พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย

นายร้อยตรี พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย (22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2400 – 29 มีนาคม พ.ศ. 2417) เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา เป็นพระโสทรเชษฐาในสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี, สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า, สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และเป็นพระมาตุลาในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระประวัติ 

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย ประสูติเมื่อวันอาทิตย์ เดือน 3 แรม 13 ค่ำ ปีมะโรง อัฐศก จุลศักราช 1218 ตรงกับวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2399 (แบบสากลคือ พ.ศ. 2400) เป็นพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ที่ประสูติแต่สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา (เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม) พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระนาม อุณากรรณ เนื่องจากเมื่อเจ้าจอมมารดาเปี่ยมเข้ามาอยู่ในวัง ได้เล่นละครเรื่องอิเหนาเป็นตัวอุณากรรณ (นางบุษบาปลอมตัวเป็นชาย) พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย มีพระโสทรกนิษฐภคินีและพระโสทรอนุชารวม 5 พระองค์ ได้แก่
 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ
 สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี
 สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
 สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงซื้อที่ดินบริเวณต้นถนนเจริญกรุง เพื่อสร้างวังพระราชทานแก่พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย แต่เสด็จสวรรคตเสียก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดเกล้าฯ ให้พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชยเสด็จไปประทับที่วังเก่าของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูบดีราชหฤทัย อยู่ริมแม่น้ำใกล้กับป้อมมหาฤกษ์ บริเวณโรงเรียนราชินี และสร้างวังใหม่ให้บนที่ดินพระราชทาน เมื่อปี พ.ศ. 2413 เรียกกันว่าวังสะพานถ่าน พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชยประทับอยู่ที่วังนี้ไม่นานก็สิ้นพระชนม์ และวังนี้ตกทอดมาสู่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ เมื่อพระองค์เจ้าเทวัญอุไทยวงศ์ทรงย้ายไปประทับที่วังเทวะเวสม์ ในสมัยรัชกาลที่ 6 วังนี้ได้อยู่ในความดูแลของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ และได้รื้อวังสร้างเป็นตลาดขายอาหาร ชื่อว่า ตลาดบำเพ็ญบุญ และเป็นโรงเรือนให้เช่าแสดงมหรสพ (ปัจจุบันคือ ศูนย์การค้าดิโอลด์สยามพลาซา)

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย ทรงรับราชการเป็นนายร้อยตรีทหารมหาดเล็ก สิ้นพระชนม์เมื่อวันอาทิตย์ เดือน 5 ขึ้น 12 ค่ำ ปีระกา เบญจศก จุลศักราช 1235 ตรงกับวันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2416 (แบบสากลคือ พ.ศ. 2417) สิริพระชันษา 17 ปี 

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชยมีพระโอรส 1 องค์ คือ 
 หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) ประสูติเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2416 และสิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2417 ขณะชันษาเพียง 1 ปี
ด้วยเหตุนี้ เมื่อครั้งสมัยรัชกาลที่ 6 ที่มีการพระราชทานนามสกุลแก่พระราชวงศ์ จึงไม่มีการพระราชทานนามสกุลให้กับสายสกุลของพระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย เนื่องจากไม่มีผู้ที่สืบสกุลหลงเหลือแล้ว

พระเกียรติยศ

พระอิสริยยศ 
 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2400 – 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 : พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย
 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 – 29 มีนาคม พ.ศ. 2416 : พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย
 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย

พระยศ

พระยศทหาร 
นายร้อยตรี

พงศาวลี

อ้างอิง

หนังสือ 

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
พระองค์เจ้าชาย
พระราชโอรสในรัชกาลที่ 4
บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์