มหาวิทยาลัยโบราณของสกอตแลนด์

มหาวิทยาลัยโบราณของสกอตแลนด์ หมายถึงมหาวิทยาลัยในสกอตแลนด์ที่ก่อตั้งในช่วงยุคกลาง คือก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 19 ประกอบด้วย:
 มหาวิทยาลัยเซนต์แอนดริวส์ ก่อตั้ง พ.ศ. 1956 (ค.ศ.1413) (ตรงกับรัชสมัยสมเด็จพระอินราชาธิราช สมัยอยุธยา อายุถึงปัจจุบัน 595 ปี)
 มหาวิทยาลัยกลาสโกว์ ก่อตั้ง พ.ศ. 1994 (ค.ศ.1451) (ตรงกับต้นรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ สมัยอยุธยา อายุถึงปัจจุบัน 557 ปี)
 มหาวิทยาลัยอเบอร์ดีน ก่อตั้ง พ.ศ. 2028 (ค.ศ.1485) (ตรงกัปลายรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ สมัยอยุธยา อายุถึงปัจจุบัน 523 ปี)
 มหาวิทยาลัยเอดินบะระ ก่อตั้ง พ.ศ. 2126 (ค.ศ.1583) (ตรงกับกลางรัชสมัยสมเด็จพระมหาธรรมราชา สมัยอยุธยา อายุถึงปัจจุบัน 425 ปี)
 
และบ่อยครั้งก็รวมถึง มหาวิทยาลัยดันดี ด้วย (ก่อตั้งเป็นวิทยาลัยเมื่อ พ.ศ. 2424 (ค.ศ.1881)และเคยเป็นส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยเซนต์แอนดริวส์ช่วง พ.ศ. 2440-2510 (ค.ศ.1897-1967) ก่อนจะเป็นมหาวิทยาลัยเต็มตัวใน พ.ศ. 2510 (ค.ศ.1967))

มหาวิทยาลัยเหล่านี้มีลักษณะร่วมกันหลายประการ แตกต่างจากมหาวิทยาลัยสมัยใหม่อื่น ๆ ในสกอตแลนด์ มหาวิทยาลัย 4 แห่งนี้ มีส่วนสำคัญอย่างมากในการผลักดันให้เกิดยุคเรืองปัญญาแห่งสกอตแลนด์ (Scottish Enlightenment) โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยเอดินบะระ ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกที่ก่อตั้งโดยรัฐบาล แทนที่จะเริ่มต้นจากเงินอุดหนุนทางศาสนาเหมือนมหาวิทยาลัยอื่น ๆ รูปแบบเช่นนี้ทำให้การศึกษาในสกอตแลนด์เกิดการพัฒนาอย่างรวดเร็ว เกิดนักปรัชญาและนักวิทยาศาสตร์ที่ผลงานมีผลกระทบต่อโลกมหาศาล อาทิ อดัม สมิธ เจมส์ วัตต์ เดวิด ฮูม ฯลฯ ยุคนี้ก่อให้เกิดการพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจ วรรณกรรม ศิลปะ และการแพทย์อย่างมาก และสกอตแลนด์ได้กลายเป็นผู้นำของบริเตนในการเรียนการสอนในหลายสาขาวิชา อาทิ มหาวิทยาลัยแอเบอร์ดีนเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในประเทศที่พูดภาษาอังกฤษที่มีโรงเรียนแพทย์ เมืองเอดินบะระกลายเป็นศูนย์กลางการเรียนการสอนแพทย์ของสหราชอาณาจักร และมหาวิทยาลัยเอดินบะระยังเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในโลกที่มีการเรียนด้านวรรณคดีอังกฤษ มหาวิทยาลัยกลาสโกว์เป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในโลกที่มีการสอนวิชาเศรษฐศาสตร์

ลักษณะของมหาวิทยาลัยในยุคกลางนั้นจะไม่มีวิทยาเขต การเรียนการสอนนั้นจัดขึ้นที่ใดก็ได้ที่มีพื้นที่ว่าง เช่นที่โบสถ์หรือที่บ้าน สถานะของมหาวิทยาลัยไม่ใช่พื้นที่ทางกายภาพแต่เป็นกลุ่มของปัจเจกชนที่รวมตัวกันเป็น universitas (ภาษาละติน หมายถึง หมู่คณะ)

อ้างอิง 

สถาบันอุดมศึกษาในสหราชอาณาจักร
สถาบันอุดมศึกษาในสกอตแลนด์