วัดโพธิ์ปฐมาวาส

วัดโพธิ์ปฐมาวาส เป็นพระอารามหลวงชั้นตรีชนิดสามัญ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา มีเนื้อที่จำนวน 7 ไร่ 3 งาน 22.4 ตารางวา

ประวัติ
วัดโพธิ์ปฐมาวาสตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2200 ในสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ไม่ปรากฏหลักฐานว่าใครเป็นผู้สร้าง บริเวณเดิมของวัดเป็นตลาดนัดเรียกว่า สถานที่ค้าโภค์ จึงเรียกวัดนี้ว่า วัดโภค์ ต่อมาได้เพี้ยนเป็นวัดโพธิ์ และในสมัยพระครูสังฆโศภน (อดีตเจ้าอาวาส) ได้เปลี่ยนชื่อเป็น "วัดโพธิ์ปฐมาวาส" วัดนี้เป็นวัดที่ที่เจ้าเมืองสงขลาได้เป็นผู้สร้างในบางส่วนและปฏิสังขรณ์สืบต่อกันมา นับตั้งแต่พระยาศรีสมบัติจางวาง (บุญชิ้น ณ สงขลา) เป็นผู้สร้างอุโบสถและศาลาการเปรียญ (โรงธรรม) ในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย 

ต่อมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เจ้าพระยาวิเชียรคีรี (บุญสังข์ ณ สงขลา) ผู้สำเร็จราชการเมืองสงขลา ได้มาบูรณปฏิสังขรณ์สิ้นเงินไป 361 เหรียญ และในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่อีกครั้งหนึ่ง กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานภายในวัดไว้เมื่อ พ.ศ. 2528 และได้ยกฐานะเป็นพระอารามหลวงเมื่อ พ.ศ. 2546

เสนาสนะและปูชนียวัตถุ
สิ่งก่อสร้างและเสนาสนะ ได้แก่ เจดีย์ 3 องค์ ซึ่งประดิษฐานอยู่ด้านหน้าอุโบสถ ไม่ปรากฏหลักฐานนามผู้สร้าง สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ หรือราว ๆ พุทธศตวรรษที่ 24–25 เพราะพิจารณาจากระบบฐานรองรับองค์ระฆังไม่เป็นระบบอย่างในอดีต แสดงให้เห็นถึงรูปแบบเฉพาะถิ่น ภายในองค์เจดีย์ประธาน มีพระบรมธาตุบรรจุอยู่ในผอบทองคำประดิษฐานในบุษบกสำริด เจดีย์ที่ 2 บรรจุพระธรรม และองค์ที่ 3 บรรจุพระพุทธรูป กรมศิลปากรสันนิษฐานว่าสร้างในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น พระอุโบสถ กว้าง 13.19 เมตร ยาว 20.49 เมตร หลังคาทรงไทยชั้นเดียว มุงกระเบื้องเคลียบดินเผาสีแดง ไม่มีช่อฟ้า ใบระกา มีเพียงชั่วและเหงาปั้นลม หน้าบันตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้นรูปพานวางซ้อนกัน 2 ชั้น รองรับพระอภิธรรมปิฎก ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังภาพเทพชุมนุม พระอาทิตย์ทรงรถ นรกภูมิและภาพปริศนาธรรม และศาลาการเปรียญสร้างเมื่อ พ.ศ. 2360 โดยพระยาศรีสมบัติจางวาง (บุญชิ้น ณ สงขลา)

ปูชนียวัตถุมี พระพุทธรูปประธานในอุโบสถเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ศิลปะรัตนโกสินทร์ตอนต้นเป็นศิลปะของช่างท้องถิ่น มีพุทธลักษณะคือ พระพักตร์ใหญ่ยาว ลักษณะอย่างหุ่น พระขนงโก่งโค้ง มุมพระโอษฐ์ยกขึ้นเล็กน้อย พระกรรณใหญ่ เม็ดพระเกศามีขนาดเล็ก รัศมีเป็นเปลวสูง พระอังสาทั้ง 2 ข้าง ยกตั้งขึ้นระนาบกับพื้น ครองจีวรห่มเฉียง เรียบ มีชายสังฆาฏิขนาดใหญ่พาดอยู่ที่พระอังสาข้างซ้ายตกลงมาตรงกลางพระวรกาย ลงมาถึงพระนาภีปลายตัดตรง พระชงฆ์มีขนาดใหญ่หนา

อ้างอิง 

โพธิ์ปฐมาวาส
โพธิ์ปฐมาวาส
โบราณสถานในจังหวัดสงขลา