พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565

พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 เป็นกฎหมายไทยระดับพระราชบัญญัติ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการป้องกันบุคคลจากการทรมานและการทำให้บุคคลสูญหายโดยเจ้าหน้าที่รัฐ เผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2565

วันที่ 6 มกราคม 2566 สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (สตช.) ทำหนังสือถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมเพื่อขอขยายเวลาการบังคับใช้กฎหมายออกไปโดยอ้างว่ามีความไม่พร้อมทางด้านงบประมาณ ความพร้อมของบุคลากรและปัญหาขัดข้องในการดำเนินงาน

กระบวนการยกร่างกฎหมาย 
มีการเสนอร่างกฎหมายจำนวน 4 ฉบับ โดยคณะรัฐมนตรี, สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) พรรคประชาชาติ, ส.ส. พรรคประชาธิปัตย์ และคณะกรรมาธิการกฎหมาย การยุติธรรม และสิทธิมนุษยชน (กมธ. กฎหมาย) ของสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งมีความแตกต่างกันในสัดส่วนของประชาชนในคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย อำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการฯ ผู้มีสิทธิดำเนินคดี และสิทธิของผู้ถูกควบคุมตัว

ร่างกฎหมายดังกล่าวผ่านสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2564 ด้วยเสียง 359–0 งดออกเสียง 1 ไม่ลงคะแนนเสียง 2 โดยมีเนื้อหานำร่างฯ ของ กมธ. กฎหมายมาร่วมด้วยของคณะรัฐมนตรี เช่น เพิ่มโทษ การขยายอายุความ การตัดอำนาจของศาลทหารและวางหลักเกณฑ์การควบคุมตัวของเจ้าหน้าที่ 

วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2565 วุฒิสภาผ่านร่างกฎหมายดังกล่าวในวาระแรกด้วยคะแนนเสียง 197–2 งดออกเสียง 4 โดยคำนูณ สิทธิสมาน ตั้งคำถามว่า ร่างกฎหมายถูกปรับแก้ไปจนต่างจากร่างเดิมที่เสนอโดย ครม. มาก แล้วครม. เห็นด้วยหรือไม่กับการแก้ไขของ ส.ส. มีการตั้งกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างกฎหมายดังกล่าวโดยมีการเชิญเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานราชการต่าง ๆ มาให้ความเห็น ซึ่งส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่าควรกลับไปใช้ร่างฯ ของคณะรัฐมนตรี

เนื้อหาร่างฯ ของกรรมาธิการวิสามัญของวุฒิสภามีประเด็นคือ ตัดมาตรากำหนดความผิดฐานกระทำการที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์, ตัดข้อห้ามนิรโทษกรรมผู้กระทำผิด, ตัดผู้แทนผู้เสียหายในคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการซ้อมทรมานฯ, ตัดข้อบังคับให้ต้องบันทึกวีดีโอระหว่างควบคุมตัว และลดอายุความจาก 40 ปีเหลือ 20 ปี วันที่ 9 สิงหาคม 2565 ที่ประชุมวุฒิสภามีมติในวาระสองและสามให้แก้ไขร่างฯ ด้วยคะแนนเสียง 121–8 งดออกเสียง 6 ส่งกลับไปให้ ส.ส. ลงมติ

จนวันที่ 24 สิงหาคม 2565 สภาผู้แทนราษฎรมีมติเห็นชอบร่างฯ ที่สมาชิกวุฒิสภาแก้ไขแล้วด้วยคะแนนเสียง 287–1 งดออกเสียง 1 โดยรังสิมันต์ โรม อภิปรายว่า วันนี้ตนจะยอมรับว่าต้องกลืนเลือด เนื่องจากเวลาของสภานี้เหลือไม่มากแล้ว สิ่งที่เราทำได้คือต้องคงร่างที่ ส.ว. ส่งมา เราจึงต้องให้กฎหมายนี้ผ่าน

เชิงอรรถ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 

กฎหมายไทยรายฉบับ
สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย