การลอบสังหารฌอเวอแนล มออีซ

ฌอเวอแนล มออีซ ประธานาธิบดีเฮติ ถูกลอบสังหารเมื่อเวลา 01:00 น. ของวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 ตามเวลาออมแสงตะวันออก เมื่อเขาและมาร์ทีนผู้เป็นภริยาถูกกลุ่มมือปืนไม่ทราบฝ่ายบุกโจมตีบ้านพักส่วนตัวของเขา

ต่อมาในวันเดียวกัน เจ้าหน้าที่เฮติแถลงว่าตำรวจได้สังหารผู้ต้องสงสัย 3 คน และจับกุมผู้ต้องสงสัยอีก 17 คน การตามล่ายังคงดำเนินต่อไปเพื่อหาตัวผู้บงการเหตุโจมตี

ภูมิหลัง

การเลือกตั้ง 
มออีซได้รับเลือกตั้งให้เป็นผู้สืบทอดตำแหน่งประธานาธิบดีต่อจากมีแชล มาร์เตลี ซึ่งตามรัฐธรรมนูญไม่มีสิทธิ์ลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีอีกสมัยใน พ.ศ. 2558 จากผลอย่างเป็นทางการนั้น มออีซได้รับคะแนนเสียงร้อยละ 33 ในรอบแรก ซึ่งถือว่ามากกว่าผู้สมัครคนอื่น ๆ แต่ยังไม่เพียงพอที่จะชนะขาดลอยจึงต้องมีการเลือกตั้งรอบที่สอง ผลการเลือกตั้งนี้ถูกฌูด เซแล็สแต็ง ผู้ได้รับคะแนนเสียงมากเป็นอันดับที่สองและผู้สมัครคนอื่น ๆ โต้แย้ง และผู้สนับสนุนพวกเขาได้ออกมาประท้วง การเลือกตั้งรอบตัดเชือกถูกเลื่อนออกไปหลายครั้ง ทำให้เกิดการประท้วงอย่างรุนแรงขึ้นอีก และผลการเลือกตั้งก็ถูกยกเลิกไปในที่สุด เมื่อวาระการดำรงตำแหน่งของมาร์เตลีสิ้นสุดลง สภานิติบัญญัติได้แต่งตั้งฌ็อสแลร์ม พรีแวร์ เป็นประธานาธิบดีชั่วคราวก่อนการเลือกตั้งครั้งใหม่ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2559 ในการเลือกตั้งครั้งนี้มออีซได้รับคะแนนเสียงร้อยละ 56 จากการนับคะแนนอย่างเป็นทางการ ซึ่งถือว่ามากพอที่จะหลีกเลี่ยงการเลือกตั้งรอบตัดเชือกได้ เขาเข้ารับตำแหน่งเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560

ความวุ่นวายทางการเมือง 
ในวาระดำรงตำแหน่งของมออีซ ความไม่สงบทางการเมืองและความรุนแรงไม่ใช่เรื่องแปลก การประท้วงต่อต้านรัฐบาลอย่างรุนแรงก็เกิดขึ้นหลายครั้ง ระยะเวลาการดำรงตำแหน่งของมออีซเป็นที่โต้แย้ง ก่อให้เกิดวิกฤตการณ์รัฐธรรมนูญ โดยปกติประธานาธิบดีมีวาระการดำรงตำแหน่งคราวละห้าปี และมออีซอ้างสิทธิ์ในการบริหารประเทศจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565 ซึ่งเป็นเวลาห้าปีหลังจากเริ่มดำรงตำแหน่ง อย่างไรก็ตาม ฝ่ายค้านอ้างว่าวาระของมออีซสิ้นสุดลงในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 ซึ่งเป็นเวลาห้าปีหลังจากผู้ชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดีเมื่อ พ.ศ. 2558 จะเข้าพิธีสาบานตนรับตำแหน่งในสถานการณ์ปกติ เกิดการประท้วงอย่างกว้างขวางเพื่อเรียกร้องให้มออีซลาออก และฝ่ายค้านเสนอชื่อผู้พิพากษาโฌแซ็ฟ เมแซน ฌ็อง-หลุยส์ ให้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีชั่วคราวในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 ในขณะที่มออีซได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐและองค์การนานารัฐอเมริกันให้ดำรงตำแหน่งต่อไปเป็นปีที่ห้า การเลือกตั้งสภานิติบัญญัติที่กำหนดไว้ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2562 รวมถึงการลงประชามติว่าด้วยการแก้ไขรัฐธรรมนูญถูกเลื่อนออกไปจนถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2564 ส่งผลให้มออีซปกครองโดยใช้คำสั่งพิเศษนอกเหนือจากกฎหมายปกติ มออีซอ้างว่าเขาได้ทำลายแผนการก่อรัฐประหารซึ่งพยายามจะสังหารเขาและโค่นล้มรัฐบาลในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 มีผู้ถูกจับกุมอย่างน้อย 23 คน เขาแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี 7 คนตลอดช่วงเวลาที่เขาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี คนสุดท้ายในจำนวนนี้คืออาเรียล อ็องรี ซึ่งได้รับการแต่งตั้งเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 แต่ยังไม่ได้สาบานตนเข้ารับตำแหน่งในขณะเกิดเหตุโจมตี

การโจมตี
เมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 เวลาประมาณ 01:00 น. ตามเวลาท้องถิ่น มือปืนกลุ่มหนึ่งบุกบ้านของมออีซในเขตแปเลอแร็ง 5 ของเทศบาลเปตียง-วีล พวกเขาเริ่มกราดยิงห้องทำงานและห้องนอนแล้วบุกค้นห้องทั้งสอง มือปืนยิงมออีซหลายครั้งจนกระทั่งเขาถึงแก่อสัญกรรมในที่เกิดเหตุ เขาถูกยิงด้วยกระสุนทั้งหมด 12 นัด มาร์ทีน มออีซ สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งถูกนำตัวส่งในโรงพยาบาลเนื่องจากถูกยิงระหว่างเหตุโจมตีและมีอาการสาหัส ลูกสามคนของพวกเขาซ่อนตัวอยู่ในห้องอื่นและรอดพ้นจากอันตราย ส่วนคนงานสองคนในบ้านพักถูกคนร้ายจับมัดไว้แต่ไม่ถูกยิง ข่าวแจกที่ออกมาจากสำนักนายกรัฐมนตรีในวันเดียวกันนั้นระบุว่าเหตุโจมตีครั้งนี้เป็นการกระทำของ "กลุ่มบุคคลที่ไม่ทราบฝ่าย" และยังระบุด้วยว่าพวกเขามีปืนเล็กยาวทหารและพูดทั้งภาษาอังกฤษและภาษาสเปน

เพื่อนบ้านของมออีซอ้างว่าได้ยินเสียงปืนกลหนักหลังเหตุโจมตีไม่นานนัก ในวิดีโอที่ชาวบ้านใกล้จุดเกิดเหตุได้ถ่ายไว้ ปรากฏเสียงชายคนหนึ่งซึ่งพูดภาษาอังกฤษสำเนียงอเมริกันผ่านโทรโข่งระหว่างการโจมตีว่าตนเองเป็นสมาชิกของสำนักงานปราบปรามยาเสพติดแห่งสหรัฐ อย่างไรก็ตาม กลุ่มผู้โจมตีไม่ได้มาจากสำนักงานดังกล่าว เจ้าหน้าที่ระดับสูงคนหนึ่งของรัฐบาลเฮติกล่าวว่า "คนเหล่านี้เป็นทหารรับจ้าง" ชาวบ้านรายงานว่าได้ยินเสียงปืนและ "เห็นชายแต่งตัวเหมือนหน่วยคอมมานโดในชุดดำวิ่งผ่านไปย่านต่าง ๆ" นอกจากนี้ยังมีรายงานว่ามีเสียงโดรนบินและเสียงระเบิดซึ่งอาจมาจากระเบิดมือ จากคำกล่าวของบรรดาผู้ถ่ายวิดีโอนั้น ผู้โจมตียังได้ปลดอาวุธของเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของมออีซอีกด้วย

ปฏิกิริยา

ภายในประเทศ 
โกลด โฌแซ็ฟ รักษาการนายกรัฐมนตรีเฮติประณามเหตุโจมตีและกล่าวว่าในขณะนี้เขาเป็นผู้รับผิดชอบการบริหารประเทศ โฌแซ็ฟประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินทั่วประเทศในวันนั้น โดยปกติประธานศาลฎีกาเฮติจะเป็นผู้รับหน้าที่ดังกล่าว แต่เรอเน ซีลแว็สทร์ ผู้ดำรงตำแหน่งคนล่าสุดได้ถึงแก่อสัญกรรมไปเมื่อไม่กี่สัปดาห์ก่อน รัฐธรรมนูญเฮติฉบับแก้ไขเพิ่มเติมใน พ.ศ. 2555 ระบุว่านายกรัฐมนตรีพร้อมด้วยคณะรัฐมนตรีจะกลายเป็นประธานาธิบดีหากประธานาธิบดีถึงแก่อสัญกรรม อย่างไรก็ตาม เนื่องจากมออีซอยู่ในปีสุดท้ายของวาระการดำรงตำแหน่ง รัฐธรรมนูญยังระบุด้วยว่าสมัชชาแห่งชาติ (ซึ่งเป็นการประชุมร่วมของรัฐสภาเฮติ) จะเป็นผู้เลือกประธานาธิบดีชั่วคราว แต่ประเด็นนี้ยังมีความซับซ้อนยิ่งขึ้นไปอีก เนื่องจากความล่าช้าในการเลือกตั้งสภานิติบัญญัติทำให้ไม่สามารถเปิดสมัชชาได้

ท่าอากาศยานนานาชาติตูแซ็ง ลูแวร์ตูร์ ถูกปิด โดยเครื่องบินต่าง ๆ ถูกส่งกลับไปยังจุดหมายปลายทางเดิม

นานาชาติ 
ประธานาธิบดีลุยส์ อาบินาเดร์ แห่งสาธารณรัฐโดมินิกันประกาศปิดพรมแดนกับเฮติและเรียกประชุมผู้นำเหล่าทัพอย่างเร่งด่วนเพื่อประเมินสถานการณ์

นานาชาติประณามการโจมตีครั้งนี้ โดยมีแถลงการณ์จากรัฐบาลอาร์เจนตินา, แคนาดา, ชิลี, โคลอมเบีย, เม็กซิโก, สหราชอาณาจักร สหรัฐ, สาธารณรัฐจีน (ไต้หวัน) รวมทั้งจากองค์การนานารัฐอเมริกัน

ผู้ก่อการ 
กลุ่มที่มีส่วนในการลอบสังหารและเหตุจูงใจของพวกเขายังไม่เป็นที่ทราบหรือเปิดเผย มือปืนที่สังหารมออีซได้รับการระบุว่าเป็นชาวต่างชาติ 28 คน ในจำนวนนี้เป็นชาวโคลอมเบีย 26 คน และชาวอเมริกัน 2 คน ผู้ก่อเหตุชาวโคลอมเบีย 3 คนถูกยิงสังหารระหว่างการต่อสู้กับตำรวจ และผู้ก่อเหตุชาวโคลอมเบียอีก 15 คนและชาวอเมริกัน 2 คนถูกควบคุมตัว ในขณะที่ผู้ก่อเหตุที่เหลืออีก 8 คนยังคงหลบหนี โกลด โฌแซ็ฟ รักษาการนายกรัฐมนตรีอธิบายว่าผู้ต้องสงสัยเป็นทหารรับจ้างต่างชาติที่ได้รับการฝึกมาอย่างดีและมีอาวุธหนัก บอกกิต แอดมง เอกอัครราชทูตเฮติประจำสหรัฐสนับสนุนคำอธิบายนี้ กลุ่มผู้ก่อการพูดทั้งภาษาสเปนและภาษาอังกฤษ

ชาวอเมริกัน 2 คนที่ถูกจับกุมได้รับการระบุตัวตนว่าเป็นชายสองคนจากรัฐฟลอริดา ได้แก่ โจเซฟ วินเซนต์ ชายวัย 56 ปีจากเมืองไมแอมี และเจมส์ โซลาช ซึ่งมีถิ่นที่อยู่ในเมืองฟอร์ตลอเดอร์เดลและเกิดในเมืองฌักแมลในเฮติ โซลาชอธิบายตนเองว่าเป็นอดีตเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของสถานทูตแคนาดาในเฮติ เป็น "ผู้สนับสนุนเรียกร้องเพื่อเด็ก" และเป็นนักการเมืองอนาคตไกล เขายังได้ก่อตั้งองค์การการกุศลในภูมิภาคเซาท์ฟลอริดาเพื่อช่วยเหลือผู้คน ทั้งสองเป็นพลเมืองอเมริกันเชื้อสายเฮติ

นอกจากนี้ยังมีการระบุตัวตนผู้ต้องสงสัยชาวโคลอมเบีย 4 คน ได้แก่ อาเลฮันโดร ฮิราร์โด ซาปาตา, ยอน ไยโร รามิเรซ โกเมซ, บิกตอร์ อัลเบย์โร ปิญเญรา การ์โดนา และมานูเอล อันโตนิโอ โกรโซ กัวริน ในขณะเดียวกันรัฐบาลโคลอมเบียกล่าวว่าผู้ต้องสงสัย 6 คน (ซึ่งรวมถึงผู้เสียชีวิต 2 คน) เป็นอดีตทหารของกองทัพโคลอมเบีย

อ้างอิง 

การลอบสังหาร
การลอบสังหารในประเทศเฮติ
ประเทศเฮติในปี พ.ศ. 2564