สัมพจนัย

สัมพจนัย () มาจากคำภาษากรีกว่า  συνεκδοχή, อ่านว่า ซู-เนค-โด-แค;  (จากคำอุปสรรค "συν-" แปลว่า ร่วมกัน, คำบุพบท "εκ" แปลว่า จาก และ คำกริยา ἐκδέχομαι แปลว่า ได้รับ) แปลตรงตัวได้ว่า "ได้รับมาจากสิ่งอื่น" เป็นภาพพจน์ (figure of speech) ประเภทหนึ่ง ซึ่งหมายถึง การสร้างความเข้าเกี่ยวกับสิ่งหนึ่งด้วยการอ้างถึงสิ่งอื่นที่เป็นส่วนประกอบของมัน เช่น คำที่ใช้ในสื่อกีฬาว่า "แข้งอาร์เจนติน่า" ซึ่งหมายถึงนักฟุตบอลจากอาร์เจนติน่า โดยจะเห็นได้ว่าคำว่า "แข้ง" ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของร่างกาย สามารถใช้สื่อความหมายถึง "บุคคลที่เป็นนักกีฬาฟุตบอลอาชีพ" ได้ 

คำประเภทสัมพจนัย ถือว่าเป็นกลุ่มย่อยกลุ่มหนึ่งของ คำนามนัย (Metonymy) ซึ่งเป็นภาพพจน์ประเภทที่ใช้ "ชื่อเฉพาะ" เพื่อสื่อถึงสิ่งที่ใหญ่กว่า เช่น การใช้ชื่อตึก "เพนตากอน" เพื่อสื่อถึงกระทรวงกลาโหมของสหรัฐอเมริกา   โดย "สัมพจนัย" เป็นภาพพจน์ที่ใช้อธิบายแนวคิดหรือมโนทัศน์ที่มีความหมายต่อไปนี้
 ส่วนหนึ่งของบางสิ่ง ที่ใช้อ้างถึงส่วนทั้งหมดของสิ่งนั้น (pars pro toto) หรือ
 ส่วนทั้งหมดของบางสิ่ง ที่ใช้อ้างถึงส่วนหนึ่งของสิ่งนั้น (totum pro parte) หรือ
 การจำแนกเจาะจงของบางสิ่ง ที่ใช้อ้างถึงการจำแนกที่ใหญ่กว่า ทั่วไปมากกว่า หรือ
 การจำแนกทั่วไปของบางสิ่ง ที่ใช้อ้างถึงการจำแนกที่เล็กกว่า เจาะจงมากกว่า หรือ
 วัสดุอย่างหนึ่ง ที่ใช้อ้างถึงวัตถุที่ประกอบขึ้นจากวัสดุนั้น หรือ
 วัตถุอย่างหนึ่ง ที่ใช้อ้างถึงวัสดุที่นำมาประกอบขึ้นเป็นวัตถุนั้น

อ้างอิง 

 บทที่ ๕ ภาพพจน์แบบต่างๆ 

วาทศาสตร์
ภาพพจน์