ฟ่าน หลี่

ฟ่าน หลี่ () บุคคลในประวัติศาสตร์จีน เป็นกุนซือของเยว่อ๋องโกวเจี้ยนแห่งรัฐเยว่ (越国) เกิดในช่วงปลายยุคชุนชิว ภายหลังรบชนะรัฐอู๋ (吴国) ได้ออกจากราชการและได้เปลี่ยนชื่อเป็น เถาจูกง () และได้ทำธุรกิจจนประสบความสำเร็จ จนได้รับการขนานนามว่าเป็น เทพเจ้าแห่งการค้า ในเวลาต่อมา

ประวัติ 
เดิมฟ่าน หลี่เป็นชาวรัฐฉู่ แต่เนื่องจากเมื่อขณะที่รับราชการอยู่ในรัฐฉู่นั้น ตนไม่มีโอกาสได้แสดงความสามารถ มารดาของฟ่าน หลี่จึงได้แนะนำให้พบกับขุนนางรัฐเยว่ ภายหลังได้ทำงานรับใช้เยว่อ๋องโกวเจี้ยน และได้มีโอกาสแสดงความสามารถในการวางแผนรบชนะรัฐอู๋ ที่มารุกรานโดย อู๋อ๋องเหอหลวี ที่มีกำลังพลมากกว่าทำให้ได้รับความไว้วางใจแต่งตั้งให้เป็นกุนซือใหญ่รัฐเยว่ ภายหลังอู๋อ๋องเหอหลวีสิ้นพระชนม์เนื่องจากได้รับบาดเจ็บจากการสู้รบ ก่อนสิ้นพระชนม์ได้มอบอำนาจให้อู๋จื่อซีแต่งตั้งอู๋อ๋องคนต่อไปทำให้เกิดศึกสายเลือดภายในรัฐอู๋ โดยผลสุดท้ายอู๋จื่อซีอำมาตย์รัฐอู๋ได้แต่งตั้งอู๋อ๋องฟูไชเป็นจ้าวรัฐ เยว่อ๋องโกวเจี้ยนจึงคิดทำศึกเนื่องจากคิดว่าหากปล่อยรัฐอู๋ต่อไปจะเป็นภัยแก่รัฐเยว่ในภายภาคหน้า โดยไม่ฟังคำทัดทานของฟ่าน หลี่ จนพบกับความพ่ายแพ้ เยว่อ๋องโกวเจี้ยนต้องตกไปเป็นทาสของอู๋อ๋องฟูไช 3 ปีถัดมา เยว่อ๋องโกวเจี้ยนได้รับการปล่อยตัวเนื่องจากโกวเจี้ยนได้ออกอุบายแสร้งยอมจงรักภักดีให้อู๋อ๋องฟูไชพอใจ เมื่อกลับสู่รัฐเยว่ เยว่อ๋องโกวเจี้ยนก็วางแผนที่จะกู้ชาติทันที โดยมีฟ่าน หลี่เป็นกุนซือคอยให้คำปรึกษา จนสามารถเอาชนะรัฐอู๋ได้ในเวลาต่อมา
 และ

ผลงาน 
ฟ่าน หลี่ได้เขียนหนังสือที่เป็นที่รู้จักในภาษาอังกฤษเรื่อง "Golden Rules of Business Success" () โดยภายในหนังสือมีเนื้อหารวบรวมหลักของการค้าขายเป็นกฎทอง 12อย่างที่พึงกระทำ และ กฎทอง 12อย่างที่ควรเลี่ยง ดังนี้

กฎทอง 12อย่างที่พึงกระทำ:
 Ability to know people's character.  You must perceive evidence of characteristics from experience.
ทักษะในการดูคน. ต้องรู้จักนิสัยใจคอของบุคคลจากประสบการณ์
 Ability to handle people.  Never prejudge a prospect.
ทักษะในการจัดการคน. ไม่ควรสร้างโอกาสที่จะทำให้เกิดอคติ
 Ability to stay focused on the business.  Have a definite focus in life and business and avoid jumping around.
ทักษะในการมุ่งเน้นธุรกิจ. มีจุดมุ่งหมายในชีวิตและธุรกิจ ไม่ตามผู้อื่น
 Ability to be organized.  A disorganized presentation is unappealing.
ทักษะในการจัดการ. การนำเสนอสินค้าที่ไม่เป็นระเบียบไม่ดึงดูดลูกค้า
 Ability to be adaptable.  Make sure you are organized enough to respond quickly.
ทักษะในการประยุกต์. จงแน่ใจว่าคุณตัดสินใจได้อย่างรวดเร็ว การลังเลจะทำให้เสียโอกาสทางธุรกิจ
 Ability to control credit.  Do not allow nonpayment.  Make sure you collect what is owed.
ทักษะการควบคุมเงิน. ห้ามให้ลูกหนี้ค้างชำระ จงแน่ใจว่าคุณสามารถเก็บหนี้ที่เป็นของคุณได้
 Ability to use and deploy people.  Use employees in ways which bring out their potential (s).
ทักษะการใช้คนให้ถูกงาน. การจัดสรรงานโดยให้ดูตามความสามารถของบุคคล จะก่อให้เกิดประโยชน์ตอบแทนมากที่สุด
 Ability to articulate and market.  You must be able to educate customers on the value of goods.
ทักษะในการสื่อสารและการตลาด. คุณต้องสามารถทำให้ลูกค้ารู้ถึงคุณค่าของสินค้า
 Ability to excel in purchasing.  Use your best judgement in acquiring stock.
ทักษะในการเลือกสินค้าอย่างชาญฉลาด. ใช้วิจารณญาณที่ดีที่สุดของคุณในการแสวงหาสินค้า
 Ability to analyze market opportunities and threats.  Know what is selling according to areas and trends.
ทักษะในการวิเคราะห์โอกาสและภัยคุกคามทางการตลาด. จงรู้จักวิจัยตลาดก่อนซื้อและขายสินค้าทุกครั้ง
 Ability to lead by example.  Have definite rules and standards.  Make sure they are followed to ensure good relations.
ทักษะในการประพฤติตัวเป็นแบบอย่าง. จงทำตัวตามกฎและมาตรฐาน เพื่อให้เกิดความเป็นหนึ่งและความน่าเชื่อถือ
 Ability to have business foresight.  Know market trends and cycles.
ทักษะในการสร้างวิสัยทัศน์ในการลงทุน. รู้จักแนวโน้มและวงจรของตลาด วิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงและผลตอบแทนก่อนจะลงทุน

กฎทอง 12อย่างที่ควรเลี่ยง :
 Don't be stingy.  Never confuse efficiency with inhumanity.
ห้ามตระหนี่ถี่เหนียว. ไม่ปฏิเสธความช่วยเหลือด้วยความไร้มนุษยธรรม
 Don't be wishy-washy. Be confident in pursuing opportunities.  Time is of the essence.
ห้ามลังเล. จงมั่นใจที่จะตามล่าหาโอกาส และเวลาเป็นสิ่งสำคัญ
 Don't be ostentatious.  Do not overspend in order to make an impression.
ห้ามมือใหญ่ใจโต. ไม่จำเป็นที่จะต้องสิ้นเปลืองเพื่อสร้างความประทับใจ
 Don't be dishonest.  Truth is the only basis for business.  Without it someone will get hurt.
ห้ามคดโกง. ความซื่อสัตย์เท่านั้นคือพื้นฐานของธุรกิจ ที่จะไม่ทำให้ใครต้องเจ็บปวด
 Don't be slow in debt collection.  Without collections, liquidity is affected.
ห้ามช้าในการจัดเก็บหนี้. การไม่ใส่ใจเก็บหนี้จะทำให้ธุรกิจขาดสภาพคล่อง
 Don't slash prices arbitrarily.  This will only trigger a price war in which everyone will lose.
ห้ามลดราคาอย่างไม่มีเหตุผล. มันจะกลายเป็นแค่สงครามราคาที่ทุกฝ่ายจะเป็นผู้พ่ายแพ้
 Don't give in to herd instinct.  Make sure the opportunities are real and not part of a craze.
ห้ามตามผู้อื่น. ตรวจสอบให้แน่ใจว่าจริงไม่ใช่แค่เป็นส่วนหนึ่งของกระแสนิยม
 Don't work against the business cycle.  When things fall in price, they will then rise and vice versa.
ห้ามสวนกระแสธุรกิจ. ทุกสิ่งมีขึ้นก็ต้องมีลงเป็นวัฏจักร
 Don't be a stick-in-the-mud.  Keep up with things and make progress.  Examine new things objectively.
ห้ามยึดติดหัวโบราณ. ทำตัวให้ทันกับทุกสถานการณ์ ตรวจสอบสิ่งใหม่ๆเสมอ
 Don't overbuy on credit.  Credit is not license to spend wildly.
ห้ามซื้อเกินวงเงิน. เครดิตไม่ใช่ใบอนุญาตที่จะทำให้ใช้จ่ายได้อย่างบ้าคลั่ง
 Don't under-save (keep reserve funds strong).  When business is slow, one with money can expand while others close.
ห้ามเก็บทุนสำรองไว้น้อยเกินไป (เก็บเงินทุนสำรองให้มั่นคง). เมื่อธุรกิจชะงัก ธุรกิจของคุณจะยังขยายตัวต่อได้ในขณะที่ธุริกจอื่นปิดตัวลง
 Don't blindly endorse a product.  Make sure your vendors are still following standard operating procedure.
ห้ามรับรองสินค้าสุ่มสี่สุ่มห้า. ตรวจสอบให้แน่ใจว่าคู่ค้ายังผลิตสินค้าได้ตามมาตรฐานอยู่เสมอ

ดูเพิ่ม 
 เยว่อ๋องโกวเจี้ยน
 ไซซี

บุคคลในยุคราชวงศ์โจว