เอลาม

เอลาม หรือ จักรวรรดิเอลาไมท์ (; ลิเนียร์อีลาไมต์:  hatamti; อักษรรูปลิ่มเอลาไมต์:  ; ซูเมอร์:  ; แอกแคด:  ;  ʿēlām;  hūja) เป็นอารยธรรมโบราณที่ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของอิหร่านปัจจุบัน เอลามเป็นศูนย์กลางทางตะวันตกสุดและทางตะวันตกเฉียงใต้ของอิหร่านปัจจุบันที่ครอบคลุมตั้งแต่ที่ลุ่มคูเซสสถาน (Khuzestan) และ จังหวัดอิลาม (Ilam Province) ที่เป็นต้นกำเนิดของคำว่า “เอลาม” ไปจนถึงจิรอฟท์ในจังหวัดเคอร์มาน (Kerman province) และเบอร์เนดในซาโบล (Zabol)  และรวมทั้งบางส่วนเล็กน้อยของทางใต้ของอิรัก จักรวรรดิเอลาไมท์รุ่งเรืองอยู่ระหว่าง 2800 ปีจนถึง 550 ปีก่อนคริสต์ศักราช

ตั้งอยู่ทางตะวันออกของเมโสโปเตเมียเอลามเป็นส่วนหนึ่งของเมืองในตะวันออกโบราณระหว่างยุคทองแดง (Chalcolithic) การเริ่มใช้บันทึกโดยตัวอักษรจากตั้งแต่ 3000 ปีก่อนคริสต์ศักราชประจวบกับประวัติศาสตร์ของเมโสโปเตเมีย ในสมัยเอลาไมท์โบราณ (ยุคสัมริดตอนกลาง) เอลามประกอบด้วยกลุ่มราชอาณาจักรบนที่ราบสูงอิหร่านที่มีศูนย์กลางอยู่ที่อันชาน และจากราวศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสต์ศักราชศูนย์กลางก็ย้ายไปอยู่ที่ซูซา (Susa) บนที่ราบต่ำคูเซสสถาน วัฒนธรรมของเอลามมีบทบาทสำคัญในหมู่ชนกูเทียน (Gutian people) โดยเฉพาะในสมัยที่จักรวรรดิอคีเมนียะห์เข้ามาแทนที่และภาษาเอลาไมท์ยังคงใช้เป็นภาษาราชการ

ภาษาเอลาไมท์ไม่มีความเกี่ยวข้องกับตระกูลภาษาใดๆ และดูเหมือนจะเป็นภาษาอิสระเช่นภาษาสุเมเรียน แต่นักค้นคว้าบางคนเชื่อว่าเป็นส่วนหนึ่งของภาษาเอลาโม-ดราวิเดียน (Elamo-Dravidian)

อ้างอิง

ข้อมูล
Quintana Cifuentes, E., "Historia de Elam el vecino mesopotámico", Murcia, 1997. Estudios Orientales. IPOA-Murcia.
Quintana Cifuentes, E., "Textos y Fuentes para el estudio del Elam", Murcia, 2000. Estudios Orientales. IPOA-Murcia.
 Quintana Cifuentes, E., La Lengua Elamita (Irán pre-persa), Madrid, 2010. Gram Ediciones. 
Khačikjan, Margaret: The Elamite Language, Documenta Asiana IV, Consiglio Nazionale delle Ricerche Istituto per gli Studi Micenei ed Egeo-Anatolici, 1998 
Persians: Masters of Empire, Time-Life Books, Alexandria, Virginia (1995) 

D. T. Potts, "Elamites and Kassites in the Persian Gulf",Journal of Near Eastern Studies, vol. 65, no. 2, pp. 111–119, (April 2006)
 
McAlpin, David W., Proto Elamo Dravidian: The Evidence and Its Implications, American Philosophy Society (1981) 
Vallat, François. 2010. "The History of Elam". The Circle of Ancient Iranian Studies (CAIS)

แหล่งข้อมูลอื่น

Lengua e historia elamita, by Enrique Quintana
History of the Elamite Empire
Elamite Art
Stele of King Untash Napirisha
Statue of Queen Napir Asu 
Elamite Seals
All Empires – The Elamite Empire
Elam in Ancient Southwest Iran
Persepolis Fortification Archive Project
Iran Before Iranians
Encyclopædia Iranica: Elam
Modelling population dispersal and language origins during the last 120,000 years
Hamid-Reza Hosseini, Shush at the foot of Louvre Shush dar dāman-e Louvre, in Persian, Jadid Online, 10 March 2009Audio slideshow (6 min 31 sec)
https://web.archive.org/web/20160222154459/http://www.elamit.net/

เอลาม
จักรวรรดิเปอร์เซีย
ประวัติศาสตร์อิหร่าน
รัฐสิ้นสภาพในทวีปเอเชีย
รัฐสิ้นสภาพในประเทศอิหร่าน
ก่อตั้งในสหัสวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล
สิ้นสุดในศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสตกาล