อักษรเขมร

อักษรเขมร ()​ ​คือรูปอักษรที่ดัดแปลงมาจากอักษรหลังปัลลวะ (ราว พ.ศ. 1200-1400) ซึ่งเป็นอักษรที่พัฒนามาจากอักษรปัลลวะ (ราว พ.ศ. 1100-1200) อีกต่อหนึ่ง อักษรปัลลวะนี้ เป็นอักษรที่มาจากอินเดียตอนใต้ ซึ่งเป็นชุดอักษรที่มีกำเนิดมาจากอักษรพราหมี ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช (ราว พุทธศตวรรษที่ 3) จารึกอักษรเขมรเก่าสุด พบที่ปราสาทโบเร็ย จังหวัดตาแก้ว ทางใต้ของพนมเปญ อายุราว พ.ศ. 1154 รูปแบบโบราณของอักษรเขมร ที่เรียกอักษรขอม เป็นแม่แบบของ อักษรไทย อักษรลาว อักษรเขมรใช้เขียนภาษาเขมร และมนต์คาถา
พระสงฆ์ผู้สร้างตัวอักษรเขมรในปัจจุบัน
สมเด็จพระสุคนธาธิบดี(ปาน ปญฺญาสีโล) วัดปทุมวดี พนมเปญ
สมเด็จพระสังฆราชแห่งเขมร 
มีพระนามเดิมว่า'ปาน"ประสูติที่เมืองพระตะบอง 
บวชเณรเมื่ออายุ๑๒ปี เข้ามาศึกษาที่วัดสระเกศ กรุงเทพฯ เมื่อบวชเป็นพระ ได้ถวายตัวเป็นศิษย์พระบาท สมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรง ผนวช ได้เล่าเรียนอักษรขอมไทย อักษรขอม บรรจงและบาลี จนสอบได้เปรียญธรรม พ.ศ.๒๓๙๘ นักองค์ด้วง กษัตริย์กัมพูชากราบ ทูลขอพระราชทานธรรมยุตินิกายไปยังเขมร ร.๔ จึงทรงโปรดให้มหาปานและคณะเดินทาง ไปเขมร เพื่อตั้งคณะธรรมยุติ และเจริญในสมณ ศักดิ์เรื่อยมาจนถึงชั้นสมเด็จพระสังฆราช สมเด็จปานทรงเป็นกวีและนักปราชญ์ ทรงวาง รากฐานการศึกษาของเขมรด้วยการประยุกติ์ อักษรขอมไทย อักษรขอมบรรจง มาผสมแก้ไข เพิ่มเติม จนกลายเป็นอักษรเขมรในปัจจุบัน 
เรียกว่า"อักษรขอมเชลียง"

ลักษณะ 
อักษรเขมรมีลักษณะที่แตกต่างกันหลายชนิด ซึ่งใช้ในจุดประสงค์ที่แตกต่างกัน
 อักษรเชฺรียง (อ่านว่า เจฺรียง) () หรือ อักษรเฉียง เป็นอักษรในลักษณะตัวเอน ไม่ได้ใช้เพื่อการเน้นคำในภาษา แต่จะนำไปใช้เขียนเนื้อหาทั้งหมด เช่นนิยายและการตีพิมพ์อื่น ๆ ที่สามารถใช้อักษรเชฺรียงได้
 อักษรฌร (อ่านว่า โช) () หรือ อักษรตรง () เป็นอักษรในลักษณะตัวตรง การใช้อักษรตัวตรงไม่เป็นที่นิยมเท่าอักษรเชฺรียง แต่ปัจจุบัน แบบอักษรในคอมพิวเตอร์ได้เลือกใช้อักษรตัวตรงเพื่อให้อ่านข้อความได้ง่าย ซึ่งสามารถปรับให้เป็นตัวเอนได้
 อักษรมูล (อ่านว่า โมล) () เป็นอักษรในลักษณะตัวโค้งมน ใช้สำหรับขึ้นต้นหัวเรื่องในเอกสาร หนังสือ ป้ายประกาศ ป้ายร้านค้า โทรทัศน์ และการเขียนบทสวดมนต์ทางศาสนา บางครั้งใช้เขียนพระนามของพระบรมวงศานุวงศ์ในขณะที่ข้อความรอบข้างใช้ตัวหนังสือธรรมดา (อักษรเชฺรียง-ฌร) พยัญชนะโดดและพยัญชนะซ้อนหลายตัวของอักษรแบบนี้ จะมีรูปแบบที่ต่างออกไปจากอักขรวิธีมาตรฐาน
 อักษรขอม ( หรือ ) เป็นลักษณะที่ต่างจากอักษรมูลเล็กน้อย ดูเพิ่มที่ อักษรขอม

อักษรเขมร 
ยูนิโคดไม่ถือว่าอักษรแต่ละแบบเป็นอักษรคนละชนิด แต่เป็นเพียงอักษรต่างรูป ดังนั้นอักษรมูลจะแสดงผลด้วยไทป์เฟซ MoolBoran และอักษรเชฺรียง-ฌรจะแสดงผลด้วยไทป์เฟซ DaunPenh ซึ่งมีในวินโดวส์วิสตาเป็นต้นไป เพิ่มขนาดเพื่อให้เห็นรายละเอียดรูปร่างชัดเจน

พยัญชนะ 
อักษรเขมรมีพยัญชนะ 35 ตัว เลิกใช้ไป 2 ตัว พยัญชนะแบ่งเป็น 2 ชุดคือ พยัญชนะเสียงไม่ก้อง (อโฆษะ) พื้นเสียงเป็น ออ-อา  พยัญชนะเสียงก้อง (โฆษะ) พื้นเสียงเป็น ออ-โอ  เมื่อประสมสระ พยัญชนะต่างชุดกันออกเสียงต่างกัน อักษรเขมรมีทั้งพยัญชนะธรรมดา และพยัญชนะซ้อนที่ใส่ไว้ใต้พยัญชนะตัวอื่น พยัญชนะซ้อนจะใช้เมื่อต้องการตัดพื้นเสียงของพยัญชนะตัวก่อนหน้า อักษรไทยที่กำกับไว้คือการปริวรรตอักษรเขมรมาเป็นอักษรไทย  ส่วนเสียงอ่านจะแสดงด้วยสัทอักษรสากล

  (ศ) และ  (ษ) เป็นอักษรที่เลิกใช้แล้ว
 พยัญชนะซ้อนของ  (ฬ) ไม่มีในอักษรเขมรปัจจุบัน แต่มีให้แสดงผลได้ในยูนิโคด

นอกจากนี้ยังมีพยัญชนะพิเศษซึ่งประดิษฐ์ขึ้นเพื่อแทนเสียงคำยืมหรือคำทับศัพท์จากภาษาอื่น เช่นภาษาไทยหรือภาษาฝรั่งเศส ส่วนใหญ่สร้างโดยการซ้อนพยัญชนะไว้ใต้  (ห)

สระ 
สระในอักษรเขมรมีสองแบบคือ สระลอยและสระจม สระลอยใช้เขียนเมื่อมิได้ผสมกับพยัญชนะ (เปรียบเหมือนขึ้นต้นด้วย อ) ส่วนสระจมใช้ประกอบกับพยัญชนะอื่น พยัญชนะที่ไม่มีสระกำกับจะออกเสียงตามเสียงเดิมของพยัญชนะดังที่กล่าวไว้ด้านบน (เทียบได้กับ ออ) เสียงสระจะแตกต่างจากอักษรไทย และขึ้นอยู่กับว่าพยัญชนะเป็นอโฆษะหรือโฆษะด้วย ต่อไปนี้เป็นสระลอย

  (อ) (U+17A3),  (อา) (U+17A4),  (U+17A8) เป็นอักขระที่ยูนิโคดไม่แนะนำให้ใช้ เนื่องจากสามารถประสมขึ้นได้จากพยัญชนะ สระ หรือเครื่องหมายอื่นโดยแยกกัน แต่ยังคงมีไว้เพื่อรองรับระบบการเขียนในคอมพิวเตอร์แบบเก่า

ต่อไปนี้คือสระจม บรรทัดแรกคือการปริวรรต บรรทัดที่สองหมายถึงเสียงสระเมื่อผสมกับพยัญชนะอโฆษะ และบรรทัดที่สามหมายถึงเสียงสระเมื่อผสมกับพยัญชนะโฆษะ

*คำอ่านสระที่เป็นภาษาไทยในตารางข้างต้น เป็นเพียงการเลียนเสียงเป็นภาษาไทยให้ใกล้เคียงที่สุดเท่านั้น หากต้องการออกเสียงให้ตรงกับเสียงภาษาเขมรจริงๆ ควรดูวิธีอ่านจากสัทอักษรสากล(IPA)
  (อะ) สามารถผสมกับสระอื่นได้โดยนำไปต่อท้าย ซึ่งจะให้เสียง  และปริวรรตด้วยวิสรรชนีย์ (ะ)
  (อุ) และ  (อำ) เมื่อผสมกับพยัญชนะ นิคหิต  (อํ) จะอยู่เหนือพยัญชนะหรือสระตัวสุดท้ายของคำ

เครื่องหมายเสริมอักษร

เครื่องหมายอื่น ๆ

ตัวเลข 

ตัวเลขในอักษรเขมรมีลักษณะคล้ายเลขไทยมาก ไม่ว่าจะเป็นอักษรแบบใด ได้แก่

วิธีใช้เหมือนกับเลขฮินดู-อาหรับทั่วไป มีเครื่องหมายคั่นหลักพันเป็นจุลภาค และมีจุดทศนิยมเป็นมหัพภาค

นอกจากนี้ยังมีสัญลักษณ์อีกแบบหนึ่งสำหรับแทนตัวเลข

ยูนิโคด 
ในยูนิโคด อักษรเขมรมีช่วงหลักที่ U+1780–U+17FF และมีสัญลักษณ์เกี่ยวกับวันที่ทางจันทรคติในช่วง U+19E0–U+19FF

อ้างอิง 

 รูปและการออกเสียงของอักษรเขมร

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Khmer OS - ติดตั้งระบบอักษรเขมร (ยูนิโค้ด) 

อักษร
อักษรในตระกูลอักษรพราหมี