ภาษาไซเทีย

ภาษาซามาร์เทียหรือภาษาไซเทีย เป็นสำเนียงของภาษากลุ่มอิหร่านตะวันออก ใช้พูดโดยชาวไซเทียหรือซามาร์เทียในรัสเซียภาคใต้ระหว่าง 257 ปีก่อนพุทธศักราชจนถึง พ.ศ. 1043 ชาวไซเทียอพยพจากเอเชียกลางเข้าสู่ยุโรปตะวันออก ซึ่งปัจจุบันเป็นรัสเซียภาคใต้และยูเครน รวมทั้งที่ราบคาร์ปาเทียนในมอลโดวาและโดบรูยา ประวัติศาสตร์ของชนกลุ่มนี้หายไปหลังการรุกรานของชาวฮั่นเมื่อ พ.ศ. 1043 ผู้พูดภาษานี้เปลี่ยนไปพูดภาษากลุ่มเตอร์กิก (เช่น ภาษาอวาร์, ภาษาบุลการ์, ภาษาบัตซันเก) และภาษากลุ่มสลาวิก อย่างไรก็ตาม ในเทือกเขาคอเคซัสยังมีสำเนียงของภาษาไซเทียใช้พูดจนถึงปัจจุบันเรียกภาษาออสเซต

จารึก 

นักวิชาการพบจารึกภาษาไซเทียในที่รายคาร์ปาเทียนและเอเชียกลาง แต่การทำความเข้าใจยังเป็นไปได้ยากเพราะยังไม่เข้าใจอักษรที่ใช้เขียน จารึกจากซักเกวซ เขียนด้วยไฮโรกลิฟของฮิตไตน์ ที่แสดงในตาราง กล่าวถึงกษัตริย์ปาร์ติตาวะ ซึ่งอาจเป็นกษัตริย์ของชาวไซเทียองค์เดียวกับที่เฮโรโดตัสเรียกว่า โปรโตไตเอส และ ปาร์ตาตูอาในเอกสารของชาวอัสซีเรีย

ชื่อเฉพาะ 

นอกจากนี้ยังพบชื่อเฉพาะภาษาไซเทียจากจารึกภาษากรีกในบริเวณอาณานิคมของกรีกทางทะเลดำตอนเหนือ ชื่อเฉพาะในภาษารัสเซียและภาษายูเครนบางคำมาจากภาษาไซเทียเช่นกัน เช่น ชื่อแม่น้ำดอน มาจากภาษาไซเทีย *dānu "น้ำ, แม่น้ำ", ภาษาออสเซติกใช้ don, ภาษาอเวสตะใช้ dānu-.แม่น้ำชื่อ ดานูบ ดนีเปอร์ และดนีสเตอร์ คาดว่ามาจากภาษาไซเทียเช่นเดียวกัน

ภาษาโบราณในทวีปเอเชีย