ทุ่น

ทุ่น ( ) เป็นอุปกรณ์ลอยน้ำที่มีวัตถุประสงค์หลากหลาย ซึ่งสามารถทอดสมอ (ให้อยู่กับที่) หรือปล่อยให้ล่องลอยไปกับกระแสน้ำในมหาสมุทร

ประเภท

ทุ่นเดินเรือ 
 ทุ่นนำร่องสำหรับการแข่งขัน (Racing Buoy, Race course marker buoys) ใช้งานแพร่หลายในการแข่งเรือใบ (Yacht racing) และเรือเร็ว (Power boat racing) โดยจะกำหนดด่านที่ต้องขับตามเส้นทางและทิศทางที่วางไว้และไปยังอีกด้านที่กำหนด นอกจากนี้ยังใช้ในการแข่งขันเดินสำรวจใต้น้ำ (Underwater orienteering)
 ทุ่นเรืออับปางฉุกเฉิน (Emergency wreck buoys) คือทุ่นที่ใช้ในการแสดงพื้นที่ที่มีซากเรือที่พึ่งอัปปาง ในระยะเวลา 24–72 ชั่วโมงแรก โดยทุ่นใช้สีน้ำเงินและสีเหลืองในแนวตั้งในสัดส่วนที่เท่ากันสลับกัน พร้อมกับสัญญาณไฟกระพริบสีน้ำเงินและสีเหลืองสลับกัน เริ่มต้นใช้งานหลังจากเหตุเรือโดนกันในช่องแคบโดเวอร์เมื่อปี พ.ศ. 2545 เมื่อมีเรือไปชนซากเรือ MV Tricolor ที่พึ่งอัปปาง
 ทุ่นแสดงน้ำแข็ง (Ice marking buoys) สำหรับทำเครื่องหมายหลุมในทะเลสาบหรือแม่น้ำที่เป็นน้ำแข็ง ดังนั้นบริเวณนั้นไม่สามารถขับรถสโนว์โมบิลผ่านหรือข้ามไปได้ รวมไปถึงเตือนนักเดินเรือว่าบริเวณนั้นเต็มไปด้วยทุ่งหรือธารน้ำแข็ง
 ทุ่นเดินเรือขนาดใหญ่ (Large Navigational Buoys: LNB) หรือ ทุ่นเครื่องหมายทางเรืออัตโนมัติขนาดยักษ์ (Large Automatic Navigational Buoy: LANBY) เป็นทุ่นแบบอัตโนมัติที่มีความสูงมากกว่า 10 เมตร พร้อมด้วยแสงกำลังส่งสูงที่สามารถถูกตรวจพบได้ด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์เพื่อใช้แทนที่เรือทุ่นไฟ (Light Vessel) อาจถูกกำหนดเครื่องหมายบนแผนที่ว่า "Superbuoy" หรือ "ทุ่นยักษ์" ในภาษาไทย
 ทุ่นเครื่องหมายทางข้าง
 เครื่องหมายแสดงที่ปลอดภัย (Safe Water Marks) หรือ ทุ่นไฟปากร่องน้ำ (Fairway buoys) ใช้กำหนดเครื่องหมายทางเข้าร่องน้ำหรือแผ่นดินที่อยู่ใกล้เคียง
 เครื่องหมายทะเล (Sea marks) ใช้ในการทำเครื่องหมายร่องน้ำในการเดินเรือ บ่งบอกอันตราย หรือพื้นที่ที่มีการควบคุมจัดการ เพื่อให้เรือขนาดต่าง ๆ สามารถเดินเรือร่วมกันได้อย่างปลอดภัย บางที่มีการติดตั้งระฆังหรือฆ้องแบบใช้คลื่น
 ทุ่นเรือจม (Wreck buoys) ใช้ในการทำเครื่องหมายว่ามีเรืออัปปางอยู่ในบริเวณนั้น และเตือนให้หลีกเลี่ยงเนื่องจากอันตรายที่อาจมองไม่เห็นซากเรือ โดยจะต้องรักษาระยะห่างจากทุ่นนี้ประมาณ 500 หลา
 ทุ่นไฟ (Light buoys) ทำหน้าที่ในการแบ่งเขตในเวลากลางคืน และช่วยในการเดินเรือเวลากลางคืน

ทุ่นเครื่องหมาย 
ทุ่นเครื่องหมาย (Marker buoys) มักใช้ในการทำเครื่องหมายของวัตถุในน้ำชั่วคราวหรือถาวร เช่น
 ทุ่นดักกุ้งล็อบสเตอร์ (Lobster trap buoys) จะเป็นทุ่นเครื่องหมายสีสันสดใสในตำแหน่งที่มีการวางกับดัก เพื่อให้ชาวประมงสามารถค้นหาตำแหน่งของที่ดักกุ้งล็อบสเตอร์ของตนได้ง่าย ซึ่งชาวประมงแต่ละคนจะใช้เครื่องหมายสีหรือหมายเลขทะเบียนที่ต่างกันไป ซึ่งพวกเขาได้รับอนุญาตให้ลากเฉพาะทุ่นดักของตัวเอง และต้องแสดงสีของทุ่นและใบอนุญาตปรากฏให้เห็นบนเรือ เพื่อให้เจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายทราบว่าพวกเขาใช้ทุ่นอะไร โดยการใช้ทุ่นที่มีสีสันสดใสพร้อมกับเลขทะเบียนที่เห็นเด่นชัด จะช่วยให้มองเห็นทุ่นได้ในทุกสภาพอากาศที่ไม่เอื่ออำนวย เช่น ฝนตก หมอกจัด และหมอกทะเล
 ทุ่นลอยตกปลา (Fishing floats) เป็นทุ่นน้ำหนักเบาประเภทหนึ่งที่ใช้ในการตกปลาเพื่อระบุตำแหน่งของเบ็ดเหยื่อที่ห้อยอยู่ใต้น้ำ และเป็นตัวแสดงการกัดเหยื่อเพื่อส่งสัญญาณให้นักตกปลาทราบถึงความเคลื่อนไหวและการเปลี่ยนแปลงของเบ็ดที่อยู่ใต้น้ำ

การดำน้ำ 
ทุ่นเครื่องหมายหลายประเภทอาจถูกใช้งานโดยนักดำน้ำ:
 ทุ่นบีบอัด (Decompression buoys) ถูกใช้งานในการดำน้ำสกูบาเพื่อระบุตำแหน่งของตนใต้น้ำในขณะที่กำลังพักน้ำ (decompression stops)
 ทุ่นนำทางสำหรับนักดำน้ำ (Shot buoys) ใช้สำหรับทำเครื่องหมายเพื่อความปลอดภัยของนักดำน้ำสกูบา ใช้ในการนำลงไปยังจุดดำน้ำได้ง่ายขึ้นในสภาวะที่ทัศนวิสัยต่ำ หรือกระแสน้ำขึ้นน้ำลง รวมถึงสามารถพักน้ำ (decompression stops) ได้ปลอดภัยยิ่งขึ้น และช่วยให้กลับขึ้นมายังผิวน้ำเพื่อขึ้นเรือได้อย่างปลอดภัย
 ทุ่นลอยแสดงตำแหน่งบนผิวน้ำ (Surface marker buoys) จะถูกใช้งานโดยนักดำน้ำสกูบาเพื่อทำเครื่องหมายตำแหน่งจากใต้น้ำ
 ทุ่นกำหนดเขตดำน้ำ (Dive site demarcation buoys) ใช้ในการระบุว่ามีนักดำน้ำกำลังทำงานอยู่ในพื้นที่ที่ทำเครื่องหมายดังกล่าว เพื่อเตือนให้เรือที่แล่นผ่านได้รับทราบตำแหน่งได้ชัดเจน

การกู้ภัย 
 ห่วงชูชีพ (Lifebuoys) เป็นทุ่นช่วยชีวิตที่ใช้ในการโยนให้กับคนที่พลัดตกน้ำเพื่อพยุงตัว โดยมักจะมีสายโยงเพื่อดึงเข้ามาสำหรับช่วยเหลือ
 ทุ่นเครื่องหมายบอกตำแหน่งในตัว (Self-locating datum marker buoys: SLDMB) มีขนาด 70 เปอร์เซ็นของโมเดลการทดลองพลวัตของมหาสมุทรชายฝั่ง (Coastal Ocean Dynamics Experiment: CODE) ซึ่งเป็นเรือผิวน้ำสไตล์เดวิสที่มีใบพัดแบบ Drogue ที่กินความลึกระหว่าง 30 ถึง 100 เซนติเมตร ออกแบบมาเพื่อใช้งานจากเรือหรืออากาศยานของยามฝั่งสหรัฐ เพื่อค้นหาและกู้ภัย ซึ่งใช้พื้นที่บนผิวน้ำน้อยมากเพื่อลดผลกระทบจากลมและคลื่น
 ทุ่นกู้ภัยเรือดำน้ำ (Submarine rescue buoys) จะถูกปล่อยในกรณีฉุกเฉินมีวัตถุประสงค์สำหรับติดต่อสื่อสาร

การวิจัย 
 ทุ่นเก็บข้อมูล (Profiling buoys) เป็นทุ่นเฉพาะทางที่มีการปรับแต่งให้มีการลอยตัวและการจมในอัตราที่สามารถควบคุมได้ลงไปจนถึงความลึกที่กำหนด เช่น ความลึก 2,000 เมตร เพื่อวัดอุณหภูมิของและความเค็มในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ปกติจะประมาณ 10 วัน จากนั้นจะลอยขึ้นสู่ผิวน้ำ และส่งข้อมูลของรายงานผ่านดาวเทียม และจมลงตามโปรแกรมการทำงานที่ตั้งไว้อีกครั้ง
 ทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิ (Tsunami buoys) เป็นทุ่นที่มีการทอดสมอสำหรับตรวจจับความเปลี่ยนแปลงฉับพลันของแรงดันน้ำใต้ทะเล และเป็นส่วนหนึ่งของระบบเตือนภัยสึนามิในมหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรอินเดีย
 ทุ่นวิเคราะห์คลื่น (Wave buoys) จะวัดการเคลื่อนที่ของผิวน้ำเสมือนรถไฟคลื่น ซึ่งจะส่งข้อมูลที่ได้ไปวิเคราะห์เพื่อจัดทำข้อมูลทางสถิติ เช่น ความสูงและคาบของคลื่นที่ใช้ในการกาดการณ์ รวมถึงทิศทางของคลื่น
 ทุ่นวิเคราะห์สภาพอากาศ (Weather buoys) จะวัดค่าตัวแปรต่าง ๆ ของสภาพอากาศ เช่น อุณหภูมิ ความกดอากาศ ความเร็วและทิศทางลม และส่งข้อมูลผ่านการเชื่อมต่อสัญญาณวิทยุผ่านดาวเทียม เช่น ระบบ Argos ซึ่งเป็นเครื่อข่ายสำหรับการวิจัยสภาพอากาศโดยเฉพาะ หรือเครื่อยข่ายโทรศัพท์ดาวเทียมในเชิงพาณิชย์ ไปยังศูนย์อุตุนิยมวิทยาเพื่อการพยากรณ์และศึกษาสภาพภูมิอากาศ ซึ่งอาจจะทอดสมออยู่กับที่ (ทุ่นผูกเรือ) หรือปล่อยให้ลอยไปอย่างอิสระ (ทุ่นลอย) ในกระแสน้ำเปิด โดยตำแหน่งของทุ่นจะถูกคำนวณโดยดาวเทียม ซึ่งสามารถเรียกทุ่นนี้ได้อีกอย่างว่า ระบบทุ่นเก็บข้อมูลสมุทรศาสตร์ (Ocean data acquisition system: ODAS) และอาจถูกทำเครื่องหมายเอาไว้ว่า "ทุ่นยักษ์" หรือ "Superbuoy"

ท่าจอดเรือ 
 ทุ่นลอยหลัก หรือ ทุ่นผูกเรือ (Mooring buoys) จะยึดปลายด่านหนึ่งของสายเคเบิลหรือโซ่ไว้กับทุ่นบนผิวน้ำสำหรับให้เรือสามารถผูกติดกับทุ่นได้ ท่าจอดเรือหลายแห่งจะทำเครื่องหมายด้วยตัวเลขและกำหนดไว้สำหรับเรือลำใดลำหนึ่ง หรือสำหรับให้เช่าใช้งานชั่วคราว
 ทุ่นทริปปิ้ง (Tripping buoys) ใช้เพื่อยุดปลายด้านหนึ่งของ "เส้นทริปปิ้ง" (tripping line) เพื่อใช้ในการแยกและช่วยยกสมอบนผิวน้ำ เพื่อช่วยให้สมอที่ติดอยู่ถอนออกมาได้ง่ายขึ้น

ทางการทหาร 
 ทุ่นเครื่องหมาย (Marker buoys) ใช้งานในสงครามทางเรือ (โดยเฉพาะการปราบเรือดำน้ำ) สามารถปล่อยแสง และ/หรือควันด้วยการใช้อุปกรณ์ปล่อยพลุแฟลร์และควัน โดยทั่วไปจะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 3 นิ้ว (76 มิลลิเมตร) ละความยาวประมาณ 20 นิ้ว (500 มิลลิเมตร) ซึ่งจะถูกกระตุ้นให้ทำงานด้วยการสัมผัสน้ำทะเลและลอยตัวอยู่บนผิวน้ำ บางชนิดจะดับเองเมื่อเวลาผ่านไประยะหนึ่ง ในขณะที่บางชนิดจะดับลงเมื่อไม่จำเป็นต้องใช้งานมันอีก
 ใช้ในการสงครามทางเรือ (โดยเฉพาะการต่อต้านเรือดำน้ำ) ปล่อยแสงและ/หรือควันโดยใช้อุปกรณ์พลุเพื่อสร้างพลุและควัน โดยทั่วไปมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 3 นิ้ว (76 มม.) และยาวประมาณ 20 นิ้ว (500 มม.) พวกมันจะถูกกระตุ้นโดยการสัมผัสน้ำทะเลและลอยอยู่บนผิวน้ำ บางชนิดดับเองหลังจากช่วงระยะเวลาหนึ่ง ขณะที่บางชนิดดับลงเมื่อไม่จำเป็นต้องใช้อีกต่อไป
 ทุ่นวิเคราะห์เสียงใต้น้ำ หรือ ทุ่นโซโนบุย (Sonobuoys) เป็นทุ่นที่ถูกใช้งานในอากาศยานการสงครามปราบเรือดำน้ำเพื่อใช้ตรวจจับเรือดำน้ำด้วยระบบโซนาร์
 ทุ่นเป้า เป็นทุ่นที่จำลองเป็นเป้าหมาย เช่น เรือเล็ก ในการฝึกซ้อมด้วยกระสุนจริงโดยกองทัพเรือและกองกำลังรักษาฝั่ง โดยปกติจะใช้เป็นเป้าหมายสำหรับอาวุธขนาดกลาง เช่น ปืนกลหนัก ปืนใหญ่ยิงเร็ว (~20 มม.) ปืนใหญ่อัตโนมัติ (สูงสุด 40–57 มม.) และจรวดต่อต้านรถถัง

ใช้งานเฉพาะด้าน 
 ทุ่นหมายเขต (DAN buoys) มักจะถูกใช้เป็น
 เครื่องช่วยเดินเรือทางทะเลขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นแท่นสำหรับกระโจมสัญญาณไฟและสัญญาณวิทยุ
 ห่วงชูชีพแบบมีธง ใช้กับเรือยอชต์และเรือสำราญขนาดเล็ก
 เครื่องหมายชั่วคราว ในการทำประมงลากอวนของเดนมาร์กเพื่อทำเครื่องหมายตำแหน่งของสมออวน
 เครื่องหมายชั่วคราว ที่กำหนดโดย เรือวางหมายเขต (danlayers) ในระหว่างปฏิบัติการเพื่อระบุถึงขอบเขตของเส้นทางกวาดทุ่นระเบิด พื้นที่กวาด อันตรายที่พบ และแจ้งสถานที่ที่ใช้เป็นจุดอ้างอิง
 เครื่องหมายชั่วคราว สำหรับการปฏิบัติการกู้ภัยทางน้ำ
 ทุ่นขอน (Spar buoys) เป็นทุ่นแบบสูง บางทุ่นมีลักษณะมีฐานลอยอยู่เหนือน้ำ เช่น เรือ RP FLIP

อื่น ๆ 

 ตู้จดหมายบนทุ่น มีอยู่ใน ทอเร (สวีเดน) และที่ทะเลสาบชไตน์ฮูเดอ (เยอรมนี)

ตัวละคร 
 การจินตนาการให้มี "ทุ่นไปรษณีย์" ซึ่งเป็นตลกที่ใช้ในการแกล้งอำคนเล่นในกองทัพเรือสหรัฐ เมื่อกะลาสีเรือใหม่อาจจะได้รับภารกิจให้ค้นหาทุ่นไปรษณีย์เพื่อรับจดหมายในทุ่นซึ่งไม่มีอยู่จริง

การใช้งานอื่น ๆ 

 คำว่า "buoyed" ในภาษาอังกฤษยังสามารถนำมาใช้ในเชิงเปรียบเทียบ เช่น a person can buoy up (เปรียบเทียบแทนคำว่า 'lift up') someone's spirits by providing help and empathy.
 ทุ่นถูกนำมาใช้งานในการผลิตไฟฟ้าด้วยพลังงานคลื่นในบางระบบ
 จอร์จ เอ. สตีเฟน ผู้ก่อตั้ง บริษัท เวเบอร์-สตีเฟ่น โปรดักส์ จำกัด ได้คิดค้นเตาย่างแบบกาต้มน้ำด้วยการตัดทุ่นโลหาออกครึ่งหนึ่ง แล้วปั่นเตาย่างทรงโดมโดยมีฝาปิดโค้งมน

ระเบียงภาพ

ดูเพิ่ม 
 แรงลอยตัว
 กระโจมกลางวัน
 ทุ่นจีพีเอส
 เครื่องหมายทางข้าง

อ้างอิง

แหล่งข้อมูล 

 Global Buoy Network Maps
 Lighthouses and Buoys 
 North American Buoy Map

คำศัพท์การเดินเรือ
การเดินเรือทางทะเล
 
ความปลอดภัยทางทะเล