การผูกขาด

การผูกขาด () เกิดเมื่อบุคคลหรือวิสาหกิจหนึ่งเป็นผู้ผลิตรายเดียวของโภคภัณฑ์อย่างหนึ่ง (ต่างจากการผูกขาดการซื้อ (monopsony) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมตลาดเพื่อซื้อสินค้าและบริการของบุคคลหรือวิสาหกิจหนึ่ง และการผูกขาดโดยผู้ขายเพียงน้อยราย (oligopoly) ซึ่งประกอบด้วยบุคคลหรือวิสาหกิจไม่กี่รายครอบงำอุตสาหกรรมหนึ่ง) ฉะนั้น การผูกขาดจึงมีลักษณะขาดการแข่งขันทางเศรษฐกิจเพื่อผลิตสินค้าหรือบริการ ขาดสินค้าทดแทนที่อยู่รอดได้ และการมีราคาผูกขาดสูงเกินต้นทุนเพิ่มต่อหน่วยของสถานธุรกิจมาก ซึ่งนำสู่กำไรผูกขาดสูง กริยา "ผูกขาด" หมายถึง กระบวนการซึ่งบริษัทได้มาซึ่งความสามารถเพิ่มราคาหรือตัดคู่แข่ง ในทางเศรษฐศาสตร์ การผูกขาดเป็นผู้ขายรายเดียว ในวิชากฎหมาย การผูกขาด คือ สถานธุรกิจซึ่งมีอำนาจทางตลาดอย่างสำคัญ นั่นคือ อำนาจตั้งราคาสูงเกินจนทำให้ปริมาณส่วนเกินในสังคมต่ำลง แม้การผูกขาดอาจเป็นธุรกิจขนาดใหญ่ แต่ขนาดมิใช่ลักษณะของการผูกขาด ธุรกิจขนาดเล็กยังอาจมีอำนาจเพิ่มราคาในอุตสาหกรรม (หรือตลาด) ขนาดเล็กได้

การผูกขาดอาจเกิดขึ้นได้โดยสภาพเนื่องจากมีการแข่งขันจำกัด เพราะอุตสาหกรรมนั้นต้องใช้ทรัพยากรสูงและต้องมีราคาดำเนินการสูง (เช่น ระบบทางรถไฟ) ขณะที่บางคนเสนอว่าเทคโนโลยีได้เปลี่ยนแปลงสภาพของการแข่งขันทางเศรษฐกิจในทางที่โน้มเอียงให้เกิดภาวะผู้ชนะกินรวบมากขึ้น

อ้างอิง 

 
โครงสร้างตลาดและการกำหนดราคา
ปัญหาเศรษฐกิจ