ยุคเซ็งโงกุ

ยุคเซ็งโงกุ () ระยะเวลา ค.ศ. 1467–1615 เป็นช่วงเวลาแห่งความแตกแยกในญี่ปุ่นในช่วงปลายของรัฐบาลโชกุนอาชิกางะ เมื่ออำนาจของรัฐบาลโชกุนอาชิกางะเสื่อมลงจากเหตุการณ์สงครามโอนิน () ทำให้รัฐบาลโชกุนส่วนกลางไม่มีอำนาจในการปกครองแคว้นท้องถิ่นต่างๆ ทำให้ผู้มีอำนาจและอิทธิพลตามแคว้นต่างๆในญี่ปุ่นตั้งตนขึ้นเป็นอิสระจากการปกครองของรัฐบาลโชกุน เจ้าผู้ครองแคว้นในยุคเซงโงกุเรียกว่าไดเมียว () ยุคเซงโงกุเป็นยุคแห่งความเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ทางเศรษฐกิจ และทางสังคมของญี่ปุ่น ในช่วงปลายยุคเซงโงกุวีรบุรุษทั้งสามได้แก่ โอดะ โนบูนางะ, โทโยโตมิ ฮิเดโยชิ, และ โทกูงาวะ อิเอยาซุ ทำการรวบรวมแว่นแคว้นต่างๆในญี่ปุ่นให้เป็นหนึ่งเดียวอีกครั้งนำไปสู่ยุคเอโดะ 

ยุคเซ็งโงกุเป็นส่วนหนึ่งของยุคมูโรมาจิ และยุคอาซูจิ–โมโมยามะอาจถูกจัดเป็นส่วนหนึ่งของยุคเซงโงกุ

ประวัติศาสตร์

สงครามโอนิน 
ในสมัยของอาชิกางะ โยชิมาซะ () เกิดความขัดแย้งในเรื่องการสืบทอดตำแหน่งโชกุน โฮโซกาวะ คัตสึโมโตะ () ให้การสนับสนุนแก่อาชิกางะ โยชิมิ () ซึ่งเป็นน้องชายของโชกุนโยชิมาซะ ในขณะที่ยามานะ โซเซ็ง () ให้การสนับสนุนแก่อาชิกางะ โยชิฮิซะ () บุตรชายของโชกุนโยชิมาซะ ความขัดแย้งระว่าขุนศึกทั้งสองนำไปสู่สงครามปีโอนิง () ในค.ศ. 1467 สงครามยืดเยื้อเป็นเวลาร่วมสิบปีโดยมีนครหลวงเกียวโตอันเป็นที่ตั้งของรัฐบาลโชกุนอาชิกางะเป็นสนามรบ ทำให้รัฐบาลโชกุนซึ่งได้รับความเสียหายอย่างมากจากสงครามสูญเสียอำนาจในการปกครองประเทศ ระบบการปกครองท้องถิ่นของรัฐบาลโชกุนจึงล่มสลายลง 

ในยุคมูโรมาจิรัฐบาลโชกุนแต่งตั้งเจ้าผู้ครองแคว้นเรียกว่าชูโงะ () ในการปกครองส่วนท้องถิ่น เมื่อรัฐบาลโชกุนเสื่อมอำนาจลงอำนาจของชูโงะในแต่ละท้องถิ่นจึงเสื่อมลงไปด้วย ชูโงะของบางแคว้นตั้งตนเป็นอิสระ ในขณะที่บ้างแคว้นชูโงได ( ) หรือผู้แทนของชูโงะขึ้นมามีอำนาจ และบางแคว้นมีซามูไรระดับล่างหรือแม้แต่ชาวบ้านตั้งตนขึ้นมามีอำนาจ เป็นยุค "บ่าวล้างนาย"

ยุคเซงโงกุในภูมิภาคต่างๆ

ภูมิภาคคันโต 
ในยุคมูโรมาจิภูมิภาคคันโตอยู่ภายใต้การปกครองของคันโตกูโบ () หรือ "โชกุนแห่งภูมิภาคคันโต" และคันโตกันเร () หรือผู้แทนโชกุนแห่งภูมิภาคคันโต ตำแหน่งคันโตกันเรสืบทอดภายในสายเลือดของตระกูลอูเอซูงิ ความขัดแย้งระหว่างคันโตกูโบและคันโตกันเรนำไปสู่สงครามปีเอเงียวในค.ศ. 1433 ตระกูลอูเอซูงิซึ่งดำรงตำแหน่งคันโตกันเรมีชัยชนะเหนือตระกูลอาชิกางะซึ่งดำรงตำแหน่งคันโตกูโบ ทำให้ตระกูลอูเอซูงิขึ้นมามีอำนาจในภูมิภาคคันโต ตระกูลอูเอซูงิมีสองสาขาย่อยได้แก่ 

 สาขาโองิงายัตสึ () มีฐานอยู่ที่ปราสาทคาวาโงเอะในแคว้นมูซาชิ (จังหวัดไซตามะในปัจจุบัน)
 สาขายามาโนอูจิ () มีฐานอยู่ที่ฮิราอิ (เขตเอโดงาวะ กรุงโตเกียวในปัจจุบัน)

อิเซะ นางาอูจิ () ตั้งตนขึ้นปกครองแคว้นอิซุ (คาบสมุทรอิซุในปัจจุบัน) ครอบครองเมืองคามากูระและยึดปราสาทโอดาวาระไว้เป็นฐานที่มั่นในค.ศ. 1495 บุตรชายของอิเซะ นางาอูจิ ชื่อว่า อิเซะ อูจิตสึนะ เปลี่ยนชื่อตระกูลเป็น "โฮโจ" เพื่ออ้างการสืบทอดจากตระกูลโฮโจเดิมซึ่งเคยเรืองอำนาจในยุคคามากูระ อิเซะ อูจิตสึนะ เปลี่ยนชื่อเป็น โฮโจ อูจิตสึนะ () และมอบชื่อให้แก่บิดาของตนเองคืออิเซะ นางาอูจิ ผู้ล่วงลับไปแล้วว่า โฮโจ โซอุน () ในค.ศ. 1524 โฮโจ อูจิตสึนะ ยกทัพเจ้ายึดปราสาทเอโดะจากตระกูลอูเอซูงิสาขาโองิงายัตสึได้สำเร็จ และในค.ศ. 1535 ยึดปราสาทคาวาโงเอะฐานที่มั่นของสาขาโองิงายัตสึ นำไปสู่สงครามระหว่างตระกูลโฮโจและตระกูลอูเอซูงิ ฝ่ายอูเอซูงิยกทัพเข้าเผาทำลายเมืองคามากูระในค.ศ. 1526 นอกจากนี้โฮโจ อูจิตสึนะยังแผ่ขยายอำนาจไปยังแคว้นอาวะ (จังหวัดชิบะในปัจจุบัน) บนคาบสมุทรโบโซซึ่งปกครองโดยตระกูลซาโตมิ ()  

เมื่อโฮโจ อูจิตสึนะเสียชีวิตบุตรชายของอูจิตสึนะคือโฮโจ อูจิยาซุ () ขึ้นมาเป็นผู้นำของตระกูลโฮโจแทนที่ ในสมัยของโฮโจ อูจิยาซุ ตระกูลโฮโจเรืองอำนาจถึงขีดสุด ในค.ศ. 1545 ตระกูลอูเอซูงิทั้งสองสาขารวมกำลังพลเข้าล้อมปราสาทคาวาโงเอะเพื่อยึดปราสาทคืนกลับจากตระกูลโฮโจ ผลปรากฏว่าโฮโจ อูจิยาซุ สามารถขับไล่ทัพของอูเอซูงิทั้งสองสาขาออกไปได้ ทำให้ตระกูลอูเอซูงิสูญสิ้นอำนาจไปจากภูมิภาคคันโต อย่างไรก็ตามอูเอซูงิ โนริมาซะ () ผู้นำตระกูลอูเอซูงิสาขายามาโนอูจิ ขอความช่วยเหลือจากนางาโอะ คาเงโตระ () ให้เข้ามาช่วยสู้รบกับตระกูลโฮโจ นางาโอะ คาเงโตระ ยินยอมช่วยเหลือตระกูลอูเอซูงิภายใต้เงื่อนไขว่าอูเอซูงิ โนริมาซะ ต้องยกตำแหน่งคันโตกันเรให้แก่ตนเอง อูเอซูงิ โนริมาซะจึงรับนางาโอะ คาเงโตระ เป็นบุตรบุญธรรม จากนั้นนางาโอะ คาเงโตระ จึงเปลี่ยนชื่อเป็นอูเอซูงิ เค็นชิง ขึ้นเป็นผู้นำตระกูลอูเอซูงิ อูเอซูงิ เค็นชิง ยกทัพเข้าล้อมปราสาทโอดาวาระในค.ศ. 1561 ฝ่ายโฮโจสามารถรักษาปราสาทไว้ได้ 

ในค.ศ. 1564 โฮโจ อูจิยาซุมีชัยชนะเหนือตระกูลซาโตมิในยุทธการที่โคโนได (Battle of Kōnodai) ตระกูลโฮโจเข้าครองแคว้นชิโมซะ (จังหวัดชิบะในปัจจุบัน) ของตระกูลซาโตมิ ตระกูลโฮโจขยายอำนาจสูงสุดปกครองดินแดนห้าแคว้นแห่งภูมิภาคคันโตได้แก่ แคว้นซางามิ แคว้นอิซุ แคว้นมูซาชิ แคว้นอาวะ และแคว้นชิโมซะ เมื่อตระกูลโฮโจเข้ารุกรานแคว้นซูรูงะของตระกูลอิมางาวะ ทาเกดะ ชิงเง็ง ซึ่งเป็นพันธมิตรของตระกูลอิมางาวะจึงยกทัพเข้าล้อมปราสาทโอดาวาระในค.ศ. 1569 แม้ว่าฝ่ายทาเกดะจะทำลายเมืองโอดาวาระจนเสียหายมากแต่ไม่สามารถเข้ายึดปราสาทได้ ทำให้ปราสาทโอดาวาระมีชื่อเสียงว่าเป็นปราสาทซึ่งไม่เสียให้แก่ศัตรู  

เมื่อโฮโจ อูจิยาซุเสียชีวิต อำนาจของตระกูลโฮโจเสื่อมลง ในค.ศ. 1590 โทโยโตมิ ฮิเดโยชิ และโทกูงาวะ อิเอยาซุ ยกทัพเข้ารุกรานตระกูลโฮโจและล้อมปราสาทโอดาวาระ ฝ่ายโทโยโตมิสามารถเข้ายึดปราสาทได้ในที่สุด ไดเมียวโฮโจ อูจิมาซะ () และบุตรชายทำการเซ็ปปุกุเสียชีวิต ตระกูลโฮโจจึงสิ้นสุดลง โทโยโตมิ ฮิเดโยชิ ถ่ายโอนดินแดนห้าแคว้นทั้งหมดของตระกูลโฮโจให้แก่โทกูงาวะ อิเอยาซุ ไปปกครอง โทกูงาวะ อิเอยาซุ ใช้ปราสาทเอโดะเป็นฐานที่มั่น หลังยุทธการที่เซกิงาฮาระโทกูงาวะ อิเอยาซุ ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเซอิไทโชงุง ยุคเซงโงกุในภูมิภาคคันโตจึงสิ้นสุดลง

ภูมิภาคชูโงกุ 
ในช่วงต้นของยุคเซงโงกุภูมิภาคชูโงกุอยู่ภายใต้อำนาจของตระกูลโออูจิ () ซึ่งดำรงตำแหน่งชูโงะแห่งแคว้นซูโอ (จังหวัดยามางูจิในปัจจบัน) และมีฐานอยู่ที่เมืองยามางูจิ ตระกูลโออูจิมีอำนาจและมีบทบาทสำคัญในการเมืองและการปกครองของรัฐบาลโชกุนที่เมืองเกียวโต ในขณะที่ตระกูลอามาโงะ () แห่งแคว้นอิซูโมะ (จังหวัดชิมาเนะในปัจจุบัน) ฝั่งติดทะเลญี่ปุ่น ซึ่งมีฐานที่มั่นอยู่ที่ปราสาทกัสซันโตดะ ( ตั้งอยู่ที่เมืองยาซูงิ จังหวัดชิมาเนะ) สะสมอำนาจขึ้นมา ภูมิภาคชูโงกุประกอบไปด้วยสองขั้วอำนาจได้แก่ ฝ่ายของตระกูลโออูจิ และฝ่ายตระกูลอามาโงะ

หลังจากเหตุการณ์การวิวาทที่เมืองหนิงปัว (Ningbo incident) ในค.ศ. 1523 ทำให้ตระกูลโออูจิเป็นผู้มีเอกสิทธิ์ในฐานะตัวแทนรัฐบาลโชกุนในการค้าบรรณาการกับจีนราชวงศ์หมิง เมืองท่ายามางูจิรุ่งเรื่องจากการค้าขายกับต่างชาติ ในสมัยของโออูจิ โยชิตากะ () อำนาจของตระกูลโออูจิรุ่งเรืองสูงสุด ในค.ศ. 1542 โออูจิ โยชิตากะ และทหารเอกคนสนิทชื่อว่าซูเอะ ฮารูตากะ () ยกทัพเข้าไปยังแคว้นอิซูโมะเพื่อรุกรานตระกูลอามาโงะ แต่ถูกฝ่ายอามาโงะตีแตกพ่ายแพ้ ทำให้โออูจิ โยชิตากะ หันไปสนใจการเมืองในรัฐบาลโชกุนที่เกียวโตแทน และให้ซูเอะ ฮารูตากะ เป็นผู้รักษาการแทนที่แคว้นซูโอ ในค.ศ. 1550 นักบุญฟรันซิส เซเวียร์ (Francis Xavier) พำนักอยู่ที่เมืองยามางูจิเป็นเวลาสองเดือน ในค.ศ. 1551 โออูจิ โยชิตากะ เสนอให้มีการย้ายราชสำนักญี่ปุ่นของพระจักรพรรดิจากเมืองเกียวโตมาอยู่ที่เมืองยามางูจิ ซูเอะ ฮารูตากะ ไม่พอใจที่โออูจิ โยชิตากะผู้เป็นเจ้านายของตนละทิ้งศึกทางทหารในภูมิภาคชูโงกุและหันไปสนใจการเมืองที่เกียวโตแทน จึงก่อกบฎนำกำลังเข้าจับกุมโออูจิ โยชิตากะ ที่วัดไทเน เรียกว่า เหตุการณ์วัดไทเน (Tainei-ji Incident ) ซูเอะ ฮารูตากะ บังคับให้โออูจิ โยชิตากะ นายของตนทำการเซ็ปปุกุเสียชีวิต และเข้ายึดอำนาจครอบครองตระกูลโออูจิ

ในค.ศ. 1554 โมริ โมโตนาริ ()ไดเมียวแห่งแคว้นอากิ (จังหวัดฮิโรชิมะในปัจจุบัน) ยกทัพเข้ารุกรานตระกูลโออูจิเพื่อแก้แค้นให้แก่โออูจิ โยชิตากะ ซึ่งถูกซูเอะ ฮารูตากะ ยึดอำนาจไป โมริ โมโตนาริ มีชัยชนะในยุทธนาวีที่มิยาจิมะ (Battle of Miyajima) ในค.ศ. 1555 ซูเอะ ฮารูตากะทำการเซ็ปปุกุเสียชีวิต ตระกูลโออูจิจึงสูญสิ้นไปและตระกูลโมริเข้าครอบครองดินแดนของตระกูลโออูจิทั้งหมดซึ่งประกอบไปด้วยทั้งสองฝั่งของช่องแคบคัมมง นอกจากนี้โมริ โมโตนาริ ยังยกทัพเข้ารุกรานตระกูลอามาโงะในแคว้นอิซูโมะ เมื่อโมโตนาริเข้ายึดปราสาทกัสซันโตดะได้สำเร็จในค.ศ. 1566 ตระกูลอามาโงะจึงสูญสิ้นไปดินแดนของอามาโงะกลายเป็นของตระกูลโมริ เมื่อโมริ โมโตนาริเสียชีวิต ตระกูลโมริเป็นมหาอำนาจในภูมิภาคชูโงกุ ครอบครองดินแดนทั้งฝั่งทะเลเซโตะในและฝั่งทะเลญี่ปุ่น โมริ เทรูโมโตะ หลานชายของโมริ โมโตนาริ ขึ้นเป็นไดเมียวแห่งตระกูลโมริคนต่อมา 

โอดะ โนบูนางะ ส่งฮาชิบะ ฮิเดโยชิ ยกทัพเข้ารุกรานภูมิภาคชูโงกุในค.ศ. 1578 โมริ เทรูโมโตะ รวมสรรพกำลังพลของไดเมียวแคว้นต่างๆในภูมิภาคชูโงกุเพื่อต้านทานการรุกรานของฮาชิบะ ฮิเดโยชิ การสู้รบกินเวลายืดเยื้อจนกระทั่งในค.ศ. 1582 เกิดเหตุการณ์ที่วัดฮนโน โอดะ โนบูนางะถูกลอบสังหาร เมื่อฮาชิบะ ฮิเดโยชิ กลายเป็นโทโยโตมิ ฮิเดโยชิผู้ปกครองประเทศญี่ปุ่นในทางพฤตินัยแล้ว โมริ เทรูโมโตะ จึงนำตระกูลโมริเข้าสวามิภักดิ์ต่อรัฐบาลโทโยโตมิ โทโยโตมิ ฮิเดโยชิ แต่งตั้งให้อูกิตะ ฮิเดอิเอะ () เป็นไดเมียวแห่งแคว้นบิเซ็ง (จังหวัดโอกายามะ) เพื่อคานอำนาจกับตระกูลโมริ ในค.ศ. 1589 โมริ เทรูโมโตะ สร้างปราสาทฮิโรชิมะเป็นฐานแห่งใหม่ของตระกูลโมริ ในยุทธการที่เซกิงาฮาระ โมริ เทรูโมโตะ และตระกูลโมริอยู่ฝ่ายตะวันตกของอิชิดะ มิตสึนาริ ซึ่งเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ทำให้ตระกูลโมริถูกยึดดินแดนอันกว้างใหญ่ในภูมิภาคชูโงกุไปเกือบทั้งหมด เหลือเพียงแคว้นนางาโตะหรือแคว้นโชชู () ตระกูลโมริมีฐานใหม่ที่เมืองปราสาทฮางิ

ภูมิภาคชูบุ 
กลุ่มขบวนการอิกโก-อิกกิ () เป็นขบวนการซึ่งประกอบด้วยชาวบ้านสามัญชน ชาวนา พระสงฆ์ และซามูไรระดับล่าง มีพุทธศาสนานิกายโจโด-ชินชู () หรือนิกายสุขาวดีใหม่ ซึ่งมีผู้นำคือพระภิกษุเรนเนียว () ในค.ศ. 1487 กลุ่มชาวบ้านอิกโก-อิกกิก่อการกบฎขึ้นในแคว้นคางะ (จังหวัดอิชิกาวะ) เรียกว่าการกบฎคางะ (Kaga Rebellion) กบฎอิกโก-อิกกิสามารถยึดอำนาจจัดตั้งการปกครองนำไปสูการกำเนิด "คางะ อิกกิ" ขึ้นที่แคว้นคางะในค.ศ. 1488 รัฐบาลของคางะอิกกิประกอบด้วยสามัญชนและพระสงฆ์เป็นหลัก ทำให้แคว้นคางะกลายเป็นอาณาจักรของชาวบ้าน (Peasant's Kingdom) ในค.ศ. 1531 เกิดสงครามกลางเมืองคางะ (Kaga Civil War) ภิกษุเรนเนียวจัดตั้งศูนย์บัญชาการของอิกโก-อิกกิขึ้นที่วัดอิชิยามะ ฮงอัน ( ปราสาทโอซากะในปัจจุบัน) มีการจัดตั้งคานาซาวะ มิโด () ขึ้นเป็นรัฐบาลในการปกครองคางะอิกกิตั้งอยู่ที่โอยามะ โคโบ () ซึ่งต่อมาพัฒนากลายเป็นเมืองคานาซาวะ

ในค.ศ. 1542 ทาเกดะ ชิงเง็ง ไดเมียวแห่งแคว้าคาอิ (จังหวัดยามานาชิ) แผ่ขยายอำนาจเข้าไปในแคว้นชินาโนะ (จังหวัดนางาโนะ) ซึ่งมีไดเมียวต่างๆปกครองอยู่ บรรดาไดเมียวแห่งแคว้นชินาโนะจึงไปขอความช่วยเหลือจากไดเมียวอูเอซูงิ เค็นชิง แห่งแคว้นเอจิโงะ (จังหวัดนีงาตะ) ไดเมียวผู้ทรงอำนาจทั้งสองสู้รบกันในยุทธการคาวานางาจิมะ () ใกล้กับเมืองนางาโนะในปัจจุบัน จำนวนห้าครั้ง ในค.ศ. 1554, ค.ศ. 1555, ค.ศ. 1557, ค.ศ. 1561 และค.ศ. 1564 ยุทธการคาวานางาจิมะครั้งที่สี่ในค.ศ. 1561 เป็นครั้งที่สำคัญที่สุดซึ่งทาเกดะ ชิงเง็น พ่ายแพ้ให้แก่อูเอซูงิ เค็นชิง แต่ท้ายที่สุดไม่มีฝ่ายใดชนะอย่างเด็ดขาด ทะเกดะ ชิงเง็น เสียชีวิตในค.ศ. 1573 ทาเกดะ คัตสึโยริ () ผู้เป็นบุตรชายขึ้นเป็นผู้นำของตระกูลทาเกดะต่อมา โทกูงาวะ อิเอยาซุ ไดเมียวแห่งแคว้นมิกาวะยกทัพเข้ารุกรานแคว้นคาอิ ฝ่ายตระกูลทาเกดะเสียปราสาทนางาชิโนะ () ให้แก่โทกูงาวะในค.ศ. 1572 ทั้งโอดะ โนบูนางะ และโทกูงาวะ อิเอยาซุ ร่วมมือกันสามารถเอาชนะตระกูลทาเกดะได้ในยุทธการเทมโมกูซัง (Battle of Temmokuzan) ในค.ศ. 1582 ทาเกดะ คัตสึโยริ ทำการเซ็ปปุกุเสียชีวิตทำให้ตระกูลทาเกดะจบสิ้นลง

โอดะ โนบูนางะ พร้อมทั้งฮาชิบะ ฮิเดโยชิ และอาเกจิ มิตสึฮิเดะ ยกท้พเข้ารุกรานแคว้นคางะในค.ศ. 1570 ฝ่ายคางะอิกกิสามารถต้านการรุกรานของฝ่ายโอดะได้ ในค.ศ. 1576 โนบูนางะแต่งตั้งให้ชิบาตะ คัตสึอิเอะ เป็นไดเมียวแห่งแคว้นเอจิเซ็ง (จังหวัดฟูกูอิ) เพื่อทำสงครามกับอิกโก-อิกกิ นอกจากนี้ตระกูลโอดะยังแผ่ขยายอำนาจเข้าไปยังแคว้นโนโตะ อูเอซูงิ เค็นชิง แห่งแคว่นเอจิโงะ เห็นว่าตระกูลโอดะกำลังแผ่ขยายอำนาจมายังฝั่งทะเลญี่ปุ่นเป็นภัยต่ออูเอซูงิ จึงเข้าแทรกแซงการเมืองในแคว้นโนโตะเพื่อป้องกันการขยายอำนาจของโอดะ นำไปสู่สงครามระหว่างฝ่ายโอดะและฝ่ายอูเอซูงิ อูเอซูงิ เค็นชิง มีชัยชนะเหนือชิบาตะ คัตสึอิเอะ ในค.ศ. 1577 ที่ยุทธการเทโดริงาวะ (Battle of Tedorigawa) หลังจากศึกสงครามยาวนาน คานาซาวะ มิโด และขบวนการอิกโก-อิกกิจึงถูกทำลายลงโดยฝ่ายโอดะในค.ศ. 1580 อาณาจักรชาวบ้านของคางะอิกกิจึงสิ้นสุดลง

ภูมิภาคคีวชู 
ในยุคมูโรมาจิ ตระกูลโชนิ () ซึ่งมีบทบาทในการต้านทานการรุกรานญี่ปุ่นของมองโกลครองอำนาจอยู่ในเกาะคีวชูภาคเหนือ ในขณะที่ตระกูลชิมาซุ () ครองอำนาจในภาคใต้ของเกาะคีวชู ทั้งสองตระกูลนี้ครองอำนาจในพื้นที่มาอย่างยาวนานตั้งแต่ยุคคามากูระ ตระกูลโชนิทำสงครามขับเขี่ยวกับตระกูลโออูจิแห่งแคว้นซูโอในภูมิภาคชูโงกุ ตระกูลรีวโซจิ () แห่งแคว้นฮิเซ็ง (จังหวัดซางะ) ซึ่งเป็นข้ารับใช้ของตระกูลโชนิ แปรพักตร์จากตระกูลโชนิไปเข้าฝ่ายตระกูลโออูจิ โออูจิ โยชิตากะ ผู้นำของตระกูลโออูจิ ร่วมกับตระกูลรีวโซจิเข้าทำลายตระกูลโชนิทำให้ตระกูลโชนิสูญสิ้นไปในค.ศ. 1533
ต่อมาเมื่อตระกูลโมริแห่งแคว้นอากิในชูโงกุเข้ายึดอำนาจตระกูลโออูจิแล้ว ตระกูลโมริจึงเข้ามาปกครองคีวชูภาคเหนือแทน

ในค.ศ. 1543 เรือโปรตุเกสมาที่เกาะทาเนงาชิมะ () ทางตอนใต้ของแคว้นซัตสึมะ นำไปสู่การติดต่อระหว่างญี่ปุ่นและชาวตะวันตกครั้งแรกและเป็นจุดเริ่มต้นของยุคการค้านัมบัง (Nanban trade ) การเข้ามาของชาวโปรตุเกสทำให้ซามูไรในเกาะคีวชูได้รับวิทยาการปืนจากโปรตุเกสซึ่งมีผลต่อการสงครามและวิทยาการปืนถูกเผยแพร่ไปยังส่วนอื่นๆของญี่ปุ่นต่อไป ในค.ศ. 1549 นักบุญฟรันซิส เซเวียร์ เดินทางมาถึงเมืองคาโงชิมะซึ่งเป็นฐานของตระกูลชิมาซุ คณะเยซูอิตนำโดยบาทหลวงอเลสซานโดร วาลิญยาโน (Alessandro Valignano) เผยแพร่ศาสนาคริสต์โรมันคาทอลิกให้แก่ชาวญี่ปุ่นในเกาะคีวชูทุกระดับตั้งแต่ซามูไรจนถึงชาวบ้าน ในค.ศ. 1563 ไดเมียวโอมูระ ซูมิตาดะ () เข้ารีตนับถือศาสนาคริสต์ เป็นไดเมียวชาวคริสเตียนคนแรกในประวัติศาสตร์ ในค.ศ. 1570 โอมูระ ซูมิตาดะ ยกดินแดนบริเวณคาบสมุทรนิชิโซโนงิ ( จังหวัดนางาซากิ) ให้แก่โปรตุเกสใช้เป็นท่าเรือ กลายเป็นเมืองนางาซากิซึ่งเป็นศูนย์กลางทางการค้าของโปรตุเกส

ค.ศ. 1551 โอโตโมะ โซริง () ไดเมี่ยวแห่งแคว้นบูงโงะ (จังหวัดโออิตะ) รวบรวมอำนาจตั้งตนขึ้นเป็นใหญ่ในคีวชูภาคเหนือสามารถยึดแคว้นฮิโงะ (จังหวัดคูมาโมโตะ) และชิกูเซ็ง (จังหวัดฟูกูโอกะ) และรุกรานดินแดนของตระกูลโมริในคีวชูภาคเหนือ ในค.ศ. 1561 โอโตโมะ โซริง เข้าล้อมปราสาทโมจิ (คิตากีวชูในปัจจุบัน) ของตระกูลโมริด้วยความช่วยเหลือจากกองกำลังปืนของโปรตุเกส และเอาชนะทัพของตระกูลโมริได้ในยุทธการที่ทาตาราฮามะ (Battle of Tatarahama) ในค.ศ. 1569 ทำให้ตระกูลโมริสูญเสียอิทธิพลในคีวชูภาคเหนือไป และโอโตโมะ โซริง ได้รับฉายาว่า "ไดเมียวผู้ครองเจ็ดแคว้น" ในคีวชูภาคเหนือ โอโตโมะ โซริง เข้ารีตนับถือศาสนาคริสต์ในค.ศ. 1578 อย่างไรก็ตามโอโตโมะ โซริง ต้องเผชิญกับการรุกรานของตระกูลชิมาซุแห่งคีวชูภาคใต้ ชิมาซุ โยชิฮิซะ () เอาชนะทัพของตระกูลโอโตโมะในยุทธการที่มิมิกาวะ (Battle of Mimigawa) ในค.ศ. 1578 ในค.ศ. 1582 โอโตโมะ โซริง ส่งคณะทูตนำโดยนายอิโต มันซิโอ (Mancio Itō ) ไปเข้าเฝ้าพระสันตะปาปาที่กรุงโรม เรียกว่า คณะทูตปีเท็นโช (Tenshō embassy) เป็นคณะทูตของญี่ปุ่นคณะแรกในประวัติศาสตร์ที่เดินทางไปเจริญสัมพันธไมตรียังทวีปยุโรป

ความขัดแย้งระหว่างตระกูลโอโตโมะแห่คีวชูเหนือและตระกูลชิมาซุแห่งคีวชูใต้นำไปสู่การรุกรานของโทโยโตมิ ฮิเดโยชิ โอโตโมะ โซริง ร้องขอความช่วยเหลือจากโทโยโตมิ ฮิเดโยชิ ในการทำสงครามกับตระกูลชิมาซุ โทโยโตมิ ฮิเดโยชิ ออกคำสั่งในฐานะคัมปากุให้ชิมาซุ โยชิฮิซะ หยุดยั้งการรุกรานตระกูลโอโตโมะ แต่ชิมาซุ โยชิฮิซะ ไม่เชื่อฟัง โทโยโตมิ ฮิเดโยชิ และโทโยโตมิ ฮิเดนางะ ผู้เป็นน้องชายจึงยกทัพเข้ารุกรานเกาะคีวชูในค.ศ. 1586 เรียกว่า การรุกรานคีวชู ฝ่ายโทโยโตมิมีชัยชนะเหนือตระกูลชิมาซุและเข้าครอบครองเกาะคีวชู ทำให้ตระกูลโอโตโมะสูญเสียอำนาจไปและชิมาซุ โยชิฮิซะ จำต้องโกนศีรษะบวชเป็นภิกษุและสละตำแหน่งไดเมียวเพื่อรักษาตระกูลชิมาซุและแคว้นซัตสึมะไว้ คาโต คิโยมาซะ ได้ตำแหน่งไดเมียวแห่งปราสาทคูมาโมโตะ ในช่วงการบุกครองเกาหลีของญี่ปุ่นไดเมียวบนเกาะคีวชูต่างได้รับมอบหมายให้ยกทัพญี่ปุ่นเข้ารุกรานอาณาจักรโชซ็อน ในยุทธการเซกิงาฮาระไดเมียวบนเกาะคีวชูส่วนใหญ่อยู่ฝ่ายตะวันตกของอิชิดะ มิตสึนาริ ยกเว้นคาโต คิโยมาซะ ซึ่งอยู่ฝ่ายของโทกูงาวะ อิเอยาซุ หลังจากยุทธการเซกิงาฮาระตระกูลชิมาซุแม้ว่าอยู่ฝ่ายของอิชิดะ มิตสึนาริ ยังสามารถรักษาอำนาจและดินแดนแคว้นซัตสึมะไว้ได้ดังเดิม

ภูมิภาคชิโกกุ 

ในยุคมูโรมาจิเกาะชิโกกุถูกแบ่งอออกเป็นสี่แคว้นได้แก่ แคว้นอิโย ( จังหวัดเอฮิเมะในปัจจุบัน) และแคว้นซานูกิ ( จังหวัดคางาวะในปัจจุบัน) ติดกับทะเลเซโตะใน แคว้นอาวะ ( จังหวัดโทกูชิมะในปัจจุบัน) ติดกับอ่าวโอซากะ และแคว้นโทซะ ( จังหวัดโคจิในปัจจุบัน) ติดกับมหาสมุทรแปซิฟิก ในยุคมูโรมาจิตระกูลโฮโซกาวะครอบครองเกาะชิโกกุ แต่เมื่อตระกูลโฮโวกาวะและรัฐบาลโชกุนเสื่อมอำนาจลง ตระกูลขุนนางซามูไรท้องถิ่นจึงเรืองอำนาจขึ้นแทนที่ ตระกูลโคโนะ () ปกครองแคว้นอิโย ตระกูลอิชิโจ () ปกครองแคว้นโทซะ ในค.ศ. 1508 โชโซกาเบะ คาเน็ตสึงุ () แห่งปราสาทโอโก ( เมืองนันโตกุ จังหวัดโคจิในปัจจุบัน) พ่ายแพ้สงครามแก่ตระกูลโมโตยามะ () จึงทำการเซ็ปปุกุเสียชีวิต บุตรชายของคาเน็ตสึงุชื่อว่า โชโซกาเบะ คูนิจิกะ () อยู่ภายใต้ความคุ้มครองของตระกูลอิชิโจแห่งแคว้นโทซะ ตระกูลอิชิโจให้การช่วยเหลือแก่โชโซกาเบะ คูนิจิกะ ในการกอบกู้ปราสาทโอโกคืนจากตระกูลโมโตยามะได้สำเร็จ โชโซกาเบะ คูนิจิกะ ปกครองปราสาทโอโกและทุ่งราบโคจิภายใต้อำนาจของตระกูลอิชิโจ เมื่อคูนิจิกะเสียชีวิตในค.ศ. 1560 บุตรชายคือโชโซกาเบะ โมโตจิกะ () ขึ้นเป็นไดเมียวแห่งปราสาทโอโกแทน โชโซกาเบะ โมโตจิกะ ปราบตระกูลอิชิโจได้สำเร็จในค.ศ. 1573 เข้าครองแคว้นโทซะได้ทั้งหมด จากนั้นจึงเข้ายึดแคว้นอิโยจากตระกูลโคโนะและเข้ายึดแคว้นซานูกิและอาวะ เมื่อถึงค.ศ. 1583 โชโซกาเบะ โมโตจิกะ สามารถเข้าครองเกาะชิโกกุได้ทั้งหมด ในค.ศ. 1584 ฮาชิบะ ฮิเดโยชิ ส่งฮาชิบะ ฮิเดนางะ ผู้เป็นน้องชาย ยกทัพขนาดมหึมาเข้ารุกรานยึดเกาะชิโกกุ โมโตจิกะยอมสวามิภักดิ์ต่อฮิเดโยชิ ฮิเดโยชิยินยอมให้โมโตจิกะปกครองแคว้นโทซะเพียงแคว้นเดียวในเกาะชิโกกุ 

โชโซกาเบะ โมโตจิกะ กลายเป็นขุนพลคนสำคัญของโทโยโตมิ ฮิเดโยชิ ในค.ศ. 1596 เรือสินค้าสเปนชื่อซานเฟลิเป (San Felipe) มาเกยตื้นที่แคว้นโทซะบนเกาะชิโกกุ โมโตจิกะรายงานต่อฮิเดโยชินำไปสู่การปราบปรามชาวคริสเตียนในประเทศญี่ปุ่น เมื่อโชโซกาเบะ โมโตจิกะ เสียชีวิตในค.ศ. 1599 โชโซกาเบะ โมริจิกะ () ผู้เป็นบุตรชายขึ้นครองแคว้นโทซะต่อมา ในค.ศ. 1600 ยุทธการเซกิงาฮาระ โชโซกาเบะ โมริจิกะนำทัพเข้าร่วมฝ่ายทัพตะวันตกของอิชิดะ มิตสึนาริ เมื่ออิชิดะ มิตสึนาริ พ่ายแพ้และโทกูงาวะ อิเอยาซุ ได้ครองญี่ปุ่น โชโซกาเบะ โมริจิกะ จึงถูกปลดจากตำแหน่งไดเมียวแคว้นโทซะ โชกุนโทกูงาวะ อิเอยาซุ ได้ยกมอบแคว้นโทซะให้แก่ยามาอูจิ คัตสึโตโยะ () ยามาอูจิ คัตสึโตโยะ สร้างปราสาทโคจิ () ขึ้นในค.ศ. 1600 ตระกูลยามาอูจิปกครองแคว้นโทซะไปจนตลอดยุคเอโดะ

อ้างอิง 
 Mikiso Hane, Modern Japan: A Historical Survey (Westview Press, 1992)

 
ซ