ณ บางช้าง

ราชินีกุล ณ บางช้าง เป็นสกุลซึ่งเป็นพระญาติวงศ์ในสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินีกรมพระอมรินทรามาตย์ พระบรมราชินีในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  

สกุล ณ บางช้าง นับว่าเป็นหนึ่งในนามสกุลเก่าแก่ของไทย    

สกุล ณ บางช้าง ยังเป็นราชินิกุลแห่งราชวงศ์จักรี ราชินิกุลบางช้างประกอบด้วย 5 สกุลย่อย ได้แก่  ชูโต, แสง-ชูโต, สวัสดิ-ชูโต, บุนนาค และ ณ บางช้าง  

ต้นตระกูลคือ พระชนกทองและพระชนนีสั้น ทรงเป็นพระชนกและพระชนนีในสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี มีพระบุตร 10 องค์

 เจ้าคุณหญิงแวน
 เจ้าคุณหญิงทองอยู่
 เจ้าคุณชายชูโต 
 สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี  
 เจ้าแตง
 เจ้าคุณหญิงชีโพ
 เจ้าคุณชายพู
 เจ้าคุณหญิงเสม
 เจ้าคุณพระราชพันธุ์นวล
 เจ้าคุณหญิงแก้ว

สามองค์ในบรรดาพระโอรสพระธิดา เป็นต้นตระกูลของวงศ์ (กลุ่มหรือหมู่) บางช้างของสกุลต่าง ๆ ของสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี  สามองค์ดังกล่าวคือ 

 เจ้าคุณชายชูโต สมรสกับคุณทองดี มีธิดาเพียงท่านเดียว คือ คุณหญิงม่วง ซึ่งเป็นต้นสกุล ชูโต, แสง-ชูโต และ สวัสดิ-ชูโต 
 เจ้าคุณหญิงนวล สมรสกับเจ้าพระยาอรรคมหาเสนา ซึ่งได้รับนามสกุลบุนนาคของสามีพระองค์
 เจ้าคุณหญิงแก้ว ซึ่งสมรสกับพระยาสมุทรสงคราม (นามสกุลของผู้ที่สืบเชื้อสายจากพระยาสมุทรสงครามและเจ้าหญิงแก้ว ณ บางช้าง)

เจ้าคุณหญิงแก้ว ท่านเป็นภรรยาพระยาสมุทรสงคราม (ศร) ผู้ว่าราชการเมืองสมุทรสงคราม มีบุตรธิดาเป็นชั้น 2 คือ

 คุณชายเลี้ยง เป็นพระยาราชานุวงศ์
 คุณชายกลาง เป็นพระยาอุไทยธรรม ผู้ว่าราชการเมืองสมุทรสงคราม
 คุณชายแสง เป็นพระยาวงศาภูษิต
 คุณหญิงจับ

อ้างอิง 

  (พิมพ์เป็นอนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพศาสตราจารย์ นายแพทย์เอิบ ณ บางช้าง ม.ป.ช., ม.ว.ม., ท.จ.)
 
 http://na-bangxang.webs.com
สอิ้ง รัตนกุล (ณ บางช้าง. ลำดับราชินิกุลบางช้าง, หจก.ศิวพร,11 มีนาคม 2501. 111 หน้า. (พิมพ์เป็นอนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ร.ต.อ. ขุนวารินทรสัญจร (ขาว ณ บางช้าง)

ราชินิกุล
สกุล ณ บางช้าง