กฎหมายปกครอง

กฎหมายปกครอง (; ฝรั่งเศส: droit administratif  ; เยอรมัน: Verwaltungsrecht) หมายถึง กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับฝ่ายปกครอง การดำเนินกิจกรรมทางปกครอง รวมทั้งการควบคุมตรวจสอบการดำเนินกิจกรรมทางปกครอง ตลอดจนการกำหนดหลักเกณฑ์ซึ่งระบุความสัมพันธ์ระหว่างฝ่ายปกครองกับประชาชนด้วย กฎหมายที่ให้อำนาจทางปกครองแก่หน่วยงานทางปกครองและเจ้าหน้าที่ใช้อำนาจทางปกครอง
กฎหมายปกครองมีลักษณะพิเศษคือผู้ที่ใช้อำนาจหรือออกคำสั่งทางปกครองได้ต้องเป็นหน่วยงานทางปกครองและเจ้าหน้าที่เท่านั้น
จะมีข้อยกเว้นก็ในกรณีที่ผู้ใช้อำนาจทางปกครองนั้นไม่ใช่บุคคลที่กล่าวมาแล้ว แต่เบื้องต้นจะใช้อำนาจทางปกครองได้ต้องเป็นบุคคลที่ได้รับมอบหมายให้ใช้อำนาจทางปกครองได้เป็นกรณีไป เช่น บุคคลที่ได้รับสัญญาทางปกครองกับรัฐ และเมื่อมีกรณีพิพาทขึ้นจะต้องนำคดีเข้าสู่ศาลปกครอง ซึ่งคู่พิพาทจะต้องเป็นคู่กรณีดังต่อไปนี้ คือ หน่วยงานทางปกครอง หน่วยงานทางปกครองเจ้าหน้าที่ กับหน่วยงานทางปกครองกับเอกชน เจ้าหน้าที่กับเจ้าหน้าที่ เจ้าหน้าที่กับเอกชน และผู้ที่จะฟ้องต่อศาลปกครองได้ต้องเป็นผู้เสียหายโดยตรงตาม พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครองมาตรา 42วรรคหนึ่ง กฎหมายที่กำหนดถึงรายละเอียดในการปกครองลดหลั่นกันลงมาจากกฎหมายรัฐธรรมนูญ กล่าวคือกฎหมายรัฐธรรนูญเป็นกฎหมายว่าด้วยการปกครองประเทศ แต่กฎหมายปกครองนั้นเป็นกฎหมายดำเนินการปกครอง ซึ่งกฎหมายปกครองนี้จะกล่าวถึงการจัดระเบียบแห่งองค์การทางปกครอง เช่น การจัดแบ่งออกเป็น กระทรวง ทบวง กรม เป็นต้น ระหว่างองค์การเหล่านี้ซึ่งมีต่อกันและกันและเป็นเกี่ยวพันระหว่างองค์กรเหล่านี้กับราษฎร กฎหมายปกครองถูกจัดให้อยู่ในหมวดหมู่กฎหมายมหาชน

หลักกฎหมายปกครอง

หลักความชอบด้วยกฎหมาย (Legality)

หลักความได้สัดส่วน (Proportionality)

หลักความแน่นอนมั่นคงแห่งนิติฐานะ (Legal certainty)

หลักการคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ (Protection of public interest)

หลักการคุ้มครองความเชื่อถือไว้ใจ (Protection of bona fide reliance)

หลักการห้ามเลือกปฏิบัติโดยอำเภอใจ (Non-discrimination)

ฝ่ายปกครอง (Administrative agency)

ฝ่ายปกครองในเชิงรูปแบบ (Formal administrative agency)

ฝ่ายปกครองในเชิงเนื้อหา (Substantive administrative agency)

การกระทำทางปกครอง (Administrative act)

คำสั่งทางปกครอง (Administrative order)

กฎ (By-law)

สัญญาทางปกครอง (Administrative contract)

คำสั่งอื่น (Other order)

การปฏิบัติการทางปกครอง

กฎหมายที่สำคัญ (Main administrative-law statute) 
 พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙  (Administrative Procedure Act B.E. 2539 (1996))
 พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. ๒๕๓๙ (Liability of Wrongful Act of Officials Act B.E. 2539 (1996))
 พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒ (Act on Establishment of Administrative Courts and Administrative Court Procedure B.E. 2542 (1999))

คำอธิบายกฎหมายปกครอง

ตำราแนะนำ (Recommended textbook) 

 ชาญชัย แสวงศักดิ์, คำอธิบายกฎหมายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่ ๒๘, วิญญูชน ๒๕๖๒)
 นันทวัฒน์ บรมานันท์, กฎหมายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่ ๕, วิญญูชน ๒๕๖๐)
 วรเจตน์ ภาคีรัตน์, กฎหมายปกครอง ภาคทั่วไป (พิมพ์ครั้งที่ ๑, นิติราษฎร์ ๒๕๕๔)

เว็บไซต์ (Websites) 

 เว็บไซต์ศาลปกครอง(Office of Administrative Courts: English version)
 สำนักงานคณะกรรมกฤษฎีกา (The Office of State of Council)

กฎหมายปกครอง

อ้างอิง (Endnote)