ตีวานากู

ตีวานากู (ไอมาราและ), เตียอัวนาโก () หรือ เตียอัวนากู () เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนโคลัมบัสใกล้กับทะเลสาบติติกากาทางภาคตะวันตกของประเทศโบลิเวีย และเป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีที่ใหญ่ที่สุดในอเมริกาใต้ เขตโบราณคดีในปัจจุบันครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 4 ตารางกิโลเมตร และรวมถึงเครื่องปั้นเผาที่มีลวดลายตกแต่ง สิ่งปลูกสร้าง และบล็อกหินขนาดใหญ่ ประชากรของเมืองนี้อาจมีจำนวนมากถึง 10,000–20,000 คนในช่วงจุดสูงสุดเมื่อประมาณ ค.ศ. 800

แหล่งตีวานากูได้รับการกล่าวถึงเป็นครั้งแรกในหลักฐานลายลักษณ์อักษรเมื่อ ค.ศ. 1549 โดยเปโดร ซิเอซา เด เลออน ผู้พิชิตชาวสเปน ระหว่างที่กำลังเสาะหาเมืองหลวงของภูมิภาคกุลยาซูยูทางตอนใต้ของจักรวรรดิอินคา

เบร์นาเบ โกโบ นักบันทึกเหตุการณ์และมิชชันนารีเยสุอิตในเปรู รายงานว่าครั้งหนึ่งตีวานากูเคยมีชื่อว่า ไตปีกาลา () ซึ่งแปลว่า "หินที่อยู่ตรงกลาง" ในภาษาไอมารา สื่อถึงความเชื่อที่ว่าตีวานากูตั้งอยู่ที่ศูนย์กลางของโลก ชื่อที่ชาวตีวานากูรู้จักอาจสูญหายไปเนื่องจากพวกเขายังไม่มีภาษาเขียนใช้ เฮ็กการ์ตีและเบริสเฟิร์ด-โจนส์เสนอว่าภาษาปูกีนามีความเป็นไปได้มากที่สุดที่จะเป็นภาษาของชาวตีวานากูในสมัยนั้น

อ้างอิง 

วัฒนธรรมตีวานากู
แหล่งโบราณคดีในประเทศโบลิเวีย
แหล่งมรดกโลกในประเทศโบลิเวีย
แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
โบราณดาราศาสตร์