เดรัจฉาน

ในศาสนาพุทธ เดรัจฉาน หรือ ติรยคฺโยนิโลก (, ติรจฺฉาน; , ติรศฺจีน; ; จีน/ญี่ปุ่น: 畜生 chikushō; พม่า: တိရစ္ဆာန်ဘုံ) หมายถึง สัตว์ จัดเป็นหนึ่งในอบายภูมิ 4 แต่ไม่ต้องเสวยทุกข์ทรมานอย่างสัตว์นรก เปรต และ อสุรกาย

ศัพทมูล 
เดรัจฉาน มาจากภาษาบาลี ติรจฺฉาน แปลว่า ผู้ไปโดยส่วนขวาง (มีร่างกายขนานไปกับพื้นโลก) หรือผู้ไปขวางจากมรรคผล (บรรลุนิพพานไม่ได้)

ประเภท 
ติรัจฉานมี 4 จำพวก ได้แก่
 อปทติรัจฉาน สัตว์ที่ไม่มีขาและไม่มีเท้า เช่น งู ปลา ไส้เดือน
 ทวิปทติรัจฉาน สัตว์ที่มี 2 ขา เช่น ไก่ เป็ด แร้ง กา
 จตุปทติรัจฉาน สัตว์ที่มี 4 ขา เช่น สุนัข แมว ช้าง ม้า วัว ควาย
 พหุปทติรัจฉาน สัตว์ที่มีมากกว่า 4 ขา เช่น มด ปลวก ตะขาบ เป็นต้น

สัญญา 4 
เดรัจฉานทั้งหมด มีสัญญา 3 อย่าง ได้แก่
 กามสัญญา รู้จักเสพกาม
 โคจรสัญญา รู้จักกินและนอน
 มรณสัญญา รู้จักกลัวตาย
หากเป็นเดรัจฉานชั้นสูง เช่น เดรัจฉานที่เป็นพระโพธิสัตว์ จะมี ธัมมสัญญา คือความรู้จักผิดชอบชั่วดี จึงรู้จักการทำความดี และบำเพ็ญสั่งสมบารมีได้

อ้างอิง 

จักรวาลวิทยาในศาสนาพุทธ
สัตว์
คำศัพท์ศาสนาพุทธ