วัดวังหมู

วัดวังหมูตั้งอยู่ที่บ้านวังหมู ตำบลหาดกรวด อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นวัดในพระพุทธศาสนาเถรวาท สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ปรากฏหลักฐานการตั้งวัดในปี พ.ศ. 1700 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาปี พ.ศ. 1732 ในสมัยสุโขทัย มีอายุมากกว่า 800 ปี ถือเป็นวัดเก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของอำเภอเมืองอุตรดิตถ์คู่กับวัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถ 

วัดวังหมูตั้งชื่อตามหมู่บ้านที่ตั้งวัด เป็นสถานที่ประกอบศาสนพิธีของชุมชนในละแวกนี้แต่ครั้งอดีตจนถึงปัจจุบัน ในปัจจุบันวัดแห่งนี้ไม่ได้รับขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานแต่อย่างใด

ประวัติ 
วัดวังหมู เป็นวัดเก่าแก่ ตั้งอยู่ในบ้านวังหมู ตำบลหาดกรวด อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ เชื่อกันว่าสร้างขึ้นประมาณ พ.ศ. 1700 ในสมัยสุโขทัย มีอายุกว่า 800 ปี เป็นวัดที่มีมาคู่กับชุมชนแห่งนี้ ชื่อวัดตั้งขึ้นตามชื่อของชุมชน คือ "บ้านวังหมู" ซึ่งมีที่มาของชื่อหมู่บ้านเป็นตำนานดังนี้ 

ในสมัยโบราณมีพ่อค้าชาวมอญสองคนถ่อเรือทวนกระแสน้ำขึ้นมาค้าขายกับชุมชนในแถบลุ่มแม่น้ำน่าน จนมาจอดเรือเทียบท่าที่ตำบลแห่งหนึ่ง ชาวบ้านในย่านนั้นต่างพากันมาจับจ่ายซื้อข้าวของกันมากมายจนแทบหมดลำเรือ แต่ในระหว่างนั้น สองมอญก็ได้เหลือบไปเห็นหมูป่าตัวหนึ่งกายมีสีทองสุกปลั่งวาววับลงมากินน้ำที่ท่าน้ำฝั่งตรงข้าม (ปัจจุบันคือ บ้านท่าทอง ตำบลวังกะพี้ อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์) สร้างความตื่นตาตื่นใจให้กับมอญทั้งสองและชาวบ้านเป็นอย่างยิ่ง ด้วยเห็นเป็นสิ่งประหลาดและน่าอัศจรรย์ มอญทั้งสองจึงรีบแจวเรือออกจากท่าเพื่อจะตามไปจับหมูตัวนั้นให้ได้ ส่วนเจ้าหมูนั้นก็วิ่งดำผุดดำว่ายในน้ำ ผลุบๆโผล่ๆ ยั่วยวนให้ตามจับ จนไปถึงวังน้ำวนแห่งหนึ่ง เจ้าหมูก็ดำลงไปในวังน้ำวนแห่งนั้น แล้วไปโผล่ขึ้นฝั่งอีกฝั่งหนึ่ง สองมอญก็ตามไปอย่างไม่ลดละเพื่อหวังจะจับให้ได้ ฝ่ายหมูทองก็แสดงกายให้เห็นหลอกล่อให้จับ ทำเป็นหยุดยืนรอ ยั่วให้ตาม แต่จนแล้วจนรอดสองมอญก็ตามจับไม่ได้สักที จนหมูทองวิ่งไปถึงเกาะเนินดินแห่งหนึ่ง แล้วจึงมุดตัวหายเข้าไปในพงหญ้าในเนินดินแห่งนั้น สองมอญตามมาจนถึงเกาะนั้น แล้วเดินหาจนทั่วก็ไม่พบแม้แต่ร่องรอยของหมูทองแต่อย่างใด จากตำนานเรื่องหมูทองนี้ จึงกลายเป็นที่มาของชื่อ "บ้านวังหมู" และชื่อของ "วัดวังหมู"

สถานที่สำคัญภายในวัด 

 พระอุโบสถมหาอุดทรงเรือสำเภา ศิลปะสมัยอยุธยาตอนปลาย 
 พระเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ เป็นศิลปพื้นบ้านที่เกิดจากการผสมระหว่างสกุลช่างล้านนา พม่า และอยุธยา 
 ศาลาการเปรียญ สร้างเมื่อ พ.ศ 2506 เป็นศาลาการเปรียญที่สร้างด้วยไม้ทั้งหลัง
 พระวิหารแก้ว เป็นที่ประดิษฐานรูปปั้นหลวงปู่เม็ง สิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำหมู่บ้าน
 รูปปั้นหมูทอง ตั้งอยู่หน้าซุ้มประตูวัด และหน้าศาลาการเปรียญ เป็นรูปหมูป่าทาสีทองสวยงาม

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

วัดในอำเภอเมืองอุตรดิตถ์
วัดไทยในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย