โกฐสอเทศ

โกฐสอเทศ () เป็นเครื่องยาที่ได้จากเหง้าที่ปอกเปลือกแล้วของต้นพืชชนิดหนึ่งในวงศ์ Iridaceae มีถิ่นกำเนิดบริเวณทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เป็นพืชขนาดเล็ก เหง้าขนาดใหญ่ ใบระยะแรกเป็นรูปดาบกว้าง เมื่ออายุมากขึ้น ปลายใบจะพับห้อยลง ดอกช่อ มีดอกย่อย 2-3 ดอก อยู่ในกาบ กลีบเลี้ยงสีม่วงเข้ม มีแต้มสีเหลือง กลีบดอกสีม่วงอ่อน ผลเป็นแบบแคบซูล  มีหลายสายพันธุ์ สายพันธุ์ Florentina มีดอกสีขาว ขนาดใหญ่ และมีกลิ่นหอมมาก 

เหง้าของพืชชนิดนี้อายุ 2-3 ปีใช้ทำยา โดยขุดขึ้นมาตากแดดให้แห้ง ใช้ทำยา พบมากในอิตาลีและโมร็อกโก ใช้เป็นส่วนประกอบในยาแก้ไอ ขับเสมหะ ในยุโรป ใช้หัวแห้งฝานเป็นแผ่น ร้อยเชือก ผูกคอเด็กเมื่อจะให้เด็กหย่านม ปัจจุบันใช้น้อยลง

อ้างอิง 
 ชยันต์ พิเชียรสุนทร และ วิเชียร จีรวงศ์. คู่มือเภสัชกรรมแผนไทยเล่ม 5 คณาเภสัช. พิมพ์ครั้งที่ 2. กทม. อัมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง. 2548.หน้า 86 - 87

วงศ์ว่านแม่ยับ
สมุนไพร