ซันเหอ

ซันเหอ ตามสำเนียงกลาง หรือ ซาฮะ ตามสำเนียงฮกเกี้ยน (; ) หรือในภาษาไทยนิยมเรียกกันว่า อั้งยี่ ( หงจื้อ; "อักษรสีชาด") เป็นสมาคมลับของชาวจีนในต่างประเทศที่แตกแขนงมาจากสมาคมเทียนตี้ (天地, Tiān Dì) ซึ่งในภาษาไทยก็เรียกว่า "อั้งยี่" เช่นกัน

สมาคมเทียนตี้นั้นพระสงฆ์ห้ารูปจากวัดเส้าหลินที่เรียกกันว่า "บุรุษทั้งห้า" (五祖, Wǔ Zǔ) ก่อตั้งขึ้นในสมัยพระเจ้าคังซี ครั้งนั้น ราชวงศ์ชิงเคลือบแคลงพฤติกรรมของวัดเส้าหลินจึงเผาฆ่าล้างวัด สมาชิกวัดที่เหลือรอดมีเพียงพระสงฆ์ทั้งห้ารูปดังกล่าว จึงพากันก่อตั้งสมาคมลับเพื่อ "โค่นชิงฟื้นหมิง" (反清復明, Fǎn Qīng Fù Míng) แต่พอแตกแขนงไปยังประเทศอื่นแล้วก็ไม่ได้ตั้งใจจะล้มราชวงศ์ชิง เดิมมีวัตถุประสงค์จะช่วยเหลือกันในหมู่ชาวจีนที่อยู่ต่างด้าว แต่ภายหลังก่อความวุ่นวายในประเทศที่ตนอยู่จนถูกปราบปรามเรื่อยมา และปัจจุบันกลายเป็นองค์กรอาชญากรรมข้ามชาติซึ่งยังดำรงอยู่ในหลาย ๆ ประเทศ กับทั้งมีส่วนพัวพันการค้ามนุษย์ ค้าประเวณี ฟอกเงิน กรรโชกทรัพย์ ปลอม แปลง และรับจ้างฆ่า

ชื่อ 

"ซันเหอ" แปลว่า องค์สาม สื่อถึงฟ้า ดิน และมนุษย์ ส่วนชื่อ "Triad" ในภาษาอังกฤษนั้นแปลว่า องค์สาม เช่นกัน แต่รัฐบาลอังกฤษซึ่งเข้ายึดครองฮ่องกงตั้งให้เพราะเห็นว่า พวกอั้งยี่มักใช้ยันต์รูปสามเหลี่ยม

ประเทศไทย 

อั้งยี่เป็นสมาคมลับที่เกิดขึ้นมาตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ ตั้งขึ้นด้วยวัตถุประสงค์จะช่วยเหลืออนุเคราะห์กลุ่มชาวจีนด้วยกันเอง ต่อมาสมาคมเหล่านี้ดำเนินงานอย่างไร้ระเบียบ ก่อปัญหารุนแรงขึ้นหลายครั้งจนทางการต้องใช้อำนาจขั้นเด็ดขาดเข้าจัดการ

สมาคมอั้งยี่ลักลอบนำฝิ่นเข้ามาขายในประเทศไทย ซึ่งในเวลานั้นมีคนไทยและจีนติดฝิ่นเป็นจำนวนมาก ในปี พ.ศ. 2390 พวกอั้งยี่ก่อเหตุขึ้นครั้งแรก ซึ่งทำให้ฝ่ายไทยเริ่มไม่ไว้ใจคนจีนตั้งแต่นั้นมา ต่อมาก่อนจะสิ้นรัชกาลที่ 4 ในปี พ.ศ. 2410 อั้งยี่ในเมืองภูเก็ตสองก๊กคือ ก๊กงี่หิน มีกำลังประมาณ 3,500 คนกับ อั้งยี่ก๊กปูนเถ้าก๋ง มีกำลังประมาณ 4,000 คน เกิดปะทะกัน สาเหตุจากการแย่งชิงสายน้ำแร่ดีบุก ทางการในเมืองภูเก็ตเข้าระงับเหตุไม่สำเร็จ ต้องขอกำลังจากกรุงเทพฯ ไปปราบ พวกอั้งยี่เกรงกำลังจากกรุงเทพฯ จึงอ่อนน้อมโดยดี เหตุการณ์จึงได้สงบลง

การก่อเหตุของอั้งยี่ 

 2410 - 2411 อั้งยี่กำเริบที่ระนอง และภูเก็ต ทางการต้องยกกองทัพไปปราบ
 2432 อั้งยี่กำเริบที่กรุงเทพฯ  ยิงกันเอง ทางการต้องเข้าปราบปราม
 2436-2439 อั้งยี่กำเริบที่ปราจีนบุรีและฉะเชิงเทรา
 2438 อั้งยี่กำเริบที่ตลาดพลู ธนบุรี
 2438-2440 อั้งยี่กำเริบที่จันทบุรี

อ้างอิง 

ชาวจีน
สงครามยาเสพติดฟิลิปปินส์