ทิวยาวทาน

ทิวยาวทาน เป็นคัมภีร์ภาษาสันสกฤตที่รวบรวมเรื่องราวชีวประวัติอันเป็นแบบอย่างที่ดีของพุทธศาสนิกชนที่เกิดขึ้นในอินเดีย จำนวน 38 เรื่อง ซึ่งเป็นเรื่องขนาดใหญ่และประกอบด้วยรายละเอียดของเรื่องอย่างมาก ตำนานของบุคคลหรือนักบวชเหล่านี้มีอยู่จริงแต่มีการแต่งเติมเหตุการณ์ให้น่าตื่นเต้นเร้าใจ แก่นสำคัญของเรื่องเกี่ยวกับหลักธรรม เรื่องกรรม การให้ในทางศาสนา และโดยเฉพาะอย่างยิ่งการแสดงถึงพลังแห่งความศรัทธาเลื่อมใส

ทิวยาวทานเป็นหนึ่งในคัมภีร์พระพุทธศาสนาภาษาสันสกฤตประเภทอวทานในยุคเริ่มต้น ไม่ทราบผู้แต่ง คัมภีร์อาจเก่าถึงราวคริสต์ศตวรรษที่ 2 แต่เนื้อเรื่องมีเรื่องราวเก่ากว่านั้น รวบรวมเสร็จไม่น่าจะเกินคริสต์ศตวรรษที่ 4 มีบางส่วนน่าจะเรียบเรียงราว 200 ปีก่อนคริสตกาล เรียบเรียงเสร็จราวคริสต์ศตวรรษที่ 6 และอาจเป็นคัมภีร์พุทธศาสนาเล่มแรก ๆ ที่มีการบันทึก

รูปแบบ
การจัดวางคัมภีร์นั้นไม่มีความเชื่อมต่อกัน ส่วนที่ประพันธ์ด้วยร้อยแก้วประพันธ์ด้วยภาษาสันสกฤตมาตรฐาน ส่วนร้อยกรองประพันธ์ด้วยภาษาสันสกฤตผสม รูปแบบประพันธ์แบบจัมปู คือเป็นร้อยกรองที่มีคาถาแทรกผสมอยู่ การใช้ภาษาในอวทานในแต่ละเรื่องเขียนอย่างเรียบง่าย ตรงไปตรงมา ยังมีส่วนที่ใช้ภาษาอย่างประณีตพรรณนา มีการเปรียบเทียบให้ผู้อ่านเห็นภาพ ปรากฏทั้งศัพทาลังการและอรรถาลังการ

เนื้อหาโดยรวมแบ่งเป็น 3 กลุ่ม คือ เรื่องในอดีตชาติของพระพุทธเจ้า เรื่องของสาวกและผู้เลื่อมใสในพระพุทธศาสนา และสูตร พระธรรมเทศนาที่แสดงแก่บุคคลต่าง ๆ โดยเนื้อหาข้างต้นเป็นแนวคิดทั้งแบบเถรวาทและมหายาน

การแปล
ผู้ตั้งชื่อ ทิวยาวทาน คือ เออแฌน บูร์นุฟ (Eugène Burnouf) เป็นคำศัพท์ภาษาสันสกฤตที่เกิดจากคำประสมหรือสมาสของคำ 2 คำ คือ ทิวย + อวทาน มีความหมายว่า อวทานอันเป็นทิพย์ อวทานอันยอดเยี่ยม ส่วนคำว่า อวทานนั้น หมายถึง การกระทำอันสูงส่ง การกระทำที่กล้าหาญ การกระทำที่ยิ่งใหญ่ การกระทำที่มีชื่อเสียงหรือการบรรลุผลสำเร็จอันยิ่งใหญ่

บูร์นุฟได้แปลอวทานหลายเรื่องเป็นภาษาฝรั่งเศส โดยใช้ฐานข้อมูลจากต้นฉบับสำเนาตัวเขียน 2 ฉบับ คือ ฉบับที่ Mr. Hodgson พบที่ประเทศเนปาลซึ่งเป็นภาษาเนวารี และอีกฉบับหนึ่ง เขาได้จากที่อื่น ๆ ต่อมาปี ค.ศ. 1886 อี.บี. โคเวลล์ (E.B. Cowell) กับอาร์.เอ. นีล (R.A. Neil) ได้ร่วมกันจัดทำคัมภีร์ฉบับอักษรโรมัน จัดพิมพ์เผยแพร่โดยมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ โดยอาศัยข้อมูลสำเนาจากฉบับต่าง ๆ  ต่อมาในปี ค.ศ. 1959 พี.แอล. ไวทยา (P.L. Vaidya) ได้จัดทำคัมภีร์เป็นฉบับอักษรเทวนาครี จัดพิมพ์เผยแพร่โดยสถาบันมิถิลา (The Mithila Institute) เป็นฉบับแก้ไขและเพิ่มเติมจากฉบับของ อี.บี. โคเวลล์ กับอาร์.เอ. นีล

รายชื่อเรื่อง

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
The Divyâvadâna: a collection of early Buddhist legends by E. B. Cowell (English transliteration)
Divyavadana  (1959) by  P. L. Vaidya (Sanskrit)

คัมภีร์ของศาสนาพุทธ