ทองใส ทับถนน

ทองใส ทับถนน ศิลปินมรดกอีสาน สาขาศิลปะการแสดง ดนตรีพื้นบ้าน (พิณ) ปี พ.ศ. 2555 เป็นนักดนตรีพิณและนักแต่งเพลงชาวไทยที่มีชื่อเสียง และอดีตสมาชิกวงเพชรพิณทอง

ประวัติ 
ทองใส ทับถนน เกิดเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 ที่บ้านหนองกินเพล ตำบลหนองกินเพล อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี เป็นบุตรของนายปิ่น ทับถนน กับนางหนู ทับถนน ผู้เป็นบิดานั้นมีความสามารถโดดเด่นด้านหมอลำพื้นบ้าน และการแสดงหนังบักตื้อ (หนังปราโมทัย) และนายปิ่น ทับถนนยังเป็นลูกศิษย์ของหมอลำทองคำ เพ็งดี ผู้มีชื่อเสียงด้านลำกลอนในสมัยนั้น ทองใส ทับถนนเริ่มฝึกดีดพิณเมื่ออายุ 4 ปี  โดยมีครูบุญ บ้านท่างอย อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี เป็นผู้ฝึกสอนการดีดพิณเป็นคนแรก จนอายุได้ 8 ปี จึงได้เล่นพิณประกอบคณะหมอลำของนายปิ่น ทับถนน ผู้เป็นพ่อ จากนั้นจึงได้เรียนรู้ลายพิณโบราณกับครูบุญชู โนนแก้ว แห่งบ้านโนนสังข์ อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ ศิลปินมือพิณพื้นบ้านตาพิการ  เมื่อเรียนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จึงได้ตระเวนเล่นดนตรีกับคณะหมอลำปิ่น ทับถนนเรื่อยมา

พ.ศ. 2511 เมื่ออายุได้ 21 ปี ได้เข้าประจำการเป็นทหารเกณฑ์ที่กองพันทหารปืนใหญ่ ค่ายสรรพสิทธิประสงค์ อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี จึงได้มีโอกาสเป็นนักดนตรีวงดนตรีสากลประจำกองพันทหารปืนใหญ่  ได้นำพิณมาประยุกต์กับดนตรีสากลสมัยใหม่ และเรียนรู้การเล่นดนตรีตามแบบสากลนับแต่นั้นเป็นต้นมา สมรสกับนางประมวล ทับถนน (สกุลเดิมจันไตร) มีบุตรธิดา 3 คน ได้แก่
 นางพิณทอง มณีเนตร
 นายสีแพร ทับถนน
 นางบุญสวย ทับถนน
ปัจจุบันอาศัยอยู่บ้านเลขที่ 163 หมู่ที่ 8 บ้านหนองกินเพล ตำบลหนองกินเพล อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี

คุณวุฒิ 
 พ.ศ. 2548 ได้รับปริญญาศิลปศาสตร์มหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (ดนตรีศึกษา) จากมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

เข้าสู่วงการ 
หลังพ้นเกณฑ์ทหารในปี พ.ส. 2513 ครูทองใส ทับถนนจึงกลับมาใช้ชีวิตที่บ้านเกิดและได้สมัครเข้าเป็นนักดนตรีคณะ ลูกทุ่งอีสาน ของนายนพดล ดวงพร  ภายใต้ฉายา ทองใส หัวนาค ทั้งนี้เพราะมีพิณแกะสลักเป็นรูปพญานาคเป็นเครื่องดนตรีคู่กาย 

พ.ศ. 2514 นพดล ดวงพร ได้รับเชิญให้นำวงดนตรีลูกทุ่งอีสานประยุกต์ไปแสดงถวายหน้าพระที่ประทับที่เขื่อนอุบลรัตน์ อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชทานปริญญาบัตรแก่นักศึกษามหาวิทยาลัยขอนแก่น ครูนพดล ดวงพร ร่วมกับครูทองใส ทับถนน ได้ถวายพิณแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระองค์ทรงตรัสว่า  “เพชรนี้เป็นเพชรน้ำเอก” ของเครื่องดนตรีอีสาน ยังความปลื้มปิติแก่นพดล ดวงพร และชาวคณะเป็นอย่างมาก จึงได้เปลี่ยนชื่อวงดนตรี ลูกทุ่งอีสาน พิณประยุกต์ มาเป็นวง  เพชรพิณทอง  ซึ่งถือว่าเป็นนามมงคลอันเกิดจากการถวายพิณในครั้งนั้น

ต่อมาได้นำเอาคอนแทรกไฟฟ้ามาประกอบกับพิณ และถือว่าเป็นพิณไฟฟ้าตัวแรกของเมืองไทย และได้เล่นดนตรีกับวงดนตรีเพชรพิณทอง ตลอดมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2514 จนได้ยุติวง

ผลงานแสดงภาพยนตร์ 

 YOUR MUSIC (2558)

รางวัล และการเชิดชูเกียรติ 
 พ.ศ. 2543 ได้รับการคัดเลือกให้เป็นศิลปินดีเด่นสาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีอีสาน) จากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ
 พ.ศ. 2544 ได้รับประกาศเกียรติคุณผู้ให้การสนับสนุนกิจกรรมวัฒนธรรมดีเด่น จากสำนักพัฒนาการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม เขตการศึกษา 10          
 พ.ศ. 2545 ได้รับการคัดเลือกให้เป็นครูภูมิปัญญาไทย ด้านศิลปกรรม (ดนตรีพื้นบ้าน-พิณอีสาน) รุ่นที่ 2 ปี พ.ศ. 2545                                  
 วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2546 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ชั้นเหรียญเงินดิเรกคุณาภรณ์ (ร.ง.ภ.)
 วันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2547 ได้รับรางวัลสุดยอดศิลปินอีสาน ประเภทพิณอีสาน เนื่องในโอกาสครบรอบ 40 ปี มหาวิทยาลัยขอนแก่น จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น
 พ.ศ. 2555 ได้รับรางวัลศิลปินมรดกอีสาน สาขาศิลปะการแสดง ดนตรีพื้นบ้าน (พิณ) พ.ศ. 2555 จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น
 พ.ศ. 2556 ได้รับรางวัลสุกรีเจริญสุข ผู้ทำดีความดีเพื่อสังคม สาขาการส่งเสริมดนตรี
 พ.ศ. 2558 ได้รับยกย่องเชิดชูเป็นมูนมังเมืองอุบลราชธานี สาขาศิลปะการแสดง
 พ.ศ. 2562 ได้รับรางวัลพระธาตุนาดูนทองคำ ประจำปี 2562  ประเภทบุคคลดีเด่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สาขาทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม จากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม

ผลงานการแต่งเพลง 
นอกจากการแต่งคำร้องในผลงานเพลงทั้งหมดของตัวเองแล้ว ทองใส ทับถนน ยังได้แต่งคำร้องให้กับเพื่อชีวิตคนอื่น ๆ เช่น เบอนัวต์ โสภาสาต, แดนเซอร์ แคท รัตติกาล, คาราวาน, คาราบาว, พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ, สีเผือก คนด่านเกวียน, ซูซู, โฮป เป็นต้น ทองใส ทับถนน มีผลงานการแต่งเพลงกว่า 69 เพลง เช่น
 เบอนัวต์ โสภาสาต & แดนเซอร์ แคท รัตติกาล
ตลอดเวลา
แค่นั้น
เสมอ
นักเดินทาง
แม้เราจะไม่พบกัน
ฉันเป็นดอกไม้
พเนจร
คืนรัง
ไถ่เธอคืนมา
อยู่ตรงนี้
25 ปี มีหวัง
โยโกฮาม่า
ใจเกินร้อย
ใจบงการ
พ่อเป็นกรรมกร
วาดชีวิต
ยังคอย
 คาราวาน
คนกับควาย
ดอกไม้ให้คุณ
ฉันเป็นดอกไม้ (ร่วมกับ เบอนัวต์ โสภาสาต, แดนเซอร์ แคท รัตติกาล, คาราบาว, โฮป)
เปิบข้าว
ถนนมิตรภาพ
ฉันคือประชาชน
 คาราบาว
หนุ่มลำมูล
กัญชา
จับกัง
คนเก็บฟีน
เรฟูจี
นางงามตู้กระจก
สัญญาหน้าฝน
สบายกว่า
หนุ่มสุพรรณ
สัจจะ 10 ประการ
กำลังใจแรงงาน
20 ปี คาราวาน
ฉันเป็นดอกไม้ (ร่วมกับ เบอนัวต์ โสภาสาต, แดนเซอร์ แคท รัตติกาล, หงา คาราวาน, โฮป)
เช กูวาร่า
รักนี้มีแต่เธอ
พออยู่พอกิน
ลมพัดใจเพ
เดือนแรม
ทานตะวัน
 พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ
นกเขาไฟ
ตายหยังเขียด
คนกับหมา
ลำตะคอง
วันเวลา
เพียงลมพัดผ่าน
ตรงเส้นขอบฟ้า
ด.ญ.ปรางค์
คนจนรุ่นใหม่
คิดถึงบ้าน
ลมรำเพย
คนที่เรารัก
หนุ่มก่อสร้าง
ต้นขับขี่
เป็นตำรวจ
จ.รอคอย
สายเกินไป
ความมั่นใจ
 สีเผือก คนด่านเกวียน
กุหลาบปากซัน
ความรัก
คนเล่นกล
หัวใจแหว่ง
ดิน น้ำ ลม ไฟ
เดือนเพ็ญ
เธอผู้เสียสละ
สาวส่งออก
คนฟั่นเฟือน
 โฮป
ก็ไม่เป็นไร
จากใจ
ปรารถนา
เธอ
กำลังใจ
จำได้เสมอ
มัดรวมกัน
นกเขาน้อย
ฉันเป็นดอกไม้ (ร่วมกับ เบอนัวต์ โสภาสาต, แดนเซอร์ แคท รัตติกาล, หงา คาราวาน, คาราบาว)
 ซูซู
ใครสักคน
ปะการัง
คนเค็ม เลคาว
อยู่คนเดียว
ดอกไม้พฤษภา
ไม่เจ็บได้ไง
ไปสาเหล้า
อยากมีเมีย

ผลงาน 
มีมากกว่า 50 ชุด อาทิ
 ชุดปู่ป๋าหลาน
 ชุดลำเพลินโบราณ
 ชุดแข่งเรือยาว
 ชุดบุญกัณฑ์หลอน
 ชุดแห่บุญผะเหวด

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 ทองใส ทับถนน : เพลงพิณสนั่นทุ่ง 
 ทองใส ทับถนน ศิลปินมรดกอีสาน
 ทับถนน- เซิ้งภูไท ต้นฉบับบ

บุคคลจากอำเภอวารินชำราบ
นักดนตรีชาวไทย
นักเล่นพิณ