ศาสนากรีกโบราณ

ศาสนาที่นับถือปฏิบัติในกรีซโบราณประกอบด้วยชุดความเชื่อ พิธีกรรมและประมวลเรื่องปรัมปรา เป็นความเชื่อแบบพหุเทวนิยม ชาวกรีกโบราณส่วนใหญ่รู้จักเทพเจ้าแห่งโอลิมปัส 12 องค์ ได้แก่ ซูส ฮีรา โพไซดอน ดิมีเทอร์ อะธีนา แอรีส แอโฟรไดที อะพอลโล อาร์เตมิส ฮิฟีสตัส เฮอร์มีส และเฮสเตียหรือไดอะไนซัส แม้ว่านักปรัชญาบางกลุ่มอย่างลัทธิสโตอิกและลัทธิเพลโตจะใช้ภาษาที่สื่อถึงเทพระดับอุตรภาพองค์เดียว การบูชาเทพโอลิมปัสและองค์อื่น ๆ พบได้ทั่วไปในอารยธรรมกรีกโบราณ โดยเทพเหล่านี้มักมีฉายาที่พรรณนาถึงคุณลักษณะ รวมถึงสะท้อนการรับเทพท้องถิ่นเข้ามาในวัฒนธรรมของตน

ศาสนากรีกโบราณไม่มีคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์หรือได้รับการถ่ายทอดจากพระเป็นเจ้า อย่างไรก็ตามวรรณกรรมกรีกโบราณที่เก่าแก่มาก เช่น อีเลียด และ โอดิสซีย์ ของโฮเมอร์ ธีออโกนี และ งานและวัน ของเฮสิโอด และศังสกานท์ของพินดาร์มีส่วนในการพัฒนาความเชื่อยุคหลัง ศาสนากรีกโบราณไม่มีตำนานกำเนิดจักรวาล แต่ละกลุ่มมีความเชื่อว่าโลกถูกสร้างขึ้นแตกต่างกันไป ตำนานหนึ่งบรรยายใน ธีออโกนี ว่าเดิมมีเพียงเทพดึกดำบรรพ์นามเคออส จากนั้นจึงเกิดเทพอย่างไกอา ทาร์ทารัส เอียรอส ซึ่งให้กำเนิดกลุ่มเทพไททัน และต่อมาเทพไททันให้กำเนิดกลุ่มเทพโอลิมปัส ศาสนากรีกโบราณมีประมวลเรื่องปรัมปราที่กว้างขวางและตำนานวีรบุรุษจำนวนมาก เช่น ภารกิจ 12 ประการของเฮราคลีส การเดินทางกลับบ้านของโอดิสเซียส การค้นหาขนแกะทองคำของเจสัน และธีซีอัสปราบมินะทอร์

ศาสนากรีกโบราณเชื่อในโลกหลังความตายที่เป็นที่อาศัยของวิญญาณ แนวคิดแรก ๆ (ใน อีเลียด และ โอดิสซีย์) เชื่อว่าเมื่อเสียชีวิต วิญญาณของผู้เสียชีวิตจะถูกส่งไปยังยมโลกโดยไม่แบ่งแยก ก่อนที่แนวคิดยุคหลัง (ปรัชญาลัทธิเพลโต) จะเสริมว่ามีการแยกวิญญาณผู้ทำดีและผู้ทำชั่วออกจากกัน ยมโลกเป็นพื้นที่มืดมิดปกครองโดยเฮดีส แตกต่างจากโลกมนุษย์ที่มีแสงอาทิตย์ และเขาโอลิมปัสที่อากาศสดใส นอกจากยมโลกแล้ว ยังมีทาร์ทารัสซึ่งเป็นเหวลึกสำหรับทรมานและลงโทษผู้ทำชั่ว และอีลิเซียมซึ่งเป็นสถานที่พักผ่อนของวิญญาณผู้ทำดี ปรัชญากรีกโบราณมีแนวคิดการกลับชาติมาเกิดที่เรียกว่า เมเตมไซโคซิส (metempsychosis) ซึ่งมีการสั่งสอนในลัทธิออร์ฟิสม์ ลัทธิพีทาโกรัส และลัทธิเพลโต

ทั้งนี้การใช้คำว่า "ศาสนา" ในการอธิบายความเชื่อสมัยโบราณอาจเป็นการผิดกาละ เนื่องจากชาวกรีกโบราณไม่มีคำว่า "ศาสนา" อย่างในความหมายสมัยใหม่ นอกจากนี้ไม่มีนักเขียนสมัยกรีกโบราณคนใดบรรยายการบูชาเทพหรือสิ่งเคารพว่าเป็นศาสนา ตัวอย่างเช่น เฮอรอโดทัสกล่าวว่าชาวกรีกมี "แท่นบูชาทั่วไปสำหรับเทพและการบูชายัญ และธรรมเนียมปฏิบัติที่คล้ายกัน" 

การนับถือศาสนากรีกโบราณแผ่ขยายจากกรีซแผ่นดินใหญ่ไปถึงไอโอเนีย อานาโตเลีย มังนาไกรกิอาและมาร์แซย์ ศาสนาในอิตาลีช่วงต้นอย่างศาสนาอิทรัสคันได้รับอิทธิพลจากศาสนากรีกโบราณ ซึ่งส่งอิทธิพลต่อไปยังศาสนาโรมันโบราณ

อ้างอิง 

กรีซโบราณ