รีเฟล็กซ์

รีเฟล็กซ์ หรือ ปฏิกิริยารีเฟล็กซ์ () เป็นการเคลื่อนไหวของร่างกายโดยนอกการควบคุมของจิตใจ (involuntary) ที่เกิดขึ้นอย่างแทบฉับพลันทันที (instantaneous) เพื่อเป็นการตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้น (stimulus) โดยปกติและเมื่อหมายถึงรีเฟล็กซ์ของมนุษย์แล้ว รีเฟล็กซ์จะเกิดผ่านระบบการนำกระแสประสาทที่เรียกว่า วงรีเฟล็กซ์ (reflex arc) ซึ่งเมื่อกล่าวถึงสัตว์ประเภทอื่นๆ คำว่ารีเฟล็กซ์อาจมีรายละเอียดของความหมายที่แตกต่างกันออกไปได้.

เวลาตอบโต้ 
เวลาตอบโต้ (reaction time หรือ latency) คือช่วงเวลาที่ร่างกายเริ่มรับสัญญาณความรู้สึกจากสิ่งกระตุ้น จนร่างกายมีการตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นนั้น

เวลาของปฏิกิริยาต่อสิ่งกระตุ้นสามารถมองเห็นได้ มักอยู่ในช่วงเวลา 150 ถึง 300 มิลลิวินาที (millisecond)

รีเฟล็กซ์ในมนุษย์

รีเฟล็กซ์ทั่วไป 
รีเฟล็กซ์ทั่วไป (Typical Reflex) คือ รีเฟล็กซ์ที่มีรูปแบบโดยทั่วไป คือ วงจรเซลล์ประสาทที่รับรู้และทำให้เกิดรีเฟล็กซ์ ได้แก่
 เซลล์ประสาทรับความรู้สึก (sensory neuron)
 เซลล์ประสาทที่สื่อสารภายในระบบประสาทส่วนกลาง (interneuron)
 เซลล์ประสาทสั่งการ (motor neuron)

รีเฟล็กซ์เอ็นลึก 
รีเฟล็กซ์เอ็นลึก (deep tendon reflexes) เป็นปฏิกิริยาของร่างกายที่เกิดจากการทำงานร่วมกันของระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทส่วนรยางค์ โดยปกติหากร่างกายมนุษย์มีรีเฟล็กซ์ที่ลดลง มักหมายถึงร่างกายมีความผิดปกติในระบบประสาทส่วนรยางค์ แต่หากมีรีเฟล็กซ์มากเกินไป มักหมายความว่าระบบประสาทส่วนกลางอาจมีความผิดปกติได้

 รีเฟล็กซ์ไบเซ็ปส์ (Biceps reflex) (ใช้ C5, C6)
 รีเฟล็กซ์เบรกิโอเรเดียลิส (Brachioradialis reflex) (ใช้ C5, C6, C7)
 รีเฟล็กซ์เอกซ์เทนเซอร์ ดิจิทอรุม (Extensor digitorum reflex) (ใช้ C6, C7)
 รีเฟล็กซ์ไตรเซ็ปส์ (Triceps reflex) (ใช้ C6, C7, C8)
 รีเฟล็กซ์เอ็นสะบ้า (Patellar reflex) หรือ รีเฟล็กซ์เข่า (knee-jerk reflex) (ใช้ L2, L3, L4)
 รีเฟล็กซ์ข้อเท้า (Ankle jerk reflex) หรือ รีเฟล็กซ์เอ็นร้อยหวาย (Achilles reflex) (ใช้ S1, S2)
 รีเฟล็กซ์ฝ่าเท้า (Plantar reflex) หรือ รีเฟล็กซ์บาบินสกี (Babinski reflex) (ใช้ L5, S1, S2)
 รีเฟล็กซ์ปรับสายตา (Accommodation reflex) (ใช้ CN II, CN III)
 รีเฟล็กซ์ขากรรไกร (Jaw jerk reflex) (ใช้ CN V)
 รีเฟล็กซ์กระจกตา หรือ รีเฟล็กซ์กะพริบตา (Corneal reflex or blink reflex) (ใช้ CN V, VII)
 การทดสอบรีเฟล็กซ์แคลอริก หรือ รีเฟล็กซ์เวสทิบูโลโอคิวลาร์  (Caloric reflex test/Vestibulo-ocular reflex) (ใช้ CN VIII, CN III, CN IV, CN VI)
 รีเฟล็กซ์ขย้อน (Gag reflex) (ใช้ CN IX, X)

รีเฟล็กซ์ที่มักพบเฉพาะในทารก 

เด็กแรกเกิดจะมีรีเฟล็กซ์บางอย่างที่มักไม่พบในผู้ใหญ่ เรียกว่า รีเฟล็กซ์ดั้งเดิม (primitive reflexes)  เช่น
 อะซิมเมทริเคิล โทนิค เน็ค รีเฟล็กซ์ (Asymmetrical tonic neck reflex ย่อว่า ATNR)
 แกรสป รีเฟล็กซ์ (Grasp reflex)
 แฮนด์ทูเมาธ์ รีเฟล็กซ์ (Hand-to-mouth reflex)
 มอโร รีเฟล็กซ์ หรือสตาเติล รีเฟล็กซ์ (Moro reflex หรือ the startle reflex)
 การดูด (Sucking)
 ซิมเมทริเคิล โทนิค เน็ค รีเฟล็กซ์ (Symmetrical tonic neck reflex ย่อว่า STNR)
 โทนิค แลบีริงธีน รีเฟล็กซ์ (Tonic labyrinthine reflex ย่อว่า TLR)

การวัดระดับรีเฟล็กซ์ 
มักเป็นระบบที่ให้คะแนนตั้งแต่ 0 ถึง 4:

 ทั้งนี้ โคลนัส คือ อาการหดเกร็งของกล้ามเนื้อนอกเหนืออำนาจจิตใจเมื่อมีการยืดตัวของกล้ามเนื้ออย่างทันที

ดูเพิ่ม 
 รายชื่อรีเฟล็กซ์
 พฤติกรรมอัตโนมัติ
 Involuntary action
 Voluntary action
 พรีเฟล็กซ์

อ้างอิง 

 
สรีรวิทยา