ราชวงศ์บูร์บง

ราชวงศ์บูร์บง (ฝรั่งเศส: Maison de Bourbon; สเปน: Casa de Borbón; อังกฤษ: House of Bourbon) เป็นหนึ่งในราชวงศ์ที่สำคัญที่สุดในทวีปยุโรป ซึ่งได้ปกครองประเทศฝรั่งเศสในคริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นต้นมา และเมื่อถึงคริสต์ศตวรรษที่ 18 สมาชิกในราชวงศ์บูร์บงก็ได้ปกครองประเทศสเปน เมืองเนเปิลส์ เกาะซิซิลี และเมืองปาร์มาในประเทศอิตาลีด้วย ในปัจจุบันประเทศที่ยังคงมีสมาชิกในราชวงศ์บูร์บงปกครองอยู่คือราชอาณาจักรสเปนและราชรัฐลักเซมเบิร์ก 

ราชวงศ์บูร์บงมีต้นกำเนิดเมื่อปีค.ศ. 1272 เมื่อพระราชโอรสพระองค์เล็กในพระเจ้าหลุยส์ที่ 9 แห่งฝรั่งเศสได้เสกสมรสกับทายาทผู้ปกครองแห่งบูร์บง  โดยได้มีทายาทสืบราชวงศ์มากว่าสามร้อยปีผ่านทางสาขาบุตรชายคนรอง (cadet branch) โดยมีฐานันดรเป็นขุนนางในปกครองกษัตริย์ของราชวงศ์กาเปเตียงและราชวงศ์วาลัว

ราชวงศ์บูร์บงสายหลักที่มีอาวุโสสูงสุดได้สิ้นรัชทายาทชายในปีค.ศ. 1527 พร้อมกับการตายของชาลส์ที่ 3 ดยุกแห่งบูร์บง ซึ่งทำให้ราชวงศ์บูร์บงสายรอง คือ ราชวงศ์บูร์บง-วองโดม ได้กลายมาเป็นราชวงศ์บูร์บงสายหลักแทน ในปีค.ศ. 1589 หลังจากการสวรรคตของพระเจ้าอ็องรีที่ 3 แห่งฝรั่งเศส ทำให้ราชวงศ์วาลัวสิ้นสุดลง ภายใต้กฎหมายแซลิกทำให้ผู้นำอาวุโสของราชวงศ์บูร์บงในฐานะตัวแทนของทายาทที่ยังมีพระชนม์อยู่ในสายราชวงศ์ที่เป็นสาขาจากราชวงศ์กาเปเตียง ทำให้พระเจ้าอ็องรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศสได้รับราชสมบัติฝรั่งเศสสืบต่อไป 

กษัตริย์แห่งราชวงศ์บูร์บงเริ่มการปกครองครั้งแรกในปี พ.ศ. 2098 (ค.ศ. 1555) ที่นาวาร์ (ในปัจจุบันอยู่บริเวณตอนเหนือของสเปนและทางใต้ของฝรั่งเศส) และพอมาถึงปี พ.ศ. 2132 (ค.ศ. 1589) ราชวงศ์บูร์บงก็ได้ปกครองประเทศฝรั่งเศสทั้งประเทศ จนมาถึงสิ้นสุดลงในปี พ.ศ. 2335 (ค.ศ. 1792) เมื่อครั้งการปฏิวัติฝรั่งเศส ถึงแม้จะมีการฟื้นฟูขึ้นมาใหม่อีกครั้ง แต่ก็ดำรงอยู่ได้เพียง 24 ปี ก็ได้มีการล้มล้างระบอบกษัตริย์ลง โดยสายหลักของราชวงศ์บูร์บงได้ถูกล้มล้างลงในการปฏิวัติเดือนกรกฎาคม ปีค.ศ. 1830 ส่วนสายรอง คือ ราชวงศ์ออร์เลออง ได้ปกครองต่อมากว่าอีก 18 ปี (ค.ศ. 1830-1848) จนถูกล้มล้างเช่นกัน

เจ้าชายแห่งกงเดเคยถือเป็นสายรองของราชวงศ์บูร์บงเช่นกันโดยสืบมาจากพระปิตุลาของพระเจ้าเฮนรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศส กับเจ้าชายแห่งกงตีก็เป็นสายรองของฝั่งกงเด ทั้งสองสาขานี้ถูกนับถือว่าเป็น เจ้าชายแห่งพระโลหิต (Princes of the blood) ซึ่งเป็นครอบครัวขุนนางชั้นสูงของฝรั่งเศสที่มีบทบาทอย่างต่อเนื่องแม้แต่ในระหว่างลี้ภัยในการปฏิวัติฝรั่งเศส จนกระทั่งสิ้นสุดลงในปีค.ศ. 1830 และค.ศ. 1814 ตามลำดับ

พระเจ้าเฟลีเปที่ 5 แห่งสเปนทรงเป็นกษัตริย์พระองค์แรกแห่งราชวงศ์บูร์บงที่ได้ปกครองประเทศสเปน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2243 (ค.ศ. 1700) ได้มีการโค่นล้ม แก่งแย่ง และฟื้นฟูใหม่อยู่ตลอดเวลา จนมาถึงปัจจุบันซึ่งมีสมเด็จพระราชาธิบดีเฟลิเปที่ 6 แห่งสเปนทรงเป็นประมุขแห่งประเทศสเปนอยู่ ส่วนทางประเทศลักเซมเบิร์กนั้น ได้มีการอภิเษกสมรสระหว่างราชวงศ์ จึงนับได้ว่าทางฝ่ายราชสำนักลักเซมเบิร์กนั้นก็มีเชื้อสายราชวงศ์นี้เช่นกัน

รายพระนามกษัตริย์แห่งราชวงศ์บูร์บง 
 เฉพาะพระองค์ที่ได้เสด็จขึ้นครองราชย์

ฝรั่งเศส 
 พระเจ้าอองรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศส (พ.ศ. 2132 - พ.ศ. 2153)
 พระเจ้าหลุยส์ที่ 13 แห่งฝรั่งเศส (พ.ศ. 2153 - พ.ศ. 2186)
 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส (พ.ศ. 2186 - พ.ศ. 2258)
 พระเจ้าหลุยส์ที่ 15 แห่งฝรั่งเศส (พ.ศ. 2258 - พ.ศ. 2317)
 พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 แห่งฝรั่งเศส (พ.ศ. 2317 - พ.ศ. 2335)
 พระเจ้าหลุยส์ที่ 18 แห่งฝรั่งเศส (พ.ศ. 2357 - พ.ศ. 2367)
 พระเจ้าชาร์ลที่ 10 แห่งฝรั่งเศส (พ.ศ. 2367 - พ.ศ. 2373)
 พระเจ้าหลุยส์ที่ 19 แห่งฝรั่งเศส (พ.ศ. 2373)

สเปน 
พระเจ้าเฟลิเปที่ 5 แห่งสเปน (พ.ศ. 2243 - พ.ศ. 2267 และ พ.ศ. 2267 - พ.ศ. 2289)
 พระเจ้าหลุยส์แห่งสเปน (พ.ศ. 2267)
 พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 6 แห่งสเปน (พ.ศ. 2289 - พ.ศ. 2302)
 พระเจ้าการ์โลสที่ 3 แห่งสเปน (พ.ศ. 2302 - พ.ศ. 2331)
 พระเจ้าการ์โลสที่ 4 แห่งสเปน (พ.ศ. 2331 - พ.ศ. 2351)
 พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 7 แห่งสเปน (พ.ศ. 2356 - พ.ศ. 2376)
 สมเด็จพระราชินีนาถอีซาเบลที่ 2 แห่งสเปน (พ.ศ. 2376 - พ.ศ. 2411)
 พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 12 แห่งสเปน (พ.ศ. 2417 - พ.ศ. 2428)
 พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 13 แห่งสเปน (พ.ศ. 2429 - พ.ศ. 2474)
สมเด็จพระราชาธิบดีฆวน การ์โลสที่ 1 แห่งสเปน (พ.ศ. 2518 - พ.ศ. 2557)
สมเด็จพระราชาธิบดีเฟลิเปที่ 6 แห่งสเปน (พ.ศ. 2557 - ปัจจุบัน)

ลักเซมเบิร์ก 
 แกรนด์ดยุกฌ็องแห่งลักเซมเบิร์ก (พ.ศ. 2507 - พ.ศ. 2543)
 แกรนด์ดยุกอ็องรีแห่งลักเซมเบิร์ก (พ.ศ. 2543 - ปัจจุบัน)

ประวัติศาสตร์ฝรั่งเศส
บูร์บง
ประวัติศาสตร์สเปน
กษัตริย์
ราชวงศ์บูร์บง