เทศมณฑลของประเทศอิหร่าน

ในประเทศอิหร่าน เทศมณฑล หรือ แชฮ์เรสทอน () เป็นเขตการปกครองของจังหวัดซึ่งอยู่ในระดับสูงกว่า ศัพท์ แชฮ์เรสทอน มาจากคำว่า แชฮร์ () ซึ่งแปลว่า "เมือง" หรือ "นคร" ประสมกับหน่วยคำเติมท้าย เอสทอน () ซึ่งแปลว่า "ดินแดนแห่ง"

เทศมณฑลของอิหร่านประกอบด้วยอำเภอหรือ แบฆช์ () ตั้งแต่หนึ่งอำเภอขึ้นไป เทศมณฑลโดยทั่วไปยังครอบคลุมทั้งเมืองหรือ แชฮร์ และตำบลหรือ เดเฮสทอน () ซึ่งเป็นการรวมกลุ่มของหมู่บ้านที่อยู่ติดกันในชนบท แต่ละเทศมณฑลจะมีเมืองหนึ่งเมืองที่ทำหน้าที่เป็นเมืองหลักของเทศมณฑลนั้น

แต่ละเทศมณฑลได้รับการบริหารโดยสำนักงานผู้ว่าการหรือ แฟร์มอนดอรี () ซึ่งประสานงานสาธารณะต่าง ๆ กับหน่วยงานอื่น ๆ โดยมีผู้ว่าการหรือ แฟร์มอนดอร์ () เป็นหัวหน้าและเจ้าหน้าที่ตำแหน่งสูงสุดในสำนักงานนั้น

ในบรรดาจังหวัดต่าง ๆ ของอิหร่านนั้น จังหวัดฟอร์สมีจำนวนเทศมณฑลมากที่สุด (36 เทศมณฑล) ในขณะที่จังหวัดโกมมีเพียงเทศมณฑลเดียวโดยจังหวัดและเทศมณฑลมีอาณาเขตตรงกัน ใน พ.ศ. 2548 อิหร่านมี 324 เทศมณฑล แต่ใน พ.ศ. 2564 มี 443 เทศมณฑล

โครงสร้าง 
ตารางต่อไปนี้อาจมีประโยชน์ในการทำความเข้าใจเขตการปกครองของอิหร่านได้ดีขึ้น สมมุติว่าจังหวัด ว แบ่งออกเป็นสองเทศมณฑล ได้แก่ เทศมณฑล ก และเทศมณฑล ข เทศมณฑล ก แบ่งออกเป็น 3 อำเภอ ได้แก่ อำเภอกลาง, อำเภอ ค และอำเภอ ง อำเภอกลางคืออำเภอที่มีเมือง จ เป็นเมืองหลักของเทศมณฑล แต่ละอำเภอประกอบด้วยเมืองอย่างน้อยหนึ่งเมืองหรือตำบล (กลุ่มหมู่บ้านชนบท) อย่างน้อยหนึ่งตำบล ในตัวอย่างนี้ อำเภอกลางประกอบด้วยเมือง จ, เมือง ฉ และตำบล ช ซึ่งประกอบด้วยหมู่บ้าน บ1, บ2, บ3 และ บ4; อำเภอ ค ประกอบด้วยเมือง ซ และตำบล ฌ; เขต ง ไม่มีเมืองแต่มีตำบล ญ เพียงตำบลเดียว เทศมณฑลที่เล็กที่สุดจะมีเมืองเพียงเมืองเดียวซึ่งประกอบเป็นอำเภอเพียงอำเภอเดียว มีชื่อว่า อำเภอกลาง เทศมณฑล ข ในตารางต่อไปนี้เป็นเทศมณฑลประเภทดังกล่าว ซึ่งมีเมือง ฎ เพียงเมืองเดียว

จังหวัดอัลโบรซ์ 

 อิจติฮาร์ด
 กะรัจ 
 นะซารอบอด 
 ซาโวจโบลอฆ
 ฏอเลกอน
 ฟัรเดซ

จังหวัดอัรดะบีล 

 อัรดะบีล
 บิลอซะวอร
 กัรมี
 ค็อลคอล
 เกาษัร
 เมชกินชะฮ์ร
 นะมีน
 นีร
 พอรซอบอด
 ซะเรอีน

จังหวัดบูเชะฮ์ร 

 อะซะลูเยะฮ์
 บูเชะฮ์ร
 ดัชเตซตอน
 ดัชตี
 ดัยเยร
 เดยลัม
 กะนอเวะฮ์
 ญัม
 กันกอน
 ทังกิซตอน

จังหวัดจะฮอรมะฮอล และบัคติยอรี 

 อัรดัล
 โบรูเญน
 ฟอรซอน
 คิอัร
 คูฮ์แรงก์
 โลเดกอน
 ชะฮ์เระโครด์

จังหวัดอาเซอร์ไบจาน ตะวันออก 

 อะฮัร
 อะญับชีร
 ออซัรชะฮ์ร
 โบนอบ
 โบซตอนอบอด
 จาโรวีมอก
 เฮรีซ
 ฮัชต์รูด
 โจลฟา
 กะลีบัร
 โคดอออฟะรีน
 มาเลคอน
 มะรอเกะฮ์
 มะรันด์
 มะยอเนะฮ์
 โอซกู
 ซะรอบ
 ชะเบซตัร
 ตับรีซ
 วัรซะกอน

จังหวัดอิสฟาฮาน 

 ออรอโนบีเดกอน
 อัรเดซตอน
 บูรกอโรเมเมะฮ์
 จอเดกอน
 เฟลาวัรยอน
 เฟเรดัน
 เฟเรโดนชะฮ์ร
 กุลพัยกอน
 อิสฟาฮาน
 กาชาน
 กอนซัร
 โคมัยนีชะฮ์ร
 เลนยอน
 โลเวอร์ เซมิรอม
 โมบารอเกะฮ์
 เนน
 นะญะฟอบอด
 นอทันซ์
 เซมิรอม
 ชะฮ์เรซอ
 ชาฮินชาฮ์
 เตรอโนโกรูน

จังหวัดฟอร์ซ 

 ออบอเดะฮ์
 อัรซันยอน
 บะวานอต
 ดอรอบ
 อิกลีด
 เอซตะฮ์บอน
 ฟะรอชบันด์
 ฟะซอ
 ฟีรูซอบอด
 เกรัช
 จะฮ์รอม
 คะวัร
 คาเซรูน
 เกะรอเมะฮ์
 คอนจ์
 คอรัมบิด
 ลาเมรด์
 ลาเรซตอน
 มามาซานี
 มะรูดัชต์
 เมฮ์ร
 เนยริซ
 พอซัรกอด
 กีโรกอรซีน
 กิโรกัรซิน
 ซัรเวซตอน
 เซพิดอน
 ชีรอซ
 ซารินดัช

จังหวัดกีลอน 

 อัมเรช
 ออซตอรอ
 ออซตอเนะเยอัชรอฟีเยะฮ์
 บันดะเรอันซะลี
 ฟูมัน
 ลาฮียอน
 ลังรูด
 มอซอล
 รัชต์
 ริซวอนชะฮ์ร
 รูดบอร
 รูดซัร
 ชัฟต์
 ซิยอกัล
 ศูมิเอซะรอ
 ฏอวอเลช

จังหวัดโกเลซตอน 

 อะลียอบอด
 ออกกะลอ
 ออซอดชะฮ์ร
 บันดะเรกัซ
 บันดะเรโตกฟมัน
 กอลีคัช
 กอมิชอน
 โกมบะเดคอวูซ
 โกรกอน
 โกลาเละฮ์
 โคร์ดคุย
 มะรอเวะฮ์ทะเพะฮ์
 เมนูดัชต์
 รอเมยอน

จังหวัดฮะมะดอน 

 อะซะดอบอด
 บะฮอร
 ฮะมะดอน
 คะบูดะรอฮัง
 มะลอยิร
 นะฮอวันด์
 ระซัน
 ทูอีซัรกอน

จังหวัดโฮรมุซกอน 

 อะบูมูซา
 บันดัรอับบาซ
 บันดัรเลงเกะฮ์
 บัซตัก
 กัฟบันดี
 ฮายีออบอด
 จัซค์
 คะมีร
 มีนอบ
 กิชม์
 รูดอน

จังหวัดอีลอม 

 ออบดอนอน
 ดัรเรชะฮ์ร
 เดะฮ์โลรอน
 อีวอน
 อีลอม
 มาลิกชะฮ์รี
 เมะฮ์รอน
 ชิรวอโนชัรดอวอล

จังหวัดเกรมอน 

 อะนอร
 อันบะรอบอด
 อัรซุยเยะฮ์
 บอฟต์
 บัม
 บัรด์ซีร
 ฟะฮ์รัจ
 กอลีเยกันจ์
 ยีโรฟต์
 กะฮ์นูจ
 เกรมอน
 กูฮ์โบนอน
 มะนูยอน
 รอบัร
 รัฟซันยอน
 รอวัร
 เรกอน
 เราด์บะเรโยนูบ
 ชะฮ์เรบอบัก
 ซีรยอน
 ซะรันด์

จังหวัดเกรมอนชะฮ์ร 

 ดะละโฮ
 กีลอเนกัรบ์
 ฮัรซีน
 อิซลอมอบอเดกัรบ์
 ยะวอนรูด
 กันกอวัร
 เกรมอนชะฮ์ร
 พอเวะฮ์
 กัซเรชีรีน
 ระวอซัร
 ซะฮ์เนะฮ์
 ซัรพุเลซะฮาบ
 ษุลาเษบอบอยอนี
 ซุนกุร

จังหวัดคูซิสตอน

จังหวัดโกฮ์กิลูเยะฮ์ และบูเยรอะฮ์หมัด 

 บัซต์
 บะฮ์มะอี
 บูเยรอะฮ์หมัด
 ชะรัม
 ดีนอ
 กัชซอรอน
 โกฮ์กิลูเยะฮ์

จังหวัดกุรดิซตอน 

 บอเนะฮ์
 บีจอร
 เดะฮ์โกลอน
 ดีวอนดะเระฮ์
 คอมยอรอน
 มะรีวอน
 โกรเวะฮ์
 ซันนันดัจ
 ซักกิซ
 ซัรวอบอด

จังหวัดโลเรซตอน 

 อะลีกุดัรซ์
 อัซนอ
 โบรูยัร
 เดลฟอน
 โดรูด
 เดาเระฮ์
 โครรอมอบอด
 คูฮ์ดัชต์
 พุลดุคตัร
 เซนเซเละฮ์

จังหวัดมัรกะซี 

 ออชติยอน
 อะรอก
 เดลียอน
 โคเมน
 คอนดับ
 โคเมอิยอน
 มะฮัลลาต
 ซอเวะฮ์
 ชอซัน
 ทัฟเรช
 ซะรันดีเยะฮ์

จังหวัดมอซันดะรอน 

 ออโมล
 บอโบล
 บอโบลซัร
 เบะฮ์ชะฮ์ร
 ชอลูซ
 กะลูกะฮ์
 จัยบัร
 มะฮ์มูดอบอด
 มิยอนโดรูด
 เนคอ
 โนชะฮ์ร
 นูร
 กออิมชะฮ์ร
 รอมซัร
 ซอรี
 ซะวอดกูฮ์
 ทูเนกะบอน
 อับบาซอบอด

จังหวัดโคราซานเหนือ 

 บอจนูรด์
 อิซฟะรอเยน
 ฟอรูจ
 เกรเมะฮ์
 จอจรม
 มอเนะโยซะมันกอน
 ชีรวอน

จังหวัดกัซวีน 

 ออบเยก
 อัลโบรซ์Alborz County
 บูยีนซะฮ์รอ
 กัซวีน
 ทอกิซตอน

จังหวัดกุม 
 กุม

จังหวัดโคราซานระซะวี 

 บอเจซตอน
 บัรดัซกัน
 เชนอรอน
 ดัรกัซ
 ดะวอรซอน
 ฟะรีมอน
 ฟิรูเซะฮ์
 กุนอบอด
 จูวายิน
 โจกอทออี
 กะลัต
 กอชมัร
 คัฟ
 คอลีลอบอด
 โคชับ
 มะฮ์วิลัต
 มัชฮัด
 นิชอพูร
 กูชอน
 รัชโคร
 ซับซะวอร
 วะรัคซ์
 ตัคเตยุลเกะฮ์
 ทัยบัด
 โทรกะเบชันดิซ
 ทุรบะเตยอม
 ทุรบะเทฮัยดะรีเยะฮ์
 ซอวี

จังหวัดเซมนอน 

 อะระดอน
 ดอมกอน
 กัรม์ซอร
 มะฮ์ดีชะฮ์ร
 เมยอมี
 เซมนอน
 ชาฮ์รูด
 โซเกะฮ์

จังหวัดซีซตอน และบะลูจิซตอน 

 ชอบะฮอร
 ดัลกอน
 ฮิรมันด์
 อิรอนชะฮ์ร
 กัช
 โกนารอก
 เมะฮ์ริซตอน
 นีคชาฮ์
 ซะรอวอน
 ซัรบอซ
 ซิโบซุรอน
 ซอบุล
 ซอเฮดอน
 เซฮัก

มัลรัฐโคราซานใต้ 

 บีรยันด์
 บุชรรูเยะฮ์
 ดัรมิยอน
 ฟิรเดาซ์
 คุซฟ์
 เนะฮ์บันดอน
 กอเอน
 ซะรอยอน
 ซัรบีเชะฮ์
 ทะบัซ
 ซิรเกาฮ์

จังหวัดเตหะราน 

 ดะมอวันด์
 ฟีรูซกูฮ์
 อิสลามชะฮ์ร
 มะลาร์ด
 พอกดัช
 พีชวอ
 รอบัตกะรีม
 เรย์
 เชมิรอนัต
 ชะฮ์รียอร
 ชะฮ์เรกุดส์
 เตหะราน
 วะรอมีน

จังหวัดอาเซอร์ไบจานตะวันตก 

 บูคอน
 ชอนโดรอน
 ชูอีย์พะเระฮ์
 คูอีย์
 มะฮอบอด
 มอคู
 มิยอนโดออบ
 นะกะเดะฮ์
 ออชนะวีเยะฮ์
 พีรอนชะฮ์ร
 พุลดัชต์
 ซัลมอซ
 ซัรดัชต์
 ชาฮีนเดจ
 เชาต์
 ตะกอบ
 อุรูมีเยะฮ์

จังหวัดยัซด์ 

 อะบัรกูฮ์
 อัรเดกอน
 บอฟก์
 บะฮอบอด
 คะตัม
 เมะฮ์รีซ
 เมบุด
 ซะดูก
 ตัฟต์
 ยัซด์Yazd

จังหวัดซันจาน 

 อับฮัร
 อีจรูด
 โคดาบันเดะฮ์
 โครรอมดัรเระฮ์
 เมะฮ์นิชอน
 ฏอรม
 ซันจาน

See also 
 อุซตอน
 บัคช์
 จังหวัดในอิหร่าน

References 
 اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas-e Gitashenasi-ye Ostanha-ye Iran] (Gitashenasi Province Atlas of Iran)

หน่วยการบริหารของประเทศอิหร่าน