แอร์-360 แนปตูน

แอร์-360 แนปตูน (; ) เป็นขีปนาวุธต่อต้านเรือ ซึ่งพัฒนาโดยรัฐวิสาหกิจสำนักออกแบบรัฐคีฟ (ลุซ) () ของประเทศยูเครน

การออกแบบขีปนาวุธแนปตูน มีพื้นฐานมาจากขีปนาวุธต่อต้านเรือ Kh-35 (, เนโท: AS-20 'Kayak') ของสหภาพโซเวียต ซึ่งมีการปรับปรุงระยะยิงและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อย่างมาก ระบบการยิงขีปนาวุธนี้ได้รับการออกแบบมาเพื่อปราบเรือผิวน้ำและเรือขนส่งที่มีระวางขับน้ำมากถึง 5,000 ตัน โดยสามารถปฏิบัติการทั้งในรูปขบวนรถหรือแยกอิสระ

กองทัพเรือยูเครนได้ประจำการระบบยิงขีปนาวุธแนปตูนตั้งแต่เดือนมีนาคม พ.ศ. 2564

การพัฒนา 
ขีปนาวุธดังกล่าวถูกเปิดตัวครั้งแรกในงานนิทรรศการนานาชาติ Arms and Security ในปี พ.ศ. 2558 ที่กรุงเคียฟ

จากแหล่งข้อมูลที่เปิดเผย ระบุว่าการทดสอบการร่อนของขีปนาวุธเกิดขึ้นครั้งแรกในไตรมาสที่สองของปี พ.ศ. 2559 การผลิตระบบขีปนาวุธขั้นสูงเกิดขึ้นโดยความร่วมมือกับบริษัทยูเครนต่าง ๆ รวมถึง บริษัทร่วมทุนของรัฐ อาร์แตม (), บริษัทผลิตเครื่องบินของรัฐคาร์กิว (), บริษัทร่วมทุน มอตอร์ ซิช () (เครื่องยนต์เทอร์โบแฟน MS-400), รัฐวิสาหกิจโรงงานผลิตเครื่องจักรภาคใต้ ปิวแดนมัช (), บริษัทของรัฐลวิว ลอร์ตา () และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับเรดาร์โดย วิสาหกิจผลิตเครื่องจักรฌูลานสกีย (วิซาร์) (), วิสาหกิจวิจัยและผลิต ราดิออนิคส์ () (ระบบค้นหา), รัฐวิสาหกิจผลิตอุปกรณ์พิเศษ อาร์แซนัล () (ระบบนำทาง) และอื่นๆ

การทดสอบระบบครั้งแรกดำเนินการเมื่อวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2559 โดยมีเลขาธิการสภาความมั่นคงและกลาโหมแห่งชาติยูเครน (, ) ออแลกซันดร์ ตูร์ชินอฟ () เข้าร่วมสังเกตการณ์ ในช่วงกลางปี พ.ศ. 2560 ขีปนาวุธแนปตูนได้รับการทดสอบพร้อมกับการทดลองระบบปล่อยขีปนาวุธหลายลำกล้อง วิลฮา () อย่างไรก็ตามผลการทดสอบและประสิทธิภาพของแนปตูนไม่มีการเปิดเผยต่อสาธารณะ สภาความมั่นคงและกลาโหมแห่งชาติได้เผยแพร่ข่าว การทดสอบการร่อนของระบบขีปนาวุธที่ประสบความสำเร็จเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2561 ต่อมาเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2561 ขีปนาวุธประสบความสำเร็จในการกระทบเป้าหมายที่ระยะ 100 กิโลเมตร (62 ไมล์) ระหว่างการทดสอบการยิงในแคว้นออแดซาทางตอนใต้ เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2562 ขีปนาวุธได้รับการทดสอบสำเร็จอีกครั้ง โดยพุ่งชนเป้าหมายระหว่างการทดสอบใกล้กับเมืองออแดซา ประธานาธิบดีแปตรอ ปอรอแชนกอ แถลงว่าระบบแนปตูนจะเข้าประจำการในกองทัพยูเครนในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2562

หลังจากการถอนตัวของทั้งสหรัฐและสหพันธรัฐรัสเซียจากสนธิสัญญากำลังนิวเคลียร์พิสัยกลาง ยูเครนประกาศว่ากำลังพิจารณาพัฒนาขีปนาวุธร่อนพิสัยกลาง นักวิเคราะห์ระบุว่าขีปนาวุธพิสัยไกลแนปตูนเป็นตัวเลือกสำหรับความพยายามดังกล่าว

ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2563 มีรายงานครั้งแรกถึงการลงนามบันทึกข้อตกลงระหว่างยูเครนกับอินโดนีเซีย ในการสรุปสัญญาการจัดหาขีปนาวุธแนปตูนจำนวนหนึ่ง ดังนั้นอินโดนีเซียอาจกลายเป็นผู้ซื้อขีปนาวุธแนปตูนจากต่างประเทศเป็นรายแรก ตามรายงานของบริษัทที่ปรึกษาและสื่อมวลชนด้านอาวุธ  โดยอ้างถึง "ความคืบหน้า" ของบริษัทค้าอาวุธของรัฐ ()

ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2564 กองทัพเรือยูเครนประจำการระบบยิงขีปนาวุธแนปตูนชุดแรก (, )

ประวัติในการปฏิบัติการ 

เมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2565 แหล่งข่าวของยูเครนอ้างว่าเรือฟริเกตรัสเซีย อัดมิรัล เอสเซน () ได้รับความเสียหายจากกองทัพยูเครน ต่อมาเจ้าหน้าที่ที่ปรึกษาสำนักงานประธานาธิบดียูเครน ออแลกซีย อาแรสตอวิช () ชี้แจงว่าเรืออัดมิรัล เอสเซน ถูกขีปนาวุธแนปตูนโจมตี รัสเซียไม่ได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับการอ้างดังกล่าว และเรือยังคงปฏิบัติภารกิจตามปกติ

เมื่อวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2565 ระหว่างการบุกโจมตียูเครนของรัสเซีย แหล่งข่าวของยูเครนอ้างว่าเรือลาดตระเวน มอสควา ของรัสเซีย ถูกโจมตีด้วยขีปนาวุธแนปตูนสองลูก ส่งผลให้เกิดไฟไหม้และการระเบิดของคลังเก็บกระสุนบนเรือ กระทรวงกลาโหมรัสเซียแถลงโดยไม่ระบุถึงสาเหตุว่า ไฟไหม้บนเรือทำให้อาวุธเกิดระเบิดและลูกเรือได้ดำเนินการอพยพออกทั้งหมด รัสเซียรายงานว่าเรือลำดังกล่าวยังคงลอยลำอยู่ในช่วงหลังของวันที่เกิดเหตุเพลิงไหม้ แต่สื่อทางการของรัสเซียรายงานในเวลาต่อมาว่า เรือมอสควาจมลงในสภาพอากาศที่ไม่เอื้ออำนวยขณะถูกลากจูง

เรือลาดตระเวนชั้นสลาวาอย่างเช่นเรือมอสควานั้น โดยทั่วไปแล้ว "มีชื่อเสียงในด้านการบุกโจมตี ไม่ใช่ระบบป้องกันหรือการควบคุมความเสียหาย" ตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง มอสควาเป็นเรือรบหนึ่งในสองลำที่มีขนาดใหญ่ที่สุดที่จมในการสู้รบ โดยมีขนาดใกล้เคียงกันมากกับเรือ อาเอร์เรอา เฆเนราล เบลกราโน () ซึ่งจมลงในระหว่างสงครามฟอล์กแลนด์

เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 มีรายงานข่าวเกี่ยวกับเรือฟริเกต อัดมิรัล มาคารอฟ () ของรัสเซียซึ่งเกิดเพลิงไหม้ในทะเลดำ กองทัพยูเครนอ้างว่าเรือมาคารอฟ ถูกโจมตีโดยขีปนาวุธต่อต้านเรือแนปตูนของยูเครน เว็บไซต์ข่าวภาษารัสเซียของยูเครน ดุมสกายา () รายงานว่า กองทัพรัสเซียได้ส่งเฮลิคอปเตอร์หลายลำไปดำเนินการช่วยเหลือลูกเรือ

การออกแบบ 
เมื่อติดตั้งใช้งาน ระบบป้องกันชายฝั่งแนปตูนประกอบด้วยเครื่องยิงจรวดอัตตาจร () ที่พัฒนาจากรถบรรทุก, ขีปนาวุธสี่ลูก, รถลำเลียง/บรรจุจรวด (), รถบังคับบัญชาและสั่งการ (), รถขนส่งพิเศษ โดยมีการแทนที่รถต้นแบบ () ของยูเครนด้วยรถบรรทุก Tatra T815-7 ของสาธารณรัฐเช็ก ระบบนี้ได้รับการออกแบบมาให้ทำงานได้ไกล จากแนวชายฝั่งถึง 25 กิโลเมตร (16 ไมล์)

ขีปนาวุธแนปตูนรวมทั้งเครื่องยนต์จรวดมีความยาว 5.05 เมตร (16 ฟุต 7 นิ้ว) โดยมีปีกแข็งรูปกากบาท ขีปนาวุธแนปตูนได้รับการออกแบบให้ติดตั้งในหีบบรรจุสำหรับขนส่งและปล่อย (TLC) ที่มีขนาด 5.30 × 0.60 × 0.60 เมตร (209 × 24 × 24 นิ้ว) ระบบมีพิสัยทำการสูงสุดประมาณ 300 กิโลเมตร (190 ไมล์) ขีปนาวุธเดี่ยวมีน้ำหนัก 870 กิโลกรัม (1,920 ปอนด์) โดยเป็นส่วนหัวรบ 150 กิโลกรัม (330 ปอนด์)

ระเบียงภาพ

ดูเพิ่ม 
 วีซีเอ็ม-01 (เวียดนาม)
 บลูสเปียร์ (อิสราเอล – สิงคโปร์)
 เอ็กโซเซต์ (ฝรั่งเศส)
 ฮาร์พูน (สหรัฐ)
 อาร์บีเอส-15 (สวีเดน)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 
 
 
 

ขีปนาวุธร่อน
ขีปนาวุธต่อต้านเรือ
สิ่งประดิษฐ์ของยูเครน