สังสการ

สังสการ (saṃskāra) เป็นพิธีกรรมเปลี่ยนผ่าน (rites of passage) ในชีวิตของมนุษย์ ที่มีการบันทึกระบุไว้ในคัมภีร์สันสกฤตโบราณ หรือในอีกนัยหนึ่งอาจหมายถึง แนวคิดของกรรมในปรัชญาแบบอินเดีย คำว่า "สังสการ" นั้นแปลตรงตัวว่า "การนำมารวมกัน, การทำให้สมบูรณ์, การเตรียมพร้อม, การเตรียมตัว" หรือ "พิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์เป็นที่เคารพนับถือ" ในทั้งภาษาบาลีและภาษาสันสกฤตโบราณ

ในบริบทของทฤษฎีเรื่องกรรม, สังสการ คือ นิสัย, บุคลิก หรือ พฤติกรรมที่แสดงออกมาตั้งแต่เกิด ปรุงแต่งจนสมบูรณ์เป็นตัวตนหนึ่งตลอดช่วงชีวิต, จนกลายเป็น "รอยประทับ" ในจิตใต้สำนึก ตามแนวคิดหลายสำนักของปรัชญาฮินดู เช่น ปรัชญาโยคะ รอยประทับของกรรมในตัวตนหนึ่งไม่ว่าจะสมบูรณ์แล้วหรือไม่ก็ตาม มีอิทธิพลต่อความเป็นธรรมชาติ, ความรู้สึกตอบรับ และสภาวะจิตใจของตัวตนนั้น.

ส่วนสังสการในอีกความหมายหนึ่งคือ พิธีกรรมเปลี่ยนผ่านต่าง ๆ ที่มีอยู่อย่างหลากหลายในศาสนาฮินดู, ศาสนาไชนะ ศาสนาสิกข์ และ ศาสนาพุทธ ในศาสนาฮินดูแล้ว สังสการมีอยู่มากมายทั้งจำนวนพิธีและรายละเอียดซึ่งแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับความเชื่อท้องถิ่น ในโคตมธรรมสูตรอันเก่าแก่กว่าสหัสวรรษ ได้ระบุสังสการไว้ทั้งหมด 40 พิธี ส่วนครหยสูตรซึ่งใหม่กว่าราวศตวรรษ ระบุจำนวนไว้ที่ 16 พิธี สังสการมีตั้งแต่พิธีจากลักษณะภายนอก เช่น พิธีที่กระทำเมื่อแรกเกิด ไปจนถึงพิธีกรรมภายในจิตใจ เช่น การเห็นอกเห็นใจสิ่งมีชีวิตทั้งปวง

อ้างอิง

พิธีกรรมในศาสนาฮินดู
สังสการ