ตี่จู๋เอี๊ยะ

ถู่ที้กง, โถ่วตีกง ( "เจ้าแห่งผืนดิน") หรือ ในภาษาจีนกลางเรียกว่า ถู่ตี้เฉิน ( "เจ้าแห่งผืนดิน") บางครั้งเรียกสั้น ๆ ว่า ถู่ตี้ ( "ผืนดิน") หรือที่ชาวไทยเชื้อสายจีนเรียกกันว่า ตี่จู๋เอี๊ยะ ( "เทพเจ้าแห่งผืนดิน") เป็นเทพเจ้าที่ของชุมชน ที่อยู่อาศัย หรือสถานที่ ตามความเชื่อของศาสนาพื้นบ้านจีนรวมทั้งชาวไทยเชื้อสายจีนในประเทศไทยปัจจุบัน

ชื่ออื่น
ชื่ออื่น ๆ ของเทพถู่ที้กง เช่น
 ถู่กง (土公 "เจ้าแห่งดิน")
 ถู่ตี้เย๋(土地爷 "บิดาแห่งผืนดิน")
 ต้าบ๋อกง (大伯公 "ท่านเจ้าอาวุโส") หรือ บ๋อกง (伯公 "ท่านผู้อาวุโส")
 เฉ้เฉิน (社神 "เทพเจ้าแห่งดิน") หรือ เฉ้กง (社公 "เจ้าแห่งดิน")
 ถู่ตี้ชวิง (土帝君 "เทพเจ้าผู้ดูแลดิน")

ชื่ออื่น ๆ ที่ยาวและแต่งเพื่อกย่อง เช่น
 ถู่ตี้โฮวฝูเฉิน (土地或福神 "God who May Bless the Soil");
 ฝูเต๋อเจิ้งเฉิน (福德正神 "Right God of Blessing and Virtue") หรือ ฝูเต๋อกง (福德公 "Lord of Blessing and Virtue").

โดยทั่วไปนิยมเรียกว่า "ถู่ตี้กง เหย๋วเหย่ว" (yeye แปลว่า อากง) อันเป็นการสร้างความสัมพันธ์อันใกล้ชิดกับผู้คน

ตำนาน
เชื่อกันว่า เทพถู่ที้กงมีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์จีนในสมัยราชวงศ์จิว ชื่อเดิมว่าเตียเม่งเต็ก เป็นข้ารับใช้ขุนนางผู้มั่งคั่งนายหนึ่ง ครั้งหนึ่งขุนนางท่านนั้นได้ถูกเรียกให้เข้ารับราชการที่วังหลวงอย่างกะทันหัน จึงได้รีบออกเดินทางไปพร้อมกับภรรยาของเขา และให้เตียเม่งเต็กนำธิดาของเขาตามไปในวังหลวงทีหลัง เตียเม่งเต็กได้ออกเดินทางโดยแบกธิดาของขุนนางไว้บนหลัง และในมือทั้งสองได้ถือข้าวของสัมพาระต่าง ๆ ระหว่างการเดินทางนั้นได้เกิดพายุหิมะถล่มขึ้น เตียเม่งเต็กจึงจำถอดเสื้อคลุมของเขาสวมให้กับธิดาของขุนนางที่แบกไว้บนหลังจนกระทั่งตนเองเสียชีวิตจากความหนาวเหน็บ หลังเตียเม่งเต็กได้เสียชีวิตลงด้วยความเสียสละและจงรักภักดีต่อเจ้านาย บนท้องฟ้าได้ปรากฏดวงดาวขึ้นมาเป็นอักษรใจความว่า "ประตูสวรรค์ทางใต้ของเทพเจ้าผู้ยิ่งใหญ่ ฮกเต็ก" ภายหลังได้มีผู้มาพบกับนางและได้ช่วยเหลือ นำไปส่งถึงครอบครัวโดยปลอดภัย หลังนางเติบโตขึ้นได้มีจิตใจกตัญญูต่อเตียเม่งเต็กและได้สร้างศาลเจ้าขึ้นเพื่อยกขึ้นเป็นเทพเจ้า ชื่อศาลเจ้าว่า "ศาลเจ้าฮกเต็ก" ศาลเจ้าดังกล่าวได้รับการนับถือมากจากฮ่องเต้พระองค์หนึ่งซึ่งได้ตั้งชื่อใหม่ให้กับเทพฮกเต็กว่า "ถู่ที้กง" อันแปลว่าเทพเจ้าแห่งผืนดินทั้งหลาย ชาวจีนจึงยึดถือว่าท่านเป็นเทพเจ้าที่มานับแต่นั้น

ในประเทศไทย

ชาวจีนโพ้นทะเลในประเทศไทยได้นำความเชื่อและการเคารพเทพถู่ที้กงมาด้วยในฐานะเจ้าที่ ซึ่งเป็นความเชื่อที่เดิมมีอยู่แล้วในความเชื่อพื้นถิ่นของไทย โดยเทพถู่ที้กงได้ถูกเปลี่ยนชื่อมาเป็น ตี่จู๋เอี๊ยะ (地主爷) ซึ่งเป็นชื่อที่มีความหมายเดิมกับถู่ตี้กง โดยยังคงควาเชื่อ รูปลักษณ์ ไว้เหมือนเดิมทั้งหมด

ดูเพิ่ม 
ศาลเจ้าที่แบบจีน(ตี่จู๋เอี๊ยะ)
โถวตี้ม่า
พระภูมิเจ้าที่

อ้างอิง

เทพเจ้าจีน
เทพารักษ์