ถนนพระรามที่ 4

ถนนพระรามที่ 4 () เป็นถนนในกรุงเทพมหานคร เริ่มตั้งแต่ทางแยกหมอมี (แยกจากถนนเจริญกรุง) ข้ามคลองผดุงกรุงเกษมที่สะพานเจริญสวัสดิ์ ผ่านสถานีหัวลำโพง สามย่าน ไปบรรจบถนนสุขุมวิท

ประวัติ 
ถนนพระรามที่ 4 เดิมเรียกว่า ถนนตรง และ ถนนหัวลำโพง (นอก) เป็นถนนที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2400 เนื่องจากกงสุลอังกฤษ สหรัฐอเมริกา และฝรั่งเศสได้เข้าชื่อกัน พร้อมทั้งนายห้างต่างประเทศ ขอร้องรัฐบาลสยามว่า เรือลูกค้าที่ขึ้นมาค้าขายถึงกรุงเทพมหานครมีระยะทางไกล ถึงหน้าน้ำน้ำเชี่ยวมาก กว่าจะเดินทางถึงกรุงเทพมหานครก็ใช้เวลาหลายวัน จะขอไปตั้งห้างซื้อขายใต้ปากคลองพระโขนง ตลอดถึงบางนา และขอให้รัฐบาลขุดคลองลัดตั้งแต่บางนามาตลอดถึงคลองผดุงกรุงเกษม จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยารวิวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค ต่อมาคือเจ้าพระยาทิพากรวงศ์) ที่พระคลัง จ้างกรรมกรจีนขุดคลอง ตั้งแต่หน้าป้อมผลาญไพรีราบ ตัดทุ่งลงไปถึงคลองพระโขนง และตัดคลองพระโขนงออกไปทะลุแม่น้ำใหญ่ แล้วเอามูลดินมาถมเป็นถนนฝั่งเหนือตลอดลำคลอง พระราชทานชื่อว่าคลองถนนตรง ครั้นขุดคลองแล้วชาวยุโรปก็ไม่ได้ลงไปอยู่ที่บางนาโดยอ้างว่าไกล คลองถนนตรงนี้ชาวบ้านเรียกว่า คลองวัวลำพอง และเรียกถนนว่าถนนวัวลำพองหรือหัวลำโพงตามชื่อทุ่งนาที่ถนนและคลองตัดผ่าน 

ต่อมาได้มีการสร้างสะพานข้ามคลองผดุงกรุงเกษม ชาวบ้านเรียกกันว่าสะพานวัวลำพอง ถนนตรงเป็นถนนสายแรกในรัชกาลที่ 4 เป็นถนนเส้นตรงมีระยะทางไกล และมีพระบรมราชโองการให้เรียกทางที่ริมคลองนี้ว่า ทางถนนตรง ต่อมา ในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2462 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อถนนหัวลำโพง (นอก) ตั้งแต่ถนนเจริญกรุงถึงถนนหลวงสุนทรโกษา เป็น ถนนพระรามที่ 4 ทั้งนี้ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์ เพราะเป็นถนนที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 แห่งพระราชวงศ์จักรีโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นโดยนำมูลดินจากการขุดคลองลัดจากคลองผดุงกรุงเกษมไปถึงคลองเตยมาสร้างขึ้น

นอกจากนี้ถนนพระรามที่ 4 ในอดีตยังเป็นต้นสายของทางรถไฟสายปากน้ำ สถานีต้นสายชื่อว่าสถานีหัวลำโพง (ไม่ใช่สถานีรถไฟหัวลำโพงในปัจจุบันแต่ตั้งอยู่กลางถนนพระราม 4 หน้าโรงแรมสยามซิตี้ ส่วนสถานีรถไฟหัวลำโพงในปัจจุบันในอดีตชื่อสถานีรถไฟกรุงเทพ เมื่อยกเลิกทางรถไฟสายปากน้ำคนทั่วไป จึงเปลี่ยนมาเรียกชื่อสถานีรถไฟกรุงเทพเป็นสถานีรถไฟหัวลำโพงตามความเคยชินและติดปากของประชาชน) โดยรางรถไฟสายนี้วางขนานกับคลองหัวลำโพงมีทางรถไฟอยู่ตรงกลางระหว่างคลองหัวลำโพงกับถนนพระรามที่ 4 ซึ่งรางรถไฟอยู่ฝั่งโรงแรมสยามซิตี้ ตั้งแต่แยกมหาพฤฒารามมาตามถนนพระรามที่ 4 จนข้ามคลองพระโขนง (คลองแสนแสบ)จึงขนานกับแม่น้ำเจ้าพระยาไปสิ้นสุดที่เมืองสมุทรปราการ ต่อมาเมื่อบ้านเมืองเจริญขึ้นให้ความสำคัญในการเดินทางและขนส่งโดยใช้รถยนต์มากกว่า ในสมัยรัฐบาลของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ จึงได้ยกเลิกทางรถไฟสายนี้พร้อมกับถมคลองหัวลำโพงช่วงตั้งแต่คลองผดุงกรุงเกษมจนถึงตลาดคลองเตยทิ้ง เพื่อทำการขยายถนนถนนพระราม 4 ทำให้เขตทางของถนนพระรามที่ 4 กว้างขวางดังเช่นในปัจจุบัน และคลองหัวลำโพงบางส่วนที่ไม่ได้ถมตั้งแต่ตลาดคลองเตยไปจนถึงคลองพระโขนงปัจจุบันยังปรากฏให้เห็นอยู่ แต่คนทั่วไปนิยมเรียกคลองหัวลำโพงในส่วนนี้ว่า คลองเตย ส่วนเขตทางรถไฟสายปากน้ำตั้งแต่แยกมหาพฤฒารามถึงตลาดคลองเตยเป็นส่วนของถนนพระรามที่ 4 ส่วนตั้งแต่ตลาดคลองเตยจนตัดกับถนนสุขุมวิท ถมเป็นถนนใช้ชื่อว่าถนนทางรถไฟสายเก่า

อนึ่ง ถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองในกรุงเทพมหานครถึง 3 ช่วง ดังนี้

 แบ่งเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายกับเขตสัมพันธวงศ์ ตั้งแต่แยกหมอมีจนถึงสะพานเจริญสวัสดิ์ 
 แบ่งเขตบางรักกับเขตปทุมวัน ตั้งแต่สะพานเจริญสวัสดิ์จนถึงแยกวิทยุ 
 แบ่งเขตปทุมวันกับเขตสาทร ตั้งแต่แยกวิทยุจนถึงขอบทางรถไฟสายแม่น้ำฟากตะวันตกใต้ทางพิเศษเฉลิมมหานคร

รายชื่อทางแยก

สถานที่สำคัญที่ถนนตัดผ่าน
เรียงจากหัวลำโพงถึงพระโขนง

สถานีรถไฟ/สถานีรถไฟฟ้าใต้ดิน
 สถานีรถไฟหัวลำโพง
 สถานีหัวลำโพง (รถไฟฟ้ามหานคร)
 สถานีสามย่าน
 สถานีสีลม
 สถานีลุมพินี
 สถานีคลองเตย

ศาล 
 ศาลแรงงานกลาง
 ศาลแขวงปทุมวัน

ศาสนสถาน 
 คริสตจักรสะพานเหลือง
 วัดหัวลำโพง

ตลาด 
 ตลาดสามย่าน
 ตลาดคลองเตย

ศูนย์การค้า/ห้างสรรพสินค้า 
 สามย่านมิตรทาวน์
 จัตุรัสจามจุรี 
 สีลมเอดจ์
 ดุสิต เซ็นทรัล พาร์ค
 วัน แบงค็อก
 บิ๊กซี สาขาพระราม 4
 โลตัส สาขาพระราม 4

อาคารสำนักงาน 
 มิตรทาวน์ ออฟฟิศ ทาวเวอร์
 เซ็นทรัล พาร์ค ออฟฟิศเซส
 อาคารอื้อจือเหลียง
 อาคารสิรินรัตน์
 มาลีนนท์ ทาวเวอร์

สถานพายาบาล  
 สถานเสาวภา
 สภากาชาดไทย
 โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
 โรงพยาบาลเทพธารินทร์
 โรงพยาบาลกล้วยน้ำไท

สถานบันการศึกษา  
 คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 มหาวิทยาลัยกรุงเทพ วิทยาเขตกล้วยน้ำไท

พระบรมราชานุสาวรีย์/สวนสาธารณะ 
 พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
 สวนลุมพินี

วัง 
 ตำหนักปลายเนิน

หน่วยงานราชการ  
 การไฟฟ้านครหลวง

สถานีโทรทัศน์ 
 สถานีโทรทัศน์ช่อง 3 เอชดี

อ้างอิง 

 http://info.matichon.co.th/youth/youth.php?tagsub=031100&tag950=03you20080342&show=1

แหล่งข้อมูลอื่น 

 

ถนนในกรุงเทพมหานคร
ถนนในเขตสัมพันธวงศ์
ถนนในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
ถนนในเขตบางรัก
ถนนในเขตปทุมวัน
ถนนในเขตสาทร
ถนนในเขตคลองเตย
สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว