ยูริปเทอริด

ยูริปเทอริด () มักเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า แมงป่องทะเล () เป็นกลุ่มของสัตว์ขาปล้องที่สูญพันธุ์ไปแล้ว อยู่ในอันดับ Eurypterida ยูริปเทอริดที่เก่าแก่ที่สุดที่รู้จักกันในช่วงดาร์ริวิเลียนของยุคออร์โดวิเชียนเมื่อ 467.3 ล้านปีก่อน คาดว่าสิ่งมีชีวิตกลุ่มนี้ปรากฏตัวครั้งแรกในยุคออร์โดวิเชียนตอนต้นหรือยุคแคมเบรียนตอนปลาย เนื่องจากจำนวนสปีชีส์ประมาณ 250 สปีชีส์ Eurypterida เป็นอันดับของเชลิเซอราตาในพาลีโอโซอิกที่มีความหลากหลายมากที่สุด หลังจากการปรากฏตัวของพวกมันในยุคออร์โดวิเชียน ยูริปเทอริดกลายเป็นส่วนประกอบหลักของสัตว์ทะเลในยุคไซลูเรียน ซึ่งเป็นยุคที่มีสปีชีส์ส่วนใหญ่ของยูริปเทอริดอยู่ สกุล Eurypterus ของยูริปเทอริดในยุคไซลูเรียนมีสัดส่วนมากกว่า 90% ของยูริปเทอริดทั้งหมดเท่าที่รู้จัก แม้ว่าสัตว์กลุ่มยังคงมีความหลากหลายในช่วงยุคดีโวเนียน แต่ยูริปเทอริดก็ได้รับผลกระทบอย่างมากจากเหตุการณ์การสูญพันธุ์ยุคดีโวเนียนตอนปลาย พวกมันลดจำนวนและความหลากหลายลงจนกระทั่งสูญพันธุ์ในช่วงเหตุการณ์การสูญพันธุ์ยุคเพอร์เมียน–ไทรแอสซิก (หรือก่อนหน้านั้นนี้ไม่นาน) เมื่อ 251.9 ล้านปีก่อน

แม้ว่าจะนิยมเรียกว่า "แมงป่องทะเล" แต่ยูริปเทอริดที่เก่าแก่ที่สุดเท่านั้นที่เป็นสัตว์ทะเล รุ่นต่อมาหลายรุ่นอาศัยอยู่ในน้ำกร่อยหรือน้ำจืดและไม่ใช่แมงป่องที่แท้จริง มีการศึกษาบางชิ้นชี้ให้เห็นว่ายูริปเทอริดมีระบบทางเดินหายใจแบบคู่ ซึ่งจะทำให้สามารถอยู่ในสภาพแวดล้อมบนบกได้ในเวลาสั้น ๆ ชื่อ Eurypterida มาจากคำภาษากรีกโบราณ εὐρύς (eurús) แปลว่า "กว้าง" และ πτερόν (pteron) แปลว่า "ปีก" หมายถึงคู่อวัยวะสำหรับว่ายน้ำที่มีพบอยู่กับหลายสปีชีส์ในกลุ่ม

ในกลุ่มยูริปเทอริดยังมีสัตว์ขาปล้องที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมาซึ่งก็คือ Jaekelopterus ที่มีความยาวถึง 2.5 เมตร (8.2 ฟุต) ยูริปเทอริดไม่ได้มีขนาดใหญ่เท่ากันทั้งหมดและสปีชีส์ส่วนใหญ่มีความยาวน้อยกว่า 20 เซนติเมตร (8 นิ้ว) ยูริปเทอริดที่เล็กที่สุดอย่าง Alkenopterus มีความยาวเพียง 2.03 เซนติเมตร (0.80 นิ้ว) สามารถพบซากดึกดำบรรพ์ของยูริปเทอริดได้จากทุกทวีป ซากดึกดำบรรพ์ส่วนใหญ่มาจากแหล่งฟอสซิลในอเมริกาเหนือและยุโรป เนื่องจากสัตว์กลุ่มนี้อาศัยอยู่ในน่านน้ำรอบ ๆ และภายในมหาทวีปสมัยโบราณยูราเมริกา

อ้างอิง 

อันดับของเชลิเซอราตา
ยูริปเทอริดา