สุรชัย ด่านวัฒนานุสรณ์

สุรชัย ด่านวัฒนานุสรณ์ มีชื่อเดิมว่า สุรชัย แซ่ด่าน เป็นอดีตนักเคลื่อนไหว และอดีตนักโทษการเมืองคดีคอมมิวนิสต์คนสุดท้ายของประเทศไทย เป็นอดีตคณะทำงานพรรคไทยรักไทย จังหวัดนครศรีธรรมราช และเป็นอดีตแกนนำกลุ่มแดง

ประวัติ 
นายสุรชัย ด่านวัฒนานุสรณ์ ชื่อเดิม สุรชัย แซ่ด่าน (陳嘉前) เกิดเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2485 ที่บ้านวัดสระ ตำบลท่าพญา อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นบุตรของนายยกย้วนและนางสมเช้า แซ่ด่าน จบการศึกษาจากสาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ก่อนจะเข้าสู่แวดวงการเมืองเคยมีอาชีพซ่อมวิทยุและโทรทัศน์มาก่อน

สุรชัยสมรสสามครั้ง มีบุตรกับภรรยาคนแรก 3 คน เป็นชาย 2 หญิง 1 และบุตรชายอีก 1 คนกับภรรยาคนที่ 2

บทบาทการเมือง 

นายสุรชัย เดิมทีเป็นที่รู้จักดีในการเมืองช่วงหลังเหตุการณ์ 6 ตุลา จากการเป็นสมาชิกคนสำคัญของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) ทื่เคลื่อนไหวแบบยุทธวิธีกองโจรในป่า ซึ่งต่อมาได้รับโทษถึงประหารชีวิตอันเนื่องจากคดีฆาตกรรมจากการปล้นรถไฟ โดยเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2521 ได้เกิดคดีฆาตกรรม ร.ต.อ. ไสว พลชนะ และปล้นรถไฟที่ สถานีรถไฟสุราษฎร์ธานี โดยปล้นเงินไปได้กว่าหนึ่งล้านสองแสนบาท แต่ต่อมาได้รับการพระราชทานอภัยโทษในปี พ.ศ. 2531

ต่อมา นายสุรชัยได้เข้าร่วมการเมืองในระบบรัฐสภาด้วยการเป็นสมาชิกพรรคความหวังใหม่ จากการชักชวนของ พล.อ.ชวลิต ยงใจยุทธ และลงสมัครสมาชิกวุฒิสภา จังหวัดนครศรีธรรมราช และผู้สมัคร ส.ส.พรรคไทยรักไทย แต่ไม่ได้รับเลือกตั้ง

นายสุรชัย เข้าร่วมการชุมนุมขับไล่ คมช. ที่ท้องสนามหลวง และต่อมาได้แยกตัวออกมาจัดตั้งกลุ่ม "แดงสยาม" ร่วมกับนายจักรภพ เพ็ญแข โดยมิได้ข้องเกี่ยวอะไรกับกลุ่ม นปช. อีกต่อไป

ในการขึ้นเวที นปช. เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2550 นายสุรชัย ได้กล่าวหมิ่นประมาทนายชวน หลีกภัย และศาลอาญามีคำพิพากษาปรับ 50,000 บาท จำเลยให้การรับสารภาพลดโทษเหลือ 25,000 บาท

ในวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 ตำรวจได้จับกุมตัวนายสุรชัย ตามหมายจับของศาลอาญาที่ 27/2554 ในข้อหาหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ (กฎหมายอาญามาตรา 112 ในประเทศไทย) หลังจากการปราศรัยบริเวณใกล้ท้องสนามหลวง ต่อมาเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555 ศาลอาญา มีคำพิพากษา ให้จำคุก 7 ปี 6 เดือน จากคดีดังกล่าว ต่อมาในวันที่  3  ตุลาคม พ.ศ. 2556  เขาจึงได้รับพระราชทานอภัยโทษ และได้รับการปล่อยตัวออกมาในวันที่ 4  ตุลาคม พ.ศ. 2556

นายสุรชัย ได้จัดทำรายการ "ปฏิวัติประเทศไทย" แพร่ภาพผ่านยูทูปโดยนำเสนอข่าวสารและสาระเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ เหตุการณ์ล่าสุด 29 มกราคม 2558 นายเรืองไกร ลีกิจวัฒนะ คณะทำงานฝ่ายกฎหมายพรรคเพื่อไทย ได้แจ้งเรื่องนี้ให้ ครม.จัดการ ข้อหากบฏต่อแผ่นดิน

เขาเป็นผู้ฝ่าฝืน คำสั่ง คณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 57/2557 จนกระทั่งศาลทหารออกหมายจับ

ผลงานเขียน 
ตำนานนักสู้ สุรชัย แซด่าน เล่มที่ 1 และ 2 (ชื่อเดิม นักโทษประหารคนที่ 310) อัตชีวประวัติของสุรชัย ตั้งแต่สมัยที่ยังต่อสู้เคลื่อนไหวในพื้นที่ภาคใต้ การเข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยและชีวิตในเรือนจำโดยสุรชัยใช้เวลาที่ถูกจำคุกในการเขียนหนังสือเล่มนี้

การปราศรัย 
หลังการสลายการชุมนุมที่แยกราชประสงค์ พ.ศ. 2553 สุรชัยเริ่มเปิดเวทีปราศรัยที่ราชบุรีเป็นครั้งแรก ในวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 จากนั้นก็ได้เดินทางปราศรัยตามคำเชิญทั่วประเทศ

วิธีปราศรัยของสุรชัยเป็นสิ่งที่สุรชัยเรียกว่าการพูดแบบเฉียดฉิว นั่นคือการที่สุรชัยใช้วาทกรรมเปรียบเปรยสังคมไทยเป็นปริศนาที่ทำให้ผู้ฟังต้องนำไปตีความ สุรชัยบอกในการปราศรัยเสมอว่าปัญหาของประเทศไทยนั้นมาจากชนชั้นสูง ดังนั้นการแก้ปัญหาของประเทศต้องใช้แนวทางปฏิวัติเพื่อเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของประเทศใหม่ สุรชัยเน้นในการปราศรัยว่าการปฏิวัตินั้นเป็นสิ่งที่ดีทำให้ประเทศมีความเจริญขึ้น แตกต่างจากรัฐประหารที่ทำให้ประเทศตกต่ำลง โดยการปฏิวัติประเทศไทยเคยเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวคือการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475

แฟชั่นหมวกดาวแดง 
สุรชัยมักจะปรากฏตัวด้วยแฟชั่น หมวกเขียว-ดาวแดง ซึ่งเป็นสัญลักษณ์หนึ่งของการต่อสู้ของกลุ่มคอมมิวนิสต์ ซึ่งนายเทพไท เสนพงศ์ได้ออกมาวิพากษ์วิจารณ์ว่า "เหิมเกริม ท้าทายอำนาจรัฐ" หมวกดาวแดงของสุรชัยรุ่นล่าสุด มีการพิมพ์คำว่า "แดงสยาม" ที่หน้าหมวก

การหายสาบสูญ
สุรชัยหายตัวไปในวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2561 นายสุรชัย พร้อมด้วยผู้ติดตามสองคน คือสหายภูชนะ และสหายกาสะลอง ได้หายตัวไปในเขตประเทศลาว ไม่แน่ชัดว่าสุรชัยไปอยู่ที่ใดหรือเสียชีวิต

ในวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2562 มีการเผยผลพิสูจน์ DNA 1 ใน 2 ศพการฆาตกรรมผ่าท้องยัดเสาปูนถ่วงน้ำ แม่น้ำโขง จังหวัด นครพนม ว่าตรงกันกับศพของนายภูชนะ วันต่อมา ผลตรวจ DNA ออกมาตรงกับศพของสหายกาสะลอง หรือนายไกรเดช ลือเลิศ อายุ 47 ปี เป็นคน อ. แม่จัน จ. เชียงราย

กลุ่มบุคคลที่เชื่อว่านายสุรชัยเสียชีวิต นำโดยนายอานนท์ นำภา ได้จัดกิจกรรมรำลึกถึงสุรชัยและผู้ติดตามอีกสองคน เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2562 ณ แยกราชประสงค์

อ้างอิง 

นักการเมืองไทย
นักเคลื่อนไหวชาวไทย
พรรคความหวังใหม่
พรรคไทยรักไทย
พรรคพลังประชาชน (พ.ศ. 2541)
นักลัทธิคอมมิวนิสต์
บุคคลจากอำเภอปากพนัง
ชาวไทยเชื้อสายไหหลำ
บุคคลจากสาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
แนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ
พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย
บุคคลที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ 14 ตุลา
บุคคลที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ 6 ตุลา
นักโทษในคดีความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์ไทย
บุคคลที่ถูกลอบสังหาร
บุคคลที่หายสาบสูญ