พระธรรมปัญญาจารย์ (สุพจน์ ปภสฺสโร)

พระธรรมปัญญาจารย์  (27 พฤศจิกายน 2462 - 9 กรกฎาคม 2556) เป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรองฝ่ายธรรมยุติกนิกาย อดีตเจ้าอาวาสวัดราชผาติการามวรวิหาร

ประวัติ

ชาติภูมิ 
พระธรรมปัญญาจารย์ มีนามเดิมว่า สุพจน์ ใช้สงวน เกิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2462 ขึ้น 5 ค่ำ เดือน 1 ปีมะแม ที่บ้านอำเภอดุสิต จังหวัดพระนคร (ปัจจุบันคือ กรุงเทพมหานคร) บิดาชื่อนายฮี้ ใช้สงวน มารดาชื่อนางคร้าม ใช้สงวน

การศึกษาปฐมวัย 
สำเร็จการศึกษาชั้นประถมบริบูรณ์ ป.3 (เทียบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ในปัจจุบัน) จากโรงเรียนกิ่งพงษ์วิทยามูล อำเภอดุสิต จังหวัดพระนคร

อุปสมบท 
พระธรรมปัญญาจารย์ บรรพชาเมื่ออายุ 17 ปี โดยได้บวชหน้าไฟในงานปลงศพของโยมบิดา เมื่อ พ.ศ. 2479 ณ วัดส้มเกลี้ยง (ปัจจุบันคือวัดราชผาติการาม) อำเภอดุสิต จังหวัดพระนคร และอุปสมบทเมื่ออายุ 20 ปี เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2483 ณ วัดราชผาติการาม อำเภอดุสิต จังหวัดพระนคร โดยมีพระธรรมวโรดม (เซ่ง อุตฺตโม) อดีตเจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสวิหาร เป็นพระอุปัชฌาย์ มีฉายาว่า "ปภสฺสโร" แปลว่า ผู้มีความรุ่งเรือง, ผู้มีความผ่องใส

ตำแหน่งและหน้าที่ทางคณะสงฆ์ 

 พ.ศ. 2480 - 2530 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรม ประจำสำนักวัดราชผาติการาม
 พ.ศ. 2498 - 2536 เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวง วัดราชผาติการาม
 พ.ศ. 2493 - 2502 เป็นกรรมการตรวจธรรมสนามหลวง/เลขานุการเจ้าคณะอำเภอ-เขตดุสิต (ธ)
 พ.ศ. 2503 - 2531 เป็นเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง
 พ.ศ. 2505 เป็นผู้แทนแม่กองธรรมสนามหลวง นำข้อสอบไปเปิดสอบ ณ วัดนิโครธาราม รัฐคาดาห์ (ไทรบุรี) ประเทศสหพันธรัฐมาเลเซีย
 พ.ศ. 2527 - 2556 เป็นพระอุปัชฌาย์
 พ.ศ. 2532 - 2542 ดำรงตำแหน่ง รองแม่กองธรรมสนามหลวง
 พ.ศ. 2533 ดำรงตำแหน่ง คณะกรรมการบริหาร เถรสมาคมธรรมยุต
 พ.ศ. 2536 ดำรงตำแหน่ง รักษาการเจ้าอาวาสวัดราชผาติการาม วรวิหาร เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
 พ.ศ. 2537 ดำรงตำแหน่ง เจ้าอาวาสวัดราชผาติการาม วรวิหาร เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
 พ.ศ. 2542 เป็นกรรมการการศึกษาสงเคราะห์ ของมหาเถรสมาคม, เป็นประธานคณะแม่กองธรรมสนามหลวง นำข้อสอบนักธรรมและธรรมศึกษาไปเปิดสอบ ณ วัดไทยลอสแอนเจลิส นครลอสแอนเจลิส วัดป่าพวนเต้ รัฐแคลิฟอร์เนีย และไปร่วมงานผูกพัทธสีมาฝังลูกนิมิต ณ วัดวอชิงตันพุทธวนาราม มลรัฐวอชิงตัน ประเทศสหรัฐอเมริกา

สมณศักดิ์ 

 ได้รับแต่งตั้งเป็นพระครูปลัด
 5 ธันวาคม พ.ศ. 2498 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตรที่ พระครูสุภัทรวิหารการ
 5 ธันวาคม พ.ศ. 2505 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่ พระโสภณธรรมาภรณ์
 5 ธันวาคม พ.ศ. 2516 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ พระราชสารโมลี ศรีปริยัติกิจธุราทร ธรรมิกคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
 5 ธันวาคม พ.ศ. 2522 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ พระเทพเมธากร สุนทรธรรมวรยุต วิสุทธิธรรมปกรณ์ ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
 5 ธันวาคม พ.ศ. 2533 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ พระธรรมวราภรณ์ สุนทรอรรถสาธิต วิจิตรธรรมภาณี ศรีปริยัติโสภิต ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
 5 ธันวาคม พ.ศ. 2544 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรอง ชั้นหิรัญบัฏที่ พระธรรมปัญญาจารย์ ปริยัติญาณโสภณ วิมลสีลาจารประยุต วิสุทธิธรรมนายก ดิลกคุณาลงกรณ์ ธรรมยุตติกคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี

เกียรติคุณและโล่รางวัล 
 พ.ศ. 2543 ได้รับโล่พระราชทานรางวัล "มหิดลวรานุสรณ์" จากสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
 พ.ศ. 2553 ได้รับรางวัล "พุทธคุณูปการ" จากคณะกรรมมาธิการศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม รัฐสภา

การอาพาธและมรณภาพ 

พระธรรมปัญญาจารย์ (สุพจน์ ปภสฺสโร) อาพาธด้วยโรคชรามาเป็นเวลาหลายปี ซึ่งไม่มีโรคร้ายแรงแต่อย่างใด มีแต่โรคต่อมลูกหมาก โรคความดัน และโรคภูมิแพ้ ซึ่งได้รับการรักษาและได้ทุเลาลงแล้ว ในทุก ๆ เดือนได้เข้าไปรับการตรวจร่างกายที่โรงพยาบาลศิริราชเป็นประจำ โดยไปตามที่หมอนัด จนเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2556 ได้เข้าไปรับการรักษาโรคที่โรงพยาบาลศิริราช เนื่องจากมีอาการไอ แพทย์ได้วินิจฉัยแล้วจัดยาถวายและให้จำวัดที่โรงพยาบาลศิริราช แต่อาการไม่ดีขึ้น จึงได้เจาะเลือดไปตรวจและพบว่าได้ติดเชื้อในกระแสเลือด นับตั้งแต่วันที่ 20 - 27 มิถุนายน พ.ศ. 2556 คณะแพทย์ได้ทำการรักษาอย่างใกล้ชิด แต่อาการไม่ดีขึ้น มีอาการหายใจลำบากมากขึ้น มีอาการติดเชื้อในปอด และตามผิวหนังมีอาการแพ้ยา แพทย์ได้พยายามรักษาอย่างดีโดยได้ใช้เครื่องช่วยหายใจ และให้ภัตตาหารทางสายยาง แต่อาการก็ยังไม่ดีขึ้น

จนเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2556 เวลา 19.34 น. พระธรรมปัญญาจารย์ (สุพจน์ ปภสฺสโร) ได้มรณภาพลงด้วยโรคปอดอักเสบ ณ โรงพยาบาลศิริราช เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร สิริรวมอายุได้ 93 ปี 7 เดือน 12 วัน พรรษา 73

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานไตรครอง โกศแปดเหลี่ยม ฉัตรเบญจาตั้งประดับ ปี่ กลองชนะ ประโคมเวลาพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ และพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (เมื่อครั้งดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร) โปรดเกล้าฯ รับศพอยู่ในพระราชานุเคราะห์ 7 วัน พระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมเวลากลางคืน กำหนด 7 คืน และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ นายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี เชิญพวงมาลาของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี และของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ไปวางที่หน้าโกศศพพระธรรมปัญญาจารย์ (สุพจน์ ปภสฺสโร) ณ ศาลา 80 ปี สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ วัดราชผาติการามวรวิหาร แขวงวชิรพยาบาล เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร

ในการนี้พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาฯ เสด็จไปเป็นองค์ประธานในการพระราชทานน้ำหลวงสรงศพพระธรรมปัญญาจารย์ (สุพจน์ ปภสฺสโร) อดีตเจ้าอาวาสวัดราชผาติการามวรวิหาร พร้อมทั้งเชิญพวงมาลาของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (เมื่อครั้งดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฏราชกุมาร) พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาฯ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา และของสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ ไปวางที่หน้าโกศศพ เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2556 เวลา 18.14 น. ณ ศาลา 80 ปี สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ วัดราชผาติการามวรวิหาร แขวงวชิรพยาบาล เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ด้วย

และเมื่อถึงกำหนดการออกเมรุพระราชทานเพลิง สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพ พระธรรมปัญญาจารย์ (สุพจน์ ปภสฺสโร ป.ธ.3) อดีตเจ้าอาวาสวัดราชผาติการามวรวิหาร ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส เมื่อวันอาทิตย์ที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2557 เวลา 17.00 น.

อ้างอิง 
 สูจิบัตร ในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์ในการพระราชทานเพลิงศพ พระธรรมปัญญาจารย์ (สุพจน์ ปภสฺสโร) อดีตเจ้าอาวาสวัดราชผาติการาม วรวิหาร เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร วันที่ 15 - 17 กุมภาพาพันธ์ พ.ศ. 2557

พระราชาคณะเจ้าคณะรอง
เจ้าอาวาสวัดราชผาติการามวรวิหาร
ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย
เปรียญธรรม 3 ประโยค
ผู้ได้รับรางวัลพุทธคุณูปการ
บุคคลจากเขตดุสิต
เสียชีวิตจากโรคปอด