กฎของกริมม์

กฎของกริมม์ (), กฎของรัสก์ () หรือ การเคลื่อนเสียงเจอร์แมนิกครั้งแรก () เป็นชุดของคำกล่าวซึ่งตั้งชื่อตามยาค็อพ กริมม์ และรัสมุส รัสก์ และอธิบายเสียงพยัญชนะกักในภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมขณะมีวิวัฒนาการในภาษาเจอร์แมนิกดั้งเดิม (บรรพบุรุษร่วมกันของภาษากลุ่มเจอร์แมนิกของตระกูลอินโด-ยูโรเปียน) ในสหัสวรรษที่ 1 ก่อนคริสต์ศักราช กฎของกริมม์เป็นชุดของปฏิภาค (ลักษณะความสัมพันธ์ที่เทียบเท่ากัน) ระหว่างเสียงกักในภาษาเจอร์แมนิกเริ่มแรก เสียงเสียดแทรกในภาษาเจอร์แมนิกเริ่มแรก และเสียงกักในภาษาอินโด-ยูโรเปียนเคนตัมอื่น ๆ บางภาษา (กริมม์ใช้ภาษาละตินและกรีกในการยกตัวอย่างประกอบเป็นส่วนใหญ่)

ภาพรวม 
กฎของกริมม์ประกอบด้วยสามส่วนซึ่งเป็นส่งผลต่อเนื่องกันเป็นลูกโซ่ ขั้นตอนมักจะมีโครงสร้างดังนี้

 เสียงกัก ไม่ก้อง ในภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม กลายเป็นเสียงเสียดแทรก ไม่ก้อง
 เสียงกัก ก้อง ในภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม กลายเป็นเสียงกัก ไม่ก้อง
 เสียงกัก ก้อง พ่นลม ในภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม กลายเป็นเสียงกัก ก้อง หรือเสียงเสียดแทรก (ในฐานะหน่วยเสียงย่อย)

การเคลื่อนเสียงเป็นลูกโซ่เช่นนี้ (ตามลำดับ 3, 2, 1) สามารถแสดงโดยสังเขปได้ดังนี้

 bʰ > b > p > ɸ
 dʰ > d > t > θ
 gʰ > g > k > x
 gʷʰ > gʷ > kʷ > xʷ

เสียงแต่ละเสียงจะย้ายตำแหน่งไปทางขวาเพื่อรับค่าเสียงใหม่ โปรดทราบว่าภายในภาษาเจอร์แมนิกดั้งเดิม เสียงที่แทนด้วยรูปเขียน ⟨b⟩, ⟨d⟩, ⟨g⟩ และ ⟨gw⟩ นั้นเป็นเสียงกักในสภาพแวดล้อมหนึ่ง และเป็นเสียงเสียดแทรกในสภาพแวดล้อมอื่น ดังนั้นจึงควรเข้าใจว่า  bʰ > b ที่จริงคือ bʰ > b/β และเสียงอื่น ๆ ก็เป็นไปในทำนองเดียวกัน ส่วนเสียงเสียดแทรก ไม่ก้อง ตามธรรมเนียมมักจะแทนด้วยรูปเขียน ⟨f⟩, ⟨þ⟩, ⟨h⟩ และ ⟨hw⟩ ในบริบทของภาษาเจอร์แมนิก

ตัวอย่าง

อ้างอิง 

กฎเสียง
ภาษาดัตช์
ภาษาเยอรมัน