ชาวปัญจาบ

ชาวปัญจาบ () เป็นกลุ่มชาติพันธุ์-ภาษาอินโด-อารยันที่มีความเกี่ยวข้องกับภูมิภาคปัญจาบในอนุทวีปอินเดีย ประกอบด้วยปากีสถานตะวันออก และอินเดียตะวันตกเฉียงเหนือ ประชากรทั้งสองประเทศพูดภาษาปัญจาบมาตรฐานหรือภาษาย่อยปัญจาบหลายภาษา 

ชื่อเรียกชาติพันธุ์มาจากคำว่า Punjab (ห้าแม่น้ำ) ในภาษาเปอร์เซีย เพื่อสื่อถึงพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอนุทวีปอินเดีย ซึ่งมีแม่น้ำทั้ง 5 (บีอาส, จนาพ, เฌลัม, ราวี และสตลุช) ไหลลงไปรวมในแม่น้ำสินธุ กับแม่น้ำ Ghaggar ที่แห้งขอดแล้ว

การรวมตัวกันของชนเผ่าต่าง ๆ  วรรณะทางสังคม และผู้อยู่อาศัยในภูมิภาคปัญจาบก่อให้เกิดอัตลักษณ์ "ปัญจาบ" แบบทั่วไปตั้งแต่ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 18 ในอดีต ชาวปัญจาบเป็นกลุ่มวิวิธพันธุ์ (heterogeneous) และแบ่งออกเป็นกลุ่มตระกูลที่มีชื่อเรียกว่า biradari () หรือ เผ่า ที่แต่ละคนมีความผูกพัน ภายหลังโครงสร้างเผ่าถูกแทนที่ด้วยสังคมที่เหนียวแน่นและเป็นองค์รวมมากขึ้น เนื่องจากการสร้างชุมชนและความยึดเหนี่ยวของกลุ่มก่อให้เกิดเสาใหม่ของสังคมปัญจาบ

เดิมที อัตลักษณ์ของชาวปัญจาบโดยหลักเป็นภาษา ภุมิศาสตร์ และวัฒนธรรม อัตลักษณ์เหล่านี้ไม่มีความเกี่ยวข้องกับต้นตอทางประวัติศาสตร์หรือศาสนา โดยกล่าวถึงผู้ที่อาศัยอยู่ในภูมิภาคปัญจาบหรือมีส่วนเกี่ยวข้องกับประชากรในภูมิภาคนี้ และผู้ที่ถือว่าภาษาปัญจาบเป็นภาษาแม่ของตน การบูรณาการและการกลืนกลายเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมปัญจาบ เนื่องจากอัตลักษณ์ของชาวปัญจาบไม่ได้อิงกับความสัมพันธ์ทางชนเผ่าอย่างเดียว ในขณะที่ชาวปัญจาบมีอาณาเขต เชื้อชาติ และภาษาร่วมกัน ก็มีบางส่วนที่อาจนับถือศาสนาอื่น ๆ ส่วนใหญ่นับถืออิสลาม, ฮินดู, ซิกข์ หรือคริสต์

ศัพทมูลวิทยา 
ศัพท์ "ปัญจาบ" ปรากฏขึ้นในรัชสมัยจักรพรรดิอักบัรเมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 16 แม้ว่าศัพท์ปัญจาบมีต้นตอจากภาษาเปอร์เซีย คำทั้งสองคำนี้ ( กับ ) เป็นคำร่วมเชื้อสายกับศัพท์ภาษาสันสกฤต ( กับ ) ที่มีความหมายเดียวกัน ดังนั้น คำว่า pañjāb จึงหมายถึง 'ดินแดนแห่งแม่น้ำทั้งห้า' ซึ่งสื่อถึงแม่น้ำเฌลัม จนาพ ราวี สตลุช และบีอาส ทั้งหมดเป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำสินธุ โดยมีแม่น้ำสตลุชเป็นลำสาขาที่ใหญ่ที่สุด ข้อมูลที่อ้างอิงถึงดินแดนแห่งแม่น้ำทั้งห้าอาจพบในมหาภารตะ ซึ่งเรียกหนึ่งในภูมิภาคในภารัตโบราณว่า Panchanada () ชาวกรีกโบราณเรียกภูมิภาคนี้ว่า Pentapotamía () ซึ่งมีความหมายเดียวกันกับศัพท์ภาษาเปอร์เซีย

ขอบเขตทางภูมิศาสตร์
ปัญจาบเป็นภูมิภาคทางภูมิรัฐศาสตร์ วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ในเอเชียใต้ โดยเฉพาะในบริเวณทางตอนเหนือของอนุทวีปอินเดีย ซึ่งประกอบด้วยพื้นที่ทางตะวันออกของปากีสถานและทางตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย ขอบเขตของภูมิภาคนั้นไม่ชัดเจนและมุ่งเน้นไปที่เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ คำจำกัดความทางภูมิศาสตร์ของ "ปัญจาบ" ก็เปลี่ยนไปตามยุคสมัย โดยในสมัยจักรวรรดิโมกุลเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 16 ระบุถึงพื้นที่ค่อนข้างเล็กระหว่างแม่น้ำสินธุกับแม่น้ำสตลุช

หมายเหตุ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 

กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศอินเดีย
ชาวปัญจาบ
กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศปากีสถาน