หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ

หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ เป็นหน่วยทหารของกองทัพบกไทย ได้รับการก่อตั้งเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2509 อัตราการจัดเทียบเท่ากองทัพภาค มีที่ตั้งกองบัญชาการอยู่ที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี โดยมี พลโท วัฒนา ฉัตรรัตนแสง​ เป็นผู้บัญชาการ​หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ มีรองผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ ได้แก่ พลตรี ณพล วงศ์วัฒนะ พลตรี อิศเรศ พุ่มมาก และ พลตรี อิศรา ดำรงศักดิ์

เครื่องหมายและสัญลักษณ์ 
 ตัวอักษร U สงครามนอกแบบ [ Unconventional Warfare ] ซึ่งเป็นภารกิจของหน่วย 
 ปีกและร่ม  ความสามารถในการส่งทางอากาศ อันเป็นจุดเริ่มต้นของหน่วย 
 ดาวสามดวง อัตรากำลังของหน่วยระดับกองทัพภาคมีผู้บัญชาการยศ พลโท 
 สีดำที่ตัวยู ภารกิจภายใต้การปิดลับที่ไม่เปิดเผย 
 สีฟ้าที่พื้น ขอบเขตอันกว้างไกลตามภารกิจของหน่วย

ประวัติ 
กองทัพบกเล็งเห็นถึงความสำคัญและความจำเป็นของปฏิบัติการสงครามพิเศษที่สามารถเผชิญและลดภัยคุกคามจากภายนอกประเทศได้ จึงได้มีการจัดตั้งหน่วยรบพิเศษขึ้นเป็นหน่วยแรก เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2497 ที่บ้านป่าหวาย ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี หน่วยรบพิเศษของกองทัพไทย ถือกำเนิดเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ในนามของกองพันทหารพลร่มที่ตั้ง ณ บ้านป่าหวาย ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี ซึ่งมี พ.ต.เทียนชัย สิริสัมพันธ์ เป็นผู้บังคับกองพัน กองพันทหารพลร่มในยุคแรกได้ปฏิบัติภารกิจ ตามแผนงานโครงการของกองทัพบก และกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน ผลการปฏิบัติงานเป็นที่ยอมรับของผู้บังคับบัญชาทุกระดับชั้นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ตลอดจนประชาชนต่างก็ประจักษ์ถึงขีดความสามารถของกองพันทหารพลร่มในเรื่อง การรบ การกระโดดร่ม การช่วยเหลือประชาชนในรูปแบบต่างๆ และป้องกันประเทศจากภัยคุกคามของลัทธิคอมมิวนิสต์ ขณะเดียวกันความต้องการที่จะใช้หน่วยทหารพลร่มปฏิบัติภารกิจมีเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้หน่วยรบพิเศษได้รับการปรับปรุงพัฒนามาโดยลำดับ จากกองพันทหารพลร่มได้รับพิจารณาให้ขยายกำลังเป็น กองรบพิเศษ(พลร่ม) และต่อมาได้มีการขยายกำลังเป็นระดับกองพล คือ ศูนย์สงครามพิเศษ เพื่อเป็นศูนย์ทางวิทยาการและศูนย์ปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสงครามพิเศษ มีหน้าที่ค้นคว้า วิจัย พัฒนา ฝึกอบรม และปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสงครามพิเศษ

หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ  
กองทัพบกได้จัดตั้งหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษขึ้นเพื่อทำหน้าที่เป็นหน่วยบังคับบัญชากำลังรบพิเศษทั้งปวงแทนศูนย์สงครามพิเศษ โดยให้ศูนย์สงครามพิเศษทำหน้าที่เป็นหน่วยสายวิทยาการเพื่อดำเนินงานด้านการฝึก ศึกษา เพียงอย่างเดียว จะเห็นได้ว่า จากสถานการณ์สู้รบในอดีตจนถึงปัจจุบันกองทัพบกได้ใช้หน่วยรบพิเศษ เข้าแก้ไขวิกฤตการณ์ต่าง ๆ ของบ้านเมืองในขณะเดียวกันได้เร่งรัดพัฒนาการจัดหน่วยให้มีขีดความสามารถจนเป็นหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษในปัจจุบัน เทียบเท่ากองทัพภาคมีภารกิจเกี่ยวกับ การสงครามพิเศษทั้งปวง ตั้งแต่การวางแผน อำนวยการ กำกับการทั้งด้านการฝึกศึกษา และการปฏิบัติงาน เป็นหน่วยหวังผลทางยุทธศาสตร์มีบทบาทในการออมกำลังและชดเชยอำนาจกำลังรบ ที่เสียเปรียบ การปฏิบัติงานของหน่วยจะต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ยามปกติในพื้นที่ รับผิดชอบ

หน่วยขึ้นตรง 
 กองพลรบพิเศษที่ 1 (พล.รพศ. 1)
 กรมรบพิเศษที่ 1 (รพศ. 1)
 กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 1
 กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 1
 กรมรบพิเศษที่ 2 (รพศ. 2)
 กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 2
 กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 2
 กรมรบพิเศษที่ 3 รักษาพระองค์ (รพศ. 3 รอ.)
 กองพันจู่โจมรักษาพระองค์ กรมรบพิเศษที่ 3 รักษาพระองค์ (พัน.จจ.รอ.รพศ. 3 รอ.)
 กองพันปฏิบัติการพิเศษรักษาพระองค์ กรมรบพิเศษที่ 3 รักษาพระองค์ (พัน.ปพ.รอ.รพศ. 3 รอ.)
 กรมรบพิเศษที่ 4 (รพศ. 4)
 กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 4
 กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 4
 กรมรบพิเศษที่ 5 (รพศ. 5)
 กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 5
 กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 5
 ศูนย์สงครามพิเศษ (ศสพ.)
 กองพันปฏิบัติการจิตวิทยา (พัน.ปจว.) 
 กองพลาธิการส่งทางอากาศ (กอง พธ.สกอ.)
 กองพันทหารสื่อสารที่ 35 (ส.พัน.35 นสศ.)

ค่ายหน่วยรบพิเศษ 
 ค่ายวชิราลงกรณ์ (ป่าหวาย)
 ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช
 ค่ายเอราวัณ
 ค่ายสฤษดิ์เสนา
 ค่ายขุนเณร

รายนามผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ 
 พลโท เอนก บุนยถี (พ.ศ. 2526 - 2527)
 พลโท สุนทร คงสมพงษ์ (พ.ศ. 2527 - 2529)
 พลโท วิมล วงศ์วานิช (พ.ศ. 2529 - 2532)
 พลโท ขจร รามัญวงศ์ (พ.ศ. 2532 - 2535)
 พลโท สุรยุทธ์ จุลานนท์ (พ.ศ. 2535 - 2537)
 พลโท ฉลองชัย แย้มสระโส (พ.ศ. 2537 - 2539)
 พลโท หอม โห้ลำยอง (พ.ศ. 2539 - 2542)
 พลโท สาธร สุวรรณศรี (พ.ศ. 2542 - 2543)
 พลโท ธานินทร์ สุตะพาหะ (พ.ศ. 2543 - 2545)
 พลโท สนธิ บุญยรัตกลิน (พ.ศ. 2545 - 2547)
 พลโท ปมุข อุทัยฉาย (พ.ศ. 2547 - 2549)
 พลโท ชัยพัฒน์ ธีรธำรง (พ.ศ. 2549 - 2550)
 พลโท สุนัย สัมปัตตะวนิช (พ.ศ. 2550 - 2551)
 พลโท ภุชงค์ รัตนวรรณ (พ.ศ. 2551 - 2552)
 พลโท โปฏก บุนนาค (พ.ศ. 2552 - 2554)
 พลโท ศุภรัตน์ พัฒนาวิสุทธิ์ (พ.ศ. 2554 - 2556)
 พลโท เฉลิมชัย สิทธิสาท (พ.ศ. 2556 - 2558)
 พลโท ธนศักดิ์ เก่งถนอมม้า (พ.ศ. 2558 - 2559)
 พลโท ศิริชัย เทศนา (พ.ศ. 2559 - 2560)
 พลโท สุนัย ประภูชะเนย์ (พ.ศ. 2560 - 2562)
 พลโท ภูมิพัฒน์ จันทร์สว่าง (พ.ศ. 2562 - 2564)
 พลโท ณัฐวุฒิ นาคะนคร (พ.ศ. 2564 - 2566)
 พลโท วัฒนา ฉัตรรัตนแสง (พ.ศ. 2566 - ปัจจุบัน)

ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งและในวงเล็บเป็นระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่ง

ค่ายทหารที่ตั้งปกติ

ดูเพิ่ม 
 รายพระนามและชื่อผู้บัญชาการทหารบกไทย
 กองทัพภาคที่ 1
 กองทัพภาคที่ 2
 กองทัพภาคที่ 3
 กองทัพภาคที่ 4

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 thai Army Special Warfare Command official Website 
 Thai Army Special Warfare School 
 หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ บล็อก  

หน่วยรบพิเศษ
กองทัพบกไทย
ค่ายทหารในจังหวัดลพบุรี
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช