3

3 (สาม) เป็นจำนวน ตัวเลข และเป็นชื่อของสัญลักษณ์ภาพ เป็นจำนวนธรรมชาติที่อยู่ถัดจาก 2 (สอง) และอยู่ก่อนหน้า 4 (สี่)

คำเติมนำหน้า 
 ภาษากรีก - tri-
 ภาษาละติน - tre- ter-
 ภาษาไทยโบราณ - สาม-
 ภาษาไทยปัจจุบัน - ตรี-

สามเป็นตัวเลขที่มีชื่อเรียกคล้าย ๆ กันในหลาย ๆ ภาษา
เช่น สาม ซาน ทรี ตรี ไตร

ความหมาย 
 3 เป็นหมายเลขทางหลวงแผ่นดินของ ถนนสุขุมวิท
 ซอยที่ 3 ของถนนสุขุมวิท มีอีกชื่อว่า ซอยนานาเหนือ
 3 เป็นเลขอะตอม ของ ลิเทียม

ชื่อเรียก

สาม 
พระนามของกษัตริย์ เจ้าฟ้า หรือโอรสองค์ที่สาม
 เจ้าสาม -- พระโอรสองค์ที่สามใน พระเจ้าอู่ทอง (เพชรบุรี) และเป็นกษัตริย์ที่ปรากฏนามองค์สุดท้ายที่ปกครองอาณาจักรเพชรบุรี
 เจ้าสามพระยา -- พระโอรสองค์ที่สามใน สมเด็จพระนครินทราธิราช
 พญาสามฝั่งแกน -- พระโอรสองค์ที่สองใน พญาแสนเมืองมา
 ท้าวสาม -- พระโอรสองค์ที่สามใน พญาสามฝั่งแกน
 ท้าวสามจูสง -- ตามพงศาวดารล้านช้าง เป็นพระโอรสองค์ที่สามของขุนบรม เป็นผู้สร้างเมืองแถวช่องบัว

ชื่อเหตุการณ์
 สามก๊ก -- สงครามระหว่างจ๊กก๊ก ง่อก๊ก และวุยก๊ก
 สงครามสามนคร -- สงครามระหว่างหริภุญชัย ละโว้ และนครศรีธรรมราช

ชื่ออื่น ๆ 
 สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3
 มาสด้า 3

ไตร หรือ ตรัย 
 พระรัตนตรัย
 ไตรสิกขา
 ไตรลักษณ์
 ไตรเพท หรือ ไตรเวท - พระเวท 3 อย่าง เป็นคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์สูงสุดของศาสนาพราหมณ์ยุคแรก
 ไตรยางศ์ - การแบ่งตัวอักษรไทยออกเป็น 3 หมู่
 ไตรกีฬา - การแข่งขันกีฬา 3 ประเภท ได้แก่ ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน และวิ่ง
 ไตรภูมิพระร่วง - วรรณคดีสมัยสุโขทัย

ตริ หรือ ตรี 
 ตรีเพชร ชื่อย่านและถนนในกรุงเทพมหานคร
 ตรีศูล
 ตริภังค์
 ตรีเศียร (น้องชายของทศกัณฐ์)
 ตรียัมปวาย และ ตรีปวาย
 ลำดับที่สาม
 สิบตรี / ร้อยตรี / พันตรี / พลตรี -- ยศทางการทหาร และตำรวจ
 ปริญญาตรี -- ระดับการศึกษาขั้นต้นของระดับอุดมศึกษา

วิวัฒนาการ

ในทางคณิตศาสตร์ 
สามเป็นค่าประมาณของ π (ใกล้เคียง 3.14159) เมื่อคาดเดาหรือกะอย่างเร็วในเชิงวิศวกรรม เป็นจริงในกรณีเดียวกันถ้าผู้ใดต้องการประมาณค่า e คร่าว ๆ ซึ่งค่าประมาณที่แท้จริงเท่ากับ 2.71828

สามเป็นจำนวนเฉพาะที่เป็นจำนวนคี่จำนวนแรก และเป็นจำนวนเฉพาะที่น้อยที่สุดเป็นอันดับสอง สามเป็นจำนวนเฉพาะแฟร์มา (22n + 1) และจำนวนเฉพาะแมร์แซน (2n − 1) จำนวนแรก

จำนวนแรกตามคำกล่าวของลัทธิพีทาโกรัส (Pythagoreanism) และเป็นจำนวนแรกที่เป็นเพศผู้

จำนวนแรกตามคำกล่าวของโพรคลัสที่ว่า  n2  มากกว่า 2n 

สาม เป็นจำนวนฟิโบนักชีลำดับที่สี่ แต่ในลำดับ Perrin 3 เป็นทั้งจำนวน Perrin ลำดับที่ศูนย์และที่สาม

3 เป็นจำนวนของด้าน (ที่ไม่ตัดกัน) ของรูปหลายเหลี่ยมที่น้อยที่สุด 

เกาส์พิสูจน์ว่า จำนวนเต็มทุกจำนวนเป็นผลบวกของจำนวนสามเหลี่ยมไม่เกินสามตัว

จำนวนใด ๆ ที่ไม่ได้อยู่ในรูป 4n (8m+7)  เป็นผลบวกของกำลังสอง 3 จำนวน

3 เป็นจำนวนมิติที่มนุษย์สามารถรับรู้ได้

ตารางการคำนวณพื้นฐาน

ในทางวิทยาศาสตร์ 
 เลขโรมัน III หมายถึงดาวยักษ์ในการจัดประเภทดาวฤกษ์ของเยอร์เกส
 สามเป็นเลขอะตอมของธาตุลิเทียม
 มนุษย์รับรู้ว่าจักรวาลเป็นปริภูมิสามมิติ แต่บางทฤษฎี เช่น ทฤษฎีสตริง แนะว่ามีมากกว่านั้นที่มนุษย์ยังไม่พบ

ความเชื่อ 
 3 ในความเชื่อของชาวจีนและชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าเป็นเลขมงคล เพราะการมีเลข 3 นำหน้าตัวเลขใด ๆ จะหมายถึงโชคดีสามครั้ง โดยเป็นความเชื่อที่มีพื้นฐานมาจากพิธีกรรมในพุทธศาสนาที่เข้ามาเผยแผ่ในยุคราชวงศ์ฮั่น (206 ปีก่อนคริสต์ศักราช–ค.ศ. 220)  เช่น การกราบไหว้พระพุทธรูป 3 ครั้ง หรือการเวียนเทียนรอบอุโบสถ 3 ครั้ง

ดูเพิ่ม 
 กำลังสาม

อ้างอิงและเชิงอรรถ 

 
จำนวนเต็ม