ศาสนาประจำชาติ

ศาสนาประจำรัฐ หรือ ศาสนาประจำชาติ () บางทีเรียก ศาสนาซึ่งเป็นที่ยอมรับ (established religion) หรือ ศาสนาทางการ (official religion) เป็นคณะหรือลัทธิทางศาสนาที่รัฐอธิปไตยรัฐหนึ่ง ๆ อนุมัติอย่างเป็นทางการ รัฐที่มีศาสนาอย่างเป็นทางการนั้น แม้ไม่ใช่รัฐฆราวาส ก็ไม่จำต้องเป็นรัฐแบบเทวาธิปไตยเสมอไป เช่น รัฐที่ผู้ปกครองควบตำแหน่งทั้งทางโลกและทางสงฆ์ ส่วนศาสนาประจำรัฐนั้น แม้ได้รับอนุมัติจากรัฐ ก็ไม่จำเป็นที่รัฐจะอยู่ในความควบคุมของศาสนา หรือศาสนาจะอยู่ในความควบคุมของรัฐเสมอไป

ศาสนาประจำรัฐนั้นปรากฏโฉมอยู่ทั่วทุกวัฒนธรรมในประวัติศาสตร์ของมวลมนุษย์ ความสัมพันธ์ระหว่างลัทธิศาสนาและรัฐนั้นเป็นที่ถกเถียงกันมาแต่โบราณ เช่น ในงานของแวร์โร (Varro) ที่เรียกศาสนาประจำรัฐว่า ศาสนาของพลเมือง (theologia civilis) สำหรับศาสนาคริสต์นั้น คริสตจักรที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐเป็นแห่งแรก คือ คริสตจักรอัครทูตอาร์มีเนีย (Armenian Apostolic Church) ซึ่งตั้งขึ้นใน ค.ศ. 301 และยังมีศัพท์ คริสตจักรประจำรัฐ (state church) ที่ใช้เรียกองค์การศาสนาคริสต์ที่รัฐอนุมัติ

ในตะวันออกกลาง รัฐที่ประชากรส่วนใหญ่เป็นอิสลามยกเอาศาสนาอิสลามเป็นศาสนาประจำรัฐ แต่ข้อจำกัดทางศาสนานั้นมากน้อยต่างกันไป เช่น ผู้ปกครองซาอุดีอาระเบียมีอำนาจทั้งทางฆราวาสและทางศาสนา ส่วนประธานาธิบดีแห่งอิหร่านซึ่งต้องเป็นฆราวาสนั้นต้องปฏิบัติตามคำตัดสินขององค์การศาสนานับแต่เกิดการปฏิวัติอิหร่านเมื่อ ค.ศ. 1979 เป็นต้นมา

ระดับการกำหนดให้พลเมืองต้องถือศาสนาตามรัฐในสังคมปัจจุบันนั้นก็ต่างกันไปในแต่ละท้องที่ เช่น มีระดับสูงในซาอุดีอาระเบีย และมีระดับน้อยถึงไม่มีเลยในกรีก เดนมาร์ก อังกฤษ และไอซ์แลนด์

ศาสนาคริสต์

ไม่สังกัดนิกาย

นิกายโรมันคาทอลิก
ประเทศที่จัดตั้งให้เป็นศาสนาประจำชาติหรือรัฐ มีดังนี้:
 
 
 
 
 

ประเทศที่ให้การยอมรับในรัฐธรรมนูญของตนในระดับต่าง ๆ แต่ไม่ระบุเป็นศาสนาประจำชาติ:

นิกายออร์ทอดอกซ์ตะวันออก
 

ประเทศที่ให้การยอมรับในรัฐธรรมนูญของตนในระดับต่าง ๆ แต่ไม่ระบุเป็นศาสนาประจำชาติ:

นิกายโปรเตสแตนต์
ประเทศข้างล่างนี้ยอมรับให้นิกายโปรเตสแตนต์รูปแบบหนึ่งเป็นศาสนาประจำชาติหรือรัฐ:

เครือจักรภพแห่งประชาชาติ

นิกายแองกลิคัน

ลัทธิคาลวิน

กลุ่มนอร์ดิก

นิกายลูเทอแรน
 
 

 

ประเทศที่ให้การยอมรับในรัฐธรรมนูญของตนในระดับต่าง ๆ แต่ไม่ระบุเป็นศาสนาประจำชาติ:

อื่น ๆ /ผสม

ศาสนาอิสลาม
ประเทศข้างล่างนี้จัดตั้งศาสนาอิสลาม หรือนิกายจำเพาะ เป็นศาสนาประจำชาติ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

ในบางประเทศ ศาสนาอิสลามไม่ได้เป็นศาสนาประจำชาติ แต่ได้รับสถานะพิเศษ:

ศาสนาพุทธ
ประเทศที่ประกาศให้ศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจำชาติ มีดังนี้:
 
 
 
 

ในบางประเทศ ศาสนาพุทธไม่ได้เป็นศาสนาประจำชาติ แต่มีสถานะพิเศษ:

ดูเพิ่ม

 เสรีภาพทางศาสนา
 รัฐฆราวาส

หมายเหตุ

อ้างอิง

ศาสนากับการเมือง
การแยกศาสนจักรกับอาณาจักร
การเลือกปฏิบัติทางศาสนา
นโยบายศาสนา