เซแทร็ป

เซแทร็ป หรือ แซแทร็ป () เป็นตำแหน่งผู้ปกครองมณฑลในสมัยจักรวรรดิมีดิซ (Medes) และอะคีเมนิด (Achaemenid) รวมถึงจักรวรรดิอื่น ๆ ที่สืบทอดกันมา เช่น แซสซานิด (Sassanid) และเฮลเลนิสต์ (Hellenist) เขตปกครองของเซแทร็ปเรียกว่า เซทระพี (satrapy)

แม้มีสิทธิปกครองตนเองอยู่พอสมควร แต่เซแทร็ปก็ยังมีฐานะเป็นอุปราชของกษัตริย์ คำนี้ภายหลังกลายเป็นมีความหมายถึงทรราชหรือความโอ่อ่าแบบอวดอ้าง และในการใช้งานสมัยใหม่สามารถสื่อถึงเจ้าประเทศราช หรือเจ้าเมืองขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่มักแฝงความหมายถึงการทุจริต

ศัพทมูล

ภาษาอังกฤษรับคำว่า "satrap" ผ่านคำว่า "satrapes" ในภาษาละติน ซึ่งมีที่มาจากคำว่า "satrápēs" () ในภาษากรีกโบราณ อันยืมมาจากคำว่า "*xšaθra-pā/ă-" ในภาษาอิหร่านเก่า ในภาษาเปอร์เซียเก่า (ภาษาทางการของจักรวรรดิอะคีเมนิด) มีการบันทึกคำว่า "xšaçapāvan" (, ) เอาไว้ ส่วนรูปภาษาเมเดียเขียนใหม่เป็น "*xšaθrapāwan-" คำนี้ยังร่วมเชื้อสายกับคำว่า "kṣatrapal" () ในภาษาสันสกฤต

ในภาษาพาร์เทียน (ภาษาของจักรวรรดิพาร์เทีย) และภาษาเปอร์เซียกลาง (ภาษาของจักรวรรดิแซสซานิด) คำนี้ได้รับการบันทึกไว้ในรูป "šahrab" กับ "šasab" ตามลำดับ

คำว่า "xšaθrapāvan" มีคำสืบทอด คือ "shahrbān" () ในภาษาเปอร์เซียสมัยใหม่ แต่องค์ประกอบของคำนี้ผ่านการเปลี่ยนแปลงด้านความหมายแล้ว ทำให้ปัจจุบันคำนี้มีความหมายใหม่เป็น "ผู้รักษาเมือง" (shahr [] แปลว่า "เมือง" + bān [] หมายถึง "ผู้รักษา")

อ้างอิง

เซแทร็ป
ตำแหน่งผู้ปกครองกึ่งประเทศ
จักรวรรดิอะคีเมนิด
ประเภทของเขตการปกครองประเทศ
ตำแหน่งเจ้าเมือง
สิ่งประดิษฐ์ของอิหร่าน