ศาสตรนิพนธ์

ศาสตรนิพนธ์ (Treatise) หมายถึงสัมพันธสาร (discourse) ว่าด้วยเรื่องต่างๆ ที่เขียนขึ้นอย่างเป็นระบบ ปกติจะมีความยาวค่อนข้างมาก

ศาสตรนิพนธ์ที่มีคุณค่า

เขียนโดยนักปรัชญา
 จอห์น ล็อก—Two Treatises of Government
 เดวิด ฮูม—A Treatise of Human Nature
 เรอเน เดการ์ต—Treatise on the World และ Compendium Musicae
 คาร์ล มากซ์—Das Kapital
 นิกโกเลาะ มาเกียเวลลี—The Prince, and Discourses on Livy
 แอ็กตอร์ แบร์ลีโยซ—Treatise on Instrumentation

ที่รู้จักโดยทั่ว
 สมเด็จพระเจ้าเจมส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ—คู่มือการปกครองบาซิลิคอนโดรอน (Basilikon Doron)
 ซุนวู—ตำราพิชัยสงคราม
 โทมัส เพน—Rights of Man, Common Sense และ The Age of Reason
 ชาลส์ ดาร์วิน—The Origin of Species

เศรษฐศาสตร์
 Ludwig von Mises—Human Action
 Murray N. Rothbard—Man, Economy, and State
 Paul Samuelson—Foundations of Economic Analysis

สถาปัตยกรรม
De architectura, วิทรูเวียส (ca. 40 CE) 
De re aedificatoria, เลออน บัตติสตา อัลแบร์ตี (1450)
I Quattro Libri dell’Architettura, Andrea Palladio (1570)

คำศัพท์ปรัชญา
ประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม