พระพุทธวิริยากร (จิตร ฉนฺโน)

พระพุทธวิริยากร หรือ หลวงพ่อจิตร ฉันโน (1 กรกฎาคม พ.ศ. 2390 -  7 มกราคม พ.ศ. 2457) อดีตเจ้าอาวาสวัดสัตตนารถปริวัตรวรวิหาร และวัดตาล จังหวัดราชบุรี ท่านเป็นพระที่เคร่งครัดในพระธรรมวินัย จึงเป็นที่เลื่อมใสศรัทธาแก่สาธุชนในเขตจังหวัดราชบุรีเป็นอย่างมาก เป็นพระอุปัชฌาย์ที่ได้ทำการอุปสมบทให้แก่กุลบุตรเป็นอันมาก เป็นที่โปรดปรานในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงพระราชทานสิ่งของเครื่องใช้ต่าง ๆ ให้เป็นรางวัลเช่น ผ้าห่อคัมภีร์เยียรบับ ผ้าทิพย์ตรามงกุฎครอบ - จปร.กระเป๋าหนัง ย่ามปัก ผ้าปูโต๊ะลายมังกร พัดเฉลิม สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร และของที่ระลึกในการเสด็จกลับจากยุโรป

ประวัติ 
พระพุทธวิริยากร หรือ หลวงพ่อจิตร ฉนฺโน ท่านเกิดเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2390 ณ หมู่บ้านคลองยายแฟง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี เดิมชื่อ จิตร บิดาชื่อ สมบุญ มารดาชื่อ ทิม พ.ศ. 2411 ได้อุปสมบทที่วัดตาล  อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี โดยมีพระโสปาโก (ปาน) เจ้าอาวาสวัดบางคณฑี เป็นพระอุปัชฌาย์ พระสุมโน (โท) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระสมุทรมุนี (หน่าย) เจ้าอาวาสวัดตาล เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายาว่า ฉนฺโน หลังจากอุปสมบทท่านได้ศึกษาพระธรรมวินัยในฐานะ พระนวกะต่อมาได้เดินทางเข้ากรุงเทพฯ เพื่อศึกษาพระปริยัติธรรมเพิ่มเติมในสำนักพระธรรมราชานุวัตร (ต่าย วารโณ) และสมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (ยัง เขมาภิรโต) เมื่อทราบข่าวว่ามารดาของท่านป่วย ท่านได้กลับไปจำพรรษาอยู่ที่วัดตาลตามเดิม เมื่อพระครูขันตยาคม เจ้าอาวาสวัดตาลได้ย้ายไปปกครองวัดสัตตนารถปริวัตร ท่านจึงได้ปกครองวัดตาลสืบต่อมา ในปี พ.ศ. 2437 ได้รับการแต่งตั้งเป็นพระอุปัชฌาย์ฝ่ายคณะธรรมยุติกนิกาย ในมณฑลราชบุรี และย้ายมาดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดสัตตนารถปริวัตร ท่านได้ร่วมสร้างวัตถุมงคลต่าง ๆ วัดจึงมีความเจริญยิ่งขึ้น 

ด้านสมณศักดิ์ วันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2432 ท่านได้รับแต่งตั้งเป็นพระครูสัญญาบัตรที่ พระครูอุดมธิรคุณ ไปอยู่วัดศรีสุริยวงศาราม มีนิตยภัตเดือนละ 2 ตำลึง รับพระราชทานตาลปัตรพุดตานหักทองขวางเป็นเครื่องยศ ต่อมาวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2442 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะที่ พระพุทธวิริยากรณ์ มีนิตยภัตเดือนละ 3 ตำลึง

พระพุทธวิริยากร อาพาธด้วยโรคชรา มรณภาพเมื่อวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2457 (นับแบบปัจจุบันตรงกับ พ.ศ. 2458) สิริอายุได้ 68 ปี

อ้างอิง 

ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย
พระพุทธวิริยากร
เจ้าอาวาส
บุคคลจากอำเภอดำเนินสะดวก
ภิกษุจากจังหวัดราชบุรี