โตกีโปนา

โตกีโปนา (; มักแปลว่า 'ภาษาที่ดี';  ) เป็นภาษาประดิษฐ์ที่เป็นที่รู้จักจากการมีคำศัพท์ขนาดเล็ก เรียบง่าย และง่ายต่อการได้มา ภาษานี้สร้างขึ้นโดย Sonja Lang นักภาษาศาสตร์และนักแปลภาษาชาวแคนาดา เพื่อลดความซับซ้อนของความคิดและการสื่อสาร มีการเผยแพร่แบบร่างแรกทางออนไลน์ใน ค.ศ. 2001 ก่อนจะเผยแพร่รูปเต็มในหนังสือ Toki Pona: The Language of Good ใน ค.ศ. 2014

โตกีโปนาเป็นภาษาโดดเดี่ยวที่มีเพียง 14 หน่วยเสียง และคุณสมบัติพื้นฐานของลัทธิจุลนิยม โดยมุ่งเน้นไปยังแนวคิดที่เรียบง่ายและใกล้เคียงสากลเพื่อเพิ่มการแสดงออกจากคำเพียงไม่กี่คำ ในหนังสือ Toki Pona: The Language of Good Lang เสนอคำศัพท์ระมาณ 120 คำ ส่วน Toki Pona Dictionary ในภายหลังระบุศัพท์ที่"จำเป็น"ถึง 137 คำและศัพท์ที่ไม่ค่อยใช้จำนวนหนึ่ง คำเหล่านี้ออกเสียงง่ายในทุกภาษา ซึ่งช่วยให้เป็นสะพานเชื่อมระหว่างคนต่างวัฒนธรรม อย่างไรก็ตาม ภาษานี้ไม่ได้สร้างเป็นภาษาช่วยสื่อสารนานาชาติ โดยส่วนหนึ่งได้แรงบันดาลใจจากปรัชญาลัทธิเต๋า ภาษานี้ได้รับการออกแบบมาเพื่อช่วยให้ผู้ใช้มีการเจาะจงกับสิ่งพื้นฐานและส่งเสริมการคิดเชิงบวกตามข้อสันนิษฐาน Sapir–Whorf แม้จะมีคำศัพท์เพียงเล็กน้อย แต่ผู้พูดก็สามารถเข้าใจและสื่อสารได้ โดยส่วนใหญ่อาศัยบริบทและการผสมคำเพื่อแสดงความหมายที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น

หลังการสร้างช่วงแรก มีการพัฒนาชุมชนผู้พูดภาษาขนาดเล็กในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 2000 ในขณะที่กิจกรรมส่วนใหญ่จักในโลกออนไลน์ที่ห้องแชต สื่อสังคม และในกลุ่มออนไลน์

ศัพทมูลวิทยา 
ชื่อภาษานี้ประกอบด้วยสองส่วน คือ  ('ภาษา') แผลงมาจากคำว่า  ในตอกปีซิน ซึ่งแผลงมาจากคำว่า  ในภาษาอังกฤษ และ  ('ดี/เรียบง่าย') แผลงมาจากคำว่า  ในภาษาเอสเปรันโต ซึ่งแผลงมาจากคำว่า  ในภาษาละติน

สัทวิทยา 

โตกีโปนาใช้เสียงพยัญชนะเก้าตัว () และเสียงสระห้าตัว () โดยพยางค์แรกของคำจะต้องเน้นเสียงเสมอ ภาษานี้ไม่มีสระเสียงยาว วรรณยุกต์ อักษรนำ อักษรควบกล้ำ

วงศัพท์ 

รากคำทั้ง 120 คำได้รับการออกแบบมาภายใต้เงื่อนไขของการมีชีวิตที่เรียบง่าย เนื่องจากภาษานี้มีรากคำน้อยมาก คำจากภาษาอื่นๆ จึงถูกสร้างขึ้นโดยการผสมรากคำเข้าด้วยกัน เช่น คำว่าสอน จะแปลว่า pana e sona ที่มีความหมายโดยตรงว่า ให้ความรู้

ตัวอย่าง

วันทามารีย์ 
 (วันทามารีย์ แปลโดย Tobias Merkle, 2020)

ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน 
ข้อที่ 1 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน

หอคอยบาเบล 
 (เรื่องราวหอคอยบาเบล แปลโดย Bryant J. Knight, 2005)

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม

This book was translated as: 
This book was translated as: 

This book was translated as:

แหล่งข้อมูลอื่น

 – เว็บไซต์ของผู้สร้าง
Toki Pona dictionary
lipu sona pona (toki pona course)
Video lessons by jan Misali on YouTube
updated video lessons by jan Misali (as of yet unfinished video series)
, wiki-based encyclopedia in Toki Pona
Where is Toki Pona used? – A page with many links to Toki Pona related websites.

ภาษาประดิษฐ์