อำเภอบางคนที

บางคนที เป็นหนึ่งในอำเภอสำคัญของจังหวัดสมุทรสงครามในด้านการท่องเที่ยว เป็นที่ตั้งของอาสนวิหารแม่พระบังเกิด สร้างขึ้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1890 (พ.ศ. 2433) โดยบาทหลวงเปาโล ซัลมอน มิชชันนารีชาวฝรั่งเศส และเป็นปลายของคลองดำเนินสะดวก ซึ่งเชื่อมกับแม่น้ำแม่กลองที่ตลาดบางนกแขวกเก่าแก่ที่มีอายุกว่า 100 ปี ซึ่งเป็นตลาดริมน้ำที่ยาวที่สุดของจังหวัด มีประตูน้ำบางนกแขวกสร้างขึ้นเป็นทางปล่อยเรือเข้าออกคลองซึ่งมีมากมายในสมัยก่อน และมีเขตประวัติศาสตร์ที่สำคัญ คือ ค่ายบางกุ้ง และวัดเจริญสุขารามวรวิหาร

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอบางคนทีมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอดำเนินสะดวก (จังหวัดราชบุรี)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองสมุทรสงคราม
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภออัมพวา
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอวัดเพลงและอำเภอเมืองราชบุรี (จังหวัดราชบุรี)

ประวัติ 
สมุทรสงครามหรือเมืองแม่กลองในอดีตคือแขวงบางช้าง ของเมืองราชบุรีแขวงบางช้างมีศูนย์กลาง อยู่ที่ตําบลบางช้าง อําเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม (ตามการแบ่งเขตการปกครองในปัจจุบัน) แขวงบางช้างมีอีกชื่อว่า สวนนอก ต่อมาปลายสมัยกรุงศรีอยุธยาต่อเนื่องกับสมัย กรุงธนบุรีแขวง บางช้างแยกจากจังหวัดราชบุรีเรียกว่า "เมืองแม่กลอง" สมุทรสงครามมีความสําคัญทางประวัติศาสตร์ ในช่วงที่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานี พม่าส่ง กองทัพผ่านเข้ามาถึงบริเวณตําบลบางกุ้ง พระเจ้าตากสินมหาราชทรง รวบรวมผู้คนสร้างค่ายป้องกันทัพพม่าจนข้าศึกพ่ายแพ้ไป ณ บริเวณค่ายบางกุ้ง นับเป็นการป้องกันการรุกรานของพม่าเข้ามายังไทยครั้งสําคัญในช่วงเวลานั้น

อำเภอบางคนที หรือนามเดิมคือ "อำเภอสี่หมื่น" มีนายศุขเป็นนายอำเภอ ต่อมาใน พ.ศ. 2449 ได้ตั้งนายมังกร ซึ่งเป็นผู้ตรวจการมณฑลราชบุรีเป็นนายอำเภอสี่หมื่นแทน ในขณะนั้นจังหวัดราชบุรีมีทั้งหมด 7 อำเภอ 2 กิ่งอำเภอ ได้แก่ อำเภอเมือง อำเภอพระแท่น อำเภอลำพระยา อำเภอบ้านโป่ง อำเภอโพธาราม อำเภอแม่น้ำอ้อม อำเภอสี่หมื่น และกิ่งอำเภอจอมบึง กิ่งอำเภอวัดเพลง ต่อมาในวันที่ 11 มิถุนายน 2454 ทางราชการได้ยกอำเภอสี่หมื่น และอำเภอแม่น้ำอ้อมจากเมืองราชบุรี มาขึ้นเมืองสมุทรสงคราม เนื่องจากเมืองสมุทรสงครามมีการปกครองแค่ 2 อำเภอ ได้แก่ อำเภอบ้านปรก และอำเภออัมพวา จนเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2457 ได้เปลี่ยนชื่ออำเภอให้ตรงตามตำบลที่ตั้งที่ว่าการอำเภอ ซึ่งเปลี่ยนตามชื่อของตำบลบางคณฑี จากอำเภอสี่หมื่น กลายเป็น "อำเภอบางคณฑี" หลังจากนั้นใน พ.ศ. 2510 ทางราชการได้กำหนด การเขียนชื่อจังหวัด อำเภอ และกิ่งอำเภอ เพื่อให้เขียนเป็นแบบเดียวกัน โดยได้เปลี่ยนการสะกดจาก "อำเภอบางคณฑี" เป็น "อำเภอบางคนที" อย่างเป็นทางการ

 วันที่ 11 มิถุนายน 2454 โอนพื้นที่อำเภอแม่น้ำอ้อม และอำเภอสี่หมื่น จากเมืองราชบุรี มาขึ้นกับเมืองสมุทรสงคราม
วันที่ 24 สิงหาคม 2456 ยกเลิกอำเภอสี่หมื่น อำเภอแม่น้ำอ้อม เมืองราชบุรี เนื่องจากโอนไปอยู่ในการปกครองของเมืองสมุทรสงคราม
 วันที่ 11 ตุลาคม 2457 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสี่หมื่น มณฑลราชบุรี เป็น อำเภอบางคณฑี
วันที่ 11 ธันวาคม 2464 ท้องที่มีฐานะเป็น "อำเภอบางคณฑี" จังหวัดสมุทรสงคราม มณฑลราชบุรี มีเขตการปกครองตลอดท้องที่ ได้แก่ ตำบลโรงหีบ ตำบลไทรโยค ตำบลบางน้อย ตำบลโพธิ์งาม ตำบลสำโรง ตำบลโรงหวี ตำบลจอมปลวก ตำบลบางคณฑี ตำบลดอนมะโนรา ตำบลกระดังงา ตำบลบางกล้วย ตำบลยายแพง ตำบลบางพรม ตำบลบางยี่รงค์ ตำบลบางนกแขวก ตำบลคลองฝรั่ง ตำบลบางพลับ ตำบลบางกระบือ และตำบลวัดโบสถ์
วันที่ 6 สิงหาคม 2483 รวมตำบลบ้านฝรั่ง กับตำบลบางยี่รงค์ แล้วจัดตั้งเป็น ตำบลบางยี่รงค์ รวมตำบลโพธิ์งาม กับตำบลบางนกแขวก แล้วจัดตั้งเป็น ตำบลบางนกแขวก และรวมตำบลวัดโบสถ์ กับตำบลไทรโยค แล้วจัดตั้งเป็น ตำบลบางกุ้ง
วันที่ 22 ตุลาคม 2483 ยุบตำบลบางพลับ รวมเข้ากับตำบลบางพรม ยุบตำบลบางน้อย รวมเข้ากับตำบลกระดังงา ยุบตำบลบางกล้วย รวมเข้ากับตำบลบางคนที และรวมตำบลสำโรง กับตำบลโรงหวี แล้วจัดตั้งเป็น ตำบลบางสะแก
 วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลยายแพง แยกออกจากตำบลกระดังงา และตำบลจอมปลวก ตั้งตำบลบางกระบือ แยกออกจากตำบลบางพรม และตำบลจอมปลวก
 วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลกระดังงา ในท้องที่บางส่วนของตำบลกระดังงา
 วันที่ 26 มีนาคม 2506 จัดตั้งสุขาภิบาลบางนกแขวก ในท้องที่ทั้งหมดของตำบลบางนกแขวก และพื้นที่หมู่ 6 ตำบลบางคนที
วันที่ 23 มิถุนายน 2510 เปลี่ยนการสะกด "อำเภอบางคณฑี" จังหวัดสมุทรสงคราม เป็น อำเภอบางคนที
วันที่ 5 กันยายน 2510 ตั้งที่ทำการไปรษณีย์โทรเลขบางคนที ในท้องที่อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม
วันที่ 12 พฤษภาคม 2517 จัดตั้งสภาตำบลกระดังงา (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาลกระดังงา) สภาตำบลบางสะแก สภาตำบลดอนมะโนรา สภาตำบลบางกุ้ง สภาตำบลโรงหีบ สภาตำบลบางพรม สภาตำบลจอมปลวก สภาตำบลยายแพง สภาตำบลบางกระบือ สภาตำบลบางยี่รงค์ และสภาตำบลบางคนที (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาลบางนกแขวก)
 วันที่ 7 กันยายน 2525 ตั้งตำบลบ้านปราโมทย์ แยกออกจากตำบลบางยี่รงค์ และตำบลบางสะแก
วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลกระดังงา (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาลกระดังงา) สภาตำบลบางสะแก สภาตำบลดอนมะโนรา สภาตำบลบางกุ้ง สภาตำบลโรงหีบ สภาตำบลบางพรม สภาตำบลจอมปลวก สภาตำบลยายแพง สภาตำบลบางกระบือ สภาตำบลบางยี่รงค์ สภาตำบลบ้านปราโมทย์ และสภาตำบลบางคนที (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาลบางนกแขวก) เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลกระดังงา (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาลกระดังงา) องค์การบริหารส่วนตำบลบางสะแก องค์การบริหารส่วนตำบลดอนมะโนรา องค์การบริหารส่วนตำบลบางกุ้ง องค์การบริหารส่วนตำบลโรงหีบ องค์การบริหารส่วนตำบลบางพรม องค์การบริหารส่วนตำบลจอมปลวก องค์การบริหารส่วนตำบลยายแพง องค์การบริหารส่วนตำบลบางกระบือ องค์การบริหารส่วนตำบลบางยี่รงค์ องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านปราโมทย์ และองค์การบริหารส่วนตำบลบางคนที (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาลบางนกแขวก) ตามลำดับ
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลกระดังงา และสุขาภิบาลบางนกแขวก เป็นเทศบาลตำบลกระดังงา และเทศบาลตำบลบางนกแขวก ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านปราโมทย์ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลบางสะแก ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลบางกุ้ง รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลโรงหีบ และยุบองค์การบริหารส่วนตำบลยายแพง รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลบางคนที
วันที่ 12 ตุลาคม 2552 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลบางยี่รงค์ อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลบางยี่รงค์ และจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลบางกระบือ อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลบางกระบือ

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอบางคนทีแบ่งเขตการปกครองย่อย เป็น 13 ตำบล 101 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอบางคนทีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลกระดังงา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระดังงา เฉพาะหมู่ที่ 6 และบางส่วนของหมู่ที่ 1, 7–9
 เทศบาลตำบลบางนกแขวก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางนกแขวกทั้งตำบลและตำบลบางคนที เฉพาะหมู่ที่ 6
 เทศบาลตำบลบางยี่รงค์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางยี่รงค์ทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลบางกระบือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกระบือทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลกระดังงา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระดังงา เฉพาะหมู่ที่ 2–5, 10–13 และบางส่วนของหมู่ที่ 1, 7–9
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางสะแก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางสะแกและตำบลบ้านปราโมทย์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโรงหีบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโรงหีบและตำบลบางกุ้งทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางคนที ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยายแพงทั้งตำบลและตำบลบางคนที เฉพาะหมู่ที่ 1–5, 7–9
 องค์การบริหารส่วนตำบลดอนมะโนรา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนมะโนราทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางพรม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางพรมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลจอมปลวก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจอมปลวกทั้งตำบล

สถานที่ท่องเที่ยว 
 ค่ายบางกุ้ง
 อาสนวิหารแม่พระบังเกิด บางนกแขวก (สังฆมณฑลราชบุรี)
 วัดเจริญสุขารามวรวิหารและอุทยานมัจฉา
 ตลาดน้ำบางน้อย ตำบลกระดังงา
ตลาดน้ำสามอำเภอ ตำบลบ้านปราโมทย์
ตลาดน้ำร้อยปี ตำบลบางนกแขวก
วัดพระนอนแสนเหรียญ (วัดบางน้อย) ตำบลจอมปลวก

สถาบันอุดมศึกษา 
อำเภอบางคนทีเป็นที่ตั้งของสถาบันอุดมศึกษาแห่งเดียวของจังหวัดสมุทรสงคราม คือ สถาบันการเรียนรู้เพื่อปวงชน เป็นสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งแรกของจังหวัดสมุทรสงคราม ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2553

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์เทศบาลตำบลกระดังงา

บางคนที