อาร์เอชเอ็น (รถดีเซลราง)

อาร์เอชเอ็น (RHN) หรือรถดีเซลรางฮิตาชิ เป็นรถดีเซลรางของการรถไฟแห่งประเทศไทย ใช้สำหรับการทำขบวนรถโดยสาร และ ขบวนรถท้องถิ่น สั่งซื้อจากบริษัทฮิตาชิ และนิปปอน ชาริโอ ประเทศญี่ปุ่น ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2513 - 2514 มีต้นแบบมาจาก อาร์เอช ที่สั่งซื้อมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2510

ประวัติ 
หลังจากการใช้งานอาร์เอช (RH) เป็นที่น่าพอใจจึงมีการสั่งซื้อ อาร์เอชเอ็น (RHN) มาเพิ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2513 - 2514 เดิมการรถไฟแห่งประเทศไทยได้ใช้รถดีเซลรางทั้งสองรุ่นนี้ทำขบวนรถชานเมือง และ รถธรรมดา เนื่องจากมีความคล่องตัวในการใช้งานมากกว่าการใช้รถจักรลากตู้โดยสาร โดยประจำการที่โรงรถดีเซลรางกรุงเทพ เป็นกำลังหลัก แต่ภายหลังจากการสั่งซื้อ ทีเอชเอ็น (THN) และ เอ็นเคเอฟ (NKF) ช่วงปี พ.ศ.2526 - 2528 อาร์เอชเอ็น (RHN) ก็ได้ถูกลดบทบาทลง และมีการถยอยย้ายไปประจำการที่โรงรถจักรนครราชสีมา และ ทางรถไฟสายชานเมืองแม่กลอง โดยปัจจุบันอาร์เอชเอ็น (RHN)ได้ประจำการที่โรงรถจักรนครราชสีมา โดยทำขบวนรถท้องถิ่นสายตะวันออกเฉียงเหนือเป็นหลัก เช่น เส้นทาง นครราชสีมา-หนองคาย, นครราชสีมา-อุบลราชธานี, แก่งคอย-บัวใหญ่, แก่งคอย-ขอนแก่น และ มักจะมีการนำไปเสริมขบวนรถด่วนในช่วงเทศกาลโดยทำขบวนร่วมกับ ทีเอชเอ็น (THN) และ เอ็นเคเอฟ (NKF)

การใช้งาน 
อาร์เอชเอ็น (RHN) เป็นรถดีเซลรางที่มีรูปแบบการใช้งานเป็นชุด โดยใน 1 ชุดจะมีรถ 2 คัน เป็นรถกำลังดีเซลรางแบบมี2เครื่องยนต์ และ รถพ่วงดีเซลรางแบบไม่มีเครื่องยนต์ ใช้วิธีฉุดลากและดันกลับ โดยมีห้องขับควบคุมทั้ง 2 คัน

รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ  
 รุ่นเลขที่ กซข.1021 – 1048
มีเครื่องยนต์ในตัว 2 เครื่องยนต์ ความจุผู้โดยสาร 74 ที่นั่ง ไม่มีห้องน้ำในตัวรถ

รถพ่วงดีเซลรางมีห้องขับ  
 รุ่นเลขที่ พซข.21 – 48
ไม่มีเครื่องยนต์ แต่มีถังน้ำในตัว ความจุผู้โดยสาร 80 ที่นั่ง มีห้องน้ำในตัวรถ

ด้านการใช้งาน 
โดยทั่วไปจะสามารถใช้งานร่วมกับ อาร์เอช (RH) เนื่องจากใช้ระบบเดียวกัน แต่ก็ได้มีการดัดแปลงระบบให้สามารถใช้ร่วมกับ ทีเอชเอ็น (THN), เอ็นเคเอฟ (NKF) และ เอทีอาร์ (ATR) ได้อีกด้วย

ติดเครื่องปรับอากาศ 
ช่วงปี พ.ศ.2555 - 2556 การรถไฟแห่งประเทศไทย ได้ทดลองนำ  พซข.21 และ พซข.27 นำมาติดตั้งเครื่องปรับอากาศ เปลี่ยนเบาะที่นั่งใหม่และได้ทดสอบหลายครั้ง แต่ติดปัญหาทางวิศวกรรม ปัจจุบันยังไม่มีการนำออกมาใช้งาน

สายแม่กลอง 
อาร์เอชเอ็น (RHN) เคยถูกนำไปใช้ในทางรถไฟสายชานเมืองแม่กลองในช่วงสั้น ๆ ช่วงปี พ.ศ.2531 ถึงช่วงปี พ.ศ.2540 โดยใช้ร่วมกับ อาร์เอช (RH)
 พซข.30, กซข.1030, กซข.1044 สายบ้านแหลม-แม่กลอง 
 พซข.27, กซข.1025 สายวงเวียนใหญ่-มหาชัย

บริจาคให้กัมพูชา 
22 เมษายน พ.ศ.2562 การรถไฟแห่งประเทศไทยได้มอบ อาร์เอชเอ็น (RHN) ให้กับกัมพูชาที่สถานีรถไฟด่านพรมแดนบ้านคลองลึก
โดยได้มอบจำนวน 2 ชุด รวม 4 คัน ได้แก่ พซข.40, พซข.45, กซข.1035  และ กซข.1038

ขบวนรถที่ให้บริการ 
ปัจจุบัน
 ขบวนรถด่วนที่ 71/72 กรุงเทพอภิวัฒน์ - อุบลราชธานี - กรุงเทพอภิวัฒน์ (เสริมเฉพาะช่วงเทศกาล)
 ขบวนรถด่วนที่ 75/76 กรุงเทพอภิวัฒน์ - หนองคาย - กรุงเทพอภิวัฒน์ (เสริมเฉพาะช่วงเทศกาล)
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 415/418 นครราชสีมา - หนองคาย - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 417/416 นครราชสีมา - อุดรธานี - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 419/428 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 425/420 อุบลราชธานี - ลำชี - อุบลราชธานี
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 421/426 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 429/430 นครราชสีมา - บัวใหญ่ - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 431/432 ชุมทางแก่งคอย - ขอนแก่น - ชุมทางแก่งคอย
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 433/434 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางแก่งคอย
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 437/438 ชุมทางแก่งคอย - ลำนารายณ์ - ชุมทางแก่งคอย
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 439/440 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางแก่งคอย
 ขบวนรถรวมที่ 481/482 หนองคาย - ท่านาแล้ง - หนองคาย (ใช้RHNบางครั้ง)
 ขบวนรถรวม 483/484 หนองคาย - ท่านาแล้ง - หนองคาย (ใช้RHNบางครั้ง)

รถดีเซลรางในประเทศไทย