ฤดูหนาวในประเทศไทย พ.ศ. 2561–2562

ในวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2561 ประเทศไทยเข้าสู่ฤดูหนาวตามประกาศของกรมอุตุนิยมวิทยา เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของทิศทางลมชั้นบนระดับล่าง ได้เปลี่ยนเป็นลมตะวันออกหรือตะวันออกเฉียงเหนือ และลมชั้นบนระดับบนได้เปลี่ยนเป็นลมตะวันตก รวมถึงเกณฑ์ของอุณหภูมิและปริมาณฝนในตอนบนของประเทศได้ลดลงอย่างต่อเนื่อง

สำหรับฤดูหนาวทางดาราศาสตร์ เป็นฤดูกาลทางดาราศาสตร์ เมื่อตำแหน่งของวงโคจรโลกรอบดวงอาทิตย์ เคลื่อนเข้าสู่จุดอายัน (จุดหยุด กล่าวคือจุดที่ดวงอาทิตย์โคจรไปถึงใต้สุดหรือเหนือสุด) และจุดวิษุวัต (กลางคืนและกลางวันมีเวลาเท่ากัน) สำหรับปีนี้ ฤดูหนาวทางดาราศาสตร์เริ่มต้นในวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2561 (วันอายันเดือนธันวาคม พ.ศ. 2561) และไปสิ้นสุดในวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2562 (วันวิษุวัตเดือนมีนาคม พ.ศ. 2562)

วันที่ 20 กุมภาพันธ์ กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศการเข้าสู่ฤดูร้อน ทำให้ฤดูหนาว พ.ศ. 2561–2562 สิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการ

ภูมิหลัง 
ฤดูของประเทศไทยแบ่งเป็น 3 ฤดู คือ ฤดูร้อน (กลางเดือนกุมภาพันธ์ถึงกลางเดือนพฤษภาคม), ฤดูฝน (กลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม) และฤดูหนาว (กลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์) ซึ่งฤดูหนาวเริ่มขึ้นเมื่อมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดเข้าปกคลุมประเทศไทย โดยเริ่มต้นอากาศจะแปรปรวน ไม่แน่นอน อาจมีอากาศเย็น หรือฝนฟ้าคะนอง โดยเฉพาะภาคกลางตอนล่าง

มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือมีแหล่งกำเนิดจะบริเวณความกดอากาศสูงในซีกโลกเหนือแถบประเทศมองโกเลียและจีน ซึ่งจะพัดพาเอามวลอากาศเย็นและแห้งเข้ามาในประเทศไทย ทำให้ท้องฟ้าปลอดโปร่ง อากาศจะหนาวเย็นและแห้งโดยทั่วไปในประเทศไทยตอนบน แต่จะทำให้ภาคใต้มีฝนตกชุกเนื่องจากนำเอาความชื้นจากอ่าวไทยเข้าไปในพื้นที่

ในภาคกลาง, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือ อุณหภูมิจะแตกต่างกันมากในช่วงฤดูร้อนและฤดูหนาว ซึ่งในฤดูหนาวอุณหภูมิต่ำสุดในตอนเช้าจะอยู่เกณฑ์หนาวถึงหนาวจัดในเดือนธันวาคมถึงมกราคม ซึ่งอุณหภูมิอาจลดลงได้จนต่ำกว่าจุดเยือกแข็งในพื้นที่ที่มีภูมิประเทศเป็นเทือกเขาหรือยอดเขาสูงของภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ลมพื้นผิวโดยมากเป็นลมฝ่ายเหนือและลมตะวันออกเฉียงเหนือ ส่วนความชื้นสัมพัทธ์จะลดลงอย่างชัดเจน

อุณหภูมิต่ำที่สุดในประเทศไทยที่เคยวัดได้ในระหว่างปี พ.ศ. 2494 ถึง พ.ศ. 2558 คือ -1.4 องศาเซลเซียส ที่สถานีอากาศเกษตร (สกษ.) สกลนคร จังหวัดสกลนคร ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2517

ส่วนอุณหภูมิต่ำสุดของภาคอื่น ๆ มีดังนี้
ภาคเหนือวัดได้ 0.8 องศาเซลเซียส ที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2542 
ภาคกลางวัดได้ 5.2 องศาเซลเซียส ที่อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2536 
ภาคตะวันออกวัดได้ 7.6 องศาเซลเซียส ที่อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว เมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2506
ภาคใต้ฝั่งตะวันออกวัดได้ 6.4 องศาเซลเซียส ที่สถานีอากาศเกษตรหนองพลับ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2542
ภาคใต้ฝั่งตะวันตกวัดได้ 13.7 องศาเซลเซียส ที่อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง เมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2499
ส่วนกรุงเทพมหานครวัดได้ 9.9 องศาเซลเซียส ที่สถานีตรวจอากาศเฉลิมพระเกียรติ แขวงคลองเตย เขตคลองเตย เมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2498

การพยากรณ์ฤดูกาล 

วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2561 กรมอุตุนิยมวิทยาได้ออกประกาศ การคาดหมายลักษณะอากาศช่วงฤดูหนาวของประเทศไทย พ.ศ. 2561–2562 โดยกรมอุตุนิยมวิทยาคาดหมายว่า อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ยจะสูงกว่าค่าปกติ 0.1 ถึง 1.1°ซ  (ที่ประมาณ 20–21°ซ) ซึ่งใกล้เคียงกับปีที่ผ่านมา ตอนบนของภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือจะมีอุณหภูมิต่ำสุดจะอยู่ที่ 6–7°ซ ส่วนอุณหภูมิต่ำสุดของกรุงเทพมหานครและปริมณฑลจะอยู่ที่ 15–16°ซ โดยช่วงที่หนาวเย็นที่สุดจะอยู่ในช่วงครึ่งหลังของเดือนธันวาคม พ.ศ. 2561 ถึงช่วงปลายเดือนมกราคม พ.ศ. 2562 สำหรับภาคใต้ตอนบนอาจมีอากาศเย็นบางวัน และจะมีฝนตกชุกตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไป

ในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ช่วงปลายเดือนตุลาคมถึงปลายเดือนพฤศจิกายน จะมีอากาศเย็นเกือบทั่วไป บางแห่งมีอากาศหนาวได้ในบางวัน มีหมอกในตอนเช้า และยังจะมีฝนฟ้าคะนองอยู่เล็กน้อย ต่อมาในเดือนธันวาคมถึงปลายเดือนมกราคม จะมีอากาศหนาวเย็นทั่วไป มีอากาศหนาวจัดได้บางแห่งแถบจังหวัดแม่ฮ่องสอน จังหวัดเชียงราย จังหวัดพะเยา จังหวัดน่าน จังหวัดเลย จังหวัดสกลนครและจังหวัดนครพนม บางพื้นที่อาจมีหมอกหนา และบนยอดเขาสามารถเกิดน้ำค้างแข็งได้ ซึ่งต่อมาในเดือนกุมภาพันธ์ อากาศจะอุ่นขึ้นและเริ่มมีอากาศร้อน

ในภาคกลางและภาคตะวันออก ปลายเดือนตุลาคมถึงปลายเดือนพฤศจิกายน หลายพื้นที่ในตอนบนของภาคจะมีอากาศเย็น มีหมอกในตอนเช้า รวมถึงยังมีฝนฟ้าคะนองเล็กน้อยอยู่ ต่อมาในเดือนธันวาคมถึงมกราคม อากาศจะเย็นเกือบทั่วไป มีอากาศหนาวได้ในบางพื้นที่ในตอนบนของภาคและตามภูเขา โดยในเดือนกุมภาพันธ์ อากาศจะอุ่นขึ้น หลายพื้นที่มีอากาศร้อน แต่ตอนบนจะยังคงมีอากาศเย็นในตอนเช้าอยู่ ส่วนกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ในช่วงปลายเดือนตุลาคมถึงเดือนพฤศจิกายน จะมีอากาศเย็นบางแห่งบางวัน และมีฝนได้ถึงร้อยละ 30 เดือนธันวาคมถึงมกราคม อากาศจะเย็นในหลายพื้นที่ มีอากาศหนาวได้บางแห่งบางวัน ส่วนในเดือนกุมภาพันธ์ อากาศจะแปรปรวน อุณหภูมิอุ่นขึ้น อาจมีอากาศเย็นตอนเช้าในบางวัน ในตอนกลางวันอากาศร้อน

ส่วนภาคใต้ จะมีฝนชุกหนาแน่น อาจมีฝนได้ถึงร้อยละ 80 ในภาคใต้ฝั่งตะวันออก ตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไป และร้อยละ 60 สำหรับภาคใต้ฝั่งตะวันตก โดยตั้งแต่ช่วงประมาณปลายเดือนมกราคม ภาคใต้ฝั่งตะวันออกฝนจะลดลง ส่วนภาคใต้ฝั่งตะวันตกฝนจะลดลงในช่วงเดือนธันวาคม โดยในเดือนพฤศจิกายนและธันวาคม มักมีหย่อมความกดอากาศต่ำกำลังแรงที่ก่อตัวในทะเลจีนใต้ และทวีกำลังขึ้นเป็นพายุหมุนเขตร้อน และเคลื่อนตัวเข้ามาใกล้ หรือเคลื่อนลงสู่อ่าวไทย ซึ่งอาจทำให้มีฝนตกเป็นบริเวณกว้างได้

เหตุการณ์

เดือนตุลาคม 
วันที่ 27 ตุลาคม ประเทศไทยเข้าสู่ฤดูหนาวอย่างเป็นทางการ ตามประกาศของกรมอุตุนิยมวิทยา

เดือนธันวาคม

ความกดอากาศสูงกำลังแรง 13-17 ธันวาคม
วันที่ 13 ธันวาคม กรมอุตุนิยมวิทยา ออกประกาศว่าในบริเวณภาคเหนืออุณหภูมิจะลดลง 2-4 องศาเซลเซียส ส่วนบริเวณเทือกเขาสูงในภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือมีอากาศหนาวถึงหนาวจัด โดยมีอุณหภูมิต่ำสุด 5-11 องศาเซลเซียส ส่วนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออก และกรุงเทพมหานครและปริมณฑล อุณหภูมิอาจลดลงได้ 1-3 องศาเซลเซียส

ความกดอากาศสูงกำลังแรง 27 ธันวาคม-2 มกราคม
วันที่ 24 ธันวาคม กรมอุตุนิยมวิทยา ออกประกาศว่า วันที่ 27 ธันวาคมถึง 2 มกราคม บริเวณความกดอากาศสูงกำลังแรงจะลงมาปกคลุมประเทศไทยตอนบน รวมถึงจะมีคลิ่นกระแสลมตะวันตกปกคลุมภาคเหนือ ทำให้จะมีฝนฟ้าคะนองและลมกระโชกแรงเกิดขึ้น จากนั้นอุณหภูมิจะลดลงได้ 5-7 องศาเซลเซียส เริ่มจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือก่อนและตามด้วยบริเวณอื่นของประเทศไทยตอนบน

วันที่ 25 ธันวาคม ภาคเหนือมีอากาศเย็นลง โดยอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์มีเหมยขาบเกิดขึ้น มีอุณหภูมิต่ำสุดบริเวณยอดดอย 6 องศาเซลเซียส ส่วนที่จุดชมวิวกิ่วแม่ปานมีอุณหภูมิ 2 องศาเซลเซียส

วันที่ 27 ธันวาคม บริเวณความกดอากาศสูงกำลังแรงลงมาปกคลุมถึงตอนบนของประเทศเวียดนาม โดยกรมอุตุนิยมวิทยาคาดว่าบริเวณความกดอากาศสูงจะลงมาปกคลุมภาคตะวันออกเฉียงเหนือในช่วงกลางคืน และจะปกคลุมประเทศไทยตอนบนตั้งแต่วันที่ 28 ธันวาคม และอากาศหนาวเย็นลงในวันที่ 29 ธันวาคม

สถิติอุณหภูมิต่ำที่สุด

อ้างอิง 

ภูมิอากาศไทย
ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2561
ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2562