สังฆาทิเสส

สังฆาทิเสสคือประเภทของโทษที่เกิดจากการล่วงละเมิดสิกขาบทประเภท ครุกาบัติที่เรียกว่า อาบัติสังฆาทิเสส จัดเป็นอาบัติโทษรุนแรงรองจากปาราชิก มีทั้งหมด 13 ประการดังนี้

 ทำน้ำอสุจิเคลื่อน ยกเว้นฝันเปียก
 แตะต้องสัมผัสกายสตรีด้วยความกำหนัด
 พูดเกี้ยวพาราสีสตรีด้วยวาจาอันชั่วหยาบ
 พูดจาให้สตรีบำเรอกามให้
 ทำตัวเป็นพ่อสื่อ
 สร้างกุฏิด้วยการขอ
 มีเจ้าภาพสร้างกุฏิให้แต่ไม่ให้สงฆ์แสดงที่ก่อน
 ใส่ความว่าปาราชิกโดยไม่มีมูล
 แกล้งสมมติแล้วใส่ความว่าปาราชิกโดยไม่มีมูล
 ทำสงฆ์แตกแยก(สังฆเภท)
 เข้าข้างภิกษุที่ทำสงฆ์แตกแยก
 ภิกษุทำตนเป็นคนหัวดื้อ
 ประทุษร้ายตระกูล(ประจบคฤหัสถ์)

คำว่าสังฆาทิเสสแปลว่าอาบัติที่ต้องอาศัยสงฆ์ในกรรมเบื้องต้นและกรรมที่เหลือ กล่าวคือเมื่อภิกษุต้องอาบัติดังกล่าวแล้ว ต้องแจ้งแก่สงฆ์ 4 รูปเพื่อขอประพฤติวัตรที่ชื่อมานัต เมื่อสงฆ์อนุญาตแล้วจึงประพฤติวัตรดังกล่าวเป็นเวลา 6 คืน เมื่อพ้นแล้วจึงขอให้สงฆ์ 20 รูปทำสังฆกรรมสวดอัพภานให้ เมื่อพระสงฆ์สวดอัพภานเสร็จสิ้น ถือว่าภิกษุรูปนั้นพ้นจากอาบัติข้อนี้

ในกรณีที่ภิกษุต้องอาบัติข้อนี้แล้วปกปิดไว้ เมื่อมาแจ้งแก่หมู่สงฆ์แล้ว ต้องอยู่ปริวาสกรรมเท่ากับจำนวนวันที่ปกปิดไว้ก่อน เช่น ภิกษุต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วปกปิดไว้หนึ่งเดือน เมื่อแจ้งแก่สงฆ์แล้วต้องอยู่ปริวาสหนึ่งเดือน แล้วจึงขอประพฤติวัตรมานัตต่อไป

อ้างอิง 

 เตรสกัณฑ์ มหาวิภังค์(ปฐมภาค) พระวินัยปิฎกเล่มที่ 1

พระวินัยบัญญัติ
คำศัพท์ศาสนาพุทธ