หลวงสมานวนกิจ (เจริญ สมานวนกิจ)

ศาสตราจารย์ ดร. หลวงสมานวนกิจ มีนามเดิมว่า เจริญ สมานวนกิจ อดีตอธิบดีกรมป่าไม้

ประวัติ 
เจริญ เกิดเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2439 ที่อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี เป็นบุตรคนที่สองของนายเปีย นางแก้ว ตุ้มทอง เมื่ออายุ 7-8 ปี ได้เรียนหนังสือกับพระที่วัดข้างบ้าน ซึ่งเป็นน้องของมารดา (หลวงน้า) ได้เรียนหนังสือไทยกับหนังสือขอมและเลข และการสวดมนต์ จนอายุ 14-15 ปี จึงได้ไปเรียนหนังสือที่กรุงเทพฯ ณ โรงเรียนวัดสุทธิวราราม และได้เข้าเรียนในโรงเรียนสาขาของโรงเรียนกรุงเทพคริสเตียน เรียนอยู่ 1 ปี แล้วย้ายไปเรียนที่โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัยอีก 1 ปี ได้ชั้นมัธยม 1 เมื่อจบมัธยม 6 แล้วไปสมัครเรียนโรงเรียนข้าราชการพลเรือนสระปทุมเป็นเวลา 3 ปี ในแผนกยันตรศึกษาและวนศาสตร์ควบกัน

ต่อมาในปีพ.ศ. 2460 สอบชิงทุนของกระทรวงมหาดไทยได้ที่ 1 ได้ทุนไปศึกษาวิชาป่าไม้ที่ประเทศพม่า 2 ปี ที่โรงเรียนเบอร์มาฟอเรสต์ สำเร็จการศึกษาเมื่ออายุ 23 ปี แล้วเข้ารับราชการในกรมป่าไม้

งานราชการ  
รับราชการในกรมป่าไม้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2462 ดำรงตำแหน่งรองผู้ช่วยเจ้ากรมป่าไม้ ในปี พ.ศ. 2484 ท่านได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้ช่วยหัวหน้ากองค้นคว้าของป่า ต่อมามีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมป่าไม้ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2493 จนถึงวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2494 และในวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2496 มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ไปดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กระทรวงเกษตราธิการ เป็นคณบดีคณะเกษตร

ผลงาน 
 ได้จัดตั้งโรงเรียนการป่าไม้ขึ้นที่จังหวัดแพร่ในปี พ.ศ. 2478 เป็นที่สอนวิชาการป่าไม้ทั้งในทางทฤษฎีและ ทางปฏิบัติ สำหรับบุคลากรที่จะได้เป็นพนักงานป่าไม้ในภายหน้า โรงเรียนแห่งนี้ได้เจริญมาเป็นลำดับ และได้เปลี่ยนชื่อเป็นโรงเรียนวนศาสตร์ ในปี พ.ศ. 2481 และเข้ารวมเป็นสาขาหนึ่งของวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน ต่อมาในปี พ.ศ. 2486 รัฐบาลจัดตั้งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ขึ้น โรงเรียนวนศาสตร์โอนจากสังกัดกรมป่าไม้เข้ามาเป็นคณะหนึ่งในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คือคณะวนศาสตร์ในปัจจุบัน
 ส่งเสริมให้มีนิตยสาร ชื่อ วนสาร ในปี พ.ศ. 2479 เพื่อเป็นหนังสือเผยแพร่กิจการและความรู้ในการป่าไม้ ในระหว่างพนักงานป่าไม้ด้วยกันและแก่บุคคลภายนอก
 เป็นผู้บุกเบิกงานป่าไม้ และพัฒนากิจการป่าไม้ของประเทศไทยให้เจริญทัดเทียมอารยประเทศมาโดยลำดับ ทำให้กิจการป่าไม้ไทยทันสมัยจนถึงปัจจุบัน 
 เป็นผู้พัฒนาการเลี้ยงผึ้งในประเทศไทย

ผลงานหนังสือ 
 ชีวประวัติของกิฟฟอร์ดพินโชท์ : ผู้คุ้มครองป่าไม้ของสหรัฐอเมริกาจากการถูกทำลาย (แปลมาจากหนังสือ  "Gifford Pinchot, the man who saved the forest" ซึ่งรวบรวมโดย Dale White) เมื่อปี 2504
 ชีวิตที่รุ่งเรืองขึ้นมาจากทาส (แปลและเรียบเรียงเรื่องจากเรื่อง Up From Slavery อัตชีวประวัติของ Booker T. Washington)
 คนถูกของคุณไสย (รวบรวม)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นมหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นมหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)

อ้างอิง 

บุคคลจากอำเภอชัยบาดาล
สมานนวกิจ
ศาสตราจารย์
อาจารย์คณะเกษตรศาสตร์
บุคคลจากโรงเรียนวัดสุทธิวราราม
บุคคลจากโรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย
บุคคลจากคณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
บุคคลจากโรงเรียนการป่าไม้
อธิบดีกรมป่าไม้