กรมขุนสุนทรภูเบศร์

กรมขุนสุนทรภูเบศร์ (จีนเรือง สุนทรกุล ณ ชลบุรี) หรือ กรมขุนสุนทรภูเบศร (เรือง) มีพระนามเดิมว่า เรือง หรือ จีนเรือง เป็นเศรษฐีชาวเมืองบางปลาสร้อย (ชลบุรี) ที่เคยถวายการอุปการะสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเมื่อครั้งยกทัพไปตีเมืองจันทบุรี ภายหลังพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็นเจ้านาย ด้วยเกี่ยวข้องกับราชวงศ์จักรีจากการเป็นภราดาร่วมสาบานกับสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท

กรมขุนสุนทรภูเบศร์เป็นต้นราชสกุล "สุนทรกุล ณ ชลบุรี" ถือเป็นหนึ่งในราชสกุลของราชวงศ์จักรี และทายาทบางสายใช้สกุล "สุนทรมนูกิจ"

พระประวัติ 
กรมขุนสุนทรภูเบศร์ แต่เดิมเป็นเศรษฐีเมืองบางปลาสร้อย มีพระนามเดิมว่า "เรือง" หรือ "จีนเรือง" ที่ทรงอุปการะสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี เมื่อครั้งเสด็จยกทัพไปตีเมืองจันทบูร มีความสนิทชิดเชื้อกับสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาทมาก ถึงขั้นร่วมสาบานเป็นภราดรภาพคือเป็นพี่น้องร่วมสาบานกัน 

ครั้นเมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงปราบดาภิเษก จึงโปรดเกล้าฯ สถาปนา "จีนเรือง" ขึ้นเป็นเจ้านาย นามว่า "หม่อมเรือง" ต่อมาได้สถาปนาเป็นเจ้าราชนิกูล ด้วยความชอบด้านสงครามว่า "เจ้าบำเรอภูธร" (บ้างว่า หม่อมเจ้าบำเรอภูธร), "กรมหมื่นสุนทรภูเบศร์" และจนท้ายที่สุดได้สถาปนาที่พระยศที่ "กรมขุนสุนทรภูเบศร์" ตามลำดับ ดังพระราชประสงค์ของสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ภายหลังพระราชทานให้ทรงสร้างวังอยู่ปากคลองวัดชนะสงคราม (หรือปากคลองโรงไหม) ตรงข้ามวังหน้า 

กรมขุนสุนทรภูเบศร์ สิ้นพระชนม์เมื่อใดไม่ปรากฏทราบแต่เพียงว่าน่าจะสิ้นพระชนม์หลังปี พ.ศ. 2348 เพราะมีหลักฐานว่าในปีนั้นพระองค์ยังมีพระชนม์ชีพอยู่ หลังการสิ้นพระชนม์ วังปากคลองโรงไหมได้ตกเป็นของเจ้าฟ้าอิศราพงศ์ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3

ผู้สืบเชื้อสาย 

กรมขุนสุนทรภูเบศร์ ทรงมีโอรส-ธิดาอยู่จำนวนหนึ่ง ที่บางท่านมีฐานันดรศักดิ์เป็น "หม่อมเจ้า" ซึ่งอาจได้รับพระราชทานเป็นรายบุคคลตามพระราชประสงค์เท่านั้น โดยพระโอรสและธิดาเท่าที่ปรากฏพระนามและนาม ได้แก่
 หม่อมเจ้าดวง สุนทรกุล พระราชทานเพลิง ณ วัดลาดบัวขาว พ.ศ. 2387
 หม่อมเจ้าก้อง สุนทรกุล พระราชทานเพลิง ณ วัดลาดบัวขาว พ.ศ. 2387
 หม่อมเจ้าเม่น สุนทรกุล พระราชทานเพลิง ณ วัดลาดบัวขาว พ.ศ. 2395
 อ้น สุนทรกุล ณ ชลบุรี ถวายตัวเป็นฝ่ายในในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
 เจ้าจอมมารดาเขียว พระสนมในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นเจ้าจอมมารดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอดุลยลักษณสมบัติ ต้นราชสกุลอุไรพงศ์

กรมขุนสุนทรภูเบศร์ ทรงเป็นต้นสกุล "สุนทรกุล ณ ชลบุรี" เป็นนามสกุลพระราชทานลำดับที่ 4603 พระราชทานให้แก่หม่อมหลวงจาบ สุนทรกุล ตามราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 35 หน้า 1719 พระราชทานเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2461 สำหรับบรรดาผู้สืบสกุลโดยตรงลงมาจากกรมขุนสุนทรภูเบศร์ นอกจากนี้ในปี พ.ศ. 2485 หลวงสุนทรมนูกิจ (ทิพย์ สุนทรกุล ณ ชลบุรี) ได้ขอพระบรมราชานุญาตใช้ราชทินนามเป็นนามสกุลใหม่ว่า "สุนทรมนูกิจ"

พระอิสริยยศ 
 หม่อมเรือง
 เจ้าบำเรอภูธร (บ้างว่า หม่อมเจ้าบำเรอภูธร)
 กรมหมื่นสุนทรภูเบศร์
 กรมขุนสุนทรภูเบศร์

อ้างอิงและเชิงอรรถ

แหล่งข้อมูลอื่น 
 พระประวัติกรมขุนสุนทรภูเบศร์ (จีนเรือง สุนทรกุล ณ ชลบุรี )
 นามสกุลพระราชทานเรียงลำดับตามอักษร 
 เจ้านายที่ไม่ได้อยู่ในพระราชวงศ์จักรี
 พระบรมราโชบายขนานนามสกุล 
 ประวัติศาสตร์วังท่าพระ สู่ความเป็นมหาวิทยาลัยศิลปากร 
 จุลลดา ภักดีภูมินทร์."จีนกุน จีนเรือง จีนมั่วเส็ง," เวียงวัง. พิมพ์ครั้งที่ 2.กรุงเทพฯ : อักษรโสภณ, 2551. หน้า 38-43.

สุนทรภูเบศร์
 
บุคคลจากจังหวัดชลบุรี‎‎
สุนทรภูเบศร์