จากเจ้าพระยาสู่อิรวดี

จากเจ้าพระยาสู่อิรวดี (อังกฤษ: From Chao Phraya to Irrawaddy; พม่า: ကျောက်ဖရားမှဧရာဝတီသို့) เป็นละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ กำกับโดย ชาติชาย เกษนัส จำนวน 12 ตอน เริ่มออกอากาศตอนแรกเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2565 ถึงวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565 ออกอากาศทุกวันเสาร์-อาทิตย์ เวลา 20.15 น. มีเนื้อเรื่องเกี่ยวกับพระเจ้าปดุง ราชวงศ์โก้นบองกับอาณาจักรอยุธยา ราว พ.ศ. 2325 ช่วงเหตุการณ์ที่กลุ่มชาวอโยธยารวมทั้งเชื้อพระวงศ์ที่ถูกกวาดต้อนไปยังกรุงอังวะหลังการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง ราว จ.ศ. 1129 (พ.ศ. 2310) นำแสดงโดย จิรายุ ตันตระกูล นัฐรุจี วิศวนารถ เดาง์ และนีนตเวยูออง

เรื่องย่อ 
เหตุการณ์เริ่มต้นที่ ณ ใจกลางเมืองย่างกุ้ง นุชนาฏ (นำแสดงโดย: นัฐรุจี วิศวนารถ) ได้รับงานใหม่ในตำแหน่งผู้ช่วยเชฟ เธอได้รู้จักกับเพื่อนใหม่เป็นชาวเมียนมา ชื่อ ซินซิน (นำแสดงโดย: นีน ตเว ยู ออง)
รวมทั้งหัวหน้าเชฟ ปกรณ์ (นำแสดงโดย: จิรายุ ตันตระกูล) นุชนาฏ มักมีอาการหมดสติบ่อยครั้งจากโรคเนื้องอกในสมอง 
วันหนึ่ง นุชนาฏ ได้หนังสือโบราณเล่มหนึ่งเรื่อง อิเหนา ฉบับภาษาพม่า มีภาพประกอบเป็นท่าร่ายรำต่างๆ แต่เมื่อเธอลองร่ายรำตามท่วงท่าที่ปรากฏในหนังสือนั้นจึงหมดสติไป เมื่อตื่นขึ้นมาอีกครั้ง นุชนาฏ กลับพาว่าตัวเองย้อนกลับไปในอดีตกลายเป็นหญิงสาวชาวโยดะยา นามว่า ปิ่น อาศัยอยู่ที่หมู่บ้านโยเดียที่กรุงอังวะซึ่งถูกกวาดตอนมาช่วงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง นุชนาฏยังได้พบกับ เจ้าฟ้ากุณฑล (นำแสดงโดย: เพ็ญพักตร์ ศิริกุล) และเจ้าฟ้ามงกุฎ (นำแสดงโดย: ดวงใจ หิรัญศรี) ทั้งสองพระองค์ก็ถูกกวาดต้อนมาด้วย
ปิ่น ได้ร่ายรำในป่า กระทั่งหม่องสะ (นำแสดงโดย: เดาง์) ศิลปินแห่งโรงละครหลวงพม่าพบเห็นเธอเข้า จึงได้พาตัวปิ่นไปเป็นนางรำให้กับโรงละครหลวง ปิ่นยังได้พบ บากอง ทหารมือขวาของอุปราช มีใบหน้าคล้ายกับปกรณ์ และพระสนมมาลา ที่คล้ายกับซินซินในภพปัจจุบัน นำพาให้นุชนาฏในร่างของปิ่นพบเหตุการณ์หลายสิ่งเมื่อสองร้อยกว่าปีก่อน ราวกับติดในอดีตยาวนาน 
ส่วนอีกด้านหนึ่ง ปกรณ์ หัวหน้าเชฟที่แอบมีใจให้กับนุชนาฏจึงได้แต่เฝ้ารอให้เธอตื่นเพื่อที่เขาจะได้ฟังเรื่องราวที่นุชนาฏพูดจากสิ่งที่อยู่ในความฝัน แต่แล้วอาการป่วยของนุชนาฏก็ทรุดลงเรื่อยๆ เธอจึงต้องเข้ารับการรักษาจนไม่รู้ว่าจะได้พบปกรณ์ ได้อีกเมื่อไร

นักแสดง 
 จิรายุ ตันตระกูล รับบท ปกรณ์ / อุบากอง (อังกฤษ: Upagaung; พม่า: ဥပါကောင်း)
 นัฐรุจี วิศวนารถ (ตังตัง) รับบท นุชนาฏ / นางปิ่น
 เดาง์ (อังกฤษ: Daung; พม่า: ဒေါင်း) รับบท หม่องสะ
 นีนตเวยูออง (อังกฤษ: Hnin Thway Yu Aung; พม่า: နှင်းသွေးယုအောင်) รับบท ซินซิน / พระสนมมาลาในพระเจ้าปดุง
 ธนเวทย์ สิริวัฒน์ธนกุล รับบท เจ้าชายชเวต่าวมิน / พระมหาอุปราช
 เพ็ญพักตร์ ศิริกุล รับบท เจ้าฟ้ากุณฑล
 ดวงใจ หิรัญศรี รับบท เจ้าฟ้ามงกุฏ
 โกวิท วัฒนกุล รับบท อูเทวฉ่วย / พระเจ้าปดุง
 สุวัฒน์ วงศ์โชติวัฒนา รับบท สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
 สุมณฑา สวนผลรัตน์ รับบท ชด (หัวหน้าแม่ครัวตำหนักใน)

 จุมพล ทองตัน รับบท เจ้าฟ้าเมืองนาย
 กัมปนาท เรืองกิตติวิลาส รับบท หม่องเล (ขันที)
 สิทธิพร เนตรนิยม รับบท ครูอูโต หรือ สยาอูโต (อังกฤษ: Saya U Toe; พม่า: ဦးတိုး)
 อมรเทพ ริมดุสิต รับบท ลุงของอุบากอง
 สุพิชา แสงเมล รับบท นางปิ่น (วัยเด็ก)

ตอน

สถานที่สำคัญที่ปรากฏในละคร 
 วัดพระศรีสรรเพชญ์
 วัดมเหยงคณ์
 วัดอุทุมพราราม (วัดเจ้าฟ้าดอกเดื่อ) (สมเด็จพระเจ้าอุทุมพรทรงสร้างขึ้นขณะทรงผนวช)
 จิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถ วัดมหาเต็งดอจี
 เจดีย์ชเวดากอง
 หมู่บ้านชาวโยดะยา (หมู่บ้านสุขะ)
 แม่น้ำอิรวดี

วัฒนธรรม 

 ยามะซะตอ : โขนละครรามายณะแบบพม่าซึ่งได้รับอิทธิพลจากอิเหนาและรามเกียรติ์จากเชลยชาวโยดะยาที่ถูกกวาดต้อน

 โยดะยาอิเหนา : อิเหนาชาวโยดะยา พระราชนิพนธ์ของเจ้าฟ้ากุณฑลและเจ้าฟ้ามงกุฏ ตอนที่ปรากฏในละคร คือ บุษบาเสี่ยงเทียน และนางสีดาลุยไฟ
 โมฮิงก่า หรือ โหมะน์ฮี่นก้า : ชื่อขนมจีนแบบพม่า และเป็นอาหารประจำชาติของพม่า
 มงรัดเกล้า : ชื่อขนมแป้งทอดสีขาวแบบไทยของชาวโยดะยา ทำด้วยแป้งปั้นผสมงาดำทรงกลมคล้ายโดนัท ขนมมงรัดเกล้า มีความหมายว่า กำไล
 สลัดทวาย : ยำชนิดหนึ่งมีต้นกำเนิดจากชนกลุ่มน้อยชาวพม่าและมอญที่เคยตั้งถิ่นฐานที่บ้านทวาย ใกล้กับวัดยานนาวา ช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ (ราวปี พ.ศ. 2334) ปรากฏในละครตอน เชฟปกรณ์ สั่งให้นักเรียนของตนออกแบบอาหาร
 ยามอุบากอง : ศาสตร์พยากรณ์โบราณของชาวโยดะยาที่อุบากองใช้หาฤกษ์มงคลยาม
 ฉุยฉายชาวโยดะยา : ท่วงท่าฟ้อนรำที่นางปิ่นรำในชายป่า
 อิเหนาโลมบุษบาในถ้ำพระบนเขาวิลิศมาหรา : ท่าฟ้อนรำนางปิ่นกับหม่อมสะแสดงการเกี้ยวพาราสีของอิเหนากับนางบุษบาในฉากรำบุษบาเสี่ยงเทียนตอนไหว้พระ
 รำเชิดหุ่นสายพม่า : ท่าฟ้อนรำนาฏศิลป์พม่าที่หม่องเล ขันทีหลวงร่ายรำแสดงความอาฆาตต่อพระสนมมาลา

รางวัล 

|-
| พ.ศ. 2566
| รางวัลไนน์เอ็นเตอร์เทน อวอร์ดส์ ครั้งที่ 13

| ทีมสร้างสรรค์แห่งปี รางวัลละครแห่งปี

| 

|-
| พ.ศ. 2566
| รางวัลนาฏราช ครั้งที่ 14
| สาขาละครยอดเยี่ยม
|

อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

ละครโทรทัศน์ไทย
รายการโทรทัศน์ที่เริ่มออกอากาศตั้งแต่ พ.ศ. 2565
รายการโทรทัศน์ช่องไทยพีบีเอส
รายชื่อละครโทรทัศน์ทางสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส

แหล่งข้อมูลอื่น 
 สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส. จากเจ้าพระยาสู่อิรวดี.