สาธารณรัฐตากาล็อก

สาธารณรัฐตากาล็อก () เป็นคำที่ใช้กล่าวถึงรัฐบาลปฏิวัติที่เกี่ยวข้องกับการปฏิวัติฟิลิปปินส์ต่อต้านสเปนและสงครามฟิลิปปินส์-สหรัฐอเมริกา 2 รัฐบาล โดยรัฐบาลหนึ่งนั้นเกี่ยวข้องกับขบวนการกาตีปูนัน

ชื่อ 
คำว่าตากาล็อกเป็นคำที่อ้างถึงกลุ่มชาติพันธุ์และภาษาในฟิลิปปินส์ กาตากูลากัน (Katagalugan) อาจจะอ้างถึงประวัติศาสตร์ของบริเวณตากาล็อกในเกาะลูซอน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะฟิลิปปินส์ อย่างไรก็ตาม สมาคมลับกาติปูนันได้อธิบายการใช้คำว่าตากาล็อกว่า “คำว่าตากาล็อกหมายถึงทุกคนที่เกิดในหมู่เกาะ ตลอดทั้งวิซายัน อีโลกาโน ปัมปาโง เป็นต้น ทั้งหมดเป็นตากาล็อก” นักปฏิวัติคาร์ลอส รอนกีโญ เขียนในบันทึกความทรงจำของเขาว่า “คำว่าตากาล็อกหรือชื่อตากาล็อกไม่ได้มีความหมายอื่น แต่ตากาอิล็อกเป็นการติดตามจนถึงรากเหง้า อ้างถึงการจัดตั้งที่อยู่อาศัยตามแนวแม่น้ำ ไม่สามารถปฏิเสธได้ว่าทั้งหมดเกิดขึ้นในฟิลิปปินส์ ทั้งในเกาะหรือในเมือง” โดยความคิดนี้ กาตากูลากันอาจจะแปลได้ว่าชาติตากาล็อก

อันเดรส โบนีฟาซีโอ สมาชิกก่อตั้งของกาติปูนันและต่อมากลายเป็นผู้นำสูงสุด สนับสนุนให้ใช้คำว่ากาตากูลากันสำหรับชาติฟิลิปปินส์ คำว่าฟิลิปิโนถูกกำหนดให้ใช้สำหรับชาวสเปนที่เกิดในหมู่เกาะ โดยฟิลิปิโนและฟิลิปินาสมีรากที่เกี่ยวข้องกับอาณานิคม

รัฐอธิปไตยแห่งชาติตากาล็อกของโบนิฟาซิโอ 

ใน พ.ศ. 2439 การปฏิวัติฟิลิปปินส์ปะทุขึ้นหลังจากที่รัฐบาลอาณานิคมตรวจพบกาติปูนัน เมื่อการปฏิวัติเกิดขึ้น กาติปูนันกลายเป็นรัฐบาลปฏิวัติที่เปิดเผย นักประวัติศาสตร์ชาวสหรัฐ จอห์น อาร์ เอ็ม เทย์เลอร์ ได้เขียนไว้ว่า “กาติปูนันมาจากการออกแบบอย่างลับๆ มีจุดยืนที่เปิดเผยเกี่ยวกับเอกราชของฟิลิปปินส์” นักประวัติศาสตร์ฟิลิปปินส์หลายท่าน เช่น เกรโกริโอ ไซเด ได้กล่าวว่า “กาติปูนันเป็นมากกว่าสมาคมปฏิวัติลับ แต่เป็นรัฐบาล โบนาฟาซิโอมุ่งหมายให้กาติปูนันบริหารฟิลิปปินส์ทั้งหมดหลังจากล้มล้างการปกครองของสเปน” ในทำนองเดียวกัน เรนาโต คอนสแตนติโนได้เขียนไว้ว่ากาติปูนันเป็นรัฐบาลเงา

ในวันสิ้นเดือนสิงหาคม สมาชิกกาติปูนันประชุมที่กาโลโอกันและตัดสินใจเริ่มการปฏิวัติ แต่สถานที่ในการประชุมจริงๆยังเป็นที่โต้แย้งกันอยู่ การต่อสู้โดยใช้กำลังเริ่มเมื่อ พ.ศ. 2440 ที่กาวิเต นำโดยเอมีลีโอ อากีนัลโด นำไปสู่การจัดตั้งรัฐบาลใหม่ขึ้น โบนิฟาซิโอถูกประหารชีวิตเมื่อเขาไม่ยอมรับรัฐบาลใหม่ สาธารณรัฐฟิลิปินส์ภายใต้การนำของอากีนัลโดถือเป็น สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ที่ 1 ถือว่าก่อตั้งอย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2442 รัฐบาลที่ตามมาต่อจากนี้ทั้งรัฐบาลเตเยเรสและสาธารณรัฐเบียกนาบาโตมีอากีนัลโดเป็นผู้นำเช่นกัน

สาธารณรัฐกาตากูลากันของซากาย 

ใน พ.ศ. 2445 นายพลมาการิโอ ซากาย สมาชิกของกาตีปูนันได้จัดตั้งสาธารณรัฐกาตากูลากัน () ที่ภูเขาดีมาซาลัง ปัจจุบันอยู่ในจังหวัดริซัล และมีฟรานซิสโก การ์เรออนเป็นรองประธานาธิบดี ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2447 ซากายได้ประกาศสิทธิปกครองตนเองของฟิลิปปินส์ ซึ่งในเวลานั้น การเรียกร้องเอกราชถือเป็นอาชญากรรมสำหรับรัฐบาลอาณานิคมสหรัฐอเมริกา 

สาธารณรัฐนี้สิ้นสุดใน พ.ศ. 2449 เมื่อซากายและผู้นำของรัฐถูกสหรัฐจับกุมและประหารชีวิต ผู้รอดชีวิตบางส่วนหนีไปญี่ปุ่นเข้าร่วมกับอาร์เตมีโอ รีการ์เต สมาชิกกาตีปูนันที่ลี้ภัยออกไป และต่อมา ได้ร่วมสนับสนุนสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ที่ 2 ที่ญี่ปุ่นสนับสนุนระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2

อ้างอิง

ประวัติศาสตร์ฟิลิปปินส์
รัฐสิ้นสภาพในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ต