พรรคเพื่อไทย

พรรคเพื่อไทย (ย่อ: พท.) เป็นพรรคการเมืองไทยที่ก่อตั้งโดยทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2550 มีนายบัณจงศักดิ์ วงศ์รัตนวรรณ และนายโอฬาร กิจเลิศไพโรจน์ เป็นหัวหน้าพรรคและเลขาธิการพรรคคนแรก โดยพรรคเพื่อไทยมีบทบาททางการเมืองแทนที่พรรคพลังประชาชนซึ่งถูกศาลรัฐธรรมนูญสั่งยุบพรรคเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2551 หลังพบว่ากรรมการบริหารพรรคมีความผิดฐานทุจริตการเลือกตั้ง โดยที่พรรคพลังประชาชนก็ได้เข้ามีบทบาททางการเมืองแทนที่พรรคเดิมของทักษิณ คือพรรคไทยรักไทย ซึ่งถูกยุบโดยศาลรัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2550 เนื่องจากละเมิดกฎหมายเลือกตั้ง

บทบาททางการเมือง

การสนับสนุนประชา พรหมนอก เป็นนายกรัฐมนตรี 

ในการลงมติเลือกนายกรัฐมนตรีของสภาผู้แทนราษฎรในปี พ.ศ. 2551 พรรคเพื่อไทยเสนอชื่อ ประชา พรหมนอก หัวหน้าพรรคเพื่อแผ่นดิน แข่งกับ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ จากพรรคประชาธิปัตย์ ผลปรากฏว่าอภิสิทธิ์ได้รับเลือกด้วยคะแนนเสียง 235 ต่อ 198 เสียง และงดออกเสียง 3 เสียง

การอภิปรายไม่ไว้วางใจ ครม.อภิสิทธิ์ 

พรรคเพื่อไทยมีมติยื่นญัตติอภิปรายไม่ไว้วางใจอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี และคณะรัฐมนตรี พร้อมกันนี้ยังมีมติเสนอชื่อ เฉลิม อยู่บำรุง ประธาน ส.ส.พรรคเพื่อไทย เป็นนายกรัฐมนตรีแทน โดยรัฐมนตรีที่ถูกยื่นญัตติอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีและถอดถอน 5 คนคือ กษิต ภิรมย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ กรณ์ จาติกวณิช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ประดิษฐ์ ภัทรประสิทธิ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง ชวรัตน์ ชาญวีรกูล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และ บุญจง วงศ์ไตรรัตน์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เพราะพบประเด็นการบริหารที่ผิดพลาดและทุจริตประพฤติมิชอบ

การนำพรรคโดยยิ่งลักษณ์ ชินวัตร 

ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2554 พรรคเพื่อไทยได้ประกาศเปิดตัว นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ในฐานะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อลำดับที่ 1 และเป็นผู้ถูกเสนอชื่อดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของพรรคเพื่อไทย ซึ่งได้รับผลตอบรับเป็นอย่างดี

และผลการเลือกตั้งในครั้งนั้น พรรคเพื่อไทยได้คะแนนเสียงทั้งหมด 15,744,190 เสียง ทำให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน 265 คน เกินกึ่งหนึ่งของสภา จึงได้เป็นพรรคจัดตั้งรัฐบาล รวมจำนวน 6 พรรคการเมือง ประกอบด้วย พรรคเพื่อไทย, พรรคชาติไทยพัฒนา, พรรคชาติพัฒนาเพื่อแผ่นดิน, พรรคพลังชล, พรรคมหาชน
, และ พรรคประชาธิปไตยใหม่
และชัยชนะครั้งนี้ ส่งผลให้นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ได้เป็นนายกรัฐมนตรีหญิงแห่งประเทศไทยคนแรกในประวัติศาสตร์

ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2557 พรรคเพื่อไทยได้ส่ง นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ในฐานะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อลำดับที่ 1 อีกครั้ง แทนที่ข่าวลือว่าจะส่ง พงศ์เทพ เทพกาญจนา พร้อมกับนำสมาชิกอดีตพรรคไทยรักไทย และ พรรคพลังประชาชน ซึ่งพ้นจากการถูกตัดสิทธิ์ทางการเมือง ลงสมัครรับเลือกตั้งด้วย เช่น สมชาย วงศ์สวัสดิ์, สมศักดิ์ เทพสุทิน, ภูมิธรรม เวชยชัย, สุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ เป็นต้น แต่การเลือกตั้งเป็นโมฆะจากการชุมนุมของ กปปส. และนำมาซึ่งรัฐประหารในปีเดียวกัน

การนำพรรคโดยสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ 

ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2562 พรรคเพื่อไทยประกาศรายชื่อผู้ได้รับเสนอชื่อเป็นนายกรัฐมนตรีของพรรคทั้งหมด 3 คน ได้แก่ คุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์, ชัชชาติ สิทธิพันธุ์, และ ชัยเกษม นิติสิริ

หลังจากคณะกรรมการการเลือกตั้งได้ประกาศการเลือกตั้ง โดยใช้รูปแบบบัตรใบเดียว และเปลี่ยนสูตรคำนวณจากแบบเดิมที่เคยใช้กันมา ซึ่งจะมีผลให้พรรคใหญ่ได้จำนวน สส.น้อยลง พรรคเพื่อไทยจึงตัดสินใจใช้ยุทธการแตกแบงค์พัน กล่าวคือ สมาชิกพรรคเพื่อไทยบางส่วนย้ายไปจัดตั้งพรรคไทยรักษาชาติ โดยมี ปรีชาพล พงษ์พานิช อดีต ส.ส.ขอนแก่น ดำรงตำแหน่งหัวหน้าพรรค และนักการเมืองที่ย้ายมา ล้วนเป็นระดับแกนนำของพรรคเพื่อไทย ด้วยกติกาการเลือกตั้งที่ไม่เอื้อประโยชน์ให้พรรคขนาดใหญ่อย่างเพื่อไทย พรรคไทยรักษาชาติจึงมีหน้าที่เก็บคะแนนเขตที่เพื่อไทยแพ้เลือกตั้ง เพื่อนำคะแนนดิบไปแลกจำนวน ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ แต่จากการเสนอพระนามทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ให้เป็นผู้ได้รับเสนอชื่อเป็นนายกรัฐมนตรีของพรรคไทยรักษาชาติ จึงทำให้พรรคไทยรักษาชาติถูกยุบลง

และผลการเลือกตั้งในครั้งนี้ ซึ่งพรรคเพื่อไทยส่งผู้สมัครไปเพียง 250 เขต จากทั้งหมด 350 เขต ได้คะแนนเสียงทั้งหมด 7,881,006 เสียง ทำให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน 136 คน ซึ่งล้วนเป็น สส. แบบแบ่งเขต และไม่มี สส.แบบบัญชีรายชื่อแม้แต่รายเดียว แต่ถึงอย่างนั้น พรรคเพื่อไทยก็ยังคงรักษาตำแหน่งพรรคอันดับหนึ่งไว้ได้ และได้รวมเสียงสมาชิกสภากับ พรรคอนาคตใหม่, พรรคเสรีรวมไทย, พรรคประชาชาติ, พรรคเศรษฐกิจใหม่, พรรคเพื่อชาติ และ พรรคพลังปวงชนไทย

และเนื่องจาก คุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ และพรรคร่วมได้เคยประกาศจุดยืนไว้ว่า จะส่งผู้ถูกเสนอชื่อดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีที่มาจากตำแหน่ง สส.เ ท่านั้น เพื่อรักษาจุดยืนในวิถีประชาธิปไตย และตอบโต้วิธีการของพรรคพลังประชารัฐ ซึ่งส่ง พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นผู้ถูกเสนอชื่อดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้ลงสมัคร สส. ในนามของพรรค แต่เพราะผู้ถูกเสนอชื่อดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของพรรคเพื่อไทยจาก 2 ใน 3 คนที่ได้ลงสมัครเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อนั้น ไม่มีคะแนนบัญชีรายชื่อในพรรค ทำให้ไม่สามารถเสนอชื่อตามที่คาดหวังไว้ได้ จึงทำให้พรรคร่วมทั้ง 7 พรรคมีมติเสนอชื่อ ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ หัวหน้าพรรคและผู้ถูกเสนอชื่อดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของพรรคอนาคตใหม่แทน  แต่ทว่าคนแนนเสียงของพรรคร่วมฝั่งประชาธิปไตย แพ้คะแนนเสียงของประยุทธ์ จันทร์โอชา ซึ่งพ่วงคะแนนจากสมาชิกวุฒิสภาอย่างขาดลอย ด้วยคะแนน 244 ต่อ 500 คะแนน

หลังการเลือกตั้ง 
เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2562 ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ประกาศตัวลงสมัครรับเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครในนามอิสระ โดยได้รับอนุญาตอย่างเป็นทางการจากทักษิณ ชินวัตร และพรรคเพื่อไทยตัดสินใจจะไม่ส่งผู้สมัครในนามพรรคเพื่อไปตัดคะแนนกัน อย่างไรก็ตาม มีข่าวว่า สุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ ประธานยุทธศาสตร์พรรคในขณะนั้น พยายามผลักดันให้ส่งผู้สมัคร

วันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2563 มีรายงานว่า มีสมาชิกคนสำคัญของพรรคประกาศลาออกจากตำแหน่งกรรมการบริหารพรรคหลายคน เช่น สุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ และสมพงษ์ อมรวิวัฒน์ ซึ่งอยู่ในช่วงที่มีการประท้วงในประเทศไทย พ.ศ. 2563 มีนักวิชาการวิเคราะห์ว่าสะท้อนภาพลักษณ์ไม่มีเอกภาพในพรรคเพื่อไทย อาจเป็นการปรับเปลี่ยนเพื่อเตรียมรับการเลือกตั้งท้องถิ่นในช่วงปลายปีเดียวกัน

เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2563 สุดารัตน์ลาออกจากพรรคเพื่อไทย โดยระบุเหตุผล 3 ประการ ได้แก่ 1. ความไม่ชัดเจนเรื่องการเลือกตั้งผู้ว่ากรุงเทพมหานคร 2. มีการตั้งกรรมการและอนุกรรมการโดยกีดกันทีมของเธอ และ 3. การเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น ที่ไม่อนุญาตให้เธอลงพื้นที่ช่วยหาเสียง ต่อมาเธอแยกไปตั้งพรรคไทยสร้างไทย

การนำพรรคโดยแพทองธาร ชินวัตร 

ต่อมาในวันพฤหัสบดีที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2564 ระหว่างการประชุมใหญ่สามัญประจำปีของพรรคที่ศูนย์ประชุมและจัดแสดงสินค้านานาชาติจังหวัดขอนแก่น ซึ่งในงานมีการแสดงวิสัยทัศน์ของแกนนำพรรค ตลอดจนมีการแสดงศิลปวัฒนธรรมและการเดินแฟชั่นผ้าไหมพื้นบ้านโดยตัวแทนสมาชิกพรรค และงานในวันนั้นมีการถ่ายทอดสดผ่านช่องทางออนไลน์ สมพงษ์ได้ประกาศลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรคกลางที่ประชุมทำให้คณะกรรมการบริหารพรรคต้องพ้นจากตำแหน่งทั้งคณะ พร้อมกับได้มีการเปิดตัวแพทองธาร ชินวัตร บุตรสาวคนเล็กของทักษิณ เป็นประธานที่ปรึกษาพรรค และเปิดตัวสุรพงษ์ สืบวงศ์ลี เป็นผู้อำนวยการพรรค ก่อนจะมีการเลือกตั้งคณะกรรมการบริหารพรรคชุดใหม่ ซึ่งที่ประชุมมีมติเลือก ชลน่าน ศรีแก้ว สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดน่าน รองหัวหน้าพรรคเป็นหัวหน้าพรรคคนใหม่ ส่วนตำแหน่งเลขาธิการพรรคยังเป็นของประเสริฐ จันทรรวงทอง โดยในปีเดียวกันนั้นพรรคยังประกาศจุดยืนแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112

วันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2565 พรรคเพื่อไทยเปิดตัวโครงการ ครอบครัวเพื่อไทย โดยแต่งตั้งแพทองธาร ชินวัตร เป็น หัวหน้าครอบครัวเพื่อไทย โดยนิยามว่า "ครอบครัวเพื่อไทย" เป็นแนวคิดที่พรรคต้องการแก้ปัญหาการปิดกั้นโอกาสการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน นอกจากนี้ยังกระตุ้นผู้สนับสนุนพรรคให้เลือกพรรคเพื่อไทยจนชนะขาดลอย (landslide) ในการเลือกตั้งทั่วไปครั้งหน้า ทั้งนี้แพทองธารยังไม่รับว่าจะลงสมัครชิงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีหรือไม่ แต่ยอมรับว่าทักษิณเป็นที่ปรึกษามาโดยตลอด ในปีเดียวกัน ยังมีข่าวผู้สนับสนุนพรรคเพื่อไทยกับพรรคก้าวไกลโต้คารมกันในเรื่องของอุดมการณ์รวมถึงการปฏิรูปสถาบันพระมหากษัตริย์ ด้านชัยธวัช ตุลาธน เลขาธิการพรรคก้าวไกล ระบุว่า "สรุปตรงไปตรงมา พรรคไทยรักไทย พรรคพลังประชาชน พรรคเพื่อไทย มีขีดจำกัดเพราะสู้ไปกราบไป พรรคอนาคตใหม่จึงต้องอุบัติขึ้นมา" ต่อมาในเดือนมกราคม พ.ศ. 2566 ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีและบิดาของแพทองธาร หัวหน้าครอบครัวเพื่อไทย ให้ความเห็นว่า แนวทางของพรรคเพื่อไทยเป็นประชาธิปไตยที่เหมาะสม ส่วนถ้าใครชอบแบบ "เอ็กซ์ตรีม" ให้เลือกพรรคก้าวไกล

นอกจากนี้มีกระแสข่าวว่าพรรคเพื่อไทยจับมือกับพรรคพลังประชารัฐ หลังร่วมมือกันไม่เข้าร่วมประชุมจนส่งผลให้สูตรคำนวณ ส.ส. บัญชีรายชื่อแบบ "สูตรหาร 500" ต้องตกไป และกลับไปใช้สูตรหาร 100 โดยปริยาย ในเรื่องนี้นักการเมืองพรรคเพื่อไทยบางคนกล่าวหาพรรคก้าวไกลที่ไม่ใช่วิธีการไม่เข้าร่วมประชุมเช่นกันว่าต้องการสูตรหาร 500 ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2565 หัวหน้าพรรคเพื่อไทยให้สัมภาษณ์ว่าไม่ปิดช่องจับมือกับพรรคพลังประชารัฐตั้งรัฐบาล หากยอมรับเงื่อนไข 3 ข้อ ได้แก่ 1. มีอุดมการณ์เช่นเดียวกัน 2. ไม่เลือกพรรคที่สนับสนุนเผด็จการ ซึ่งรวมถึงการสนับสนุนประยุทธ์เป็นนายกรัฐมนตรี และ 3. การทำงานร่วมกัน โดยการเอานโยบายมาสอดประสานเป็นนโยบายรัฐบาล

ในวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2566 พรรคเพื่อไทยได้จัดประชุมใหญ่สามัญประจำปี พ.ศ. 2566 เพื่อแก้ไขข้อบังคับพรรค พร้อมกับรับทราบการลาออกจากตำแหน่งกรรมการบริหารพรรคของ ทวีศักดิ์ อนรรฆพันธ์ เหรัญญิกพรรค และนางสาวธีรรัตน์ สำเร็จวาณิชย์ โฆษกพรรค เมื่อวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2566

ในการเลือกตั้งทั่วไปในเดือนพฤษภาคมปีเดียวกัน พรรคเพื่อไทยได้คะแนนเสียงทั้งหมด 10,962,522 เสียง ทำให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน 141 คน แบบแบ่งเขต 112 คน และแบบบัญชีรายชื่อ 29 คน อยู่ในอันดับ 2 ของการเลือกตั้ง รองจากพรรคก้าวไกลที่ได้คะแนนเสียง 14,438,851 เสียง มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 151 คน และเป็นครั้งแรกในรอบ 22 ปี นับตั้งแต่การก่อตั้งพรรคไทยรักไทย ที่พรรคไม่สามารถชนะคะแนนมาเป็นลำดับที่หนึ่งของการเลือกตั้งได้ ทั้งนี้ ภายหลังการเลือกตั้ง แกนนำพรรคได้ประกาศจุดยืนสนับสนุนให้พรรคก้าวไกลซึ่งเป็นพรรคอับดับ 1 เป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาล

21 กรกฎาคม พรรคก้าวไกลประกาศมอบสิทธิ์ให้พรรคเพื่อไทยเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลแทน หลังจากที่ พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคก้าวไกลและแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรค ถูกศาลรัฐธรรมนูญสั่งให้หยุดปฎิบัติหน้าที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชั่วคราว และรัฐสภามีมติห้ามเสนอชื่อพิธาเป็นนายกรัฐมนตรีซ้ำในสมัยประชุมเดียวกัน โดยเลขาธิการพรรคก้าวไกล ชัยธวัช ตุลาธน กล่าวว่ามีองคาพยพของบางกลุ่มการเมืองไม่ยอมให้พรรคก้าวไกลจัดตั้งรัฐบาลสำเร็จ ต่อมาพรรคเพื่อไทยได้เสนอชื่อ เศรษฐา ทวีสิน เป็นนายกรัฐมนตรี และยกเลิกบันทึกความเข้าใจในการจัดตั้งรัฐบาลร่วมกับพรรคก้าวไกล

ต่อมาเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม พรรคเพื่อไทยประกาศจัดตั้งรัฐบาลร่วมกับพรรคภูมิใจไทย จากนั้นเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม มีพรรคที่เข้าร่วมรัฐบาลเพื่อไทยเพิ่มอีก 5 พรรค ประกอบด้วย พรรคประชาชาติ, พรรคเสรีรวมไทย, พรรคเพื่อไทรวมพลัง, พรรคพลังสังคมใหม่, และ พรรคท้องที่ไทย จากนั้นมีพรรคที่ประกาศร่วมรัฐบาลเพื่อไทยเพิ่มคือ พรรคชาติพัฒนากล้า, พรรคชาติไทยพัฒนา, พรรครวมไทยสร้างชาติ และพรรคพลังประชารัฐ ทำให้พรรคเพื่อไทยสามารถรวมสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่สนับสนุนพรรคเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลได้ 314 คน

ในวันที่ 22 สิงหาคม เศรษฐาได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภาให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี โดยได้ 482 คะแนน จากจำนวนสมาชิกที่มาลงคะแนนทั้งหมด 728 คน พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการแต่งตั้งเขาเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 30 แทนที่พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา โดยมีพิธีรับสนองพระบรมราชโองการในช่วงเย็นของวันถัดมา ณ ที่ทำการพรรคเพื่อไทย ต่อมาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งคณะรัฐมนตรี โดยมีสมาชิกจากพรรคเพื่อไทยมากที่สุด คือ 19 คน ซึ่งรวมถึงเศรษฐาที่ควบตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังด้วย

ต่อมาเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม พรรคเพื่อไทยได้จัดการประชุมใหญ่วิสามัญของพรรค เพื่อเลือกหัวหน้าพรรคและกรรมการบริหารพรรคชุดใหม่แทนที่ชลน่าน ศรีแก้ว ที่ประกาศลาออกเพื่อรับผิดชอบต่อคำพูดที่ตนหาเสียงไว้ โดยก่อนหน้านี้มีกระแสข่าวว่า แพทองธาร ชินวัตร จะเป็นหัวหน้าพรรค ส่วนเลขาธิการพรรคจะเป็นของสรวงศ์ เทียนทอง บุตรชายของเสนาะ เทียนทอง และโฆษกพรรคเป็นของ ดนุพร ปุณณกันต์ และในที่สุด ที่ประชุมก็มีมติเลือก แพทองธาร, สรวงศ์ และดนุพร ให้ดำรงตำแหน่งดังกล่าวตามกระแสข่าว

บุคลากร

รายชื่อหัวหน้าพรรค

รายชื่อเลขาธิการพรรค

กรรมการบริหารพรรค

การเลือกตั้ง

การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยทั่วไป 

ในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2554 พรรคเพื่อไทยที่นำโดย ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ชนะการเลือกตั้ง สามารถกวาดที่นั่ง ส.ส. 265 คน ทิ้งห่างพรรคประชาธิปัตย์ที่นำโดย อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ไปกว่า 100 คน พร้อมกับคว้าคะแนนเสียงเกินครึ่งหนึ่งและสามารถเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลได้สำเร็จ

ในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2562 พรรคได้รับเลือกตั้งจำนวน 136 ที่นั่ง มากที่สุดในสภาผู้แทนราษฎร แต่มิได้เป็นแกนนำในการจัดตั้งรัฐบาล

ในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2566 พรรคเพื่อไทยได้เสนอแพทองธาร ชินวัตร บุตรคนสุดท้องของทักษิณ ชินวัตร, เศรษฐา ทวีสิน ประธานอำนวยการของ บมจ.แสนสิริ และชัยเกษม นิติสิริ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม เป็นบุคคลที่ได้รับเสนอชื่อเป็นนายกรัฐมนตรีไทยของพรรค โดยก่อนหน้านี้พรรคมีการทาบทาม สมชัย เลิศสุทธิวงค์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ บมจ. แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส ซึ่งก่อตั้งโดยทักษิณ ให้เป็นแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรคด้วย แต่สมชัยให้สัมภาษณ์กับบีบีซีไทยในเดือนมกราคม พ.ศ. 2566 ว่ายังไม่สนใจงานการเมือง กระทั่งวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2566 ทางพรรคเพื่อไทยได้เปิดตัวบุคคลที่ได้รับเสนอชื่อเป็นนายกรัฐมนตรีไทยของพรรคทั้ง 3 คนดังกล่าวอย่างเป็นทางการ ทั้งนี้มีเพียงชัยเกษมเท่านั้นที่ลงสมัคร ส.ส. แบบบัญชีรายชื่อ ต่อมาในวันจันทร์ที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2566 พรรคเพื่อไทยพร้อมกับพรรคการเมืองอีก 10 พรรคจำนวน 314 เสียงได้แถลงข่าวร่วมกันจัดตั้งรัฐบาลที่รัฐสภา พร้อมเสนอชื่อนายเศรษฐา ทวีสิน แคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรคต่อรัฐสภาในการประชุมร่วมกันของรัฐสภา ครั้งที่ 4 ในวันอังคารที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2566 จากเหตุการณ์ครั้งนี้ส่งผลให้ผู้ที่ไม่เห็นด้วยกับการที่พรรคเพื่อไทยนำพรรคพลังประชารัฐและพรรครวมไทยสร้างชาติมาร่วมจัดตั้งรัฐบาลเริ่มยุติบทบาททางการเมืองกับพรรค เช่น นายณัฐวุฒิ ใสยเกื้อ ผู้อำนวยการครอบครัวเพื่อไทย ที่มีบทบาทสำคัญในฐานะผู้ช่วยหาเสียงในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา ได้ประกาศยุติบทบาทผู้อำนวยการครอบครัวเพื่อไทย และไม่ร่วมงานทางการเมืองกับพรรค และนางสาวทัศนีย์ บูรณุปกรณ์ อดีต ส.ส. เชียงใหม่ของพรรค ได้ลาออกจากสมาชิกพรรคเพื่อไทยตามไปด้วย โดยมีผลทันที

ต่อมาในวันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2566 เวลา 16.00 น. นายแพทย์ชลน่าน ได้แถลงข่าวลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรค เพื่อแสดงความรับผิดชอบหลังจากเคยประกาศเมื่อตอนหาเสียงว่าจะไม่จับมือกับพรรคพลังประชารัฐและพรรครวมไทยสร้างชาติ แต่ในที่สุดก็ได้เจรจานำทั้ง 2 พรรคมาร่วมจัดตั้งรัฐบาล ส่งผลให้คณะกรรมการบริหารพรรคที่เหลือต้องพ้นจากตำแหน่งทั้งคณะ แต่ยังรักษาการคณะกรรมการบริหารพรรคต่อไป โดยมีมติเลือกรองศาสตราจารย์ชูศักดิ์ ศิรินิล รองหัวหน้าพรรค ให้ทำหน้าที่รักษาการหัวหน้าพรรค และได้จัดการประชุมใหญ่วิสามัญของพรรค เพื่อเลือกหัวหน้าพรรคและกรรมการบริหารพรรคชุดใหม่ ในวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2566

ผลการเลือกตั้งทั่วไป

การเลือกตั้งท้องถิ่นกรุงเทพมหานคร 

เมื่อ พ.ศ. 2552 พรรคเพื่อไทยมีมติส่งยุรนันท์ ภมรมนตรี ลงสมัครชิงตำแหน่งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร โดยในการเลือกตั้ง ยุรนันท์ได้รับหมายเลข 10 สำหรับผลการเลือกตั้ง ยุรนันท์ได้รับ 611,669 คะแนน เป็นอันดับที่ 2

และในปี พ.ศ. 2556 พรรคเพื่อไทยมีมติส่ง พงศพัศ พงษ์เจริญ ลงสมัครชิงตำแหน่ง โดยในการเลือกตั้ง พงศพัศได้รับหมายเลข 9 สำหรับผลการเลือกตั้ง พงศพัศได้รับ 1,077,899 คะแนน เป็นอันดับที่ 2

ผลการเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร

ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร

การเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด 

ในการเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดในประเทศไทย พ.ศ. 2563 พรรคเพื่อไทย ส่งผู้สมัครในนามของพรรคอย่างเป็นทางการ 25 จังหวัด ได้รับเลือกตั้งทั้งหมด 9 จังหวัด 

ภายหลังมีการเลือกตั้งซ่อมที่จังหวัดร้อยเอ็ด และจังหวัดกาฬสินธุ์ พรรคเพื่อไทยชนะเลือกตั้ง ทำให้ตอนนี้มีนายกฯ อบจ.สังกัดพรรคเพื่อไทยรวมทั้งสิ้น 11 คน ดังนี้

กิจกรรมอื่น ๆ ของพรรค

เพื่อไทยพลัส  
เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2556 พรรคได้เปิด "สถาบันเยาวชนเพื่อไทย" โดยแต่งตั้งให้ ณหทัย ทิวไผ่งาม เป็นผู้อำนวยการสถาบัน ต่อมาได้มีการจัดตั้งกลุ่มเพื่อไทยพลัส (เพื่อไทยPLUS+) โดยถูกวางกลุ่มคนรุ่นใหม่เพื่อสร้างพื้นที่การเมืองของคนรุ่นใหม่ สู้กับอดีตพรรคอนาคตใหม่ ซึ่งเปลี่ยนมาเป็นพรรคก้าวไกลในภายหลัง โดยจัดกิจกรรมทางการเมืองเป็นระยะ อาทิ จัดเสวนาเพื่อไทยพลัสยุคใหม่ แข็งแกร่งกว่าเดิม โครงการเพื่อไทยยุคใหม่แข็งแกร่งเข้าถึงประชาชน โครงการอีสปอร์ตที่จะนำเสนอทิศทางในประเทศไทย และรายการเพื่อไทยพลัสออนไลน์ เสนอบนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย

กระทั่งในวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 มีการยุติกลุ่มเพื่อไทยพลัส และมีกลุ่มใหม่เข้ามาแทนที่ คือ “คณะทำงานเยาวชนและคนรุ่นใหม่” เพื่อเป็นที่รวมตัวของคนรุ่นใหม่ในพรรค และอดีตสมาชิกพรรคไทยรักษาชาติ โดยมี จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ ส.ส.เชียงใหม่ พรรคเพื่อไทย เป็นประธาน โครงสร้างการทำงานจะขึ้นตรง และรับคำสั่งจากคณะกรรมการบริหารพรรค

CARE คิดเคลื่อนไทย 
เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2563 มีการจัดตั้งกลุ่มการเมือง "CARE คิดเคลื่อนไทย" ที่วางแผนที่จะแยกตัวออกมาจากพรรคเพื่อไทย เพื่อตั้งพรรคการเมืองใหม่ โดยมี 7 สมาชิกเริ่มต้น ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นนักการเมืองที่เคยทำงานร่วมก่อตั้งพรรคไทยรักไทยในยุคของนายทักษิณ ชินวัตร มาแล้วทั้งสิ้น ประกอบด้วย
 
 ภูมิธรรม เวชยชัย แกนนำกลุ่มแคร์
 นายแพทย์สุรพงษ์ สืบวงศ์ลี แกนนำกลุ่มแคร์
 นายแพทย์พรหมินทร์ เลิศสุริย์เดช 
 ลักขณา ปันวิชัย (แขก คำผกา) นักเขียนและพิธีกรรายการโทรทัศน์
 วีรพร นิติประภา นักเขียนเจ้าของรางวัลซีไรต์
 ดวงฤทธิ์ บุนนาค
 พริษฐ์ รักตพงศ์ไพศาล

โดยสุรพงษ์ สืบวงศ์ลี ให้สัมภาษณ์ถึงการขับเคลื่อนกลุ่มแคร์ หลังเปิดตัวอย่างเป็นทางการว่า การทำงานของกลุ่มไม่ใช่ลักษณะแบบพรรคการเมือง โดยจะเน้นเรื่องประชาสังคมที่ทำให้เกิดการเคลื่อนไหวภาคประชาสังคม แต่การขับเคลื่อนสังคมที่ผ่านมาจะเน้นประเด็นเฉพาะเรื่อง มองว่าจุดอ่อนการทำงานแบบเดิมคือ ไม่สามารถเห็นภาพรวม ทำให้ข้อเสนอต่างๆ ไม่รอบด้าน แต่การทำงานของกลุ่มแคร์ จะคิดในองค์รวม โดยไม่จำกัดแค่เรื่องใดเรื่องหนึ่ง แต่คิดทุกเรื่องที่เป็นองค์ประกอบของสังคม ทั้งเศรษฐกิจ สังคม การเมือง การกระจายอำนาจ การลดความเหลื่อมล้ำ จะไม่ใช่แค่คิดแล้วเสนอ แต่ต้องขับเคลื่อน ใช้เครือข่ายมาเชื่อมโยงการขับเคลื่อนเกื้อหนุนการทำงานกัน ไม่มีลำดับชั้น ทุกคนต้องมาฟังความคิดเห็นซึ่งกันและกัน และต้องครอบคลุมเครือข่ายทั้งประเทศ

การดำเนินการของกลุ่มแคร์นั้น นอกจากจะใช้โซเชียลมีเดียแล้ว ยังมีการใช้ระบบถ่ายทอดสดผ่านยูทูปและคลับเฮาส์ โดยมีแขกรับเชิญคนสำคัญอย่างอดีตนายกรัฐมนตรี ทักษิณ ชินวัตร มาร่วมรายการอยู่บ่อยครั้ง

ภายหลังการเปิดตัวได้มีการวิพากษ์วิจารณ์พรรคเพื่อไทย ซึ่งดำเนินโดยคุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ ลักษณะว่าไม่ใช่พรรคที่เป็นความหวังของประชาชนอีกแล้ว ทั้งยังจะเป็นพรรคต่ำร้อย

แต่ภายหลังจากที่มีการเลือกกรรมการบริหารพรรคชุดใหม่ในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2563 กลุ่ม CARE ได้รับเชิญให้กลับมาร่วมทำงานกับพรรคเพื่อไทยอีกครั้ง

ครอบครัวเพื่อไทย 
เมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2565 พรรคเพื่อไทยเปิดตัวโครงการ “ครอบครัวเพื่อไทย : บ้านหลังใหญ่หัวใจเดิม” ซึ่งเป็นกิจกรรมทางการเมืองที่พรรคเพื่อไทยออกแบบมาเพื่อลดข้อกำหนดทางกฎหมาย ให้ทุกคนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมทางการเมืองได้อย่างแท้จริง มีการเปิดรับให้ประชาชนทั่วไปสามารถเข้ามาสมัครเป็นสมาชิกครอบครัวเพื่อไทยได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย และต้องการให้สมาชิกครอบครัวเพื่อไทยที่ได้กระจัดกระจายไปก่อนหน้านี้ได้กลับมารวมตัวกัน โดยมอบหมายให้นางสาวแพทองธาร ชินวัตร เป็นหัวหน้าครอบครัวเพื่อไทย

ต่อมาเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2565 มีการจัดงาน “ครอบครัวเพื่อไทย ต้อนรับ ‘เขา’ กลับบ้าน” เพื่อต้อนรับณัฐวุฒิ ใสยเกื้อ กลับมาเป็นร่วมงานทางการเมืองกับพรรคเพื่อไทย โดยณัฐวุฒิเข้ารับตำแหน่งผู้อำนวยการครอบครัวเพื่อไทย เพื่อเป็นบุคลากรหลักในการทำกิจกรรมที่จัดขึ้นในนามครอบครัวเพื่อไทย จากนั้นเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 พรรคเพื่อไทยแต่งตั้งเศรษฐา ทวีสิน เป็นประธานที่ปรึกษาหัวหน้าครอบครัวเพื่อไทย โดยให้มีอำนาจหน้าที่ ให้คำปรึกษาแก่หัวหน้าครอบครัวเพื่อไทย คณะทำงานของพรรคที่รับผิดชอบโครงการดังกล่าว และดำเนินการอื่นใดตามที่หัวหน้าครอบครัวเพื่อไทยมอบหมาย

หลังจากพรรคเพื่อไทยนำพรรครวมไทยสร้างชาติเข้าร่วมรัฐบาล ณัฐวุฒิได้ประกาศยุติบทบาทผู้อำนวยการครอบครัวเพื่อไทยเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2566

การแยกไปตั้งพรรค 
พรรคเพื่อไทยเคยมีสมาชิกพรรคที่ลาออกไปตั้งพรรคการเมืองใหม่ หรือย้ายไปเป็นกรรมการบริหารพรรค โดยมีดังนี้
 พรรคเพื่อธรรม นำโดย สุรสิทธิ์ ฉิมพาลี (ในฐานะพรรคสำรองของเพื่อไทย / สิ้นสภาพความเป็นพรรคการเมืองในวันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ.2562)
 พรรคไทยสร้างไทย นำโดย คุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์
 พรรคเสมอภาค นำโดย ลดาวัลลิ์ วงศ์ศรีวงศ์

พรรคการเมืองที่แยกจากเพื่อไทย เพื่อแก้ยุทธศาสตร์การเลือกตั้งปี พ.ศ. 2562 มีดังนี้ 
 พรรคไทยรักษาชาติ นำโดย ร้อยโท ปรีชาพล พงษ์พานิช (ถูกยุบพรรคในวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2562 / ต่อมาได้นำสมาชิกพรรคส่วนใหญ่กลับเข้าพรรคเพื่อไทย)
 พรรคประชาชาติ นำโดย กลุ่มวาดะห์
 พรรคเพื่อชาติ นำโดย สงคราม กิจเลิศไพโรจน์ (ต่อมาได้นำสมาชิกพรรคส่วนหนึ่งกลับเข้าพรรคเพื่อไทย / สิ้นสภาพความเป็นพรรคการเมืองในวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ.2566)
 พรรคพลังปวงชนไทย (ชัยสิทธิ์ ชินวัตร ดำรงตำแหน่งเป็นประธานที่ปรึกษาพรรค / ต่อมาสมาชิกพรรคส่วนหนึ่งเข้าพรรคเพื่อไทย)

หมายเหตุ

ดูเพิ่ม 
 พรรคไทยรักไทย
 พรรคพลังประชาชน (พ.ศ. 2541)
 บ้านเลขที่ 111
 บ้านเลขที่ 109

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 
 
 พรรคเพื่อไทย ที่ยูทูบ
 Thailand's July Election: Understanding the Outcome, Q&A with Catharin Dalpino (July 2011)
 East Asia Forum: "The changing face of Thai populism" (June 2013)

พรรคเพื่อไทย
เพื่อไทย
เพื่อไทย