กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์

กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ มีชื่อเต็มว่า กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตั้งอยู่ที่ค่ายพรหมโยธี อำเภอเมืองปราจีนบุรี จังหวัดปราจีนบุรี ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาต ให้เป็นหน่วยทหารรักษาพระองค์ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งเป็นกองพลทหารราบยานเกราะเต็มรูปแบบเพียงกองพลเดียวของกองทัพบกไทย เนื่องจากอยู่ในภาคตะวันออกที่มีความเสี่ยงต่อความมั่นคงสูง ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบ และระยะทางจากชายแดนสู่กรุงเทพมหานครไม่ไกลมาก

กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ มีสถานที่ท่องเที่ยวและกิจกรรมท่องเที่ยวที่สำคัญ อาทิ กิจกรรมทางทหารต่าง ๆ ชมรมขี่ม้า ชมรมยิงปืน ศูนย์กีฬาพิพิธภัณฑ์และอนุสาวรีย์ทหารหาญ พุทธสถานและอุทยานธรรม

กองกำลังบูรพา 
กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ เป็นกำลังหลักในกองกำลังบูรพา ซึ่มีจุดเริ่มต้นมาจาก ที่บังคับการร่วมบูรพา ที่ก่อตั้งขึ้นมาเพื่อจัดการสถานการณ์ความไม่สงบเกี่ยวกับภัยคอมมิวนิสต์ในช่วงปี พ.ศ. 2518 และปรับเป็น กองกำลังบูรพา ในปี พ.ศ. 2521 และมีกองกำลังประจำพื้นที่มาขึ้นสายบังคับบัญชาทางยุทธการคือ

 หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 12 
 หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 13 
 หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 12

ส่วนทหารภายใต้บังคับบัญชา 
 กรมทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กรมทหารราบที่ 12 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 12 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 12 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 12 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
กรมทหารราบที่ 21 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง (ทหารเสือราชินี)
 กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 21 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 21 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 21 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 2  กรมทหารปืนใหญ่ที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 12 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 21 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 102 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารม้าที่ 2 กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันทหารม้าที่ 30 กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง (แปรสภาพมาจาก กองร้อยลาดตระเวนที่ 2 กองพลทหารราบที่ 2)
 กองพันทหารช่างที่ 2 กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง 
 กองพันทหารสื่อสารที่ 2 กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันเสนารักษ์ที่ 2 กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 กองพันซ่อมบำรุง กรมสนับสนุนที่ 2

รายพระนามและรายนามผู้บัญชาการ 
 พันเอก พระภูวนารถนฤบาล (พ.ศ. 2453 - พ.ศ. 2456)
 พันเอก หม่อมเจ้าพันธุประวัติ เกษมสันต์ (พ.ศ. 2456 - พ.ศ. 2460)
 พันเอก พระยารามจตุรงค์ (พ.ศ. 2460 - พ.ศ. 2462)
 พันโท พระพิศาลสงคราม (พ.ศ. 2462 - พ.ศ. 2463)
 พลตรี พระยารามรณรงค์ (พ.ศ. 2463 - พ.ศ. 2464)
 พลตรี พระยาพิชัยรณรงค์สงคราม (พ.ศ. 2464 - พ.ศ. 2466)
 พันเอก พระยาเสนาสงคราม (พ.ศ. 2466 - พ.ศ. 2467)
 พันเอก สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมขุนสุโขทัยธรรมราชา (พ.ศ. 2467 - พ.ศ. 2469)
 พลตรี พระยาวรเดชศักดาวุธ (พ.ศ. 2469 - พ.ศ. 2470)
 พลตรี พระยาวิเศษสงคราม (พ.ศ. 2470 - พ.ศ. 2473)
 พันโท พระพิชัยสงคราม (พ.ศ. 2473 - พ.ศ. 2474)
 พันเอก หม่อมเจ้าทองฑีฆายุ ทองใหญ่ (พ.ศ. 2474 - พ.ศ. 2475)
 พลตรี หลวงไพรีระย่อเดช (พ.ศ. 2484 - พ.ศ. 2486)
 พันเอก หม่อมหลวงจวง เสนีย์วงศ์ (พ.ศ. 2486 - พ.ศ. 2487)
 พันเอก เดช เดชประดิยุทธ (พ.ศ. 2487 - พ.ศ. 2489)
 พลตรี หลวงสุทธิสานรณกร (พ.ศ. 2489 - พ.ศ. 2491)
 พลตรี หลวงจุลยุทธยรรยง (พ.ศ. 2491 - พ.ศ. 2492)
 พลตรี ครวญ สุทธานินทร์ (พ.ศ. 2492 - พ.ศ. 2493)
 พลตรี ผ่อง บุญสม (พ.ศ. 2493 - พ.ศ. 2494)
 พลตรี ชลอ จารุกลัส (พ.ศ. 2494 - พ.ศ. 2498)
 พลตรี อัมพร แก้วกำพล (พ.ศ. 2517 - พ.ศ. 2519)
 พลตรี พัฒน์ อุไรเลิศ (พ.ศ. 2519 - พ.ศ. 2520)
 พลตรี ยงยุทธ ดิษบรรจง (พ.ศ. 2520 - พ.ศ. 2523)
 พลตรี อร่าม ศรีอักขรินทร์ (พ.ศ. 2523 - พ.ศ. 2524)
 พลตรี ประชุม พิบูลภาณุวัธน์ (พ.ศ. 2524 - พ.ศ. 2527)
 พลตรี ศัลย์ ศรีเพ็ญ (พ.ศ. 2527 - พ.ศ. 2529)
 พลตรี มนัส อร่ามศรี (พ.ศ. 2529 - พ.ศ. 2532)
 พลตรี ชัยณรงค์ หนุนภักดี (พ.ศ. 2532 - พ.ศ. 2533)
 พลตรี ฐิติพงศ์ เจนนุวัตร (พ.ศ. 2533 - พ.ศ. 2534)
 พลตรี พนม จีนะวิจารณะ (พ.ศ. 2534 - พ.ศ. 2535)
 พลตรี นิพนธ์ ภารัญนิตย์ (พ.ศ. 2535 - พ.ศ. 2538)
 พลตรี อาชวินทร์ เศวตเศรณี (พ.ศ. 2538 - พ.ศ. 2539)
 พลตรี ประวิตร วงษ์สุวรรณ (พ.ศ. 2539 - พ.ศ. 2540)
 พลตรี วันชัย ทองสุขุม (พ.ศ. 2540 - พ.ศ. 2542)
 พลตรี อุดม พรหมโยธิน (พ.ศ. 2542 - พ.ศ. 2545)
 พลตรี อนุพงษ์ เผ่าจินดา (พ.ศ. 2545 - พ.ศ. 2546)
 พลตรี ประยุทธ์ จันทร์โอชา (พ.ศ. 2546 - พ.ศ. 2548)
 พลตรี คณิต สาพิทักษ์ (พ.ศ. 2548 - พ.ศ. 2551)
 พลตรี วลิต โรจนภักดี (พ.ศ. 2551 - พ.ศ. 2554)
 พลตรี พิสิทธิ์ สิทธิสาร (พ.ศ. 2554)
 พลตรี เทพพงศ์ ทิพยจันทร์ (พ.ศ. 2554 - พ.ศ. 2556)
 พลตรี กู้เกียรติ ศรีนาคา (พ.ศ. 2556 - พ.ศ. 2558)
 พลตรี ศรีศักดิ์ พูนประสิทธิ์ (พ.ศ. 2558 - พ.ศ. 2559)
 พลตรี สันติพงศ์ ธรรมปิยะ (พ.ศ. 2559)
 พลตรี เจริญชัย หินเธาว์ (พ.ศ. 2559 - พ.ศ. 2560)
 พลตรี สุขสรรค์ หนองบัวล่าง (พ.ศ. 2560 - พ.ศ. 2561)
 พลตรี ปิยพงศ์ กลิ่นพันธุ์ (พ.ศ. 2561 - พ.ศ. 2562)
 พลตรี ธราพงษ์ มะละคำ (พ.ศ. 2562 - พ.ศ. 2563)
 พลตรี อมฤต บุญสุยา (พ.ศ. 2563 - พ.ศ. 2565)
 พลตรี สราวุธ ไชยสิทธิ์ (พ.ศ. 2565 -2566)
 พลตรี เทพพิทักษ์ นิมิตร (พ.ศ. 2566 - ปัจจุบัน)
ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งและในวงเล็บเป็นระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่ง

การเมือง 
ในทางการเมืองหมายถึง เครือข่ายนายทหารที่มีเส้นทางเติบโตมาจากกองพลนี้ มีชื่อเรียกขานว่า "นักรบบูรพา" หรือ "บูรพาพยัคฆ์"

ปัจจุบันนายทหารที่มีเส้นทางเติบโตจาก "บูรพาพยัคฆ์" ได้แก่ พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม, พลเอก อนุพงษ์ เผ่าจินดา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และอดีตผู้บัญชาการทหารบก, พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และอดีตผู้บัญชาการทหารบก, พลเอก คณิต สาพิทักษ์ อดีตแม่ทัพภาคที่ 1, พลเอก ธีรชัย นาควานิช อดีตองคมนตรี และอดีตผู้บัญชาการทหารบก, พลเอก เทพพงศ์ ทิพยจันทร์ อดีตปลัดกระทรวงกลาโหม, พลเอก ณัฐ อินทรเจริญ ปลัดกระทรวงกลาโหม, พลเอก กู้เกียรติ ศรีนาคา ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบก

นายทหารกลุ่มนี้เป็นกำลังสำคัญในรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2549 และเป็นขุมกำลังหลักในคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ รวมทั้งยังถือเป็นขั้วอำนาจสำคัญทางฝ่ายทหารที่มีอิทธิพลต่อรัฐบาลสมัคร, รัฐบาลสมชาย, รัฐบาลอภิสิทธิ์ และรัฐบาลยิ่งลักษณ์

ดูเพิ่ม 
 วงศ์เทวัญ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 webarchive
 เว็บไซต์กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์

หน่วยทหารรักษาพระองค์ของกองทัพบกไทย
หน่วยทหารในสังกัดกองทัพภาคที่ 1 
หน่วยทหารราบในกองทัพบกไทย
องค์การในจังหวัดปราจีนบุรี
กองพลทหารราบของประเทศไทย