สถาปัตยกรรมเหตุผลนิยม

เหตุผลนิยม () ในทางสถาปัตยกรรม หมายถึงกระแสสถาปัตยกรรมซ่งส่วนใหญ่พัฒนาขึ้นในอิตาลีในทศวรรษที่ 1920 และ 1930 วิตรูเวียสเป็นผู้กล่าวอ้างในงานเขียน De architectura ว่าสถาปัตยกรรมเป็นวิทยาศาสตร์ที่สามารถเข้าใจได้ด้วยเหตุผล แนวคิดนี้ถูกนำมาต่อยอดและพัฒนาในงานเขียนเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมในยุคเรนเนสซองส์ ทฤษฎีศิลปะยุคศตวรรษที่สิบแปดต้านศิลปะแบบบาโรกที่ใช้ความฟุ้งเฟ้อเกินจริง แต่เลือกใช้ความงดงามตามความเป็นจริง

เหตุผลนิยมในศตวรรษที่ยี่สิบเป็นการต่อต้านต่อศิลปะแบบอาร์ตนูโวและเอกซเพรชชั่นนิสม์

คำว่า Rationalism ยังมักนำมาใช้เพื่อเรียกถึงสถาปัตยกรรมอินเทอร์เนชั่นนอลเช่นกัน

เหตุผลนิยมยุคเรืองปัญญา

เหตุผลนิยมยังสามารถใช้เรียกขบวนการสถาปัตยกรรมที่มีขึ้นในยุคเรืองปัญญา ซึ่งโต้แย้งว่าพื้นฐานทางปัญญาของสถาปัตยกรรมนั้นหลัก ๆ อยู่ในวิทยาศาสตร์ ซึ่งต่อต้านการอ้างถึงธรรมเนียมและความเชื่อโบราณ แนวคิดนี้เป็นไปตามที่ René Descartes ระบุ ซึ่งเน้นย้ำการใช้เส้นรูปทางเรขาคณิตและสัดส่วนตามอุดมคติ

นักทฤษฎีสถาปัตยกรรมในยุคนี้ที่ขับเคลื่อนแนวคิดเหตุผลนิยมยังรวมถึง Jean-Louis de Cordemoy (1631–1713), Carlo Lodoli ชาวเวนิส (1690–1761), Abbé Marc-Antoine Laugier (1713–1769) และ Quatremère de Quincy (1755–1849)

สถาปัตยกรรมที่ออกแบบโดย Claude Nicholas Ledoux (1736–1806) และ Étienne-Louis Boullée (1728–1799) เป็นตัวอย่างชิ้นงานรูปแบบทั่วไปของสถาปัตยกรรมเหตุผลนิยมยุคเรืองปัญญา (Enlightenment rationalism) ด้วยการใช้รูปทางเรขาคณิตโดยบริสุทธิ์

เหตุผลนิยมเชิงโครงสร้าง
เหตุผลนิยมเชิงโครงสร้าง (structural rationalism) ส่วนใหญ่หมายถึงขบวนการสถาปัตยกรรมในยุคศตวรรษที่ 19 ที่มักเกี่ยวเนื่องกับ Eugène Viollet-le-Duc และ Auguste Choisy โดย Viollet-le-Duc ปฏิเสธแนวคิดของสถาปัตยกรรมอุดมคติ แต่มองสถาปัตยกรรมในแง่ของการก่อสร้างที่มีเหตุผล กำกับไว้ด้วยวัสดุและเป้าหมายใข้งานของสถาปัตยกรรมนั้น ๆ

สถาปนิก Eugène Train เป็นหนึ่งในสถาปนิกคนสำคัญของสายนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผลงานอาคารทางการศึกษา เช่น Collège Chaptal และ Lycée Voltaire

เหตุผลนิยมต้นศตวรรษที่ 20

สถาปนิกเช่น Henri Labrouste และ Auguste Perret นำเอาหลักของเหตุผลนิยมเชิงโครงสร้างตลอดศตวรรษที่ 19 มาใช้ในงานออกแบบของตน ในต้นศตวรรษที่ 20 สถาปนิกเช่น Hendrik Petrus Berlage ได้ศึกษาแนวคิดที่ส่าโครวสร้างในตัวมันเองควรจะสร้างพื้นที่ (space) โดยที่ไม่ต้องมีการตกแต่ง ซึ่งต่อมาพัฒนาเป็นมอเดิร์นนิสม์ ที่ศึกษาแนวคิดนี้อย่างลึกลงไปอีก กลุ่มมอเดิร์นนิสต์โซเวียตอย่าง ASNOVA เป็นที่รู้จักในชื่อ "นักเหตุผลนิยม" ('the Rationalists')

สถาปัตยกรรมเหตุผลนิยม (อิตาลี: Architettura razionale) เติบโตมาในอิตาลีระหว่างทศวรรษ 1920-1930 ไปจนถึง 1940 ภายใต้การสนับสนุนของระบอบฟาสซิสต์อิตาลีที่นำโดยมุสโสลินี ในปี 1926 กลุ่มของสถาปนิกรุ่นใหม่ ได้แก่ Sebastiano Larco, Guido Frette, Carlo Enrico Rava, Adalberto Libera, Luigi Figini, Gino Pollini และ Giuseppe Terragni (1904–43) ได้ก่อตั้ง Gruppo 7 ซึ่งตีพิมพ์ประกาศ (manifesto) ของตนในนิตยสาร Rassegna Italiana ประกาศเจตจำนงว่าจะเป็นจุดกึ่งกลางระหว่างลัทธิคลาสสิกแบบ Novecento Italiano และลัทธิอุตสาหกรรมแบบฟิวเชอริสม์ ตัวอย่างชิ้นแรก ๆ ของสถาปัตยกรรมนี้คือ ปาลัซโซกวาลีโน ใน ตูริน สร้างให้กับนักการเงิน Riccardo Gualino โดยสถาปนิก Gino Levi-Montalcini และ Giuseppe Pagano

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 "Rational architecture". In John Walker's Glossary of art, architecture & design since 1945.
 "The Heroism of Rationalism?" Hans van der Hijden, 2012

ทฤษฎีสถาปัตยกรรม
รูปแบบสถาปัตยกรรม