การปราบจลาจล

การควบคุมฝูงชน () หมายถึง การบังคับใช้มาตรการของผู้บังคับใช้กฎหมาย, กองกำลังทหาร, หรือกองกำลังรักษาความปลอดภัยในการควบคุม, กระจายกำลัง, และจับกุมผู้ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับการจลาจล, การเดินขบวน, หรือการประท้วง ถ้าการชุมนุมเกิดขึ้นโดยไม่มีเป้าหมาย และไร้เหตุผลที่จะชุมนุม หน่วยควบคุมฝูงชนจะเจรจาให้หยุดและให้คิดสักระยะหนึ่ง (อาทิ การพูดเสียงดัง หรือการพูดอย่างประนีประนอม) โดยเพียงพอที่จะสามารถยุติการชุมนุมได้

อุปกรณ์ควบคุมฝูงชน 
อย่างไรก็ตาม หากเจรจาไม่สำเร็จ หน่วยควบคุมฝูงชนจะใช้อาวุธที่มีอัตราตายน้อย (less-lethal) อาทิ กระบอง และแส้ เพื่อสลายการชุมนุมพร้อมกับยับยั้งเหตุจลาจลที่เกิดขึ้น นับตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1980 หน่วยควบคุมฝูงชนจะใช้แก๊สน้ำตา, สเปรย์พริกไทย, กระสุนยาง, และปืนไฟฟ้า ในบางกรณี หน่วยควบคุมฝูงชนจะใช้เครื่องส่งคลื่นความถี่สูง, ปืนฉีดน้ำแรงดันสูง, พาหนะต่อสู้หุ้มเกราะ, การเฝ้าระวังทางอากาศ, สุนัขตำรวจ หรือตำรวจขี่ม้าด้วยม้าตำรวจ

ในส่วนของกำลังพลในการควบคุมฝูงชนจะสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันต่าง ๆ อาทิ หมวกปราบจลาจล, เกราะหน้า, เกราะป้องกันตัว (อาทิ เกราะอก, เกราะคอ, และสนับเข่า), หน้ากากกันแก๊สพิษ, และโล่ปราบจลาจล อย่างไรก็ดี ยังมีการควบคุมฝูงชนแบบมาตรการขั้นเด็ดขาดซึ่งใช้อาวุธรุนแรงในการปราบจลาจลมี่มีความขัดแย้งระดับสูงมาก

การปราบจลาจลในไทย 

ปัจจุบันการปราบจลาจล หรือการควบคุมฝูงชนในไทย ตามพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 หากไม่ได้แจ้งเพื่อขอชุมนุมสาธารณะ หรือแจ้งแล้วไม่ได้รับการอนุมัติจากเจ้าพนักงานดูแลการชุมนุมฯ จะถือว่าเป็นการชุมนุมที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย สามารถใช้กำลังในการควบคุมสถานการณ์หรือปราบจลาจลได้

กำลังในการควบคุมฝูงชนของไทย

ตำรวจ 
 กองบังคับการอารักขาและควบคุมฝูงชน มีกำลังจำนวน 2 กองร้อย ในการควบคุมฝูงชนในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร และสนับสนุนอุปกรณ์หลัก ในการควบคุมฝูงชน อาทิ รถฉีดน้ำแรงดันสูง กระสุนยาง และแก๊สน้ำตา

 กองบัญชาการตำรวจนครบาล สนับสนุนกำลังตำรวจควบคุมฝูงชน ในพื้นที่ตำรวจนครบาลตามที่เจ้าของพื้นที่ร้องขอ

 กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน สนับสนุนกำลังตำรวจควบคุมฝูงชน ในพื้นที่ตำรวจนครบาลและตำรวจภูธรตามที่เจ้าของพื้นที่ร้องขอ

 ตำรวจภูธรภาค 1 - 9 ควบคุมฝูงชนในพื้นที่ของตนเอง และสนับสนุนกำลังตำรวจควบคุมฝูงชน ในพื้นที่ตำรวจนครบาลตามที่เจ้าของพื้นที่ร้องขอ

ทหาร 
ในกรณีพิเศษ อาจมีการใช้กำลังทหารประจำการของกองทัพในการปราบจลาจลที่รัฐประเมินว่ากำลังตำรวจไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ได้ ซึ่งเหตุการณ์ที่ใช้กำลังทหารเข้าปราบจลาจลในประเทศไทย อาทิ

 เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ พ.ศ. 2535
 การสลายการชุมนุมที่แยกราชประสงค์ พ.ศ. 2553

มาตรฐานในการปราบจลาจล 

สำหรับประเทศไทย ได้มีกำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 โดยเบื้องต้นระบุไว้ในมาตรา 19 ย่อหน้าสุดท้าย ว่าเจ้าพนักงานดูแลการชุมนุมสาธารณะและข้าราชการตำรวจ ซึ่งได้รับมอบหมายให้ดูแลการชุมนุมสาธารณะ ต้องผ่านการฝึกอบรมให้มีทักษะ ความเข้าใจ และอดทนต่อสถานการณ์การชุมนุมสาธารณะ และต้องแต่งเครื่องแบบเพื่อแสดงตน และอาจใช้เครื่องมือควบคุมฝูงชนได้ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด

แหล่งข้อมูลอื่น

ดูเพิ่ม 

 กองบังคับการอารักขาและควบคุมฝูงชน
 วิกฤตการณ์การเมืองไทย พ.ศ. 2556–2557
 การประท้วงในประเทศไทย พ.ศ. 2563–2564

อ้างอิง 
การจลาจล