รายการซากดึกดำบรรพ์สายพันธุ์มนุษย์

ตารางต่อไปนี้จะแสดงข้อมูลส่วนหนึ่งในบรรดาซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์ที่เป็นสายพันธุ์มนุษย์ (hominin) ซึ่งใช้เป็นหลักฐานสนับสนุนวิวัฒนาการของมนุษย์เริ่มต้นตั้งแต่การตั้งขึ้นของวงศ์ย่อย "Hominini" ในสมัย Miocene ปลายคือประมาณ 6 ล้านปีก่อน (ดูการจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ที่บทความการจำแนกชั้นของไพรเมต-วงศ์ลิงใหญ่)

เนื่องจากว่า มีการค้นพบซากดึกดำบรรพ์เป็นพัน ๆ โดยมากไม่สมบูรณ์ บ่อยครั้งเป็นเพียงแค่กระดูกหรือฟันชิ้นเดียว และน้อยครั้งจะได้โครงกระดูกหรือแม้แต่กะโหลกศีรษะทุกชิ้น
ตารางนี้ไม่ได้มีจุดมุ่งหมายเพื่อจะแสดงซากดึกดำบรรพ์ที่ได้ค้นพบทั้งหมด
แต่เพื่อจะแสดงสิ่งค้นพบที่สำคัญที่สุด
รายการจะเรียงลำดับตามอายุโดยประมาณ ตามการหาอายุโดยสารกัมมันภาพรังสี (เช่นจากคาร์บอนกัมมันตรังสี) หรือเทคนิคอื่น ๆ (เช่น incremental dating)
ชื่อสปีชีส์เป็นชื่อตามมติในปัจจุบัน หรือว่า ถ้าไม่มี ก็จะแสดงชื่ออื่น ๆ ไว้ด้วย
ส่วนชื่อสปีชีส์ที่เคยใช้แต่ตกไปแล้วอาจจะพบได้ในเว็บไซต์ของซากดึกดำบรรพ์เอง

ให้สังเกตว่า ซากดึกดำบรรพ์ที่แสดงโดยมากไม่ได้รับการพิจารณาว่า เป็นสัตว์บรรพบุรุษของมนุษย์ปัจจุบัน (Homo sapiens) แต่เป็นญาติใกล้ชิดกับบรรพบุรุษมนุษย์ และดังนั้น จึงมีความสำคัญในการศึกษาเรื่องการสืบทอดสายพันธุ์

ตัวย่อที่ใช้

ปี 
 Ma = ล้านปี
 k = พันปี

ตำแหน่งสถานที่หรือชื่อของซากดึกดำบรรพ์ 
 ALบริเวณ Afar, ประเทศเอธิโอเปีย
 ARA-VPAramis Vertebrate Paleontology, หมู่บ้าน Aramis, ประเทศเอธิโอเปีย
 BARLukeino, เขา Tugen Hills, เทศมณฑล Baringo, ประเทศเคนยา
 BOU-VPBouri Vertebrate Paleontology, โบราณสถาน Bouri, ประเทศเอธิโอเปีย
 Dโบราณสถาน Dmanisi, ประเทศจอร์เจีย
 ERทะเลสาบ Turkana ตะวันออก, ประเทศเคนยา
 KGAโบราณสถาน Konso-Gardula, ประเทศเอธิโอเปีย
 KNMพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติประเทศเคนยา (Kenya National Museum)
 KPKanapoi, ประเทศเคนยา
 LBถ้ำ Liang Bua, เกาะ Flores, ประเทศอินโดนีเซีย
 LHLaetoli Hominid, โบราณสถาน Laetoli, ประเทศแทนซาเนีย
 NGหมู่บ้าน Ngandong, ประเทศอินโดนีเซีย
 OHOlduvai Hominid, โกรกธาร Olduvai Gorge, ประเทศแทนซาเนีย
 SKเขตมรดกแห่งชาติ Swartkrans, ประเทศแอฟริกาใต้
 Sts, Stwถ้ำ Sterkfontein, ประเทศแอฟริกาใต้
 TMพิพิธภัณฑ์ Transvaal Museum, ประเทศแอฟริกาใต้
 TMToros-Menalla, ประเทศชาด
 WTทะเลสาบ Turkana ตะวันตก, ประเทศเคนยา

สมัย Miocene ปลาย 
สมัย Miocene (5.3-23 ล้านปีก่อน) เป็นส่วนต้นของยุคนีโอจีน (2.6-23 ล้านปีก่อน)

5.3 - 7 ล้านปี

สมัยไพลโอซีน 
สมัยไพลโอซีน (2.58-5.3 ล้านปี) เป็นส่วนปลายของยุคนีโอจีน

2.58 - 5.3 ล้านปี

สมัย Pleistocene

ยุคหินเก่าต้น 300,000-2.58 ล้านปี 
{| class="wikitable sortable"
|- -- style="background:#efefef;"
! รูป
! ชื่อ
! อายุ (Ma)
! สปีชีส์
! ค.ศ.ที่พบ
! ประเทศ
! พบโดย
|- --
| 
| Taung 1 (Taung Child)
| 2.5 Ma
| Australopithecus africanus
| 1924
| แอฟริกาใต้
| Raymond Dart
|- --
| 
| KNM WT 17000 (The Black Skull)
| 2.5 Ma
| Paranthropus aethiopicus
| 1985
| เคนยา
| Alan Walker
|- --
| 
| Uraha 501
| 2.3 - 2.5 Ma
| Homo rudolfensis
| 1991
| มาลาวี
| Tyson Msiska, Timothy Bromage, Friedemann Schrenk
|- --
| 
| STS 14
| 2.04-2.58 Ma
| Australopithecus africanus
| 1947
| แอฟริกาใต้
| Robert Broom
|- --
| 
| STS 71
| 2.04 - 2.58 Ma
| Australopithecus africanus
| 1947
| แอฟริกาใต้
| Robert Broom และ John T. Robinson
|- --
| 
| STS 52
| 2.04 -2 .58 Ma
| Australopithecus africanus
| 1947
| แอฟริกาใต้
| Robert Broom
|- --
| 
| STS 5 (Mrs. Ples)
| 2.04 Ma
| Australopithecus africanus
| 1947
| แอฟริกาใต้
| Robert Broom
|- --
|
| TM 1517
| 2 Ma
| Paranthropus robustus
| 1938
| แอฟริกาใต้
| Gert Terblanche
|- --
| 
| MH1
| 1.977-1.98 Ma
| Australopithecus sediba
| 2008
| แอฟริกาใต้
| Lee R. Berger
|- --
| 
| KNM ER 1813
| 1.9 Ma
| Homo habilis
| 1973
| เคนยา
| Kamoya Kimeu
|- --
| 
| KNM ER 1470
| 1.9 Ma
| Homo rudolfensis
| 1972
| เคนยา
| Bernard Ngeneo
|- --
| 
| OH 24 (Twiggy)
| 1.8 Ma
| Homo habilis
| 1968
| แทนซาเนีย
| Peter Nzube
|- --
| 
| OH 8
| 1.8 Ma
| Homo habilis
| 1960
| แทนซาเนีย
|
|- --
| 
| OH 5 (Zinj หรือnutcracker man)
| 1.8 Ma
| Paranthropus boisei
| 1959
| แทนซาเนีย
| แมรี ลีกคี
|- --
| 
| D2700 (Dmanisi Skull 3)
| 1.8 Ma
| Homo erectus
| 2001
| จอร์เจีย
|
|- --
|
| D4500 (Dmanisi Skull 5)
| 1.8 Ma
| Homo erectus
| 2005/2013
| จอร์เจีย
|
|- --
|
| KNM-ER 62000
| 1.78 -1.9 Mya
| Homo rudolfensis
| 2012
| Koobi Fora, เคนยา
| ทีมของ มีฟ ลีกคี
|- --
|
| KNM-ER 62003 (ชิ้นส่วนขากรรไกร) 
| 1.78 -1.9 Mya
| Homo rudolfensis| 2012
| Koobi Fora, เคนยา
| ทีมของ มีฟ ลีกคี
|- --
|
| KNM-ER 60000 (ขากรรไกร) 
| 1.78 -1.9 Mya
| Homo rudolfensis| 2012
| Koobi Fora, เคนยา
| ทีมของ มีฟ ลีกคี
|- --
| 
| OH 7
| 1.75 Ma
| Homo habilis| 1960
| แทนซาเนีย
| จอนะทาน ลีกคี
|- --
| 
| KNM ER 3733
| 1.75 Ma
| Homo ergaster (aka Homo erectus)
| 1975
| เคนยา
| Bernard Ngeneo
|- --
|
| KNM ER 1805
| 1.74 Ma
| Homo habilis| 1973/4
| เคนยา
| Paul Abell
|- --
|
| Yuanmou Man
| 1.7 Ma / 0.5-0.6 Ma (disputed) 
| Homo erectus| 1965
| จีน
| Fang Qian
|- --
| 
| KNM ER 406
| 1.7 Ma
| Paranthropus boisei| 1969
| เคนยา
| ริชาร์ด ลีกคี
|- --
|
| KNM ER 732
| 1.7 Ma
| Paranthropus boisei| 1970
| เคนยา
| ริชาร์ด ลีกคี
|- --
| 
| KNM ER 23000
| 1.7 Ma
| Paranthropus boisei| 1990
| Koobi Fora, เคนยา
| Benson Kyongo
|- --
|
| KNM WT 17400
| 1.7 Ma
| Paranthropus boisei|
| เคนยา
|
|- --
| 
| KNM WT 15000 (Turkana Boy)
| 1.6 Ma
| Homo ergaster/erectus| 1984
| เคนยา
| Kamoya Kimeu
|- --
| 
| StW 53
| 1.5 - 2 Ma
| Homo gautengensis| 1976
| แอฟริกาใต้
| A. R. Hughes
|- --
| 
| SK 847
| 1.5 - 2 Ma
| Homo habilis| 1949
| แอฟริกาใต้
|
|- --
| 
| DNH 7 (Eurydice)
| 1.5 - 2 Ma
| Paranthropus robustus| 1994
| แอฟริกาใต้
| André Keyser
|- --
| 
| SK 46
| 1.5 - 1.8 Ma
| Paranthropus robustus| 1949
| แอฟริกาใต้
| Robert Broom
|- --
| 
| Peninj Mandible
| 1.5 Ma
| Paranthropus boisei| 1964
| แทนซาเนีย
| ริชาร์ด ลีกคี
|- --
| 
| OH 9 (Chellean Man)
| 1.5 Ma
| Homo erectus| 1960
| แทนซาเนีย
| หลุยส์ ลีกคี
|- --
| 
| KNM ER 992
| 1.5 Ma
| Homo erectus/ergaster| 1971
| เคนยา
| ริชาร์ด ลีกคี
|- --
|
| Mojokerto 1 (Mojokerto child)
| 1.43 - 1.49 Ma
| Homo erectus| 1936
| อินโดนีเซีย
| Andojo, G.H.R. von Koenigswald
|- --
| 
| KNM ER 3883
| 1.4 - 1.6 Ma
| Homo erectus| 1976
| เคนยา
| ริชาร์ด ลีกคี
|- --
|
| KGA 10-525
| 1.4 Ma
| Paranthropus boisei| 1993
| เอธิโอเปีย
| A. Amzaye
|- --
|
| Atapuerca Jawbone
| 1.2 Ma
| Homo antecessor| 2008
| สเปน
| Eudald Carbonell
|- --
| 
| Daka
| 1.0 Ma
| Homo erectus| 1997
| เอธิโอเปีย
| Henry Gilbert
|- --
|
| Sangiran 4
| 1 Ma
| Homo erectus| 1939
| อินโดนีเซีย
| G.H.R. von Koenigswald
|- --
| 
|
| 780k - 858k
| Homo erectus| 1994
| สเปน
| Bermúdez & Arsuaga
|- --
| 
| Sangiran 2
| 0.7 - 1.6 Ma
| Homo erectus| 1937
| อินโดนีเซีย
| G.H.R. von Koenigswald
|- --
| 
| Trinil 2หรือ Pithecanthropus-1หรือ Java Man
| 0.7 -1 Ma
| Homo erectus| 1891
| อินโดนีเซีย
| Eugène Dubois
|- --
|
| Ternifine 2-3/Tighennif
| 700k
| Homo erectus| 1954
| แอลจีเรีย
| C. Arambourg
|- --
| 
| Sangiran 17
| 700k
| Homo erectus| 1969
| อินโดนีเซีย
| S. Sartono
|- --
| 
| มนุษย์ปักกิ่ง
| 680k - 780k
| Homo erectus| 1921
| จีน
| Davidson Black
|- --
| 
| Buia UA 31
| 600k - 1.4 Ma
| Homo erectus/heidelbergensis| 1997
| เอริเทรีย
| Ernesto Abbate
|- --
| 
| Bodo
| 600k
| Homo erectus/heidelbergensis| 1976
| เอธิโอเปีย
| A. Asfaw
|- --
| 
| Mauer 1 (Heidelberg Man)
| 500k
| Homo heidelbergensis| 1907
| เยอรมนี
| Daniel Hartmann
|- --
|
|
| 500k
| Homo erectus| 1923
| อินเดีย
| V. S. Wakankar
|- --
| 
| Saldanha man
| 500k
| Homo rhodesiensis| 1953
| แอฟริกาใต้
|
|- --
| 
| Boxgrove Man
| 478k - 524k
| Homo heidelbergensis| 1994
| อังกฤษ
|
|- --
| 
| Arago 21 (Tautavel Man)
| 450k
| Homo erectus| 1971
| ฝรั่งเศส
| Henry de Lumley
|- --
| 
| Hexian
| 400k - 500k
| Homo erectus| 1980
| จีน
|
|- --
| 
| Skull 5 (Miguelón)
| 400k
| Homo heidelbergensis| 1992
| สเปน
| Bermúdez, Arsuaga & Carbonell
|- --
|
| Swanscombe Man
| 400k
| Homo heidelbergensis| 1935
| อังกฤษ
| Alvan T Marston
|- --
|
| Salé
| 250-200 ka
| Homo erectus| 1971
| โมร็อกโก
| Quarrymen
|- --
| 
| Ndutu
| 350k
| Homo rhodesiensis| 1973
| แทนซาเนีย
| A.A. Mturi
|- --
| 
| Steinheim Skull
| 350k
| Homo heidelbergensis| 1933
| เยอรมนี
| Karl Sigrist, Jr.
|}

 ยุคหินเก่ากลาง 300,000 - 50,000 ปี 

 ยุคหินเก่าปลาย 50,000 - 10,000 ปี 

 สมัยโฮโลซีน 
 ยุคหินกลาง / ยุคหินใหม่ 10,000 - 5000 ปี 

 ดูเพิ่ม 
 วิวัฒนาการของมนุษย์
 แผนภูมิสปีชีส์มนุษย์ตามกาลเวลา
 ตารางเปรียบเทียบสปีชีส์ต่าง ๆ ของมนุษย์สกุลโฮโม
 แผนภาพแสดงความใกล้เคียงกันของสายพันธุ์มนุษย์

 แหล่งข้อมูลอื่น ๆ 
 หนังสือ 
 Gibbons, Ann (2007). The First Human: The Race to Discover our Earliest Ancestor. Anchor Books. ISBN 978-1-4000-7696-3
 .
 Johanson, Donald; Wong, Kate (2009). Lucy's Legacy: The Quest for Human Origins. Three Rivers Press. ISBN 978-0-307-39640-2.
  (Note: this book contains very useful, information dense chapters on primate evolution in general, และ human evolution in particular, including fossil history).
 Leakey, Richard; Lewin, Roger (1992). Origins Reconsidered: In Search of What Makes us Human. Little, Brown and Company. ISBN 0-316-90298-5
 Lewin, Roger (1987). Bones of Contention: Controversies in the Search for Human Origins. Penguin Books. ISBN 0-14-022638-9
 Morwood, Mike;van Oosterzee, Penny (2007). A New Human: The Startling Discovery และ Strange Story of the 'Hobbits' of Flores, Indonesia. Smithsonian Books. ISBN 978-0-06-089908-0
 Oppenheimer, Stephen (2003). Out of Eden: The Peopling of the World. Constable. ISBN 1-84119-697-5
 Roberts, Alice (2009). The Incredible Human Journey: The Story of how we Colonised the Planet. Bloomsbury. ISBN 978-0-7475-9839-8
 Shreeve, James (1996). The Neanderthal Enigma: Solving the Mystery of Modern Human Origins. Viking. ISBN 0-670-86638-5
 Stringer, Chris (2011). The Origin of Our Species. Allen Lane. ISBN 978-1-84614-140-9
 Stringer, Chris; Andrews, Peter (2005). The Complete World of Human Evolution. Thames & Hudson. ISBN 0-500-05132-1
 Stringer, Chris; McKie, Robin (1996). African Exodus: The Origins of Modern Humanity. Jonathan Cape. ISBN 0-224-03771-4
 van Oosterzee, Penny (1999). The Story of Peking Man. Allen & Unwin. ISBN 1-86508-632-0
 Walker, Allan; Shipman, Pat (1996). The Wisdom of the Bones: In Search of Human Origins. Weidenfeld and Nicholson. ISBN 0-297-81670-5
 Wade, Nicholas (2006). Before the Dawn: Recovering the Lost History of our Ancestors''. Penguin Press. ISBN 978-0-7156-3658-9
  (Note: this book contains very accessible descriptions of human และ non-human primates, their evolution, และ fossil history).

เว็บไซต์ 
 Interactive map of primate fossil finds around the world 
 Informative lecture on Australopithecines

เชิงอรรถและอ้างอิง 

ซากดึกดำบรรพ์