วงศ์เขียดงู

วงศ์เขียดงู (; วงศ์: Ichthyophiidae) เป็นวงศ์ของสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกในอันดับ Gymnophiona ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ichthyophiidae

มีลักษณะโดยรวม คือ มีกระดูกกะโหลกเชื่อมรวมกันมากขึ้นและไม่มีปล้องลำตัวจำนวนมากและเป็นลักษณะเด่น ประกอบด้วยปล้องลำตัวปฐมภูมิ ปล้องลำตัวทุติยภูมิ และปล้องลำตัวตติยภูมิ มีเกล็ดอยู่ในร่องปล้องลำตัวส่วนมาก ตาอยู่ในร่องของกระดูกใต้ผิวหนังแต่มองเห็นได้ชัดเจน ปากอยู่ที่ปลายสุดของหัวหรือต่ำลงมาเล็กน้อย ช่องเปิดของหนวดอยู่ระหว่างตากับช่องเปิดจมูกแต่อยู่ใกล้กับตามากกว่า ส่วนหางมีลักษณะคล้ายกับเขียดงูในวงศ์ Rhinatrematidae ที่พบในอเมริกาใต้ 

มีความยาวเฉลี่ยประมาณ 20-30 เซนติเมตร แต่บางชนิด เช่น Caudacaecilia nigroflava และIchthyophis glutinosus มีความยาวลำตัวประมาณ 40-50 เซนติเมตร อาศัยอยู่ในโพรงดิน ตัวเมียวางไข่ในโพรงดินใกล้กับแหล่งน้ำและเฝ้าดูแลไข่จนกระทั่งตัวอ่อนออกจากไข่ ตัวอ่อนเมื่อออกจากไข่แล้วจะลงสู่แหล่งน้ำและอาศัยอยู่ในน้ำในช่วงต้นของวงจรชีวิต

แบ่งออกได้เป็น 2 สกุล พบราว 37 ชนิด พบกระจายพันธุ์ในทวีปเอเชีย เช่น อินเดีย, ศรีลังกา, เอเชียอาคเนย์, ฟิลิปปิน, มาเลเซีย, บอร์เนียว, สุมาตรา เป็นต้น ในประเทศไทยล้วนแต่พบเฉพาะในวงศ์นี้ราว 7 ชนิด เช่น เขียดงูดำ (Caudacaecilia larutensis), เขียดงูเกาะเต่า (Ichthyophis kohtaoensis), เขียดงูดอยสุเทพ (I. youngorum) เป็นต้น

อนุกรมวิธาน 
 สกุล Caudacaecilia
 เขียดงูมลายู (Caudacaecilia asplenia)
 เขียดงูดำ (Caudacaecilia larutensis)
 Caudacaecilia nigroflava
 Caudacaecilia paucidentula
 Caudacaecilia weberi
 สกุล Ichthyophis
 เขียดงูหัวแหลม (Ichthyophis acuminatus)
 Ichthyophis atricollaris
 Ichthyophis bannanicus
 Ichthyophis beddomei
 Ichthyophis bernisi
 Ichthyophis biangularis
 Ichthyophis billitonensis
 เขียดงูบอมเบย์ (Ichthyophis bombayensis)
 Ichthyophis dulitensis
 Ichthyophis elongatus
 Ichthyophis glandulosus
 Ichthyophis glutinosus
 Ichthyophis humphreyi
 Ichthyophis husaini
 Ichthyophis hypocyaneus
 เขียดงูชวา (Ichthyophis javanicus)
 เขียดงูเกาะเต่า (Ichthyophis kohtaoensis)
 เขียดงูลาว (Ichthyophis laosensis)
 Ichthyophis longicephalus
 Ichthyophis malabarensis
 เขียดงูมินดาเนา (Ichthyophis mindanaoensis)
 Ichthyophis mochrous
 Ichthyophis orthoplicatus
 Ichthyophis paucisulcus
 Ichthyophis peninsularis
 Ichthyophis pseudangularis
 เขียดงูสิกขิม (Ichthyophis sikkimensis)
 เขียดงูสิงคโปร์ (Ichthyophis singaporensis)
 Ichthyophis subterrestris
 เขียดงูสุมาตรา (Ichthyophis sumatranus)
 เขียดงูศุภชัย (Ichthyophis supachaii)
 เขียดงูสามสี (Ichthyophis tricolor)
 เขียดงูดอยสุเทพ (Ichthyophis youngorum)

อ้างอิง 
 Nussbaum, Ronald A. and Mark Wilkinson (1989). "On the Classification and Phylogeny of Caecilians." Herpetological Monographs, (3) , 1-42
 
 
 Frost, Darrel R. 2004. Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 3.0 (22 August, 2004). Electronic Database accessible at http://research.amnh.org/herpetology/amphibia/index.php. American Museum of Natural History, New York, USA
 AmphibiaWeb: Information on amphibian biology and conservation. [web application]. 2004. Berkeley, California: AmphibiaWeb. Available: http://amphibiaweb.org/. Retrieved 26 August 2004

แหล่งข้อมูลอื่น

เขียดงู