นักข่าวไร้พรมแดน

นักข่าวไร้พรมแดน (; ) เป็นองค์การไม่แสวงหาผลกำไรเอกชนนานาชาติซึ่งสนับสนุนและปกป้องเสรีภาพสื่อและเสรีภาพข้อมูลข่าวสาร องค์การมีฐานดำเนินงานอยู่ที่ปารีส และมีสถานะที่ปรึกษาในสหประชาชาติ ก่อตั้งโดยรอแบร์ เมนาร์

นักข่าวไร้พรมแดนมีกิจกรรมหลักสองกิจกรรม อย่างแรกคือการมุ่งด้านการตรวจพิจารณาอินเทอร์เน็ตและสื่อใหม่ และอีกอย่างคือการจัดหาเครื่องมือ งบประมาณ และความช่วยเหลือทางจิตใจแก่นักข่าวที่ถูกส่งไปในพื้นที่อันตราย โดยมีพันธกิจดังนี้:
 เฝ้าดูการโจมตีเสรีภาพข้อมูลข่าวสารทั่วโลกอย่างต่อเนื่อง
 ประณามการโจมตีเหล่านั้นผ่านสื่อ
 ดำเนินการโดยร่วมมือกับรัฐบาลเพื่อสู้กับการตรวจพิจารณาและกฎหมายที่จำกัดเสรีภาพข้อมูลข่าวสาร
 สนับสนุนนักข่าวที่ต้องโทษทั้งด้านการเงินและทางใจ รวมถึงครอบครัวของพวกเขา
 เสนอเครื่องมือช่วยเหลือผู้สื่อข่าวสงคราม (war correspondent) เพื่อเพิ่มความปลอดภัยของพวกเขา
นักข่าวไร้พรมแดนแถลงว่าได้รับแรงบันดาลใจมาจาก มาตรา 19 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ใน พ.ศ. 2491 ซึ่งระบุว่าคนทุกคนมี "สิทธิในเสรีภาพแห่งความคิดเห็นและการแสดงออก" และสิทธิที่จะ "ค้นหา ได้รับ และ ติดต่อสื่อสาร" ข้อมูลและความคิด "โดยไม่คำนึงถึงพรมแดน".

ในทุกปีนักข่าวไร้พรมแดนจะจัดทำดัชนีเสรีภาพสื่อเพื่อเปรียบเทียบประเทศที่ถูกรัฐแทรกแซงข่าว ใน พ.ศ. 2551 ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 124 ขึ้นจากอันดับ 135 ในปี พ.ศ. 2550 (ซึ่งมีรัฐบาลจากการรัฐประหาร) ปัจจุบัน (พ.ศ. 2560) ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 142

ประวัติ 
นักข่าวไร้พรมแดนก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2528 โดยรอแบร์ เมนาร์ (Robert Ménard), เรมี ลูรี (Rémy Loury), ฌัก มอเลนา (Jacques Molénat) และเอมีเลียง ฌูว์บีโน (Émilien Jubineau) ในเมืองมงเปอลีเย ประเทศฝรั่งเศส สำนักงานใหญ่ตั้งอยู่บนท้องถิ่นการปกครองที่ 2 ของกรุงปารีส RWB ยังมีสำนักกงานในเมืองเบอร์ลิน บรัสเซลล์ โรม สต็อกโฮล์ม ตูนิส เวียนนา และวอชิงตัน ดี.ซี. โดยสำนักงานแรกในเอเชียตั้งอยู่ที่เมืองไทเป ประเทศไต้หวัน เปิดอย่างเป็นทางการเมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2560 RWB จัดอันดับประเทศไต้หวันว่ามีมีเสรีภาพสื่ออันดับต้น ๆ ติดต่อกันเป็นเวลาห้าปีตั้งแต่ พ.ศ. 2556 และอยู่ในอันดับที่ 45 ใน พ.ศ. 2560

แต่เดิมองค์การทำงานเพื่อสนับสนุนสื่อทางเลือก (alternative media) แต่เกิดการขัดแย้งระหว่างผู้ก่อตั้งจนสุดท้ายเหลือเพียงเมนาร์เท่านั้น เขาเปลี่ยนทิศทางขององค์การให้มุ่งสนับสนุนเสรีภาพสื่อ นักข่าวไร้พรมแดนกล่าวว่าได้รับแรงบันดาลใจจากมาตรา 19 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน พ.ศ. 2491 (ค.ศ. 1948) ซึ่งกล่าวว่าทุกคนมี "สิทธิทางเสรีภาพในการออกความคิดเห็นและในการแสดงออก" และมีสิทธิ "ค้นหา ได้รับ และบอกเล่า" ข้อมูลและความคิด "ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน"

เมนาร์เป็นเลขาธิการคนแรกของ RWB ต่อมา Jean-François Julliard รับหน้าที่นี้ใน พ.ศ. 2541 Christophe Deloire รับช่วงต่อ Julliard ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2555 เมื่อรับตำแหน่งผู้อำนวยการใหญ่

การกระทำโดยตรงของนักข่าวไร้พรมแดน ได้แก่ การอุทธรณ์ต่อเจ้าหน้าที่รัฐผ่านจดหมาย การร้องทุกข์ หรือการทำข่าว RWB รวบรวทข้อมูลและจัดการตรวจสอบเสรีภาพสื่อในแต่ละภูมิภาค (ยุโรป, เอเชียแปซิฟิก, ตะวันออกกลาง, แอฟริกาเหนือ และอเมริกา) หรือหัวข้อ ผ่านเครือข่ายประกอบด้วยกว่า 150 ตัวแทนทั่วโลก หากมีความจำเป็น องค์การจะส่งทีมเข้าประเมินสภาพแวดล้อมการทำงานสำหรับนักข่าวในประเทศเฉพาะ โดยเผยแพร่รายงานประจำปีและดัชนีด้านเสรีภาพของสื่อ (Press Freedom Index) ของแต่ละประเทศ องค์การยังริเริ่มการรณรงค์โฆษณาด้วยความช่วยเหลือจากบริษัทโฆษณาเพื่อเพิ่มความตระหนักเกี่ยวกับการคุกคามต่อเสรีภาพสื่อและเสรีภาพข้อมูลข่าวสาร เพื่อบ่อนทำลายภาพลักษณ์ของประเทศที่ถูกเรียกว่าเป็นศัตรูของเสรีภาพการแสดงออก และเพื่อขัดขวางการสนับสนุนทางการเมืองโดยนานาประเทศต่อรัฐบาลที่โจมตีแทนที่จะป้องกันเสรีภาพข้อมูลข่าวสาร

RWB ยังจัดหาการช่วยเหลือสำหรับนักข่าวและสื่อผู้ที่ตกอยู่ในอันตรายหรือประสบความยากลำบากในการยังชีพ โดยการให้เงินเพื่อสนับสนุนนักข่าวที่อยู่ระหว่างลี้ภัยหรือที่ถูกจำคุกและครอบครัวของพวกเขารวมถึงครอบครัวของนักข่าวที่เสียชีวิต เพื่อทำให้นักข่าวสามารถหนีออกจากประเทศของตนได้หากตกอยู่ในอันตราย เพื่อซ่อมแซมผลกระทบของการทำลายช่องทางสื่อ เพื่อครอบคลุมค่าธรรมเนียมทางกฎหมายของนักข่าวที่ถูกดำเนินคดีจากการเขียนหรือค่ารักษาพยาบาลสำหรับผู้ที่ถูกโจมตี และบางทีอาจจัดหาเสื้อเกราะกันกระสุนให้นักข่าวใช้

พันธมิตร 
นักข่าวไร้พรมแดนเป็นคณะกรรมการก่อตั้งของการแลกเปลี่ยนเสรีภาพการแสดงออกนานาชาติ (International Freedom of Expression Exchange, IFEX) ซึ่งเป็นเครือค่ายเสมือนขององค์การนอกภาครัฐที่เฝ้าดูการละเมิดสิทธิการแสดงออกอย่างเสรีทั่วโลกและปกป้องนักข่าว นักเขียน และผู้อื่นที่ถูกดำเนินคดีขณะใช้สิทธิเสรีภาพการแสดงออกของตน

RWB อยู่ในกว่า 150 ประเทศผ่านตัวแทนท้องถิ่นที่ทำหน้าที่ถ่ายทอดข้อมูลข่าวสารและผ่านการร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับคนท้องที่และกลุ่มเสรีภาพสื่อในภูมิภาค รวมถึง:

รางวัลที่ได้รับ
RWB ได้รับรางวัลต่าง ๆ รวมถึง:
 พ.ศ. 2557 (ค.ศ. 2014): 2014 DemokratiePreis แห่งเมืองบอนน์
 พ.ศ. 2556 (ค.ศ. 2013): ได้รับรางวัล "Freedom of Speech Award" จาก International Association of Press Clubs ในวาร์ซอ
 พ.ศ. 2555 (ค.ศ. 2012): ได้รับรางวัล "Club Internacional de Prensa" ในมาดริด
 พ.ศ. 2552 (ค.ศ. 2009): ได้รับรางวัล "Roland Berger Human Dignity Award" ร่วมกับทนายความชาวอิหร่านเจ้าของรางวัลโนเบลสาขาเสรีภาพ Shirin Ebadi
 พ.ศ. 2552 (ค.ศ. 2009): ได้รับ "Médaille Charlemagne" สำหรับสื่อทวีปยุโรป
 พ.ศ. 2551 (ค.ศ. 2008): ได้รับรางวัล "Kahlil Gibran Award for Institutional Excellence" จาก Arab American Institute Foundation
 พ.ศ. 2550 (ค.ศ. 2007): ได้รับรางวัล "Asia Democracy and Human Rights Award" จาก Taiwan Foundation for Democracy และรางวัล "Dawit Isaak Prize" จาก Swedish Publicists' Association.
 พ.ศ. 2549 (ค.ศ. 2006): ได้รับรางวัล International Emmy Award จาก International Academy of Television Arts and Sciences
 พ.ศ. 2548 (ค.ศ. 2005): ได้รับรางวัล Sakharov Prize จากรัฐสภายุโรปสำหรับ "Freedom of Thought" ร่วมกับทนายความสิทธิมนุษย์ชนชาวไนจีเรีย Hauwa Ibrahim และการเคลื่อนไหว Ladies in White ในประเทศคิวบา
 พ.ศ. 2540 (ค.ศ. 1997): ได้รับรางวัล "Journalism and Democracy Prize" จากสมัชชารัฐสภาของ Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE).
 พ.ศ. 2535 (ค.ศ. 1992): ได้รับรางวัล "Lorenzo Natali Prize" จากคณะกรรมาธิการยุโรปสำหรับการปกป้องสิทธิมนุษย์ชนและประชาธิปไตย

สิ่งพิมพ์ 
นักข่าวไร้พรมแดนแผยแพร่ข่าวแจก รายงานข้อเท็จจริง และวารสาร และยังเผยแพร่รายงานภารกิจในการพัฒนาประเทศใดประเทศ ภูมิภาค หรือหัวข้อใดหัวข้อหนึ่งเป็นช่วง ๆ ช่วงเดือนธันวาคมในแต่ละปี องค์การเผยแพร่ภาพรวมประจำปีของเหตุการณ์เกี่ยวกับเสรีภาพข้อมูลข่าวสารและความปลอดภัยของนักข่าว เว็บไซต์หลัก (www.rsf.org ) เข้าถึงได้ในหกภาษา (ภาษาฝรั่งเศส, ภาษาอังกฤษ, ภาษาสเปน, ภาษาอาหรับ, ภาษาจีน, และภาษาเปอร์เซีย)

ดัชนีด้านเสรีภาพของสื่อ 

RWB รวบรวมและเผยแพร่อันดับประจำปีของแต่ละประเทศบนฐานของการประเมินโดยองค์การเกี่ยวกับบันทึกทางเสรีภาพสื่อ ประเทศเล็ก ๆ เช่น ประเทศอันดอร์ราไม่รวมอยู่ในรายงานนี้

รายงานตั้งอยู่บนฐานของแบบสอบถามที่ถูกส่งไปยังองค์การพันธมิตรของนักข่าวไร้พรมแดน (กลุ่มเสรีภาพการแสดงออกจำนวน 14 กลุ่มในห้าทวีป) และทั้ง 130 ตัวแทนทั่วโลก รวมถึงนักข่าว นักวิจัย นักกฎหมาย และนักเคลื่อนไหวทางสิทธิมนุษยชน

แบบสำรวจถามคำถามเกี่ยวกับการโจมตีโดยตรงต่อนักข่าวและสื่อรวมทั้งแหล่งความกดดันต่อเสรีภาพสื่อโดยอ้อม RWB ตั้งใจบันทึกว่าดัชนีนี้คำนึงถึงเสรีภาพทางสื่อเท่านั้น และไม่ได้วัดคุณภาพของข่าว เนื่องจากธรรมชาติของวิธีการสำรวมที่ตั้งบนฐานของแนวคิดของแต่ละคน อันดับของแต่ละประเทศอาจแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละปี

ผู้ล่าเสรีภาพสื่อ (Predators of Press Freedom)
ตั้งแต่ พ.ศ. 2544 นักข่าวไร้พรมแดนได้เผยแพร่รายชื่อ ผู้ล่าเสรีภาพสื่อ (Predators of Press Freedom) ในแต่ละปี โดยเน้นสิ่งที่องค์การคิดว่าเป็นการละเมิดเสรีภาพสื่ออย่างร้ายแรงที่สุด

ใน พ.ศ. 2559 RWB ระบุชื่อหัวหน้าหรือกลุ่มคนจำนวน 34 คน/กลุ่ม ว่าเป็นผู้ล่าเสรีภาพข้อมูลข่าวสาร

 อับเดล ฟัตตอห์ เอล-ซิซี (Abdel Fattah el-Sisi), ประธานาธิบดีประเทศอียิปต์
 อเล็กซานเดอร์ ลูคาเชนโค, ประธานาธิบดีเบลารุส
 อะลี คอเมเนอี, ผู้นำสูงสุดแห่งอิหร่าน
 อัล ชาบับ (Al-Shabaab), กลุ่มนักรบสุดโต่งอิสลาม ประเทศโซมาเลีย
 กลุ่มอันซารุลเลาะห์ บังกลา ทีม (Ansarullah Bangla Team), องค์การหัวรุนแรงอิสลาม
 บัชชาร อัลอะซัด, ประธานาธิบดีซีเรีย
 กูร์บังกูลี แบร์ดูมูฮาเมดอฟ (Gurbanguly Berdymukhamedov), ประธานาธิบดีเติร์กเมนิสถาน
 ฮะมัด บิน อีซา อัลเคาะลีฟะฮ์, พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรบาห์เรน
 ฮูษี, (เพิ่มมาในปี 2560), ขบวนการนำโดยชีอะฮ์ซัยดียะฮ์
 อิลฮัม อะลีเยฟ, ประธานาธิบดีอาเซอร์ไบจาน
 รัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์, กลุ่มนักรบสุดโต่งวะฮาบีย์/ญิฮัดสะละฟีย์
 อีไซอัส อาฟเวอร์คี (Issaias Afeworki), ประธานาธิบดีเอริเทรีย
 โจเซฟ คาบีลา (Joseph Kabila), ประธานาธิบดีสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก
 คิม จ็อง-อึน, ผู้นำสูงสุด, ผู้นำสูงสุดแห่งคณะกรรมาธิการป้องกันประเทศ, เลขาธิการใหญ่พรรคแรงงานเกาหลีของประเทสเกาหลีเหนือ
 ลี เซียนลุง, นายกรัฐมนตรีสิงคโปร์
 ลอส เซตัส (Los Zetas), กลุ่มค้ายาเสพติดแม็กซิกัน
 Nguyen Phu Trong, เลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์ ประเทศเวียดนาม
 นีโกลัส มาดูโร, ประธานาธิบดีเวเนซุเอลา (เพิ่มมาในปี 2560)
 นูร์ซุลตัน นาซาร์บายิฟ, ประธานาธิบดีคาซัคสถาน
 อุมัร อัลบะชีร, ประธานาธิบดีแห่งประเทศซูดาน
 สำนักข่าวกรองรัฐปากีสถาน (Pakistani government intelligence agencies)
 พอล คากาเม, ประธานาธิบดีแห่งรวันดา
 ปิแอร์ อึนคูรุนซิซา (Pierre Nkurunziza), ประธานาธิบดีแห่งบุรุนดี
 ประยุทธ์ จันทร์โอชา, นายกรัฐมนตรีไทย
 รามซาน คาดีรอฟ (Ramzan Kadyrov), ผู้นำเชเชน
 ราอุล กัสโตร, ประธานสภาแห่งรัฐคิวบา
 เรเจป ไตยิป แอร์โดอัน, ประธานาธิบดีตุรกี (เพิ่มมาในปี 2560)
 รอเบิร์ต มูกาบี, ประธานาธิบดีแห่งซิมบับเว
 ซัลมาน บิน อับดุลอะซีซ อาล ซะอูด, พระมหากษัตริย์ซาอุดีอาระเบีย (เพิ่มมาในปี 2560)
 ซัลวา คีร์ (Salva Kiir), ประธานาธิบดีเซาท์ซูดาน
 ตาลีบัน, กลุ่มก่อการร้ายอิสลาม
 เตโอโดโร โอเบียง อึงเกมา อึมบาโซโก, ประธานาธิบดีแห่งอิเควทอเรียลกินี
 วลาดีมีร์ ปูติน, ประธานาธิบดีรัสเซีย
 สี จิ้นผิง, ประธานาธิบดีและเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีน
 ยะห์ยา จัมเมห์ (Yahya Jammeh), ประธานาธิบดีแกมเบีย

หัวหน้า 7 คน และกลุ่ม 10 กลุ่มถูกนำออกจากรายชื่อผู้ล่าใน พ.ศ.​ 2559
 อับดุลลอห์ บิน อับดัลอะซิซ อาล สะอูด (Abdallah Ibn Al-Saud), พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรซาอุดิอาระเบีย
 Baloch armed groups, Pakistan
 "Black Eagles", Paramilitary group, Colombia
 โบโกฮะรอม, กลุ่มอิสลาม ประเทศไนจีเรีย
 จูมมะลี ไซยะสอน, ประธานประเทศลาว
 อิสลาม คารีมอฟ, ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐอุซเบกิสถาน
 กองกำลังป้องกันอิสราเอล (Israel Defense Forces), ประเทศอิสราเอล
 ขบวนการอาชญากรรมอิตาลี
 แนวร่วมอัลนุสเราะ (Jabhat Al-Nosra), กลุ่มญิฮาดซีเรีย
 มะห์มูด อะห์มะดีเนจาด, ประธานาธิบดีอิหร่าน
 กลุ่มอิสลามประเทศมัลดีฟส์
 Miguel Facussé Barjum, Businessman and landowner, Honduras
 อึมสวาตีที่ 3, พระมหากษัตริย์แห่งประเทศสวาซิแลนด์
 อิควานมุสลิมีน, ประเทศอียิปต์
 Philippine private militias
 Rajapaksa Brothers: Mahinda, President and Defence Minister and Gotabaya, Defence Secretary, Sri Lanka
 Vasif Talibov, Supreme Council President, Azerbaijan

ตัวชี้วัดเสรีภาพสื่อ 
RWB เผยแพร่ "ตัวชี้วัดเสรีภาพสื่อ" บนเว็บไซต์อย่างเป็นทางการ แสดงถึงจำนวนของนักข่าว ผู้ช่วยเกี่ยวกับสื่อ พลเมืองเน็ต และนักข่าวพลเมืองที่เสียชีวิตหรือถูกจำคุกในแต่ละปี

คู่มือสำหรับนักข่าวและผู้เขียนบล็อก 
RWB ได้ตีพิมพ์คู่มือเพื่อให้ความช่วยเหลือแก่นักข่าวและผู้เขียนบล็อก และเพื่อเพิ่มตวามตระหนัก ตัวอย่างเช่น:
 คู่มือสำหรับนักข่าวที่ถูกบังคับให้หนีเพื่อลี้ภัย (มิถุนายน 2555)
 คู่มือสำหรับผู้เขียนบล็อกและผู้คัดค้านทางไซเบอร์  (กันยายน พ.ศ. 2548, อัปเดตเมื่อมีนาคม 2551)
 คู่มือสำหรับนักข่าว (เมษายน 2550, อัปเดตเมื่อกุมภาพันธ์ 2556)
 คู่มือสำหรับนักข่าวระหว่างการเลือกตั้ง (กรกฎาคม 2555)
 คู่มือความปลอดภัยสำหรับนักข่าว (ธันวาคม 2558)

รายชื่อศัตรูของอินเทอร์เน็ตและประเทศที่อยู่ภายใต้การสอดแนม
RWB อัปเดตรายชื่อศัตรูของอินเทอร์เน็ตและประเทศที่อยู่ภายใต้การสอดแนม ในวันต่อต้านการตรวจพิจารณาไซเบอร์โลก (World Day Against Cyber Censorship)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

 Reporters Without Borders web site

องค์การสิทธิมนุษยชน
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2528
องค์การวารสารศาสตร์