อำเภอภูผาม่าน

ภูผาม่าน เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดขอนแก่น

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอภูผาม่านตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือสุดของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอภูกระดึง (จังหวัดเลย)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอชุมแพ 
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอคอนสาร (จังหวัดชัยภูมิ)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอน้ำหนาว (จังหวัดเพชรบูรณ์)

ประวัติ 
ประมาณปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา นายภูมิ บิดาเป็นกรมการเมืองนครไทย (อำเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก) ได้รับแต่งตั้งให้มีหน้าที่ควบคุมสมัครพรรคพวกไปซ่องสุมคอยดักจับเอาพวกจรจัดที่หลบหนีอยู่ตามป่าในเขตเมืองเพชรบูรณ์และเมืองหล่มสักมารวมไว้ ท่านปฏิบัติหน้าที่เป็นผลดีแก่ทางราชการมาก จึงได้รับการพิจารณาแต่งตั้งให้เป็น หมื่นอร่ามกำแหง และต่อมาท่านได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น หลวงวิชิตสงคราม และได้รับใช้บ้านเมืองด้วยความอุตสาหะวิริยะ และซื่อสัตย์ สุจริต จึงเป็นที่โปรดปรานเป็นอย่างยิ่ง จนเป็นที่อิจฉาริษยาของข้าราชการในสมัยนั้นหลายคน จนในที่สุดถูกใส่ร้ายจึ่งถูกถอดยศลดตำแหน่งหลวงวิชิตสงครามลงเป็นไพร่หลวง สังกัดกองด่านเมืองเพชรบูรณ์ ท่านจึงพาพรรคพวกอพยพหาทำเลที่เหมาะสมสำหรับตั้งบ้านเรือนซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของบ้านเป้า ซึ่งเป็นที่ว่าง (บ้านเป้า ตำบลบ้านเป้า อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ) เป็นที่มีดินอุดมสมบูรณ์และมีลำห้วย ลำคลองหลายสาย น้ำพุ น้ำซับหลายแห่งเพียงพอที่จะทำการทดหรือระบายเข้าสู่ไร่นาในอนาคตได้ ประกอบกับพื้นที่มีพืชพันธุ์นานาชนิด ทั้งที่ใช้เป็นอาหารมนุษย์ได้และใช้ทำเป็นเครื่องใช้สอยขึ้นอยู่หนาแน่น คล้ายคลึงกับภูมิภาคบ้านเดิมของท่าน ดังนั้นท่านจึงตั้งบ้านเมืองอยู่ที่บ้านคอนสาร 
และได้ทำหน้าที่ขุดร่อนทองคำเป็นอากรส่วยทูลเกล้าถวายเป็นประจำทุกปี เมืองคอนสารมีเจ้าเมืองปกครองมาเรื่อย ๆ จนถึงสมัยเปลี่ยนแปลงการปกครองในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 กองบ้านคอนสารถูกยุบเป็นตำบลได้ 3 ตำบล คือ

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอภูผาม่านแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 42 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอภูผาม่านประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลภูผาม่าน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโนนคอมและบางส่วนของตำบลภูผาม่าน
 เทศบาลตำบลโนนคอม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนคอม (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลภูผาม่าน)
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาฝาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาฝายทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลภูผาม่าน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลภูผาม่าน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลภูผาม่าน)
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังสวาบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังสวาบทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยม่วงทั้งตำบล

ประเพณีที่สำคัญ 
ประเพณีตรุษไท หรือบุญเดือนสี่ กิจกรรมสำคัญ คือ การขอขมาผู้สูงอายุ มีการแข่งกีฬาพื้นบ้านที่สำคัญและเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่น คือ การแข่งขันสะบ้า

สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ 
 ถ้ำค้างคาว
 ถ้ำภูตาหลอ
 จุดชมวิวดงสะคร่าน
 น้ำตกตาดฟ้า
 ถ้ำพระ
 อุทยานแห่งชาติภูผาม่าน
 อ่างเก็บน้ำห้วยม่วง

ภูผาม่าน