พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนันตการฤทธิ์

พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนันตการฤทธิ์ (29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 — 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2423) มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้ายุคันธร เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์  ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาน้อยเล็ก

พระประวัติ 
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนันตการฤทธิ์ ประสูติเมื่อวันอาทิตย์ เดือน 12 แรม 11 ค่ำ ปีวอก จัตวาศก จ.ศ. 1174 ตรงกับวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 มีพระเชษฐาร่วมพระมารดา คือ พระองค์เจ้าฤกษ์ (ต่อมาคือ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์) และ พระองค์เจ้าสาททิพากร ในรัชกาลที่ 4 ทรงสถาปนาเป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนันตการฤทธิ์ เมื่อวันจันทร์ เดือนอ้าย ขึ้น 13 ค่ำ ปีเถาะ นพศก จ.ศ. 1229 ตรงกับวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2410 สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 5 เมื่อวันเสาร์ เดือน 8 อุตราษาฒ แรม 10 ค่ำ ปีมะโรง โทศก จ.ศ. 1242 ตรงกับวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2423 พระชันษา 67 ปี 

พระองค์ทรงเป็นต้นราชสกุลยุคันธร ทรงมีพระโอรสและพระธิดา ดังนี้

 หม่อมเจ้าอุทัย ยุคันธร (ประสูติ พ.ศ. 2381 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน พ.ศ. 2467 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2469)
 หม่อมเจ้าหญิงลมัย ยุคันธร (ประสูติ พ.ศ. 2381)
 หม่อมเจ้าแฉ่ง ยุคันธร 
 หม่อมเจ้าหญิงเสงี่ยม ยุคันธร (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2450 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2451)
ทายาทรุ่นสุดท้ายของราชสกุล ยุคันธร ได้แก่ หม่อมหลวงสุหร่าย ยุคันธร (ภาวิไล) มารดาของ ศาสตราจารย์ระวี ภาวิไล

พระกรณียกิจ 
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนันตการฤทธิ์ ได้ทรงกำกับกรมทหารช่างเมืองญวน ในสมัยรัชกาลที่ 4 ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ทรงได้รับการแต่งตั้งเป็นสภาที่ปฤกษาในพระองค์ หรือ ปรีวีเคาน์ซิล มีหน้าที่ถวายคำปรึกษาส่วนพระองค์ สืบสวนข้อเท็จจริงในราชการต่างๆ เพื่อกราบบังคมทูลและถวายความเห็นให้ทรงทราบ สอดส่องเหตุการณ์สำคัญในบ้านเมือง รวมไปถึงการชำระความฎีกาที่มีผู้นำมาถวาย

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พงศาวลี

อ้างอิง 

พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ ชั้น 2
พระองค์เจ้า
อนันตการฤทธิ์
 
พระราชโอรสในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์