กระทรวงวัฒนธรรม (ประเทศไทย)

กระทรวงวัฒนธรรม () เป็นหน่วยงานราชการส่วนกลางประเภทกระทรวงของไทย มีหน้าที่ดูแลเกี่ยวกับวัฒนธรรม ภาษา ศาสนา และขนบธรรมเนียมประเพณีอื่น ๆ

ประวัติ 
การดำเนินงานด้านวัฒนธรรมของชาติ มีการพัฒนาปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงมาหลายยุคสมัย รูปแบบของหน่วยงานเริ่มจากกองวัฒนธรรม สภาวัฒนธรรมแห่งชาติและจัดตั้งเป็นกระทรวงวัฒนธรรมเมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2495 โดยจอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรมด้วย ใน พ.ศ. 2501 เนื่องจากสภาวะผันแปรทางการเมือง กระทรวงวัฒนธรรมจึงถูกยุบเลิกตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม โดยโอนย้ายไปสังกัดกระทรวงศึกษาธิการและอื่นๆ

ต่อมากระทรวงวัฒนธรรมได้รับการสถาปนาขึ้นใหม่ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2545 ถือเป็น 1 ใน 20 กระทรวงหลักของประเทศตามนโยบายปฏิรูประบบราชการของรัฐบาล

เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2559 พระราชบัญญัติส่งเสริมกิจการฮัจย์ (ฉบับที่ 3) มีผลบังคับใช้ ส่งผลให้ปลัดกระทรวงวัฒนธรรมต้องเป็นกรรมการในคณะกรรมการส่งเสริมกิจการฮัจย์แห่งประเทศไทย โดยมีกฤษศญพงษ์ ศิริ ปลัดกระทรวงวัฒนธรรมคนแรกที่เป็นกรรมการในคณะกรรมการส่งเสริมกิจการฮัจย์แห่งประเทศไทย

ตราสัญลักษณ์ 
ตราแรกของกระทรวงวัฒนธรรมนั้นเป็นรูปพระพรหม 4 หน้า 4 หัตถ์ ประทับอยู่บนดอกบัวบานโผล่จากน้ำ หัตถ์ซ้ายบนถือสมุดดำ (หมายถึงศิลปวิทยา) หัตถ์ซ้ายล่างถือประคำ (เกี่ยวกับคะแนนนับ) หัตถ์ขวาบนถือช้อนตักเนย (แสดงว่าไม่มีอาวุธอย่างไร) หัตถ์ขวาล่างถือหม้อน้ำ (เกี่ยวกับน้ำอมฤต) ภายในกรอบวงกลมเบื้องล่างมีอักษร "กระทรวงวัฒนธรรม"

ตราสัญลักษณ์เป็นรูปดวงประทีปภายในบุษบก เหนือหมู่ลายเมฆหมอก หมายถึง ปัญญาซึ่งเป็นรากฐานของวัฒนธรรม กรมศิลปากรเป็นผู้ออกแบบโดยศึกษาจากรูปแบบตราสภาวัฒนธรรมแห่งชาติ เมื่อ พ.ศ. 2485 และนำมาดัดแปลงปรับรูปแบบให้มีความเหมาะสมยิ่งขึ้น

หน่วยงาน

ส่วนราชการในสังกัด 
 สำนักงานรัฐมนตรี
 สำนักงานปลัดกระทรวง
 กรมการศาสนา
 กรมศิลปากร
 กรมส่งเสริมวัฒนธรรม (เดิมชื่อ สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ)
 สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย
 สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์

องค์การมหาชน 
 ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
 หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน)
 ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน)

โครงการสำคัญภายใต้กระทรวงวัฒนธรรม
 โครงการศิลปินแห่งชาติ โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม
 โครงการรุกข มรดกของแผ่นดิน โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม
 โครงการขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม
 โครงการขึ้นทะเบียนมรดกภาพยนตร์ของชาติ โดยหอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน)
 โครงการสรรหาศิลปินร่วมสมัยดีเด่นรางวัลศิลปาธร โดยสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย
 รางวัลเพชรในเพลง โดยกรมศิลปากร
 รางวัลวัฒนคุณาธร โดยสำนักงานปลัดกระทรวงวัฒนธรรม 
 รางวัลผู้ทำคุณประโยชน์ต่อพระพุทธศาสนา (รางวัลเสาเสมาธรรมจักร) โดยกรมการศาสนา
 รางวัลประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติบุคคลเป็นปูชนียบุคคลด้านภาษาไทย ผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น ผู้ใช้ภาษาไทยถิ่นดีเด่น และผู้มีคุณูปการต่อการใช้ภาษาไทย โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม
 โครงการการแสดงศิลปกรรมร่วมสมัยนานาชาติ Thailand Biennale ...โดยสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย
 งานมหกรรมวัฒนธรรมแห่งชาติ - Thailand Cultural Expo โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม
 งานเทศกาลภาพยนตร์อาเซียนแห่งกรุงเทพมหานคร - Bangkok ASEAN Film Festival
 งานเทศกาลศิลปะแห่งกรุงเทพ - Bangkok Art Festival : BAF โดยสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย
 งานสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ โดยศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน)
 งานมหกรรมผลงานสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ - Thai Media Fund Day โดยกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์
 งานใต้ร่มพระบารมี ... ปี กรุงรัตนโกสินทร์ โดยกระทรวงวัฒนธรรม
 กิจกรรมสวดมนต์ข้ามปี โดยกรมการศาสนา

อ้างอิง

ดูเพิ่ม 
 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม
 รายชื่อปลัดกระทรวงวัฒนธรรมของไทย

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์กระทรวงวัฒนธรรม 

 
วัฒนธรรม (กระทรวง)
วัฒนธรรมไทย
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2495
สิ้นสุดในปี พ.ศ. 2501
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2545