วงศ์ลิงใหญ่

วงศ์ลิงใหญ่ หรือ โฮมินิด () เป็นวงศ์หนึ่งในทางอนุกรมวิธานของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับวานร (Primates) จำพวกเอป หรือลิงไม่มีหาง ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Hominidae 

ซึ่งในปัจจุบันนี้มีดำรงเผ่าพันธุ์อยู่เพียง 4 สกุล คือ Pan, Gorilla, Homo และPongo  

ลักษณะสำคัญของวงศ์นี้ คือ มีฟันเขี้ยวขนาดเล็กและอยู่ในระดับเดียวกับฟันอื่น ๆ เดินด้วยขาหลัง 2 ขา เนื่องจากเปลี่ยนวิถีชีวิตจากบนต้นไม้มาสู่พื้นดิน เดิมเคยเชื่อว่าในวงศ์นี้ ประกอบไปด้วยสกุล 3 สกุล คือ Ramapithecus, Australopithecus และ Homo แต่จากการศึกษาเพิ่มเติมพบว่า Ramapithecus มีลักษณะคล้ายลิงอุรังอุตังมากกว่า Australopithecus และHomo จึงจัดให้อยู่ในวงศ์ย่อย Ponginae ของลิงอุรังอุตัง

ในวงศ์นี้ ชนิดที่ทราบว่าสูญพันธุ์ไปแล้วจำนวนหนึ่งถูกจัดกลุ่มกับมนุษย์ในวงศ์ย่อย Homininae ส่วนชนิดอื่น ๆ ถูกจัดในวงศ์ย่อย Ponginae กับลิงอุรังอุตัง บรรพบุรุษร่วมกันหลังสุดของลิงใหญ่เคยมีชีวิตอยู่เมื่อประมาณ 14 ล้านปีก่อน เมื่อบรรพบุรุษของลิงอุรังอุตังวิวัฒนามาจากบรรพบุรุษของอีก 3 ชนิดที่เหลือ บรรพบุรุษของวงศ์ลิงใหญ่ได้วิวัฒนาแยกทางจากวงศ์ Hylobatidae หรือ ชะนี แล้วก่อนหน้านั้น อาจเป็นเมื่อ 15-20 ล้านปีก่อน

การจำแนกชั้น 
นักวิทยาศาสตร์มีความเห็นไม่ตรงกันในการการจำแนกชั้นของสัตว์ในวงศ์ลิงใหญ่ 
แผนผังด้านล่างแสดงการจำแนกชั้นแบบหนึ่งของไพรเมต/วงศ์ลิงใหญ่ที่ยังมีชีวิตอยู่  เป็นการจำแนกชั้นที่ให้ความสำคัญกับความใกล้เคียงกันทางกรรมพันธุ์ของมนุษย์และลิงชิมแปนซี
โดยมีชื่อตามอนุกรมวิธาน

วิวัฒนาการชาติพันธุ์
ด้านล่างนี้เป็นสายพันธุ์ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว ระบุไว้ประมาณล้านปีที่แล้ว (Mya) clades ที่แตกต่างกันไป
{{Clade|{{Clade
  |label1=Ponginae (14)
  |1=
  |label2=(13)
  |2=
  |label3=Homininae
  |3={{Clade
    |1=Ouranopithecus (†8)
    |label2=Crown Homininae (10)
    |2={{Clade
      |label1=Hominini (7)|1=
      |label2=Gorillini
      |2={{Clade
        |1=Crown Gorillini
        |2=Chororapithecus (†)
     }}
    }}
    |state3=dashed
    |3=Nakalipithecus (†10)
    |state4=dashed
    |4=Samburupithecus (†9)
  }}
}}|label1=Hominidae (18)}}

ส่วนการจำแนกชั้นมีดังต่อไปนี้  มีการรวมเอาสายพันธุ์มนุษย์ที่สูญพันธุ์ไว้ด้วย  ชื่อแรกเป็นชื่อตามอนุกรมวิธาน  ชื่อในวงเล็บเป็นชื่อทั่วไป  
 วงศ์ย่อย Homininae
 เผ่า Dryopithecini †
 Kenyapithecus Kenyapithecus wickeri Danuvius Danuvius guggenmosi Pierolapithecus Pierolapithecus catalaunicus Udabnopithecus Udabnopithecus garedziensis Ouranopithecus Ouranopithecus macedoniensis Otavipithecus Otavipithecus namibiensis Morotopithecus (ยังไม่สรุป)
 Morotopithecus bishopi Oreopithecus (ยังไม่สรุป)
 Oreopithecus bambolii Nakalipithecus Nakalipithecus nakayamai Anoiapithecus Anoiapithecus brevirostris Hispanopithecus Hispanopithecus laietanus Hispanopithecus crusafonti Dryopithecus Dryopithecus wuduensis Dryopithecus fontani Dryopithecus brancoi Dryopithecus laietanus Dryopithecus crusafonti Rudapithecus Rudapithecus hungaricus Samburupithecus Samburupithecus kiptalami เผ่า Hominini
 เผ่าย่อย Hominina
 Graecopithecus †
 Graecopithecus freybergi Sahelanthropus†
 Sahelanthropus tchadensisOrrorin†
 Orrorin tugenensis Ardipithecus†
 Ardipithecus ramidus Ardipithecus kadabba Kenyanthropus†
 Kenyanthropus platyops Praeanthropus†
 Praeanthropus bahrelghazali Praeanthropus anamensis Praeanthropus afarensis Australopithecus†
 Australopithecus africanus Australopithecus garhi Australopithecus sediba Australopithecus deyiremeda Paranthropus†
 Paranthropus aethiopicus Paranthropus robustus Paranthropus boisei สกุล Homo (มนุษย์)
 Homo gautengensis†
 Homo rudolfensis†
 Homo naledi†
 Homo habilis†
 Homo georgicus† (บางคนคิดว่าเป็นพันธุ์ย่อยของ Homo erectus )
 Homo floresiensis†
 Homo erectus†
 Homo ergaster† (บางคนถือว่าเป็นชนิดย่อยของHomo erectus )
 Homo antecessor†
 Homo heidelbergensis†
 Homo cepranensis†
 Homo helmei†
 Homo palaeojavanicus†
 Homo tsaichangensis†
 Denisovans (ยังไม่ได้กำหนดชื่อวิทยาศาสตร์)†
 Homo neanderthalensis† (บางครั้งเรียกว่า Homo sapiens neanderthalensis)
 Homo rhodesiensis†
 Homo sapiens Homo sapiens idaltu†
 มนุษย์ที่มีกายวิภาคปัจจุบัน,Homo sapiens sapiens Archaic Homo sapiens†
 มนุษย์ถ้ำกวางแดง † (ยังไม่มีชื่อวิทยาศาสตร์ อาจจะเป็นเผ่าพันธุ์ของมนุษย์สมัยใหม่หรือลูกผสมของมนุษย์สมัยใหม่และเดนิโซแวน)
 เผ่า Panini
 สกุล Pan (ลิงชิมแปนซี)
 ชิมแปนซี , Pan troglodytes ชิมแปนซีกลาง, Pan troglodytes troglodytes ชิมแปนซีตะวันตก, Pan troglodytes verus ชิมแปนซีไนจีเรียแคเมอรูน, Pan troglodytes ellioti ชิมแปนซีตะวันออก, Pan troglodytes schweinfurthii โบโนโบ (ชิมแปนซีแคระ), Pan paniscusเผ่า Gorillini
 สกุล Gorilla (ลิงกอริลลา)
 กอริลลาตะวันตก, Gorilla gorilla กอริลลาที่ลุ่มตะวันตก, Gorilla gorilla gorilla กอริลลาแม่น้ำครอสส์, Gorilla gorilla diehli กอริลลาตะวันออก, Gorilla beringei กอริลลาภูเขา, Gorilla beringei beringei กอริลลาที่ลุ่มตะวันออก, Gorilla beringei graueri Chororapithecus † (ยังเป็นที่ถกเถียง)
 Chororapithecus abyssinicus วงศ์ย่อย Ponginae 
 เผ่า Lufengpithecini †
 Lufengpithecus Lufengpithecus lufengensis Lufengpithecus keiyuanensis Lufengpithecus hudienensis เผ่า Sivapithecini†
 Ankarapithecus Ankarapithecus meteai Sivapithecus Sivapithecus brevirostris Sivapithecus punjabicus Sivapithecus parvada Sivapithecus sivalensis Sivapithecus indicus Gigantopithecus Gigantopithecus bilaspurensis Gigantopithecus blacki Gigantopithecus giganteus เผ่า Pongini
 Khoratpithecus†
 Khoratpithecus ayeyarwadyensis Khoratpithecus piriyai Khoratpithecus chiangmuanensis สกุล Pongo (ลิงอุรังอุตัง)
 อุรังอุตังบอร์เนียว, Pongo pygmaeus Pongo pygmaeus pygmaeus Pongo pygmaeus morio Pongo pygmaeus wurmbii อุรังอุตังสุมาตรา, Pongo abelii อุรังอุตังตาปานูลี
 Pongo hooijeri''†

<noinclude>

ดูเพิ่ม
วิวัฒนาการของมนุษย์

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

Renderings of Hominid Exemplars at the Smithsonian 
Additional information on great apes 

ลิงไม่มีหาง