สมเด็จพระพุฒาจารย์

สมเด็จพระพุฒาจารย์ เป็นราชทินนามของพระเถระรูปหนึ่งที่มีสมณศักดิ์เป็นสมเด็จพระราชาคณะ ในสมัยหลังได้พระราชทานเฉพาะแก่พระเถระฝ่ายมหานิกาย ปัจจุบันคือ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (สนิท ชวนปญฺโญ) วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร

ประวัติ 
ในสมัยกรุงศรีอยุธยา พระพุทธาจารย์ เป็นราชทินนามพระราชาคณะเจ้าคณะอรัญวาสี มีผู้ได้รับพระราชทานราชทินนามสมณศักดิ์นี้สืบมา จนถึง พ.ศ. 2394 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้เลื่อนสมณศักดิ์พระพุทธาจารย์ (สน) เป็นสมเด็จพระราชาคณะชั้นหิรัณยบัฏที่สมเด็จพระพุฒาจารย์เป็นรูปแรก

ฐานานุกรม 
สมเด็จพระพุฒาจารย์ มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ 10 รูปดังนี้
 พระครูปลัดสัมพิพัฒนธุตาจารย์ ปรีชาญาณประยุทธ วิสุทธิจริยาธิการนายก 

 พระครูศัพทสุนทร พระครูคู่สวด
 พระครูอมรโฆสิต พระครูคู่สวด
 พระครูวิจิตรสังฆการ พระครูรองคู่สวด
 พระครูวิจารณ์โกศล พระครูรองคู่สวด
 พระครูธรรมรักขิต
 พระครูวินัยธร
 พระครูธรรมธร
 พระครูสมุห์

 พระครูใบฎีกา

รายนาม (สมเด็จ) พระพุฒาจารย์ 
ในสมัยรัตนโกสินทร์ มีพระราชาคณะได้พระราชทานสมณศักดิ์ที่ (สมเด็จ) พระพุฒาจารย์ ดังนี้

อ้างอิง