วัดธรรมศาลา

วัดธรรมศาลา เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ในหมู่ที่ 7 บ้านสามง่าม ตำบลธรรมศาลา อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม

ประวัติ
วัดธรรมศาลามีเรื่องเล่าที่เกี่ยวข้องกับตำนานพญากง พญาพาน คือ หลังจากที่พญาพานทำปิตุฆาตพระราชบิดากับยายหอม ได้ทรงสำนึกในบาปบุญคุณโทษของตนที่ทำไว้และทรงวิตกว่าจะได้รับสนองกรรมอย่างหนัก จึงโปรดให้ประชุมพระอรหันต์และพระสงฆ์จากอารามต่าง ๆ โดยได้ปลูกสร้างโรงธรรมขนาดใหญ่ไว้ใกล้เนินหรือถ้ำเพื่อใช้เป็นที่ประชุมสงฆ์ ผู้คนบริเวณนี้เรียกว่า ธรรมศาลา ชื่อนี้เองจึงเป็นที่มาของชื่อวัด

คาดว่าแต่เดิมมีเนินหรือถ้ำในวัดธรรมศาลา สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นสมัยแรกสร้างพระปฐมเจดีย์เมื่อประมาณ พ.ศ. 306 เชื่อว่ามีขุมทรัพย์อยู่ แต่นำออกมาไม่ได้เนื่องจากมีปู่โสมเฝ้าอยู่ แต่บางท่านเล่าลือว่าเป็นถ้ำที่ปรึกษาของผู้มีบุญและเจ้าผู้ครองนครสมัยเก่า และยังมีถ้วยโถโอชามมากมาย เนินนี้ตั้งอยู่หลังวิหารของวัดธรรมศาลา สภาพในปัจจุบันเป็นเนินดินโบราณ ด้านในเป็นโพรง เชื่อกันว่าเป็นอุโมงค์เชื่อมจากวัดพระเมรุมาถึงวัดธรรมศาลา แต่ปัจจุบันถูกปิดตายไปแล้ว 

ประวัติการตั้งวัดระบุว่าตั้งวัดเมื่อปี พ.ศ. 2396 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2553 กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานแห่งชาติเมื่อวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2476 โดยไม่ได้ลงระวางแนวเขต

รายนามเจ้าอาวาส
 หลวงพ่อแจ้ง 
 พระครูปุริมานุรักษ์ (นวม) 
 พระครูภาวนากิตติคุณ (น้อย) 
 พระอธิการบำเพ็ญ ปุญฺญาโภ 
 พระครูสันติธรรมรัตน์ (สมศักดิ์) 
 พระครูปลัดสุวัฒนพรหมวิหารคุณ (สุชิน ธมฺเมสโก)

อ้างอิง

ธรรมศาลา
โบราณสถานในจังหวัดนครปฐม