สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (ย่อว่า สพบ.; ) หรือ นิด้า (NIDA) เป็นสถาบันการศึกษาชั้นสูงของรัฐ มีสถานภาพเป็นหน่วยงานระดับกรม ในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ เป็นสถาบันอุดมศึกษาของรัฐแห่งเดียวในประเทศไทยที่ทำการสอนเฉพาะระดับ บัณฑิตศึกษา (สูงกว่าปริญญาตรี) โดยเน้นหนักในสาขาวิชาทางด้านการบริหารและการพัฒนาที่ยั่งยืน นอกจากนี้ยังมีหน้าที่ในด้านการวิจัย ฝึกอบรม และให้บริการทางวิชาการด้านอื่นๆ แก่หน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ ธุรกิจเอกชน และประชาชนทั่วไป 

นิด้า ถือเป็นสถาบันการศึกษาแห่งแรกที่เปิดการสอนหลักสูตรมหาบัณฑิตทางรัฐประศาสนศาสตร์ และเปิดสอนหลักสูตร MBA เป็นแห่งแรกในประเทศไทย โดยคณะบริหารธุรกิจของนิด้าได้รับการจัดอยู่ในอันดับต้นของทวีปเอเชียอยู่สม่ำเสมอจากสื่อชั้นนำระดับนานาชาติ ประกอบกับเป็นสถาบันที่มีอัตราส่วนอาจารย์ระดับปริญญาเอกต่อจำนวนนักศึกษาที่สูงที่สุดในประเทศไทย และสัดส่วนอาจารย์ที่มีตำแหน่งทางวิชาการสูงที่สุดในประเทศไทย รวมไปถึงยังได้รับคะแนนการประเมินการดำเนินงานจากหลากหลายองค์กรในระดับสูงที่สุดในประเทศไทย 

บุคคลที่เกี่ยวข้องกับสถาบันรวมถึงคณาจารย์และศิษย์เก่ามีหลากหลาย ซึ่งรวมถึงบุคคลสำคัญในด้านการเมืองการปกครองและภาคธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นนายกรัฐมนตรี, รองนายกรัฐมนตรี, รัฐมนตรีประจำกระทรวงต่างๆ, สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ, สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ, สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ และข้าราชการระดับสูง รวมถึงเจ้าของธุรกิจขนาดใหญ่ ของประเทศไทย

ประวัติ 
สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ หรือ นิด้า เป็นสถาบันการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ก่อตั้งเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2509 ด้วยความช่วยเหลือเบื้องต้นจาก คณะรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กรมวิเทศสหการ มูลนิธิฟอร์ด และ Midwest University Consortium for International Affairs (MUCIA) โดยโอนคณะรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ งานฝึกอบรมส่วนหนึ่งของสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ งานฝึกอบรม และงานสอนส่วนหนึ่งของสำนักงานสถิติแห่งชาติ มาเป็นกิจกรรมหนึ่งของสถาบัน

ปัจจุบัน สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ได้มีการเปลี่ยนแปลงจาก "ส่วนราชการ" สู่ การเป็นสถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ โดย พระราชบัญญัติสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ พ.ศ. 2562 ได้รับการประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 136 ตอนที่ 50 ก วันที่ 16 เมษายน 2562 หน้า 177-207 เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2562

สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ในอดีต 
สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ เป็นสถาบันการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาของรัฐ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ โดย พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงสนพระทัยในเรื่องการพัฒนาเศรษฐกิจเป็นพิเศษ เมื่อราว พ.ศ. 2503 ได้ทรงปรารภกับ นายเดวิด รอกกิเฟลเลอร์ ถึงเรื่องที่จะปรับปรุงการสถิติของชาติ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่งในการพัฒนาประเทศ และในที่สุดได้มีการจัดทำโครงการเสนอรัฐบาล โดยให้ตั้ง Graduate Institute of Development Administration (GIDA) ขึ้น ต่อมารัฐบาลได้ตั้งคณะกรรมการเพื่อพิจารณาจัดตั้งสถาบันสอนวิชาการบริหารเกี่ยวกับการพัฒนาประเทศ โดยได้นำโครงการ GIDA มาศึกษา และได้เสนอมติของที่ประชุมคณะกรรมการต่อคณะรัฐมนตรีว่าควรจะตั้ง สถาบันพัฒนาการบริหาร (Institute of Development Administration) โดยดำเนินการสอนในขั้นปริญญาโทและเอก การศึกษาฝึกอบรม และการวิจัย ต่อมาจึงได้เปลี่ยนชื่อเป็น สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (NIDA) ก่อตั้งเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2509 ด้วยความช่วยเหลือเบื้องต้นจาก กรมวิเทศสหการ, มูลนิธิฟอร์ด และ Midwest University Consortium for International Affairs (MUCIA) โดยโอนคณะรัฐประศาสนศาสตร์ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ งานฝึกอบรมส่วนหนึ่งของสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และงานฝึกอบรมและงานสอนส่วนหนึ่งของสำนักงานสถิติแห่งชาติ มาเป็นกิจกรรมหนึ่งของสถาบัน

สัญลักษณ์ประจำสถาบัน 
 ตราประจำสถาบัน เป็นรูปธรรมจักร อยู่ภายในวงกลมซ้อนกันสองวง วงกลมด้านบนบรรจุคำขวัญว่า "นตฺถิ ปญฺญฺสมา อาภา" แปลว่า "ไม่มีแสงสว่างใดเสมอด้วยปัญญา" ขอบล่างของวงกลมเป็นชื่อ "สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์" ภายในวงกลมทำเป็นรูปคบเพลิง 8 อัน  มีกงที่แยกออกเป็นแกน 8 กง มีเปลวเป็นสีขาว ซึ่งหมายความว่า "การใช้ความรู้ไปในทางที่ดี โดยถือมรรค 8 เป็นหลัก จะส่งผลให้เกิดความรุ่งเรืองแก่ประเทศชาติหรือมวลมนุษย์" ซึ่งเป็นจุดมุ่งหมายของสถาบัน

ปรัชญา 
 “สร้างปัญญา เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน” “WISDOM for Sustainable Development”

อำนาจและหน้าที่ 
 "สถาบันซึ่งจัดตั้งขึ้นตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทร มหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ที่ทรงเห็นความสำคัญของการจัดให้มีสถาบันการศึกษาชั้นสูง ทางด้านการบริหารเกี่ยวกับการพัฒนาประเทศ เป็นสถานศึกษาชั้นสูงระดับบัณฑิตศึกษา มีวัตถุประสงค์และพันธกิจในการให้การศึกษาและอบรม สร้าง พัฒนา ประมวล ประยุกต์ และเผยแพร่องค์ความรู้ ทำการวิจัย และให้บริการทางวิชาการด้านพัฒนบริหารศาสตร์และศาสตร์อื่นที่เกี่ยวข้อง เสริมสร้างเครือข่ายความร่วมมือ ความสัมพันธ์กับหน่วยงานภายนอก ทำนุบำรุงและส่งเสริมคุณธรรม ศิลปะและวัฒนธรรม และอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม สถาบันมีปณิธานในการผลิตบัณฑิตที่มีความรู้และคุณธรรม มีความรับผิดชอบต่อสังคมและ ประเทศชาติ ตลอดจนมุ่งพัฒนาสู่ความเป็นเลิศทางวิชาการ โดยนำความรู้และคุณธรรมมาสร้างปัญญาสร้างจิตสำนึก และความรับผิดชอบต่อสังคมและประเทศชาติ เพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง พร้อมรับการเปลี่ยนแปลงและสามารถแข่งขันได้ในระดับสากล"

รายนามอธิการบดี 
สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์มีอธิการบดีมาแล้ว ดังรายนามต่อไปนี้

หน่วยงาน 
สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ เปิดสอนเฉพาะหลักสูตรในระดับบัณฑิตศึกษา ประกาศนียบัตรบัณฑิต ปริญญาโท และปริญญาเอก โดยมีหน่วยงานที่จัดการเรียนการสอน 11 คณะ 1 วิทยาลัยและหน่วยงานสนับสนุน ดังนี้

คณะ 
 คณะรัฐประศาสนศาสตร์
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (Governance and Development) หลักสูตรนานาชาติ
หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรดุษฎีบัณฑิต
หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต ภาคปกติ
หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ  กทม.
หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ  พิษณุโลก
หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ  นครราชสีมา
หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ  อุดรธานี
หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ สุราษฎร์ธานี
หลักสูตรการจัดการภาครัฐและภาคเอกชนมหาบัณฑิต  ภาคปกติ
หลักสูตรการจัดการภาครัฐและภาคเอกชนมหาบัณฑิต ภาคพิเศษ  กทม.
หลักสูตรการจัดการภาครัฐและภาคเอกชนมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ ชลบุรี
หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต สาขาวิชาธรรมาภิบาลดิจิทัลเพื่อความยั่งยืน ภาคปกติ
หลักสูตรฝึกอบรม
คณะบริหารธุรกิจ
 หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคพิเศษ เสาร์-อาทิตย์ (Flexible MBA Program)
 หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคพิเศษ สำหรับผู้บริหาร (Executive MBA Program)
 หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคพิเศษ สำหรับผู้บริหารรุ่นใหม่ (Young Executive MBA Program)
 หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคพิเศษ สำหรับมืออาชีพ (Professional MBA Program)
 หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคปกติ ภาษาไทย  (Regular MBA)
 หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคปกติ ภาษาอังกฤษ(English MBA Program)
 หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต นานาชาติ  (International MBA Program)
 หลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต การลงทุนและการบริหารความเสี่ยงทางการเงิน (M.Sc. in Financial Investment and Risk Management (FIRM))
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการเงินองค์กร การลงทุนและการบริหารความเสี่ยง
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการเงินองค์กร การลงทุนและการบริหารความเสี่ยง โครงการ Flexible - CFIRM (เรียนในเวลาราชการ และ เสาร์ อาทิตย์)
 หลักสูตรปรัชญาฎีบัณฑิต บริหารธุรกิจ (Ph.D. in Business Administration)
หลักสูตร Double Degree Program (สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์และมหาวิทยาลัย Indiana)
 คณะพัฒนาการเศรษฐกิจ 
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์) หลักสูตรนานาชาติ
หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์) ภาคปกติ
หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์ธุรกิจ) ภาคปกติ
หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์ธุรกิจ)  ภาคพิเศษ เสาร์-อาทิตย์
หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์การเงิน) ภาคปกติ
หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์การเงิน) ภาคพิเศษ เสาร์-อาทิตย์
หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์และการผู้บริหาร) ภาคพิเศษ เสาร์-อาทิตย์
หลักสูตรอีเลิร์นนิ่ง
หลักสูตรอบรมพัฒนา
คณะสถิติประยุกต์
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (สถิติประยุกต์) หลักสูตรนานาชาติ
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (วิทยาการคอมพิวเตอร์และระบบสารสนเทศ) หลักสูตรนานาชาติ
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การวิเคราะห์ธุรกิจและวิทยาการข้อมูล) หลักสูตรนานาชาติ
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การจัดการโลจิสติกส์) หลักสูตรนานาชาติ
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (สถิติประยุกต์)
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (วิทยาการคอมพิวเตอร์และระบบสารสนเทศ)
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการโลจิสติกส์)
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (บริหารเทคโนโลยีสารสนเทศ)
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การวิเคราะห์ข้อมูลและวิทยาการข้อมูล)
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการวิเคราะห์ข้อมูลและเทคโนโลยีข้อมูล)
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการความเสี่ยงความมั่นคงทางไซเบอร์)
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (สถิติประยกค์)
หลักสูตรฝึกอบรม
 คณะพัฒนาสังคมและยุทธศาสตร์การบริหาร 
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การบริหารการพัฒนาสังคม)
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การเมืองและยุทธศาตร์การพัฒนา)
 หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การบริหารการพัฒนาสังคม) ภาคปกติ
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การบริหารการพัฒนาสังคม)  ภาคพิเศษ กทม.
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การบริหารการพัฒนาสังคม) ภาคพิเศษ ยะลา
 หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การเมืองและยุทธศาสตร์การพัฒนา) ภาคปกติ
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การเมืองและยุทธศาสตร์การพัฒนา) ภาคพิเศษ
 คณะภาษาและการสื่อสาร 
 หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาอังกฤษศึกษาและการสอนภาษาอังกฤษ)   หลักสูตรนานาชาติ ภาคปกติ
 หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาอังกฤษศึกษาและการสอนภาษาอังกฤษ)   หลักสูตรนานาชาติ ภาคพิเศษ
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสาร วัฒนธรรม และภาษาญี่ปุ่น) ภาคปกติ
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสาร วัฒนธรรม และภาษาญี่ปุ่น) ภาคพิเศษ
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาอังกฤษเพื่อการพัฒนาอาชีพ)  ภาคปกติ
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาอังกฤษเพื่อการพัฒนาอาชีพ)  ภาคพิเศษ
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ภาษาอังกฤษศึกษาและการสอนภาษาอังกฤษ) หลักสูตรนานาชาติ
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ภาษาและการสื่อสาร) หลักสูตรนานาชาติ
หลักสูตรฝึกอบรม (การพัฒนาทักษะการเขียนภาษาอังกฤษระดับย่อหน้า)
 คณะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
 หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์การ)  ภาคพิเศษ 
หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต (ภาวะผู้นำ การจัดการและ นวัตกรรม)  ภาคปกติ
หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต (ภาวะผู้นำ การจัดการและ นวัตกรรม) ภาคพิเศษ
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานวัตกรรมการพัฒนามนุษย์และองค์การ
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์การ นานาชาติ
หลักสูตรระยะสั้น
คณะนิติศาสตร์
 หลักสูตรนิติศาสตรมหาบัณฑิต
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขากฎหมายเพื่อการบริหาร
หลักสูตรนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต
หลักสูตรประกาศนียบัตรทางกฎหมายปกครอง และคดีปกครองชั้นสูง
 คณะนิเทศศาสตร์และนวัตกรรมการจัดการ 
 หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขานิเทศศาสตร์และนวัตกรรม
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการจัดการการสื่อสารด้วยการวิเคราะห์ข้อมูล
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (นิเทศศาสตร์และนวัตกรรม)
 คณะการจัดการการท่องเที่ยว
 หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต (การจัดการการท่องเที่ยวและบริการแบบบูรณาการ) ภาคปกติ / ภาคพิเศษ กทม./ ภาคพิเศษภูเก็ต
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการจัดการการท่องเที่ยวแบบบูรณาการ (Ph.D. in Integrated Tourism Management)
 คณะการบริหารการพัฒนาสิ่งแวดล้อม
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการสิ่งแวดล้อม)  ภาคปกติ
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการสิ่งแวดล้อม)  ภาคพิเศษ กทม.
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการสิ่งแวดล้อม) ภาคพิเศษ ระยอง
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ศาสตร์และการจัดการความยั่งยืน)  ภาคปกติ
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ศาสตร์และการจัดการความยั่งยืน)  ภาคพิเศษ กทม.
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การจัดการสิ่งแวดล้อม)
วิทยาลัยนานาชาติ (International College of NIDA)
 หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต (Master of Management) 9 หลักสูตร
หลักสูตร DOUBLE-DEGREE PROGRAMS
หลักสูตรการจัดการดุษฎีบัณฑิต (Ph.D. in Management)

หน่วยงาน 
 สำนักงานสภาสถาบัน
 สำนักงานอธิการบดี
 สำนักงานยุทธศาสตร์
 สำนักสิริพัฒนา
 สำนักวิจัย
 สำนักบรรณสารการพัฒนา
 สำนักเทคโนโลยีดิจิทัลและสารสนเทศ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์
 IT grads นิด้า | สาระน่ารู้ สำหรับคนทำงานไอทีต้องอ่าน คนสนใจศึกษาต่อหลักสูตรปริญญาโท MIS ต้องรู้ 

 
สถาบันอุดมศึกษาในกรุงเทพมหานคร
บัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์
สถานศึกษาในเขตบางกะปิ