จักรพรรดิซ็อกเดียนุส

ซ็อกเดียนุส ( หรือ ; กรีก: Σογδιανὸς Sogdianos) เป็นผู้ปกครองแห่งจักรวรรดิอะคีเมนิดในช่วงระยะเวลาสั้น ๆ ในช่วงระหว่าง 424–423 ปีก่อนคริสตกาล รัชสมัยอันสั้นของพระองค์ ซึ่งกินระยะเวลาไม่เกินหกเดือน และเหตุการณืที่เกิดขึ้นภายในรัชสมัยของพระองค์นั้นส่วนใหญ่มาจากงานเขียนของเซซิอัส ซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นว่าหลักฐานที่ไม่เชื่อถือเท่าไหร่ และมีการบันทึกไว้ว่า พระองค์เป็นพระราชโอรสนอกสมรสของกษัตริย์อาร์ตาเซิร์กซีสที่ 1 โดยประสูติแต่พระสนมอโลจีนีแห่งบาบิโลน

เบื้องหลังเกี่ยวกับพระองค์

การสวรรคตของกษัตริย์อาร์ตาเซิร์กซีสที่ 1 
คำจารึกชิ้นสุดท้ายที่กล่าวถึงกษัตริย์อาร์ตาเซิร์กซีสที่ 1 ที่ยังทรงมีพระชนม์ชีพอยู่นั้นระบุวันเวลาไว้ที่วันที่ 24 เดือนธันวาคม 424 ปีก่อนคริสตกาล โดยการสวรรคตของพระองค์เป็นเหตุให้พระราชโอรสอย่างน้อยสามพระองค์ได้ทรงประกาศพระองค์เองว่าเป็นพระราชาธิราช พระองค์แรกคือ กษัตริย์เซิร์กซีสที่ 2  ซึ่งมีการบันทึกไว้ว่าเป็นพระราชโอรสโดยชอบกฏมณเฑียรบาลของสมเด็จพระราชินีดามัสเปีย และทรงเคยดำรงตำแหน่งเป็นมกุฏราชกุมารมาก่อน และเห็นได้ชัดว่าการปกครองของกษัตริย์เซิร์กซีสที่ 2 ได้รับการยอมรับเฉพาะในดินแดนเปอร์เซียเท่านั้น พระองค์ที่สองคือกษัตริย์ซ็อกเดียนุส ซึ่งสันนิษฐานว่าทรงได้รับการยอมรับเฉพาะในดินแดนเอลามเท่านั้น พระองค์ที่สามคือ โอคัส ซึ่งเป็นพระราชโอรสของกษัตริย์อาร์ตาเซิร์กซีสที่ 1 โดยประสูติแต่พระสนมคอสมาร์ติดีนีแห่งบาบิโลน และเคยดำรงตำแหน่งผู้ว่าการมณฑลแห่งเฮอร์เคเนีย และพระองค์ทรงยังอภิเษกสมรสกับพระนางพาริซาทิส ซึ่งเป็นพระขนิษบานต่างพระราชมารดา ซึ่งเป็นพระราชธิดาของกษัตริย์อาร์ตาเซิร์กซีสที่ 1 โดยประสูติแต่พระสนมอันเดียแห่งบาบิโลน คำจารึกชิ้นแรกของโอคัสในพระนามกษัตริย์ดาริอุสที่ 2 สามารถระบุวันเวลาไว้ที่วันที่ 10 เดือนมกราคม 423 ปีก่อนคริสตกาล และดูเหมือนว่าเขาจะได้รับการยอมรับจากดินแดนมีดีส, บาบิโลเนีย และอียิปต์ หากถ้าว่ากษัตริย์ทั้งสามพระองค์ทรงประกาศตนเป็นกษัตริย์แห่งเปอร์เซียพร้อมกัน จะทำให้ในช่วงเวลาดังกล่าวจักรวรรดิอะคีเมนิดจะมีพระราชาธิราชจำนวนสามพระองค์ในช่วงระยะเวลาสั้น ๆ

ความรุ่งเรืองและเสื่อมอำนาจ 
สถานการณ์ที่วุ่นวายดังกล่าวเป็นเพียงระยะเวลาสั้นๆ จะยืนยันได้จากที่กษัตริย์เซิร์กซีสที่ 2 ทรงปกครองเพียงสี่สิบห้าวัน มีการบันทึกว่าพระองค์ทรงถูกปลงพระชนม์ขณะเมาตามคำสั่งของซ็อกเดียนุสโดยฟาร์นาซีอัสและเมนอสตาเนส ซึ่งเป็นผู้สมรู้ร่วมคิดที่เข้าข้างพระองค์ เห็นได้ชัดว่าทรงได้รับการสนับสนุนจากแคว้นของพระองค์และทรงครองราชย์เป็นเวลาหกเดือนกับอีกสิบห้าวันก่อนที่เจ้าชายโอคัส ซึ่งเป็นพระอนุชาต่างพระราชมารดา จะทรงจับตัวพระองค์ไป กษัตริย์ซ็อกเดียนุสทรงถูกสำเร็จโทษด้วยการให้สำลักเถ้าถ่าน ตามคำสัญญาของเจ้าชายโอคัสที่ว่าว่า กษัตริย์ซ็อกเดียนุสจะไม่สวรรคตด้วยคมดาบ ด้วยยาพิษ หรือด้วยความหิวโหย เจ้าชายโอคัสได้ทรงขึ้นสู่พระราชบัลลังก์แห่งจักรวรรดิอะคีเมนิดในฐานะกษัตริย์ดาริอุสที่ 2 และพระองค์ทรงเป็นผู้ปกครองเพียงพระองค์เดียวของจักรวรรดิเปอร์เซียจนถึง 404 ปีก่อนคริสตกาล

พระนาม 
พระองค์ถูกเรียกว่า Σογδιανὸς โดยแมนิโธและดิโอโดรุส ซิคุลุส และ Σεκυνδιανὸς โดยเซซิอัส

อ้างอิง 

ราชวงศ์ที่ยี่สิบเจ็ดแห่งอียิปต์
ฟาโรห์ยุคราชวงศ์อาร์เคเมนิด