ลำดับโปเจียมแห่งราชอาณาจักรไทย

ลำดับโปเจียมแห่งราชอาณาจักรไทย หรือ ธรรมเนียมที่พระบรมวงศานุวงศ์ทรงพระดำเนินเป็นลำดับกัน เป็นลำดับการเสด็จพระราชดำเนิน ทรงพระดำเนินหรือดำเนินก่อนหลังกันตามฐานะในพระราชวงศ์ คำว่า "โปเจียม" นั้น สันนิษฐานว่ามาจากภาษาจีน แปลว่าลำดับก่อนหลังกัน

ลำดับโปเจียม 
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงอธิบายหลักของธรรมเนียมที่พระบรมวงศานุวงศ์ทรงพระดำเนินเป็นลำดับกันไว้ในพระราชนิพนธ์เรื่อง “ธรรมเนียมราชตระกูลในกรุงสยาม” โดยมีลำดับโปเจียม ดังนี้

ธรรมเนียมที่ต้องเดินเป็นลำดับกันตามยศ 
ถ้าจะเทียบยศ ตามลำดับที่ควรจะเดินหน้าเดินหลัง ตามศักดินา แลตามธรรมเนียมโบราณสืบมาดังนี้

 ที่ 1 พระบัณฑูรใหญ่ ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลฝ่ายหน้า
 ที่ 2 พระบัณฑูรน้อย ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลฝ่ายหน้า
 ที่ 3 พระบัญชา ตำแหน่งกรมพระราชวังบวร​สถานภิมุขฝ่ายหลัง
 ที่ 4 สมเด็จพระบรมอัยกาเธอเจ้าฟ้า
 ที่ 5 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้า
 ที่ 6 สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอเจ้าฟ้า
 ที่ 7 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอเจ้าฟ้า
 ที่ 8 สมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้า

5 นี้ คือพระราชโอรสพระเจ้าแผ่นดิน

 ที่ 9 พระบรมอัยกาเธอพระองค์เจ้า
 ที่ 10 พระเจ้าบรมวงศ์เธอพระองค์เจ้า
 ที่ 11 พระเจ้าพี่ยาเธอพระองค์เจ้า
 ที่ 12 พระเจ้าน้องยาเธอพระองค์เจ้า
 ที่ 13 พระเจ้าลูกเธอพระองค์เจ้า
 ที่ 14 พระเจ้าราชวรวงศ์เธอพระองค์เจ้า

2 นี้เดินสลับกันตามพระชนมพรรษา

6 นี้ คือพระราชบุตรพระเจ้าแผ่นดิน

 ที่ 15 สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ คือเจ้าฟ้าที่เป็นหลานพระเจ้าแผ่นดินตรง ๆ ฤๅเจ้าฟ้าที่เป็นลูกวังหน้า
 ที่ 16 พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น 1 พระองค์เจ้า
 ที่ 17 พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น 2 พระองค์เจ้า
 ที่ 18 พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น 3 พระองค์เจ้า
 ที่ 19 พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น 4 พระองค์เจ้า
 ที่ 20 พระบวรวงศ์เธอชั้น 1 พระองค์เจ้า
 ที่ 21 พระบวรวงศ์เธอชั้น 2 พระองค์เจ้า

6 นี้คือพระองค์เจ้าวังหน้า

 ที่ 22 พระเจ้าหลานเธอซึ่งเป็นพระองค์เจ้า เป็นหลานเธอตรง ๆ ของพระเจ้าแผ่นดินในขณะนั้น
 ที่ 23 พระประพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าในกรมหมื่นมาตยาพิทักษ ซึ่งเป็นพระอัยกาฝ่ายพระมารดาของพระเจ้าแผ่นดิน
 ที่ 24 พระวงศ์เธอพระองค์เจ้า คือหม่อมเจ้าลูกต่างกรมแลพระองค์เจ้าวังหลวงที่ยกขึ้นเป็นพระองค์เจ้า
 ที่ 25 พระสัมพันธวงศ์เธอพระองค์เจ้า คือหลานสมเด็จพระพี่นาง ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทั้งสองพระองค์
 ที่ 26 หม่อมเจ้าตามลำดับยศบิดา ซึ่งเรียก ๆ กันมาเหมือนข้างบน

ลำดับโปเจียมในปัจจุบัน

อ้างอิง

บรรณานุกรม 
 ธรรมเนียมราชตระกูลในกรุงสยาม ; พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
 พระราชนิพนธ์ ธรรมเนียมราชตระกูล ในกรุงสยาม

ราชสำนักไทย
โปเจียม