ตระกูลอักษรพราหมี

ตระกูลอักษรพราหมี หรือ ตระกูลอักษรอินเดีย เป็นตระกูลระบบการเขียนอักษรสระประกอบ ซึ่งมีการใช้งานทั่วอนุทวีปอินเดีย, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และบางส่วนของเอเชียตะวันออก ตระกูลอักษรนี้พัฒนามาจากอักษรพราหมีในอินเดียโบราณ ซึ่งปัจจุบันมีการใช้งานหลายตระกูลภาษา เช่น: อินโด-อารยัน, ดราวิเดียน, ทิเบต-พม่า, มองโกล, ออสโตรเอเชียติก, ออสโตรนีเซียน และไท ตระกูลอักษรนี้ยังเป็นต้นตอของบรรณลักษณ์ปทานุกรม (โกจูอง) ในคานะของภาษาญี่ปุ่นด้วย

ประวัติ 
ตระกูลอักษรพราหมีพัฒนามาจากอักษรพราหมี มีการรับรองอักษรพราหมีตั้งแต่ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช ในรัชสมัยพระเจ้าอโศก ผู้ใช้อักษรนี้ในพระราชกฤษฎีกา แต่มีบางส่วนอ้างว่าพบคำจารึกยุคแรกบนเครื่องปั้นดินเผาในอินเดียใต้และศรีลังกา หลักฐานที่น่าเชื่อถือที่สุดคือจารึกอักษรพราหมีสั้น ๆ ที่เขียนขึ้นเมื่อศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสต์ศักราช และตีพิมพ์โดย Coningham และคณะ (1996) 

อักษรพราหมีเหนือพัฒนาไปเป็นอักษรคุปตะในสมัยจักรวรรดิคุปตะ ซึ่งภายหลังพัฒนาอักษรในช่วงสมัยกลางหลายรูปแบบ ตัวอย่างอักษรสมัยกลางที่โดดเด่น ซึ่งพัฒนาในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 7 หรือ 8 ได้แก่ นาครี, สิทธัม และศารทา

อักษรสิทธัมมีส่วนสำคัญในศาสนาพุทธ เนื่องจากมีการเขียนพระสูตรด้วยอักษรนี้ ศิลปะอักษรวิจิตรสิทธัมยังคงปรากฏในประเทศญี่ปุ่น ตารางและบรรณลักษณ์ปทานุกรมของระบบคานะสมัยใหม่ เชื่อว่าสืบต้นตอจากอักษรอินเดีย ผ่านการเผยแผ่ศาสนาพุทธ

ส่วนอักษรพราหมีใต้พัฒนาไปเป็นอักษรกทัมพะ, ปัลลวะ และวัตเตลุตตุ ซึ่งภายหลังพัฒนาเป็นอักษรรูปแบบอื่น ๆ ในเอเชียใต้และตะวันออกเฉียงใต้ ตระกูลอักษรพราหมีกระจายไปอย่างสันติ ผ่านการทำให้เป็นอินเดีย หรือการแพร่กระจายของภูมิปัญญาอินเดีย ตัวอักษรเหล่านี้เข้ามายังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ผ่านท่าเรือบนเส้นทางการค้า ที่ท่าเรือเหล่านี้ มีผู้พบจารึกโบราณในภาษาสันสกฤตที่ใช้อักษรที่มีต้นกำเนิดในอินเดีย ในตอนแรก มีการเขียนจารึกเหล่านี้ด้วยภาษาของอินเดีย แต่ภายหลัง แต่ภายหลังมีการใช้อักษรนี้เขียบภาษาแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภายหลังจึงมีการพัฒนาอักษรท้องถิ่นขึ้น ในคริสต์ศตวรรษที่ 8 อักษรเหล่านี้ได้แตกแขนงออกเป็นอักษรท้องถิ่นหลายแบบ

การเปรียบเทียบ 
ตารางข้างล่างคืออักษรอินเดียที่สำคัญบางส่วน เรียงลำดับตามเกณฑ์รูปอักขระแถวแนวตั้งเดียวกันล้วนมาจากรูปอักขระพราหมีเดียวกัน:
 ตารางนี้ไม่ครอบคลุม ถ้ารูปอักขระไม่ได้มาจากอักษรพราหมี แต่เป็นอักษรที่ประดิษฐ์ขึ้น อาจไม่แสดงในนี้
 เสียงอ่านของรูปอักขระในแถวแนวตั้งเดียวกันอาจไม่เหมือนกัน เสียงอ่านในแนวนอนเป็นเฉพาะตัวอย่าง ถ้าเป็นไปได้ ควรใช้เสียงอ่านสัทอักษรสากลสำหรับภาษาสันสกฤต หรือถ้าจำเป็นก็ใช้ภาษาอื่น
รูปปริวรรตนี้ระบุไว้ใน ISO 15919

พยัญชนะ 

หมายเหตุ

สระ 
ลักษณะของสระในกลุ่มอักษรนี้คือ วางได้รอบพยัญชนะ และแบ่งสระเป็น 2 ชุดคือ สระลอยใช้แทนเสียงสระที่ประสมกับเสียง /อ/ ซึ่งถือเป็นเสียงสระ กับสระจมที่ประสมกับเสียงพยัญชนะ อักษรเหล่านี้ส่วนใหญ่ยังแบ่งสระเป็นสระลอยกับสระจม ยกเว้น อักษรไทยกับอักษรลาวที่ใช้สระจมเกาะกับอักษร อ แทนสระลอย ในตารางต่อไปนี้รูปสระจมเกาะกับเสียงพยัญชนะ /k/

หมายเหตุ

ตัวเลข 

หมายเหตุ

รายการตระกูลอักษรพราหมี

อดีต

พราหมีเหนือ

 คุปตะ, คริสต์ศตวรรษที่ 4
 ศารทา
 ลัณฑา
 คุรมุขี
 โขชกี
 ขุทาพาที
 มหาชนี
 มุลตานี
 ฏากรี
 โฑครี
 Sirmauri
 สิทธัม
 นาครี 
 เทวนาครี
 โมฑี
 คุชราต
 นันทินาครี
 ไกถี
 สิเลฏินาครี
 Kamarupi
 อัสสัม
 Gaudi
 เบงกอล–อัสสัม (นาครีตะวันออก)
 อัสสัม
 เบงกอล
 Tirhuta (Mithilakshar)
 โอริยา
 เนปาล
 ภูชิโมล
 รัญชนา
 สวยัมภู
 ปรัจลิต
 ทิเบต
 มณีปุระ
 เลปชา
 ลิมบู
 Khema
 พักปา
 ชญานวัชระทรงเหลี่ยม
 มาร์เชน
 Marchung
 Pungs-chen
 Pungs-chung
 Drusha
 กลิงคะ
 ไภกษุกี
 โทแคเรียน (พราหมีแบบเอียง)

พราหมีใต้
 ทมิฬ-พราหมี, ศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสต์ศักราช
 ปัลลวะ
 ทมิฬ
 ครันถะ
 มลยาฬัม
 Tigalari
 ดิเวส อกุรุ
 เสาราษฏร์
 ขอม
 ขอมไทย
 ไทดั้งเดิม?
 สุโขทัย
 ไทย
 ฝักขาม
 ไทน้อย
 ลาว
 ไทเวียด
 ไทขาว
 ไทญ้อ
 Lai Pao
 จาม
 กวิ
 บาหลี
 บาตัก
 บูดา
 ชวา
 ซุนดาเก่า
 ซุนดา
 ลัมปุง
 ลนตารา
 มากาซาร์
 เรินจง
 เรอจัง
 ไบบายิน
 บูฮิด
 ฮานูโนโอ
 ตักบันวา
 กูลิตัน
 บาซาฮัน
 มอญ–พม่า
 มอญสมัยใหม่
 พม่า
 จักมา
 กะเหรี่ยงสะกอ
 ไทใหญ่
 Tanchangya
 Lik-Tai scripts
 อาหม
 คำตี้
 ไทใต้คง
 ธรรมล้านนา
 ไทลื้อใหม่
 ปยู
 วัตเตลุตตุ
 Kolezhuthu
 Malayanma
 สิงหล
 Bhattiprolu
 กทัมพะ
 เตลูกู-กันนาดา
 กันนาดา
 Goykanadi
 เตลูกู

ยูนิโคด 
ข้อมูลจากยูนิโคดรุ่น 15.0 อักษรตระกูลพราหมีที่ลงรหัสในนี้ มีดังนี้:

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 Online Tool which supports Conversion between various Brahmic Scripts
 Windows Indic Script Support
 An Introduction to Indic Scripts
 South Asian Writing Systems
 Enhanced Indic Transliterator  Transliterate from romanised script to Indian Languages.
 Indian Transliterator A means to transliterate from romanised to Unicode Indian scripts.
 Imperial Brahmi Font and Text-Editor 
 Brahmi Script
 Xlit: Tool for Transliteration between English and Indian Languages 
 Padma: Transformer for Indic Scripts  – a Firefox add-on

อักษร
อักษรที่ใช้กันอยู่ในประเทศอินเดีย