อธิการบดี

อธิการบดี เป็นตำแหน่งผู้บังคับบัญชาสูงสุดและรับผิดชอบงานทั้งปวงของมหาวิทยาลัย

ประวัติและการได้มาซึ่งตำแหน่ง 
ในประเทศไทย อธิการบดีมาจากการแต่งตั้งของพระมหากษัตริย์ตามคำแนะนำของสภามหาวิทยาลัยนั้น ๆ มีวาระการดำรงตำแหน่งคราละสี่ปี และอาจได้รับแต่งตั้งอีกครั้งได้ แต่จะดำรงตำแหน่งเกินสองวาระติดต่อกันมิได้ ส่วนอำนาจหน้าที่ของอธิการบดีย่อมแตกต่างกันไปตามแต่ที่กฎหมายหรือตราสารจัดตั้งมหาวิทยาลัยบัญญัติหรือกำหนดไว้

อนึ่ง ในสมัยก่อน มหาวิทยาลัยบางแห่งเรียกอธิการบดีว่า  "ผู้บัญชาการ"  เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (มหาวิทยาลัยมหิดล ในปัจจุบัน) นอกจากนี้ ยังมีตำแหน่ง  "ผู้ประศาสน์การ"  ซึ่งเป็นชื่อสำหรับตำแหน่งผู้บริหารสูงสุดของมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในปัจจุบัน) มีความหมายเทียบเท่าตำแหน่งอธิการบดี โดยบุคคลที่ดำรงตำแหน่งผู้ประศาสน์การมีเพียงท่านเดียว คือ ศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พนมยงค์ และก่อนหน้านั้น มหาวิทยาลัยศิลปากร ใช้ตำแหน่ง  "ผู้อำนวยการ"  โดยตำแหน่งอธิบดีกรมศิลปากร จะดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการมหาวิทยาลัยศิลปากรโดยตำแหน่ง ต่อมาจึงแยกหน่วยงานออกจากกันระหว่างกรมศิลปากรและมหาวิทยาลัยศิลปากร จึงเปลี่ยนชื่อตำแหน่งจาก "ผู้อำนวยการมหาวิทยาลัยศิลปากร" เป็น "อธิการบดีมหาวิทยาลัยศิลปากร"

ผู้บัญชาการในสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาของทหาร/ตำรวจ 
ผู้บัญชาการ เป็นตำแหน่งผู้บังคับหน่วยของทหาร/ตำรวจ ซึ่งใช้เรียกตำแหน่งผู้บังคับหน่วยที่มีอัตราตั้งแต่ พลตรี พลเรือตรี พลอากาศตรี และพลตำรวจตรี เป็นต้นไป ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดของหน่วยงานนั้น ๆ ด้วย ปัจจุบันผู้บัญชาการสถาบันอุดมศึกษาในสังกัดกระทรวงกลาโหมและสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ประกอบด้วย
 ผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า (อัตราพลโท)
 ผู้บัญชาการโรงเรียนนายเรือ (อัตราพลเรือโท)
 ผู้บัญชาการโรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราช (อัตราพลอากาศโท)
 ผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยตำรวจ (อัตราพลตำรวจโท)
ซึ่งผู้ดำรงตำแหน่งดังกล่าว ถือเป็นผู้บัญชาการสถาบันอุดมศึกษาในสังกัดกระทรวงกลาโหมและสำนักงานตำรวจแห่งชาติดังกล่าว

อ้างอิง

ดูเพิ่ม 
 อุดมศึกษา
 มหาวิทยาลัยรัฐ
 สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ
 สถาบันอุดมศึกษาเอกชน
 มหาวิทยาลัย
 วิทยาลัย
 คณะวิชา
 บัณฑิตวิทยาลัย
 รายชื่อสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย
 รายชื่อมหาวิทยาลัยของรัฐในประเทศไทยเรียงตามการสถาปนา
 รายชื่อมหาวิทยาลัยเก่าแก่ที่สุดที่ยังเปิดสอน
 อันดับมหาวิทยาลัยไทย

อธิการบดี
สถาบันอุดมศึกษา