กรรติก (มีด)

กรรติก หรือ ชีคูก (; ,) หมายถึงมีดปอกหนังขนาดเล็กแบบถือมือ รูปจันทร์เสี้ยว สำหรับใช้ในพิธีกรรมของตันตระในพุทธศาสนานิกายวัชรยาน กรรติกเป็น "หนึ่งในคุณลักษณะอันสำคัญของเทพเจ้าตันตระปางดุร้าย" อีกชื่อหนึ่งของมีดกรรติกคือ "มีดของพระฑากิณี" 

ในประติมานวิทยาวัชรยาน โดยทั่วไปมักปรากฏกรรติกนี้ถือในมือขวาของพระฑากิณี แต่ก็สามารถพบถือโดยเทพเจ้าชายบางองค์ที่ไม่ปรากฏบ่อย (esoteric) เช่นปางหนึ่งของพระยมันตกะ เช่นเดียวกับที่ฆัณฏากับวัชระมักปรากฏคู่กันเป็นวัตถุพิธีในวัตรและประติมานวิทยาของวัชรยาน กรรติกมักปรากฏคู่กับถ้วยกะโหลกกปาละ 

รูปของมีกรรติกซึ่งเป็นรูปจันทร์เสี้ยวที่มีปายให้จับอีกฝั่งหนึ่งได้มาจากมีดแล่สัตว์โดยธรรมเนียมแบบอินเดีย

ประติมานวิทยาของพระวัชรโยคินีมักมีกรรติกปรากฏอยู่ด้วย ในประติมานวิทยาของพระฑากิณีและยิดัมมักปรากฏมีดกรรติกในมือขวา และกปาลในมือซ้าย ซึ่งแสดงถึง "ความเป็นหนึ่งระหว่างปัญญา กับ อุปายะ ที่แยกขาดจากกันมิได้"

อ้างอิง

บรรณานุกรม

ศาสนาพุทธแบบทิเบต
อาวุธ
วัชรยาน