การโต้วาทีเรื่องวิวัฒนาการที่อ็อกซ์ฟอร์ด ค.ศ. 1860

การโต้วาทีเรื่องวิวัฒนาการที่อ็อกซ์ฟอร์ด ค.ศ. 1860 เกิดขึ้นที่พิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ดในอ็อกซ์ฟอร์ด ประเทศอังกฤษ เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 1860 เป็นเวลาเจ็ดเดือนหลังการจัดพิมพ์ กำเนิดสปีชีส์ ของชาลส์ ดาร์วิน ผู้เข้าร่วมได้แก่นักวิทยาศาสตร์และนักปรัชญาชาวบริติชที่มีชื่อเสียงหลายคน รวมทั้งโทมัส เฮนรี ฮักซ์เลย์, บิชอปซามูเอล วิลเบอร์ฟอร์ซ, เบนจามิน โบรดี, โจเซฟ ดาลตัน ฮุกเกอร์ และโรเบิร์ต ฟิตซ์รอย

การโต้วาทีครั้งนี้เป็นที่จดจำมาถึงปัจจุบันในการแลกคารมอย่างดุเดือด ซึ่งเล่ากันว่าวิลเบอร์ฟอร์ซถามฮักซ์เลย์ว่าเขาสืบเชื้อสายมาจากลิงผ่านปู่ยาตายายฝั่งไหน ฮักซ์เลย์จึงตอบว่าเขาไม่อายที่มีลิงเป็นบรรพบุรุษ แต่เขาจะรู้สึกอับอายหากไปเกี่ยวดองกับคนที่ใช้พรสวรรค์ยิ่งใหญ่ของเขาเพื่อบดบังความจริง

การพบปะครั้งนี้มักเรียกว่า การโต้วาทีฮักซ์เลย์–วิลเบอร์ฟอร์ซ หรือ การโต้วาทีวิลเบอร์ฟอร์ซ–ฮักซ์เลย์ แต่เป็นคำอธิบายที่คลาดเคลื่อน อันที่จริงการโต้วาทีนี้ไม่ใช่การโต้วาทีระหว่างคนสองคน แต่เป็นการอภิปรายที่ถูกเล่าจนเห็นภาพที่เกิดขึ้นหลังการนำเสนอเอกสารโดยจอห์น วิลเลียม ดราเปอร์แห่งมหาวิทยาลัยนิวยอร์ก ว่าด้วยการพัฒนาทางปัญญาของทวีปยุโรปที่เกี่ยวข้องกับทฤษฎีของดาร์วิน ไม่มีบันทึกการโต้วาทีแบบคำต่อคำ และยังมีความไม่แน่นอนอยู่พอสมควรว่าฮักซ์เลย์และวิลเบอร์ฟอร์ซพูดว่าอะไรแน่ และบันทึกต่อ ๆ มาล้วนถูกบิดเบือนทั้งสิ้น

อ้างอิง 

พ.ศ. 2403
ศาสนาคริสต์กับวิวัฒนาการ
การโต้วาที
ชาลส์ ดาร์วิน