วิชัย บุญแสง

ศาสตราจารย์ วิชัย บุญแสง นักวิจัยชาวไทย เกิดเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2485 ที่อำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง เป็นผู้หนึ่งที่บุกเบิกการใช้เทคโนโลยีทางด้านพันธุวิศวกรรมศาสตร์ ในการตรวจหาลายพิมพ์ดีเอ็นเอเพื่อพิสูจน์บุคคล รวมทั้งร่วมพัฒนา การตรวจวินิจฉัยไวรัสในกุ้งกุลาดำ ที่ก่อให้เกิดโรคหัวเหลือง โรคตัวแดงจุดขาว และโรคกุ้งแคระ อันเป็นประโยชน์อย่างมากต่ออุตสาหกรรมการส่งออกกุ้งของประเทศไทย จนทำให้ได้รับรางวัลต่าง ๆ

ศ.วิชัย บุญแสง หรือ ศ.ดร.วิชัย บุญแสง จบการศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาเคมี จากมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (มหาวิทยาลัยมหิดล ในปัจจุบัน) ในปี พ.ศ. 2507 และ ปริญญาเอก สาขาชีวเคมี จาก University of Otago ประเทศนิวซีแลนด์ ในปี พ.ศ. 2518 หลังสำเร็จการศึกษา ได้กลับมารับราชการที่ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และได้ดำรงตำแหน่ง หัวหน้าภาควิชาชีวเคมี (พ.ศ. 2535-2539) จนได้รับตำแหน่งศาสตราจารย์ (พ.ศ. 2538) และศาสตราจารย์ระดับ 11 (พ.ศ. 2543)

การทำงาน

ตำแหน่งในปัจจุบัน
พ.ศ. 2548 - ปัจจุบัน 		กรรมการสภามหาวิทยาลัยมหาสารคาม ประเภทผู้ทรงคุณวุฒิ
พ.ศ. 2549 - ปัจจุบัน		กรรมการพิจารณาตำแหน่งทางวิชาการ สถาบันบัณฑิตศึกษาจุฬาภรณ์
พ.ศ. 2550 - ปัจจุบัน		กรรมการรางวัลวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มูลนิธิโทเรเพื่อการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ ประเทศไทย
พ.ศ. 2554 - ปัจจุบัน		ผู้อำนวยการสำนักบริหารโครงการส่งเสริมการวิจัยในอุดมศึกษาและพัฒนามหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ
พ.ศ. 2555 - ปัจจุบัน		อนุกรรมการเกี่ยวกับตำแหน่งทางวิชาการของข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (อ.ก.พ.อ.วิชาการ)
พ.ศ. 2556 - ปัจจุบัน		อนุกรรมการเกี่ยวกับการส่งเสริมและพัฒนางานวิจัยของข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (อ.ก.พ.อ.วิจัย)
พ.ศ. 2556 - ปัจจุบัน		อนุกรรมการขับเคลื่อนมหาวิทยาลัยไทยสู่มหาวิทยาลัยระดับโลก (สกอ.)
พ.ศ. 2556 - ปัจจุบัน		กรรมการสภามหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเภทผู้ทรงคุณวุฒิ
พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน		คณะกรรมการสรรหานักวิจัยที่มีสมรรถนะสูง มหาวิทยาลัยขอนแก่น
พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน           กรรมการสภาวิชาการมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประเภทผู้ทรงคุณวุฒิภายนอก
พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน           กรรมการพิจารณากำหนดตำแหน่งทางวิชาการ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน           คณะอนุวุฒยาจารย์ประจำคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ตำแหน่งในอดีต
พ.ศ. 2540 -  2553		ผู้อำนวยการฝ่ายวิชาการ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
พ.ศ. 2541 - 2544 		กรรมการสภามหาวิทยาลัยมหิดล ประเภทผู้แทนคณาจารย์
พ.ศ. 2542 - 2545 		ที่ปรึกษาด้านวิชาการของสมาคมกุ้งทะเลไทย
พ.ศ. 2546 - 2553		กรรมการรางวัลนักวิทยาศาสตร์ดีเด่น มูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์
พ.ศ. 2547 - 2549		กรรมการมูลนิธิไทย-อีริคสัน
พ.ศ. 2548 -  2552		ประธานคณะกรรมการสนับสนุนการวิจัย ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยเครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอนแห่งชาติ
พ.ศ. 2549 -  2550		กรรมการพิจารณาตำแหน่งทางวิชาการ มหาวิทยาลัยศิลปากร
พ.ศ. 2554 - 2557		ประธานคณะกรรมการบริหารมูลนิธิบัณฑิตยสภาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (บวท.)
พ.ศ. 2557 - 2559		คณะทำงานติดตามและประเมินผลทางวิชาการ โครงการการพัฒนามาตรฐานและคุณภาพวารสารวิชาการไทย (วช.)

เกียรติคุณและรางวัล
พ.ศ. 2538	รางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล สาขาการวิจัย
พ.ศ. 2539	รางวัลผลงานวิจัยดีเยี่ยม สาขาวิทยาศาสตร์เคมีและเภสัช เรื่อง การสร้างและประยุกต์ใช้ลายพิมพ์ดีเอ็นเอในคน จากสภาวิจัยแห่งชาติ
พ.ศ. 2539 	ร่วมรับรางวัลผลงานประดิษฐ์คิดค้น เรื่อง ชุดตรวจสอบหาเชื้อมาลาเรียด้วยเทคนิคดีเอ็นเอ จากสภาวิจัยแห่งชาติ
พ.ศ. 2541	รางวัลกุ้งกุลาทองเกียรติยศ จากชมรมผู้เลี้ยงกุ้งสุราษฎร์ธานี  
พ.ศ. 2543	รางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ  สาขาวิทยาศาสตร์เคมีและเภสัช จากสภาวิจัยแห่งชาติ
พ.ศ. 2543	รางวัลวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมูลนิธิโทเร ประเทศไทย ประเภททีมวิจัย
พ.ศ. 2545	รางวัลผลงานวิชาการดีเด่นด้านวิทยาศาสตร์ จากมูลนิธิโตโยต้าประเทศไทย
พ.ศ. 2546	รางวัลนักเทคโนโลยีดีเด่น จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์
พ.ศ. 2547	รางวัลศิษย์เก่าดีเด่นด้านการวิจัยจากบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2548	รางวัลมหิดลทยากร จากสมาคมศิษย์เก่ามหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2550	ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (เทคโนโลยีชีวภาพ) มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
พ.ศ. 2551	ปริญญาวิทยาศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (ชีวเคมี) มหาวิทยาลัยมหิดล

ผลงานวิจัย
ศ.ดร.วิชัย บุญแสง เป็นผู้ที่อุทิศตน ทำการวิจัยอย่างต่อเนื่องมาเป็นเวลามากกว่า 40 ปี โดยถือหลักว่า งานวิจัยจะเสริมให้งานการเรียนการสอนดียิ่งขึ้น โดยมีผลงานวิจัยที่มีผลกระทบโดยตรงต่อสังคมไทย เช่น

โครงการลายพิมพ์ดีเอ็นเอในมนุษย์ เป็นผลงานวิจัยที่สามารถนำมาใช้เพื่อตรวจสอบความแตกต่างของแต่ละบุคคล ความเกี่ยวข้องทางสายเลือด และสามารถพิสูจน์ความเป็น พ่อ-แม่-ลูก ได้อย่างถูกต้องแม่นยำ ด้วยเหตุที่ลายพิมพ์ดีเอ็นเอถือเป็นเอกลักษณ์เฉพาะบุคคลที่ไม่ซ้ำแบบใคร โดยเป็นห้องปฏิบัติการแรกของประเทศไทยที่ได้พัฒนาเทคนิคนี้ จนถึงปัจจุบันเทคโนโลยีลายพิมพ์ดีเอ็นเอได้ถูกพัฒนาให้ทำได้ง่ายขึ้น ตลอดจนไม่จำเป็นต้องใช้เลือดปริมาณมาก ทำให้สะดวก รวดเร็ว ทำให้เทคโนโลยีนี้ สามารถใช้เป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่นำไปสู่การคลายปมปัญหาต่างๆ ทั้งทางการแพทย์ สาธารณสุข วิทยาศาสตร์กฎหมาย หรือแม้แต่ปัญหาอาชญากรรม

โครงการเทคโนโลยีชีวภาพกุ้ง เป็นผลงานวิจัยที่เป็นประโยชน์ต่อเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งเป็นอย่างมาก โดย ศ.ดร.วิชัย บุญแสงและคณะ ได้พัฒนาชุดตรวจสอบโรคไวรัสหัวเหลือง โรคตัวแดงจุดขาว และโรคกุ้งแคระ ในกุ้งกุลาดำ โดยใช้เทคนิค PCR ซึ่งเป็นโรคที่ก่อให้เกิดการสูญเสียทางด้านเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง ทำให้ ศ.ดร.วิชัย บุญแสง ทุ่มเทให้กับงานวิจัยทางด้านนี้อย่างต่อเนื่องและจริงจัง นับเป็นเวลากว่า 15 ปี จุดเด่นของงานวิจัยนี้คือไม่เพียงแต่สามารถใช้ในการตรวจสอบการติดเชื้อของกุ้ง ไม่ว่ากุ้งจะแสดงอาการของโรคหรือไม่ก็ตาม ยังสามารถบอกความรุนแรงของการติดเชื้อไวรัสเหล่านั้นและยังสามารถตรวจหาพาหะของเชื้อไวรัสที่พบบริเวณบ่อเลี้ยงกุ้งกุลาดำได้อีกด้วย ผลจากโครงการนี้ทำให้เกษตรกรและผู้ประกอบการโรงเพาะฟักกุ้งนำผลงานไปปฏิบัติ บังเกิดผลเป็นที่ยอมรับทั้งในและต่างประเทศ

การบริหารจัดการงานวิจัย
อดีตเคยดำรงตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการฝ่ายวิชาการ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (พ.ศ. 2540-2553) โดยได้สนับสนุนทุนวิจัยใน 4 ประเภทหลัก ได้แก่
ทุนวิจัยเพื่อสร้างบันไดอาชีพนักวิจัย (อาจารย์รุ่นใหม่→เมธีวิจัย สกว.→วุฒิเมธีวิจัย สกว.) เน้นการทำวิจัยพื้นฐานตามความริเริ่มของนักวิจัยเอง 
ทุนวิจัยแบบมุ่งเป้า (Strategic Targeted Advanced Research-STAR) เน้นไปที่นักวิจัยที่มีการสร้างฐานความรู้และประสบการณ์ได้ระดับหนึ่งแล้ว และมาทำวิจัยเพื่อตอบโจทย์วิจัยที่เป็นความต้องการของประเทศ 
ทุนวิจัยสู่ภาคอุตสาหกรรม เป็นการสนับสนุนการทำวิจัยแบบต่อยอด ตามความต้องการและเงื่อนไขของภาคอุตสาหกรรม ตลอดจนสร้างผลงานวิจัยที่สามารถจดสิทธิบัตรและคิดค้นสิ่งประดิษฐ์ที่มีนวัตกรรมสูง
ทุนส่งเสริมกลุ่มวิจัย โดยผู้ที่ได้รับทุนนี้จะได้รับชื่อ เมธีวิจัยอาวุโส สกว. ซึ่งต้องเป็นผู้ที่มีผลงานดีเด่นเป็นที่ยอมรับ มีจริยธรรมที่ดี มีคุณสมบัติเหมาะสมที่จะเป็นหัวหน้าทีมวิจัย สามารถผลิตผลงานที่มีคุณภาพสูงได้ รวมทั้งมีความมุ่งมั่นที่จะสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่ต่อไปอีกในอนาคต

ปัจจุบันดำรงตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการสำนักบริหารโครงการส่งเสริมการวิจัยในอุดมศึกษาและพัฒนามหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ (พ.ศ. 2554-ปัจจุบัน) ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านการวิจัยโดยเฉพาะ ทำหน้าที่กำกับ ดูแล การดำเนินงาน การติดตามและประเมินผลโครงการของมหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ 9 แห่ง และมหาวิทยาลัยที่กำลังพัฒนาศักยภาพด้านการวิจัย 70 แห่ง ก่อให้เกิดการสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางด้านวิชาการ และยกระดับมหาวิทยาลัยไทยโดยรวม ให้มีศักยภาพด้านการวิจัยที่สูงขึ้น และยกระดับมหาวิทยาลัยที่มีศักยภาพด้านการวิจัยของประเทศสู่มหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ ที่มีขีดความสามารถระดับโลก

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

อ้างอิง 

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ
นักวิทยาศาสตร์ชาวไทย
อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์
บุคคลจากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
บุคคลจากอำเภอวิเศษชัยชาญ
ผู้ได้รับรางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งประเทศไทย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยมหิดล