พระหริหระ

พระหริหระ (, ) เป็นอวตารรวมของพระวิษณุ (หริ) และพระศิวะ (หระ) เทพเจ้าในศาสนาฮินดู พระนามอื่น เช่น ศันกรนารายณ์ (มาจาก "ศังกระ" คือพระศิวะ และ "นารายณ์" คือพระวิษณุ) และ พรหมนารายณ์ ดังนั้นจึงพบการบูชาพระหริหระทั้งในลัทธิไวษณพและลัทธิไศวะ ให้เป็นพระเป็นเจ้าสูงสุดองค์หนึ่ง

คำว่า "หริหระ" บางครั้งก็ใช้กล่าวถึงคำศัพท์ในเชิงปรัชญาที่แสดงถึงการรวมพระวิษณุและพระศิวะในมุมมองที่แตกต่างภายใต้ความสูงสุดเดียวกันคือพรหมัน แนวคิดของหริหระจึงเทียบเคียงกับ "ความเป็นหนึ่งเดียวของสรรพสิ่ง" ในคัมภีร์ของปรัชญาฮินดูสำนักอทไวตะเวทานตะ

เทวรูปที่เก่าแก่ที่สุดของพระหริหระ พบที่ถ้ำหมายเลข 1 และ 3 ของมนเทียรในถ้ำพทามี ซึ่งสร้างขึ้นราวคริสต์ศตวรรษที่ 6

ดูเพิ่ม 
 อรรธนารีศวร (Ardhanārīśwara) - ปางอวตารรวมของพระศิวะและพระปารวตี
 ธุมาวดี (Dumavathi, Jumadi) - ปางอวตารรวมของพระศิวะและพระปารวตีแบบพื้นเมืองในท้องถิ่นชายฝั่งของกรณาฏกะ
 ไวกูณฐ-กมลัช (Vaikuntha-Kamalaja) หรือ ลักษมี-นารายณ์ (Lakshmi-Narayana) - ปางอวตารรวมของพระวิษณุและพระลักษมี

อ้างอิง 

ศาสนาฮินดู
เทพเจ้าฮินดู