แพทยนาถมนเทียร

ไพทยนาถชโยติรลึงค์มนเทียร หรือ แพทยนาถมนเทียร (Baidyanatha Jyotirlinga temple) หรือ ไวทยนาถมนเทียร, เวทยนาถมนเทียร (Vaidyanath Temple) เป็นหนึ่งในสิบสองชโยติรลึงค์ หรือศาสนสถานสูงสุดของพระศิวะ แพทยนาถมนเทียรตั้งอยู่ในเทวฆัร มณฑลสันตัล ปรคนัส ในรัฐฌารขัณฑ์ ประเทศอินเดีย ภายในหมู่มนเทียรประกอบด้วยมนเทียรหลักขององค์บาบาแพทยนาถ (Baba Baidyanath) ที่ประดิษฐานองค์ชโยติรลึงค์ และรอบ ๆ มีมนเทียรอื่นอีก 21 แห่ง

ตามความเชื่อฮินดู ราวาณะ จ้าวแห่งอสูร ได้บูชาพระศิวะที่จุดที่เป็นมนเทียรนี้ในปัจจุบัน ราวณะได้ถวายศีรษะของตนหนึ่งศีรษะจากสิบเพื่อเป็นการบูชาพระศิวะ พระศิวะทราบดังกล่าวจึงเสด็จลงมาเพื่อรักษาแผลจากการตัดศีรษะของราวาณะ การที่พระศิวะเสด็จลงมารักษาความเจ็บป่วยนั้นจึงเรียกว่าพระองค์ทรงเป็น แพทยะ (หรือ ไพทยะ, ไวทยะ, เวทยะ; Vaidhya แปลว่า "หมอ") ซึ่งเป็นที่มาของชื่อมนเทียร 

กานวรยาตรา (อักษรเทวนาครี: कांवड़ यात्रा) เป็นการจาริกแสวงบุญ (ยาตรา) ประจำปีของผู้นับถือพระศิวะ เรียกว่าชาวกานวริยะ (Kānvarias; कावड़िया) หรือ "โภเล" (Bhole; भोले) ไปยังสุลตานคังชะ (Sultanganj) ในรัฐพิหาร เพื่อรับน้ำศักดิ์สิทธิ์จากแม่น้ำคงคา แล้วจึงนำน้ำนั้นมาถวายยังแพทยนาถมนเทียรในรัฐฌารขัณฑ์เป็นการถวายบูชา

อ้างอิง 

สิ่งก่อสร้างในรัฐฌารขัณฑ์
โบสถ์พราหมณ์ในประเทศอินเดีย
ชโยติรลึงค์