โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย (จิรประวัติ) นครสวรรค์

โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย (จิรประวัติ) นครสวรรค์ (; อักษรย่อ: ส.ก.จ., S.K.J.) เป็นโรงเรียนในจังหวัดนครสวรรค์ หนึ่งในสถาบันสวนกุหลาบวิทยาลัย ทั้ง 11 สวน โดยบริหารจัดการภายใต้ธรรมนูญการศึกษาแห่งสถาบันสวนกุหลาบ ทั้งยังมีกรีฑาสวนกุหลาบสัมพันธ์ และงานชุมนุมลูกเสือ - เนตรนารี สวนกุหลาบสัมพันธ์ ซึ่งจัดขึ้นร่วมกับโรงเรียนในเครือสวนกุหลาบวิทยาลัย เป็นประจำทุกปี โดยแต่ละโรงเรียนจะผลัดกันเป็นเจ้าภาพ

ประวัติ 
เดิมเป็นโรงเรียนสังกัดกองทัพบก  โดยมีมณฑลทหารบกที่ 4 ดูแลและบริหาร  ทั้งนี้  เนื่องจากต้องการให้การช่วยเหลือด้านการศึกษาแก่บุตรหลานทหารในค่ายจิรประวัติ  โดยทำการสอนที่บ้านพักนายทหารระดับเสนาธิการ ต่อมาได้ขยายกิจการโดยจัดทำเป็นโรงเรียนเปิดทำการสอน  ณ  บริเวณที่ตั้งวิหารหลวงพ่อขาวในปัจจุบัน  (ใกล้บ้านพักผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่  31  ในปัจจุบัน)  โดยใช้ชื่อว่าโรงเรียนทหารสงเคราะห์  เปิดการเรียนการสอนในระดับประถมศึกษา  แต่การเรียนการสอนไม่ต่อเนื่อง  เนื่องจากอยู่ในภาวะสงครามโลก  ครั้งที่ 2

เมื่อสิ้นสุดสงครามโลก ได้ย้ายกิจการโรงเรียนมาตั้งที่แห่งใหม่เพราะมีนักเรียนเพิ่มมากขึ้น ตามความต้องการของชุมชน โดยใช้ที่ตั้ง ณ แผนกการฝึกกำลังสำรองในปัจจุบัน (ศูนย์การฝึกนักศึกษาวิชาทหาร มณฑลทหารบกที่ 31) ใช้ชื่อโรงเรียนว่า โรงเรียนกองทัพบกอุปถัมภ์ ให้อยู่ในความดูแล มณฑลทหารบกที่ 4 โดยให้สวัสดิการมณฑลทหารบกที่ 4 เป็นผู้บริหารและเปลี่ยนชื่อโรงเรียนเป็น โรงเรียนจิรประวัติวิทยาคม ตามชื่อค่ายจิรประวัติ เป็นเกียรติแก่ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช ซึ่งพระองค์ทรงเป็นต้นราชสกุล "จิรประวัติ" เปิดทำการสอนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาจนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เป็นแบบสหศึกษา นักเรียนชายและหญิงใส่เสื้อสีขาว กระโปรงและกางเกงเป็นสีเขียวทหาร ปักอักษรย่อ จ.ป.

ปี พ.ศ. 2517 พลตรีเยี่ยม อินทรกำแหง ผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 4 (ยศและตำแหน่งขณะนั้น) มีความประสงค์จะให้โรงเรียนจิรประวัติวิทยาคม เป็นโรงเรียนที่มีการบริหารจัดการด้านการศึกษาอย่างสมบูรณ์  เพราะมีนักเรียนเพิ่มมากขึ้นจากเดิมมาก จึงได้โอนกิจการโรงเรียนจิรประวัติวิทยาคม จากกองทัพบกไปสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ โดยมี นายสายยนต์ เอี่ยมประสงค์ เป็นอาจารย์ใหญ่ ซึ่งยังคงใช้ชื่อโรงเรียนว่า  โรงเรียนจิรประวัติวิทยาคม เช่นเดิม แต่เปลี่ยนสีกางเกงและกระโปรงเป็นสีดำ นักเรียนปักอักษรย่อ จ.ว. เปิดทำการสอนตั้งแต่ระดับชั้นประถมศึกษา จนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และให้ลดชั้นประถมศึกษาไปทุกปี จนเหลือเฉพาะระดับชั้นมัธยมศึกษา โดยทำการมอบโรงเรียนอย่างเป็นทางการเมื่อ วันที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2517 นายสำเนาว์ สินาคม เป็นผู้ประสานงาน นายประจวบ คำบุญรัตน์ เป็นตัวแทนของกระทรวงศึกษาธิการ เป็นผู้รับมอบ ต่อมากองทัพบกได้มอบที่ดินให้กับโรงเรียน จำนวน 100 ไร่ โดยใช้เป็นสถานที่ตั้งปัจจุบัน (เดิมคือสนามม้า) ให้เป็นที่ตั้งของโรงเรียนจิรประวัติวิทยาคม ซึ่งเปิดทำการสอนตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จนถึงชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย  

เพื่อเป็นการสืบสานพระราชปณิธานของ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงมีพระราชประสงค์ให้การศึกษาแก่ประชาชนทุกหมู่เหล่าอย่างทั่วถึง โรงเรียนจิรประวัติวิทยาคม ในสมัยของ ดร.กอบกิจ ส่งศิริ   จึงขอเข้าเป็น 1 ในเครือ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ลำดับที่ 9 โดยใช้ชื่อว่า โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย (จิรประวัติ) นครสวรรค์ ทั้งนี้ได้มองเห็นความเชื่อมต่ออันเป็นรากเหง้าทางการศึกษาอย่างแท้จริง เพราะแม้ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช ซึ่งเป็นพระราชโอรสของ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กับ เจ้าจอมมารดาทับทิม ก็ทรงเคยศึกษาอยู่ ณ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ตามปรากฏหลักฐานเลขประจำพระองค์ 001 และทรงเป็น 1 ใน 18 ศิษย์เก่าดีเด่นสวนกุหลาบวิทยาลัย พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พระราชทานบรมราชานุญาตประกาศชื่อ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย (จิรประวัติ) นครสวรรค์ เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2550 นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณและเกียรติประวัติอย่างยิ่งต่อพสกนิกรชาวนครสวรรค์ อย่างหาที่สุดมิได้

สัญลักษณ์ประจำโรงเรียน 

 ตราประจำโรงเรียน ตราประจำโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย (จิรประวัติ) นครสวรรค์ เป็นตราประจำโรงเรียนในเครือสวนกุหลาบทั้งหมด โดยเป็นตราของโรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ได้พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้พระมหาปรมาภิไธยย่อ "จปร." ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 กลับมาบรรจุในตราประจำโรงเรียนอีกครั้งหนึ่ง หลังมีการเปลี่ยนแปลงตราประจำโรงเรียนมาแล้ว 4 แบบ นับแต่มีการก่อตั้งโรงเรียนในปี พ.ศ. 2425 เป็นต้นมา มีลักษณะของตราเป็นรูปหนังสือ ที่บริเวณหน้าปกได้ประดิษฐาน พระปรมาภิไทยย่อ จ.ป.ร. และมี พระเกี้ยวยอด อยู่ด้านบน ในหนังสือ มีขนนก ดินสอ ไม้บรรทัด ด้านขวามีช่อกุหลาบ 4 ดอก อันหมายถึงหัวใจนักปราชญ์ คือ สุ จิ ปุ ริ หรือ ฟัง พูด อ่าน เขียน ด้านล่างซ้ายของ หนังสือมี ริบบิ้น ผูกอยู่ที่ก้านกุหลาบมีข้อความอยู่ที่ริบบิ้น เขียนว่า “โรงเรียนหลวงสวนกุหลาบ” ด้านบน ปรากฏมีปรัชญาและคติพจน์ “สุวิชาโน ภว โหติ” ด้านล่างมีคำแปลว่า “ผู้รู้ดีเป็นผู้เจริญ”

 อักษรย่อ ส.ก.จ. สำหรับเครื่องแบบนักเรียนทุกชั้นปี อักษรย่อ ส.ก. สีกรมท่าหรือน้ำเงินเข้ม ประดับบริเวณอกข้างขวา

 ตราเสมาชมพู-ฟ้า สำหรับเครื่องแบบนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย ตราสัญลักษณ์เป็นด้ายปักรูปทรงใบเสมาสีชมพู-ฟ้าอย่างละครึ่ง ประดับเหนืออักษรย่อโรงเรียน ส.ก.จ. บริเวณอกข้างขวา

 หลวงพ่อสวนกุหลาบ เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย  เป็นพระพุทธรูปที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้าง พระราชทานเป็นพระพุทธรูปประจำโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร เมื่อครั้งเป็นโรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ ซึ่งรัชกาลที่ 5 ทรงพระมหากรุณาธิคุณให้ตั้งชื่อเป็นครั้งที่พระตำหนักสวนกุหลาบ ในพระบรมมหาราชวัง เมื่อ พ.ศ. 2424 เข้าใจว่าเมื่อโรงเรียนย้ายออกมาตั้งภายนอก พระบรมมหาราชวัง หลวงพ่อสวนกุหลาบคงได้เป็นพระพุทธรูปประจำโรงเรียนต่อมา โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ สวนกุหลาบวิทยาลัย สมุทรปราการ ในฐานะโรงเรียนน้องได้ถือให้ความเคารพบูชาหลวงพ่อสวนกุหลาบ เช่นเดียวกับโรงเรียนพี่ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย

 พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นพระบรมรูปประทับยืนเต็มพระองค์ ขนาดหนึ่งเท่าครึ่งของพระองค์จริง ฉลองพระองค์ชุดสากล พระหัตถ์ซ้ายถือธารพระกร พระหัตถ์ขวาถือพระมาลา ความสูง 267 เซนติเมตร น้ำหนักประมาณ 800 กิโลกรัม รมสีเนื้อมันปู หรือสีเม็ดมะขามสุก บนแผ่นจารึกที่ฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ อัญเชิญตราพระปรมาภิไธยย่อ จปร ไว้เหนือข้อความดังต่อไปนี้ :-

 ต้นกัลปพฤกษ์ คือ ต้นไม้ประจำโรงเรียน เป็นต้นไม้ที่เป็นสัญลักษณ์แห่งชัยชนะ

 ดอกกุหลาบ พันธุ์จุฬาลงกรณ์ คือ ดอกไม้ประจำโรงเรียน ดอกกุหลาบพันธุ์หนึ่ง ไม่มีหนามที่ลำต้น มีขนาดดอกที่ใหญ่มาก เกือบครึ่งหนึ่งของใบหน้าคน สีชมพู และมีกลิ่นหอมจัด เกิดการการเพาะพันธุ์ของชาวยุโรปผู้หนึ่ง และชาวยุโรปผู้นั้นได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาต ตั้งชื่อกุหลาบงามพันธุ์ที่เขาผสมขึ้นใหม่ว่า “King of Siam” ซึ่งเป็นดอกกุหลาบที่โปรดของพระราชชายาเจ้าดารารัศมี และทรงถวายนามกุหลาบนั้นว่า กุหลาบจุฬาลงกรณ์

 คำขวัญประจำโรงเรียน รักษ์ศักดิ์ศรี มีคุณธรรม นำวิชาการ สืบสานงานพระราชดำริ

 คติพจน์ประจำโรงเรียน "สุวิชาโน ภวํ โหติ" (อ่านว่า "สุ-วิ-ชา-โน-พะ-วัง-โห-ติ") แปลว่า "ผู้รู้ดี เป็นผู้เจริญ"
 ผู้รู้ดี คือ ผู้รู้และเข้าใจในสิ่งต่างๆ ได้ดี คือรู้อ่าน รู้คิด รู้เท่าทัน รู้ความและรู้คุณ
 ผู้เจริญ คือผู้ที่เจริญด้วย ความประพฤติดี ดีพร้อมทั้งกาย วาจา และใจ กระทำแต่สิ่งที่ดีงาม สร้างสรรค์คำนึงถึงผลประโยชน์ ส่วนรวมมากกว่าส่วนตัว

 เอกลักษณ์โรงเรียน เป็นเลิศทางวิชาการและความเป็นผู้นำ (Academic Excellence and Leadership)
 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน (High Academic Achievement)
 มีความสามารถในการแข่งขั้นทั้งในประเทศและต่างประเทศ (Achievement in International Competition)
 กิจกรรมเด่น (Outstanding Student Activities)

 อัตลักษณ์โรงเรียน ลูกชาวสวนกุหลาบ หมายถึง นักเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยที่ได้รับการปลูกฝังให้มีคุณลักษณะในด้านการเป็นผู้นำ ดูแลเอาใจใส่บุคคลรอบข้างตามบทบาทหน้าที่ อันควรมีตัวชี้วัดแห่งความสำเร็จ ดังต่อไปนี้
 เป็นผู้นำ หมายถึง ลักษณะที่แสดงถึงการเป็นผู้กล้าแสดงออกในการพูด การกระทำที่ถูกต้องจนเป็นแบบอย่างให้ผู้อื่น
 รักเพื่อน หมายถึง ลักษณะที่แสดงถึงความมีน้ำใจต่อเพื่อน มีความสามัคคีในหมู่คณะ ไม่ทอดทิ้งกันในยามยาก รู้จักทะนุถนอมน้ำใจ ให้อภัยซึ่งกันและกัน
 นับถือพี่ หมายถึง ลักษณะที่แสดงออกถึงการมีสัมมาคารวะรุ่นพี่ผู้อาวุโสกว่า รับฟังคำแนะนำอย่างมีเหตุผล ยึดคุณลักษณะที่ถูกต้องของรุ่นพี่เป็นแบบอย่าง
 เคารพครู หมายถึง ลักษณะที่แสดงออกถึงการตระหนัก ในคุณค่าของการประสิทธิ์ประสาทวิชาความรู้กตัญญูรู้คุณ อ่อนน้อมถ่อมตนต่อครูบาอาจารย์ เชื่อฟังคำสั่งสอนอย่างนอบน้อม
กตัญญูพ่อแม่ หมายถึง ลักษณะที่แสดงออกถึง ความสำนึกในพระคุณบุพการี และตอบแทนด้วยความซาบซึ้งใจ ปฏิบัติตนเป็นลูกที่ดีสม่ำเสมอ
 ดูแลน้อง หมายถึง ลักษณะที่แสดงออกถึงความโอบอ้อมอารีต่อรุ่นน้อง ให้คำแนะนำในยามที่น้องเกิดปัญหา ดูแลด้วยความเต็มใจ โดยไม่หวังผลตอบแทน
 สนองคุณแผ่นดิน หมายถึง การปฏิบัติตน เพื่อเป็นประโยชน์ของส่วนรวม อันได้แก่ ทำงานเพื่อชุมชน เพื่อแผ่นดิน และเพื่อประเทศชาติ

“ลูกชาวสวนกุหลาบ” เป็นผู้นำ รักเพื่อน นับถือพี่ เคารพครู กตัญญูพ่อแม่ ดูแลน้อง สนองคุณแผ่นดิน เป็นอัตลักษณ์ของโรงเรียน “ลูกชาวสวนกุหลาบ” หมายถึง นักเรียนโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยที่ได้รับการปลูกฝังให้เป็นเป็นเลิศด้านคุณธรรม เป็นผู้นำที่มีคุณภาพ มีความสามารถทางวิชาการ มีวินัย ใส่ใจในระบอบประชาธิปไตย ยึดมั่นในสถาบันแห่งชาติ ไม่ละเลยในประโยชน์ส่วนรวม เอื้ออาทรต่อกันด้วยความรักความสามัคคี ประจักษ์ในพระคุณครู ร่วมเชิดชูเกียรติภูมิแห่งสวนกุหลาบ “เป็นผู้นำ รักเพื่อน นับถือพี่ เคารพครู กตัญญูพ่อแม่ ดูแลน้อง” เป็นคำโปรย ช่วยให้จดจำได้ง่าย ต้องใส่ความเป็นสวนกุหลาบด้วยความภาคภูมิใจในเรื่องราวต่างๆ ของ “สวนกุหลาบฯ” เมื่อสิ่งต่างๆ สะสมอยู่ในตัวจึงจะเป็น “ลูกชาวสวนกุหลาบ” ที่สมบูรณ์

 เพลงประจำโรงเรียน
เพลงประจำโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ประพันธ์ขึ้นตามพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว คำร้องโดย หม่อมราชวงศ์เลื่อน สิงหรา ผู้เรียบเรียงคือ สุวัฒน์ เทียมหงษ์ ทำนองจากเพลงแขกต่อยหม้อ อัตราจังหวะสองชั้น เป็นเพลงไทยเดิมที่ใช้ประกอบการแสดง ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา มีจังหวะการเอื้อนทำนองโดยเฉพาะ โดยเพลงนี้ได้ขับร้องครั้งแรกในงานรื่นเริงประจำปีพ.ศ. 2471 รู้จักกันในชื่อ บรรดาเรา และมีเพลงอื่นๆ อีกดังต่อไปนี้

 บรรดาเรา
 มาร์ชสวนกุหลาบ
 มาร์ชชมพูฟ้า
 กลิ่นกุหลาบ
 กุหลาบคืนสวน

 กุหลาบที่ไม่เคยโรย
 จากแดนสวน
 ชมพู-ฟ้า อาลัย
 ชมพู-ฟ้า คู่ใจ
 วันสมานมิตร

 สู่แดนสวน
 หอมกลิ่นกุหลาบ
 จตุรมิตร
 ร้อยสิบปีที่เรารอคอย
 วันดอกกุหลาบ

 สีประจำโรงเรียน ชมพู - ฟ้า
  สีชมพู เป็นสีประจำวันพระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งตรงกับวันอังคาร ความหมายของสีชมพู คือ ความสุภาพอ่อนหวาน อ่อนโยน นอบน้อมเป็นสีแห่งความรัก ความเอื้อเฟื้อที่มีต่อบุลคลทั่วไป เป็นสีแห่งความเมตตา
  สีฟ้า เป็นสีประจำนพระราชสมภพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ซึ่งตรงกับวันศุกร์ ความหมายของสีฟ้า คือ ความเข้มแข็งอดทน ความกล้าหาญ ความเสียสละเป็นสีของท้องฟ้าที่มีอาณาเขตกว้างใหญ่ ไพศาลไม่มีที่สิ้นสุด เป็นสีแห่งจักรวาล
  สีชมพู-ฟ้า จึงมีความหมายถึง องค์ผู้พระราชทานกำเนิดโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และพระบรมราชินีนาถ ทั้งยังหมายถึง เป็นแหล่งที่มีความรัก ความสามัคคี ของผู้ที่มีความดีงาม มีความนึกคิดที่สูงส่ง

รายนามผู้บริหาร

โรงเรียนจิรประวัติวิทยาคม

โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย (จิรประวัติ) นครสวรรค์

สถาบันสวนกุหลาบ 
ปัจจุบันโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยมีสถานศึกษาในเครือที่ใช้ชื่อ “สวนกุหลาบวิทยาลัย” ในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทยทั้งหมด 11 แห่ง มีการสร้างพันธกิจสำคัญร่วมกันขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาโดยการบริหารจัดการขององค์กรเครือข่ายสวนกุหลาบ สร้างบรรทัดฐานการเรียนการสอนทั้ง 11 แห่งให้ไปในทิศทางเดียวกัน ได้แก่

ดูเพิ่ม        
 โรงเรียนในเครือสวนกุหลาบวิทยาลัย
 รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครสวรรค์

อ้างอิง  

สวนกุหลาบ
จิรประวัติ นครสวรรค์
สถาบันสวนกุหลาบ