อำเภอเก้าเลี้ยว

เก้าเลี้ยว เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครสวรรค์

ประวัติ

อำเภอเก้าเลี้ยวมีฐานะเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอบรรพตพิสัย  จังหวัดนครสวรรค์ ต่อมาปี  พ.ศ. 2512  ประกาศตั้งเป็นกิ่งอำเภอตามประกาศของกระทรวงมหาดไทย  ลงวันที่  9  กันยายน  2512  โดยตั้งตำบลเก้าเลี้ยวเป็นกิ่งอำเภอเก้าเลี้ยว    การปกครองขึ้นกับอำเภอ บรรพตพิสัย  ตั้งแต่วันที่  1  ตุลาคม  2512  รวมตำบลมหาโพธิ  ตำบลเขาดิน  ตำบลหนองเต่า  และตำบลหัวดงไว้ในปกครองด้วย  โดยอาศัยห้องแถวในตลาดเก้าเลี้ยว  เป็นที่ทำการชั่วคราว เป็นที่ทำการกิ่งอำเภอเก้าเลี้ยว  เมื่อวันที่  1  มกราคม  2513 ต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะเป็นอำเภอเก้าเลี้ยว  เมื่อวันที่  29  มิถุนายน  2516  และประกาศในพระราชกิจจานุเบกษา  ฉบับพิเศษ  เล่มที่  90  ตอนที่  75    ลงวันที่ 28  มิถุนายน  2516  และประกอบพิธีเปิดป้ายที่ว่าการอำเภอ  เมื่อวันที่  29  สิงหาคม  2516

ที่มาของชื่อเก้าเลี้ยว สันนิษฐานกันสองประการคือ อาจเพี้ยนมาจากคำว่า "เก๋าเหลี่ยว" หรือ "เก๋าเลี่ยว" แปลว่า "ถึงแล้ว" เป็นคำที่พ่อค้าจีนในอดีตตะโกนบอกนายท้ายเรือว่ามาถึงแล้ว (มาถึงตลาดแล้ว ซึ่งก็คือตลาดเก้าเลี้ยวในปัจจุบัน) หรือ อาจมีที่มาจากความคดเคี้ยวของเส้นทางเดินเรือ โดยเส้นทางเดินเรือ (แม่น้ำปิง) ในสมัยก่อนนั้น เดินทางออกจากนครสวรรค์ไปได้ 9 โค้ง หรือ 9 เลี้ยว ก็จะมาถึงชุมชนแห่งนี้

สภาพภูมิศาสตร์

อำเภอเก้าเลี้ยวมีแม่น้ำปิงไหลผ่าน มีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 117 ตัดผ่าน

ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอเก้าเลี้ยวตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีพื้นที่ติดต่อกับอำเภออื่น ๆ ดังนี้

ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบรรพตพิสัย และอำเภอโพทะเล (จังหวัดพิจิตร)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอชุมแสง
ทิศใต้ ติดต่อกับ อำเภอเมืองนครสวรรค์
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอบรรพตพิสัย

ประวัติ 
มีประกาศจัดตั้ง กิ่งอำเภอเก้าเลี้ยว แยกออกจากอำเภอบรรพตพิสัยเมื่อปี พ.ศ. 2512 ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2512 และยกฐานะเป็น อำเภอเก้าเลี้ยว ตามพระราชกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2516

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอเก้าเลี้ยวแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 44 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอเก้าเลี้ยวประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลเก้าเลี้ยว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเก้าเลี้ยวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลมหาโพธิ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมหาโพธิทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเต่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเต่าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเขาดิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาดินทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหัวดง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวดงทั้งตำบล

เศรษฐกิจ 
อาชีพหลัก ได้แก่  เกษตรกรรม (ทำนา ทำสวน ทำไร่)  
อาชีพเสริม ได้แก่  
ร้อยพวงมาลัยดอกมะลิ 
ทำปุ๋ยอินทรีย์ ปุ๋ยหมักชีวภาพ 
ผลไม้แปรรูป 
ทอพรมเช็ดเท้า  
ทำน้ำยาเอนกประสงค์
จำนวนธนาคาร  มี 1 แห่ง ได้แก่ ธนาคาร เพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร โทร. 0 5629 9189

ประชากร 
  
จำนวนประชากรทั้งสิ้น รวม 34,665 คน 
จำนวนประชากรชาย รวม 17,049 คน 
จำนวนประชากรหญิง รวม 17,616 คน 
ความหนาแน่นของประชากร 135.04 คน/ตร.กม.

การคมนาคม 
 
ทางบก  รถยนต์ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 117 สถานีขนส่ง   
ทางน้ำ   ท่าเรือขนส่งโดยสาร (ในสมัยก่อน) ท่าแพขนานยนต์ (ในสมัยก่อน)

การเกษตรและอุตสาหกรรม 
 
ผลผลิตทางการเกษตรที่สำคัญ ได้แก่  ข้าว อ้อย ดอกมะลิ  
ชื่อแหล่งน้ำที่สำคัญได้แก่ แม่น้ำปิง
โรงงานอุตสาหกรรมที่สำคัญ ได้แก่  บริษัทไทยอินเตอร์พัฒนา จำกัด หมู่ที่ 7 ตำบลหัวดง และบริษัทมาลีค้าไม้ จำกัด หมู่ที่ 4 ตำบลมหาโพธิ

สินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ 
น้ำฝรั่งสด หมู่ที่ 2 ตำบลเขาดิน โทร. 0 5623 4278
ข้าวปลอดสารพิษ  118 หมู่ที่ 1 ตำบลหัวดง โทร. 089268 2496
ซาลาเปานมสด 282/1 หมู่ที่ 5 ตำบลเก้าเลี้ยว โทร. 0 5631 9023                                           
มะขามอบแห้ง/แช่อิ่ม หมู่ที่ 11 ตำบลหัวดง โทร. 0 5629 9174
มะม่วงแช่อิ่ม หมู่ที่ 11 ตำบลหัวดง โทร. 0 5629 9174
กล้วยตาก หมู่ที่ 11 ตำบลหัวดง โทร. 0 5629 9174
ผลิตภัณฑ์จากแหวนรองนอต 252/4 หมู่ที่ 5 ตำบลเก้าเลี้ยว โทร. 0 5631 9604, 0 5052 9023
ดอกไม้จันทน์ หมู่ 3 ตำบลหัวดง โทร.0 5629 9410

สถานศึกษา 
โรงเรียนประถมศึกษา

โรงเรียนชุมชนวัดมหาโพธิเหนือ
โรงเรียนอนุบาลเก้าเลี้ยว 
โรงเรียนบ้านแหลมยาง  
โรงเรียนบ้านหนองหัวเรือ 
โรงเรียนบ้านยางใหญ่ 
โรงเรียนบ้านห้วยรั้ว (เสนาณรงค์อุปถัมภ์)
โรงเรียนวัดหนองเต่า
โรงเรียนวัดหนองแพงพวย 
โรงเรียนบ้านทุ่งตาทั่ง (ศิริราษฎร์บำรุง)
โรงเรียนศึกษาศาสตร์  
โรงเรียนชุมชนวัดเขาดินเหนือ
โรงเรียนโอสถสภาอุปถัมภ์ 
โรงเรียนวัดมรรครังสฤษดิ์
โรงเรียนวัดดงเมือง
โรงเรียนบ้านคลองคล้า
โรงเรียนสังข์บุญธรรมราษฎร์นุสรณ์
โรงเรียนวัดหาดเสลา (ไพศาลศิริราษฎร์อุปถัมภ์)
โรงเรียนวัดหัวดงเหนือ (บรรพตานุสรณ์)
โรงเรียนวัดหัวดงใต้ (บางทองประชาสรรค์)
โรงเรียนบ้านเนินพะยอม
โรงเรียนปวีณาวิทยา
โรงเรียนมัธยมศึกษา ได้แก่  

โรงเรียนหัวดงราชพรหมาภรณ์ หมู่ที่ 10 ตำบลหัวดง 
โรงเรียนเก้าเลี้ยววิทยา โทร. 0 5629 9192

สถานที่ท่องเที่ยว 
 
รอยพระบาทจำลอง           
ที่ตั้ง ม.6 ต.เขาดิน (ตรงข้ามกันกับวัดมหาโพธิใต้)

โบสถ์เก่าแก่                      
ที่ตั้ง ม.3 ต.มหาโพธิ (วัดสมัยเก่า รุ่นรัชกาลที่ 5 เจ้าอาวาสสมัยนั้น คือ หลวงพ่อเฮง)

วัดพระหน่อธรณินทร์ฯ          
ที่ตั้ง ม.6 ต.เขาดิน 

วังปลาท่าน้ำวัดมหาโพธิเหนือ 
ที่ตั้ง ม.5 ต.มหาโพธิ 

วังปลาหน้าวัดเก้าเลี้ยว (สมัยแต่ก่อนนั้น ปัจจุบันเป็นเขื่อนซีเมนต์ เต็มด้านหน้าวัด ยาวตลอดแนวถึงตลาดสด ยามเย็นก็น่าชม)
ที่ตั้งม.1 ต.เก้าเลี้ยว

วัดในอำเภอ 
วัดมหาโพธิใต้ 	ม.3 ตำบลมหาโพธิ  
วัดมหาโพธิเหนือ 	ม.5 ตำบลมหาโพธิ  
วัดหนองหัวเรือ 	ม.4 ตำบลมหาโพธิ 
วัดเก้าเลี้ยว 	ม.1 ตำบลเก้าเลี้ยว 
วัดกัลยารัตน์ 	ม.5 ตำบลหนองเต่า 
วัดทุ่งตาทั่ง 	ม.4 ตำบลหนองเต่า
วัดยางใหญ่	ม.3 ตำบลหนองเต่า 
วัดลาดค้าว 	ม.6 ตำบลหนองเต่า  
วัดหนองเต่าใต้ 	ม.9 ตำบลหนองเต่า
วัดหนองเต่าเหนือ ม.9 ตำบลหนองเต่า 
วัดหนองแพงพวย ม.1 ตำบลหนองเต่า 
วัดห้วยรั้ว 	ม.8 ตำบลหนองเต่า 
วัดเขาดินเหนือ 	ม.3 ตำบลเขาดิน  
วัดดงเมืองใต้ 	ม.7 ตำบลเขาดิน 
วัดพระหน่อธรณินทร์ ม.6 ตำบลเขาดิน 
วัดมรรครังสฤษดิ์      ม.8 ตำบลเขาดิน 
วัดหนองงูเหลือม      ม.5 ตำบลเขาดิน 
วัดแหลมสมอ 	     ม.9 ตำบลเขาดิน
วัดคลองช้าง 	      ม.12 ตำบลหัวดง 
วัดดงบ้านโพธิ์ 	      ม.7 ตำบลหัวดง 
วัดเนินพยอม	      ม.6 ตำบลหัวดง 
วัดศิลาทองสามัคคี    ม.8 ตำบลหัวดง  
วัดหัวดงใต้ 	      ม.3 ตำบลหัวดง 
วัดหัวดงเหนือ 	      ม.11 ตำบลหัวดง 
วัดหาดเสลา 	      ม.5 หาดเสลา ตำบลหัวดง
วัดโนนโพธิ์ 	      ม.5 ตำบลหนองเต่า

อ้างอิง 

กแลี้ยว