ปลายประสาทอิสระ

ปลายประสาทอิสระ (, , , ตัวย่อ  FNE) เป็นปลายของประสาทนำเข้า  (afferent nerve)  เป็นส่วนที่ส่งข้อมูลจากอวัยวะต่าง ๆ ไปยังสมอง
เป็นปลายประสาทที่ทำหน้าที่เป็นตัวรับความรู้สึกที่ผิวหนัง  (cutaneous receptors)  ทำหน้าที่รับความรู้สึกสัมผัส อุณหภูมิ และความรู้สึกเจ็บปวด

โครงสร้าง
ปลายประสาทอิสระเป็นปลายที่ไม่มีถุงหุ้ม  ไม่มีโครงสร้างที่ซับซ้อนเหมือนกับที่เจอในปลายประสาทประเภท  Meissner's corpuscle  หรือ Pacinian corpuscle
เป็นปลายประสาทที่มีมากที่สุดและพบบ่อยที่สุดในผิวหนังในชั้นหนังกำพร้า (ตั้งแต่บริเวณชั้น stratum basale ถึง stratum granulosum) โดยอยู่รอบ ๆ ปุ่มรากผม  (hair follicle)
มีรูปร่างเหมือนกับรากฝอยของพืช

ประเภท
ปลายประสาทอิสระสามารถแยกประเภทได้โดยอัตราการปรับตัว ลักษณะที่รับรู้จากสิ่งเร้า และประเภทของใยประสาท

อัตราการปรับตัว
ประเภทของปลายประสาทอิสระสามารถแยกออกเป็น  แบบปรับตัวอย่างรวดเร็ว  แบบปรับตัวอย่างปานกลาง  และแบบปรับตัวอย่างช้า ๆ ตัวอย่างเช่นใยประสาทแบบ Aδ ปรับตัวอย่างรวดเร็ว  และแบบ C ปรับตัวอย่างช้า ๆ

ลักษณะที่รับรู้จากสิ่งเร้า
ปลายประสาทอิสระสามารถตรวจจับอุณหภูมิ  ตัวกระตุ้นเชิงกลเช่นแรงสัมผัส  แรงกด  และแรงยืด  หรือเริ่มกระบวนการโนซิเซ็ปชั่นซึ่งอาจจะนำไปสู่ความเจ็บปวด  ดังนั้น  จึงมีปลายประสาทอิสระที่ทำหน้าที่เป็นตัวรับอุณหภูมิ  (thermoreceptor)  ตัวรับแรงกลที่ผิวหนัง  (cutaneous mechanoreceptor)  และโนซิเซ็ปเตอร์  หรือกล่าวอีกอย่างหนึ่งก็คือ  ปลายประสาทหนึ่งสามารถรับความรู้สึกเกี่ยวกับลักษณะหลายอย่างของสิ่งเร้า เป็นความสามารถที่เรียกว่า  polymodality

ประเภทของใยประสาท
ใยประสาทประเภท Aδ  (เอเด็ลตา)  หรือกลุ่ม III  และประเภท  C  หรือกลุ่ม  IV  โดยมากไปสุดเป็นปลายประสาทอิสระ

เชิงอรรถและอ้างอิง

ข้อมูลเพิ่มเติม 
 
 
Nociception: Transduction . From the University of Utah.
 
Textbook in Medical Physiology And Pathophysiology: Essentials and clinical problems.  Copenhagen Medical Publishers. 1999 - 2000
 
Somatosensory System  from Dr. Daley of North Carolina Wesleyan College.

ระบบประสาท
ระบบรับความรู้สึก