หนังสือพระวรสาร

หนังสือพระวรสาร (, ) เป็นประเภทของวรรณกรรมคริสต์ศาสนา ที่เป็นประมวลหรือหนังสือรวมเล่มที่ประกอบด้วยพระวรสารในสารบบทั้งสี่ฉบับในพันธสัญญาใหม่ของคริสต์ศาสนา หนังสือพระวรสารจะมีเนื้อหาที่สมบูรณ์ครบถ้วนและจัดเรียงตามลำดับพระวรสาร ซึ่งต่างจาก “หนังสือพระวรสารฉบับตัดตอน” (Evangeliary) ซึ่งมีเนื้อหาเฉพาะบางตอนจากพระวรสารเท่านั้นที่ใช้ในการทำพิธีมิสซาหรือคริสต์ศาสนพิธีอื่นๆ

ประวัติ 
ในยุคกลางการสร้างคัมภีร์ไบเบิลทั้งฉบับเป็นสิ่งที่หายาก การผลิตหนังสือแต่ละเล่มหรือประมวลหนังสือก็จะทำโดยมีวัตถุประสงค์ใดวัตถุประสงค์หนึ่ง หนังสือพระวรสารสร้างขึ้นเพื่อทั้งใช้ในการศึกษาเป็นการส่วนบุคคล หรือ เพื่อใช้เป็น “หนังสือแสดง” ในพิธีและเพื่อการตกแต่ง ฉะนั้นหนังสือบางเล่มจึงสร้างกันอย่างหรูหราวิจิตร โดยเฉพาะหนังสือพระวรสารที่นิยมสร้างกันมากก็จะเป็นหนังสือที่เรียกว่า “หนังสือวิจิตร” ที่ได้รับการตกแต่งอย่างเต็มที่มาจนถึงราวคริสต์ศตวรรษที่ 11 เมื่อมาแทนที่ด้วยหนังสือเพลงสวดสดุดีและคัมภีร์ไบเบิลโรมาเนสก์ทางตะวันตก แต่ทางตะวันออกหนังสือพระวรสารก็คงยังดำรงความนิยมกันอยู่จนกระทั่งเมื่อมีวิวัฒนาการการพิมพ์กันขึ้น การตกแต่งที่นิยมกันก็จะเป็นภาพเหมือนประกาศก งานชิ้นเอกส่วนใหญ่ของหนังสือวิจิตรของศิลปะเกาะเป็นหนังสือพระวรสาร รวมทั้งหนังสือพระวรสารของไบแซนไทน์และ ราชวงศ์กาโรแล็งฌีย็องอีกหลายฉบับ แต่หนังสือพระวรสารส่วนใหญ่ก็มิได้รับการสร้างให้เป็นหนังสือวิจิตร หรือเพียงแต่ตกแต่งด้วยอักษรตัวต้นประดิษฐ์หรือสิ่งอื่นๆ อีกเพียงเล็กน้อย  เนื้อหาของหนังสือพระวรสารก็จะเป็นข้อความจากพระวรสารเอง, หนังสือสนับสนุนที่รวมทั้งตารางแบ่งพระวรสาร (Eusebian Canons), บทสรุปข้อความ, อภิธานศัพท์ และคำอธิบายอื่นๆ

หนังสือพระวรสารฉบับสำคัญ 
 “Ada Gospels”
 “Rossano Gospels”
 “Rabula Gospels”
 “Mulling Gospels”
 “Book of Durrow”
 “Echternach Gospels”
 “St. Augustine Gospels”
 “Stonyhurst Gospel”
 “Durham Gospels”
 “พระวรสารลินดิสฟาร์น”
 “Lichfield Gospels” (หรือที่รู้จักกันว่า St. Chad Gospels)
 “Leningrad Gospels”
 “พระวรสารเคลล์ส”
 “Barberini Gospels”
 “พระวรสารบรมราชาภิเษกเวียนนา”
 “Aachen Coronation Gospels”
 “Ebbo Gospels”
 “พระวรสารเซนต์เอมเมอแรม”
 “พระวรสารลอร์สช”
 “Codex Aureus of Echternach”
 “Gospels of Henry the Lion”
 “Tetraevangelia of Ivan Alexander”
 “Peresopnytsia Gospels”

ระเบียงภาพ

อ้างอิง

ดูเพิ่ม  
 พระวรสาร 
 หนังสือวิจิตร

แหล่งข้อมูลอื่น 

เอกสารตัวเขียนสีวิจิตร
วรรณกรรมศาสนาคริสต์
วรรณกรรมภาษาละติน
วรรณกรรมสมัยกลาง
ศิลปะสมัยกลาง