ภาษาญัฮกุร

ภาษาญัฮกุร เป็นภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติก กลุ่มมอญ-เขมร กลุ่มย่อยมอญ ถือว่าใกล้เคียงกับภาษามอญโบราณในสมัยทวารวดี มีผู้พูดคือชาวญัฮกุรในจังหวัดนครราชสีมา เพชรบูรณ์ และชัยภูมิ บางส่วนเริ่มเปลี่ยนมาพูดภาษาไทย

ภาษาญัฮกุรเดิมเป็นเพียงภาษาพูดไม่มีตัวเขียน ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2548 ได้มีการสร้างระบบตัวเขียนขึ้นใหม่โดยใช้อักษรไทย และเพิ่มสัทอักษรสากล ʔ และรวบรวมคำศัพท์เอาไว้เป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อไม่ให้สูญหาย มีพยัญชนะ 26 เสียง เป็นตัวสะกดได้ 15 เสียง มีสระ 21 เสียง เป็นสระเดี่ยว 18 เสียง สระประสม 3 เสียง ไม่มีเสียงวรรณยุกต์ ใช้ระบบน้ำเสียงแทน มีระบบการเติมหน่วยคำเติมแต่ปัจจุบันเหลือใช้ไม่มากนัก เรียงประโยคแบบประธาน–กริยา–กรรม

สัทวิทยา

พยัญชนะ 

 หน่วยเสียงที่เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นและพยัญชนะท้ายมี 14 หน่วยเสียง ได้แก่ , , , , , , , , , , , ,  และ 
 หน่วยเสียงพยัญชนะควบมี 16 หน่วยเสียง ได้แก่ , , , , , , , , , , , , , ,  และ  เกิดในตำแหน่งต้นพยางค์เท่านั้น นอกเหนือจากนี้จะกลายเป็น 2 พยางค์โดยมี  คั่นกลาง
 พยางค์นาสิกจะตามด้วยพยัญชนะในฐานเดียวกัน เช่น ,  ฯลฯ (ดูหมายเหตุท้ายตารางด้านล่าง)
 ผู้พูดรุ่นใหม่อาจออกเสียง  เป็น 
 หน่วยเสียง  และ  พบในคำยืมจากภาษาไทย โดยผู้พูดรุ่นเก่าจะออกเสียง  เป็น  เช่น  >  'ไฟฟ้า, ไฟฉาย'
 หน่วยเสียง  เกิดในตำแหน่งท้ายพยางค์เท่านั้น

สระ

สระเดี่ยว

สระประสม 
หน่วยเสียงสระประสมภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่มี 3 หน่วยเสียง ได้แก่ ,  และ

ลักษณะน้ำเสียง 
ภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่มีลักษณะน้ำเสียงที่ทำให้ความหมายของคำต่างกัน 2 ลักษณะ ได้แก่ ลักษณะน้ำเสียงที่ 1 ซึ่งเป็นลักษณะน้ำเสียงปกติโดยมักออกเป็นเสียงสูง และลักษณะน้ำเสียงที่ 2 ซึ่งมักออกเป็นเสียงต่ำ ในการถอดเสียงเป็นสัทอักษรใช้เครื่องหมาย  หรือ

ระบบการเขียน 
ตัวเขียนภาษาญัฮกุรอักษรไทยตามที่คณะกรรมการจัดทำระบบเขียนภาษาท้องถิ่นของกลุ่มชาติพันธุ์ด้วยอักษรไทย สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ได้กำหนดไว้ มีดังนี้

อ้างอิง 

 อภิญญา บัวสรวง และสุวิไล เปรมศรีรัตน์. (2541). สารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย : ญัฮกุ้ร. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล.

ญัฮกุร
กลุ่มภาษามอญ
ญัฮกุร