มัสยิดใหญ่แห่งเจนเน

มัสยิดใหญ่แห่งเจนเน (, ) เป็นสิ่งก่อสร้างที่ถูกวิเคราะห์โดยสถาปนิกหลายคนว่าเป็นหนึ่งในความสำเร็จของสถาปัตยกรรมซูดาน-ซาเฮล ตั้งอยู่ในเมืองเจนเน ประเทศมาลี บนที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำบานี มัสยิดแรกสร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 13 แต่สิ่งก่อสร้างปัจจุบันถูกสร้างใน ค.ศ.1907 มัสยิดนี้ถูกรวมกับ "เมืองเก่าแห่งเจนเน" ในแหล่งมรดกโลกของยูเนสโกใน ค.ศ. 1988

ประวัติ

มัสยิดหลังแรก

วันที่มัสยิดหลังแรกถูกสร้างนั้น ยังไม่ทราบที่แน่ชัด แต่สันนิษฐานว่ามันถูกสร้างในระหว่างช่วงต้น ค.ศ. 1200 ถึงปลาย ค.ศ. 1330 หลักฐานที่กล่าวถึงมัสยิดหลังแรกอยู่ใน ตาริค อัสซูดาน ของอับดุซซาดี ซึ่งถูกบันทึกในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 17 ได้กล่าวว่าสุลต่านคุนบูรูเข้ารีตกลายเป็นมุสลิมและรื้อพระราชวังของพระองค์พร้อมกับสร้างเป็นมัสยิด แล้วค่อยสร้างพระราชวังใหม่ใกล้มัสยิดอยู่ทางด้านตะวันออก หลังจากนั้นผู้สืบทอดได้สร้างหอคอยของมัสยิดในขณะที่สุลต่านองค์ต่อไปได้สร้างกำแพงล้อมรอบ

ไม่มีหลักฐานอื่นเกี่ยวกับมัสยิดนี้ที่ถูกบันทึกอีกเลย จนกระทั่งเรอเน กาเย (René Caillié) นักสำรวจชาวฝรั่งเศสได้มาเยี่ยมเมืองเจนเนใน ค.ศ.1828 และเขียนว่า "ที่เจนเนมีมัสยิดที่สร้างด้วยดิน โดยมันมีหอที่ไม่ค่อยสูงอยู่สองอัน มันถูกปล่อยร้างจนมีนกนางแอ่นมาทำรังกว่าพันตัว ทำให้มีโอกาสเกิดกลิ่นที่ไม่พรึงประสงค์ได้ จึงทำให้ผู้คนต้องละหมาดข้างนอก"

มัสยิดของเซกู อามาดู

สิบปีก่อนที่เรอเนจะมาเยี่ยมที่นี่ เซกู อามาดู (Seku Amadu) ผู้นำชาวฟูลา ได้ทำการญิฮาดและครอบครองเมืองนี้ พระองค์ไม่พอพระทัยกับมัสยิดหลังเก่าและปล่อยให้มันผุพัง และพระองค์ทรงสั่งให้ปิดมัสยิดเล็กที่อยู่โดยรอบให้หมด ในช่วงระหว่าง ค.ศ. 1834 ถึง ค.ศ. 1836 พระองค์ได้สั่งสร้างมัสยิดใหม่อยู่ทางตะวันออกของพระราชวังเก่า

กองทัพฝรั่งเศสที่นำทัพโดยหลุยส์ อาร์ชีนาร์ (Louis Archinard) ได้ยึดเมืองเจนเนในเดือนเมษายน ค.ศ. 1893 จากนั้น เฟลิกซ์ ดูว์บัว (Félix Dubois) ได้มาที่เมืองนี้แล้วอธิบายถึงมัสยิดหลังเก่า ในช่วงที่เขามา ด้านในของมัสยิดที่พังแล้วถูกใช้เป็นสุสาน และในหนังสือ Tombouctou la Mystérieuse (ทิมบักตูที่ลึกลับ) ของเขาใน ค.ศ.1897 เขาได้วาดภาพจำลองว่ามัสยิดเป็นอย่างไรก่อนที่มันจะถูกทิ้งร้าง

มัสยิดหลังปัจจุบัน

ดูว์บัวได้มาที่เจนเนอีกรอบใน ค.ศ. 1910 และรู้สึกตะลึงกับอาคารใหม่ เขาเชื่อว่าพวกฝรั่งเศสได้ออกแบบและทำให้มัสยิดดูเหมือนกับการผสมกันระหว่างเม่นกับออร์แกนในโบลถ์ เขาคิดว่าตรงกรวยทำให้สิ่งก่อสร้างดูเหมือนกับวิหารบาโรก แต่ฌ็อง-หลุยส์ บูร์ฌัว (Jean-Louis Bourgeois) ได้โต้แย้งว่าพวกฝรั่งเศสไม่ค่อยรู้ถึงรายละเอียด ยกเว้นตรงบริเวณโค้งที่ยังคง "เป็นแบบแอฟริกา"

มีแชล แลริส (Michel Leiris) นักชาติพันธุ์วิทยาชาวฝรั่งเศส ได้เดินทางมาที่มาลีใน ค.ศ. 1931 ได้กล่าวว่ามัสยิดใหม่นี้เป็นผลงานของชาวยุโรป และกล่าวด้วยว่าชาวบ้านรู้สึกไม่มีความสุุขกับมัสยิดใหม่ และไม่ยอมทำความสะอาด เว้นเสียว่าพวกเขาจะใช้นักโทษทำความสะอาดเท่านั้น

ที่ระเบียงด้านหน้าทางฝั่งกำแพงตะวันออกมีสุสานสองที่ สุสานอันใหญ่คือที่ฝังของอัลมานี อิสไมลา (Almany Ismaïla) อิหม่าม คนสำคัญในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ในช่วงต้นของสมัยอาณานิคมฝรั่งเศส บ่อน้ำที่ตั้งทางฝั่งตะวันออกของมัสยิดถูกถมเพื่อสร้างพื้นที่ว่าง และในปัจจุบันมันได้กลายเป็นตลาดที่ขายทุกสัปดาห์

ใน ค.ศ. 1996 ทางนิตยสาร โว้ก ได้จัดงานแฟชันโชว์ในมัสยิด ซึ่งทำให้ชาวบ้านในท้องถิ่นโมโห และทำให้คนที่ไม่ใช่มุสลิมถูกสั่งห้ามเข้ามัสยิดนับตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นไป ตัวมัสยิดได้ปรากฏในภาพยนตร์ พิชิตขุมทรัพย์หมื่นฟาเรนไฮต์

ดูเพิ่ม
สถาปัตยกรรมแอฟริกา
สถาปัตยกรรมอิสลาม

อ้างอิง

สารานุกรม

.
. Google Books: Volume 1, Volume 2.
.
.
. Reproduces postcards and photographs dating from the early years of the 20th century.
.
.
.

อ่านเพิ่มเติม

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม

Archnet Digital Library: Djenné Great Mosque Restoration
Islamic Architecture in Mali
Adobe Mosques of Mali by Sebastian Schutyser 

เจนเน
มัสยิดในประเทศมาลี
มัสยิดที่สร้างเสร็จในปีค.ศ.1907
จักรวรรดิแมสซินา
สถาปัตยกรรมแอฟริกัน