รัฐประหารในประเทศพม่า พ.ศ. 2564

รัฐประหารในประเทศพม่า เกิดขึ้นเมื่อตอนเช้าในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 เมื่ออองซานซูจี ที่ปรึกษาแห่งรัฐ, ประธานาธิบดี วี่น-มหยิ่น และผู้นำคนอื่น ๆ ของพรรคสันนิบาตแห่งชาติเพื่อประชาธิปไตย (เอ็นแอลดี) ถูกทหารพม่าควบคุมตัว หลายชั่วโมงต่อมา กองทัพพม่าประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน และแถลงว่า มีการถ่ายโอนอำนาจให้แก่พลเอกอาวุโส มี่นอองไลง์ ผู้บัญชาการทหารสูงสุด

ภูมิหลัง 
ประเทศพม่าถูกทหารปกครองมาตั้งแต่รัฐประหารเมื่อ พ.ศ. 2505 และอองซานซูจี บุตรสาวของอองซาน ผู้ก่อตั้งประเทศสมัยใหม่ รณรงค์เคลื่อนไหวเพื่อประชาธิปไตยจนมีชื่อเสียง ต่อมาใน พ.ศ. 2533 ทหารยอมให้จัดการเลือกตั้งอย่างเสรี และพรรคเอ็นแอลดีของซูจีชนะถล่มทลาย แต่ทหารยังไม่ยอมคลายอำนาจ และกักซูจีไว้ในที่พำนัก

ช่วง พ.ศ. 2554–2558 เกิดการเปลี่ยนผ่านไปสู่ประชาธิปไตยในเบื้องต้น จนได้เลือกตั้งใน พ.ศ. 2558 ผลปรากฏว่า พรรคเอ็นแอลดีของซูจีได้ชัยชนะ แต่ทหารยังกุมอำนาจสำคัญ ซึ่งรวมถึงอำนาจแต่งตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนหนึ่งในสี่

รัฐประหารครั้งนี้เป็นผลพวงจากการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 ซึ่งพรรคเอ็นแอลดีได้ที่นั่งในสภา 396 ที่จากทั้งหมด 476 ที่ นับว่าได้เสียงข้างมากยิ่งกว่าการเลือกตั้งที่ชนะในปี พ.ศ. 2558 ส่วนพรรคสหสามัคคีและการพัฒนา ซึ่งเป็นหุ่นเชิดของทหาร ได้เพียง 33 ที่นั่ง

ทหารโต้แย้งผลการเลือกตั้งโดยอ้างว่า การลงคะแนนไม่สุจริต จนเกิดข่าวลือเรื่องรัฐประหารเป็นเวลาหลายวัน ทำให้มหาอำนาจตะวันตก เช่น ประเทศฝรั่งเศส และสหรัฐ แสดงความกังวล

เหตุการณ์ 
มโย ญุน โฆษกพรรคเอ็นแอลดี กล่าวว่า อองซานซูจี, วี่น-มหยิ่น, ฮานตา-มหยิ่น และผู้นำพรรคอีกหลายคนถูก "นำตัว" ไปในช่วงเช้า และตัวเขาคงถูกควบคุมตัวในไม่ช้าเช่นกัน ช่องทางสื่อสารหลายช่องหยุดทำงาน สายโทรศัพท์เข้าสู่กรุงเนปยีดอขัดข้อง เอ็มอาร์ทีวี โทรทัศน์ของรัฐ ระบุว่า ไม่สามารถออกอากาศได้เนื่องจาก "ปัญหาทางเทคนิค" และมีรายงานอินเทอร์เน็ตล่มเมื่อ 3 นาฬิกา มีผู้พบเห็นทหารในกรุงเนปยีดอและเมืองหลักอย่างย่างกุ้ง

ต่อมา ทหารประกาศออกสำนักข่าวเมียวดีโทรทัศน์ที่ตนควบคุมว่า จะเข้าควบคุมประเทศเป็นเวลาหนึ่งปี มีแถลงการณ์ซึ่งมหยิ่นซเว รักษาการประธานาธิบดี ลงนาม ประกาศว่า ความรับผิดชอบด้าน "นิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ" ได้ถ่ายโอนไปให้แก่พลเอกอาวุโส มี่นอองไลง์ ทั้งสิ้นแล้ว มีการเรียกประชุมสภากลาโหมและความมั่นคง โดยมีมหยิ่นซเว รักษาการประธานาธิบดี เป็นประธาน และมีนายทหารระดับสูงเข้าร่วม จากนั้น ทหารแถลงว่า จะจัดเลือกตั้งใหม่ และคืนอำนาจให้ต่อเมื่อเลือกตั้งแล้วเท่านั้น

การประท้วง 

ชาวพม่าราว 200 คน กับชาวไทยที่เคลื่อนไหวเพื่อประชาธิปไตยอีกจำนวนหนึ่ง ชุมนุมประท้วงรัฐประหารครั้งนี้ที่สถานทูตพม่าในกรุงเทพฯ ประเทศไทย การประท้วงยุติลงด้วยการถูกตำรวจไทยปราบปราม ผู้ประท้วงบางคนบาดเจ็บ บางคนถูกจับ

ชาวพม่าในกรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น รวมตัวกันประท้วงที่หน้าสำนักงานสหประชาชาติเช่นกัน

ปฏิกิริยา

ปฏิกิริยาจากนานาชาติ 

หลายประเทศ อาทิ บังคลาเทศ จีน อินเดีย อินโดนีเซีย มาเลเซีย ปากีสถาน ฟิลิปปินส์ เกาหลีใต้ และ สิงคโปร์ แสดงความห่วงกังวลต่อการรัฐประหาร และสนับสนุนให้มีการเจรจาเพื่อแก้ปัญหา ในขณะที่ ออสเตรเลีย แคนาดา ฝรั่งเศส เยอรมนี ญี่ปุ่น นิวซีแลนด์ สเปน สวีเดน ตุรกี สหราชอาณาจักร และ สหรัฐ ได้ออกแถลงประณามการรัฐประหาร พร้อมเรียกร้องให้ปล่อยตัวอองซานซูจี และผู้นำคนอื่น ๆ; ทางด้านทำเนียบขาวได้ออกแถลงการขู่ว่าจะใช้มาตราการคว่ำบาตร 

กัมพูชา ไทย และเวียดนาม ได้ออกมาปฏิเสธสนับสนุนฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง พร้อมระบุอีกว่ารัฐประหารดังกล่าวเป็นกิจการภายใน ทางด้านองค์การระหว่างรัฐบาลอย่าง สหประชาชาติ อาเซียน, และ สหภาพยุโรป ได้ออกมาแสดงความกังวล พร้อมเรียกร้องให้มีการเจรจากันก่อนจากทั้งสองฝ่าย นอกจากนี้สหภาพยุโรปยังออกแถลงการประณามเพิ่มและเรียกร้องให้ปล่อยตัวผู้ถูกคุมขัง

คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติจัดการประชุมฉุกเฉินเพื่อพิจารณาร่างมติที่กระตุ้นให้พม่าหวนคืนสู่ประชาธิปไตยโดยเร็ว ทั้งประณามการกระทำของกองทัพพม่าและเรียกร้องให้ปล่อยตัวนักโทษ แต่จีนและรัสเซียใช้สิทธิยับยั้ง ด้านอินเดียและเวียดนามยังตั้งข้อสงวนเกี่ยวกับข้อมตินี้

ต่อมาวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2564 รัฐมนตรีต่างประเทศคนใหม่ของพม่าเยือนประเทศไทยเป็นชาติแรก ซึ่งหนังสือพิมพ์รัฐของพม่าระบุว่า ทางการไทยเป็นผู้เชิญ นับเป็นเครื่องมือหนึ่งของทางการพม่าในการสร้างความชอบธรรม

อ้างอิง 

ประเทศพม่าในปี พ.ศ. 2564
ประวัติศาสตร์พม่า
การเมืองพม่า
รัฐประหาร