มะเค็ด

มะเค็ด ก๊กม่วน เพชฌฆาตสีทอง () เป็นพืชสกุล Gelsemium ลักษณะเป็นไม้เถาหรือไม้รอเลื้อย ใบเดี่ยวออกตรงข้าม แผ่นใบรูปไข่แกมรูปใบหอก กว้าง 1–5 เซนติเมตร ยาว 5–6 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบสอบหรือมน ขอบใบเรียบ ดอกออกเป็นช่อกระจุกแยกแขนงตามปลายกิ่ง ยาวได้ถึง 12 เซนติเมตร โคนช่อดอกและโคนดอกมีใบประดับเล็ก  ๆ  ดอกสีเหลืองหรือสีเหลืองอมส้ม กลีบเลี้ยงรูปไข่ 5 กลีบ กว้าง 1–1.5 มิลลิเมตร ยาว 2–2.5 มิลลิเมตร กลีบดอกโคนติดกันเป็นหลอดยาว 7–9 มิลลิเมตร ปลายแยก 5 กลีบ กว้าง 3–5 มิลลิเมตร ยาว 4–6 มิลลิเมตร เกสรตัวผู้ 5 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 3–14 มิลลิเมตร รังไข่อยู่เหนือชั้นกลีบดอก มี 2 ช่อง ก้านเกสรตัวเมียยาว 8–12 มิลลิเมตร ผลแบบแห้งแตก รูปรีแกมขอบขนาน กว้าง 3–4 มิลลิเมตร ยาว 4–10 มิลลิเมตร ภายในมีเมล็ดรูปรีขนาดเล็กมาก 8–10 เมล็ด

มะเค็ดกระจายพันธุ์ในเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในประเทศไทยพบตามป่าดิบเขาและป่าดิบชื้น ความสูง 600–1500 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล น้ำยางของมะเค็ดมีสารแอลคาลอยด์พิษ เช่น เจลเซมีน เจลเซมิซีน เจลเซวิรีน คูมีนและคูมินีน ทำให้สมองมึนงง รู้สึกสับสน กระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง สั่นและชัก ในค.ศ. 2012 มีรายงานผู้เสียชีวิตจากภาวะหัวใจหยุดเต้นหลังได้รับพิษชนิดนี้ในประเทศจีน

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 
 

พืชมีพิษ