พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไกรสรวิชิต

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไกรสรวิชิต (13 มิถุนายน พ.ศ. 2341 - 30 มกราคม พ.ศ. 2391) มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าสุทัศน์ เป็นพระโอรสพระองค์ที่ 40 ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ประสูติแต่เจ้าจอมมารดากลิ่น (ธิดาของพระยาพัทลุงและคุณหญิงแป้น) ครั้งยังทรงพระเยาว์ ชาววังเรียกพระองค์ว่า พระองค์โต เนื่องจากมีพระวรกายที่สูงใหญ่ ประสูติเมื่อวันพุธ เดือน 8 ขึ้น 1 ค่ำ ปีมะเมีย ตรงกับวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2341 เป็นองค์ต้นราชสกุล สุทัศน์
ราชสกุลสุทัศน์

เมื่อปี พ.ศ. 2372 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็นกรมหมื่นไกรสรวิชิต และโปรดให้ทรงกำกับกรมสังฆการี กรมธรรมการ และได้ว่ากรมอาลักษณ์ และคลังเสื้อหมวก 

พระองค์ทรงได้รับการยกย่องให้เป็นกวีไทยที่เป็นที่รู้จักในวงการอักษรศาสตร์และวรรณคดี โดยเฉพาะกวีที่ทรงพระนิพนธ์โดยพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 5 พระองค์นี้ ได้แก่ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย, สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นศรีสุเรนทร์, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส และพระองค์ โดยพระนิพนธ์ของพระองค์ส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องสั้น หรือเบ็ดเตล็ดสั้น ๆ เช่น โคลง กลอน ต่าง ๆ ในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร เป็นต้น

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไกรสรวิชิต สิ้นพระชนม์ เมื่อวันอาทิตย์ เดือน ยี่ แรม 10 ค่ำ ปีมะแม นพศก จุลศักราช 1209 ตรงกับวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2390 (ปัจจุบันคือ พ.ศ. 2391) สิริพระชันษา 49 ปี

พระโอรส-พระธิดา 
หม่อมเจ้าสุวรรณ สุทัศน์ (พ.ศ. 2358 - 7 มีนาคม พ.ศ. 2419)
หม่อมเจ้าทัศวงษ์ สุทัศน์
หม่อมเจ้าจินดา สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2410) เสกสมรสกับหม่อมเจ้าหญิงอิน และหม่อมอ่วม มีโอรส ได้แก่
พระทิพกำแหงสงคราม (หม่อมราชวงศ์หรั่ง สุทัศน์)
เจ้าพระยาวิชิตวงศ์วุฒิไกร (หม่อมราชวงศ์คลี่ สุทัศน์)
หลวงธรรมการานุวัตร (หม่อมราชวงศ์เขียว สุทัศน์)
 เจ้าพระยาอภัยราชามหายุติธรรมธร (หม่อมราชวงศ์ลพ สุทัศน์)
 หม่อมราชวงศ์ท้วม สุทัศน์ 
หม่อมเจ้าหญิงนารี สุทัศน์
หม่อมเจ้าจักรรัตน์ สุทัศน์
หม่อมเจ้ารังษี สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2408)
หม่อมเจ้าหญิงเลขา สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2405)
หม่อมเจ้าหญิงอรชร สุทัศน์ (พ.ศ. 2375 - 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2457)
หม่อมเจ้าอโนชา สุทัศน์
หม่อมเจ้ามรกฎ สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2405)
หม่อมเจ้าหญิงอินทนิน สุทัศน์ (ไม่มีข้อมูล - 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2445)
หม่อมเจ้าอลงกรณ์ สุทัศน์ (พ.ศ. 2386 - 30 ธันวาคม พ.ศ. 2431) เสกสมรสกับ หม่อมเจ้าหญิงมรกฏ (ราชสกุลเดิม นิลรัตน) มีโอรส ได้แก่
พระยาวิชิตวงศ์วุฒิไกรวิชัย (หม่อมราชวงศ์สิทธิ์ สุทัศน์)
พระยาศรีวรวงศ์ (หม่อมราชวงศ์จิตร สุทัศน์)
หม่อมเจ้าภาณุมาศ สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2402)
หม่อมเจ้าดนตรี สุทัศน์
หม่อมเจ้าหญิงสุคนธ์ สุทัศน์
หม่อมเจ้าหญิงเล็ก สุทัศน์
หม่อมเจ้าโมรา สุทัศน์ (ไม่มีข้อมูล - 16 ตุลาคม พ.ศ. 2444)
หม่อมเจ้าหญิงสุธารส สุทัศน์ (ไม่มีข้อมูล - 16 สิงหาคม พ.ศ. 2449)
หม่อมเจ้าสุรามฤตย์ สุทัศน์ (ไม่มีข้อมูล - 19 สิงหาคม พ.ศ. 2453)
หม่อมเจ้าหญิงจำนรรจา สุทัศน์ (พ.ศ. 2384 - 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2432)
หม่อมเจ้าหญิงมุจลินท์ สุทัศน์
หม่อมเจ้าหญิงกำพร้า สุทัศน์

พระเกียรติยศ

พระอิสริยยศ 

 พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าสุทัศน์ (13 มิถุนายน พ.ศ. 2341 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352)
 พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าสุทัศน์ (7 กันยายน พ.ศ. 2352 - 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367)
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุทัศน์ (21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 - พ.ศ. 2372)
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไกรสรวิชิต (พ.ศ. 2372 - ปัจจุบัน)

พงศาวลี

อ้างอิง 

ประยุทธ สิทธิพันธ์. ประวัติศาสตร์ประพาสต้น ของพระพุทธเจ้าหลวง เล่ม 2. กรุงเทพ : สร้างสรรค์บุ๊คส์, พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2552. 825 หน้า. หน้า หน้าที่ 501. ISBN 9743415968

พระราชโอรสในรัชกาลที่ 1
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 1
พระองค์เจ้าชาย
กรมหมื่น
ชาวไทยเชื้อสายเปอร์เซีย
ราชสกุลสุทัศน์