พระเทพวชิรญาณโสภณ (เยื้อน ขนฺติพโล)

พระเทพวชิรญาณโสภณ,วิ. นามเดิม เยื้อน หฤทัยถาวร ฉายา ขนฺติพโล เป็นพระราชาคณะชั้นเทพ ดำรงตำแหน่งทางพระสังฆาธิการ เป็นเจ้าคณะจังหวัดสุรินทร์ (ฝ่ายธรรมยุต),เจ้าอาวาสวัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร บ้านจรัส ตำบลจรัส อำเภอบัวเชด จังหวัดสุรินทร์,รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดบูรพาราม (พระอารามหลวงเฉลิมพระเกียรติ) ตำบลในเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ พระวิปัสสนาจารย์ให้กัมมัฏฐานแก่ศิษยานุศิษย์ สมาธิน้ำเย็น เป็นอุบายในการฝึกปฏิบัติสมถกัมมัฏฐาน และวิปัสสนากัมมัฏฐาน

ชาตภูมิ
พระเทพวชิรญาณโสภณ,วิ. เกิดเมื่อวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2495 ณ บ้านระไซร์ ตำบลนาดี อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ เดิมชื่อ นายเยื้อน หฤทัยถาวร บิดาชื่อ นายมอญ หฤทัยถาวร มารดาชื่อ นางหิต หฤทัยถาวร มีพี่น้องทั้งหมด 9 คน ท่านเป็นบุตรคนแรก จบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จากโรงเรียนบ้านระไซร์ ตำบลนาดี อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

อุปสมบท 
พระเทพวชิรญาณโสภณ,วิ. อุปสมบทเมื่อวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2515 ณ พัทธสีมาวัดบูรพาราม (ธรรมยุต) ตำบลในเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์  โดยมีพระรัตนากรวิสุทธิ์ (ดูลย์ อตุโล) เจ้าคณะจังหวัดสุรินทร์(ธรรมยุต) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระครูสถิตยสารคุณ เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระครูวิมลสีลคุณ เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายานามว่า "ขนฺติพโล"

ประวัติ 
พระเทพวชิรญาณโสภณ,วิ. เริ่มศึกษาพระธรรมและปฏิบัติภาวนากับหลวงปู่ดุลย์ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2515 ต่อมาหลวงปู่ดูลย์ได้ฝากให้เข้ารับการศึกษาอบรมข้อวัตรปฏิบัติกับ พระธรรมวิสุทธิมงคล (บัว ญาณสมฺปนฺโน) ที่วัดป่าบ้านตาด อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี ตั้งแต่วันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2516 ได้อยู่ฝึกปฏิบัติกรรมฐานกับหลวงตามหาบัว จนถึงปีพ.ศ. 2518 หลวงพ่อเยื้อนได้รับมอบหมายจากหลวงปู่ดูลย์ที่ได้รับสั่งจากสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร ให้ไปช่วยปลอบขวัญชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบจากสงครามเขมรแดงที่ชายแดนจังหวัดสุรินทร์ จนถึงปีพ.ศ. 2519 หลวงพ่อเยื้อนได้หลบหนีภัยสงครามกลับไปจำพรรษาที่วัดบูรพารามจนถึงปีพ.ศ. 2520 ท่านได้รับมอบหมายให้ไปสร้างวัดป่าอตุโลบุญญลักษม์ อำเภอสนม จังหวัดสุรินทร์ และเป็นเจ้าอาวาสรวมทั้งได้ร่วมสร้างพุทธอุทยานเขาศาลา วัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร ต่อมาหลวงพ่อเยื้อนได้รับอาราธนาเป็นเจ้าอาวาสวัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโรจนถึงปัจจุบัน

ตำแหน่งงานปกครองทางคณะสงฆ์  
พ.ศ. 2530  ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดป่าอตุโลบุญญลักษม์ (ธรรมยุต) อำเภอสนม จังหวัดสุรินทร์ (2530-2543)
พ.ศ. 2535   ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าคณะตำบลสนม (ธรรมยุต) อำเภอสนม จังหวัดสุรินทร์(2535-2545)
พ.ศ. 2539   ได้รับพระบัญชาแต่งตั้งเป็นพระอุปัชฌาย์
พ.ศ. 2544   ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร อำเภอบัวเชด จังหวัดสุรินทร์(2544-ปัจจุบัน)
พ.ศ. 2545   ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าคณะตำบลระแงง(ธรรมยุต) อำเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์
พ.ศ. 2553   ได้รับแต่งตั้งดำเรงตำแหน่งเจ้าคณะอำเภออำเภอศีขรภูมิ (ธรรมยุต) (2553-2555)
พ.ศ. 2554   ดำรงตำแหน่งกรรมการธรรมสนามหลวง 
พ.ศ. 2555   ได้รับแต่งตั้งเป็นรักษาการเจ้าคณะจังหวัดสุรินทร์  (ธรรมยุต)
พ.ศ. 2555   ได้รับพระบัญชาแต่งตั้งเป็นเจ้าคณะจังหวัดสุรินทร์  (ธรรมยุต)
พ.ศ. 2566   ได้รับแต่งตั้งให้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดบูรพาราม พระอารามหลวง เฉลิมพระเกียรติ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

เกียรติประวัติ
 พ.ศ. 2526 ศาสนวิเทศ เผยแผ่พุทธศาสนา และการปฏิบัติธรรม ณ กรุงบอน ประเทศเยอรมนี
 พ.ศ. 2527 ศาสนวิเทศ ธุดงค์เผยแผ่พระพุทธศาสนา ปฏิบัติธรรมพร้อมคณะพระสังฆราช ณ ประเทศเนปาล
 พ.ศ. 2536  ได้รับประกาศนียบัตรเชิดชูเกียรติแก่บุคคลผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมพื้นฐานอีสาน จากสถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
พ.ศ. 2538  ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติในด้านส่งเสริมการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจากสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก
พ.ศ. 2545  ได้รับโล่ประกาศเกียรติคุณจากกรมป่าไม้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2545 เพื่อแสดงว่าวัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร เป็นวัดที่อนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรป่าไม้เขต ดีเด่น ประจำปี 2544
พ.ศ. 2547  สภามหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ได้ถวายปริญญาวิทยาศาสตร์บัณฑิต กิตติมศักดิ์ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ โปรแกรมวิชาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม
พ.ศ. 2550 เป็น 1 ใน 5 ของผู้ได้รับรางวัล ผู้บำเพ็ญประโยชน์ในการพัฒนาจิตประจำปี 2550 ของสภาชาวพุทธและมูลนิธิโลกทิพย์
พ.ศ. 2550  ได้รับรางวัลเสาเสมาธรรมจักร จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในฐานะผู้อนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
พ.ศ. 2554  ได้รับรางวัลเสาเสมาธรรมจักร สาขาผู้บำเพ็ญประโยชน์ให้แก่พระพุทธศาสนา จากกรมการศาสนา
พ.ศ. 2555  สภามหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ได้ถวายปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชายุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิภาค
 พ.ศ. 2560 รายการคนค้นคนได้ถวายรางวัล “คนไทยหัวใจสีเขียว” เพื่อเป็นบุคคลต้นแบบด้านการอนุรักษ์ป่าไม้
พ.ศ. 2561 ได้รับ ประกาศเกียรติคุณ ผู้ทำคุณประโยชน์ให้แก่ กรมป่าไม้ ประจำปี พ.ศ. 2561 เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2561
พ.ศ. 2563 ได้รับ รางวัลเสาอโศก ผู้นำศีลธรรม ประจำปี 2563 เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2563 จากสมาคมผู้ทำคุณประโยชน์เพื่อพระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย

สมณศักดิ์,พัดยศ
พ.ศ. 2523 ได้รับแต่งตั้งจากพระราชวุฒาจารย์ (ดูลย์ อตุโล) ให้ดำรงสมณศักดิ์พัดยศฐานานุกรม พระราชาคณะชั้นราช ในฐานานุศักดิ์ที่ พระครูใบฏีกา 

พ.ศ. 2531 รับพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์พัดยศขึ้น เป็นพระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสวัดราษฎร์ชั้นโท ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ในราชทินนามที่ พระครูภาวนาวิทยาคม,วิ.

พ.ศ. 2536 ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชเลื่อนสมณศักดิ์พัดยศ เป็นพระครูสัญญาบัตรเจ้าคณะตำบลชั้นโท ในราชทินนามเดิม

พ.ศ. 2543 ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชเลื่อนสมณศักดิ์พัดยศ เป็นพระครูสัญญาบัตรเจ้าคณะตำบลชั้นเอก ในราชทินนามเดิม

พ.ศ. 2549 รับพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์พัดยศขึ้น เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญยก ในราชทินนามที่ พระพิศาลศาสนกิจ,(สย.)

พ.ศ. 2557 รับพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์พัดยศขึ้น เป็นพระราชาคณะชั้นราช ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ในราชทินนามที่ พระราชวิสุทธิมุนี,วิ.ศรีศาสนกิจจาทร ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี

พ.ศ. 2564 รับพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์พัดยศขึ้น เป็นพระราชาคณะชั้นเทพ ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ที่ พระเทพวชิรญาณโสภณ,วิ. โกศลศาสนกิจบริหาร ภาวนาวิธานธุราทร ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี

ผลงานและเกียรติประวัติ 
พ.ศ. 2536 พระเทพวชิรญาณโสภณ,วิ. (เยื้อน ขนฺติพโล) ร่วมกับพลเอกเชษฐา ฐานะจาโร เมื่อครั้งดำรงตำแหน่ง ผบ.กกล.สุรนารี (ในขณะนั้น) เป็นผู้ริเริ่ม ผลักดัน และส่งเสริม ให้มีการอนุรักษ์และปกป้องผืนป่าผืนใหญ่ดังกล่าว เป็นเหตุให้คณะรัฐมนตรีในขณะนั้น มีมติให้ กรมป่าไม้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในสมัยนั้น (ปัจจุบัน กรมป่าไม้ อยู่ในสังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ประกาศให้บริเวณพื้นที่ป่าเป็นเขตพุทธอุทยาน วัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร ที่มีเนื้อที่ครอบคลุม ประมาณ 10,865 ไร่ เป็นเขตพุทธอุทยาน ให้ดำเนินโครงการส่งเสริมพระพุทธศาสนา เพื่ออนุรักษ์ป่าไม้และพัฒนาสิ่งแวดล้อม โดยมีเจ้าพระคุณสมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวฑฺฒโน) (สมเด็จพระสังฆราชในขณะนั้น) ทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์ ผืนป่าดังกล่าวสืบต่อมา

พ.ศ. 2562 พระเทพวชิรญาณโสภณ,วิ. (เยื้อน ขนฺติพโล) ได้รับเกียรติจากคณะสงฆ์ เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมพระสังฆาธิการและตรวจธรรมสนามหลวงชั้นตรี ประจำปี 2562 คณะสงฆ์ธรรมยุต ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาค 8-9-10-11 (ธ.) เมื่อวันที่ 16-17-18 ธันวาคม 2562 ณ วัดสุทธิธรรมาราม ตำบลนอกเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

พุทธอุทยานเขาศาลา วัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร
พุทธอุทยาน วัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร ตำบลจรัส อำเภอบัวเชด จังหวัดสุรินทร์ ตั้งอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีป่าและภูเขาล้อมรอบ 
มีเนื้อที่ครอบคลุม ประมาณ 10,865 ไร่ 
ซึ่งอุดมสมบูรณ์ไปด้วยพันธุ์ไม้ และสมุนไพรหายาก รวมทั้งสัตว์ป่านานาชนิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำธาร มีทัศนียภาพที่งดงาม สภาพแวดล้อมเงียบสงบร่มเย็น เหมาะกับการศึกษาปฏิบัติธรรม และท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่สำคัญยิ่ง ผืนป่าบางส่วนติดชายแดนไทย-กัมพูชา ถึงแม้ว่าจะมีร่องรอยการตัดไม้ทำลายป่าให้เห็นอยู่บ้าง แต่อย่างไรก็ตาม ป่าทั้งผืนแห่งนี้ จัดได้ว่าอุดมสมบูรณ์มากที่สุดในอิสานใต้ของประเทศไทย
ในปี พ.ศ. 2536 กรมป่าไม้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในสมัยนั้น (ปัจจุบัน กรมป่าไม้ อยู่ในสังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม) ได้ประกาศบริเวณพื้นที่ป่าเป็นเขตพุทธอุทยาน ให้ดำเนินโครงการส่งเสริมพระพุทธศาสนา เพื่ออนุรักษ์ป่าไม้และพัฒนาสิ่งแวดล้อม ตามความคิดริเริ่มของพลเอกเชษฐา ฐานะจาโร เมื่อครั้งดำรงตำแหน่ง ผบ.กกล.สุรนารี โดยมี เจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราช ทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

เนื่องในวโรกาสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี ในปี พ.ศ. 2539 คณะกรรมการวัดได้มีมติในการจัดสร้างพระอุโบสถเพื่อเป็นอนุสรณ์เนื่องในมหามงคลวโรกาสครั้งนั้น ลักษณะพระอุโบสถเป็นทรงไทยประยุกต์ ขนาดกว้าง 30 เมตร ยาว 60 เมตร ผลจากพลังศรัทธาสามัคคี และความมานะพยายามของพระเทพวชิรญาณโสภณ,วิ.(เยื้อน ขนฺติพโล) เจ้าอาวาส ตลอดจนคณะสงฆ์ ศิษยานุศิษย์ และ พุทธศาสนิกชนทั่วไป ที่ได้ร่วมเสียสละกำลังกาย และทุนทรัพย์ อุปถัมภ์การก่อสร้างจนแล้วเสร็จ โดยไม่ใช้งบทางราชการแต่อย่างใด และได้รับพระมหากรุณาธิคุณ พระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อ พ.ศ. 2541 เพื่อให้เป็นการสมบูรณ์ตามแบบพระธรรมวินัย และทางวัดได้ทำพิธีผูกพัทธสีมาปิดทองฝังลูกนิมิต ในวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2547 โดยมี พลเอกเชษฐา ฐานะจาโร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของไทยในขณะนั้นมาเป็นประธานในพิธี

ในปี พ.ศ. 2547 นอกเหนือจากมีพิธีผูกพัทธสีมาปิดทองฝังลูกนิมิตแล้ว ก่อนหน้านี้ในวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2547 สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติได้เลือกพุทธอุทยาน วัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร แห่งนี้เป็นหนึ่งในวัดต่าง ๆ ที่เข้าร่วม โครงการปฏิบัติธรรมเฉลิมพระเกียรติเพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานของข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐที่สมัครใจมาปฏิบัติธรรม โดยไม่ถือเป็นวันลาตามมติคณะรัฐมนตรีในการพัฒนาบุคลากรโดยใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา

สิ่งที่น่าสนใจภายในวัดเขาศาลาอตุลฐานะจาโร

1. รอยพระพุทธบาท
มีการแกะสลักเป็นรอยพระพุทธบาท ขนาดใหญ่ ขนาดยาว 320 เมตร และกว้าง ช่วงปลายนิ้ว 150 เมตร ช่วงส้นเท้า 70 ซม. ภายในฝ่าพระบาทแกะเป็นตารางขนาด 8 ซม. มีรูปสัตว์นานาชนิดอยู่ภายในตาราง

2. อุโมงค์พญานาค
นักท่องเที่ยวสามารถเดินลอดอุโมงค์เพื่อเดินขึ้นไปบนวัดได้

3. องค์พระนาคปรกขนาดใหญ่
พระพุทธรูปนาคปรก องค์ใหญ่มีศาลาขนาบสองข้างใกล้หน้าผา

4. เพิงหินเต่าตั้งเทินกันบนคอคอดที่ริมหน้าผา เหมือนพระธาตุอินทร์แขวน 
ตั้งอยู่บนหน้าผานางคอย ที่มีวิวทิวทัศน์ให้ดูสวยงามมาก มีก้อนหินซ้อนเทินกันหมิ่นเหม่รูปทรงคล้ายเต่า

อ้างอิง 

วชิรญาณโสภณ
เจ้าอาวาส
เจ้าคณะจังหวัดสุรินทร์ (ธรรมยุต)
ผู้ได้รับพระราชทานรางวัลเสาเสมาธรรมจักร