จังหวัดปัตตานี

ปัตตานี (มลายูปัตตานี: ) เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคใต้ของประเทศไทย ติดต่อกับจังหวัดนราธิวาส จังหวัดยะลา และจังหวัดสงขลา

สัญลักษณ์ประจำจังหวัด 
 ตราประจำจังหวัด: ปืนใหญ่นางพญาตานี
 ดอกไม้ประจำจังหวัด: ดอกชบา (Hibiscus sp.) 
 ต้นไม้ประจำจังหวัด: ตะเคียนทอง (Hopes odorata) 
 คำขวัญประจำจังหวัด: เมืองงามสามวัฒนธรรม ศูนย์ฮาลาลเลิศล้ำ ชนน้อมนำศรัทธา ถิ่นธรรมชาติงามตา ปัตตานีสันติสุขแดนใต้
 คำขวัญประจำจังหวัดเดิม: บูดูสะอาด หาดทรายสวย รวยน้ำตก นกเขาดี ลูกหยีอร่อย หอยแครงสด

ที่มาของชื่อ 
คำว่า ปัตตานี มาจากคำภาษามลายูปัตตานี  ซึ่งมาจากคำว่า Pata Ini ("ชายหาดแห่งนี้") อีกทีหนึ่ง

ที่ตั้ง 
ปัตตานีเป็นหนึ่งในห้าจังหวัดชายแดนภาคใต้ ตั้งอยู่ริมฝั่งทะเลตะวันออกของภาคใต้สุด ติดกับทะเลจีนใต้ อยู่ห่างจากกรุงเทพโดยทางรถยนต์ประมาณ 1,055 กิโลเมตร หรือ 1,025 กิโลเมตรโดยทางรถไฟ (สถานีรถไฟโคกโพธิ์)

ภูเขาที่สำคัญ 
ได้แก่ ภูเขาทรายขาว ซึ่งอยู่ในทิวเขาสันกาลาคีรี มีแม่น้ำที่สำคัญ 2 สาย คือ แม่น้ำปัตตานีและแม่น้ำสายบุรี ภูมิอากาศอบอุ่นตลอดปี อุณหภูมิเฉลี่ย 27.5 องศาเซลเซียส ฝนตกชุกในระหว่างเดือนธันวาคม-มกราคม ฝนตกเฉลี่ย 1,750.9 มิลลิเมตร/ปี (เฉลี่ยในรอบ 30 ปี)

ฤดูกาล

ฤดูร้อน 
เดือนกุมภาพันธ์-กรกฎาคม

ฤดูฝน 
สิงหาคม-มกราคม

ประชากร

ศาสนา 

ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม รองลงมาคือศาสนาพุทธและอื่น ๆ จากการสำรวจเมื่อ พ.ศ. 2555 พบว่า ประชากรนับถือศาสนาอิสลามร้อยละ 87.25 นับถือศาสนาพุทธร้อยละ 12.72 และศาสนาอื่น ๆ ร้อยละ 0.03 แต่การสำรวจใน พ.ศ. 2556-2558 พบว่าประชากรนับถือศาสนาอิสลามร้อยละ 86.25 นับถือศาสนาพุทธร้อยละ 13.70 และศาสนาอื่น ๆ ร้อยละ 0.05 ใน พ.ศ. 2555 หลังการก่อวินาศกรรมด้วยการวางระเบิดถนนสายหลักในปัตตานี ส่งผลให้ชาวไทยเชื้อสายจีนและชาวไทยพุทธจำนวนมากอพยพออกจากปัตตานี ประชากรที่นับถือศาสนาพุทธจึงหดตัวอย่างเฉียบพลัน จากการสำรวจของสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดปัตตานีเมื่อ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2562 พบว่า ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม ร้อยละ 87.57, ศาสนาพุทธ ร้อยละ 12.41 และศาสนาอื่น ๆ ร้อยละ 0.03

ชาวปัตตานีมีอาชีพหลักคือการทำนา สวนยาง นอกจากนี้ประชาชนที่อาศัยอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัด เช่น อำเภอเมืองปัตตานี อำเภอปะนาเระ และอำเภอสายบุรี ยังประกอบอาชีพประมง ซึ่งส่งผลให้เกิดผลผลิตในภาคอุตสาหกรรมต่อเนื่องอย่างมาก

หน่วยการปกครอง 
การปกครองแบ่งออกเป็น 12 อำเภอ 115 ตำบล 642 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
จังหวัดปัตตานี มีการแบ่งการปกครองส่วนท้องถิ่นดังนี้

เทศบาลเมือง 
มีเทศบาลเมือง 2 แห่ง
เทศบาลเมืองปัตตานี
เทศบาลเมืองตะลุบัน

อุทยาน 
 อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว

สถานที่ท่องเที่ยว 
 มัสยิดกรือเซะ เป็นมัสยิดที่สร้างโดยสุลต่านมุสัฟฟาร์ ชาร์ พระองค์ได้สร้างมัสยิดแห่งนี้พร้อมกับมัสยิดบ้านดาโตะ อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี 
มัสยิดกรือเซะเป็นมัสยิดที่สุลต่านใช้เป็นสถานที่ปฏิบัติศาสนกิจและะพบปะพูดคุยกับประชาชน มัสยิดกรือเซะเป็นมัสยิดแห่งแรกในคาบสมุทรมลายู
 หาดตะโละกาโปร์
 เมืองโบราณยะรัง
 ศาลหลักเมืองปัตตานี
 ศาลเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวหรือศาลเจ้าเล่งจูเกียง
 สวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ ปัตตานี
 หอนาฬิกาสามวัฒนธรรม
 มัสยิดกลางจังหวัดปัตตานี
 มัสยิดรายอ ปัตตานี
 มัสยิดกรือเซะ ปัตตานี
 วังยะหริ่ง ปัตตานี
 วังสายบุรี ปัตตานี
 ย่านเมืองเก่าปัตตานี (กือดาจีนอ)
 วัดช้างให้ราษฎร์บูรณาราม
 หาดตะโละสะมิแล
 สะพานไม้บานา
 ปัตตานีบาซาร์
 หอดูนก
 blue lake ปัตตานี

การขนส่ง

ระยะทางจากตัวจังหวัดไปอำเภอต่าง ๆ 

 อำเภอหนองจิก 8 กิโลเมตร
 อำเภอยะหริ่ง 15 กิโลเมตร
 อำเภอยะรัง 16 กิโลเมตร
 อำเภอโคกโพธิ์ 26 กิโลเมตร
 อำเภอแม่ลาน 27 กิโลเมตร
 อำเภอมายอ 30 กิโลเมตร
 อำเภอปะนาเระ 42 กิโลเมตร
 อำเภอทุ่งยางแดง 44 กิโลเมตร
 อำเภอสายบุรี 50 กิโลเมตร
 อำเภอกะพ้อ 65 กิโลเมตร
 อำเภอไม้แก่น 68 กิโลเมตร

การศึกษา

ระดับอุดมศึกษา 
 มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
 มหาวิทยาลัยฟาฏอนี วิทยาเขตปัตตานี
 วิทยาลัยชุมชนปัตตานี
 มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์ปัตตานี

โรงเรียน 
 ดูที่ รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดปัตตานี

ชาวจังหวัดปัตตานีที่มีชื่อเสียง 
 สวัสดิ์ วัฒนายากร อดีตองคมนตรีในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช อดีตตุลาการศาลปกครองสูงสุด อดีตอธิบดีกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
 พนมเทียน ศิลปินแห่งชาติ
กังสดาล พิพิธภักดี อดีตพระชายาในสมเด็จพระราชาธิบดีมูฮัมมัดที่ 5 ประเทศมาเลเซีย
กิตตินันท์ สหวงศ์ตระกูล ประธานเครือข่ายเพื่อนช่วยเพื่อนจังหวัดชายแดนภาคใต้ ประธานชมรมผู้ประกอบการร้านอาหารจังหวัดปัตตานี ปัจจุบันทำธุรกิจร้านอาหารหลายแห่งในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ แบะเป็นยูทูปเบอร์รีวิวร้านอาหารใน ติ๊กต็อก อีกด้วย
ฟาอัล ยาวอ ยูทูบเบอร์ดัง จากคนพิการ ที่มีความสามารถในการหาเงินเลี้ยงดูครอบครัวได้

เทศกาล 
 งานสมโภชเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว
 งานประเพณีชักพระ
 งานแข่งขันกีฬาตกปลาสายบุรี
อีดิลฟิฏร์
อีดิลอัฎฮา

อ้างอิง

ดูเพิ่ม 
 พระราชวังไพลิน
 สวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ ปัตตานี
 สวนสมเด็จเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงสงขลานครินทร์ (สวนแม่-สวนลูก) ปัตตานี
 สโมสรฟุตบอลปัตตานี
 ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย
 ศาลหลักเมืองปัตตานี
 รายชื่อวัดในจังหวัดปัตตานี
 รายชื่อมัสยิดในจังหวัดปัตตานี
 รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดปัตตานี
 สภาเด็กและเยาวชนจังหวัดปัตตานี
 รายชื่อสาขาของธนาคารในจังหวัดปัตตานี
 รายชื่อห้างสรรพสินค้าในจังหวัดปัตตานี

แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ 

 เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด

แผนที่และภาพถ่าย 
 แผนที่ท่องเที่ยวจังหวัดปัตตานี

หนังสือและบทความ 

 ชุลีพร วิรุณหะ. (2551). บุหงารายา: ประวัติศาสตร์จากคำบอกเล่าของชาวมลายู. กรุงเทพฯ: ศักดิโสภาการพิมพ์.
 ชุลีพร วิรุณหะ. (2556, ม.ค.-มิ.ย.). สยามกับปัตตานีในสมัยรัชกาลที่ 1-2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์: การทำความเข้าใจเกี่ยวกับสงครามและการแบ่งแยกปัตตานีออกเป็นเจ็ดหัวเมือง. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 35(1), 11-53.
 ชุลีพร วิรุณหะ. (2558). สยาม-ปาตานีใน ‘พื้นที่สีเทา’: บทวิเคราะห์ประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ก่อน ค.ศ. 1909 (ฉบับร่าง). กรุงเทพฯ: ศูนย์มุสลิมศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
 ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ. (2549). ความเป็นมาของทฤษฎีแบ่งแยกดินแดนในภาคใต้ไทย. กรุงเทพฯ: โครงการเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
 ยงยุทธ ชูแว่น. (2549). รัฐปัตตานีในประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้สมัยจารีต คริสต์ศตวรรษที่ 16-18. นครปฐม: โครงการศึกษาประวัติศาสตร์ภาคใต้ ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.
 อรอนงค์ ทิพย์พิมล. (2564). ประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับปัต (ปา) ตานีก่อนรัฐสมัยใหม่จนถึงสนธิสัญญาแองโกลสยาม พ.ศ. 2452 (ค.ศ. 1909): มุมมองที่แตกต่างหลากหลาย. ใน ความมั่นคงบนรอยร้าว: ประวัติศาสตร์ กฎหมาย และผู้คนในพลวัตความขัดแย้งในจังหวัดชายแดนใต้. บรรณาธิการโดย อรรถจักร์ สัตยานุรักษ์. หน้า 3-39. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.).

 
จังหวัดริมฝั่งอ่าวไทย