การเปลี่ยนผ่านสู่โทรทัศน์ระบบดิจิทัล

การเปลี่ยนผ่านสู่โทรทัศน์ระบบดิจิทัล () หรือ การยุติการออกอากาศโทรทัศน์ระบบแอนะล็อก () เป็นกระบวนการที่เทคโนโลยีการแพร่สัญญาณโทรทัศน์ระบบแอนะล็อกถูกเปลี่ยนผ่านและแทนที่ด้วยโทรทัศน์ระบบดิจิทัล ดำเนินการโดยแต่ละประเทศในตารางเวลาที่แตกต่างกัน ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างพื้นฐานการแพร่ภาพโทรทัศน์ภาคพื้นดิน จากระบบแอนะล็อกเป็นระบบดิจิทัล โดยมีประโยชน์หลักคือ การเพิ่มความถี่ในคลื่นความถี่วิทยุ และต้นทุนการออกอากาศที่ลดลง รวมทั้งคุณภาพการรับชมที่ดีขึ้นสำหรับผู้บริโภค

การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้อาจเกี่ยวข้องกับการแปลงสายเคเบิลแอนะล็อกเป็นเคเบิลดิจิทัลหรือไอพีทีวี เช่นเดียวกับในโทรทัศน์ผ่านดาวเทียม บางประเทศเริ่มเปลี่ยนผ่านการแพร่ภาพกระจายเสียงตามพื้นที่ตั้งแต่ช่วงประมาณ ค.ศ. 2000 ในทางตรงกันข้าม การเปลี่ยนแปลงของระบบโทรทัศน์ผ่านดาวเทียมกำลังดำเนินไปด้วยดีหรือเสร็จสิ้นไปแล้วในหลายประเทศในเวลานี้ เป็นกระบวนการที่เกี่ยวข้องเนื่องจากเครื่องรับโทรทัศน์แอนะล็อกที่มีอยู่ซึ่งเป็นของผู้ชมไม่สามารถรองรับการออกอากาศแบบดิจิทัลได้ ผู้ชมจะต้องซื้อโทรทัศน์ดิจิทัลใหม่หรือกล่องรับสัญญาณที่เปลี่ยนสัญญาณดิจิทัลเป็นสัญญาณแอนะล็อก หรือสัญญาณดิจิทัลในรูปแบบอื่น ๆ (เช่น HDMI) ซึ่งสามารถรองรับได้ในโทรทัศน์รุ่นเก่า โดยปกติในช่วงการเปลี่ยนแปลงบริการการออกอากาศคู่ขนานจะดำเนินการโดยมีการออกอากาศให้กับผู้ชมทั้งทีวีแอนะล็อกและทีวีดิจิทัลในเวลาเดียวกัน เนื่องจากทีวีดิจิทัลได้รับความนิยมมากขึ้นจึงคาดว่าทีวีแอนะล็อกที่มีอยู่จะถูกลบออกไป ในสถานที่ส่วนใหญ่ สิ่งนี้เคยเกิดขึ้นแล้ว ซึ่งผู้ออกอากาศเสนอสิ่งจูงใจให้กับผู้ชม เพื่อกระตุ้นให้พวกเขาเปลี่ยนมาใช้ทีวีดิจิทัล การแทรกแซงของรัฐบาลมักเกี่ยวข้องกับการจัดหาเงินทุนบางส่วนสำหรับผู้แพร่ภาพกระจายเสียง และในบางกรณีมีการผ่อนปรนทางการเงินให้กับผู้ชมเพื่อให้การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นภายในเวลาที่กำหนด นอกจากนี้รัฐบาลยังสามารถพูดคุยกับผู้แพร่ภาพกระจายเสียงเกี่ยวกับมาตรฐานการแพร่สัญญาณภาพดิจิทัลที่จะนำมาใช้ไม่ว่าจะเป็น DVB-T, ATSC, ISDB-T หรือ DTMB รัฐบาลยังสามารถกำหนดให้อุปกรณ์รับสัญญาณทั้งหมดที่จำหน่ายในประเทศเพื่อรองรับ "ตัวปรับสัญญาณ" ที่จำเป็นสำหรับทีวีดิจิทัล

ก่อนโทรทัศน์ระบบดิจิทัล PAL และ NTSC ถูกใช้สำหรับการประมวลผลวิดีโอภายในสถานีโทรทัศน์และสำหรับการแพร่ภาพไปยังผู้ชม ด้วยเหตุนี้กระบวนการเปลี่ยนอาจรวมถึงการนำอุปกรณ์ดิจิทัลที่ใช้ส่วนต่อประสานดิจิทัลอนุกรม (; ชื่อย่อ: SDI) มาใช้กับสถานีโทรทัศน์การเปลี่ยนส่วนประกอบ PAL หรือ NTSC แบบแอนะล็อก หรือส่วนประกอบอุปกรณ์วิดีโอ มาตรฐานการแพร่สัญญาณภาพดิจิทัลใช้เพื่อเผยแพร่วิดีโอให้กับผู้ชมเท่านั้น โดยปกติสถานีโทรทัศน์ดิจิทัลจะใช้ SDI โดยไม่คำนึงถึงมาตรฐานการออกอากาศ แม้ว่าสถานีที่ยังคงใช้อุปกรณ์แอนะล็อกในการแปลงสัญญาณเป็นดิจิทัลก่อนที่จะออกอากาศ หรือให้สถานีใช้อุปกรณ์ดิจิทัล แต่แปลงสัญญาณเป็นแอนะล็อกเพื่อออกอากาศ หรืออาจมีทั้งอุปกรณ์ดิจิทัลและแอนะล็อกผสมกัน สัญญาณทีวีดิจิทัลต้องการกำลังส่งที่น้อยกว่าจึงจะสามารถออกอากาศได้อย่างน่าพอใจ

กระบวนการเปลี่ยนผ่านสู่โทรทัศน์ระบบดิจิทัลกำลังดำเนินการตามกำหนดเวลาที่แตกต่างกันในประเทศต่าง ๆ ในบางประเทศมีการดำเนินการตามขั้นตอน เช่น ประเทศออสเตรเลีย ประเทศอินเดีย หรือประเทศเม็กซิโก ซึ่งแต่ละประเทศจะมีวันที่ที่จะยุติการออกอากาศโทรทัศน์ระบบแอนะล็อกที่แยกออกจากกัน ในประเทศอื่น ๆ ทั้งประเทศจะยุติการออกอากาศทันทีในวันเดียว เช่น ประเทศเนเธอร์แลนด์ ในวันที่ 3 สิงหาคม ค.ศ. 2003 เบอร์ลิน ในประเทศเยอรมนี กลายเป็นเมืองแรกของโลกที่ยุติการออกอากาศโทรทัศน์ระบบอนาล็อก ประเทศลักเซมเบิร์กเป็นประเทศแรกที่ดำเนินการเปลี่ยนผ่านเสร็จสมบูรณ์ในเดือนกันยายน ค.ศ. 2006

มาตรฐานการแพร่สัญญาณภาพดิจิทัล 
มีการพัฒนามาตรฐานที่แตกต่างกันสำหรับการออกอากาศโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล ซึ่งเทียบได้กับมาตรฐานแอนะล็อกรุ่นเก่าที่จะถูกแทนที่: NTSC, PAL และ SECAM ผู้แพร่ภาพกระจายเสียงทั่วโลกเลือกและนำสิ่งเหล่านี้มาใช้เป็นรูปแบบและเทคโนโลยีที่อยู่เบื้องหลังการส่งสัญญาณ โดยมีมาตรฐานคือ:

 DVB-T พัฒนาขึ้นในทวีปยุโรป นำมาใช้มากที่สุดในทวีปยุโรป ทวีปแอฟริกา ทวีปเอเชีย และโอเชียเนีย
 ATSC พัฒนาขึ้นในสหรัฐ นำมาใช้โดยประเทศส่วนใหญ่ในทวีปอเมริกา และบางประเทศในทวีปเอเชียและโอเชียเนีย
 ISDB พัฒนาขึ้นในประเทศญี่ปุ่น นำมาใช้โดยบางประเทศในทวีปเอเชีย มากที่สุดในทวีปอเมริกาใต้ และจำนวนน้อยในทวีปแอฟริกา
 DTMB พัฒนาขึ้นในประเทศจีน นำมาใช้โดยบางประเทศในทวีปเอเชีย และจำนวนน้อยในทวีปแอฟริกาและทวีปอเมริกา

เบื้องหลัง

ข้อตกลงเจนีวา ค.ศ. 2006 
ข้อตกลงในการประชุมการสื่อสารด้วยรังสีระดับภูมิภาค ประจำปี ค.ศ. 2006 (RRC-06) ในเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ (จัดโดยสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (; ชื่อย่อ: ITU)) ได้รับการลงนามโดยตัวแทนจากหลายประเทศรวมทั้งเกือบทุกประเทศในทวีปยุโรป ทวีปแอฟริกา และทวีปเอเชีย ข้อตกลงดังกล่าวกำหนดให้วันที่ 17 มิถุนายน ค.ศ. 2015 เป็นวันที่ประเทศต่าง ๆ อาจใช้ความถี่ที่กำหนดไว้ในปัจจุบันสำหรับการส่งสัญญาณเพื่อเปลี่ยนผ่านจากโทรทัศน์ระบบแอนะล็อกสู่โทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล (เฉพาะ DVB-T) โดยไม่จำเป็นต้องป้องกันบริการโทรทัศน์ระบบแอนะล็อกของประเทศเพื่อนบ้านจากการแทรกแซง โดยทั่วไปแล้ว วันที่นี้ถูกมองว่าเป็นวันยุติการออกอากาศระบบแอนะล็อกตามที่ได้รับคำสั่งในระดับสากล อย่างน้อยก็ตามพรมแดนของประเทศ ยกเว้นผู้ที่ให้บริการในระบบวีเอชเอฟ ซึ่งจะได้รับอนุญาตจนถึงวันที่ 17 มิถุนายน ค.ศ. 2020

เส้นตายเหล่านี้ที่กำหนดโดยข้อตกลงนั้นยากที่จะบรรลุในบางภูมิภาค เช่น ทวีปแอฟริกา ที่ประเทศส่วนใหญ่เปลี่ยนผ่านไม่ทันเส้นตายในปี ค.ศ. 2015 เช่นเดียวกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ค่าใช้จ่ายในการเพิ่มคุณภาพที่สูงมักเป็นสาเหตุที่อ้างถึงการเปลี่ยนแปลงที่ช้าในภูมิภาคเหล่านั้น

ในบันทึกอื่นคณะกรรมาธิการยุโรปได้แนะนำ ณ วันที่ 28 ตุลาคม ค.ศ. 2009 ว่าการเปลี่ยนผ่านสู่ทีวีดิจิทัลควรดำเนินการให้เสร็จสิ้นภายในวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2012

ตัวแปลงสัญญาณดิจิทัลเป็นแอนะล็อก 
ทีวีแอนะล็อกแบบปกติไม่รองรับการออกอากาศโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล ดังนั้นจึงต้องใช้กล่องรับสัญญาณประเภทตัวแปลงโทรทัศน์ดิจิทัล ซึ่งเป็นอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อมต่อกับโทรทัศน์ระบบแอนะล็อก เพื่อให้โทรทัศน์สามารถรองรับการออกอากาศในระบบดิจิทัลได้ ในสหรัฐ รัฐบาลให้การสนับสนุนการซื้อกล่องดังกล่าวให้กับผู้บริโภค ผ่านโครงการกล่องแปลงที่มีสิทธิ์แลกด้วยคูปองในปี ค.ศ. 2009 โดยได้รับเงินสนับสนุนจากการประมูลคลื่นความถี่จำนวนหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐ โครงการนี้จัดการโดยกระทรวงพาณิชย์สหรัฐผ่านองค์กรการสื่อสารโทรคมนาคมและสารสนเทศแห่งชาติ

โทรทัศน์ที่มีเครื่องรับสัญญาณดิจิทัลในตัวมีให้บริการเป็นเวลาพอสมควร นั่นหมายความว่าความต้องการกล่องรับสัญญาณมักไม่จำเป็นอีกต่อไปสำหรับโทรทัศน์รุ่นใหม่

ดาวเทียมและเคเบิล 
การแพร่ภาพโทรทัศน์ผ่านดาวเทียมเปลี่ยนมาใช้ระบบดิจิทัลเร็วกว่าโทรทัศน์ภาคพื้นดินมาก เพราะกระบวนการเปลี่ยนในทีวีดาวเทียมทำได้ง่ายกว่ามากเนื่องจากจำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลงอุปกรณ์สถานีภาคพื้นดินในด้านการส่งสัญญาณเท่านั้น และผู้บริโภคคุ้นเคยกับการมีกล่องรับสัญญาณหรือตัวถอดรหัสอยู่แล้ว ในหลาย ๆ ที่ การเปลี่ยนผ่านในทีวีดาวเทียมจะเสร็จสมบูรณ์ก่อนที่จะเริ่มการเปลี่ยนผ่านในโทรทัศน์ภาคพื้นดิน ในทางกลับกัน โทรทัศน์ผ่านสายเคเบิลจะใช้เวลาเปลี่ยนผ่านหลายเดือนถ้าไม่เกิน 1 ปีหลังจากโทรทัศน์ภาคพื้นดิน

ในประเทศที่มีการใช้งานโทรทัศน์ภาคพื้นดินเพียงเล็กน้อย การย้ายข้อมูลไปยังทีวีดาวเทียมหรือเคเบิลทีวีแบบดิจิทัลเป็นที่ตระหนักมากขึ้น ตัวอย่างเช่น ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ หรือสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ซึ่งมีการใช้งานโทรทัศน์ภาคพื้นดินน้อย ประชากรทั่วไปจึงไม่ได้สังเกตเห็นการเปลี่ยนผ่านในโทรทัศน์ภาคพื้นดิน แต่ในประเทศที่โทรทัศน์ภาคพื้นดินเป็นช่องทางการรับชมโทรทัศน์ที่โดดเด่น เช่น ประเทศญี่ปุ่น ประเทศสเปน หรือประเทศไทย การเปลี่ยนผ่านแบบนี้จะเป็นเรื่องใหญ่ เนื่องจากส่งผลกระทบต่อประชากรส่วนใหญ่

การเปลี่ยนผ่านในประเทศไทย

ดูเพิ่ม 

 ส่วนแบ่งดิจิทัลหลังการเปลี่ยนผ่านสู่โทรทัศน์ระบบดิจิทัล
 โทรทัศน์ระบบแอนะล็อก
 โทรทัศน์ระบบดิจิทัล
 โทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล
 โทรทัศน์ผ่านดาวเทียม
 โทรทัศน์ผ่านสายเคเบิล
 การยุติการออกอากาศโทรทัศน์ระบบแอนะล็อกในประเทศไทย

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 สหภาพยุโรปเปลี่ยนผ่านการออกอากาศจากทีวีแอนะล็อกสู่ดิจิทัล
 การเปลี่ยนผ่านสู่ทีวีดิจิทัลในสหราชอาณาจักร
 ทีวีดิจิทัลในสหราชอาณาจักร
 คู่มือการยุติการออกอากาศทีวีแอนะล็อก (ASO, 2008) ที่ กลุ่มปฏิบัติการโทรทัศน์ดิจิทัล (DigiTAG)

เทคโนโลยีในคริสต์ทศวรรษ 2000
โทรทัศน์ในคริสต์ทศวรรษ 2000
โทรทัศน์ระบบดิจิทัล
ขั้นตอนทางเทคโนโลยี