วิจารณ์ พานิช

ศาสตราจารย์ นายแพทย์ วิจารณ์ พานิช (27 พฤศจิกายน 2485 -) ผู้ก่อตั้งและอดีตประธานสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย และก่อตั้งสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม ปัจจุบันทำหน้าที่นายกสภาสถาบันอาศรมศิลป์ และนายกสภาสถาบันพระบรมราชชนก

วิจารณ์ พานิช เป็นผู้มีบทบาทสำคัญของประเทศในการสร้างและพัฒนาระบบบริหารจัดการงานวิจัย และการจัดการความรู้

ประวัติ 
วิจารณ์ พานิช เป็นหลานชายของพระธรรมโกศาจารย์ (เงื่อม อินฺทปญฺโญ) บุคคลสำคัญของโลกที่เรารู้จักกันในนามท่านพุทธทาสภิกขุ (นามเดิม เงื่อม พานิช) สมรสกับ ศ.พญ.อมรา (เศวตวรรณ) พานิช มีบุตรธิดา 4 คน

การศึกษา 
จบแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (หรือคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ในปัจจุบัน) เมื่อปี พ.ศ. 2505-2509 วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขามนุษยพันธุศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยมิชิแกน ประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อปี พ.ศ. 2510-2511 และวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่น ๓๕๕

ประวัติการทำงาน

ตำแหน่งปัจจุบัน 
 ประธานกรรมการ มูลนิธิหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ
นายกสภาสถาบันอาศรมศิลป์ 
 กรรมการสภามหาวิทยาลัยผู้ทรงคุณวุฒิของ  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  
 กรรมการสภามหาวิทยาลัยผู้ทรงคุณวุฒิของ  มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
 กรรมการบริหาร มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ
 ที่ปรึกษา มูลนิธิพูนพลัง
 กรรมการมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
 ประธานกรรมการ มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์
 รองประธานกรรมการ มูลนิธิสยามกัมมาจล
 กรรมการ มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์
 ประธานคณะกรรมการรางวัลนานาชาติ  มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์
 ประธานคณะกรรมการอำนวยการ โครงการเยาวชน  มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์
 ประธานคณะกรรมการจัดการประชุม การประชุมวิชาการรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์
 ประธานกรรมการมูลนิธิเพื่อการพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ 
 ประธานกรรมการมูลนิธิเพื่อการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ 
 ประธานมูลนิธิการศึกษาบุคลากรสุขภาพแห่งชาติ 
 กรรมการบริหารสถาบันคลังสมองของชาติ 
 กรรมการนโยบาย โครงการพัฒนางานประจำสู่งานวิจัย คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
 ที่ปรึกษา โครงการบริหารศูนย์วิจัยเป็นเลิศ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล 
 ประธานกรรมการตัดสินรางวัลครูดีเด่น รางวัลครูเจ้าฟ้ากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์  โครงการพระเมตตาสมเด็จย่า
 ที่ปรึกษา คณะกรรมการบริหารกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) 
 ประธานคณะอนุกรรมการโครงการโรงเรียนพัฒนาตนเอง กสศ.   
 ประธานคณะอนุกรรมการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. 
 ประธานคณะกรรมการนโยบายติดตามและประเมินผล มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 
 กรรมการ ในคณะกรรมการนโยบายและยุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 
 กรรมการ ในคณะกรรมการอำนวยการประจำสำนักพัฒนาคุณภาพการศึกษา  มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 
 กรรมการ มูลนิธิโรงเรียนรุ่งอรุณ

ตำแหน่งในอดีต
 นายกสภาสถาบันพระบรมราชชนก
 นายกสภามหาวิทยาลัยมหิดล
 เคยเป็นอาจารย์ และเลขานุการบัณฑิตวิทยาลัย  มหาวิทยาลัยมหิดล  
 เคยเป็นอาจารย์ คณะแพทยศาสตร์  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และดำรงตำแหน่งทางบริหาร อาทิ หัวหน้าภาควิชาพยาธิวิทยา  คณะแพทยศาสตร์  คณบดีคณะแพทยศาสตร์ รองอธิการบดี รองอธิการบดีฝ่ายบริหาร และรองอธิการบดีฝ่ายวางแผนและพัฒนา ของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 
 อดีตรักษาการอธิการบดีมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
 อดีตผู้อำนวยการคนแรก ของ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) และดำรงตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการอยู่ 2 สมัย
 ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม (สคส.) 
 ที่ปรึกษาพิเศษ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
 กรรมการข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา (ก.พ.อ.)
 ประธานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
 กรรมการสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
 กรรมการนโยบาย สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข
 Member of WHO Expert Advisory Panel on Human Genetics 
 เคยดำรงตำแหน่งกรรมการสภามหาวิทยาลัยผู้ทรงคุณวุฒิของมหาวิทยาลัยต่างๆ อาทิ มหาวิทยาลัยศิลปากร มหาวิทยาลัยทักษิณ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี   สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ สภาสถาบันราชภัฏ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ  มหาวิทยาลัยขอนแก่น  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
 เคยดำรงตำแหน่งกรรมการสถาบันวิจัยต่างๆ อาทิ สถาบันวิจัยสาธารณสุขไทย คณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ สาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์  สถาบันวิจัยโลหะและวัสดุ   สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์การแพทย์  และวิทยาลัยการสาธารณสุข จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สถาบันวิจัยและพัฒนา  มหาวิทยาลัยขอนแก่น คณะกรรมการระบาดวิทยาแห่งชาติ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร 	ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ   ศูนย์เทคโนโลยีอิเลิกทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ
 กรรมการธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน)

เกียรติคุณและรางวัล 
 ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (วท.ด.) สาขาอณูพันธุศาสตร์และพันธูวิศวกรรมศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยมหิดล
 ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (กศ.ด.) สาขาบริหารการศึกษา จากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม
 ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (พ.ศ. 2545)
 ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (สาขาการจัดการสารสนเทศ) จากมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ (พ.ศ. 2555) 
ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (วิทยาการเรียนรู้และนวัตกรรมการศึกษา) จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ปีการศึกษา ๒๕๖๐)
 รางวัลปาฐกถา สุด แสงวิเชียร ประจำปี พ.ศ. 2544 จากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
 เกียรติบัตรเชิดชูพยาธิแพทย์อาวุโส ประจำปี พ.ศ. 2545 จากราชวิทยาลัยพยาธิแพทย์
 รางวัลมหิดลทยากร ประจำปี พ.ศ. 2545 จากสมาคมศิษย์เก่า มหาวิทยาลัยมหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์
 คุรุสภาประกาศเกียรติคุณยกย่องเป็นผู้มีคุณูปการต่อการศึกษาของชาติ ประจำปี ๒๕๕๙
 สำนักงานเลขาธิการคุรุสภาประกาศยกย่องเป็นผู้มีคุณูปการต่อสำนักงานเลขาธิการคุรุสภา ประจำปี ๒๕๖๖

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

ผลงานหนังสือ 
 วิจารณ์ พานิช และสรรใจ แสงวิเชียร. มนุษยพันธุศาสตร์ (2518 และ 2524) โครงการตำรา-ศิริราช
 วิจารณ์ พานิช และคณะ. พันธุศาสตร์ : วิทยาการก้าวหน้า (2525)โรงพิมพ์เรือนแก้วการพิมพ์
 วิจารณ์ พานิช. การบริหารงานวิจัย : แนวคิดจากประสบการณ์ (2539, 2540, 2546)สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
 วิจารณ์ พานิช. อนาคตของพันธุศาสตร์ในประเทศไทย ปาฐกถาสุด แสงวิเชียร พ.ศ. ๒๕๔๔(2544)คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
 วิจารณ์ พานิช. การประกันคุณภาพการศึกษากับการเป็นองค์กรเคออร์ดิค. ในหนังสือ "รวมบทความการบรรยายพิเศษในรอบ ๑ ปี" หน้า ๑๗๘ - ๒๒๒(2544) สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน)   
 วิจารณ์ พานิช. การสร้างศาสตร์ SBM บนแผ่นดินแม่ (2545) สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ 
 วิจารณ์ พานิช. เส้นทางสร้างสรรค์ สกว.  ประสบการณ์ลองถูกลองผิดในการบริหารองค์กรอิสระ (2545) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
 วิจารณ์ พานิช. การจัดการเครือข่ายวิชาการ (2546). กรมอนามัย  กระทรวงสาธารณสุข 
 วิจารณ์ พานิช. การจัดการความรู้คึออะไร  ไม่ทำ-ไม่รู้. ในหนังสือ "การจัดการความรู้ เพื่อคุณภาพที่สมดุล" หน้า 16 - 37(2547) สถาบันพัฒนาและรับรองคุณภาพโรงพยาบาล 
 วิจารณ์ พานิช. การจัดการความรู้ ฉบับนักปฏิบัติ (2548) สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม   ได้รับการจัดทำเป็นหนังสือเสียงสำหรับผู้พิการทางสายตา โดยศูนย์เทคโนโลยีทางการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ (2554)  และจัดทำเป็นหนังสือประกอบการสอน สาขาวิชาวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (2554)
 วิจารณ์ พานิช. KM วันละคำ : จากนักปฏิบัติ KM สู่นักปฏิบัติ KM  เรียงร้อยถ้อยคำ "การจัดการความรู้" ที่ลึกกว่าถ้อยคำ (2549) สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม
 วิจารณ์ พานิช. ผู้บริหาร องค์กรอัจฉริยะ ฉบับนักปฏิบัติ (2550) สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม
 วิจารณ์ พานิช. สภามหาวิทยาลัย ของ มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ (2551)
 วิจารณ์ พานิช. กลไกกำกับดูแลสถาบันอุดมศึกษา (2551) สถาบันคลังสมองของชาติ
 วิจารณ์ พานิช. เคออร์ดิค อลหม่าน สู่ ...ระเบียบ (2552) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
 วิจารณ์ พานิช. แนวทางการทำงานของสมาชิกสภามหาวิทยาลัยในสหราชอาณาจักร (2552) จัดพิมพ์โดยสถาบันคลังสมองของชาติ
 วิจารณ์ พานิช. การศึกษาไทย ๒๕๕๒ - ๒๕๕๓ สู่เส้นทางแห่งอาจาริยบูชา "ครูเพื่อศิษย์" (ธันวาคม 2552) จัดพิมพ์โดยสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม (สคส.)
 วิจารณ์ พานิช. ครูเพื่อศิษย์ เติมหัวใจให้การศึกษา (พฤศจิกายน 2553) จัดพิมพ์โดยศูนย์จิตตปัญญาศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล
 วิจารณ์ พานิช. เปลี่ยนกระบวนทัศน์ของอุดมศึกษาไทย (ธันวาคม 2553) จัดพิมพ์โดยสถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
 วิจารณ์ พานิช. วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ ในศตวรรษที่ ๒๑ (มกราคม ๒๕๕๕) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์
 วิจารณ์ พานิช. ส่งความสุข สู่คุณภาพการศึกษา (พฤศจิกายน ๒๕๕๕) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสถาบันจัดการความรู้เพื่อสังคม
วิจารณ์ พานิช. ครูเพื่อศิษย์ สร้างห้องเรียนกลับทาง (๒๕๕๖) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล 
 วิจารณ์ พานิช. สนุกกับการเรียนในศตวรรษที่ ๒๑ (๒๕๕๖) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสด-ศรีสฤษดิ์วงศ์
 วิจารณ์ พานิช. การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร (ตุลาคม ๒๕๕๖) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล
 วิจารณ์ พานิช. การสร้างการเรียนรู้ สู่ศตวรรษที่ ๒๑ (ตุลาคม ๒๕๕๖) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล 
 วิจารณ์ พานิช. สอนนอกกรอบ ยุทธวิธีจับใจศิษย์ (ธันวาคม ๒๕๕๖) จัดพิมพ์โดยสำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และคุณภาพเยาวชน (สสค.) 
 วิจารณ์ พานิช. สอนเด็กให้เป็นคนดี (ตุลาคม ๒๕๕๗ และ ธันวาคม ๒๕๕๗) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล
 วิจารณ์ พานิช. การประเมินเพื่อมอบอำนาจการเรียนรู้ (มิถุนายน ๒๕๕๗) จัดพิมพ์โดยโดยบริษัท สานอักษร จำกัด
 วิมลศรี ศุษิลวรณ์ ผู้เรียบเรียง. แกะรอยความคิด พินิจความเรียง ของศาสตราจารย์ นายแพทย์วิจารณ์ พานิช (ธันวาคม ๒๕๕๗) จัดพิมพ์โดย มูลนิธิโรงเรียนรุ่งอรุณ
วิจารณ์ พานิช. เรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลง Transformative Learning (พฤศจิกายน ๒๕๕๘) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล
วิจารณ์ พานิช. สอนอย่างมือชั้นครู (มกราคม ๒๕๕๙) จัดพิมพ์โดยโครงการผู้นำแห่งอนาคต คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
วิจารณ์ พานิช. ขอบฟ้าใหม่ในการจัดการความรู้ (กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม ร่วมกับมูลนิธิสยามกัมมาจล
วิจารณ์ พานิช. บันเทิงชีวิตครูสู่ชุมชนการเรียนรู้ (กันยายน ๒๕๕๙) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล 
วิจารณ์ พานิช. เลี้ยงลูกยิ่งใหญ่ (ธันวาคม ๒๕๕๙) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล 
วิจารณ์ พานิช และ วิมลศรี ศุษิลวรณ์. ศาสตร์และศิลป์ของการสอน (พฤศจิกายน ๒๕๖๐) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจลและโรงเรียนเพลินพัฒนา 
วิจารณ์ พานิข. มหาวิทยาลัยหุ้นส่วนสังคมที่สหราชอาณาจักร (มีนาคม ๒๕๖๑) จัดพิมพ์โดยสถาบันคลังสมองของชาติ   
วิจารณ์ พานิช และ วิมลศรี ศุษิลวรณ์. ปรับปรุงการสอนเล็กน้อย ได้ผลยิ่งใหญ่ (พฤศจิกายน ๒๕๖๑) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล ร่วมกับกองทุนจิตตปัญญาเพื่อครูเพลินพัฒนา
วิจารณ์ พานิช. พลังแห่งวัยเยาว์ (พฤศจิกายน ๒๕๖๑) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล และมูลนิธิโรงเรียนรุ่งอรุณ
วิจารณ์ พานิช. วิจัยชั้นเรียน เปลี่ยนครู (เมษายน ๒๕๖๒) จัดพิมพ์โดยมลนิธิสยามกัมมาจล 
วิจารณ์ พานิช. มหาวิทยาลัยแห่งอนาคต (มิถุนายน ๒๕๖๒) จัดพิมพ์โดยกองบริหารงานวิจัย มหาวิทยาลัยมหิดล
วิจารณ์ พานิช และ วิมลศรี ศุษิลวรณ์. สอนเข้ม เพื่อศิษย์ขาดแคลน (พฤศจิกายน ๒๕๖๒)  จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล ร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา  และกองทุนจิตตปัญญาเพื่อครูเพลินพัฒนา  
วิจารณ์ พานิช. Creativity and Critical Thinking. บันทึกจากการประชุม Creativity and Critical Thinking. (มีนาคม ๒๕๖๓) จัดพิมพ์โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
วิจารณ์ พานิช และ ปิยาภรณ์ มัณฑะจิตร, การศึกษาคุณภาพสูงระดับโลก (มิถุนายน ๒๕๖๓) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล
วิจารณ์ พานิช และวิมลศรี ศุษิลวรณ์. ครูเพื่อศิษย์ สร้างการเรียนรู้สู่ระดับเชื่อมโยง (พฤศจิกายน ๒๕๖๓)  จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล ร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา  และกองทุนจิตตปัญญาเพื่อครูเพลินพัฒนา
วิจารณ์ พานิช และวิมลศรี ศุษิลวรณ์. สอนเสวนาสู่การเรียนรู้เชิงรุก (ธันวาคม ๒๕๖๔) จัดพิมพ์โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา 
วิจารณ์ พานิช. เอื้อระบบนิเวศ เพื่อครูเป็นผู้ก่อการ (สิงหาคม ๒๕๖๕) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสยามกัมมาจล

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 บล็อกส่วนตัวของ ศ.นพ. วิจารณ์ พานิช

ศาสตราจารย์
นักวิทยาศาสตร์ชาวไทย
อาจารย์คณะแพทยศาสตร์
บุคคลจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
บุคคลจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
บุคคลจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
อธิการบดีมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
บุคคลจากมหาวิทยาลัยมิชิแกน
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยมหิดล
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ภ.