อี้ผู่

อี้ผู่ (อังกฤษ: Garden of Cultivation; ; แปลตามตัวอักษร "สวนแห่งการเพาะปลูก") ตั้งอยู่ที่เลขที่ 5 ตรอกเหวินหยา (文衙弄5号) ในเมืองซูโจว มณฑลเจียงซู ประเทศจีน เป็นตัวอย่างของสวนโบราณเมืองซูโจวในสมัยราชวงศ์หมิงที่ได้รับการดูแลรักษาอย่างดีที่สุด และได้รับการบันทึกให้เป็นมรดกโลกโดยองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก, UNESCO) 

"สวนนี้ไม่เป็นที่รู้จักมากนักจนเมื่อได้ขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกของสหประชาชาติ ทั้งนี้ เพราะความเป็นมาอันพิเศษของสวน" (Due to its special history, this Garden was virtually unknown before it was listed as a UN World Cultural Heritage site.)"

ประวัติศาสตร์ 
อี้ผู่สร้างขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1541 โดย ยฺเหวียน จู่เกิง (袁祖庚, 1519-1590) ซึ่งในขณะนั้นเรียกสวนแห่งนี้ว่า "โถงแห่งปิติสุข (Hall of Delights)" ต่อมาในปี ค.ศ.1620 เหวิน เจิ้นเฮิง (文震亨, 1574-1638) "จิตรกรผู้มีชื่อเสียงโด่งดังในประวัติศาสตร์จีน และทำหน้าที่เอัครมหาเสนาบดีในปลายรัชสมัยราชวงศ์หมิง (a celebrated master painter in China's history, and [who] served as the prime minister in the late Ming Dynasty)" ผู้เป็นหลานชายของเหวิน เจิงหมิง (文徵明, 1470–1559) ผู้ออกแบบสวนจัวเจิ้ง ได้ซื้อสวนนี้ต่อมา เหวินเจิ้นเฮิงเป็นนักออกแแบบสวนที่มีชื่อเสียงด้วยเช่นกัน เขาจึงได้ปรับปรุงอี้ผู่ขึ้นใหม่ และเปลี่ยนชื่อสวนเป็น "สวนสมุนไพร" ตามลักษณะสวนใหม่ที่ประกอบไปด้วยพีชสมุนไพรจำนวนมาก 

ปี ค.ศ. 1659 เจียง ไฉ (Jiang Cai) "นักวิชากรและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศในช่วงปลายราชวงศ์หมิง ผู้ประท้วงต่อต้านการทุจริตคอรัปชั่นด้วยการเนรเทศตัวเอง (a respected scholar and minister of Foreign Affairs during the late Ming Dynasty, who protested against corruption by exiling himself)" ได้ซื้อและปรับปรุงสวนใหม่อีกครั้ง และเปลี่ยนชื่อสวนเป็น "ตำหนักเขาจิ้งถิง (Jingting Mountain Villa)" (敬亭山) เจียงไฉได้เพิ่มเติมต้นมะเดื่อจำนวนหนึ่งเข้าไปในสวนของเขาด้วย บุตรชายของเจียงไฉ คือ เจียง ซี่อเจี๋ย (Jiang Shijie) รับมรดกตกทอดสวนแห่งนี้มาจากบิดาและเปลี่ยนชื่อสวนให้เป็น "สวนแห่งการเพาะปลูก (Cultivation Garden) หรือ อี้ผู่ " หลังจากที่ได้สร้างโบสถ์ (chapel) ของกวนอิม ในปี ค.ศ.1839 อี้ผู่ถูกโอนย้ายให้อยู่ในความดูแลของสำนักงานบริษัทชี่เซี่ยง (Qixiang Office of the Saint and Silk company) ในปี ค.ศ. 2000 การบันทึกให้เป็นมรดกโลกโดยองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ

อี้ผู่ได้รับการยอมรับและมีชื่อเสียงในสมัยราชวงศ์ชิง เนื่องจาก "เจ้าของสวนเดิมทั้งสามท่านเป็นบัณฑิตผู้เจริญ (all three owners...were scholars known for their integrity)" หวัง ว่าน (Wang Wan) ได้บันทึกไว้ว่า "กำแพงที่โอบล้อมสวนก่อให้เกิดความสงบสันโดษดูคล้ายวิลล่าพักผ่อนในชนบท กิ่งของต้นไม้หนักอึ้งด้วยผลที่ย้อยอยู่เหนือหลังคา สระน้ำถูกประดับแต่งด้วยสีเขียวของจอกแหนและสีแดงของกอบัว (enclosing walls keep the worldly uproars outside; seclusion makes the inside of the house resemble a country villa; branches of date trees are heavy with fruit over the house; the pond surface is decorated with green duckweed and red lotus.)"

การออกแบบ 
ด้วยพื้นที่สวนขนาด 3,967 ตารางเมตร (m2) จึงแบ่งพื้นที่เป็นส่วนตะวันออกซึ่งประกอบด้วยอาคารที่พักอาศัย และส่วนตะวันตกซึ่งเป็นสวน ภายในสวนมีศาลา (pavilions) ทั้งหมด 13 หลัง แผ่นจารึก (tablets) 17 แผ่น เสาหินสลัก (stelae) 8 แท่ง

สวนตะวันตกประกอบด้วยศาลาหลายหลังรอบสระบัว สวนหิน และสวนขนาดเล็กที่เรียกว่า สวนหญ้าหวาน (Garden of Sweet Grasses)  โครงสร้างสวนทอดยาวจากเหนือสู่ใต้โดยมีองค์ประกอบหลักสามส่วน คือ หินประดับ สระน้ำ และหมู่อาคาร ลักษณะการตกแต่งและจัดวางนี้ถูกใช้กับสวนเรือนหวนซิ่วซานซวง (Mountain Villa with Embraced Beauty) ในเมืองซูโจวด้วยเช่นกัน ซึ่งภาพรวมการออกแบบก่อให้เกิดความรู้สึกอันเรียบง่ายของสวนโบราณ สระบัวขนาด 700 ตารางเมตร รูปทรงสี่เหลี่ยมหากมีปลายทางน้ำทั้งสองด้านทำให้เกิดภาพเสมือนไม่มีที่สิ้นสุด ทางน้ำทั้งสองมีสะพานชมปลา (Fish Viewing Bridge) และสะพานถ่ายทอดความงาม (Ferrying Beauty Bridge) พาดผ่าน โดยสะพานแรกเป็นสะพานขนาดสามขั้นตั้งอยู่ติดกับศาลาลูกปลา ส่วนสะพานที่สองสร้างจากหินธรรมชาติตั้งอยู่บริเวณส่วนทางเข้าสวนหญ้าหวาน สวนหญ้าหวานเป็นสวนที่ย่อขนาดมาจากสวนหลักซึ่งประกอบด้วยบ้านหญ้าหวาน (Sweet Grass House) และสระอาบน้ำนกนางนวล (Bathing Gull Pond) พร้อมสวนหินขนาดเล็ก พื้นที่ส่วนนี้เป็นสวนสมุนไพรหญ้าหวานที่สร้างขึ้นโดยเหวิน เจิ่นเฮิง ด้วยหลัการออกแบบที่ว่า "เพิ่อให้ผู้พักอาศัยละความกังวล พักฟิ้นจากความเหนื่อยล้า จนไม่ประสงค์จะจากไป (to leave residents free from worries, make tenants unwilling to leave, and enable visitors to throw off their tiredness)" เป็นการออกแบบสวนตามแบบฉบับสวนในสมัยราชวงศ์หมิงจากทั้งองค์ประกอบในการจัดวางและความเรียบง่ายในการออกแบบ

ดูเพิ่ม 
Chinese garden
ซูโจว

Notes

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 
 Classical Gardens of Suzhou, องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ's official website on มรดกโลก.

สวนโบราณแห่งซูโจว
Landscape design history of China
แหล่งมรดกโลกในประเทศจีน