สถาบันสถาปนา

ชุดนิยาย สถาบันสถาปนา () เป็นนิยายวิทยาศาสตร์ขนาดยาว ประพันธ์โดยนักเขียนชาวอเมริกัน ไอแซค อสิมอฟ แต่ดั้งเดิมถูกเขียนขึ้นมาเป็นไตรภาค ประกอบด้วย สถาบันสถาปนา, สถาบันสถาปนาและจักรวรรดิ, และสถาบันสถาปนาแห่งที่สอง ได้รับรางวัลฮิวโก้สาขา "นวนิยายชุดยอดเยี่ยมตลอดกาล" เมื่อ ค.ศ. 1966 ซึ่งเป็นครั้งเดียวที่มีการมอบรางวัลนี้ สามสิบปีต่อมาอสิมอฟจึงเขียนภาคต่ออีก 2 ภาค ได้แก่ สถาบันสถาปนาและปฐมภพ และ สถาบันสถาปนาและโลก กับภาคย้อนความอีก 2 ภาค ได้แก่ กำเนิดสถาบันสถาปนา และ สู่เส้นทางสถาบันสถาปนา ภาคเสริมเหล่านี้ได้เพิ่มการอ้างอิงถึงเหตุการณ์ในหนังสือนิยายเล่มอื่นๆ ของอสิมอฟ ได้แก่ ชุดหุ่นยนต์ และชุดจักรวรรดิ เป็นการบ่งบอกว่าเรื่องราวทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในจักรวาลวรรณกรรมเดียวกัน

เนื้อหาของชุดนิยายเป็นเรื่องในช่วงเวลาที่มนุษยชาติได้กระจายอาศัยอยู่ทั่วไปในจักรวาล เนื้อเรื่องบอกเล่าถึงการล่มสลายของจักรวรรดิ และความพยายามของนักวิทยาศาสตร์กลุ่มหนึ่ง ที่ต้องการจะช่วยให้มนุษยชาติ กลับจากภาวะล่มสลายให้ได้เร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ โดยการรวมรวบความรู้ต่าง ๆ เก็บไว้ในสานานุกรม ซึ่งจัดทำโดยสถาบันสถาปนา

รายชื่อเรื่องในชุด

สถาบันสถาปนา 
ในตอนแรกออกมาเพียง 3 เล่ม ในลักษณะไตรภาค ต่อมาภายหลัง อาซิมอฟได้เขียนเพิ่มเติมอีก 4 เล่ม, โดยที่ช่วงเวลาในเล่ม 6 และ 7 นั้น เกิดก่อนเล่มที่ 1 และเป็นการโยงเรื่องชุดสถาบันสถาปนา เข้ากับเรื่องชุดหุ่นยนต์.
 สถาบันสถาปนา - Foundation
 สถาบันสถาปนาและจักรวรรดิ - Foundation and Empire
 สถาบันสถาปนาแห่งที่สอง - Second Foundation
 สถาบันสถาปนาและปฐมภพ - Foundation's Edge
 สถาบันสถาปนาและโลก - Foundation and Earth
 กำเนิดสถาบันสถาปนา - Prelude to Foundation
 สู่เส้นทางสถาบันสถาปนา - Forward the Foundation

สถาบันสถาปนา ไตรภาคที่สอง (Second Trilogy) 
กองมรดกของไอแซค อาสิมอฟ ได้ว่าจ้างให้นักเขียนนิยายวิทยาศาสตร์ยุคหลังอีก 3 คนแต่งเรื่องต่อไปจนจบ โดยเรียกว่าเป็นไตรภาคที่สองของสถาบันสถาปนา เนื้อเรื่องจะครอบคลุมระยะเวลาระหว่างเล่ม 6-7 กับเล่ม 1 และเรื่องราวที่ต่อจากเล่มที่ 5
 สุดหนทางสถาบันสถาปนา - Foundation's Fear  โดย Gregory Benford
 ฝ่าวิกฤตสถาบันสถาปนา - Foundation and Chaos  โดย Greg Bear
 ชัยชนะของสถาบันสถาปนา - Foundation's Triumph โดย David Brin

ความเกี่ยวเนื่องกับนิยายเรื่องอื่น 
อสิมอฟได้เขียนให้เรื่องราวของสถาบันสถาปนาเล่มหลังๆ (ตั้งแต่เล่ม 4 สถาบันสถาปนาและปฐมภพ เป็นต้นไป)  เกี่ยวเนื่องกับนิยายชุดอื่นๆ ของเขาเอง โดยเฉพาะชุดนักสืบหุ่นยนต์ และชุดจักรวรรดิ รายชื่อหนังสือที่เกี่ยวข้องทั้งหมดสามารถอ่านได้ในจักรวาลของอสิมอฟ

รายชื่อตัวละครสำคัญ 
 ฮาริ เซลดอน
 ซาลวอร์ ฮาร์ดิน 
 ดอร์ส วินาบลิลี
 ยูโก อะมารีล
 จักรพรรดิคลีออนที่ 1 (Cleon I)
 อีโต ดีเมอร์เซล
 มโนมัย (The Mule)
 โฮเบอร์ มัลโลว์
 เบย์ต้า ดารีล
 โทแรน ดารีล
 อะคาดี ดารีล
 พรีม พัลเวอร์ 
 โกลาน เทรวิซ
 ดร. จานอฟ เพโลเรท
 บลิส - บลิสเชนโนบีอาเรลล่า
 มิทชา ไลซาลอร์
 ชาร์ตัน แบนเดอร์
 ฟัลลอม
 ฮิโรโกะ
 แดนีล โอลิวาว

บันเทิงคดีแนววิทยาศาสตร์
สถาบันสถาปนา (ชุดหนังสือ)
สถาบันสถาปนา (ชุดหนังสือ)
มหากาพย์อวกาศ