ตระกูลภาษาญี่ปุ่น

ตระกูลภาษาญี่ปุ่น () หรือ ตระกูลภาษาญี่ปุ่น–รีวกีว () เป็นตระกูลของภาษาที่ประกอบด้วยภาษาญี่ปุ่นที่มีผู้พูดบนเกาะหลักของญี่ปุ่น และกลุ่มภาษารีวกีวที่มีผู้พูดบนหมู่เกาะรีวกีว นักภาษาศาสตร์ให้การยอมรับการจัดตระกูลภาษานี้ และมีความคืบหน้าในการสร้างภาษาดั้งเดิมใหม่อย่างมาก การสร้างใหม่แสดงนัยถึงการแยกระหว่างภาษาย่อยญี่ปุ่นและวิธภาษารีวกัวทั้งหมด น่าจะในช่วงก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 7 มีการรวมภาษาฮาจิโจที่มีผู้พูดในหมู่เกาะอิซุด้วย แต่ตำแหน่งในตระกูลภาษายังไม่เป็นที่กระจ่าง

การจัดจำแนก 
ตระกูลภาษาญี่ปุ่นประกอบด้วยสองสาขาที่ระบุได้: ญี่ปุ่น และรีวกีว
นักวิชาการส่วนใหญ่เชื่อว่าภาษาตระกูลญี่ปุ่นเข้าสู่เกาะคีวชูเหนือผ่านคาบสมุทรเกาหลีเมื่อประมาณ 700 ถึง 300 ปีก่อน ค.ศ. โดยชาวนาข้าวเปียกจากวัฒนธรรมยาโยอิ และกระจายทั่วหมู่เกาะญี่ปุ่น แทนที่ภาษาพื้นเมือง
มีการยืนยันการกระจายตัวของภาษาไอนุที่กว้างกว่าในอดีต ผ่านชื่อสถานที่ในเกาะฮนชูตอนเหนือที่ลงท้ายด้วย  < ไอนุ  'แม่น้ำ' และ  < ไอนุ  'ลำธาร'
ในเวลาต่อมา ภาษาตระกูลญี่ปุ่นจึงกระจายไปทางใต้ของหมู่เกาะรีวกีว มีหลักฐานชื่อสถานที่ที่เป็นชิ้นส่วนของภาษาตระกูลญี่ปุ่นที่สูญหายแล้วในปัจจุบัน ยังคงมีผู้พูดในภาคกลางและภาคใต้ของคาบสมุทรเกาหลีในอีกหลายศตวรรษต่อมา

สมาชิก 
 ภาษาญี่ปุ่น () ได้แก่
 สำเนียงญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่ () ใช้พูดบนเกาะฮนชู คีวชู ชิโกกุ และฮกไกโด
 สำเนียงญี่ปุ่นตะวันออก () ใช้พูดทางฝั่งตะวันออกของนาโงยะ รวมทั้งสำเนียงโตเกียว
 สำเนียงญี่ปุ่นตะวันตก () ใช้พูดทางฝั่งตะวันตกของนาโงยะ รวมทั้งสำเนียงเกียวโต
 สำเนียงญี่ปุ่นคีวชู () ใช้พูดในบริเวณส่วนใหญ่ของคีวชู
 สำเนียงย่อยคาโงชิมะ () หรือ สำเนียงซาสึงู () ใช้พูดในจังหวัดคาโงชิมะ ทางใต้ของคีวชู
 สำเนียงฮาชิโจ () สำเนียงของเกาะฮาชิโจจิมะ และหมู่เกาะไดโต 
 ภาษารีวกีว () เป็นภาษาดั้งเดิมที่ใช้กันบนหมู่เกาะรีวกีว ปัจจุบันภาษานี้กำลังอยู่ในภาวะวิกฤต จากการรับอิทธิพลของภาษาญี่ปุ่นหลังการสิ้นเอกราชของรีวกีว รวมทั้งอิทธิพลช่วงยุคเมจิ
 ภาษารีวกีวเหนือ () เป็นสำเนียงที่ใช้กันทางตอนเหนือของหมู่เกาะรีวกีว อันได้แก่หมู่เกาะอามามิ และหมู่เกาะรีวกีว
 ภาษาอามามิ () หรือ สำเนียงอามามิ () ใช้พูดกันบนหมู่เกาะอามามิ
 สำเนียงอามามิ-โอชิมะเหนือ ()
 สำเนียงอามามิ-โอชิมะใต้ ()
 สำเนียงคิไก () หรือ ภาษาชิมะยูมิตะ ()
 ภาษาทากูโนชิมะ () หรือ สำเนียงทากูโนชิมะ () หรือ ภาษาชิมะยูมิตะ ()
 ภาษาคูนิงามิ () หรือ สำเนียงโอกินาวะเหนือ () หรือ ภาษายันบะรุคูตูบะ () เป็นภาษาที่พูดกันทางตอนเหนือของหมู่เกาะโอกินาวะ
 ภาษาโอกิโนะเอราบุ () หรือ สำเนียงโอกิโนะเอราบุ () หรือ ภาษาชิมะมูนิ ()
 ภาษาโยรง () หรือ สำเนียงโยรง () หรือ ภาษายูนนุฟูตูบะ ()
 ภาษาโอกินาวะ () หรือ สำเนียงโอกินาวะ () หรือ ภาษาอูจินางูชิ () พูดกันทางตอนกลางและตอนใต้ของเกาะโอกินาวะ มีสำเนียงหลักคือสำเนียงเมืองนาฮะและชูริ
 ภาษารีวกีวใต้ () เป็นกลุ่มภาษาที่พูดกันทางตอนล่างของหมู่เกาะรีวกีว บริเวณหมู่เกาะซากิชิมะ
 ภาษามิยาโกะ () หรือ สำเนียงมิยาโกะ () หรือ ภาษามิยากูฟูสึ () หรือ ภาษาซูมะฟูสึ () ใช้พูดบนหมู่เกาะมิยาโกะ
 ภาษายาเอยามะ () หรือ สำเนียงยาเอยามะ () หรือ ภาษาไยมะมูนิ () ใช้พูดบนหมู่เกาะยาเอยามะ
 ภาษาโยนางูนิ () หรือ สำเนียงโยนางูนิ () หรือ ภาษาดูนันมูนุย () เป็นภาษาที่พูดบนเกาะโยนางูนิ

นอกจากนี้ คริสโตเฟอร์ เบ็กวิท ยังได้เพิ่มกลุ่มภาษาโบราณทางตอนใต้ของคาบสมุทรเกาหลีมาไว้ในกลุ่มตระกูลภาษาญี่ปุ่นโบราณ ได้แก่
 ยาโยอิ
 ภาษาญี่ปุ่น
 ก่อนคาระ†
 รีวกีว

ซึ่งยังไม่มีการสรปุชี้ชัดว่า ก่อนคาระ (Pre-Kara) จะมีความเกี่ยวข้องใด ๆ กับภาษาของรัฐคายาในกาลต่อมา

หมายเหตุ

อ้างอิง

ข้อมูล

อ่านเพิ่ม

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Databases of dialectical and historical linguistics at the National Institute for Japanese Language and Linguistics
 『日本言語地図』地図画像 (Linguistic Atlas of Japan)

ตระกูลภาษา
ภาษาในประเทศญี่ปุ่น