อำเภอศรีสวัสดิ์

ศรีสวัสดิ์ เป็นอำเภอในจังหวัดกาญจนบุรี เป็นที่ตั้งของเขื่อนศรีนครินทร์ และเป็นที่ตั้งของที่ทำการอุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง คือ อุทยานแห่งชาติเอราวัณ อุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ อุทยานแห่งชาติเฉลิมรัตนโกสินทร์

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอศรีสวัสดิ์มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบ้านไร่ (จังหวัดอุทัยธานี)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอด่านช้าง (จังหวัดสุพรรณบุรี) อำเภอหนองปรือ และอำเภอบ่อพลอย 
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองกาญจนบุรี
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอไทรโยคและอำเภอทองผาภูมิ

ประวัติ 
อำเภอศรีสวัสดิ์ มีประวัติการตั้งหมู่บ้านมาช้านานกว่า 200 ปีเศษ ในท้องที่อำเภอศรีสวัสดิ์ มีเมืองอยู่ 2 เมือง มีฐานะเป็นเมืองหน้าด่าน คือ เมืองศรีสวัสดิ์ กับเมืองท่ากระดาน เมืองทั้งสองขึ้นตรงต่อเจ้าเมืองกาญจนบุรี ในสมัยสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกซึ่งตรงกับสมัยพระเจ้าประดุง พม่าได้ยกกองทัพมารุกรานไทย โดยยกกองทัพมาตีหัวเมืองฝ่ายเหนือและฝ่ายใต้พร้อมกัน ตีเรื่อยมาจนถึงเมืองศรีสวัสดิ์ และเมืองท่ากระดานทำลายบ้านเรือนราษฎรและวัดเสียหายมาก ราษฎรหลบหนีและถูกจับกุมเป็นเชลย พม่ายกทัพต่อไปจนถึงเมืองลาดหญ้า (เมืองกาญจนบุรีเก่า) และได้ปะทะกับกองทัพไทยจึงได้ถอยทัพกลับไป ตั้งแต่นั้นมาเมืองศรีสวัสดิ์และเมืองท่ากระดานก็ทรุดโทรมลง

ในปี พ.ศ. 2438 ทางราชการได้จัดการปกครองใหม่ โดยที่เมืองทั้ง 2 มีประชากรน้อยจึงยุบเมืองศรีสวัสดิ์และเมืองท่ากระดาน รวมเป็นกิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ขึ้นตรงต่อเจ้าเมืองกาญจนบุรี ต่อมามีพลเมืองจากถิ่นฐานใกล้เคียงอพยพเข้ามาทำมาหากินมากขึ้น จึงได้ยกฐานะเป็นอำเภอศรีสวัสดิ์ ในปี พ.ศ. 2444 และในปี พ.ศ. 2449 ได้ยุบมาเป็นกิ่งอำเภอโดยขึ้นต่ออำเภอสังขละบุรี และปี พ.ศ. 2467 ได้โอนมาขึ้นกับอำเภอเมืองกาญจนบุรีจนกระทั่งปี พ.ศ. 2508 ก็ได้ยกฐานะเป็นอำเภอศรีสวัสดิ์

 วันที่ 31 มีนาคม 2449 ยุบอำเภอศรีสวัสดิ์ ลงเป็น กิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ วันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2450 และให้ขึ้นกับอำเภอสังขละบุรี
วันที่ 7 กันยายน 2467 โอนพื้นที่กิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ อำเภอสังขละบุรี ไปขึ้นกับอำเภอเมืองกาญจนบุรี
วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนชื่อตำบลสองคลอง เป็น ตำบลท่ากระดาน
 วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลศรีสวัสดิ์ ในท้องที่หมู่ 3 บ้านด่านแม่แฉลบ ตำบลด่านแม่แฉลบ
 วันที่ 27 กรกฎาคม 2508 ยกฐานะกิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ อำเภอเมืองกาญจนบุรี เป็น อำเภอศรีสวัสดิ์
 วันที่ 21 สิงหาคม 2522 จัดตั้งสุขาภิบาลเอราวัณ ในท้องที่หมู่ 4 บ้านแก่งแคบ ตำบลท่ากระดาน และยุบสุขาภิบาลศรีสวัสดิ์ อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี เนื่องจากการสร้างเขื่อนศรีนครินทร์ทำให้เป็นพื้นที่น้ำท่วม ประชาชนย้ายออกและไม่มีประชาชนอยู่ในเขตสุขาภิบาล
 วันที่ 29 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลแม่กระบุง แยกออกจากตำบลหนองเป็ด และตำบลท่ากระดาน
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลเอราวัณ เป็น เทศบาลตำบลเอราวัณ ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 6 กันยายน 2556 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลเขาโจด เป็น เทศบาลตำบลเขาโจด

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอศรีสวัสดิ์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 6 ตำบล 33 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอศรีสวัสดิ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลเอราวัณ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ากระดาน (เฉพาะบางส่วนของพื้นที่หมู่ 4)
 เทศบาลตำบลเขาโจด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาโจดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่ากระดาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ากระดาน (นอกเขตเทศบาลตำบลเอราวัณ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาสวน  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาสวนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลด่านแม่แฉลบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลด่านแม่แฉลบทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเป็ด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเป็ดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่กระบุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่กระบุงทั้งตำบล

อ้างอิง 

 
ศรี