ราชวงศ์ที่แปดแห่งอียิปต์

ราชวงศ์ที่แปดแห่งอียิปต์ เป็นราชวงศ์ที่ไม่ค่อยทราบข้อมูลจากหลักฐานและเป็นช่วงเวลาที่มีการขึ้นครองราชย์อย่างรวดเร็ว เนื่องจากรัชสมัยฟาโรห์แต่ละพระองค์นั้นค่อยข้างสั้นในช่วงต้นศตวรรษที่ 22 ก่อนคริสตกาล ซึ่งอาจมีที่ศูนย์กลางอำนาจอยู่ในบริเวณเมมฟิส ราชวงศ์ที่แปดมีอิทธิพลขึ้นในช่วงเวลาที่เรียกว่าจุดสิ้นสุดของสมัยราชอาณาจักรเก่าหรือจุดเริ่มต้นของสมัยช่วงระหว่างกลางที่หนึ่ง โดยพระราชอำนาจของฟาโรห์กำลังเสื่อมลง ในขณะที่ผู้ว่าการท้องถิ่นหรือผู้ปกครองท้องถิ่นกลับมีความสำคัญมากขึ้นเรื่อย ๆ จนทำให้รัฐอียิปต์ก็กลายเป็นรัฐระบบศักดินาอย่างสมบูรณ์ ถึงแม้ว่าจะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดระหว่างฟาโรห์แห่งเมมฟิสและผู้ปกครองท้องถิ่นที่มีอำนาจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในคอปโตส แต่ในที่สุดแล้วราชวงศ์ที่แปดถูกโค่นล้มอำนาจ โดยผู้ปกครองท้องถิ่นเฮราคลีโอโพลิสและผู้สถาปนาราชวงศ์ที่เก้าแห่งอียิปต์ขึ้น ราชวงศ์ที่แปดในบางครั้งถูกรวมกับราชวงศ์ที่เจ็ดที่ขึ้นปกครองก่อนหน้านี้ เนื่องจากไม่มีหลักฐานทางโบราณคดีเกี่ยวกับราชวงศ์ที่เจ็ดแห่งอียิปต์ ซึ่งอาจจะเป็นราชวงศ์ที่ถูกสมมติขึ้นมา

นักไอยคุปต์วิทยาพิจารณาว่า ราชวงศ์ที่แปดขึ้นมาปกครองอียิปต์เป็นระยะเวลาประมาณ 20–45 ปี และมีการเสนอช่วงเวลาหลายช่วงต่างกัน เช่น ระหว่าง 2190–2165 ปีก่อนคริสตกาล, ระหว่าง 2181–2160 ปีก่อนคริสตกาล, ระหว่าง 2191–2145 ปีก่อนคริสตกาล, และระหว่าง 2150– 2118 ปีก่อนคริสตกาล

หลักฐาน

ทางประวัติศาตร์

หลักฐานจากสมัยราชอาณาจักรใหม่ 
หลักฐานทางประวัติศาสตร์สองชิ้นที่สามารถสืบอายุไปได้ถึงสมัยราชอาณาจักรใหม่ที่ปรากฏพระนามชองฟาโรห์จากราชวงศ์ที่แปดแห่งอียิปต์ หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดในสองชิ้นและหลักฐานทางประวัติศาสตร์หลักในราชวงศ์ที่แปด คือ บันทึกพระนามกษัตริย์แห่งอไบดอส ซึ่งบันทึกขึ้นในรัชสมัยของฟาโรห์เซติที่ 1 โดยปรากฏพระนามในรายการที่ 40 ถึง 56 ของบันทึกพระนามฯ ซึ่งบันทึกไว้ระหว่างช่วงเวลาระหว่างจุดสิ้นสุดราชวงศ์ที่หกของสมัยราชอาณาจักรเก่าและจุดเริ่มต้นราชวงศ์ที่สิบเอ็ดของสมัยราชอาณาจักรกลาง นอกจากนี้ พระนามฟาโรห์เหล่านี้แตกต่างจากที่ทราบกันในราชวงศ์ที่เก้าและราชวงศ์ที่สิบ ซึ่งไม่มีพระนามใดปรากฏอยู่ในบันทึกพระนามแห่งอไบดอส ด้วยเหตุนี้ พระนามในรายการที่ 40 ถึง 56 ของรบันทึกจึงถูกกำหนดให้อยู่ในราชวงศ์ที่เจ็ดและแปด

หลักฐานจากสมัยราชอาณาจักรใหม่ชิ้นอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับราชวงศ์ที่แปด คือ บันทึกพระนามกษัตริย์แห่งตูริน ซึ่งบันทึกขึ้นในรัชสมัยของฟาโรห์รามเสสที่ 2 ได้คัดลอกมาจากหลักฐานก่อนหน้านี้ ซึ่งตามที่นักไอยคุปต์วิทยา คิม รีฮอล์ตได้แสดงให้เห็น บันทึกดังกล่าวมีร่องรอยความเสียหายที่มากและอยู่ในสภาพที่ย่ำแย่ นอกจากนี้ บันทึกพระนามกษัตริย์แห่งตูรินยังได้รับความเสียหายอย่างหนัก จนไม่สามารถอ่านได้โดยง่าย ปรากฏพระนามทั้งหมดสามพระนามอยู่บนเศษบันทึกปาปิรุส ซึ่งอาจจะระบุถึงฟาโรห์จากราชวงศ์ที่แปด พระนามเหล่านั้นเป็นของฟาโรห์เนทเจอร์คาเร ซิพทาห์ อีกพระนามหนึ่งที่ไม่สามารถอ่านได้ และพระนามสุดท้ายเป็นของฟาโรห์กาคาเร ไอบิ พระนามฟาโรห์ในรายการที่ห้าสิบสามบนบันทึกพระนามกษัตริย์แห่งอไบดอส ดูเหมือนว่าจะมีช่องว่างสำหรับพระนามอีกสอง หรือสาม พระนามก่อนถึงจุดสิ้นสุดของราชวงศ์ตามที่บันทึกไว้ในบันทึกพระนามฯ ซึ่งชี้ให้เห็นว่าส่วนที่เสียหายไปของบันทึกพระนามแห่งตูรินอาจจะบันทึกพระนามฟาโรห์ ซึ่งปรากฏในบันทึกพระนามกษัตริย์แห่งอไบดอสในรายการที่ห้าสิบเอ็ดถึงห้าสิบห้า เนื่องจากบันทึกพระนามกษัตริย์แห่งตูรินได้เว้นพระนามของฟาโรห์เก้าพระองค์แรก โดย ดับเบิลยู. ซี. เฮย์ส คิดเห็นว่า มันสมเหตุสมผลที่ชาวอียิปต์อาจแบ่งราชวงศ์ที่เจ็ดและแปดออกจากกัน ณ จุดนี้

หลักฐานจากสมัยราชวงศ์ทอเลมี 
นักบวชชาวอียิปต์นามว่า มาเนโท ได้บันทึกประวัติศาสตร์ของอียิปต์ในช่วงศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาลที่เรียกว่า แอจิปเทียกา (Aegyptiaca)  แต่งานเขียนของเขากลับสูญหายไป และมีเพียงงานเขียนที่เขียนขึ้นในภายหลังของนักเขียนสามคนเท่านั้นที่ได้อ้างอิงมาจากงานเขียนของมาเนโท และน่าเสียดายที่หลักฐานทั้งสามชิ้นนี้กลับนำมาศึกษานั้นได้ยากมาก ตัวอย่างเช่น มักจะเขียนขัดแย้งกันเอง เช่นเดียวกับกรณีของนักประวัติศาสตร์โบราณสองคนนามว่า เซกตัส จูเลียส แอฟริกานัส และยูเซเบียสแห่งซีซาเรีย ซึ่งเป็นที่อ้างอิงงานเขียนแอจิปเทียกาที่บันทึกเกี่ยวกับราชวงศ์ที่เจ็ดและแปด โดยแอฟริกานัสได้บันทึกว่าราชวงศ์ที่เจ็ดประกอบด้วยฟาโรห์ 70 พระองค์ที่ขึ้นมาปกครองในช่วงระยะเวลา 70 วัน ณ เมมฟิส และราชวงศ์ที่แปดประกอบด้วยฟาโรห์จำนวน 27 พระองค์ที่รวมเวลาการครองราชย์เป็นเวลา 146 ปี อย่างไรก็ตามยูเซเบียสได้บันทึกว่าในช่วงราชวงศ์ที่เจ็ดมีฟาโรห์ห้าพระองค์ที่ขึ้นมาปกครองในช่วงระยะเวลามากกว่า 75 วัน และราชวงศ์ที่แปดประกอบด้วยฟาโรห์ห้าพระองค์ที่รวมเวลาปกครองเป็นเวลา 100 ปี ส่วนที่ว่าฟาโรห์ 70 พระองค์ที่ปกครองในช่วงระยะเวลาเจ็ดสิบวัน ถูกพิจารณาว่าเป็นฉบับที่ถูกต้องที่เกี่ยวกับราชวงศ์ที่เจ็ดของมาเนโท แต่ไม่น่าจะใช่บันทึกที่เป็นข้อเท็จจริงของประวัติศาสตร์ แต่ส่วนนี้ถูกตีความว่า ฟาโรห์ในสมัยนี้ปกครองในระยะเวลาที่สั้นอย่างยิ่ง และการใช้จำนวนฟาโรห์ 70 พระองค์นั้นอาจจะเป็นการเล่นสำนวนในข้อเท็จจริงที่ว่านี่คือราชวงศ์ที่เจ็ดของมาเนโท เนื่องจากมาเนโทไม่ได้ให้หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่แท้จริงในช่วงเวลานี้ และไม่ปรากฏหลักฐานทางโบราณคดีที่เกี่ยวข้องราชวงศ์ที่เจ็ด นักไอยคุปต์วิทยาหลายคนจึงโต้เถียงว่าราชวงศ์ที่เจ็ดเป็นราชวงศ์ที่สมมติขึ้นมา ซึ่งเกี่ยวข้องกับราชวงศ์ที่แปด และในปัจจุบันเห็นพ้องต้องกันอย่างกว้างขวางว่า การคาดการณ์ของมาเนโทที่เกี่ยวข้องระยะเวลานั้นเป็นการคาดการณ์ที่เกินความเป็นจริงที่ไปสูงอย่างมาก

หลักฐานชั้นต้นร่วมสมัย 
หลักฐานทางโบราณคดีที่สำคัญของฟาโรห์จากราชวงศ์ที่แปด คือ บันทึกพระราชโองการที่ค้นพบในคอปโตส ซึ่งระบุพระนามของฟาโรห์พระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ หลักฐานเบื้องต้นเพิ่มเติมของฟาโรห์ในช่วงต้นราชวงศ์มาจากสุสานในซัคคารา โดยเฉพาะพีระมิดแห่งกาคาเร ไอบิในซัคคารา นอกจากนั้น ยังมีจารึกของราชวงศ์ที่พบในวาดิ ฮัมมามัตและอียิปต์บน รวมถึงจารึกที่ไม่ใช่ของราชวงศ์จากอียิปต์บนด้วยเช่นกัน

การสิ้นสุดสมัยราชอาณาจักรเก่าและการตกสู่ความโกลาหล 

ตามแบบแผน ราชวงศ์ที่แปดได้ถูกจัดให้เป็นราชวงศ์แรกของสมัยช่วงระหว่างกลางที่หนึ่ง เนื่องจากลักษณะรัชสมัยที่ค่อนข้างสั้นของฟาโรห์ตลอดจนหลักฐานชั้นต้นร่วมสมัยที่กระจัดกระจาย ซึ่งบ่งบอกถึงความเสื่อมโทรมของราชอาณาจักรจนไปนำสู่ความโกลาหล การพิจารณาหลักฐานทางโบราณคดีใหม่เมื่อเร็ว ๆ นี้ได้แสดงให้เห็น ความต่อเนื่องอย่างมากระหว่างราชวงศ์ที่หกและราชวงศ์ที่แปด ดังนั้น ฮราช์ต ปาปาเซียน นักไอยคุปต์วิทยาได้เสนอความเห็นว่า ควรมองว่าราชวงศ์ที่แปดเป็นช่วงสุดท้ายของสมัยราชอาณาจักรเก่าแทนที่จะเป็นราชวงศ์ที่หกแห่งอียิปต์

เนื่องจากมีฟาโรห์ในราชวงศ์ที่แปดทั้งห้าพระองค์ใช้พระนามครองราชย์บัลลังก์ “เนเฟอร์คาเร” ของฟาโรห์เปปิที่ 2 เนเฟอร์คาเร ชี้ให้เห็นว่าฟาโรห์เหล่านั้นอาจจะเป็นสืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์ที่หกแห่งอียิปต์ ซึ่งกำลังพยายามยึดอำนาจบางอย่าง พระราชโองการบางส่วนของฟาโรห์สี่พระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ที่แปดได้ถูกบันทึกไว้ในบันทึกพระราชโองการที่ส่งไปยังเชไมย์ ซึ่งเป็นราชมนตรีในช่วงเวลาดังกล่าว ถึงแม้ว่าจะมีเพียงฟาโรห์กาคาเร ไอบีเท่านั้นที่เกี่ยวข้องกับสิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ได้ แต่ใด ๆ ก็ตาม พีระมิดของพระองค์ถูกพบที่ซักคาราใกล้กับพีระมิดแห่งเปปิที่ 2 และมีบันทึกพีระมิดจารึกอยู่บนผนังเช่นเดียวกันกับพีระมิดในสมัยก่อนหน้า

ไม่ว่าจะปรากฏฟาโรห์กี่พระองค์จริง ๆ ก็ตาม จะเห็นแน่ชัดได้ว่าในช่วงเวลาดังกล่าว อำนาจส่วนกลางของราชอาณาจักรกำลังล่มสลาย ฟาโรห์หลายพระองค์ในราชวงศ์ตั้งอยู่ในเมมฟิสดูเหมือนจะพึ่งพิงอำนาจของบรรดาผู้ปกครองท้องถิ่นในคอปโตส ซึ่งพระองค์ได้พระทานตำแหน่งและเกียรติยศให้ แต่ในที่สุดแล้ว ราชวงศ์ที่แปดก็ถูกโค่นล้มอำนาจ โดยผู้ปกครองที่มีอำนาจที่อยู่ในเฮราคลีโอโพลิส แมกนา

รายพระนามผู้ปกครอง 
เนื่องจากยังขาดหลักฐานที่เกี่ยวข้องราชวงศ์ที่เจ็ดแห่งอียิปต์ ฟาโรห์ทั้งหมดที่บันทึกในบันทึกพระนามกษัตริย์แห่งอไบดอส ซึ่งบันทึกต่อจากพระนามฟาโรห์เมอร์เอนเร เนมติเอมซาฟที่ 2 และบันทึกก่อนหน้าพระนามฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2 ซึ่งเกี่ยวข้องกับราชวงศ์ที่แปดแห่งอียิปต์ ลำดับฟาโรห์ตามเยอร์เกน ฟอน เบ็คเคอราท:

ฮราช์ต ปาปาเซียน นักไอยคุปต์วิทยา เชื่อว่าการตีความใหม่ดังกล่าวนั้นให้น้ำหนักกับงานเขียนของมาเนโทมากเกินไป ตามคำกล่าวที่ว่าราชวงศ์ที่เจ็ดนั้นเป็นเรื่องสมมติขึ้นโดยพื้นฐานแล้วและเป็นอุปมาของความโกลาหล ปาปาเซียนได้เสนอความคิดว่า ฟาโรห์พระองค์แรกสุดของราชวงศ์น่าจะเป็นผู้ขึ้นมาปกครองโดยทันทีจากฟาโรห์เปปิที่ 2 และควรจะมาจากราชวงศ์ที่หกแห่งอียิปต์ ในขณะที่ผู้ที่ขึ้นมาปกครองต่อจากนั้นจะเป็นราชวงศ์ที่เจ็ดที่มีรัชสมัยที่สั้น จากนั้นราชวงศ์ที่แปดจะเริ่มต้นด้วยฟาโรห์กาคาเร ไอบิที่มีหลักฐานรับรองอย่างดี:

นอกจากนี้ การระบุตัวตน ตำแหน่งตามลำดับเวลา และระยะเวลาแห่งการครองราชย์ของผู้ปกครองต่อไปนี้มีความคลุมเครืออย่างมากคือ วัดจ์คาเร, คูอิเกอร์, คูอิ และไอย์ทเจนู

อ้างอิง 

 
08
ก่อตั้งในศตวรรษที่ 22 ก่อนคริสตกาล
สิ้นสุดในศตวรรษที่ 22 ก่อนคริสตกาล