ปลาสี่ตา

ปลาสี่ตา () สกุลของปลาน้ำจืดในสกุล Anableps ในวงศ์ปลาสี่ตา (Anablepidae) ในอันดับปลาออกลูกเป็นตัว (Cyprinidontiformes) เช่นเดียวกับปลาหางนกยูง, ปลากินยุง หรือปลาสอด

ลักษณะและพฤติกรรม
เป็นปลาที่มีลักษณะพิเศษอันเป็นที่มาของชื่อ คือ เป็นปลาที่ว่ายและหากินตามผิวน้ำ มีดวงตากลมโตขนาดใหญ่ แม้จะได้ชื่อว่าเป็นปลาสี่ตา แต่ความจริงแล้วมีเพียงแค่สองตา ข้างละตาในแต่ละข้างเท่านั้น แต่ทว่าตาแต่ละข้างนั้นมีแถบเนื้อเยื่อในแนวนอนที่แบ่งตาดำออกเป็นสองส่วน และแต่ละส่วนนั้นก็มีรูม่านตาของตนเอง ซึ่งทำให้ปลาสี่ตาสามารถมองเห็นแบ่งออกเป็นสองส่วนได้ในเวลาเดียวกัน คือ ทั้งด้านบนลำตัวและด้านล่างลำตัว  โดยจะประมวลผลภาพที่เห็นทั้งหมด ก่อนจะประเมินว่าจะไปทางไหน ซึ่งเป็นประโยชน์ในการหลบหลีกศัตรูจากทั้งบนฟ้าและใต้น้ำ

ปลาสี่ตา แพร่กระจายพันธุ์ตามแหล่งน้ำจืดและน้ำกร่อยทางชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก ของอเมริกากลางจนถึงทางเหนือของทวีปอเมริกาใต้ เช่น เม็กซิโก หรือฮอนดูรัส กินแมลง, สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก, ไดอะตอม และปลาขนาดเล็กเป็นอาหาร เป็นปลาที่อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง และมีบางชนิดที่อาจอาศัยอยู่ตามลำพังหรือเป็นกลุ่มเล็ก ๆ 

มีความยาวได้ถึง 32 เซนติเมตร นับเป็นปลาในอันดับปลาออกลูกเป็นตัวที่มีขนาดใหญ่ที่สุด  นอกจากนี้แล้วในบางชนิดยังสามารถมีชีวิตอยู่ได้เมื่อปราศจากจากน้ำ โดยรับออกซิเจนจากอากาศโดยตรง เมื่อยามน้ำลด

และจากการที่เป็นปลาที่ออกลูกเป็นตัว ในอวัยวะสืบพันธุ์ของปลาเพศผู้ที่เรียกว่า โกโนโพเดียม ที่มีลักษณะเหมือนท่อ ในเพศผู้บางตัวก็หันไปทางซ้าย บางตัวก็หันไปทางขวา ซึ่งในการผสมพันธุ์ ปลาสี่ตาเพศผู้ที่มีอวัยวะหันไปทางซ้าย จะผสมพันธุ์กับปลาตัวเมียที่มีอวัยวะสืบพันธุ์หันไปทางซ้าย และในทางกลับกัน แต่ก็มีบางกรณีที่เพศผู้พยายามจะผสมพันธุ์กับเพศเมียที่มีอวัยวะหันไปทางเดียวกันด้วย แต่ทว่ายากที่จะประสบความสำเร็จ

การจำแนก
Anableps anableps (Linnaeus, 1758) (ปลาสี่ตาเกล็ดใหญ่; เป็นชนิดที่รู้จักกันดีที่สุด และนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม)
Anableps dowei Gill, 1861 (ปลาสี่ตาแปซิฟิก)
Anableps microlepis Müller & Troschel, 1844 (ปลาสี่ตาเกล็ดถี่; เป็นชนิดที่ใหญ่ที่สุด)

ดูเพิ่ม
Rhinomugil – ปลาน้ำจืดจำพวกปลากระบอกที่มีลักษณะและพฤติกรรมคล้ายปลาสี่ตา จนถูกเรียกว่า ปลาสี่ตาแปลง พบในทวีปเอเชียและออสเตรเลีย

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

วงศ์ปลาสี่ตา
ปลาน้ำกร่อย
ปลาทวีปอเมริกาใต้
สัตว์ที่พบในอเมริกากลาง
ปลาตู้