วงศ์นกพิราบและนกเขา

วงศ์นกพิราบและนกเขา เป็นวงศ์ของนกที่อยู่ในอันดับ Columbiformes ซึ่งมีอยู่เพียงวงศ์เดียว คือ Columbidae 

เป็นนกที่มีขนาดตั้งแต่เล็กมากจนถึงใหญ่ (15-120 เซนติเมตร) มีลักษณะโดยทั่วไป คือ อ้วนกลม คอสั้น ปากเรียวมีปุ่มเนื้อเหนือปาก ปากเล็ก สันปากบนโค้งเล็กน้อย รูจมูกไม่ทะลุถึงกันเพราะมีผนังกั้น หางยาวปานกลาง ปลายหางมนกลมหรือแหลม ขนหางมี 12-20 เส้น ปีกยาวปานกลาง ขนปลายปีกมี 11 เส้น (10 เส้นทำหน้าที่ในการบิน) ขนกลางปีกมี 11-15 เส้น และมักไม่มีขนกลางปีกเส้นที่ 5 ขาสั้น หน้าแข้งเป็นเกล็ดแบบซ้อน บริเวณอื่นเป็นเกล็ดแบบร่างแห

ตัวเต็มวัยไม่มีขนอุย ขนไม่มีแกนขนรองหรือมีแต่เล็กมาก ต่อมน้ำมันไม่มีขนปกคลุมหรือไม่มีต่อมน้ำมัน ผิวหนังบอบบาง

เป็นนกที่กินพืชเป็นอาหาร โดยเฉพาะ เมล็ดพืชและธัญพืช สร้างรังจากกิ่งไม้ บนต้นไม้ เชิงผา หรือบนพื้นดินขึ้นกับชนิด วางไข่ 1-2 ใบ พ่อและแม่ช่วยกันเลี้ยงลูก ลูกอ่อนยังเดินไม่ได้ มีระยะเวลาออกจากรัง 7-28 วัน โดยพ่อแม่นกจะเลี้ยงลูกด้วยการสำรอกอาหารที่เป็นของเหลวออกจากกระเพาะพักป้อนให้ลูก ที่มีลักษณะคล้ายน้ำนม มีโครงสร้างทางและองค์ประกอบเคมีคล้ายน้ำนมของกระต่าย ซึ่งมีด้วยกันทั้งสองเพศ 

นกในวงศ์และอันดับนี้ มีอยู่ประมาณ 40 สกุล 310 สปีชีส์ พบกระจายพันธุ์อยู่ทั่วโลก ในประเทศไทยพบราว 28 สปีชีส์ ใน 9 สกุล โดยมีสปีชีส์หนึ่งที่สูญพันธุ์ไปนานกว่า 350 ปีแล้วและเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดี คือ นกโดโด

เป็นนกที่มนุษย์คุ้นเคยเป็นอย่างดี และสามารถใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง อาทิ ในการสื่อสารในสมัยโบราณ ที่ใช้นกพิราบสื่อสาร ที่จะบินกลับถิ่นฐานที่เป็นที่จากมาแม้ว่าจะอยู่ไกลแค่ไหน ด้วยสนามแม่เหล็กโลก หรือใช้สำหรับแข่งขันกันในการบิน หรือใช้เลี้ยงเป็นอาหาร, เป็นสัตว์เลี้ยงสวยงาม หรือฟังเสียงร้อง ที่สามารถต่อยอดแตกเป็นอาชีพต่าง ๆ ได้

การอนุกรมวิธาน 
วงศ์ Columbidae

 วงค์ย่อย Columbinae
 สกุล Columba  รวมถึง Aplopelia  (33-34 สปีชีส์ที่ยังอยู่, 2-3 สปีชีส์สูญพันธุ์แล้ว)
 สกุล Streptopelia รวมถึง Stigmatopelia และ Nesoenas (14-18 สปีชีส์ที่ยังอยู่)
 สกุล Patagioenas เดิมรวมอยู่ใน Columba (17 สปีชีส์)
 สกุล Macropygia (10 สปีชีส์)
 สกุล Reinwardtoena (3 สปีชีส์)
 สกุล Turacoena (2 สปีชีส์)

 วงค์ย่อย N.N. 
 สกุล Turtur (5 สปีชีส์; ไม่แน่นอน)
 สกุล Oena ( ไม่แน่นอน)
 สกุล Chalcophaps (2 สปีชีส์)
 สกุล Henicophaps (2 สปีชีส์)
 สกุล Phaps (3 สปีชีส์)
 สกุล Ocyphaps 
 สกุล Geophaps (3 สปีชีส์)
 สกุล Petrophassa (2 สปีชีส์)
 สกุล Geopelia (3–5 สปีชีส์)

 วงค์ย่อย Leptotilinae 
 สกุล Zenaida (7 สปีชีส์)
 สกุล Ectopistes – (สูญพันธุ์; 1914)
 สกุล Leptotila (11 สปีชีส์)
 สกุล Geotrygon  (16 สปีชีส์)
 สกุล Starnoenas 

 วงค์ย่อย Columbininae 
 สกุล Columbina (7 สปีชีส์)
 สกุล Claravis (3 สปีชีส์)
 สกุล Metriopelia (4 สปีชีส์)
 สกุล Scardafella อาจเป็นส่วนหนึ่งของ Columbina (2 สปีชีส์)
 สกุล Uropelia

 วงค์ย่อย N.N. 
 สกุล Gallicolumba (16-17 สปีชีส์ที่ยังอยู่, 3-4 สปีชีส์สูญพันธุ์แล้ว)
 สกุล Trugon 

 วงค์ย่อย Otidiphabinae 
 สกุล Otidiphaps 

 วงค์ย่อย Didunculinae 
 สกุล  Didunculus 

 วงค์ย่อย Gourinae 
 สกุล Goura (3 สปีชีส์)

 วงค์ย่อย N.N. ("Treroninae")  
 สกุล Ducula (36 สปีชีส์)
 สกุล Lopholaimus 
 สกุล Hemiphaga (2 สปีชีส์)
 สกุล Cryptophaps 
 สกุล Gymnophaps  (3 สปีชีส์)
 สกุล Ptilinopus  (ราว 50 สปีชีส์ที่ยังอยู่, 1-2 สปีชีส์สูญพันธุ์แล้ว)
 สกุล Natunaornis 
 สกุล Drepanoptila 
 สกุล Alectroenas  (3 สปีชีส์ที่ยังอยู่)

 วงค์ย่อย Raphinae 
 สกุล Raphus (สูญพันธุ์; ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17)
 สกุล Pezophaps  (สูญพันธุ์; c.1730)

 ยังไม่ได้จัด
 สกุล  Caloenas 
 สกุล Treron  (23 สปีชีส์)
 สกุล Phapitreron  (3 สปีชีส์)
 สกุล Leucosarcia 
 สกุล Microgoura  (สูญพันธุ์; ตอนต้นของคริสต์ศตวรรษที่ 20)
 สกุล Dysmoropelia (สูญพันธุ์)
 สกุล Bountyphaps

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

นกแบ่งตามวงศ์
วงศ์นกพิราบและนกเขา
สัญลักษณ์ของประเทศตองงา