โรงเรียนวัดบวรนิเวศ

โรงเรียนวัดบวรนิเวศ เป็นโรงเรียนรัฐบาลประเภทชายล้วน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ เปิดสอนในระดับมัธยมศึกษาทั้งตอนต้นและตอนปลายเป็นโรงเรียนชายล้วน มีที่ตั้งอยู่ในบริเวณวัดบวรนิเวศวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร โรงเรียนนี้ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2436 ตามพระดำริของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เพื่อจัดการศึกษาเล่าเรียนแก่พระภิกษุสามเณรในคณะธรรมยุติกนิกาย ต่อมาในปี พ.ศ. 2442 การจัดการเรียนการสอนของโรงเรียนวัดบวรนิเวศได้ก็กลายเป็นต้นแบบของการจัดการศึกษาในโรงเรียนต่างๆ ทั่วประเทศ ตามพระราชประสงค์ที่จะขยายโอกาสทางการศึกษาแก่ประชาชนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 

โรงเรียนแห่งนี้ในปัจจุบันมีองค์สมเด็จพระญาณสังวร  สมเด็จพระสังฆราช  สกลมหาสังฆปริณายกเป็นองค์อุปถัมภ์

ประวัติ 

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระปิยะมหาราช  รัชกาลที่ ๕ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ   พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดตั้ง วิทยาลัย ขึ้นในวัดบวรนิเวศวิหารพระราชทานนามว่า มหามกุฏราชวิทยาลัยในปีพุทธศักราช  ๒๔๓๖  (ร.ศ. ๑๑๒) เพื่อให้เป็นที่ศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรมของพระภิกษุสามเณรในคณะธรรมยุตินิกาย  ตามพระดำริของ   สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรสผู้ครองวัดบวรนิเวศวิหารในขณะนั้น  โดยแบ่งเป็น   ๒ แผนกคือส่วนวิทยาลัยใช้เป็นที่เล่าเรียนพระปริยัติธรรมชั้นสูง และจัดตั้งโรงเรียนตามพระอารามเป็นสาขาหนึ่งของวิทยาลัยนี้ 

โรงเรียนวัดบวรนิเวศเป็นส่วนหนึ่งของมหามกุฏราชวิทยาลัย    โดยมีพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรส ทรงเป็นผู้จัดการพระองค์แรก ต่อมาการเรียนการสอนในโรงเรียน  ได้ขยายตัวกว้างขวางออกไปตามลำดับ   ในปีพุทธศักราช 2442 (ร.ศ.๑๑๗) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชประสงค์ให้ขยายการศึกษาให้แพร่หลายไปทั่วประเทศ จึงโปรดเกล้าฯ ให้นำหลักสูตรและวิธีการสอนที่ใช้ในโรงเรียนวัดบวรนิเวศ ไปใช้สอนตามโรงเรียน ต่างๆ ทั่วประเทศ จึงถือได้ว่าโรงเรียนวัดบวรนิเวศเป็นโรงเรียนสาธิตในการใช้หลักสูตร เป็นแห่งแรกของประเทศไทย

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งลูกเสือขึ้น เมื่อวันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๔๕๔ ตามระเบียบปกครองลูกเสือของชาติ  โดยเมื่อเดือนพฤศจิกายน ๒๔๕๔ กองลูกเสือโรงเรียนวัดบวรนิเวศตั้งขึ้นในมณฑลกรุงเทพมหานคร เป็นกองร้อยที่ ๗ 

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จัดสร้างตึกมนุษยนาควิทยาทาน เพื่อเป็นที่ระลึกให้แก่ พระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นวชิรญาณวโรรส ๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๖๗ โดยหลวงสาโรชรัตนนิมานก์ เป็นสถาปนิก โดยตึกมนุษยนาควิทยาทาน ใช้เป็นสถานที่สำหรับการเรียนการสอนของนักเรียนโรงเรียนวัดบวรนิเวศ และโรงเรียนฝึกหัดครูวัดบวรนิเวศ

สัญลักษณ์

ตราประจำโรงเรียน 

ตราสัญลักษณ์ประจำโรงเรียนวัดบวรนิเวศ เป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ จ.ป.ร. ครอบจุลมงกุฎ ประดิษฐานบนพญานาคสองหัว  มีชื่อโรงเรียน  "บวรนิเวศ" อยู่กลางลำตัวพญานาค 

รูปสัญลักษณ์ดังกล่าวมีนัยความหมายดังต่อไปนี้

 "จ.ป.ร"  หมายถึงพระปรมาภิไธยย่อของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว องค์พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดตั้งโรงเรียนวัดบวรนิเวศเป็นสาขาของมหามกุฏราชวิทยาลัย ซึ่งย่อมาจากคำว่า มหาจุฬาลงกรณ์ ปรมราชาธิราช

 "จุลมงกุฏ"  หรือ"พระเกี้ยว  หมายถึง สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมหมื่นพิฆเนศวรสุรสังกาศ ขณะที่ผนวชและประทับที่วัดบวรนิเวศวิหาร  ซึ่งยังทรงพระเยาว์ยังมิได้เป็นพระมหากษัตริย์   ต่อมาขึ้นครองราชย๋เป็นพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

 "พญานาค"  หมายถึง พระองค์เจ้ามนุษยนาคมานพ  ซึ่งเป็นพระนามเดิมของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า  กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ผู้ทรงวางรากฐานการศึกษาของโรงเรียนวัดบวรนิเวศพระองค์แรก

ต้นไม้ประจำโรงเรียน  
ต้นราชพฤกษ์ หรือต้นคูน ออกดอกเป็นช่อสีเหลือง  ต้นราชพฤกษ์ออกดอกบานในช่วงเดือนมีนาคม - เมษายน ตรงกับช่วงเวลาที่นักเรียนจบหลักสูตร มัธยมศึกษาตอนต้น (ม.3) และ มัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.6) ปัจจุบันต้นราชพฤกษ์ของโรงเรียนปลูกอยู่ด้านหน้ามุขอรพินทุ์ ตรงข้ามศาลาจตุรมุข

สีประจำโรงเรียน 
 ██ สีเหลือง หมายถึง พระพุทธศาสนา ซึ่งสื่อถึงวัดบวรนิเวศวิหารราชวรวิหาร 
 ██ สีดำ หมายถึง ความเข้มแข็ง เด็ดเดี่ยว ของนักเรียนบวรนิเวศ

คติพจน์
เรียนดี มีวินัย ใจสะอาด

สุภาษิต 
ปญฺญา นรานํ รตนํ หมายถึง ปัญญาเป็นรัตนะของนรชน

คำขวัญ 
 "คนดีสีเหลือง-ดำ "
 "เรียนดี มีวินัย ใจสะอาด"
 "ลูกนาคาไหว้พระ คารวะครู"

ทำเนียบผู้บริหาร

ระบบการปกครองนักเรียน 

โรงเรียนวัดบวรนิเวศจัดระบบการปกครองนักเรียนออกเป็น 5 คณะ ดังนี้
 คณะวชิรญาณวงศ์ สีประจำคณะ ██ สีม่วง
 คณะดำรงธรรมี สีประจำคณะ ██ สีฟ้า
 คณะรังษีสังวร สีประจำคณะ ██ สีเขียว
 คณะบวรนาคินทร์ สีประจำคณะ ██ สีแสด
 คณะอรพินทุ์พิสุทธิ์ สีประจำคณะ ██ สีน้ำเงิน

บุคคลสำคัญของโรงเรียน

พระนามและนามอาจารย์ของโรงเรียนวัดบวรนิเวศ 
 สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ 10 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ทรงเป็นผู้จัดการพระองค์แรกของโรงเรียนวัดบวรนิเวศวิหาร
 สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ 13 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ทรงเป็นเปรียญครูองค์ที่ 2 ของโรงเรียนวัดบวรนิเวศวิหาร
 สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ 19 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ องค์อุปถัมถ์โรงเรียน
 หลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง)
 คุณหญิงชิ้น ศิลปบรรเลง ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) ประจำปีพุทธศักราช 2530  ผู้ก่อตั้งวงดนตรีโรงเรียนวัดบวรนิเวศ
 มัณฑนา บุนนาค หม่อมในหม่อมเจ้าทิพยฉัตร ฉัตรชัย

รายนามบุคคลสำคัญจากโรงเรียนวัดบวรนิเวศ 
 ศาสตราจารย์ ประภาศน์ อวยชัย อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม
 ศาสตราจารย์ รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์ เมธีวิจัยอาวุโส สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) และนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ สาขาเศรษฐศาสตร์ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ ศาสตราจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
 ศาสตราจารย์พิเศษจรัญ ภักดีธนากุล ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ อดีตปลัดกระทรวงยุติธรรมและผู้พิพากษาศาลยุติธรรม
 ชัช ชลวร ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ,อดีตประธานศาลรัฐธรรมนูญ อดีตประธานแผนกคดีเยาวชนและครอบครัวในศาลฎีกา
 จารุพงศ์ เรืองสุวรรณ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และหัวหน้าพรรคเพื่อไทย อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม
 พลเอกมนตรี ศุภาพร อดีตประธานกรรมการ บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน)
 พลโท ภัทรพล รักษนคร ผู้ทรงคุณวุฒิพิเศษกองทัพบก
 รอง เค้ามูลคดี นักแสดงอาวุโส และนักพากย์
 อริสมันต์ พงศ์เรืองรอง อดีตนักร้อง, นักการเมือง เป็นอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกรุงเทพมหานคร
 ทองภูมิ สิริพิพัฒน์ นักแสดง, พิธีกร และนายแบบไทย
 พลเอก นิพนธ์ สีตบุตร นายกสมาคมศิษย์เก่าบวรนิเวศ
 พลเอก สวัสดิ์ ทัศนา อดีตผู้ช่วยเจ้ากรมเสมียนตรา กระทรวงกลาโหม, อดีตรองผู้อำนวยการองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก และผู้ทรงคุณวุฒิพิเศษ กระทรวงกลาโหม 
 พลเอก อภิรัชต์ คงสมพงษ์ อดีตรองแม่ทัพภาคที่ 1, สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบก และผู้บัญชาการทหารบก ปัจจุบันดำรงตำแหน่ง รองเลขาธิการพระราชวัง
พันตำรวจโท บุญเลิศ เลิศปรีชา อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครนายก รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
 นายแพทย์ ประพนธ์ ตั้งศรีเกียรติกุล อดีตรองอธิบดีกรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ผู้ตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข เขต 10 รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และคณะที่ปรึกษารองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข 
 นายเขมชาติ จิวประสาท อดีตผู้ตรวจราชการกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
 นายวิมล จันทรโรทัย อดีตรองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และอดีตอธิบดีกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 กลับบ้านเรารักรออยู่ | 4 ก.พ. 2560 | บิ๊ก-ทองภูมิ | HD - YouTube
 เว็บไซด์โรงเรียนวัดบวรนิเวศ
 แฟนเพจโรงเรียนวัดบวรนิเวศ
 ทวิตเตอร์โรงเรียนวัดบวรนิเวศ
 สมาคมศิษย์เก่าบวรนิเวศ 
 ชมรมศิษย์เก่าบวรนิเวศรุ่น 84
 ชมรมเรารักบวรนิเวศ รุ่น 102
 ชมรมบวรนิเวศ 102
 บวรนิเวศ 115 ปี 
 โรงเรียนรัตนโกสินทร์สมโภชบวรนิเวศศาลายา

บ
โรงเรียนในเขตพระนคร
โรงเรียนชายในกรุงเทพมหานคร
ว
รัชกาลที่ 5
อาคารอนุรักษ์ในเขตพระนคร
โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1