อำเภอชัยบาดาล

ชัยบาดาล เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี เคยได้ถูกเสนอจัดตั้งเป็นศูนย์กลางของจังหวัดพระนารายณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2546 และปี พ.ศ. 2553

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอชัยบาดาลมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอศรีเทพ (จังหวัดเพชรบูรณ์) 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอลำสนธิ
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอท่าหลวง และอำเภอพัฒนานิคม
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอโคกสำโรง อำเภอสระโบสถ์ และอำเภอโคกเจริญ

ประวัติ 
แต่เดิมอำเภอชัยบาดาล มีฐานะเป็นเมืองชั้นโทชื่อ เมืองไชยบาดาล ขึ้นอยู่ในความปกครองของเมืองนครราชสีมา ที่ทำการตั้งอยู่ที่บ้านบัวชุม ตำบลบัวชุม ในปี พ.ศ. 2457 ทางราชการได้ลดฐานะเป็น อำเภอไชยบาดาล โอนการปกครองไปขึ้นอยู่กับเมืองเพชรบูรณ์จนถึงปี พ.ศ. 2461 ได้โอนอำนาจไชยบาดาลไปขึ้นอยู่กับจังหวัดสระบุรี และย้ายที่ว่าการอำเภอไปอยู่บ้านไชยบาดาล ตำบลไชยบาดาล ต่อมาทางราชการได้สั่งโอนอำเภอไชยบาดาลไปขึ้นอยู่กับการปกครองของจังหวัดลพบุรี เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2484 ส่วนตัวสะกดชื่อนั้นได้เปลี่ยนจากคำว่า "ไชยบาดาล" เป็น "ชัยบาดาล" เมื่อปี พ.ศ. 2514 ครั้นปี พ.ศ. 2521 ได้รับเรื่องราวจากกรมทางหลวงแผ่นดิน ขอให้รื้อที่ว่าการอำเภอหลังนี้เพื่อตัดถนนผ่านตัวอาคารที่ว่าการอำเภอ และได้รับอนุมัติให้รื้อถอนได้เมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2521 จึงได้ย้ายที่ว่าการอำเภอมาอยู่ที่อยู่ปัจจุบันนี้

 วันที่ 24 สิงหาคม 2445 ยุบท้องที่อำเภอบัวชุม มณฑลเพชรบูรณ์ รวมเข้ากับท้องที่อำเภอไชยบาดาล
 วันที่ 2 มีนาคม 2461 โอนพื้นที่อำเภอไชยบาดาล จังหวัดเพชรบูรณ์ มาขึ้นกับจังหวัดสระบุรี
วันที่ 14 ตุลาคม 2484 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดสระบุรีกับจังหวัดลพบุรี โดยโอนพื้นที่อำเภอไชยบาดาล นอกจากตำบลคำพราน จังหวัดสระบุรี ไปขึ้นกับจังหวัดลพบุรี ส่วนท้องที่ตำบลคำพราน ให้โอนไปขึ้นกับอำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี
วันที่ 19 ตุลาคม 2486 ย้ายที่ว่าการอำเภอไชยบาดาล จากตำบลไชยบาดาล ไปเปิดทำการที่อาคารสร้างขึ้นใหม่อยู่ที่หมู่ 5 บ้านลำนารายณ์ ตำบลบัวชุม ในเขตอำเภอเดียวกัน
วันที่ 26 ธันวาคม 2487 ย้ายที่ว่าการอำเภอไชยบาดาล จากหมู่ 5 บ้านลำนารายณ์ ตำบลบัวชุม ไปเปิดทำการที่อาคารที่ว่าการอำเภอชัยบาดาล (เดิม) อยู่ที่ตำบลไชยบาดาล ในเขตอำเภอเดียวกัน
วันที่ 2 มกราคม 2488 โอนพื้นที่หมู่ 8 (ในขณะนั้น) ของตำบลโคกสลุง ไปขึ้นกับตำบลไชยบาดาล
 วันที่ 16 ธันวาคม 2495 ตั้งตำบลมะกอกหวาน แยกออกจากตำบลไชยบาดาล
 วันที่ 30 พฤษภาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลไชยบาดาล ในท้องที่บางส่วนของตำบลไชยบาดาล
 วันที่ 7 มิถุนายน 2503 ย้ายที่ว่าการอำเภอไชยบาดาล และสถานีตำรวจภูธรไชยบาดาล จากตำบลไชยบาดาล ไปเปิดทำการที่อาคารสร้างขึ้นใหม่อยู่ที่ตำบลบัวชุม ในเขตอำเภอเดียวกัน
 วันที่ 27 มิถุนายน 2504 จัดตั้งสุขาภิบาลลำนารายณ์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลบัวชุม
 วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2505 โอนพื้นที่ตำบลมะนาวหวาน และตำบลโคกสลุง อำเภอไชยบาดาล ไปขึ้นกับ อำเภอเมืองลพบุรี และจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอพัฒนานิคม
 วันที่ 8 กันยายน 2513 ตั้งตำบลลำนารายณ์ แยกออกจากตำบลชัยบาดาล และตำบลบัวชุม ตั้งตำบลศิลาทิพย์ แยกออกจากตำบลบัวชุม และตั้งตำบลม่วงค่อม แยกออกจากตำบลมะกอกหวาน
 วันที่ 17 สิงหาคม 2514 ตั้งตำบลหนองรี แยกออกจากตำบลหนองยายโต๊ะ
 วันที่ 7 ตุลาคม 2518 ตั้งตำบลท่ามะนาว แยกออกจากตำบลลำนารายณ์ ตั้งตำบลท่าหลวง แยกออกจากตำบลชัยบาดาล ตั้งตำบลนาโสม แยกออกจากตำบลหนองยายโต๊ะ ตั้งตำบลเกาะรัง แยกออกจากตำบลบัวชุม ตั้งตำบลชัยนารายณ์ แยกออกจากตำบลลำนารายณ์ ตั้งตำบลลำสนธิ แยกออกจากตำบลหนองรี ตั้งตำบลบ้านใหม่สามัคคี แยกออกจากตำบลศิลาทิพย์ และตั้งตำบลห้วยหิน แยกออกจากตำบลม่วงค่อม
 วันที่ 30 พฤศจิกายน 2519 ตั้งตำบลซับจำปา แยกออกจากตำบลท่าหลวง ตั้งตำบลหนองผักแว่น แยกออกจากตำบลท่ามะนาว ตั้งตำบลซับตะเคียน แยกออกจากตำบลนาโสม ตั้งตำบลแก่งผักกูด แยกออกจากตำบลมะกอกหวาน ตั้งตำบลนิคมลำนารายณ์ แยกออกจากตำบลเกาะรัง ตำบลบ้านใหม่สามัคคี และตำบลศิลาทิพย์ และตั้งตำบลกุดตาเพชร แยกออกจากตำบลลำสนธิ
 วันที่ 28 พฤศจิกายน 2521 แยกพื้นที่ตำบลท่าหลวง ตำบลซับจำปา ตำบลหนองผักแว่น และตำบลแก่งผักกูด อำเภอชัยบาดาล ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอท่าหลวง และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอชัยบาดาล
 วันที่ 3 มิถุนายน 2523 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านท่าหลวง ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าหลวง
 วันที่ 29 มิถุนายน 2525 ตั้งตำบลทะเลวังวัด แยกออกจากตำบลท่าหลวง
 วันที่ 7 มิถุนายน 2526 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลลำนารายณ์ เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น
 วันที่ 16 มิถุนายน 2526 ตั้งตำบลซับสมบูรณ์ แยกออกจากตำบลหนองรี
 วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลเขารวก แยกออกจากตำบลลำสนธิ
 วันที่ 14 มีนาคม 2532 แยกพื้นที่ตำบลลำสนธิ ตำบลซับสมบูรณ์ ตำบลหนองรี ตำบลกุดตาเพชร และตำบลเขารวก อำเภอชัยบาดาล ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอลำสนธิ และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอชัยบาดาล
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2532 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอท่าหลวง อำเภอชัยบาดาล เป็น อำเภอท่าหลวง
 วันที่ 20 สิงหาคม 2536 ตั้งตำบลเขาแหลม แยกออกจากตำบลห้วยหิน
 วันที่ 18 มกราคม 2537 ตั้งตำบลเขาน้อย แยกออกจากตำบลซับสมบูรณ์
 วันที่ 26 ธันวาคม 2537 จัดตั้งศาลจังหวัดชัยบาดาล ในท้องที่อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี ให้มีเขตตลอดท้องที่อำเภอชัยบาดาล อำเภอโคกเจริญ อำเภอท่าหลวง อำเภอสระโบสถ์ และกิ่งอำเภอลำสนธิ
 วันที่ 20 พฤศจิกายน 2539 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอลำสนธิ อำเภอชัยบาดาล เป็น อำเภอลำสนธิ
 วันที่ 6 พฤษภาคม 2542 ยุบสุขาภิบาลชัยบาดาล อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี เนื่องจากไม่มีพื้นที่ที่จะดำเนินกิจการตามอำนาจหน้าที่ต่อไปได้ เพราะมีโครงการลุ่มน้ำป่าสัก ทำให้ประชาชน รวมทั้งกรรมการสุขาภิบาลได้อพยพออกจากพื้นที่ในเขตสุขาภิบาลไปหมดแล้ว จึงไม่เข้าหลักเกณฑ์อันเป็นองค์ประกอบที่จะดำรงสถานภาพเป็นสุขาภิบาลต่อไปได้
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลลำนารายณ์ เป็น เทศบาลตำบลลำนารายณ์ ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลมะกอกหวาน รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลชัยบาดาล

การจัดตั้งเป็นจังหวัด 
ในปี พ.ศ. 2547 กระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาว่าการแบ่งเขตการปกครองของจังหวัดลพบุรี ไปเป็นจังหวัดใหม่ชื่อ "จังหวัดพระนารายณ์" ยังไม่เป็นการสมควร เนื่องจากปัจจุบันจังหวัดลพบุรียังมีพระนารายณ์ราชนิเวศน์เป็นหลักฐาน และได้มีการประกาศเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสมเด็จพระนารายณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2504 เป็นที่รู้จักของประชาชนจังหวัดลพบุรีที่ส่วนใหญ่ไม่ต้องการให้แบ่งแยกพื้นที่จังหวัดไปเป็นจังหวัดใหม่ ประกอบกับเมื่อได้พิจารณาตามหลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัดใหม่ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2524 ปรากฏว่าเนื้อที่และสภาพภูมิศาสตร์ จำนวนอำเภอในเขตปกครอง จำนวนประชากร ลักษณะพิเศษของจังหวัดไม่เข้าหลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัดใหม่ตามมติคณะรัฐมนตรี จึงยังไม่เห็นสมควรแยกเขตการปกครองของจังหวัดลพบุรีตั้งจังหวัดใหม่ในขณะนี้ 

ในปี พ.ศ. 2553 นายนิยม วรปัญญา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดลพบุรี ได้ยื่นกระทู้ถามนายกรัฐมนตรี (นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ) เกี่ยวกับการจัดตั้งจังหวัดพระนารายณ์อีกครั้ง โดยยกฐานะอำเภอชัยบาดาลเป็นอำเภอเมืองชัยบาดาล ตำบลม่วงค่อมยกฐานะเป็นกิ่งอำเภอม่วงค่อม แยกจากอำเภอชัยบาดาล อำเภอท่าหลวง อำเภอพัฒนานิคม อำเภอลำสนธิ อำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกเจริญ แต่ไม่ได้รับการพิจารณาเนื่องจากไม่เข้าหลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัด

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอชัยบาดาลแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 17 ตำบล 136 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอชัยบาดาลประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลลำนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลลำนารายณ์และตำบลชัยนารายณ์
 องค์การบริหารส่วนตำบลลำนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำนารายณ์ (นอกเขตเทศบาลตำบลลำนารายณ์)
 องค์การบริหารส่วนตำบลชัยนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชัยนารายณ์ (นอกเขตเทศบาลตำบลลำนารายณ์)
 องค์การบริหารส่วนตำบลศิลาทิพย์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศิลาทิพย์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยหิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยหินทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลม่วงค่อม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงค่อมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบัวชุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวชุมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าดินดำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าดินดำทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลซับตะเคียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลซับตะเคียนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาโสม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาโสมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองยายโต๊ะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองยายโต๊ะทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะรัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะรังทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่ามะนาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ามะนาวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลนิคมลำนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนิคมลำนารายณ์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลชัยบาดาล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชัยบาดาลและตำบลมะกอกหวานทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่สามัคคี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านใหม่สามัคคีทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเขาแหลม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาแหลมทั้งตำบล

อ้างอิง 

 
ชัยบาดาล