เจมเบ

เจมเบ (, มานินกา: jembe , อักษรอึนโก: ) เป็นเครื่องประกอบจังหวะที่มีต้นกำเนิดในแอฟริกาตะวันตก ลักษณะเป็นกลองรูปถ้วย ตัวกลองทำจากไม้เนื้อแข็ง เช่น เลนเก (Afzelia africana) จัลลา (Khaya senegalensis) และดูกูรา (Cordyla africana) หนังกลองทำจากหนังไม่ผ่านการฟอกซึ่งส่วนใหญ่เป็นหนังแพะ ขึงด้วยเชือก เส้นผ่านศูนย์กลางระหว่าง 30–38 เซนติเมตร (12–15 นิ้ว) สูง 58–63 เซนติเมตร (23–25 นิ้ว) และหนัก 5–13 กิโลกรัม (11–29 ปอนด์) ขึ้นอยู่กับขนาดและวัสดุที่ใช้ เจมเบส่วนใหญ่มีเส้นผ่านศูนย์กลางระหว่าง 33–36 เซนติเมตร (13–14 นิ้ว) และขนาดกลางมีน้ำหนัก 9 กิโลกรัม (20 ปอนด์) ชื่อเจมเบมาจากวลีในภาษาบัมบารา "Anke djé, anke bé" แปลว่า "ทุกคนมารวมกันอย่างสันติ"

เจมเบมีที่มาจากจักรวรรดิมาลี เมื่อประมาณ ค.ศ. 1230 สันนิษฐานว่ารูปถ้วยของกลองพัฒนามาจากครก ซึ่งเป็นอุปกรณ์เตรียมอาหารที่ใช้แพร่หลายในแอฟริกาตะวันตก การเล่นเจมเบจำกัดอยู่ในหมู่ชนพื้นเมืองจนกระทั่งการให้เอกราชแอฟริกาช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950 เมื่อโฟเดบา เคตาก่อตั้งเลบัลเลแอฟริแกง (Les Ballets Africains) ในประเทศกินีเพื่อแสดงการเต้นรำดั้งเดิมของแอฟริกาในประเทศต่าง ๆ หลังจากนั้นในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1960–1980 มีนักเล่นเจมเบจำนวนมากที่ย้ายไปอยู่ประเทศตะวันตกและเริ่มสอนการเล่นเจมเบ นอกจากนี้สารคดี Djembefola โดยโลร็อง เชอวาเลียในปี ค.ศ. 1991 ยังมีส่วนทำให้เจมเบเป็นที่รู้จักในวงกว้าง

เจมเบเป็นกลองที่สร้างเสียงได้หลากหลาย เสียงพื้นฐานมี 3 เสียง ได้แก่ bass, tone, slap (ต่ำ, กลาง, สูง ตามลำดับ) เสียงต่ำมาจากการตีตรงกลางหนังกลอง ส่วนเสียงกลางและสูงมาจากการตีใกล้ขอบกลอง เจมเบเป็นกลองที่ให้เสียงดังมากจนได้ยินชัดเจนเมื่อเล่นร่วมกับเครื่องดนตรีอื่น ชาวมันดินกากล่าวว่าผู้เล่นที่มีความสามารถคือผู้ที่ทำให้เจมเบ "พูดได้" กล่าวคือทำให้ผู้ฟังมีอารมณ์ร่วมขณะเล่นเจมเบ ตามธรรมเนียมมีเพียงผู้ชายเท่านั้นที่เล่นเจมเบ ขณะที่ผู้หญิงจะเล่นเพอร์คัชชันอื่น ๆ เช่น เชเกเร กาชีชี การิกนัน ในปัจจุบันยังถือเป็นเรื่องยากในการพบเห็นผู้หญิงเล่นเจมเบ และหญิงชาวแอฟริกามักแสดงความประหลาดใจเมื่อเห็นนักเล่นเจมเบที่เป็นผู้หญิง

อ้างอิง 

กลอง