1878)
 Parambassis lala (Hamilton, 1822) 
 Parambassis macrolepis (Bleeker, 1856)
 Parambassis pulcinella Kottelat, 2003
 Parambassis ranga (Hamilton, 1822) 
 Parambassis siamensis (Fowler, 1937)
 Parambassis tenasserimensis Roberts, 1994
 Parambassis thomasi (Day, 1870) 
 Parambassis vollmeri Roberts, 1995
 Parambassis waikhomi Geetakumari & Basudha, 2012
 Parambassis wolffii (Bleeker, 1850)

และชนิดที่สูญพันธุ์ไปแล้วตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์
 Parambassis goliath †
Parambasis paleosiamensis †

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 จาก Fishbase.org

วงศ์ปลาแป้นแก้ว
Parambassis