การรุกรานของชาวดอเรียน

การรุกรานของชาวดอเรียน () เป็นแนวคิดที่สร้างขึ้นมาอธิบายการแพร่กระจายของสำเนียงภาษา และวัฒนธรรมของกลุ่มคนที่นักเขียนกรีกโบราณเรียกว่า "ชาวดอเรียน" จนถึงระดับที่เข้ามาแทนที่ภาษาและวัฒนธรรมที่มีอยู่ก่อนยุคคลาสสิก

ตามตำนานปรัมปราของกรีก ชาวดอเรียนเข้ามาถือกรรมสิทธิในแผ่นดินเพโลพอนนีส เนื่องจากเหตุการณ์ที่มีชื่อว่า การกลับมาของพวกเฮราไคลดี () หรือ พวกเฮราคลิดส์ (Heraclids) ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นลูกหลานของฮีโร่เฮราคลีส นักวิชาการคลาสสิกเชื่อว่าตำนานนี้อาจจะเป็นเหตุการณ์จริง แต่ทว่าแนวคิดเรื่องการรุกรานของชาวดอเรียนก็เปลี่ยนไปมาหลายครั้ง เพราะทั้งนักนิรุกติศาสตร์ และนักโบราณคดีต่างก็อ้างเหตุการณ์นี้ มาอธิบายการสะดุดและขาดความต่อเนื่องของอารยธรรมไมซีนี นอกจากนี้แบบแผนของการมาถึงของวัฒนธรรมดอเรียน ในเกาะบางแห่งในทะเลเมดิเตอเรเนียน มีความเป็นมาอย่างไรก็ยังไม่ทราบชัดเจน และปัญหาว่าชาวดอเรียนมาจากไหนก็ไม่มีใครทราบ แม่จะทำการศึกษาเรื่องนี้มาเกือบ 200 ปีแล้ว

ตำนาน "การกลับมาของพวกเฮราไคลดี"

"การกลับมาของพวกเฮราไคลดี" (Ἐπιστροφὴ τῶν Ἡρακλειδῶν - the return of Heracleidae) ตามที่ปรากฎในเรื่องเล่าของชาวกรีก (รวมทั้งในงานเขียนของเฮโรโดตัส) พูดถึงเหล่าผู้สืบสายเลือดของเฮราคลีส ที่ถูกเนรเทศไปจากเพโลพอนนีสเมื่อเฮราคลีสตาย ได้กลับมาเพื่อทวงความเป็นใหญ่ในแผ่นดินเพโลพอนนีสเหมือนในสมัยที่เฮราคลีสยังมีชีวิตอยู่

คำภาษากรีกที่ใช้บรรยายการกลับมาของพวกเฮราไคลดี คือ katienai (κατα + ἱκνεομαι) แปลว่า "ลงมา" หรือ "มายังเบื้องล่าง" แสดงให้เห็นว่าน่าจะเป็นการมาจากพื้นที่สูงลงสู่พื้นที่ต่ำกว่า หรือกวาดลงมาแบบน้ำไหล ซึ่งทำให้มองได้ว่าเป็นการ "รุกราน" 

อย่างไรก็ดีพวกเฮราไคลดี ไม่ใช่พวกเดียวกับชาวดอเรียนเสียทีเดียว โดยตำนานเล่าว่าเฮราคลีสมีบุญคุณต่อ อีจิเมียส (หรือ ไอกิมิออส ) กษัตริย์ของชาวดอเรียน โดยช่วยรบจนพิชิตชาวแลปิธส์ (Lapiths) และสังหารกษัตริย์ของพวกนั้นได้ อีจิเมียสจึงแบ่งดินแดนให้ 1 ใน 3 และรับ ฮีลัส (Hyllus) ลูกชายของเฮราคลีสมาเลี้ยงเป็นการตอบแทน

เฮราคลีสสืบสายเลือดมาจากเพอร์ซิอัส หลังจากเฮราคลีสตาย ลูกหลานเพอร์ซิอัสสายเฮราคลิดส์จึงถูกขับออกไปจากแผ่นดิน โดยยูริสธีอัส แต่ยูริสธีอัสและบรรดาลูกชายของเขาเองก็ถูกสังหารจนหมดในระหว่างการยกทัพบุกแอตติกา จึงเหลือแต่ลูกหลานของเฮราคลีสที่สืบสายเลือดมาจากเพอร์ซิอัส

ประวัติศาสตร์กรีซ