สัจนิยมโดยตรงและสัจนิยมโดยอ้อม

คำถามว่า ระหว่าง สัจนิยมโดยตรง
( หรือ naive realism) หรือว่า สัจนิยมโดยอ้อม ( หรือ representational realism) ความคิดหรือหลักปรัชญาประเภทไหนตรงกับความเป็นจริงในโลก
เป็นคำถามที่เกิดขึ้นในปรัชญาสัญชาน (philosophy of perception) หรือจิตปรัชญา (philosophy of mind)
จากข้อโต้แย้งกันในเรื่องธรรมชาติของประสบการณ์ความรู้สึก (conscious experience) 
เป็นปัญหาเกี่ยวกับญาณวิทยาว่า โลกที่เรารับรู้นั้นเป็นตัวโลกเองจริง ๆ (คือสิ่งที่เรารับรู้เป็นจริงอย่างนั้นเลย)
หรือว่า เป็นเพียงแต่แบบภายใน (หรือแบบจำลอง) ที่สร้างขึ้นโดยกระบวนการประสาทในสมอง (คือสิ่งที่เรารับรู้เป็นเพียงแต่แบบจำลองของความจริงที่ระบบประสาทสร้างขึ้น)

สัจนิยมสามัญ 
สัจนิยมสามัญ () เป็นสัจนิยมโดยตรง ที่มีความคิดตรงข้ามกับสัจนิยมอาศัยตัวแทน (representative realism) ที่เป็นสัจนิยมโดยอ้อม
หลักสัจนิยมอาศัยตัวแทนเสนอประเด็นทางปรัชญาว่า ประสบการณ์ความรู้สึกเกี่ยวกับโลกในใจของเรา ไม่ได้เป็นลักษณะจริง ๆ ของโลก
แต่เป็นลักษณะของตัวแทนภายใน เป็นความเป็นจริงเสมือน (Virtual reality) เป็นก๊อปปี้ เป็นแบบของโลก

สัจนิยมโดยอ้อม 
สัจนิยมโดยอ้อม โดยกว้าง ๆ แล้ว ก็เหมือนกับทฤษฎีการรับรู้ (หรือสัญชาน) ที่ยอมรับกันในวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ
ที่แสดงว่า เราไม่รู้และไม่สามารถที่จะรู้โลกภายนอก ๆ อย่างที่มันเป็นจริง ๆ
แต่สามารถเพียงแค่รู้ไอเดีย (รอยประทับทางใจ หรือชื่อ) และความเข้าใจ (คือการทำความเข้าใจโดยใช้ข้อมูลที่มีอยู่) ของเราที่เกี่ยวกับโลกเท่านั้น

คำอธิบาย 
การรู้โดยตัวแทนเป็นสมมุติฐานที่สำคัญในทฤษฎี Cognitivism ของจิตวิทยา
คือนักสัจนิยมโดยตัวแทนย่อมปฏิเสธว่า "ความรู้โดยตรง"
เป็นแบบความคิดที่ไม่ขัดแย้งกันในตัว
เนื่องจากว่า ความรู้จะมีได้ก็ต้องอาศัยกระบวนการอย่างอื่นเท่านั้น
คือความรู้เกี่ยวกับโลกของเรา ความจริงแล้วเป็นการแปลความหมายทางประสาทสัมผัส
เป็นข้อมูลที่สืบมาจาก (แต่ไม่ใช่) โลกภายนอกที่มีอยู่จริง ๆ
ทฤษฎีนัยตรงกันข้ามว่า เราสามารถรับรู้โลกภายนอกที่ไม่มีการจำกัดจากอวัยวะรับรู้ความรู้สึกของเรา และไม่มีการแปลการสื่อความหมาย
ย่อมปรากฏว่าไม่คล้องจองกับเหตุการณ์ในชีวิตประจำวันที่สามารถสังเกตเห็นได้

ดูเพิ่ม 
 ประสบการณ์ผิดธรรมดา
 ประสาทสัมผัส
 แผนที่ภูมิลักษณ์ของระบบประสาท
 ปรมัตถธรรม (พุทธศาสนา)

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Online papers on representationalism, by various
authors, compiled by David Chalmers
 This is a simulation - A short article, 0
 This is a simulation - A short article,
aimed at the general public, arguing for the representative theory of perception.
 Harold I. Brown, "Direct Realism, Indirect Realism, and Epistemology". Philosophy and
Phenomenological Research, Vol. 52, No. 2. (Jun., 1992), pp. 341-363.
 [http://www.montgomerycollege.edu/Departments/StudentJournal/volume2/Ian.pdf What Do We
Perceive and How Do We Perceive It? (PDF file) ] 
 Neurological explanation for paranormal experiences 
 The Representationalism Web Site
 McCreery, C. (2006) "Perception and Hallucination: the Case for Continuity." Oxford: Oxford Forum. An analysis of empirical arguments for representationalism. Online PDF 

ประชานศาสตร์
สัญชาน
ทฤษฎีของญาณวิทยา
สัจนิยม
ทวินิยม
จิตปรัชญา