อำเภอหนองหงส์

หนองหงส์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์

ชื่อ 
มีเรื่องเล่าว่า ครั้งหนึ่งมีนายพรานชื่อ "พรานแสน" มองเห็นสิ่งประหลาดอยู่ที่กลางหนองน้ำในป่า มีรูปร่างคล้ายหงส์ยืนอยู่บนเสาหิน ต่อมาชาวบ้านมาเห็นจึงพากันเรียกหนองน้ำแห่งนี้ว่า "หนองหงส์" ซึ่งปัจจุบันเป็นหนองน้ำอยู่ภายในวัดหนองหงษ์ และสัญลักษณ์รูปหงส์พรานยืนอยู่บนเสาหินได้นำมาเป็นตราประจำเทศบาลตำบลหนองหงส์

ประวัติศาสตร์ 
ใน พ.ศ. 2495 ทางราชการได้ยกฐานะเป็นหมู่บ้าน เรียกว่า "บ้านสระแก้ว" และยกฐานะเป็นตำบลสระแก้วในปี พ.ศ. 2511 และได้ยกฐานะเป็น กิ่งอำเภอหนองหงส์ เมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2524 และได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะเป็น อำเภอหนองหงส์ เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2531

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอหนองหงส์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอห้วยแถลง (จังหวัดนครราชสีมา)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอลำปลายมาศ
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอชำนิและอำเภอหนองกี่
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอจักราช (จังหวัดนครราชสีมา)

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอหนองหงส์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 100 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอหนองหงส์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลหนองหงส์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสระแก้ว
 เทศบาลตำบลห้วยหิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยหินทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสระแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระแก้ว (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลหนองหงส์)
 องค์การบริหารส่วนตำบลไทยสามัคคี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไทยสามัคคีทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองชัยศรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองชัยศรีทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเสาเดียว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเสาเดียวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองฝ้าย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองฝ้ายทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสระทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระทองทั้งตำบล

การขนส่ง 
 ทางหลวงชนบท บร.4050 (โนนแดง–ศรีสง่า) เชื่อมต่อกับทางหลวงหมายเลข 2166 (หนองกี่–ลำปลายมาศ) ซึ่งเชื่อมต่อระหว่างทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 226 และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24

โรงเรียน 

 โรงเรียนหนองหงส์พิทยาคม เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์
 โรงเรียนอนุบาลหนองหงส์ เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์
 โรงเรียนอนุบาลชนิดา เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์
 โรงเรียนบ้านหนองกวางทอง เขต อบต.สระแก้ว
 โรงเรียนบ้านหนองบัวลี เขต อบต.ไทยสามัคคี
 โรงเรียนบ้านไทยสามัคคี เขต อบต.ไทยสามัคคี
 โรงเรียนภรภัทร เขต อบต.ไทยสามัคคี
 โรงเรียนวัดบ้านหนองตราดใหญ่ เขต อบต.ไทยสามัคคี
 โรงเรียนบ้านชุมแสง เขต อบต.ไทยสามัคคี
 โรงเรียนบ้านขามเสม็ดบำรุง เขต อบต.ไทยสามัคคี
 โรงเรียนบ้านฝ้าย เขต อบต.เมืองฝ้าย
 โรงเรียนบ้านหนองย่างหมู เขต อบต.เมืองฝ้าย
 โรงเรียนบ้านโคกปราสาท เขต อบต.เมืองฝ้าย
 โรงเรียนบ้านหนองตะคร้อ เขต อบต.เมืองฝ้าย
 โรงเรียนบ้านศรีม่วงแดง เขต อบต.หนองชัยศรี
 โรงเรียนบ้านโนนสูงน้อย เขต อบต.หนองชัยศรี
 โรงเรียนบ้านศรีภูมิ เขต อบต.หนองชัยศรี
 โรงเรียนบ้านกระเบื้อง เขต อบต.หนองชัยศรี
 โรงเรียนห้วยหินพิทยาคม เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน
 โรงเรียนโคกโสนทองวิทยา เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน
 โรงเรียนบ้านสำราญ เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน
 โรงเรียนชุมชนวัดโคกกลาง"สระมะค่าวิทยา" เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน
 โรงเรียนบ้านโนนงิ้วตลาดใหม่สามัคคี เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน
 โรงเรียนวัดห้วยหิน เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน
 โรงเรียนบ้านหนองเพชร เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน
 โรงเรียนบ้านโพธิ์ทอง เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน
 โรงเรียนบ้านเสาเดียวอนุสรณ์ เขต อบต.เสาเดียว
 โรงเรียนวัดโนนศรีคูณ เขต อบต.เสาเดียว
 โรงเรียนบ้านหนองกก เขต อบต.เสาเดียว
 โรงเรียนบ้านหนองเต่า เขต อบต.เสาเดียว
 โรงเรียนบ้านไทรออ เขต อบต.เสาเดียว
 โรงเรียนบ้านนายาวสามัคคี เขต อบต.เสาเดียว
 โรงเรียนบ้านห้วยก้อม เขต อบต.เสาเดียว
 โรงเรียนเบญจมาศกุญชร เขต อบต.สระทอง
 โรงเรียนบ้านหนองโคลน เขต อบต.สระทอง

วัด 

 วัดหนองหงษ์ เทศบาลตำบลหนองหงส์
 วัดป่าพระธาตุมงคลวนาราม เทศบาลตำบลหนองหงส์
 วัดใหม่กระสังบัววงศ์ เทศบาลตำบลหนองหงส์
 วัดเวฬุวนาราม(หนองบัวลี)
 วัดไทยสามัคคี
 วัดบ้านไทยจาน
 วัดบ้านหนองโคลน
 วัดประสิทธาราม
 วัดสระทอง
 วัดบุ่งช้าง
 วัดโนนศรีคูณ
 วัดศรีสุพรรณาราม(วัดห้วยหิน)
 วัดราษฎร์เจริญ(วัดบ้านเสาเดียว)
 วัดโพธิ์สามัคคี(บ้านโพธิ์ทอง)
 วัดสระมะค่า(บ้านโคกกลาง)
 วัดโนนสำราญ
 วัดบ้านโนนแดง
 วัดศรีเจริญคุณ(บ้านหนองชัยศรี)
 วัดโคกกระเบื้อง(บ้านกระเบื้องน้อย)
 วัดบ้านกระเบื้อง(บ้านกระเบื้องใหญ่)
 วัดบ้านร่อนทอง
 วัดโคกล่าม
 วัดหนองโน
 วัดบ้านหนองกราด
 วัดบ้านศรีภูมิ
 วัดบ้านหนองม่วง
 วัดป่าภาวนาราม
 วัดสระขมิ้น
 วัดบ้านโนนสูงน้อย
 วัดเทพประดิษฐ์(บ้านหนองกวางทอง)
 วัดหนองย่างหมู
 วัดเมืองฝ้าย
 วัดโคกปราสาท
 วัดบ้านหนองตะคร้อ
 วัดบ้านขาม
 วัดชุมแสง

สถานที่น่าสนใจ 
 หนองสระแก้ว ชมฝูงนกเป็ดน้ำยามเย็น เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์
 สวนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา สวนสาธารณะใจกลางอำเภอหนองหงส์
 ศาลาสมเด็จพุทธะทันใจมหาสิทธิโชค วัดป่าพระธาตุมงคลวนาราม เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์
 พิพิธภัณฑ์เมืองฝ้าย เป็นเมืองโบราณที่กรมศิลปากร ประกาศขึ้นทะเบียนเอาไว้เป็นโบราณสถานเมืองฝ้าย ต.เมืองฝ้าย
 พิพิธภัณฑ์ชาวบ้าน บ้านโคกกลาง
 ไทรงาม บ้านโพธิ์ทอง หมู่ที่ 4  ต.ห้วยหิน
 วัดโนนสำราญ
 ศูนย์นวัตรวิถี ผ้าไหมทอมือ บ้านม่วงเจริญ หมู่ที่ 6 ต.สระทอง
 แหล่งจำหน่ายข้าวหลาม บ้านหนองโคลน หมู่ที่ 4 ต.สระทอง

สินค้าสำคัญ 
 หอมแดง บ้านหนองบัวลี ต.ไทยสามัคคี
 ผ้าไหม เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์
 ผ้าไหม หมู่ที่4 ต.เสาเดียว
 พริกแห้ง หมู่ที่7 ต.เมืองฝ้าย
 ข้าวหอมมะลิหนองชัยศรี หมู่ที่1 ต.หนองชัยศรี
 ผ้าไหม หมู่ที่ 6 ต.สระทอง

ประเพณีและเทศกาลสำคัญ 
 งานวันหอมแดง แข่งเรือยาว และงานกาชาดอำเภอหนองหงส์ ช่วงปลายเดือนมกราคม ณ สนามที่ว่าการอำเภอหนองหงส์ และบริเวณหนองน้ำสระแก้ว
 เทศกาลงานลอยกระทง อ.หนองหงส์ ช่วงเดือนพฤศจิกายน
 งานประจำปีนมัสการพระบรมสารีริกธาตุปิดทองหลวงพ่อทันใจ ช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ ณ วัดพระธาตุมงคลวนาราม อ.หนองหงส์
 เทศกาลสืบสานประเพณีงานบุญบั้งไฟบ้านหนองบัวลี ช่วงเดือนพฤษภาคม บ้านหนองบัวลี

หนองหงส์