เจ้าจอมมารดาจวน ในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี

เจ้าจอมมารดาจวน หรือ เจ้าหญิงจวน  เป็นเจ้าจอมมารดาในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และเป็นท่านผู้หญิงในเจ้าพระยานครราชสีมา (ปิ่น ณ ราชสีมา)

พระประวัติ 
เจ้าจอมมารดาจวน หรือ เจ้าหญิงจวน  เป็นพระธิดาในเจ้าพระยานครศรีธรรมราช (หนู) กับ หม่อมทองเหนี่ยว มีพระเชษฐภคินีและพระขนิษฐารวม 6 องค์ ได้แก่
 เจ้าหญิงชุ่ม ชายาในพระมหาอุปราช (พัฒน์) ซึ่งต่อมาได้เป็นเจ้าเมืองนครศรีธรรมราช 
 เจ้าหญิงฉิม หรือ เจ้าจอมมารดาฉิม ในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เป็นพระมารดาใน สมเด็จเจ้าฟ้าชายทัศพงศ์, สมเด็จเจ้าฟ้าชายทัศไภย, สมเด็จเจ้าฟ้าชายนเรนทรราชกุมาร และ สมเด็จเจ้าฟ้าหญิงปัญจปาปี
 เจ้าหญิงปราง หรือ เจ้าจอมมารดาปราง ในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เป็นพระมารดาของ เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย ณ นคร)  
 เจ้าหญิงจวน หรือ เจ้าจอมมารดาเจ้าหญิงจวน ในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
 เจ้าหญิงสั้น ภริยาพระยาวิเศษสุนทร (นาค นกเล็ก) 
 เจ้าหญิงนวล ชายาในพระมหาอุปราช (พัฒน์) แห่งนครศรีธรรมราช มีธิดา 2 องค์ ได้แก่
 เจ้าหญิงนุ้ยใหญ่ หรือ เจ้าจอมมารดานุ้ยใหญ่ ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก เป็นมารดาใน สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ 
 เจ้าหญิงนุ้ยเล็ก หรือ เจ้าจอมมารดานุ้ยเล็ก ในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท เป็นพระมารดาใน พระองค์เจ้าหญิงปัทมราช

ในปี พ.ศ. 2321 คราวที่เจ้านครเวียงจันทน์ได้ส่งกำลังมารุกรานอาณาเขตไทย สมัยพระวอพระตาหนีมาสร้างเมืองอุบลราชธานี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ได้ทรงกรีฑาทัพไปปราบเมืองเวียงจันทน์ และทรงมอบหน้าที่สำคัญให้เจ้าพระยานครราชสีมา (ปิ่น ณ ราชสีมา) เป็นกองหน้า ซึ่งการสงครามปราบปรามเวียงจันทน์ครั้งนั้นได้รับชัยชนะ พร้อมกับได้อัญเชิญพระแก้วมรกตจากนครเวียงจันทน์มาประดิษฐานไว้ ณ กรุงธนบุรีด้วย และในการออกสงครามนั้นเอง ท่านผู้หญิงของเจ้าพระยานครราชสีมา (ปิ่น ณ ราชสีมา) ก็ได้ถึงแก่อนิจกรรมลง สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงพระเมตตาและสงสารท่าน จึงพระราชทานเจ้าหญิงจวน น้องสาวของกรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์ พระราชธิดาเจ้าพระยานครศรีธรรมราช (หนู) ให้แก่ เจ้าพระยานครราชสีมา (ปิ่น ณ ราชสีมา) ซึ่งขณะนั้นกำลังทรงตั้งพระครรภ์

พระราชโอรส 
เจ้าจอมมารดาจวน มีพระราชโอรส 1 พระองค์ คือ
 เจ้าพระยานครราชสีมา (ทองอินทร์ ณ ราชสีมา) บุตรบุญธรรมในเจ้าพระยานครราชสีมา (ปิ่น ณ ราชสีมา) เป็นพระราชโอรสองค์สุดท้ายในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และเป็นแม่ทัพคนสำคัญของไทยในสงครามปราบกบฏเวียงจันทน์ และสงครามอานามสยามยุทธ

อ้างอิง 

จวน
จวน
จวน
จวน
เจ้าหญิงนครศรีธรรมราช