ฟิตนะฮ์ครั้งที่หนึ่ง

ฟิตนะฮ์ครั้งที่หนึ่ง เป็นสงครามกลางเมืองครั้งแรกของประชาชาติมุสลิม นำไปสู่การล้มล้างรัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดูนและการก่อตั้งรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์ ฟิตนะฮ์ครั้งนี้ประกอบด้วยการรบหลัก 3 ครั้งระหว่างอะลี อิบน์ อะบี ฏอลิบ เคาะลีฟะฮ์รอชิดูนคนที่ 4 กับฝ่ายต่อต้าน

ที่มาของฟิตนะฮ์ครั้งที่หนึ่งเริ่มจากการลอบสังหารอุมัร เคาะลีฟะฮ์รอชิดูนคนที่ 2 ในปี ค.ศ. 644 ก่อนเสียชีวิตอุมัรตั้งสภาที่ปรึกษาซึ่งเลือกอุษมานเป็นเคาะลีฟะฮ์คนต่อไป ฝ่ายตรงข้ามวิจารณ์การปกครองช่วงท้ายของอุษมานว่ามีความเป็นคติเห็นแก่ญาติและสังหารอุษมานในปี ค.ศ. 656 ต่อมาอะลีได้รับเลือกเป็นเคาะลีฟะฮ์คนที่ 4 แต่ถูกอาอิชะฮ์ ฏ็อลฮะฮ์และสุบัยรต่อต้านและเรียกร้องให้มีการเลือกตั้งเคาะลีฟะฮ์ใหม่ ทั้งสองฝ่ายรบกันในสงครามอูฐในเดือนธันวาคม ค.ศ. 656 ซึ่งอะลีได้รับชัยชนะ หลังจากนั้นมุอาวิยะฮ์ ผู้ว่าการซีเรียประกาศสงครามกับอะลีด้วยต้องการล้างแค้นให้อุษมาน กองทัพของอะลีกับมุอาวิยะฮ์รบกันในยุทธการที่ศิฟฟีนในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 657 แต่เอาชนะกันไม่ได้และตัดสินด้วยอนุญาโตตุลาการ

อนุญาโตตุลาการนี้ถูกปฏิเสธจากเคาะวาริจญ์ กลุ่มคนซึ่งเดิมสนับสนุนอะลี เคาะวาริจญ์ประกาศให้อะลี มุอาวิยะฮ์และผู้สนับสนุนเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา และการหลั่งเลือดผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นเป็นสิ่งกระทำได้ หลังเคาะวาริจญ์ก่อความรุนแรงมากขึ้น กองทัพอะลีเอาชนะเคาะวาริจญ์ในยุทธการที่นะฮ์เราะวานในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 658 จากนั้นไม่นานมุอาวิยะฮ์ยึดครองอียิปต์ด้วยความช่วยเหลือจากอัมร์ อิบน์ อัล-อัส ผู้ว่าการอียิปต์

ในปี ค.ศ. 661 อะลีถูกลอบสังหารโดยอับดุรเราะฮ์มาน อิบน์ มุลญัม เคาะวาริจญ์ผู้ต้องการล้างแค้นความพ่ายแพ้ที่นะฮ์เราะวาน ฮะซัน อิบน์ อะลี บุตรคนโตของอะลีดำรงตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์แต่ไม่ได้รับการยอมรับจากมุอาวิยะฮ์ หลังจากนั้นสถานการณ์หลายอย่างบีบบังคับให้ฮะซันต้องยอมเจรจากับมุอาวิยะฮ์จนเกิดเป็นสนธิสัญญาฮะซัน-มุอาวิยะฮ์ เป็นอันสิ้นสุดฟิตนะฮ์ครั้งที่หนึ่ง ในสนธิสัญญานี้ฮะซันยอมสละตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ให้มุอาวิยะฮ์ แลกกับการประกันความปลอดภัยแก่มุสลิมและคืนตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ให้ทายาทของฮะซันหลังมุอะวิยะฮ์เสียชีวิต มุอะวิยะฮ์เข้าพิธีแต่งตั้งเป็นเคาะลีฟะฮ์ที่เมืองเยรูซาเลมในปี ค.ศ. 661 เป็นการสิ้นสุดของรัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดูน และจุดเริ่มต้นของรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

ประวัติศาสตร์ศาสนาอิสลาม