ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ () เป็นหนึ่งในสิบสามภาควิชาของคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และเป็นหน่วยงานวิชาการด้านเคมีชั้นนำของประเทศไทย ที่ได้รับการยอมรับทั้งในด้านการเรียนการสอนและการวิจัย ภาควิชาเคมีเปิดสอนในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก ทั้งหลักสูตรภาษาไทย และหลักสูตรนานาชาติ (International Program) 

ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับการจัดอันดับให้ติดอันดับโลกสาขาเคมี (Chemistry) โดย QS World University Rankings by Subject ในกลุ่ม Natural Sciences, โดย Times Higher Education World University Rankings by subjects ในกลุ่ม Physical Sciences สาขา Chemistry, โดย Nature INDEX (Global) ในสาขา Chemical Sciences, และ Best Global Universities for Chemistry โดย U.S. News & World Report ในสาขา Chemistry นอกจากนี้ ยังได้รับการประเมินจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) อยู่ในระดับ 4 (ดี) ในสาขาเคมี (Chemistry) ในการประเมินครั้งที่ 2 พ.ศ. 2553 และการประเมินครั้งที่ 3 พ.ศ. 2554 

นิสิตเก่าที่มีชื่อเสียง อาทิ สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เจ้าฟ้านักวิทยาศาสตร์ผู้มีผลงานดีเด่นของโลกด้านสารเคมีก่อมะเร็งและพิษวิทยาสิ่งแวดล้อม และเป็นนักวิทยาศาสตร์สตรีพระองค์แรกของโลกที่ได้รับการทูลเกล้าฯ ถวายเหรียญทองคำอัลเบิร์ตไอน์สไตน์, พลโทหญิงพูนภิรมย์ ลิปตพัลลภ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน, และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ผุสดี ตามไท อดีตรักษาราชการแทนผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร อดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ผู้อำนวยการสถาบันผู้หญิงกับการเมือง อดีตคณะทำงานด้านสิ่งแวดล้อมของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม พ.ศ. 2534-2535 เป็นต้น

ประวัติภาควิชา

การเรียนการสอนวิชาเคมีในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีกำเนิดมาพร้อมกับการก่อตั้งมหาวิทยาลัยฯ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2486 ซึ่งในขณะนั้นเปิดสอนอยู่ใน “แผนกเคมี” สังกัดคณะกสิกรรมและสัตวบาล (ปัจจุบัน คือ คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์) อาคารเรียนวิชาเคมีหลังแรก มีลักษณะเป็นอาคาร 2 ชั้นตั้งอยู่บริเวณประตูงามวงศ์วาน 3 (ปัจจุบัน คือ ร้านสหกรณ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์) โดยมี ศาสตราจารย์จรัด สุนทรสิงห์ เป็นหัวหน้าแผนกวิชาฯ และมีการผลิตบัณฑิตในหลักสูตรระดับปริญญาตรี 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2499 ได้ย้ายจากอาคารเรียนเดิมมาอยู่ที่ “ตึกเคมีเก่า” ปัจจุบัน คือ กองปฐพีวิทยา กรมวิชาการเกษตร ทั้งนี้ เป็นอาคารที่ใช้ร่วมกับกองการกสิกรรมเคมี กระทรวงเกษตร (ปัจจุบัน คือ กองเกษตรเคมี กระทรวงเกษตรและสหกรณ์) ในขณะนั้นมีวิชาทางเคมีเปิดสอนเพียง 4 วิชา ได้แก่ เคมีอนินทรีย์ เคมีอินทรีย์ เคมีวิเคราะห์ปริมาณ และเคมีวิเคราะห์คุณภาพ 

จากนั้นในปี พ.ศ. 2500 ศาสตราจารย์จรัด สุนทรสิงห์ ได้ขึ้นดำรงตำแหน่งคณบดีคณะกสิกรรมและสัตวบาล และศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. กฤษณา ชุติมา ได้ดำรงตำแหน่งรักษาการหัวหน้าแผนกวิชาเคมี ซึ่งในปีเดียวกันนี้ได้มีการต่อเติมตึกเคมีเก่าให้มีห้องเรียนเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันทางแผนกวิชาเคมีได้ Professor. Dr. Hamit D. Resse ศาสตราจารย์เคมี จาก Oregon College มาเป็นที่ปรึกษาด้านวิชาการ ด้านวิธีการสอนปฏิบัติการ และวิธีจัดทำระเบียบพัสดุทางเคมี 

ในปี พ.ศ. 2503 ได้ทำการต่อเติมตึกเคมีเก่าเพิ่มเติมโดยขยายเป็นห้องบรรยาย และปรับเปลี่ยนมาเป็นห้องปฏิบัติการเคมีในเวลาต่อมา และในปี พ.ศ. 2507 ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. กฤษณา ชุติมา ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกวิชาเคมีและเริ่มมีการเปิดสอนวิชาชีวเคมีเพิ่มขึ้นด้วย

กระทั่งในปี พ.ศ. 2509  สภามหาวิทยาลัยฯ มีมติให้จัดตั้ง “คณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์” อย่างเป็นทางการ ณ บริเวณพื้นที่ปัจจุบัน จึงมีการย้ายมาสังกัดยังคณะใหม่ ในชื่อเดิม คือ “แผนกวิชาเคมี” โดยมี ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. กฤษณา ชุติมา เป็นหัวหน้าแผนกวิชาฯ ท่านแรกในสังกัดคณะวิทยาศาสตร์ฯ ซึ่งต่อมาในปี พ.ศ. 2512 ได้มีการเปลี่ยนจากคำว่า “แผนกวิชา” ไปเป็น “ภาควิชา” จึงใช้ชื่อใหม่อย่างเป็นทางการว่า “ภาควิชาเคมี” จนกระทั่งปัจจุบัน 

ในปี พ.ศ. 2518 หลังจากที่ย้ายมาอยู่บริเวณพื้นที่ใหม่ ภาควิชาเคมีได้ก่อสร้างอาคารเรียนเคมีหลังใหม่ขึ้น ออกแบบและวางโครงสร้างอาคาร โดย ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. กฤษณา ชุติมา ลักษณะเป็นอาคารเรียนและปฏิบัติการ ความสูง 6 ชั้น มีดาดฟ้า มีชื่อเป็นทางการว่า “อาคารกฤษณา ชุติมา” หรือ “ตึกเคมี” และในปีเดียวกันนี้ยังเป็นปีที่สำคัญยิ่งของประวัติศาสตร์ภาควิชาเคมี เนื่องจากสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงผ่านการสอบคัดเลือกได้เข้าศึกษาต่อยังคณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในสาขาเคมี และทรงสำเร็จการศึกษาได้รับปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิต (เคมี) เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง เมื่อปี พ.ศ. 2522 ต่อมาในปี พ.ศ. 2524 ได้มีการผลิตบัณฑิตในระดับปริญญาโท สาขาเคมี ขึ้นเป็นครั้งแรก และระดับปริญญาเอก สาขาเคมี ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2541 

ปัจจุบัน ภาควิชาเคมีจัดการเรียนการสอนด้านเคมีใน 5 สาขาวิชา ได้แก่ สาขาวิชาเคมีวิเคราะห์ สาขาวิชาเคมีอนินทรีย์ สาขาวิชาเคมีอินทรีย์ สาขาวิชาเคมีอุตสาหกรรม และสาขาวิชาเคมีเชิงฟิสิกส์ ทั้งหลักสูตรภาษาไทยและหลักสูตรนานาชาติ

ทำเนียบหัวหน้าภาควิชา

ภาควิชาเคมี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีหัวหน้าภาควิชาตั้งแต่ก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน ดังรายนามต่อไปนี้

หมายเหตุ คำนำหน้านามของผู้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาเป็นคำนำหน้านามตามตำแหน่งทางวิชาการในขณะนั้น

การศึกษา

หลักสูตรการศึกษา

ภาควิชาเคมีเปิดสอนหลักสูตรทั้งในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก โดยแบ่งเป็นหลักสูตรระดับปริญญาตรี 3 หลักสูตร (หลักสูตรปกติ 2 หลักสูตร และหลักสูตรนานาชาติ 1 หลักสูตร) หลักสูตรระดับปริญญาโท 1 หลักสูตร และหลักสูตรระดับปริญญาเอก 1 หลักสูตร ซึ่งในระดับปริญญาโทและปริญญาเอก จะแบ่งเป็น 5 สาขาวิชา คือ สาขาวิชาเคมีวิเคราะห์ สาขาวิชาเคมีอนินทรีย์ สาขาวิชาเคมีอินทรีย์ สาขาวิชาเคมีอุตสาหกรรม และสาขาวิชาเคมีเชิงฟิสิกส์

การรับสมัครเข้าศึกษา

ระดับปริญญาตรี

การเข้าศึกษาต่อระดับปริญญาตรีที่ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทั้งหลักสูตรปกติและหลักสูตรนานาชาติ (International Program) จะรับสมัครและคัดเลือกผ่านระบบกลาง TCAS ซึ่งแบ่งการรับออกเป็น 5 รอบ รายละเอียดเกณฑ์การรับสมัคร และเกณฑ์การคัดเลือกจะเป็นไปตามประกาศของสำนักทะเบียนและประมวลผล มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ทั้งนี้ ผู้สมัครในหลักสุตรนานาชาติจำเป็นต้องมีผลการทดสอบความสามารถด้านภาษาอังกฤษ อาทิ TOEFL (iBT) score ≥ 61, CU-TEP score equivalent to TOEFL (iBT) score ≥ 61, หรือ IELTS score ≥ 5.5 และต้องมีผลการทดสอบความถนัดทางคณิตศาสตร์ อาทิ SAT I (Math Section), SAT II (Math I หรือ Math II) มีคะแนนขั้นต่ำ 550 ในแต่ละวิชา รวมทั้งต้องมีผลการทดสอบความถนัดทางวิทยาศาสตร์ SAT II (Chemistry) ด้วย

ระดับบัณฑิตศึกษา

การเข้าศึกษาต่อในระดับบัณฑิตศึกษาที่ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จะเปิดรับใน 5 กลุ่มสาขา ได้แก่

สาขาวิชาเคมีวิเคราะห์	 	
(ปริญญาเอก)
(ปริญญาโท)
สาขาวิชาเคมีอนินทรีย์	 	
(ปริญญาเอก)
(ปริญญาโท)
สาขาวิชาเคมีอินทรีย์	 	
(ปริญญาเอก)	
(ปริญญาโท)
สาขาวิชาเคมีอุตสาหกรรม
(ปริญญาเอก)	
(ปริญญาโท)
สาขาวิชาเคมีเชิงฟิสิกส์	 	
(ปริญญาเอก)	
(ปริญญาโท)

โดยคุณสมบัติผู้สมัครและรายละเอียดต่าง ๆ จะเป็นไปตามข้อบังคับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ว่าด้วยการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาของบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

สาขา งานวิจัย หน่วยวิจัย และผลงานวิจัย

สาขาวิชาและงานวิจัย
ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ แบ่งสาขาวิชาและงานวิจัยออกเป็น 5 กลุ่ม ได้แก่

สาขาเคมีวิเคราะห์ (Analytical Chemistry Division)
เป็นสาขาที่ว่าด้วยการวิเคราะห์ ทั้งในเชิงคุณภาพและในเชิงปริมาณ ภาควิชาเคมีมีงานวิจัยทางเคมีวิเคราะห์ อาทิ งานวิจัยทางด้านความปลอดภัยทางโภชนาการ การวิเคราะห์และติดตามสารตกค้างในสิ่งแวดล้อม และการพัฒนากระบวนการวิเคราะห์สารในปริมาณน้อยที่มีอยู่ในธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

สาขาเคมีอนินทรีย์ (Inorganic Chemistry Division)
เป็นการสังเคราะห์และศึกษาสมบัติทางกายภาพของสารอนินทรีย์ โดยภาควิชาเคมีมีงานวิจัยทางเคมีอนินทรีย์ อาทิ การศึกษาสารประกอบโคออร์ดิเนชัน (coordination compounds) รวมไปถึงสมบัติการจับโมเลกุลชีวภาพ การผลิตเซ็นเซอร์และโฟโตคะตะลิสต์ (photocatalyst) และการศึกษาปฏิกิริยาในอุตสาหกรรม เช่น ปฏิกิริยาฟิชเชอร์-โทรปช์ (Fischer-Tropsch synthesis)

สาขาเคมีอินทรีย์ (Organic Chemistry Division)
เป็นสาขาที่ศึกษาครอบคลุมเคมีของสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ งานวิจัยของสาขาเคมีอินทรีย์ ได้แก่ การสกัดและแยกสารผลิตภัณฑ์ธรรมชาติที่มีการออกฤทธิ์ทางชีวภาพ การสังเคราะห์สารที่มีความสำคัญทางการแพทย์โดยใช้วิธีการใหม่ ๆ นอกจากนี้ภาควิชาเคมียังมีงานวิจัยเชิงอินทรีย์เคมีชีวภาพ ซึ่งเป็นการศึกษาระบบทางชีวภาพโดยใช้ความรู้และกระบวนการทางเคมี เช่น การศึกษาปฏิกิริยาที่เร่งด้วยเอนไซม์ เป็นต้น

สาขาเคมีอุตสาหกรรม (Industrial Chemistry Division)
เป็นหนึ่งในสาขาที่มีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะงานวิจัยทางด้านแหล่งพลังงานทางเลือก งานวิจัยเกี่ยวกับยางธรรมชาติ สิ่งทอและสีย้อม พอลิเมอร์ที่ย่อยสลายได้โดยทางชีวภาพ และงานวิจัยทางด้านวัสดุศาสตร์และอัญมณี 

สาขาเคมีเชิงฟิสิกส์ (Physical Chemistry Division)
เป็นสาขาที่ว่าด้วยการอาศัยหลักการพื้นฐานทางฟิสิกส์มาอธิบายปรากฏการณ์ทางเคมี งานวิจัยสาขาเคมีเชิงฟิสิกส์ของภาควิชาเคมีจะเน้นหนักไปทางการศึกษากลไลของปฏิกิริยาเคมีโดยใช้การคำนวณทางเคมีควอนตัม นอกจากนี้แล้วยังมีการสังเคราะห์ตัวเลขปฏิกิริยาประเภทต่าง ๆ และศึกษาแอคทิวิตี้ของตัวเลขปฏิกิริยานั้น ๆ รวมการทั้งสังเคราะห์วัสดุนาโน เช่น คาร์บอนนาโนทิวบ์ (carbon nanotube) และการปรับแต่งโครงสร้างระดับนาโนของคาร์บอนนาโนทิวบ์ นอกจากนี้ยังมีการวิจัยเกี่ยวกับการออกแบบโครงสร้างของยาเพื่อให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นโดยใช้เคมีคำนวณ

หน่วยวิจัย 

นอกจากห้องปฏิบัติการที่มีอยู่ในสาขาวิชาต่าง ๆ ของภาควิชาเคมีแล้ว ภาควิชาเคมี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ยังเป็นที่ตั้งของศูนย์ความเป็นเลิศ ซึ่งประกอบไปด้วย

ศูนย์ความเป็นเลิศ (Centers of Excellence, COE)
ศูนย์นาโนเทคโนโลยี (The Center of Nanotechnology) 

ศูนย์นาโนเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2548 เพื่อส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาด้านนาโนเทคโนโลยี ต่อมาในปี พ.ศ. 2549 ศูนย์แห่งนี้ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นศูนย์ความเป็นเลิศนาโนเทคโนโลยีในด้านของการออกแบบและการจำลองวัสดุนาโน โดยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สวทช. ประเทศไทย

ศูนย์นวัตกรรมทางเคมี (PERCH-CIC)
ศูนย์ความเป็นทางวิชาการด้านปาล์มน้ำมัน Center of Excellence-Oil Palm

และทางภาควิชาเคมียังประกอบไปด้วยห้องปฏิบัติการวิจัยเฉพาะด้าน ซึ่งประกอบไปด้วย 

ห้องปฏิบัติการวิจัยเฉพาะด้าน (Special Research Units, SRU)

ห้องปฏิบัติการเคมีคำนวณและเคมีประยุกต์ (Laboratory for Computational and Applied Chemistry, LCAC) - ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2528 โดยกลุ่มคณาจารย์และนักวิจัยในสาขาเคมีเชิงฟิสิกส์ (Physical Chemistry) มีภารกิจในการศึกษาวิจัยกลไลของปฏิกิริยาเคมีโดยใช้การคำนวณทางเคมีควอนตัม การสังเคราะห์ตัวเลขปฏิกิริยาประเภทต่าง ๆ และศึกษาแอคทิวิตี้ของตัวเลขปฏิกิริยา สังเคราะห์วัสดุนาโนและปรับแต่งโครงสร้างระดับนาโนของคาร์บอนนาโนทิวบ์ สาขางานวิจัย ได้แก่ 
Development and Application of Theoretical and Computational Methodologies
Catalysts and Supports
Carbon Nanostructures
Molecular Design of Bioactive Compounds
Ligand-Oriented Catalyst Design

ห้องปฏิบัติการวิจัยการพัฒนาวิธีวิเคราะห์สารปริมาณน้อย (Analytical Method Development in Trace Analysis) - ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2549 มีภารกิจในการวิจัยเพื่อพัฒนาวิธีการและเซ็นเซอร์ในการวิเคราะห์สารในปริมาณน้อยที่มีอยู่ในธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สาขางานวิจัย ได้แก่
Chemical food and safety
Chlorination and monitoring of some pesticides in raw water
Photocatalysis of some pesticides
Sensors for analytes of agricultural and environmental interest

ห้องปฏิบัติการเคมีสารสนเทศ (Cheminformatics Research Unit, CRU) - ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2548 มีภารกิจในการกำหนดทิศทางใหม่สำหรับการวิจัยทางเคมีด้วยวิธีการที่ปรับปรุงมาจากวิทยาการสารสนเทศ สาขางานวิจัย ได้แก่ 
Molecular modeling
Molecular docking
Virtual screening
Drug design
Thai Herbal Repository Access Initiative

ห้องปฏิบัติการผลิตภัณฑ์ธรรมชาติและเคมีอินทรีย์สังเคราะห์ (Natural Products and Organic Synthesis, NPOS) - ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2532 มีภารกิจเพื่อส่งเสริมการวิจัยการสังเคราะห์ผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติและการสังเคราะห์สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ รวมถึงฮอร์โมนสเตียรอยด์ การศึกษาปฏิกิริยาและการสังเคราะห์โดยใช้โลหะทรานซิชัน และยังทำการวิจัยเพื่อแก้ปัญหาในปัจจุบันและโรคไข้หวัดนก สาขางานวิจัย ได้แก่
Natural Products
Synthesis of bioactive compounds
Total synthesis of active steroids
Study on reactions and synthesis of bioactive compounds using transition metals
Structure-Activity Relationships (SARs) and Quality Control (QC) of plants 

ห้องปฏิบัติการเคมีคำนวณทางยา (Innovative Research on Drug Discovery and Molecular Design) - มีภารกิจในการวิจัยการค้นพบยาและการออกแบบโครงสร้างยา สาขางานวิจัย ได้แก่
Drug Discovery, Computer-aided Drug Design, Protein modeling
Cheminformatics, Bioinformatics, ADMET, Polymer modeling

ผลงานวิจัย

ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ให้ความสำคัญกับการแสวงหาและพัฒนาแนวคิดใหม่เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีขั้นสูงในระดับแนวหน้าทางด้านเคมี รวมทั้งมุ่งเน้นอย่างจริงจังในการจัดการกับปัญหาที่ต้องเผชิญกับทั้งสังคมไทยและสังคมโลก โดยได้พยายามทำการวิจัยในประเด็นยุทธศาสตร์และปัญหาระดับโลกและเล็งเป้าหมายหัวข้อวิจัยที่มีความสำคัญในอนาคต ทำให้ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาภาควิชาเคมี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ตีพิมพ์ผลงานวิจัยจำนวนบทความกว่า 1,706 เรื่อง แบ่งเป็นตีพิมพ์ในวารสารวิชาการที่มีคุณภาพระดับนานาชาติ (International Journal Publications) และระดับชาติ (National Journal Publications) จำนวนกว่า 1,004 เรื่อง แบ่งเป็นบทความที่นำเสนอในการประชุมวิชาการ (Conference) อีกจำนวน 702 เรื่อง ในประเด็นที่สำคัญดังกล่าว (ข้อมูลสถิติถึงปี 2562 จากสถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์) และได้รับรางวัลการวิจัยทั้งในระดับนานาชาติและระดับชาติหลายรายการ นอกจากนี้ยังมีทรัพย์สินทางปัญญา (Intellectual Property) จำนวน 13 รายการ แบ่งเป็นประเภทลิขสิทธิ์ (Copyright) จำนวน 4 รายการ (ข้อมูลปี พ.ศ. 2555, 2552, 2551, 2549) สิทธิบัตร (Patent) จำนวน 2 รายการ (ข้อมูลปี พ.ศ. 2554, 2549) และอนุสิทธิบัตร (Petty Patent) อีกจำนวน 7 รายการ (ข้อมูลปี พ.ศ. 2558, 2554, 2551, 2550, 2548) ทั้งหมดเป็นเพียงส่วนหนึ่งของความพยายามในการจัดการกับความท้าทายที่สังคมมนุษย์ต้องเผชิญ 

นอกจากนี้แล้ว ภาควิชาเคมียังส่งเสริมการสร้างและพัฒนาแพลตฟอร์มสำหรับความร่วมมือด้านการวิจัยระดับโลก โดยการส่งนิสิตเข้าทำวิจัยระยะสั้นยังมหาวิทยาลัยต่างประเทศ รวมทั้งเปิดหลักสูตรเคมี (นานาชาติ) ด้วย

ความร่วมมือและหลักสูตรนานาชาติ 

ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีหลักสูตรนานาชาติ (International programs) ในระดับปริญญาตรีจำนวน 1 สาขาวิชา ได้แก่ สาขาวิชาเคมีบูรณาการ (Integrated Chemistry)  ซึ่งเป็นหลักสูตรที่บูรณาการจากสาขาวิชาที่มีความเชี่ยวชาญ เน้นการเรียนการสอนในระดับนานาชาติ และส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศในการฝึกงานและทำวิจัยในต่างประเทศ โดยแบ่งออกเป็น 3 สายวิชา ได้แก่ สายวิชาเคมีเชิงชีววิทยา (Biological chemistry) สายวิชาเคมีวัสดุ (Material chemistry) และสายวิชาเคมีอุตสาหกรรม (Industrial chemistry) นอกเหนือจากหลักสูตรการศึกษาดังกล่าวแล้ว นิสิตของภาควิชาเคมีในหลักสูตรต่าง ๆ ทั้งระดับปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษาสามารถทำวิจัยระยะสั้นหรือเป็นนักเรียนแลกเปลี่ยน ณ มหาวิทยาลัยในต่างประเทศ ตามที่ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ หรือมหาวิทยาลัยได้ทำความตกลงร่วมมือวิจัยและแลกเปลี่ยนนักเรียนไว้

โดยมหาวิทยาลัยหรือสถาบันในต่างประเทศที่ภาควิชาเคมีส่งนิสิตเข้าทำวิจัยระยะสั้น อาทิ Yale University (USA), University of California (USA), University of Florida (USA), University of Houston (USA), Oregon State University (USA), University of Bristol (UK), University  of Bath (UK), University of Southampton (UK), Durham University (UK), University of Vienna (Austria), University Innsbruck (Austria), Kyoto University (Japan), Waseda University (Japan), Sokendai University (Japan), Zhejiang University of Technology (China), Tunghai University (Republic of China-Taiwan), Tatung University (Republic of China-Taiwan), Chimie ParisTech, PSL University (France), University of Bordeaux (France), University of Copenhagen (Denmark), Stockholm University, (Sweden) เป็นต้น

บริการทางวิชาการ 

ภาควิชาเคมีนอกจากจะให้บริการทางการสอนแก่นิสิตของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์แล้ว ยังให้บริการทางการสอนในรายวิชาเคมีแก่สถาบันสมทบของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จำนวนทั้งสิ้น 2 สถาบัน ด้วย อันได้แก่ 

วิทยาลัยการชลประทาน ในสังกัดกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ 

วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นพรัตน์วชิระ ในสังกัดสถาบันพระบรมราชชนก

นอกจากนี้ ภาควิชาเคมียังให้บริการวิเคราะห์และทดสอบทางเคมีด้วยเครื่องมือวิทยาศาสตร์ขั้นสูง อาทิ กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบส่องผ่าน (FE-TEM) และกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบส่องกราด (FE-SEM) เป็นต้นด้วย

อาคารและสถานที่ปฏิบัติการ

อาคารกฤษณา ชุติมา (ตึกเคมี) | Chemistry Building : สร้างในปี พ.ศ. 2518 หลังจากที่คณะฯ ย้ายมาอยู่บริเวณพื้นที่ใหม่ทางฝั่งตะวันตกของประตูงามวงศ์วาน 1 ออกแบบและวางโครงสร้างอาคารโดย ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. กฤษณา ชุติมา (หัวหน้าแผนกวิชาเคมีในขณะนั้น) ลักษณะเป็นอาคารเรียนและปฏิบัติการ ความสูง 6 ชั้น มีดาดฟ้า พื้นที่ประมาณ 8,851 ตารางเมตร ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของถนนสุวรรณวาจกสิกิจ

ห้องสมุดภาควิชาเคมี

ห้องสมุดภาควิชาเคมี (อังกฤษ: Library, Department of Chemistry, Faculty of Science; ชื่อย่อ: ภ.เคมี, Chem Dept) เป็นห้องสมุดเฉพาะด้านในระดับภาควิชา ตำราส่วนใหญ่เป็นตำราวิชาการด้านเคมี ห้องสมุดภาควิชาเคมีเริ่มก่อตั้งขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2512 โดยในช่วงแรกนั้นนิสิตเป็นผู้ดูแลกันเองก่อนที่จะพัฒนาจนกระทั่งมีเจ้าหน้าที่ประจำห้องสมุดมาดูแลอย่างเป็นทางการ ในส่วนของสถานที่ตั้งเดิมนั้นอยู่ที่ ชั้น 6 ห้อง 602 ภาควิชาเคมี อาคารกฤษณา ชุติมา และต่อมาในปี พ.ศ. 2545 ได้มีการย้ายที่ตั้งมายังชั้น 1 ห้อง 101-105 ของอาคารกฤษณา ชุติมา ซึ่งเป็นสถานที่ตั้งในปัจจุบัน และภายในปีเดียวกันห้องสมุดภาควิชาเคมีได้ทำการปรับปรุงระบบการจัดหมู่ตำราและระบบการสืบค้นโดยใช้ระบบเดียวกันกับสำนักหอสมุดมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

อันดับและมาตรฐาน

ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับการประเมินและจัดอันดับจากองค์กรทั้งภายในและภายนอกประเทศ ดังนี้

ผลการจัดอันดับโดย QS World University Rankings by Subject  

ในการจัดอันดับแยกตามสาขา QS world university ranking by subject พบว่าสาขาเคมี (Chemistry) ซึ่งเป็นสาขาของภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับการจัดอันดับให้ติดอันดับโลกในกลุ่ม Natural Sciences (สาขา Chemistry) อันดับที่ 451-500 ในปี 2017, อันดับที่ 451-500 ในปี 2018, อันดับที่ 401-450 ในปี 2019, อันดับที่ 401-450 ในปี 2020, อันดับที่ 451-500 ในปี 2021, และอันดับที่ 401-450 ในปี 2022

ผลการจัดอันดับโดย Nature Index (Global)
ในปี 2017 สาขา Chemical Sciences ซึ่งเป็นสาขาของภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับการจัดอันดับให้ติดอันดับโลก ในอันดับที่ 1129

ผลการจัดอันดับโดย U.S. News & World Report
Best Global Universities for Chemistry

นิตยสาร U.S. News & World Report ได้เผยแพร่ผลการจัดอันดับมหาวิทยาลัยที่มีความเป็นเลิศระดับโลกในสาขาวิชาเคมี หรือ Best Global Universities for Chemistry ซึ่งพบว่าสาขาเคมีซึ่งเป็นสาขาของภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับการจัดอันดับให้ติดอันดับโลก อันดับที่ 879 ในปี 2022 และอันดับที่ 747 ในปี 2020 ซึ่งเป็น 1 ใน 5 และ 1 ใน 3 ของสถาบันในประเทศไทย (Best Global Universities for Chemistry in Thailand) ที่ติดอันดับโลกด้านความเป็นเลิศทางวิชาการเคมีในปี 2022 และ 2020 ตามลำดับ

โดยในปี 2020 มี 3 ตัวชี้วัด (Chemistry indicator rankings) ที่เป็นอันดับ 1 ของไทย ได้แก่ ด้าน Chemistry percentage of total publications that are among the 10 percent most cited (อันดับโลก 770), ด้าน Chemistry international collaboration (อันดับโลก 222), และด้าน Chemistry percentage of total publications with international collaboration (อันดับโลก 315) นอกจากนี้ในด้านชื่อเสียงการวิจัยทางด้านเคมีในระดับภูมิภาค (Chemistry regional research reputation) ยังติดอันดับที่ 61 ด้วย

 ผลการประเมินคุณภาพผลงานวิจัยเชิงวิชาการโดย สกว.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย หรือ สกว. ได้ทำการประเมินคุณภาพผลงานวิจัยเชิงวิชาการในด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสำหรับสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย โดยแยกตามสาขาวิชาต่าง ๆ ซึ่งในการประเมินครั้งที่ 2 พ.ศ. 2553 ในกลุ่มสาขาวิทยาศาสตร์ พบว่า ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับการประเมินอยู่ในระดับ 4 (ดี) ในสาขาเคมี (Chemistry)

ต่อมาในการประเมินครั้งที่ 3 พ.ศ. 2554 ในกลุ่มสาขาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ พบว่า ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับการประเมินอยู่ในระดับ 4 (ดี) เช่นเดียวกับในปีก่อนหน้า

กิจกรรมภาควิชา 
กิจกรรมนิสิตของภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีการบริหารจัดการโดยชมรมนิสิตภาควิชาเคมี กิจกรรมภายในภาควิชาเคมีสามารถแบ่งกิจกรรมออกได้หลายลักษณะ ได้แก่ กิจกรรมเชิงสันทนาการ เป็นกิจกรรมมุ่งสร้างความบันเทิงและความสามัคคีกลมเกลียวให้เกิดแก่นิสิต อาทิ กิจกรรมรักแรกจากเคมีเพื่อต้อนรับน้องใหม่ชั้นปีที่ 1 เข้าสู่ภาควิชาเคมี งานคืนสู่เหย้าของนิสิตเก่าภาควิชาเคมี รวมไปถึงกิจกรรมบายเนียร์ของนิสิตชั้นปีสุดท้าย กิจกรรมกีฬาประกอบไปด้วยการแข่งขันกีฬาสีภายในของนิสิตระดับบัณฑิตศึกษาภาควิชาเคมี ในด้านวิชาการและวิชาชีพ มีกิจกรรมเผยแพร่ความรู้ทางเคมีได้แก่การแข่งขันตอบปัญหาเคมี ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย หรือ CHEMTEST การจัดบรรยายสายงานในวิชาชีพแก่นิสิต นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมด้านการสืบสานประเพณีและวัฒนธรรม ได้แก่ การจัดพิธีไหว้ครูช่วงต้นปีการศึกษา ตลอดจนวันสำคัญของคณะ คือวันคล้ายวันครบรอบการสถาปนาคณะวิทยาศาสตร์

นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมที่จัดร่วมกับหน่วยงานภายในคณะวิทยาศาสตร์ ได้แก่ กิจกรรมวันแรกพบคณะวิทยาศาสตร์ กิจกรรมสอนน้องร้องเพลง ความร่วมมือของส่วนงานระหว่างคณะ ได้แก่ การแข่งขันกีฬาบุคลากร ส่วนหน่วยงานภายนอกมหาวิทยาลัย ได้แก่ กีฬาเคมีสัมพันธ์ หรือ บอนดิ้งเกมส์ (Bonding Games) เป็นต้น

CHEMTEST
เป็นการแข่งขันตอบปัญหาเคมี ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เริ่มจัดการแข่งขันขึ้นเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2521 ใช้ชื่อการแข่งขันเป็นภาษาอังกฤษว่า ChemTest โดยมีคณะกรรมการนิสิตภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นผู้ริเริ่มและดำเนินการจัดการแข่งขัน ทั้งนี้ ได้รับพระกรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัติยราชนารี พระราชทานโล่เกียรติยศแก่ทีมที่ชนะเลิศด้วย รวมทั้งยังได้รับการสนับสนุนทั้งจากอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ หัวหน้าภาควิชาเคมี คณาจารย์ภาควิชาเคมี ตลอดจนหน่วยงานภายนอก ซึ่งการแข่งขันดังกล่าวได้รับความสนใจเป็นอย่างมาก เห็นได้จากการที่นักเรียนทั้งในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ตลอดจนในภูมิภาคต่าง ๆ สมัครเข้าร่วมการแข่งขันเป็นจำนวนมาก ปัจจุบัน การแข่งขันตอบปัญหาเคมีฯ ถูกจัดขึ้นเป็นครั้งที่ 40 ซึ่งมีกำหนดจะจัดขึ้นในช่วงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2562

รูปแบบการแข่งขันเป็นการแข่งขันประเภททีม ไม่เกิน 2 คน ซึ่งแบ่งการแข่งขันออกเป็น 2 รอบ ได้แก่ รอบที่1 (ภาคเช้า) และรอบที่2 (ภาคบ่าย) โดยจะประกาศผลการแข่งขันในรอบที่ 1 ให้ผู้เข้าแข่งขันทราบในช่วงพักกลางวัน และรายงานตัวผู้เข้าแข่งขันในรอบที่ 2 ในช่วงบ่าย และในช่วงเย็นจะทำการประกาศผลการแข่งขันตอบปัญหาเคมีฯ พร้อมมอบโล่รางวัล ทุนการศึกษา และทำพิธีปิดการแข่งขัน

กติกาการรับสมัคร

ผู้สมัครเข้ารับการแข่งขันจะต้องมีคุณสมบัติโดยทั่วไป ได้แก่

 เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย
 แข่งขันประเภททีม ทีมละ 2 คน
 โรงเรียนสามารถส่งนักเรียนเข้าแข่งขันได้ไม่เกินโรงเรียนละ 2 ทีม

รางวัล

 รางวัลชนะเลิศ จะได้รับโล่พระราชทานจากสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัติยราชนารี และเกียรติบัตรพร้อมทุนการศึกษา
 รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 จะได้รับเกียรติบัตรพร้อมทุนการศึกษา
 รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 จะได้รับเกียรติบัตรพร้อมทุนการศึกษา
 รางวัลชมเชยจะได้รับเกียรติบัตรพร้อมทุนการศึกษา
 ผู้เข้าร่วมการแข่งขันตอบปัญหาจะได้รับเกียรติบัตรสำหรับผู้เข้าร่วม

บทบาทและการส่งเสริมพัฒนางานด้านเคมี

ประชุมวิชาการ 

การประชุมวิชาการนานาชาติ I-KUSTARS

การประชุมวิชาการนานาชาติ I-KUSTARS มีชื่อเต็มว่า International Kasetsart University Science and Technology Annual Research Symposium (I-KUSTARS) เป็นการประชุมวิชาการประจำปีของคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จัดขึ้นเพื่อเป็นพื้นที่นำเสนอและเผยแพร่ผลงานวิชาการและงานวิจัยระหว่างมหาวิทยาลัยในประเทศไทยกับสถาบันการศึกษาในต่างประเทศ ซึ่งการนำเสนอมีทั้งรูปแบบโปสเตอร์และรูปแบบบรรยาย

การประชุมวิชาการระดับบัณฑิตศึกษา ChPGS
การประชุมวิชาการระดับบัณฑิตศึกษาภาควิชาเคมี หรือ The Chemistry Postgraduate Symposium (ChPGS) จัดขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2555 เพื่อนำเสนอผลงานทางวิชาการของนิสิตระดับบัณฑิตศึกษาภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยแบ่งการนำเสนอออกเป็น 2 รูปแบบ ได้แก่ การนำเสนอภาคโปสเตอร์ (Poster presentation) และการนำเสนอภาคบรรยาย (Oral presentation)

การประชุมวิชาการ Pure and Applied Chemistry International Conference (PACCON)

งานประชุมวิชาการ Pure and Applied Chemistry International Conference (PACCON) เป็นงานประชุมฯ ของนักวิทยาศาสตร์สาขาเคมีแขนงต่าง ๆ ชั้นนำจากทั่วทุกมุมโลก ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี โดยความร่วมมือระหว่างสมาคมเคมีแห่งประเทศไทยฯ กับภาควิชาเคมีในมหาวิทยาลัยต่าง ๆ จัดขึ้นเพื่อให้เล็งเห็นถึงความสำคัญของงานวิจัยทางด้านเคมีและเคมีประยุกต์ที่มีต่อมวลมนุษยชาติในด้านต่าง ๆ และในงานประชุมฯ แต่ละครั้งจะมีนักวิทยาศาสตร์ที่มีชื่อเสียงได้รับเชิญให้มานำเสนอการบรรยายเต็มรูปแบบรวมทั้งปราศรัยภายในงาน เช่น นักวิทยาศาสตร์ผู้ได้รับรางวัลโนเบล และนักวิทยาศาสตร์ชั้นนำระดับโลก เป็นต้น

ทั้งนี้ ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับเกียรติให้เป็นเจ้าภาพจัดงานประชุมวิชาการฯ ร่วมกับสมาคมเคมีแห่งประเทศไทยฯ ในการประชุมวิชาการนานาชาติ PACCON 2008 ระหว่างวันที่ 30 มกราคม - 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551 ซึ่งจัดขึ้นเพื่อเป็นการร่วมเฉลิมฉลองเนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 50 พรรษา ของศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี (พระราชอิสริยยศในขณะนั้น) ซึ่งในปีดังกล่าวจัดขึ้นภายใต้แนวคิด “Chemistry for Sufficiency and Sustainability” ณ โรงแรม โซฟิเทล เซ็นทารา แกรนด์ กรุงเทพฯ ประเทศไทย (Sofitel Centara Grand Bangkok, Thailand)

โดยในงานประชุมฯ ดังกล่าวได้รับพระมหากรุณาธิคุณจาก ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นประธานในพิธีเปิดการประชุมฯ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ปาฐกถาพิเศษ (Keynote Lecture) ในหัวข้อ "Thai Bioresource: A Gold Mine for Bioactive Natural Products" และมีการเชิญนักวิทยาศาสตร์ชั้นนำจากทั้งในประเทศและต่างประเทศมาร่วมนำเสนอและบรรยาย โดยแบ่งเป็น Plenary Lectures จำนวน 5 ท่าน และ Invited Lectures จำนวน 31 ท่าน จากทั้งหมด 13 ประเทศ

นอกจากนี้ ในงานประชุมฯ ดังกล่าวยังมีการนำเสนอผลงานวิจัยเต็มรูปแบบ ทั้งแบบปากเปล่า (Oral Presentation) และแบบโปสเตอร์ (Poster Presentation) ด้วย ซึ่งนำเสนอในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ 

Analytical Chemistry
Biological / Biophysical Chemistry and Chemical Biology
Bioinformatics and Cheminformatics
Chemical Education
Cosmetics
Environmental Chemistry
Food Safety
Industrial Chemistry and Innovation
Inorganic Chemistry
Material Science and Nanotechnology
Organic Chemistry and Medicinal Chemistry
Petroleum Chemistry and Catalysis
Physical and Theoretical Chemistry
Polymer Chemistry

รายชื่อนักวิทยาศาสตร์และหัวข้อปาถกฐา

เสวนาพิเศษโดยนักวิทยาศาสตร์รางวัลโนเบล

ในปี พ.ศ. 2561 ภาควิชาเคมี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมกับ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จัดงานเสวนา Chem-KU Colloquium 2018 และได้เชิญ Professor Robert H. Grubbs นักวิทยาศาสตร์ผู้ได้รับรางวัลโนเบล สาขาเคมี ปี 2005 มาเป็นผู้เสวนาหลัก ณ ห้อง 341 อาคารวิทยาศาสตร์กายภาพ 45 ปี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กรุงเทพมหานคร  

รายชื่อนักวิทยาศาสตร์รางวัลโนเบลและหัวข้อเสวนา

โอลิมปิกวิชาการ 

โอลิมปิกวิชาการเคมี

ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นส่วนหนึ่งของศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งเป็นศูนย์ระดับภูมิภาค ภาควิชาเคมีมีหน้าที่รับผิดชอบในการรับสมัครและสอบคัดเลือกนักเรียนในเขตพื้นที่เพื่อเข้าค่ายอบรมในสาขาวิชาเคมีตลอดจนคัดเลือกตัวแทนศูนย์สอวน. มก. สาขาเคมี เพื่อเข้าแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติเพื่อคัดเลือกเป็นตัวแทนประเทศไทยในการแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับนานาชาติต่อไป

ทั้งนี้ ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับเกียรติให้เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันเคมีโอลิมปิกทั้งในระดับนานาชาติและระดับชาติถึง 2 ครั้ง ซึ่งในปี พ.ศ. 2542 ได้รับหน้าที่ให้เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับนานาชาติ ครั้งที่ 31 ซึ่งถือเป็นครั้งแรกของประเทศไทยในการทำหน้าที่เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันเคมีโอลิมปิกในระดับนานาชาติ โดยการแข่งขันครั้งดังกล่าวถูกจัดขึ้น ณ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย และในปี พ.ศ. 2558 ได้รับเกียรติอีกครั้งให้เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติ ครั้งที่ 11 ซึ่งจัดขึ้น ณ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย

เจ้าฟ้านักวิทยาศาสตร์ 

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี (พระอิสริยยศในขณะนั้น) ประสูติเมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2500 ทรงสำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย แผนกวิทยาศาสตร์ ทรงร่วมสอบคัดเลือกเช่นเดียวกับนักเรียนอื่น ๆ และทรงผ่านการสอบคัดเลือกเข้าศึกษาต่อในคณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เมื่อปีการศึกษา 2518 โดยทรงเลือกสาขาวิชาเคมีเป็นวิชาเอก เนื่องจากทรงตั้งปณิธานว่าจะทรงนำความรู้มาใช้ในงานทดลองของโครงการต่าง ๆ ที่ดำเนินการตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตรและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งนับเป็น "สมเด็จเจ้าฟ้าพระองค์ที่สอง" ที่ทรงศึกษาในมหาวิทยาลัยในประเทศไทย 

ทั้งนี้ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ ได้มอบหมายให้ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.กฤษณา ชุติมา เป็นพระอาจารย์ที่ปรึกษาตลอดระยะเวลาที่ทรงศึกษา ระหว่างที่ทรงศึกษาได้ทรงแสดงพระปรีชาสามารถทั้งในการศึกษาและการวิจัย และในระหว่างปิดภาคเรียนชั้นปีที่ 3 ทรงปฏิบัติการฝึกงานตามเกณฑ์ของมหาวิทยาลัย โดยเสด็จไปฝึกงาน ณ กรมวิทยาศาสตร์ กระทรวงอุตสาหกรรม และสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์ประยุกต์แห่งประเทศไทย และทรงสำเร็จการศึกษาในปีการศึกษา 2522 และมีผลการเรียนดีเด่น ทรงได้รับปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิต (เคมี) เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง เหรียญทอง ในฐานะที่ทรงสอบได้คะแนนยอดเยี่ยมตลอดหลักสูตร และทรงเข้ารับพระราชทานปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิตจากพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2522 รวมทั้งทรงได้รับรางวัลจากมูลนิธิศาสตราจารย์ ดร.แถบ นีละนิธิ สำหรับคะแนนยอดเยี่ยมในสาขาวิชาชีววิทยาและสาขาเคมีด้วย

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.กฤษณา ชุติมา พระอาจารย์ที่ปรึกษาและอดีตคณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้เขียนไว้ตอนหนึ่งในหนังสือที่ระลึกพิธีเปิดอาคารสมาคมนิสิตเก่ามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ว่า

นอกจากนี้ สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณเสด็จพระราชดำเนินทรงบรรยายพิเศษ หัวข้อเรื่อง “ปัจจัยต่าง ๆ ที่มีอิทธิพลต่อความเป็นพิษของสารเคมี” แก่นิสิตชั้นปีที่ 4 ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เมื่อวันศุกร์ ที่ 26 กุมภาพันธ์ พุทธศักราช 2553 ณ ห้องบรรยาย ชั้น 6 อาคารกฤษณา ชุติมา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งเป็นถิ่นศึกษาเดิม และพระราชทานพระมหากรุณาต่อการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ของคณะวิทยาศาสตร์ตลอดมา

เกียรติประวัติ

ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประสบความสำเร็จทางด้านวิชาการและงานวิจัยทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติ ตลอดจนมีศิษย์เก่าดำรงตำแหน่งระดับสูงทั้งภาครัฐและเอกชน

การสอนและวิจัย

ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มีคณาจารย์ที่ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติ โดยได้รับรางวัลดีเด่นในด้านการสอนและการวิจัยทั้งในระดับชาติและนานาชาติ อาทิ รางวัลนักวิทยาศาสตร์ดีเด่น จำนวน 1 ท่าน (ประจำปี พ.ศ. 2546 สาขาเคมี) ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. จำรัส ลิ้มตระกูล รางวัลนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ จำนวน 1 ท่าน (ประจำปี พ.ศ. 2540 สาขาเคมี) ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. สุภา หารหนองบัว รางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ จำนวน 1 ท่าน (พ.ศ. 2541 สาขาวิทยาศาสตร์เคมีและเภสัช) ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. จำรัส ลิ้มตระกูล รางวัลนักวิจัยรุ่นใหม่ดีเด่น สกว.-สกอ. จำนวน 1 ท่าน (ประจำประจำปี พ.ศ. 2547 สาขาเคมี) ได้แก่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. พิบูลย์ พันธุ รางวัลเมธีวิจัยอาวุโส สกว. จำนวน 2 ท่าน (ประจำปี พ.ศ. 2545 และประจำปี พ.ศ. 2548 สาขาเคมี, ประจำปี พ.ศ. 2550 และประจำปี พ.ศ. 2553 สาขาเคมีคอมพิวเตอร์) ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. จำรัส ลิ้มตระกูล และศาสตราจารย์ ดร. สุภา หารหนองบัว ตามลำดับ รางวัลบุคคลดีเด่นของชาติ 1 ท่าน (ประจำปี พ.ศ. 2553 สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี) ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. จำรัส ลิ้มตระกูล ศาสตรเมธาจารย์คนแรกของประเทศไทย จำนวน 1 ท่าน ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร.จำรัส ลิ้มตระกูล รางวัลอาจารย์ดีเด่นแห่งชาติ จากที่ประชุมประธานสภาอาจารย์ มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (ปอมท.) จำนวน 1 ท่าน (ประจำปี พ.ศ. 2554 สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี) ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. จำรัส ลิ้มตระกูล รางวัลนักวิจัยด้านสมุนไพรดีเด่น (ประจำปี พ.ศ. 2549) จำนวน 1 ท่าน ได้แก่ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.งามผ่อง คงคาทิพย์ รางวัล TWAS Prize for Young Scientists in Thailand จำนวน 1 ท่าน (ประจำปี พ.ศ. 2545 สาขาเคมี) ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. สุภา หารหนองบัว ศาสตราจารย์เกียรติคุณ (สาขาเคมี) จำนวน 4 ท่าน ได้แก่ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.กฤษณา ชุติมา, ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.บุญส่ง คงคาทิพย์, ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.งามผ่อง คงคาทิพย์, ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ภควดี สุทธิไวยกิจ เป็นต้น

การบริหารและคณะกรรมการสากล 
ในด้านการบริหารมีคณาจารย์จากภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ ได้รับเกียรติให้ดำรงตำแหน่งประธานสภาคณบดีวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย (สควทท.) จำนวน 2 ท่าน ช่วงปี พ.ศ. 2558-2560 ระยะเวลา 1 วาระ ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. สุภา หารหนองบัว  และช่วงปี พ.ศ. 2564-ปัจจุบัน ระยะเวลา 1 วาระ ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร.อภิสิฏฐ์ ศงศะเสน ดำรงตำแหน่งนายกสมาคมเคมีแห่งประเทศไทยฯ จำนวน 2 ท่าน ได้แก่ อาจารย์ ดร.สุรพล ภัทราคร ช่วงปี พ.ศ. 2542-2543 และศาสตราจารย์ ดร. สุภา หารหนองบัว ช่วงปี พ.ศ. 2560-2562 คณาจารย์ได้รับแต่งตั้งให้เป็นคณะกรรมการใน Division และ Committee ขององค์การสหภาพเคมีบริสุทธิ์และเคมีประยุกต์ระหว่างประเทศ (International Union of Pure and Applied Chemistry, IUPAC) ในช่วงปี ค.ศ. 2020-2021 จำนวน 2 ท่าน ใน 2 สาขา คือ ตำแหน่ง IUPAC Standing Committee of the Committee on Publications and Cheminformatics Data standards (CPCDS) 1 ท่าน ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. สุภา หารหนองบัว และตำแหน่ง IUPAC National Representative of the Division (VIII) Chemical Nomenclature and Structure Representation 1 ท่าน ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร. ลัดดา มีศุข และช่วงปี ค.ศ. 2018-2019 จำนวน 1 ท่าน ใน 2 สาขา ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร. ลัดดา มีศุข ในตำแหน่ง IUPAC Associate Member of the Division II: Inorganic Chemistry และตำแหน่ง IUPAC National Representative of the Division (VIII) Chemical Nomenclature and Structure Representation และมีคณาจารย์ได้ดำรงตำแหน่งรองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จำนวน 1 ท่าน ได้แก่ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. กฤษณา ชุติมา, ได้ดำรงตำแหน่งรองอธิการบดีฝ่ายวิเทศสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จำนวน 1 ท่าน ได้แก่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. สุขประชา วาจานนท์ นอกจากนี้ ยังมีคณาจารย์จากภาควิชาเคมีได้รับเกียรติให้ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จำนวน 6 ท่าน ได้แก่ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. กฤษณา ชุติมา (คณบดีฯ ท่านที่ 2), ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. สุขประชา วาจานนท์ (คณบดีฯ ท่านที่ 3), รองศาสตราจารย์ ดร.วินิจ เจียมสกุล (คณบดีฯ ท่านที่ 5), อาจารย์ ดร.สุรพล ภัทราคร (คณบดีฯ ท่านที่ 6), ศาสตราจารย์ ดร. สุภา หารหนองบัว (คณบดีฯ ท่านที่ 7), และรองศาสตราจารย์ ดร.อภิสิฏฐ์ ศงศะเสน คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คนปัจจุบัน

คณาจารย์และนิสิตเก่า
ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีคณาจารย์และนิสิตเก่าที่ประสบความสำเร็จและกลายเป็นที่รู้จัก อาทิ
 สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี (KU 35) เจ้าฟ้านักวิทยาศาสตร์ผู้มีผลงานดีเด่นของโลกด้านสารเคมีก่อมะเร็งและพิษวิทยาสิ่งแวดล้อม และเป็นนักวิทยาศาสตร์สตรีพระองค์แรกของโลกที่ได้รับการทูลเกล้าฯ ถวายเหรียญทองคำอัลเบิร์ตไอน์สไตน์

 พลโทหญิงพูนภิรมย์ ลิปตพัลลภ (KU 33) อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน
 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ผุสดี ตามไท (KU 28) อดีตรักษาราชการแทนผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร อดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ผู้อำนวยการสถาบันผู้หญิงกับการเมือง อดีตคณะทำงานด้านสิ่งแวดล้อมของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม พ.ศ. 2534-2535 และอดีตกรรมการบริหารพรรคประชาธิปัตย์
 นีระนารถ แจ้งทอง (KU) รองอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ  
 ศาสตราจารย์ ดร.เมตตา เจริญพานิช (KU) ศาสตราจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมเคมี คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และนักวิทยาศาสตร์ผู้ได้รับรางวัลทุนวิจัยในโครงการทุนวิจัยลอรีอัล ประเทศไทย “เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์”
 ศาสตราจารย์ ดร.บรรเจิด จงสมจิตร (KU) ศาสตราจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมเคมี คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 ศาสตราจารย์ ดร.ศิริพร จึงสุทธิวงษ์ (KU) คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
 ศาสตราจารย์ ดร. ขวัญใจ กนกเมธากุล (KU) ศาสตราจารย์ประจำภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
 ศาสตราจารย์ ดร.สุภาลักษณ์ ปรัชชณาสิทธิกุล (KU 31) ศาสตราจารย์ประจำศูนย์เหมืองข้อมูลและชีวภาพการแพทย์สารสนเทศ คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล และอดีตศาสตราจารย์ประจำภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุชญา นิติวัฒนานนท์ (KU) อาจารย์ประจำภาควิชาเคมีเทคนิค คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พรพรรณ พึ่งโพธิ์ (KU) หัวหน้าภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และนักวิทยาศาสตร์ผู้ได้รับรางวัลทุนวิจัยในโครงการทุนวิจัยลอรีอัล ประเทศไทย “เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์” 
 ดร.ชะวะนี ทองพันชั่ง (KU) นักวิจัยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) และนักวิทยาศาสตร์หญิงไทยคนที่ 2 ที่ได้รับรางวัลทุนวิจัยในโครงการทุนวิจัยลอรีอัล ประเทศไทย “เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์” 
 ดร.สุภาวดี นาเมืองรักษ์ (KU) หัวหน้าห้องปฏิบัติการวิจัยคำนวณระดับนาโน ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และนักวิทยาศาสตร์ผู้ได้รับรางวัลทุนวิจัยในโครงการทุนวิจัยลอรีอัล ประเทศไทย “เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์”
 ดร.จุฬารัตน์ วัฒนกิจ (KU 62) อาจารย์ประจำสำนักวิชาวิทยาการพลังงาน (School of Energy Science and Engineering) สถาบันวิทยสิริเมธี (VISTEC) นักวิทยาศาสตร์ผู้ได้รับรางวัลทุนวิจัยในโครงการทุนวิจัยลอรีอัล ประเทศไทย “เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์” และนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ ประจำปี พ.ศ. 2561
 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มนตรี สว่างพฤกษ์ (KU) อาจารย์ประจำสำนักวิชาวิทยาการพลังงาน (School of Energy Science and Engineering) สถาบันวิทยสิริเมธี (VISTEC) นักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ ประจำปี พ.ศ. 2557 และนักวิทยาศาสตร์ดีเด่น ประจำปี พ.ศ. 2562
ดร.ฉัตรแก้ว คชเสนี (KU 35) กรรมการบริหาร บริษัท พีทีจี เอ็นเนอยี จำกัด (มหาชน)

เชิงอรรถและอ้างอิง

เชิงอรรถ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

 ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
 คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
 พระราชกฤษฎีกาจัดแบ่งคณะในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พุทธศักราช ๒๔๘๖ 
 พระราชกฤษฎีกาจัดแบ่งคณะในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พุทธศักราช ๒๕๐๙ 
 ประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่อง การแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๒๔ ปรับปรุงการแบ่งส่วนราชการของคณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ 
 พระราชกฤษฎีกากำหนดหลักสูตรปริญญาตรีในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พุทธศักราช ๒๔๘๙ 
 พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พุทธศักราช ๒๔๘๖ 

คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์