วัชรปรัชญาปารมิตาสูตร

วัชรปรัชญาปารมิตาสูตร () เป็นชื่อพระสูตรสำคัญหมวดปรัชญาปารมิตาของพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน เชื่อกันว่าพระสูตรหมวดปรัชญาปารมิตานี้เป็นพระสูตรมหายานรุ่นแรก ๆ ที่เกิดขึ้น  

เนื้อหาสาระสำคัญเป็นเรื่องราวการเทศนาสั่งสอนของพระพุทธเจ้ากับพระสุภูติซึ่งเป็นพระอรหันตสาวก  ที่พระเชตวันมหาวิหาร  ว่าด้วยการบำเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์  จะต้องกระทำด้วยความไม่ยึดมั่นถือมั่นในสรรพสิ่งทั้งปวง  เป็นการอรรถาธิบายถึงหลักศูนยตา  ความว่างเปล่าปราศจากแก่นสารของอัตตาตัวตนและสรรพสิ่งทั้งปวง  แม้ธรรมะและพระนิพพานก็มีสภาวะเป็นศูนยตาด้วยเช่นเดียวกัน  สรรพสิ่งเป็นแต่เพียงสักว่าชื่อเรียกสมมติขึ้นกล่าวขาน  หาได้มีแก่นสารแท้จริงอย่างใดไม่  เพราะสิ่งทั้งปวงอาศัยเหตุปัจจัยประชุมพร้อมกันเป็นแดนเกิด หาได้ดำรงอยู่ด้วยตัวของมันเอง  เช่นนี้สิ่งทั้งปวงจึงเป็นมายา  พระโพธิสัตว์เมื่อบำเพ็ญบารมีพึงมองเห็นสรรพสิ่งในลักษณะเช่นนี้  เพื่อมิให้ยึดติดในมายาของโลก  ท้ายที่สุด  พระพุทธองค์ได้สรุปว่าผู้เห็นภัยในวัฏสงสารพึงยังจิตมิให้บังเกิดความยึดมั่นผูกพันในสรรพสิ่งทั้งปวง  เพราะสังขตธรรมนั้นอุปมาดั่งภาพมายา  ดั่งเงา  ดั่งความฝัน  ดั่งฟองในน้ำ  และดั่งสายฟ้าแลบ  เกิดจากการอิงอาศัยไม่มีสิ่งใดเป็นแก่นสารจีรังยั่งยืน  

แนวคิดเรื่องศูนยตานี้ได้พัฒนาต่อไปโดยท่านคุรุนาคารชุนแห่งนิกายมาธยมิกะ  จนกลายเป็นความคิดหลักทางพุทธปรัชญาที่ลึกล้ำและโดดเด่นในโลกจนทุกวันนี้  พระสูตรนี้มีแปลเป็นภาษาไทยโดย เสถียร โพธินันทะ

ชื่อพระสูตร 
วัชรปรัชญาปารมิตาสูตรมีชื่อเต็มในภาษาสันสกฤตว่า วัชรัจเฉทิกาปรัชญาปารมิตาสูตร (; Vajracchedikā Prajñāpāramitā Sūtra; วชฺรจฺเฉทิกา ปฺรชฺญาปารมิตาสูตฺร) หมายถึงพระสูตรว่าด้วยปัญญาญาณอันสมบูรณ์ประดุจเพชรที่จะตัดภาพมายา  คืออวิชชาและอุปาทานอันเป็นเครื่องกีดขวางมิให้บุคคลบรรลุถึงความรู้แจ้ง ในภาษาอังกฤษเรียกทั่วไปโดยย่อว่า "Diamond Sūtra" (พระสูตรเพชร) หรือ "Vajra Sūtra" (วัชรสูตร) ส่วนชื่อพระสูตรในภาษาอื่นมีดังนี้

จีน: 金剛般若波羅蜜多經, jīngāng bōrěbōluómìduō jīng, เรียกโดยย่อว่า 金剛經, jīngāng jīng
, kongou hannyaharamita kyou (คงโง ฮันเนียฮะระมิตะ เคียว), เรียกโดยย่อว่า 金剛経, kongou kyou (คงโงเคียว)
, geumgang banyabaramil gyeong, เรียกโดยย่อว่า 금강경, geumgang gyeong
 เรียกโดยย่อว่า Kim cương kinh 
ทิเบต: ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa rdo rje gcod pa zhes bya ba theg pa chen po’i mdo

แหล่งข้อมูลอื่น 

Vajracchedikā Prajñāpāramitā Sūtra: English Translation, Lapis Lazuli Texts
Diamond Sutra: English Translation , by A. F. Price and Wong Mou-Lam
The Diamond of Perfect Wisdom Sutra: English Translation , by Chung Tai Translation Committee
Romanized Sanskrit  and Devanagari  of the Diamond Sutra in the Digital Sanskrit Buddhist Canon.

พระสูตรในพระไตรปิฎกมหายาน