หอบรรพบุรุษ

หอบรรพบุรุษ หรือ  ศาลบรรพชน (; สือถัง หรือ จงสือ ตามสำเนียงจีนกลาง; เวียดนาม Nhà thờ họ) เป็นอาคารที่สร้างขึ้นเพื่ออุทิศให้กับบรรพชน และใช้เคารพในพิธีไหว้บรรพบุรุษในประเพณีจีน หอบรรพบุรุษยังเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับปรัชญาในลัทธิขงจื้อ ซึ่งเน้นความกตัญญูกตเวที

องค์ประกอบสำคัญและการใช้งาน 
องค์ประกอบสำคัญทั่วไปของหอบรรพบุรุษคือ "ป้ายบรรพบุรุษ" ซึ่งเป็นที่เก็บรวบรวมวิญญาณบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว โดยทั่วไปป้ายบรรพบุรุษจะจัดเรียงตามลำดับอาวุโสของบรรพบุรุษ แท่นบูชา และวัตถุที่ใช้ในพิธีกรรมต่าง ๆ เช่น กระถางธูป รูปปั้นบรรพบุรุษ และรูปปั้นเทพเจ้าเพื่อแสดงความเคารพในบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว 

หอบรรพบุรุษนอกจากจะใช้สำหรับพิธีเคารพบรรพบุรุษและงานรวมญาติเพื่อฉลองร่วมกันเพื่อเป็นเกียรติแก่บรรพบุรุษแล้ว ในหลายชุมชนยังใช้เป็นสถานที่กลางสำหรับงานพิธีอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับครอบครัวและชุมชน เช่น งานแต่งงาน และงานศพ บางชุมชนยังใช้เป็นสถานที่ในการชุมนุมต่าง ๆ เช่น การประชุมหมู่บ้าน และการเลือกตั้งท้องถิ่น 

ในพิธีแต่งงานแบบประเพณีจีนดั้งเดิม โถงประชุมของหอบรรพบุรุษยังทำหน้าที่ในเชิงสัญลักษณ์ที่สำคัญของ การแต่งงานเข้าครอบครัวสามีของฝ่ายหญิง โดยในระหว่างพิธีแต่งงานคู่บ่าวสาวจะสักการะศาลบรรพบุรุษของเจ้าบ่าวโดยโค้งคำนับดังนี้:  

 คำนับแรก - สวรรค์และโลก 
 คำนับที่สอง - บรรพบุรุษ 
 คำนับที่สาม - มารดาบิดาและผู้อุปการะเลี้ยงดู
 คำนับที่สี่ - คู่สมรส 

สามเดือนหลังจากแต่งงาน ภรรยาทำพิธีสักการะที่ศาลบรรพบุรุษของฝ่ายสามีในพิธีที่เรียกว่า เมี่ยวเจี้ยน ()  

ในจีนแผ่นดินใหญ่ หอบรรพบุรุษและรวมถึงวัดต่าง ๆ มักถูกแปรสภาพเพื่อใช้งานในทางฆราวาส เช่น ใช้เป็นโรงเรียนประจำหมู่บ้าน หรือ ยุ้งฉางในช่วงการปฏิรูปที่ดินในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950 และในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรม ซึ่งหอบรรพบุรุษหลายแห่งสามารถฟื้นฟูกลับมาใช้ตามวัตถุประสงค์ดั้งเดิม นับตั้งแต่การเปิดเสรีทางเศรษฐกิจในช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1980 โดยเฉพาะอย่างยิ่งการฟื้นฟูหอบรรพบุรุษอย่างเข้มแข็งในภาคใต้ของจีนที่ซึ่งสมาคมตระกูลและเชื้อสายมีรากฐานที่แข็งแกร่งในวัฒนธรรมท้องถิ่น และมีสมาชิกตระกูลที่อาศัยอยู่ในโพ้นทะเลซึ่งให้การสนับสนุนการสร้างหอบรรพบุรุษขึ้นใหม่

หอบรรพบุรุษในเขตบริหารพิเศษฮ่องกง และประเทศอื่น ๆ

ฮ่องกง 
หอบรรพบุรุษที่มีชื่อเสียงในเขตบริหารพิเศษฮ่องกง ได้แก่ : 
 หอบรรพบุรุษเติ้งซ่งหลิง (鄧松嶺祠堂 Tang Chung Ling Ancestral Hall) หอบรรพบุรุษที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในฮ่องกง สร้างขึ้นในปี 1525 เพื่อรำลึกถึงบรรพบุรุษผู้ก่อตั้ง (เติ้งซ่งหลิง) 
 หอบรรพบุรุษตระกูลเติ้ง (鄧氏宗祠 Tang Ancestral Hall) และ หอบรรพบุรุษยู่เชี่ยวเอ้อกง (愈喬二公祠 Yu Kiu Ancestral Hall) ตามเส้นทางมรดกทางวัฒนธรรมผิงชาน (Ping Shan Heritage Trail) 
 คิงลอว์กะจุ๊

ไทย 

ในประเทศไทย หอบรรพบุรุษ หรือ ศาลบรรพชน มักถูกเรียกว่า ศาลเจ้าบรรพบุรุษ เนื่องจากชุมชนจีนในประเทศไทยไม่ได้อาศัยเป็นหมู่บ้านประจำตระกูล แต่รวมกันเป็นชุมชนจีนกลางเมือง (China Town; ย่านชาวจีน) หอบรรพบุรุษเหล่านี้มักมีการสร้างรูปปั้นเทพเจ้าและรูปเคารพต่าง ๆ เพื่อความสะดวกในการใช้ประกอบศาสนพิธีอื่น ๆ เป็นส่วนหนึ่งในการเป็นศาสนสถานร่วมของชุมชน รูปปั้นเทพเจ้าจึงเป็นที่มาของการเรียกชื่อรวมกัน ศาลเจ้าบรรพบุรุษ (ศาลเจ้า-ศาลบรรพบุรุษ) ซึ่งในชื่อภาษาจีนยังคงเรียกตามความหมายเดิม (ศาลบรรพบุรุษ) เช่น ในจังหวัดภูเก็ต

เวียดนาม 
หอบรรพบุรุษในเวียดนามเรียกว่า nhà thờ họ หรือ nhà thờ tộc  ซึ่งทุกปีจะใช้ในการจัดพิธีวันครบรอบการเสียชีวิตของบรรพบุรุษ และโดยปกติแล้วพิธีครบรอบนี้จะใช้เป็นโอกาสในการต่ออายุความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกในเครือตระกูล

ในศาสนาและวัฒนธรรมอื่น ๆ 
หอบรรพบุรุษหรือแนวคิดที่คล้ายคลึงกันยังมีอยู่ทั่วไปในศาสนาและวัฒนธรรมอื่น ๆ ไม่เพียงแต่ในเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เท่านั้น ยังพบในศาสนาแอฟริกันดั้งเดิม ซึ่งมีศาลบรรพบุรุษ หรือ สุสานบรรพบุรุษ การบูชาบรรพบุรุษเป็นพิธีกรรมที่สำคัญและยังคงปฏิบัติอยู่ทั่วไปโดยสาวกของศาสนาพื้นเมืองของแอฟริกา รวมถึงชาวแอฟริกาที่นับถือศาสนาคริสต์และมุสลิมด้วย

อ้างอิง 

ศาสนาชาวบ้านจีน