พระกาล

พระกาฬไชยศรี หรือ พระกาล คติการบูชาพระกาลนั้นรับเอามาแต่อินเดียดั้งเดิม นิยมเรียก "พระกาลพระกุลี" หรือ "พระกาลกุลี" โดยดั้งเดิมจะนับถือพระกาลคู่กับพระกาลี ต่อมาภายหลังเรียกเพี้ยนเป็น "กุลี" ไป ต่อมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ ทีจะเห็นสร้อย "กลี" ฟังดูน่ากลัวนัก  จึงเปลี่ยนสร้อยเสียใหม่ให้เป็น "ไชยศรี" ใช้เป็นทางราชการมาเห็นจะราวในสมัยรัชกาลที่สี่ ดังปรากฏในประกาศถือน้ำนั้นแต่คนทั่ว ๆ ไปก็จะเรียก "พระกาฬ" เฉย ๆ ตั้งแต่นั้น แต่คติการบูชาพระกาลยังคงอยู่โดยผสมกับคติความเชื่อพื้นถิ่นในไทย คือ ตากะลายายกะลีแทน

รูปเคารพของพระกาฬไชยศรีของไทยตั้งอยู่ภายในศาลหลักเมืองกรุงเทพมหานคร

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 http://www.khandro.net/deity_Mahakala.htm
 The Many Forms of Mahakala, Protector of Buddhist Monasteries by Sri Nitin Kumar.

เทวดาในศาสนาฮินดู