ศิลปะเครื่องกล

ศิลปะเครื่องกล (, ) เป็นแนวคิดในยุคกลางเกี่ยวกับการปฏิบัติหรือทักษะที่จัดเรียงลำดับไว้ มักเปรียบเทียบกับศิลปศาสตร์ตามประเพณีชาวตะวันตก 7 แขนง (artes liberales ซึ่งแปลตามตัวอักษรว่า ศิลปะที่คู่ควรกับเสรีชน) ในภาษาอังกฤษ ศิลปะเครื่องกลมีการเรียกแบบอื่นอีกด้วย ได้แก่ "servile" ([ศิลปะของ]ทาส) และ "vulgar" ([ศิลปะของ]สามัญชน) โดยตั้งแต่สมัยโบราณ ศิลปะเครื่องกลถือว่าไม่คู่ควรกับชายที่เป็นอิสระเพราะถือว่าเป็นสิ่งที่ตอบสนองความต้องการที่ต่ำกว่าความต้องการของเสรีชน

การอธิบายโดยสรุป
จอห์น สโกตัส แอร์ยูจีนา (ศตวรรษที่ 9) แบ่งศิลปะเครื่องกลเป็น 7 แขนง ได้แก่ 
  (การตัดเย็บเสื้อผ้า, การทอผ้า)
  (เกษตรกรรม)
  (สถาปัตยกรรม, การก่อสร้างด้วยหิน)
  และ  (การทำสงครามและการล่าสัตว์, การศึกษาการทหาร, "ศิลปะการต่อสู้")
  (การค้า)
  (การทำอาหาร)
  (การตีเหล็ก, โลหกรรม)

ในงานเขียนชื่อว่า ดิดัสกะลิกน (Didascalicon) ของฮิวแห่งเซนต์วิกเตอร์ (ศตวรรษที่ 12) ผู้เขียนรวมการเดินเรือ เวชศาสตร์ และ ศิลปะการแสดงละครเป็นส่วนหนึ่งของศิลปะเครื่องกล และไม่ถือว่าการค้า เกษตรกรรม และการทำอาหารเป็นส่วนหนึ่งของศิลปะเครื่องกล การรวมแบบนี้ของฮิวในระดับหนึ่งเป็นการกำหนดและยกระดับศิลปะเครื่องกลให้เป็นสิ่งที่ปรับปรุงมนุษยชาติ โดยเป็นการยกระดับที่เป็นตัวแทนของแนวโน้มที่กำลังได้รับความนิยมจากคนในยุคกลางตอนปลาย

ในศตวรรษที่ 12 ดอมินิกุส กุนดิสซะลินุสเป็นผู้เริ่มกำหนดศิลปะเครื่องกลให้เป็นเรขาคณิตประยุกต์ในยุโรปตะวันตก โดยเขาได้รับอิทธิพลมาจากผลงานของชาวอาหรับที่เขาศึกษามา

ในศตวรรษที่ 19 คำว่า ศิลปะช่างกล (mechanic arts) ใช้อ้างถึงสาขาวิชาบางสาขาซึ่งรู้จักในนาม วิศวกรรม การใช้คำนี้เห็นได้ว่าเป็นการพยายามแยกสาขาวิชาเหล่านี้ออกจากสาขาวิชาที่เกี่ยวกับการสร้างสรรค์และศิลปะ เช่น ศิลปะการแสดงและวิจิตรศิลป์ ซึ่งมีไว้สำหรับชนชั้นสูงในเวลานั้นและสำหรับกลุ่มปัญญาชน นอกจากนี้ ศิลปะช่างกล ถือว่าเป็นสาขาวิชาที่นำไปใช้ประโยชน์ได้จริงสำหรับผู้ที่ไม่ได้มาจากครอบครัวที่ดี

วลีที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ศิลปะที่มีประโยชน์ (useful arts) หรือ ศิลปะประยุกต์ (applied arts) ซึ่งอาจครอบคลุมศิลปะเครื่องกลและศิลปการทั่วไป

การใช้คำว่า ศิลปะช่างกล ในภาษาอังกฤษที่เป็นที่รู้จักที่สุด (และพบบ่อยที่สุดในปัจจุบันนี้) พบได้ในรัฐบัญญัติยกที่ดินสาธารณะให้ของมอร์ริลล์ (Morrill Land-Grant Acts)

ดูเพิ่ม
 ศิลปศาสตร์

เชิงอรรถ

อ้างอิง
Walton, S.A., An Introduction to the Mechanical Arts in the Middle Ages, AVISTA, University of Toronto, 2003

วิทยาศาสตร์ประยุกต์
ศิลปะ