ถนัด คอมันตร์

พันเอก(พิเศษ) ถนัด คอมันตร์ (9 พฤษภาคม พ.ศ. 2457 – 3 มีนาคม พ.ศ. 2559) เป็นนักการเมืองชาวไทย อดีตหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ อดีตรองนายกรัฐมนตรีในรัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศในรัฐบาลจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ จนถึงรัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจร

ประวัติ 
ถนัด คอมันตร์ เดิมมีชื่อว่า "ถนัดกิจ คอมันตร์" เป็นบุตรของพระยาพิพากษาสัตยาธิปตัย (โป๋ คอมันตร์) เนติบัณฑิตไทยรุ่นแรก กับคุณหญิงถนอม พิพากษาสัตยาธิปตัย

พ.ศ. 2461 เข้าศึกษาในระดับประถมศึกษาที่โรงเรียนเซนต์โยเซฟคอนเวนต์ ถึง พ.ศ. 2465 จึงเข้าศึกษาในระดับมัธยมศึกษาที่โรงเรียนอัสสัมชัญจนจบมัธยม 5 ในปี พ.ศ. 2471 แล้วไปศึกษาต่อด้านนิติศาสตร์ที่ประเทศฝรั่งเศส จนจบปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยบอร์โดซ์ ปริญญาโทและปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยปารีส

พ.ศ. 2483 ถนัดจึงกลับประเทศไทย เข้ารับราชการในกระทรวงการต่างประเทศ และในวันที่ 28 เมษายน ปีถัดมา จึงสมรสกับโมลี วีรางกูร ธิดาคนรองของนายเป๋า วีรางกูร กับนางชุน วีรางกูร บุตรีของพระยาอนุกูลสยามกิจ

วันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2506 ถนัดได้รับพระราชทานยศเป็นพันเอก (พิเศษ) นายทหารพิเศษ สังกัดกรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ และแต่งตั้งเป็นราชองครักษ์พิเศษ และเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ

เคยดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทยในหลายประเทศ เช่น สหรัฐ เป็นต้น  ได้รับการยกย่องในฐานะผู้วางรากฐานความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ โดยมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการก่อตั้ง "สมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้" (หรืออาเซียน) ขึ้นเมื่อ ปี พ.ศ. 2510 และต่อมา พ.อ.(พิเศษ) ดร.ถนัด คอมันตร์ ยังได้รับเลือกให้เป็น สมาชิกฝ่ายไทย ใน ศาลประจำอนุญาโตตุลาการ ณ กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ มีวาระ 6 ปี ระหว่างปี พ.ศ. 2539 - พ.ศ. 2545

บทบาททางการเมือง 
ในทางการเมือง เคยเป็นหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ระหว่างปี พ.ศ. 2522 - 2525 หลังหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช หัวหน้าพรรคคนที่ 2 ลาออกจากตำแหน่ง ซึ่งนับเป็นช่วงวิกฤตที่สุดของพรรคประชาธิปัตย์ ที่กระแสความนิยมตกต่ำอย่างรุนแรงและสมาชิกในพรรคเกิดความแตกแยกกัน โดยผลการเลือกตั้งในปี พ.ศ. 2522 ในกรุงเทพฯ ได้ ส.ส. เพียงคนเดียว คือตัว ถนัด เองที่เป็น ส.ส.กรุงเทพมหานคร เขต 2 (เขตพญาไทและเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย) โดย พ.อ.(พิเศษ) ดร.ถนัด คอมันตร์ ต้องรับภาระในตำแหน่ง หัวหน้าพรรค เพื่อประคองพรรคให้อยู่รอดต่อไปได้ และเคยได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2516 และในปี พ.ศ. 2523 ได้รับแต่งตั้งเป็นรองนายกรัฐมนตรี ในรัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ เขามีหลานชายคนหนึ่งเป็นนักธุรกิจที่เคลื่อนไหวทางการเมืองคืออัมรินทร์ คอมันตร์

ในทางวิชาการ เคยดำรงตำแหน่งอธิการบดีคนแรกของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ช่วงเดือนเมษายน พ.ศ. 2511 ถึง เดือนมีนาคม พ.ศ. 2512 และเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ในสถาบันอุดมศึกษาหลายแห่ง

กล่าวกันว่าโดยส่วนตัว ถนัด คอมันตร์ ขณะดำรงตำแหน่งหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์นั้น ไม่ลงรอยกับพิชัย รัตตกุล ซึ่งดำรงตำแหน่งเป็นหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์คนถัดมา ในขณะนั้นนายพิชัยเป็นกรรมการบริหารพรรค เนื่องจากมีสภาพเหมือนคู่แข่งกัน ในการทำงานระหว่างดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งอยู่คนละรัฐบาล และต่างขั้วกัน โดยถ้ามีผู้ใดถามถึง นายพิชัย กล่าวกันว่า พ.อ.(พิเศษ) ดร.ถนัด คอมันตร์ จะตอบเสมอ ๆ ว่า "ไม่รู้จักคน ๆ นี้"

ถึงแก่อสัญกรรม 
ถนัด คอมันตร์ ถึงแก่อสัญกรรมเนื่องจากหลอดเลือดสมองตีบ เมื่อวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2559 เวลา 15.49 น. ณ โรงพยาบาลรามาธิบดี สิริอายุได้  ตั้งศพบำเพ็ญที่บ้านพักส่วนตัวที่ถนนเพชรบุรี

วันที่ 5 มีนาคม พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ อดีตนายกรัฐมนตรีไทย เป็นผู้แทนพระองค์พระราชทานน้ำหลวงอาบศพ ณ บ้านพักของเขา ต่อมาพระราชทานโกศมณฑป เนื่องจากถึงแก่อสัญกรรมระหว่างปฏิบัติหน้าที่ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระราชทานพวงมาลาประจำพระองค์และพระบรมวงศ์ศานุวงศ์อีกด้วย

วันที่ 28 กรกฎาคม เวลา 14.00 น. โปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ แทนพระองค์ไปพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
พันเอกพิเศษ ถนัด คอมันตร์ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ดังนี้

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ 

  :
 พ.ศ. 2503 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อิซเบลลาชาวคาทอลิก ชั้นประถมาภรณ์
  :
 พ.ศ. 2504 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญไมเคิลและจอร์จ

  :
 พ.ศ. 2504 -  เครื่องอิสริยาภรณ์คุณธรรมแห่งสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี

  :
 พ.ศ. 2504 -  เครื่องเสนาอิสริยาภรณ์แห่งพระคริสต์

  :
 พ.ศ. 2504 -  เครื่องอิสริยาภรณ์คุณธรรมแห่งสาธารณรัฐอิตาลี ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2504 -  เครื่องอิสริยาภรณ์ปิอุสที่ 9 ชั้นประถมาภรณ์

  :
 พ.ศ. 2504 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์เลออปอล ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2504 -  เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2504 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงกุฏโอ๊ก ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2505 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์ปังกวนเนการา ชั้นที่ 1
  :
 พ.ศ. 2506 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาทิตย์อุทัย ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2506 -  เครื่องอิสริยาภรณ์ดาราอันสุกสกาว ชั้นที่ 1
 พ.ศ. 2506 -  เครื่องอิสริยาภรณ์เมฆมงคล ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2506 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จอร์จที่ 1 ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2507 -  เครื่องอิสริยาภรณ์คิม คานห์ ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2507 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาวขั้วโลก ชั้นประถมาภรณ์
  :
 พ.ศ. 2507 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญโอลาฟ ชั้นประถมาภรณ์
  :
 พ.ศ. 2507 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์แดนเนอโบร ชั้นประถมาภรณ์
  :
 พ.ศ. 2509 -  เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณด้านการบริการ ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2510 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์เมเนลิกที่ 2 ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2510 -  เครื่องอิสริยาภรณ์แอซเท็กอีเกิล ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2510 -  เครื่องอิสริยาภรณ์ดาวกางเขนใต้ ชั้นที่ 1

  :
 พ.ศ. 2512 -  เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณแห่งสาธารณรัฐออสเตรีย ชั้นมหาดารา

  :
 พ.ศ. 2541 -  เครื่องอิสริยาภรณ์ซิกาตูนา ชั้นที่ 1
 พ.ศ. 2560 -  เครื่องอิสริยาภรณ์ลาคันดูลา ชั้นที่ 1 (ย้อนหลังการถึงแก่อสัญกรรม)

ลำดับสาแหรก

ดูเพิ่ม
 แถลงการณ์ถนัด-รัสก์

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 สัมภาษณ์ พ.อ.(พิเศษ) ดร. ถนัด คอมันตร์ ใครปล้นไทย: เบื้องหลังแผนสนับสนุนการโจมตีค่าเงินบาท

บุคคลจากกรุงเทพมหานคร
เอกอัครราชทูตไทยประจำสหรัฐอเมริกา
ทหารบกชาวไทย
อาจารย์คณะนิติศาสตร์
รองนายกรัฐมนตรีไทย
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศไทย
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกรุงเทพมหานคร
สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
พรรคสหประชาไทย
พรรคประชาธิปัตย์
บุคคลจากโรงเรียนเซนต์โยเซฟคอนเวนต์
บุคคลจากโรงเรียนอัสสัมชัญ
บุคคลจากมหาวิทยาลัยปารีส
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อธิการบดีมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเหรียญ ร.ด.ม.(ศ)
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ภ.ป.ร.2
ผู้ได้รับเครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์
ชาวไทยที่มีอายุเกิน 100 ปี
เสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง
บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์