สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ หรือตัวย่อ สศ. (National Economic and Social Advisory Council, NESAC) เป็นสภาที่ปรึกษา ทำหน้าที่ให้คำปรึกษาแก่คณะรัฐมนตรี   ทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม ปัจจุบันสิ้นสุดลงตามคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ ๗๑/๒๕๕๙ เรื่อง การยกเลิกกฎหมายว่าด้วยสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กฎหมายว่าด้วยสภาพัฒนาการเมือง และกฎหมายว่าด้วยคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2559

ประวัติ 
สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ จัดตั้งขึ้นตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 หมวด 5 ว่าด้วยแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ มาตรา 89 โดยสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ มีหน้าที่ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะต่อคณะรัฐมนตรี ในปัญหาต่างๆ ที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจและสังคม ให้ความเห็นเกี่ยวกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและแผนอื่นๆ ตามที่กฎหมายบัญญัติก่อนจะพิจารณาประกาศใช้ ซึ่งเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการประเทศ โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานความยุติธรรมและโปร่งใสเป็นสำคัญ

ในปี พ.ศ. 2542 ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการยกร่างพระราชบัญญัติสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ประกอบด้วย ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 20 ท่าน ที่เป็นตัวแทนบุคคลจากกลุ่มสาขาอาชีพต่างๆ อาทิ กลุ่มภูมิปัญญาชาวบ้าน สถาบันสันติศึกษา อาจารย์มหาวิทยาลัย สภาทนายความ นักกฎหมายมหาชน กลุ่มผู้หญิงกับการเมือง รวมทั้งหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง เพื่อดำเนินการยกร่างพระราชบัญญัติฯ และเปิดรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนทั่วไป จนกระทั่งได้มีการประกาศมีผลบังคับใช้พระราชบัญญัติ เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2543

ต่อมารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 มาตรา 258 ได้บัญญัติให้มีสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ  มีหน้าที่ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะต่อ คณะรัฐมนตรีในปัญหาต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจและสังคม รวมถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติและแผนอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ ต้องให้สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ให้ความเห็นก่อนพิจารณาประกาศใช้ด้วย

สถานภาพสมาชิกของสมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติสิ้นสุดลง เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 ตามประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 107/2557

ต่อมาได้มี คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ ๗๑/๒๕๕๙ ลงวันที่ ๑๓ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๙ ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๓ และ ฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๔๗ และให้ยุบสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติยกเว้นสำนักงานสภาที่ยังให้ปฏิบัติหน้าที่ต่อไป

โครงสร้างองค์กร 
สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ประกอบด้วย สมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ จำนวน 99 คน ซึ่งได้รับเลือกจากบุคคลที่เป็นตัวแทนของกลุ่มในภาคเศรษฐกิจ จำนวน 50 คน และกลุ่มในภาคสังคมฐานทรัพยากรและผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 49 คน ซึ่งประธานสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติจะสั่งการผ่านสำนักงานสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และคณะทำงานอีก 13 คณะ

คณะทำงาน 
 คณะทำงานโครงสร้างพื้นฐาน คมนาคม และพลังงาน 
 คณะทำงานเศรษฐกิจมหภาค การเงิน การคลัง 
 คณะทำงานอุตสาหกรรม พาณิชยกรรม 
 คณะทำงานเศรษฐกิจภาคบริการ 
 คณะทำงานการเกษตร อาหาร และสหกรณ์ 
 คณะทำงานการกระจายรายได้ 
 คณะทำงานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม 
 คณะทำงานการแรงงานและสวัสดิการสังคม 
 คณะทำงานการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม 
 คณะทำงานการพัฒนาคุณภาพชีวิต สาธารณสุข และคุ้มครองผู้บริโภค 
 คณะทำงานด้านการยุติธรรม สิทธิมนุษยชน และธรรมาภิบาล 
 คณะทำงานการมีส่วนร่วม กระจายอำนาจ และสนับสนุนเครือข่าย 
 คณะทำงานการกีฬา และนันทนาการ

รายนามประธานสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ 
สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ มีการแต่งตั้งจำนวนทั้งสิ้น 3 คณะ คือ คณะในปี พ.ศ. 2544 คณะในปี พ.ศ. 2548 และคณะในปี พ.ศ. 2553 ได้แก่

ชุดที่ 1 (พ.ศ. 2544) 
ดำรงตำแหน่งระหว่าง พ.ศ. 2544-2547
 ประธาน: อานันท์ ปันยารชุน
 รองประธานคนที่ 1: ชุมพล พรประภา
 รองประธานคนที่ 2: รองศาสตราจารย์ ดร.สังศิต พิริยะรังสรรค์

ชุดที่ 2 (พ.ศ. 2548) 
ดำรงตำแหน่งระหว่าง พ.ศ. 2548-2551
 ประธาน: โคทม อารียา
 รองประธานคนที่ 1: สุธรรม จิตรานุเคราะห์
 รองประธานคนที่ 2: รองศาสตราจารย์ ดร.วรพล โสคติยานุรักษ์

ชุดที่ 3 (พ.ศ. 2553) 
ดำรงตำแหน่งระหว่าง พ.ศ. 2553-21 กรกฎาคม พ.ศ. 2557สมาชิกในสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติสิ้นสภาพการเป็นสมาชิกทุกราย ตามประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ 107/2557
 ประธาน: โอกาส เตพละกุล
 รองประธานคนที่ 1: สมควร รวิรัช
 รองประธานคนที่ 2: ภรณี ลีนุตพงษ์

อ้างอิง

ดูเพิ่ม 
 แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
 สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สภาพัฒน์)

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ 

องค์กรตามรัฐธรรมนูญของไทย