ฮะฟีซอลลาห์ อะมีน

ฮะฟีซอลลาห์ อะมีน (; ภาษาปาทานและ; 1 สิงหาคม ค.ศ. 1929 – 27 ธันวาคม ค.ศ. 1979) เป็นประธานาธิบดีของอัฟกานิสถานระหว่างเดือนกันยายน – เดือนธันวาคม พ.ศ. 2522 เป็นผู้มีบทบาทในการปกครองแบบสาธารณรัฐในอัฟกานิสถาน เขาถูกโค่นลงจากอำนาจโดยกลุ่มที่รัสเซียสนับสนุนเพื่อยึดครองอัฟกานิสถาน

อะมีนเกิดเมื่อ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2472 สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโทจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบียในสหรัฐ และกลับมาอัฟกานิสถานช่วงคริสต์ทศวรรษ 1960 เขาได้เข้าเป็นสมาชิกพรรคประชาธิปไตยประชาชนอัฟกานิสถานและมีความโน้มเอียงไปทางฝ่ายคัลก์ซึ่งเป็นกลุ่มแยกฝ่ายซ้ายภายในพรรค เขาได้รับเลือกให้เป็นสมาชิกรัฐสภาใน พ.ศ. 2512 ต่อมาเมื่อโมฮัมเหม็ด ดาวูด ข่านก่อรัฐประหารใน พ.ศ. 2516 และจัดตั้งรัฐบาลสาธารณรัฐแต่ดาวูดก็ถูกล้มล้างอำนาจไปเมื่อ พ.ศ. 2521 ในขณะนั้นอะมีนมีหน้าที่เป็นผู้คัดเลือกและรวบรวมผู้มีความเห็นเข้าข้างพรรคของเขาจากกองทหาร และอยู่เบื้องหลังการปฏิวัติ พ.ศ. 2521 หลังจากนั้นได้จัดตั้งสาธารณรัฐประชาธิปไตยอัฟกานิสถานโดยมีพรรคการเมืองเพียงพรรคเดียว หัวหน้าฝ่ายคัลก์คือนูร์ มูฮัมหมัด ตะรากีได้เป็นประธานาธิบดีและนายกรัฐมนตรี รัสเซียเข้ามาสนับสนุนรัฐบาลใหม่อย่างรวดเร็วและมีการลงนามในสนธิสัญญา พ.ศ. 2521

รัฐบาลใหม่ที่เป็นฝ่ายซ้ายไม่ได้รับความนิยมจากชาวอัฟกานิสถานที่เป็นมุสลิมจึงเกิดการต่อต้านและมีการต่อสู้อย่างรุนแรงตามแนวชายแดนปากีสถาน รัสเซียได้ส่งอาวุธและที่ปรึกษาทางทหารมาช่วยในระยะแรก การสู้รบยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและรุนแรงจนถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2522 เกิดรัฐประหารโค่นล้มรัฐบาลของตะรากี อะมีนขึ้นเป็นประธานาธิบดีแทน อะมีนพยายามขอความช่วยเหลือจากสหรัฐ แต่ก็ไม่สามารถยุติการสู้รบภายในประเทศได้ ในที่สุดรัสเซียเข้ามาแทรกแซง โดยส่งกองทหารเข้ายึดครองอัฟกานิสถาน อะมีนจึงถูกโค่นลงจากอำนาจและถูกประหารชีวิตเมื่อ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2522

อ้างอิง 
 สาคร ช่วยประสิทธิ์. ฮะฟีซอลลาห์ อะมีน ใน สารานุกรมประวัติศาสตร์สากลสมัยใหม่: เอเชีย เล่ม 1 อักษร A-B ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กทม.ราชบัณฑิตยสถาน. 2539. หน้า 129 – 131

แหล่งข้อมูลอื่น 
 

ชาวอัฟกานิสถาน
นักลัทธิคอมมิวนิสต์
บุคคลที่ถูกลอบสังหาร
ประธานาธิบดีอัฟกานิสถาน
นายกรัฐมนตรีอัฟกานิสถาน
เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์
ชาวปาทาน
นักการเมืองอัฟกานิสถานที่ถูกลอบสังหาร
ผู้นำที่ได้อำนาจจากรัฐประหาร