นครโตเกียว

นครโตเกียว () เป็นอดีตเทศบาลนครแห่งหนึ่งในประเทศญี่ปุ่น เป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดโตเกียว () จัดตั้งขึ้นตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 1889 จนกระทั่งยุบรวมเข้ากับจังหวัดโตเกียวเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 1943 อาณาเขตเดิมของนครโตเกียว ในปัจจุบันกลายเป็นเขตพิเศษของโตเกียว () มีทั้งหมด 23 เขต ส่วนโตเกียวฟุกลายเป็น นครหลวงโตเกียว ()

ประวัติศาสตร์ 
ในปี 1868 นครเอโดะ ซึ่งเป็นที่ตั้งของรัฐบาลโชกุนโทกูงาวะ ได้เปลี่ยนชื่อเป็น โตเกียว และได้เปิดทำการศาลากลางจังหวัดโตเกียว (โตเกียว-ฟุ) อาณาเขตของจังหวัดโตเกียวในตอนแรกนั้นจำกัดอยู่ที่นครเอโดะเดิม แต่ต่อมาอาณาเขตได้ขยายตัวอย่างรวดเร็วจนเทียบเท่ากับอาณาเขตของนครหลวงโตเกียวในปัจจุบัน ในปี 1878 การปรับเปลี่ยนโครงสร้างการปกครองท้องถิ่นของรัฐบาลเมจิ ได้แบ่งจังหวัดออกเป็นอำเภอ (กุง ซึ่งแบ่งย่อยออกเป็นเมืองและหมู่บ้าน) และเขต (คุ) ซึ่งจะอยู่ภายในนครในจังหวัดทั่วไป เช่น นครฮิโรชิมะในปัจจุบัน (-ชิ) ตอนนั้นคือ ฮิโรชิมะ-คุ หรือนครใหญ่ทั้ง 3 แห่ง ได้แก่ โตเกียว โอซากะ และเกียวโต ก็แบ่งออกเป็นหลายเขต ในจังหวัดโตเกียว ได้แบ่งออกเป็น 15 เขต (ตามรายชื่อด้านล่าง) และ 6 อำเภอ

ในปี 1888 รัฐบาลกลางได้สร้างกรอบทางกฎหมายเกี่ยวกับระบบของนคร (ชิ) ซึ่งให้สิทธิ์ในการปกครองตนเองขั้นพื้นฐานในท้องถิ่นบางส่วน โดยมีความคล้ายคลึงบางประการกับระบบการปกครองตนเองของปรัสเซีย เนื่องจากอัลเบิร์ต มอสส์ (Albert Mosse) ที่ปรึกษาของรัฐบาลเมจิได้มีอิทธิพลอย่างมากต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แต่ภายใต้กฎข้อบังคับพิเศษของจักรวรรดิ ในตอนแรกนั้น นครโตเกียวไม่ได้มีตำแหน่งนายกเทศมนตรีแยกออกมาต่างหาก แต่จะเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดโตเกียว (มาจากการแต่งตั้ง) ที่ทำหน้าที่เป็นนายกเทศมนตรีนครโตเกียว เช่นเดียวกับในนครเกียวโตและนครโอซากะ มีการเลือกตั้งสภานครโตเกียว (Tōkyō-shikai) ครั้งแรกเมื่อเดือนพฤษภาคม 1889 แต่ละเขตยังคงมีสภาของตนอยู่ หน่วยงานบริหารของนครและจังหวัดถูกแยกออกจากกันในปี 1898 และรัฐบาลเริ่มออกคำสั่งให้มีนายกเทศมนตรีนครโตเกียวแยกออกมาต่างหากในปี 1898 แต่ยังคงฝ่ายนิติบัญญัติในระดับเขตไว้ และก็มีเรื่อยมาจนถึงทุกวันนี้ที่เป็นระบบเขตพิเศษ ตั้งแต่ปี 1926 นายกเทศมนตรีได้รับเลือกจากสภานครที่ได้รับการเลือกตั้งมาอีกที ศาลากลางโตเกียวหลังเดิมตั้งอยู่ในย่านยูรากูโจ ซึ่งปัจจุบันเป็นพื้นที่ของศูนย์การประชุมนานาชาติโตเกียว

โตเกียวกลายเป็นเมืองที่ใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลก (ประชากร 4.9 ล้านคน) จากการกลืนเขตรอบนอกเป็นจำนวนหลายเขตในเดือนกรกฎาคม 1932 ทำให้นครโตเกียวมีทั้งหมด 35 เขต

ในปี 1943 นครโตเกียวได้ถูกยุบและรวมเข้ากับจังหวัดโตเกียวเพื่อจัดตั้งนครหลวงโตเกียว ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของรัฐบาลกลางของญี่ปุ่น ผู้ว่าราชการกรุงโตเกียวได้กลายเป็นรัฐมนตรีที่ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี ระบบลักษณะนี้ยังคงอยู่จนถึงปี 1947 จนกระทั่งมีการจัดตั้งโครงสร้างปัจจุบันของนครหลวงโตเกียว

รายชื่อเขต

ดูเพิ่ม 
 เมืองหลวงญี่ปุ่น
 นครของประเทศญี่ปุ่น

อ้างอิง

หนังสืออ่านเพิ่ม 
 Steiner, Kurt. (1965). Local Government in Japan

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Historical Development of Japanese Local Governance 

รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2432
โตเกียว
เมืองหลวงเก่าของญี่ปุ่น
et:Tōkyō