กล้ามเนื้อสเตอร์โนไคลโดมาสตอยด์

กล้ามเนื้อสเตอร์โนไคลโดมาสตอยด์ () ในกายวิภาคศาสตร์ของมนุษย์ เป็นกล้ามเนื้อที่อยู่ในส่วนนอกของลำคอ ชื่อของกล้ามเนื้อมัดนี้มาจากจุดเกาะทั้งสามจุดของกล้ามเนื้อ ซึ่งได้แก่ กระดูกอก (sternum, sterno- ) กระดูกไหปลาร้า (clavicle, cleido- ) และมาสตอยด์ โพรเซส (mastoid process) ซึ่งเป็นส่วนนูนขนาดใหญ่บนกระดูกขมับ (temporal bone) ในบางครั้งอาจเรียกชื่อกล้ามเนื้อนี้ว่า สเตอร์โนมาสตอยด์ (sternomastoid)
กล้ามเนื้อสเตอร์โนไคลโดมาสตอยด์ทำหน้าที่หลักในการหมุนและการงอของศีรษะ นอกจากนี้ยังทำงานร่วมกับกลุ่มของกล้ามเนื้อสคาลีนนัส (scalenus muscles) เพื่อช่วยในการเคลื่อนไหวของช่องอกระหว่างการหายใจ แนวของกล้ามเนื้อนี้ยังใช้ในการแบ่งอาณาบริเวณทางกายวิภาคของลำคอเป็นสองส่วน คือพื้นที่สามเหลี่ยมลำคอด้านหน้า (anterior triangle of neck) และพื้นที่สามเหลี่ยมลำคอด้านหลัง (posterior triangle of neck)

จุดเกาะต้นและจุดเกาะปลาย 
กล้ามเนื้อสเตอร์โนไคลโดมาสตอยด์เป็นกล้ามเนื้อที่มีจุดเกาะต้นสองจุด ได้แก่จุดเกาะต้นด้านกระดูกอก (sternal head) และจุดเกาะต้นด้านกระดูกไหปลาร้า (clavicular head) อย่างไรก็ตาม จุดเกาะต้นทั้งสองจุดอยู่ค่อนข้างใกล้เคียงกัน และเส้นใยกล้ามเนื้อจากทั้งสองจุดเกาะต้นจะรวมกันเป็นมัดเดียวที่บริเวณกลางมัด แล้วจึงไปเกาะที่จุดเกาะปลาย คือมาสตอยด์ โพรเซส (mastoid process) ซึ่งเป็นส่วนนูนขนาดใหญ่ที่อยู่ด้านหลังของใบหู บนกระดูกขมับ (temporal bone) ของกะโหลกศีรษะ โดยกล้ามเนื้อนี้จะเชื่อมกับกระดูกโดยเอ็นที่แข็งแรงมาก
แนวของกล้ามเนื้อจะมีลักษณะเฉียงขึ้นและเยื้องไปทางด้านข้างและด้านหลัง ซึ่งสามารถเห็นและคลำแนวของกล้ามเนื้อได้ โดยเฉพาะที่บริเวณลำคอส่วนล่าง

หลอดเลือดและเส้นประสาทที่เกี่ยวข้อง 
กล้ามเนื้อสเตอร์โนไคลโดมาสตอยด์ได้รับเลือดจากหลอดเลือดแดงออกซิพิทัล (occipital artery) ซึ่งวางตัวทางด้านบนต่อกล้ามเนื้อ และหลอดเลือดแดงซุพีเรียร์ไทรอยด์ (superior thyroid artery) ทางด้านล่างของกล้ามเนื้อ

ประสาทสั่งการของกล้ามเนื้อนี้ คือเส้นประสาทแอคเซสซอรี (accessory nerve) ขณะที่ความรู้สึกและความตึงของกล้ามเนื้อจะผ่านเข้ามาทางร่างแหประสาทส่วนลำคอ (cervical plexus)

การทำงานของกล้ามเนื้อ 
เมื่อกล้ามเนื้อสเตอร์โนไคลโดมาสตอยด์ข้างใดข้างหนึ่งหดตัว จะทำให้มีการหมุนของศีรษะไปทางด้านเดียวกับด้านของกล้ามเนื้อที่หดตัว หากกล้ามเนื้อทั้งสองด้านหดตัวพร้อมกัน จะทำให้เกิดการก้มของลำคอไปทางด้านหน้า ซึ่งจะยกกระดูกอกขึ้นและช่วยในการหายใจแบบใช้แรง (forced respiration)

รูปประกอบเพิ่มเติม

อ้างอิง 

 Gray's anatomy for students. Drake, RL., Vogl, W. and Mitchell, AWM.
 Clinically Oriented Anatomy, 4th ed. Keith L. Moore and Arthur F. Dalley.

ระบบกล้ามเนื้อ