ชัก ฟีนีย์

ชาลส์ ฟรานซิส "ชัก" ฟีนีย์ (เกิด 23 เมษายน 2474 – 9 ตุลาคม 2566)
เป็นนักธุรกิจและนักการกุศลชาวไอร์แลนด์-อเมริกัน และผู้จัดตั้งมูลนิธิการกุศล The Atlantic Philanthropies ซึ่งเป็นมูลนิธิส่วนบุคคลที่ใหญ่ที่สุดในโลกมูลนิธิหนึ่ง
เขากลายเป็นมหาเศรษฐีโดยเป็นผู้ร่วมจัดตั้งบริษัท Duty Free Shoppers Group (ปัจจุบัน DFS)
แนวคิดเกี่ยวกับการขายสินค้าปลอดภาษีชั้นดีกับคนเดินทางเป็นเรื่องที่ยังไม่นิยมเมื่อนายฟีนีย์พร้อมกับเพื่อนได้จัดตั้ง DFS ในวันที่ 7 พฤศจิกายน 2503
DFS เริ่มกิจการในฮ่องกง (ซึ่งก็ยังมีสำนักงานใหญ่ในที่นั้น) แล้วภายหลังจึงขยายไปยังยุโรปและทวีปอื่น ๆ
ความก้าวหน้าสำคัญครั้งแรกสุดของบริษัทเกิดขึ้นในต้นคริสต์ทศวรรษ 1960 เมื่อบริษัทได้สัมปทานแบบผูกขาดในการขายสินค้าปลอดภาษีในรัฐฮาวาย ทำให้สามารถขายสินค้าต่อผู้เดินทางชาวญี่ปุ่น
บริษัทในที่สุดก็ขยายเป็นร้านสินค้าปลอดภาษีนอกสนามบินและร้านสรรพสินค้าในเมือง (Galleria) ขนาดใหญ่ จนกลายเป็นห้างขายของสำหรับคนเดินทางที่ใหญ่ที่สุดในโลก
ในปี 2539 บริษัทสินค้าฟุ่มเฟือยฝรั่งเศสหลุยส์ วิตตอง ได้ซื้อหุ้นของนายฟีนีย์ในราคา 1,630 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 41,335 ล้านบาทปีนั้น หรือ 86,877 ล้านบาทกลางปี 2559)
ในเดือนมีนาคม 2554 นิตยสาร Irish America ได้เพิ่มรายชื่อเขาในทำเนียบผู้มีชื่อเสียงของนิตยสาร (Irish America magazine's Hall of Fame)
ในปี 2540 นิตยสารไทม์ บันทึกไว้ว่า "คุณความดีของนายฟีนีย์สามารถจัดเป็นอันดับยอด ๆ ของคนอเมริกันที่ยังมีชีวิตอยู่"

ชีวิตส่วนตัว 
ชาลส์ ฟีนีย์ เป็นคนสองสัญชาติคือไอร์แลนด์และอเมริกัน
เขาเกิดในรัฐนิวเจอร์ซีย์ช่วงระหว่างภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่และมาจากครอบครัวคนงานที่ไม่ร่ำรวยในเมืองเอลิซาเบธ ประเทศสหรัฐอเมริกา
บรรพบุรุษของเขามาจากไอร์แลนด์เหนือ
เขาเป็นทหารกองทัพอากาศสหรัฐอเมริกาทำหน้าที่เป็นเจ้าหน้าที่วิทยุในระหว่างสงครามเกาหลี และเริ่มอาชีพโดยขายสุราปลอดภาษีให้กับเจ้าหน้าที่นาวิกโยธินในเมืองท่าทะเลเมดิเตอร์เรเนียนในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950

เขาจบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยคอร์เนลคณะบริหารโรงแรม
ในปี 2553 เขาได้รับรางวัล Icon of Industry Award (ดาวนักอุตสาหกรรม) จากมหาวิทยาลัย

ในปี 2555 มหาวิทยาลัยของประเทศไอร์แลนด์ทั้งหมด ทั้งเหนือและใต้ ได้ร่วมกันให้ปริญญาเอกกิตติมศักดิ์ในสาขานิติศาสตร์แก่เขา
ในปีเดียวกัน เขายังได้รับรางวัลจากประเทศไอร์แลนด์ คือ Presidential Distinguished Service Award (รางวัลการรับใช้ดีเด่นของประธานาธิบดี)
และจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานฟรานซิสโก คือ UCSF Medal
เหตุการบริจาคส่วนตัวที่ดีเด่นต่อมหาวิทยาลัยในด้านสาธารณสุข
นายฟีนีย์มีลูกสาว 4 คน และลูกชาย 1 คน
ได้แต่งงานแล้วสองครั้ง
ภรรยาคนแรกชื่อว่าแดเนียลเป็นคนฝรั่งเศส
ภรรยาคนที่สองมีนามว่าเฮลกา
เขารู้จักกันดีว่าเป็นคนมัธยัสถ์

อาชีพ 
นายฟีนีย์เป็นผู้ร่วมจัดตั้งบริษัท Duty Free Shoppers Group (ปัจจุบัน DFS) ที่ทำให้เขากลายเป็นมหาเศรษฐี
ในปี 2527 นายฟีนีย์ได้โอนหุ้นทั้งหมดของบริษัทที่เขาเป็นเจ้าของ 38.75% มีค่า 1,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อนิติบุคคลที่ต่อมากลายเป็นมูลนิธิการกุศล Atlantic Philanthropies

การกุศล

ปรัชญา 
นายฟีนีย์กล่าวว่า
"ผมมีไอเดียอย่างหนึ่งในใจของผมที่ไม่เคยเปลี่ยน คือ คุณควรใช้ความมั่งมีของคุณเพื่อช่วยคน"
"ผมพยายามที่จะใช้ชีวิตธรรมดา เหมือนกับเมื่อผมโตขึ้น"
"ผมตั้งใจที่จะทำงานอย่างขยันขันแข็ง ไม่ใช่เพื่อจะรวย"
มูลนิธิเผยแพร่รายงานที่อธิบายหลักการให้ในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ของนายฟีนีย์
และผลที่คงยืนของการให้ของเขาต่อวงการกุศลในปี 2553
และได้แสดงประวัติโดยย่อของนายฟีนีย์และนักการกุศลอื่น ๆ ที่ให้ในลักษณะเดียวกันและผลจากการให้ของพวกเขา
นายฟีนีย์ปกติไม่เผยแพร่ชื่อเสียงในเรื่องบริจาคทรัพย์ทั้งหมดของเขา
เขาได้ให้สัมภาษณ์แก่สื่อน้อยมาก

มูลนิธิ 
นายฟีนีย์จัดตั้งองค์กรกุศล The Atlantic Philanthropies ในปี 2525 และในปี 2527 หลังจากที่ได้แบ่งทรัพย์เพื่อตน เพื่อลูก ๆ และภรรยาคนแรก เขาได้โอนทรัพย์สินส่วนมากไปให้กับมูลนิธิ
โดยเดือนตุลาคม 2555 มูลนิธิได้บริจาคเงินรวมกันไปแล้วกว่า 6,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 190,932 ล้านบาทในปี 2555) และมีแผนที่จะบริจาคทุนที่เหลืออีก 1,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 46,069 ล้านบาทโดยปลายปี 2559) โดยปี 2559
มูลนิธิสนับสนุนโครงการทางสุขภาพและสังคมในประเทศออสเตรเลีย เบอร์มิวดา ไอร์แลนด์เหนือ ไอร์แลนด์ แอฟริกาใต้ สหรัฐอเมริกา และเวียดนาม
เป็นผู้บริจาคใหญ่ที่สุดรายหนึ่งในแต่ละประเทศที่มูลนิธิมีโครงการ
และเป็นผู้ให้ทุนใหญ่ที่สุดในเรื่องความชราและการเปลี่ยนกฎหมายการอพยพในสหรัฐอเมริกา
ในเดือนธันวาคม 2554 มูลนิธิสัญญาเงินทุน 350 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 10,668 ล้านบาทปี 2554) เพื่อช่วยสร้างวิทยาเขตไฮเถ็กใหม่สำหรับนิสิตบัณฑิตศึกษาของมหาวิทยาลัยคอร์เนลที่เกาะรูสเวลต์ในนครนิวยอร์ก
ในเดือนตุลาคม 2558 มูลนิธิได้บริจาคเงินให้แบบหลายปีรวมกันเป็น 177 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 6,063 ล้านบาทปี 2558) เพื่อสร้างสถาบันสุขภาพสมองโลก (Global Brain Health Institute) ที่มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานฟรานซิสโก และ Trinity College Dublin เพื่อช่วยการวิจัยภาวะสมองเสื่อม

การศึกษา 
นายฟีนีย์เป็นผู้บริจาคคนสำคัญสำหรับมหาวิทยาลัยเก่าของเขาคือคอร์เนล ซึ่งได้รับการบริจาคกว่า 950 ล้านดอลลาร์สหรัฐทั้งโดยส่วนตัวและผ่านมูลนิธิ รวมทั้งเงินบริจาค 350 ล้านดอลลาร์เพื่อวิทยาเขตใหม่
เขายังได้บริจาคทรัพย์ประมาณ 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 35,365 ล้านบาทปลายปี 2559) สำหรับการศึกษาในประเทศไอร์แลนด์ ที่เด่นที่สุดก็คือแก่ University of Limerick
และบริจาคทรัพย์ 350 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 12,378 ล้านบาทปลายปี 2559) เพื่อการกุศลต่าง ๆ ในประเทศเวียดนาม

สัญญาว่าจะให้ 
ในเดือนกุมภาพันธ์ 2554 นายฟีนีย์เป็นหนึ่งในผู้ลงรายนามสัญญาว่าจะให้
ในจดหมายที่ส่งให้นายบิล เกตส์และวอร์เรน บัฟเฟตต์ ผู้จัดตั้งองค์กรสัญญาว่าจะให้ นายฟีนีย์เขียนว่า "ผมไม่สามารถคิดถึงการใช้ทร้พย์สินที่ให้ความสุขส่วนตัวและที่สมควรมากกว่าการให้เมื่อยังมีชีวิตอยู่ เพื่ออุทิศตนทำสิ่งที่มีความหมายเพื่อปรับปรุงสภาพของมนุษย์
และที่สำคัญกว่านั้นก็คือ ความขาดแคลนทุกวันนี้ยิ่งใหญ่และหลากหลายมาก จนกระทั่งว่าการสนับสนุนทางการกุศลที่ชาญฉลาดและการแทรกแซงที่ดี สามารถมีคุณค่าและอิทธิพลในวันนี้ ยิ่งกว่าถ้าเลื่อนช้าออกไปที่ความขาดแคลนก็จะยิ่งมากขึ้น"

หนังสือและบทความ 
ก่อนปี 2540 ไม่มีใครรู้ถึงงานการกุศลของนายฟีนีย์
ในปีนั้น หนังสือพิมพ์เดอะนิวยอร์กไทมส์ได้พิมพ์บทความเกี่ยวกับเขา
คือเขาตัดสินใจที่จะเลิกเป็นคนนิรนามเมื่อชัดเจนแล้วว่า ปัญหาที่เขามีกับหุ้นส่วนเก่าของเขาเกี่ยวกับการขายบริษัท มีโอกาสที่จะทำให้เกิดคดีในศาลที่จะเปิดโปงการบริจาคของเขาอยู่ดี
นายฟีนีย์ให้ความร่วมมือกับนักเขียนที่พิมพ์หนังสือชีวประวัติของเขา คือ อภิมหาเศรษฐีที่ไม่ใช่เศรษฐี วิธีที่ชัก ฟีนีย์ได้ทรัพย์สมบัติแล้วบริจาคมันไปโดยไม่มีใครรู้ (The Billionaire Who Wasn't: How Chuck Feeney Made and Gave Away a Fortune Without Anyone Knowing) (ISBN 978-1-58648-391-3)
ชีวิตเขายังกลายเป็นภาพยนตร์สารคดี ชื่อว่า "อภิมหาเศรษฐีคนลับ - เรื่องของนายชัค ฟีนีย์ (Secret Billionaire: The Chuck Feeney Story)"

คลิปวิดีโอยูทูบ 
57-min Biography presented by The Atlantic Philanthropies
4-min Chuck Feeney on Giving While Living presented by The Atlantic Philanthropies

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Interview with Feeney from the Atlantic Philanthropies Web site
 A Short Biography Of Chuck Feeney

มหาเศรษฐีชาวอเมริกัน
นักธุรกิจชาวอเมริกัน
ชาวอเมริกันเชื้อสายไอริช
นักการกุศลชาวอเมริกัน
ผู้สัญญาว่าจะให้
บุคคลจากรัฐนิวเจอร์ซีย์