ตำบลกู่สวนแตง

ตำบลกู่สวนแตง เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ อยู่ห่างจากตัวอำเภอประมาณ 3 กิโลเมตร มีโบราณสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์คือ ปรางค์กู่สวนแตง

ประวัติ 
พื้นที่ของตำบลกู่สวนแตงในปัจจุบันนั้น แต่เดิมอยู่ในเขตการปกครองของตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งพื้นที่ของตำบลหนองแวง(เดิม)เอง แต่เดิมนั้นอยู่ในเขตการปกครองของตำบลทองหลาง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์(เดิม) ซึ่งได้มีการจัดตั้งตำบลหนองแวงโดยแยกพื้นที่การปกครองจากตำบลทองหลางในวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2482 และในส่วนของพื้นที่ของตำบลทองหลางเดิม(รวมถึงพื้นที่ตำบลหนองแวงและอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์ในปัจจุบัน)นั้น ก็ได้ปรากฎว่าแต่เดิมพื้นที่ดังกล่าว อยู่ในเขตการปกครองของตำบลบ้านเป้า อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งได้มีการจัดตั้งตำบลทองหลางโดยแยกพื้นที่การปกครองจากตำบลบ้านเป้าใน พ.ศ. 2457 ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่า พื้นที่ของตำบลกู่สวนแตง อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์ในปัจจุบันนี้ แต่เดิมแรกเริ่มนั้นพื้นที่ดังกล่าวอยู่ในพื้นที่การปกครองของตำบลบ้านเป้า อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์มาตั้งแต่ระยะแรกที่มีการตั้งอำเภอพุทไธสงขึ้นใน พ.ศ.2442 แต่ในการรับรู้ของประชาชนโดยทั่วไปนั้นจะทราบเพียงว่าพื้นที่ของตำบลกู่สวนแตงนั้น แต่เดิมอยู่ในเขตการปกครองของตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ 

ในห้วง พ.ศ.2527 ขณะนั้นพื้นที่ของตำบลกู่สวนแตงในปัจจุบันนี้ อยู่ในเขตพื้นที่การปกครองของตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ การติดต่อราชการของราษฎรในเขตพื้นที่ตำบลกู่สวนแตงในปัจจุบันนั้นเป็นไปด้วยความยากลำบากและไม่สะดวก เนื่องจากประชากรในพื้นที่การปกครองของตำบลหนองแวงนั้นมีจำนวนมาก  ทำให้การอำนวยความสะดวกและการดูแลประชาชนในการปกครองจากตำบลหนองแวงนั้นมีความไม่ทั่วถึง จึงได้มีการแยกพื้นที่ 8 หมู่บ้าน ออกจากเขตการปกครองตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ จัดตั้งเป็นตำบลกู่สวนแตง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยตั้งชื่อตามหมู่บ้านกู่สวนแตงและปรางค์กู่สวนแตง ซึ่งเป็นโบราณสถานในพื้นที่ เมื่อวันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2528  โดยทั้ง 8 หมู่บ้านที่มีการจัดตั้งขึ้น นั้นประกอบด้วย

 หมู่ที่ 1 บ้านกู่สวนแตง โอนจาก หมู่ที่ 1 ตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 หมู่ที่ 2 บ้านดงยาง โอนจาก หมู่ที่ 13 ตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 หมู่ที่ 3 บ้านบาก โอนจาก หมู่ที่ 12 ตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 หมู่ที่ 4 บ้านทุ่ม โอนจาก หมู่ที่ 14 ตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 หมู่ที่ 5 บ้านโนนไฮ โอนจาก หมู่ที่ 4 ตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 หมู่ที่ 6 บ้านหนองสองห้อง โอนจาก หมู่ที่ 16 ตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 หมู่ที่ 7 บ้านโคกจิกน้อย โอนจาก หมู่ที่ 2 ตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 หมู่ที่ 8 บ้านหนองเรือ โอนจาก หมู่ที่ 9 ตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์

ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2535 ได้มีการแยกเขตพื้นที่การปกครองของตำบลหนองแวง ตำบลทองหลาง ตำบลกู่สวนแตง ตำบลหนองเยือง และตำบลแดงใหญ่ อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ จัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์ ดังนั้นในปัจจุบัน ตำบลกู่สวนแตง จึงอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์

ทั้งนี้ สามารถแสดงข้อมูลด้านประวัติพื้นที่การปกครองของตำบลกู่สวนแตงในปัจจุบันผ่านลำดับเวลาโดยแบ่งช่วงเวลาได้ดังนี้

 พ.ศ.2442 - พ.ศ.2457 ตั้งเมืองพุทไธสงขึ้นเป็นอำเภอพุทไธสง มณฑลนครราชสีมา พื้นที่ตำบลกู่สวนแตงปัจจุบันในขณะนั้น อยู่ในเขตการปกครองของตำบลบ้านเป้า อำเภอพุทไธสง เมืองบุรีรัมย์ มณฑลนครราชสีมา
 พ.ศ.2457 ตั้งตำบลทองหลาง อำเภอพุทไธสง เมืองบุรีรัมย์ มณฑลนครราชสีมา โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลบ้านเป้า อำเภอพุทไธสง เมืองบุรีรัมย์ มณฑลนครราชสีมา พื้นที่ตำบลกู่สวนแตงปัจจุบันในขณะนั้น จึงอยู่ในเขตการปกครองของตำบลทองหลาง อำเภอพุทไธสง เมืองบุรีรัมย์ มณฑลนครราชสีมา 
 พ.ศ.2457 - 2459  พื้นที่ตำบลกู่สวนแตงปัจจุบันในขณะนั้น อยู่ในเขตการปกครองของตำบลทองหลาง อำเภอพุทไธสง เมืองบุรีรัมย์ มณฑลนครราชสีมา 
 พ.ศ.2459 - พ.ศ.2476 พื้นที่ตำบลกู่สวนแตงปัจจุบันในขณะนั้น อยู่ในเขตการปกครองของตำบลทองหลาง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ มณฑลนครราชสีมา (พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนการเรียกเมืองเป็นจังหวัด เมืองบุรีรัมย์ จึงถูกเปลี่ยนเป็นจังหวัดบุรีรัมย์)
 พ.ศ.2476 - 26 มีนาคม พ.ศ.2482 พื้นที่ตำบลกู่สวนแตงปัจจุบันในขณะนั้น อยู่ในเขตการปกครองของตำบลทองหลาง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ ในขณะนั้น (มีการยกเลิกรูปแบบการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาลหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองใน พ.ศ.2475) 
 27 มีนาคม พ.ศ.2482 -1 กันยายน พ.ศ.2528  ตั้งตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลทองหลาง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์  พื้นที่ตำบลกู่สวนแตงปัจจุบันในขณะนั้นจึงอยู่ในเขตการปกครองของตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 2 กันยายน พ.ศ.2528 ตั้งตำบลกู่สวนแตง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลหนองแวง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ 
 2 กันยายน พ.ศ.2528 - 31 มีนาคม พ.ศ.2535 ตำบลกู่สวนแตงอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 1 เมษายน พ.ศ.2535 - 14 กันยายน พ.ศ. 2540 ตำบลกู่สวนแตง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ ได้รับการแบ่งเขตการปกครองจากอำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ ร่วมกับอีก 4 ตำบล มาจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ ตำบลกู่สวนแตง จึงอยู่ในพื้นที่การปกครองของกิ่งอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ 
 15 กันยายน พ.ศ. 2540 ตั้งกิ่งอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ ขึ้นเป็น อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์ ตำบลกู่สวนแตง จึงอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

ภูมิศาสตร์ 

ภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นที่ราบสูงลักษณะของดินเป็นดินร่วนปนทราย  สภาพภูมิอากาศแห้งแล้ง ในฤดูร้อนอากาศร้อนมาก  พื้นที่ส่วนใหญ่ทำการเกษตร แหล่งน้ำธรรมชาติ ได้แก่ ห้วยตะกั่ว ลำสะแทด ทั้งนี้ พื้นที่ของตำบลกู่สวนแตงมีอาณาเขตติดต่อดังนี้

 ทิศเหนือ ติดต่อเขตตำบลหนองแวง (ในเขตของเทศบาลตำบลบ้านใหม่ไชยพจน์)
 ทิศตะวันออก ติดต่อเขตตำบลหนองแวง (ในเขตขององค์การบริหารส่วนตำบลหนองแวง) และ ติอต่อเขตตำบลหายโศก อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 ทิศใต้ ติดต่อเขตตำบลละหานปลาค้าว อำเภอเมืองยาง ตำบลดอนมัน อำเภอประทาย จังหวัดนครราชสีมา
 ทิศตะวันตก ติดต่อเขตตำบลหนองเยือง

การแบ่งเขตการปกครอง 
หลังจากที่แยกเขตพื้นที่จากตำบลหนองแวงในปี พ.ศ. 2528 จำนวน 28 หมู่บ้าน ได้มีการจัดตั้งหมู่บ้านเพิ่มขึ้นอีก 4 หมู่บ้าน รวมเป็น 12 หมู่บ้านในปัจจุบัน โดยอยู่ในความดูแลขององค์การบริหารส่วนตำบลกู่สวนแตงทั้ง 12 หมู่บ้าน

 หมู่ที่ 1 บ้านกู่สวนแตง
 หมู่ที่ 2 บ้านดงยาง
 หมู่ที่ 3 บ้านบาก
 หมู่ที่ 4 บ้านทุ่ม
 หมู่ที่ 5 บ้านโนนไฮ
 หมู่ที่ 6 บ้านหนองสองห้อง
 หมู่ที่ 7 บ้านโคกจิกน้อย
 หมู่ที่ 8 บ้านหนองเรือ
 หมู่ที่ 9 บ้านประดู่
 หมู่ที่ 10 บ้านน้อย
 หมู่ที่ 11 บ้านนาฝาย
 หมู่ที่ 12 บ้านหลุบทุ่ม

สถานศึกษา 
โรงเรียนประถมศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบุรีรัมย์เขต 4 จำนวน 4 โรงเรียน ได้แก่
 โรงเรียนวัดสมณาวาส
 โรงเรียนบ้านโนนไฮ
 โรงเรียนบ้านหนองสองห้อง (เทพผาประชานุกูล)
 โรงเรียนบ้านหนองเรือ

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลกู่สวนแตง 2 แห่ง ได้แก่
 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดสมณาวาส
 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านหนองเรือ

สาธารณสุข 
มีโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 1 แห่ง คือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บ้านบาก

อ้างอิง 

กู่สวนแตง
อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์
กู่สวนแตง