แผ่นดินไหวในจังหวัดอิกิเก พ.ศ. 2557

แผ่นดินไหวในจังหวัดอิกิเก หรือ แผ่นดินไหวในนอร์เตกรันเด พ.ศ. 2557 () เป็นแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2557 ทางตอนเหนือของประเทศชิลี จุดเหนือศูนย์กลางอยู่ห่างจากเมืองอิกิเกไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ นอกชายฝั่งประเทศชิลีราว 95 กิโลเมตร แผ่นดินไหวเกิดขึ้นเมื่อเวลา 20:46 น. ตามเวลาในประเทศชิลี (ตรงกับ 06:46 น. ของวันที่ 2 เมษายนตามเวลาในประเทศไทย) มีขนาดความรุนแรง 8.2 ตามมาตราขนาดโมเมนต์ แผ่นดินไหวยังทำให้เกิดคลื่นสึนามิ แผ่นดินไหวตามขนาดสูงสุดมีระดับ 7.7 Mw

ธรณีวิทยา 

แผ่นดินไหวขนาด 8.2 Mw ครั้งนี้เกิดขึ้นจากการเคลื่อนของรอยเลื่อนย้อนมุมต่ำ (thrust) ใกล้ชายฝั่งประเทศชิลี ที่มีความลึกไม่มาก บนรอยต่อระหว่างแผ่นเปลือกโลกนัซกากับแผ่นอเมริกาใต้ กลไกของแผ่นดินไหวครั้งนี้สอดคล้องกับการเคลื่อนตัวระหว่างแผ่นเปลือกโลกทั้งสองแผ่น แผ่นนัซกา ณ ตำแหน่งนี้เคลื่อนที่มุดลงใต้แผ่นอเมริกาใต้บริเวณร่องลึกเปรู-ชิลี ทางตะวันตกของประเทศชิลี ไปทางตะวันออกด้วยความเร็ว 65 มิลลิเมตรต่อปี ซึ่งการมุดตัวดังกล่าวทำให้เกิดการย่นของแผ่นเปลือกโลกอเมริกาใต้ ทางทิศตะวันออกของแผ่นนาซกา ยกตัวขึ้นเป็นเทือกเขาแอนดีสในปัจจุบัน และยังเป็นต้นเหตุของแผ่นดินไหวขนาดใหญ่หลายครั้งซึ่งมีความรุนแรงระดับประวัติศาสตร์ของมนุษย์ เช่น แผ่นดินไหวเมื่อ พ.ศ. 2553 ขนาด 8.8 Mw และแผ่นดินไหวครั้งรุนแรงที่สุดของโลกที่เคยบันทึกไว้ ขนาด 9.5 เกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2503

ก่อนการเกิดแผ่นดินไหวครั้งนี้ แต่เดิมพื้นที่ดังกล่าวเคยถูกเรียกว่าเป็น "ช่องว่างแผ่นดินไหว" (seismic gap) ซึ่งครอบคลุมพื้นที่เป็นแนวใกล้ชายฝั่งประเทศชิลี ยาวประมาณ 450 กิโลเมตร ตั้งอยู่ระหว่างเมืองอาริกากับอันโตฟากัสตา เนื่องจากปกติแล้ว บริเวณดังกล่าวถือว่ามีศักยภาพต่อการเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ แต่ตามบันทึกพื้นที่แห่งนี้ไม่ปรากฏแผ่นดินไหวขนาดใหญ่เลยตั้งแต่เหตุแผ่นดินไหวเมื่อ พ.ศ. 2420 ขนาด 8.8 Mw นักวิทยาแผ่นดินไหวทั้งในและนอกประเทศชิลีกล่าวว่าแผ่นดินไหวครั้งนี้ (พ.ศ. 2557) สามารถลบล้างความเป็น "ช่องว่าง" ได้เพียงบางส่วน เนื่องจากถือว่ามีขนาดไม่ใหญ่มากเมื่อเทียบตามที่คาดการณ์ไว้

แผ่นดินไหว 
แผ่นดินไหวมีความรุนแรง 8.2 ตามมาตราขนาดโมเมนต์ สามารถรู้สึกได้ในแคว้นอาริกา-ปารินาโกตา ตาราปากา และอันโตฟากัสตา ประเทศชิลี แคว้นตักนา โมเกกัว และอาเรกิปา ประเทศเปรู แคว้นลาปาซ โกชาบัมบา และโอรูโร ประเทศโบลิเวีย ความรุนแรงที่รู้สึกได้ตามมาตราเมร์กัลลีมีค่าสูงสุดในแคว้นอาริกา-ปารินาโกตา ซึ่งมีระดับ VIII (ทำลาย) รองลงมาเป็นแคว้นตาราปากา มีระดับ VII (แรงมาก)

แผ่นดินไหวนำ 
ก่อนเกิดแผ่นดินไหวขนาด 8.2 Mw (1 เมษายน) หนึ่งอาทิตย์ ได้เกิดแผ่นดินไหวนำในพื้นที่หลายครั้ง นับได้ทั้งหมด 57 ครั้งที่มีระดับมากกว่า 4.5 ตามมาตราริกเตอร์ โดยครั้งรุนแรงที่สุดเกิดเมื่อวันที่ 16 มีนาคม ขนาด 6.7 ตามมาตราริกเตอร์ แผ่นดินไหวนำที่มีขนาดมากกว่า 5.5 แสดงในตารางดังนี้

แผ่นดินไหวตาม 

หลังแผ่นดินไหวหลักขนาด 8.2 Mw ได้เกิดแผ่นดินไหวตามครั้งแรกเมื่อเวลา 20:49 น. ตามเวลาท้องถิ่นชิลี (เกิดหลังแผ่นดินไหวหลัก 3 นาที) มีขนาด 7.5 Mw ศูนย์เกิดแผ่นดินไหวอยู่ลึกลงไปใต้ดิน 26.8 กิโลเมตร ห่างจากเมืองอิกิเกไปทางตะวันออกเฉียงเหนือราว 29 กิโลเมตร แผ่นดินไหวตามขนาดใหญ่อีกครั้งเกิดเมื่อวันที่ 2 เมษายน เวลา 23:43 น. (หลังแผ่นดินไหวหลักหนึ่งวัน) ขนาด 7.7 จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวอยู่ห่างจากเมืองอิกิเกไปทางตะวันตกเฉียงใต้ 50 กิโลเมตร ซึ่งทำให้ทางการท้องถิ่นต้องประกาศอพยพประชาชนหนีภัยสึนามิอีกครั้งหนึ่ง โดยคลื่นหลักที่กระทบชายฝั่งเมืองอิกิเกมีความสูง 74 เซนติเมตร ส่วนพื้นที่อื่นไม่มีการประกาศสึนามิถึงระดับเตือนภัย แผ่นดินไหวตามทั้งหมดที่บันทึกได้จนถึงวันที่ 17 เมษายน เวลา 19:00 น. ตามเวลาท้องถิ่น มีทั้งสิ้น 717 ครั้ง ในจำนวนนี้ 52 ครั้ง ประชาชนสามารถรับรู้ถึงแรงสั่นสะเทือนได้ชัดเจน

ผลกระทบ 

เหตุแผ่นดินไหวทำให้มีผู้เสียชีวิต 7 ราย ทั้งหมดอยู่ในประเทศชิลี ในจำนวนนี้สี่คนเสียชีวิตด้วยอาการหัวใจล้มเหลว หญิงรายหนึ่งเสียชีวิตจากการถูกกำแพงล้มทับ แรงงานคนหนึ่งบาดเจ็บจากการถูกโครงสร้างเหล็กตกใส่และเสียชีวิตในเวลาต่อมา ผู้บาดเจ็บมากกว่า 200 คน ส่วนใหญ่อยู่ในชิลี และมีรายงานผู้บาดเจ็บอีก 6 คนในเปรู มีผู้ไร้ถิ่นฐานทั้งสิ้นกว่า 80,000 คน หลังแผ่นดินไหวพื้นที่ในแคว้นอาริกา-ปารินาโกตาและตาราปากาของชิลีถูกประกาศเป็นเขตภัยพิบัติ หลายแห่งไม่มีไฟฟ้าและน้ำประปาใช้ พื้นที่หลายแห่งในอำเภอปูเตรและเฆเนรัลลาโกส ของจังหวัดปารินาโกตา แคว้นอาริกา-ปารินาโกตา เกิดดินถล่ม รวมถึงเส้นทางคมนาคมหลักบางเส้นถูกดินทับปิดเส้นทาง

คลื่นสึนามิ 
ศูนย์เตือนภัยสึนามิแปซิฟิกในรัฐฮาวายได้ประกาศเตือนภัยคลื่นสึนามิครอบคลุมชายฝั่งประเทศชิลี เปรู และเอกวาดอร์ และแจ้งให้ประเทศคอสตาริกา นิการากัว เอลซัลวาดอร์ กัวเตมาลา เม็กซิโก และฮอนดูรัส เฝ้าระวังและเตรียมพร้อม ซึ่งต่อมาได้ยกเลิกประกาศเตือนประเทศดังกล่าวอย่างรวดเร็ว (ยกเว้นเปรูและชิลี) ทางการชิลีได้อพยพประชาชนหลายพันคนออกห่างจากชายฝั่ง คลื่นสึนามิกระทบชายฝั่งหลังจากแผ่นดินไหวระหว่าง 1–2 ชั่วโมง สึนามิที่สูงที่สุดวัดได้ 2.11 เมตร ที่เมืองอิกิเก ส่วนที่เมืองอาริกาวัดได้ 1.83 เมตร ชายฝั่งอื่นของชิลีส่วนมากวัดได้ต่ำกว่าหนึ่งเมตร สึนามิได้เดินทางถึงฮาวายหลังเกิดแผ่นดินไหวราว 13 ชั่วโมง คลื่นยังเดินทางไปไกลถึงประเทศญี่ปุ่น ซึ่งตั้งอยู่อีกฝั่งหนึ่งของมหาสมุทรแปซิฟิก โดยเดินทางถึงเมื่อวันที่ 3 เมษายน ตามเวลาในท้องถิ่น วัดความสูงได้ 60 เซนติเมตรที่เมืองคูจิ จังหวัดอิวาเตะ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 

แผ่นดินไหวใน พ.ศ. 2557
แผ่นดินไหวในประเทศชิลี