วัดปากอ่าวบางตะบูน

วัดปากอ่าวบางตะบูน หรือ วัดปากอ่าว เป็นวัดราษฏร์แห่งหนึ่งในจังหวัดเพชรบุรี  สร้างขึ้นด้วยความร่วมมือร่วมใจของชาวบ้านผู้มีจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา อยู่บริเวณปากอ่าวแม่น้ำบางตะบูน  ปลายสุดของแม่น้ำเพชรบุรี ทำให้อุดมไปด้วยทรัพยากรทางทะเลและพันธุ์ไม้ชายเลนมากมาย จึงทำให้วัดเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญเชิงอนุรักษ์ป่าชายเลน

ตำแหน่งที่ตั้งวัด 
เลขที่  1  บ้านปากอ่าว  หมู่ที่  3  ตำบลบางตะบูนออก  อำเภอบ้านแหลม  จังหวัดเพชรบุรี

อาณาเขต 
ทิศเหนือ  จดแม่น้ำปากอ่าวบางตะบูน  
ทิศใต้  ติดต่อโรงเรียนวัดปากอ่าว  (ญาณสาครวิทยาการ)  และบริเวณวังกุ้ง (ฟาร์มเลี้ยงกุ้ง)
ทิศตะวันออก  ติดต่อป่าโกงกางชายเลน  
ทิศตะวันตก  จดบ้านหมู่ที่  3  ตำบลบางตะบูนออก

ภูมิประเทศ 
ลักษณะที่ตั้งวัดปากอ่าวบางตะบูน  เป็นพื้นที่ราบลุ่มชายเลน  ริมฝั่งแม่น้ำบางตะบูนบริเวณปากอ่าวฝั่งตะวันออกของแม่น้ำบางตะบูน

การคมนาคม 
ทางรถยนต์  ถนน  ร.พ.ช. สายที่  9  บางตะบูน - เพชรบุรี  
ทางน้ำ  เรือโดยสารติดต่อกับจังหวัดสมุทรสงคราม  และจังหวัดเพชรบุรี

ธรณีสงฆ์ 
พื้นที่ของวัดปากอ่าวฯ มีจำนวนทั้งสิ้น  13  ไร่   2  งาน  6  ตารางวา  หนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน  คือ  นส.3ก.  เลขที่ดิน  105  
ธรณีสงฆ์ในครอบครอง  มี  4  แปลง  มีเนื้อที่รวมทั้งสิ้น  65  ไร่  1  งาน  27  ตารางวา  ดังนี้
แปลงที่  1  ตำบลเขาย้อย  อำเภอเขาย้อย  จังหวัดเพชรบุรี  มีเนื้อที่  31  ไร่  1  งาน  มีหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์  คือ  โฉนดที่ดิน  เลขที่  37
แปลงที่  2  ตำบลบางกุ่ม  อำเภอเมือง  จังหวัดเพชรบุรี  มีเนื้อที่  8  ไร่  88  ตารางวา  มีหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์  คือ  โฉนดที่ดิน  เลขที่  4646
แปลงที่  3  ที่ตำบลบางตะบูนออก  อำเภอบ้านแหลม  จังหวัดเพชรบุรี  มีเนื้อที่  9  ไร่  1  งาน  7  ตารางวา  มีหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์  คือ  สค.1  เลขที่  218
แปลงที่  4  ที่ตำบลบางตะบูนออก  อำเภอบ้านแหลม  จังหวัดเพชรบุรี  มีเนื้อที่จำนวน  16  ไร่  32  ตารางวา  มีหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์  คือ  สค.1  เลขที่  219

ประวัติ 
วัดปากอ่าวบางตะบูน เดิมมีชื่อเรียกว่า “วัดนอก” เนื่องจากบริเวณที่สร้างวัดดังกล่าวอยู่ปากอ่าวทะเลและอยู่ห่างจากวัดปากลัดซึ่งตั้งอยู่ไกลปากอ่าวมากกว่าและชาวบ้านในบริเวณใกล้เคียงเรียกว่า “วัดใน” ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2452 กระทรวงศึกษาธิการ ประกาศตั้งวิสุงคามสีมาขึ้นและให้ใช้ชื่อว่า “วัดปากอ่าวบางตะบูน”  เป็นต้นมา

ประวัติการก่อสร้าง 
“พระครูญาณสาคร (แฉ่ง สีลปญฺโญ)” ท่านได้เชิญชวนพุทธศาสนิกชน วงศาคณาญาติทั้งหลาย ผู้มีจิตศรัทธาในบวรบพุทธศาสนา ชาวบ้านบางตะบูนทั้งผู้มีทุนทรัพย์ และผู้มีกำลังกายเข้าร่วมกัน ก่อสร้างวัดขึ้นใหม่ราวปลายปี พ.ศ. 2449 ที่ริมฝั่งชายทะเลด้านตะวันออกของปากอ่าวบางตะบูน ซึ่งเดิมพื้นที่เป็นป่าชายเลนมีน้ำท่วมถึงชายป่า ท่านใช้เวลาในการปรับปรุ่งพื้นที่ ถมดิน ถมทราย และก่อสร้างศาสนสถานต่างๆ อาทิ พระอุโบสถ กุฏิสงฆ์ ศาลาการเปรียญ และโรงเรียนวัดปากอ่าว เป็นต้น ท่านใช้เวลาในการก่อสร้างเป็นเวลาเกือบ 5 ปี จึงแล้วเสร็จจนกลายเป็นวัดใหญ่ถาวรมาจนถึงปัจจุบันนี้ และได้ขนานนามว่า “วัดปากอ่าวบางตะบูน” ตำบลบางตะบูนออก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี ในปี พ.ศ. 2450

หลักฐานการแต่งตั้ง 
เมื่อประมาณ  พ.ศ. 2449  ได้เริ่มก่อสร้างเป็นสำนักสงฆ์ขึ้นมา หลังจากนั้นไม่นานก็ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา  เมื่อวันที่  14  มิถุนายน  พ.ศ. 2452  เนื้อที่กว้าง  32  เมตร  ยาว  32  เมตร  และได้ประกอบพิธีผูกพัทธสีมาเป็นพระอุโบสถ เมื่อ  พ.ศ. 2452

ประวัติเจ้าอาวาส

“พระครูญาณสาคร (แฉ่ง สีลปญฺโญ)” อดีตเจ้าอาวาสรูปที่ 1
เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี ที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2422 (ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ปี เถาะ)อุปสมบทเมื่อวันอังคาร ที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2442 เวลา 14.15 น. (ขึ้น 9 ค่ำ เดือน 6 ปี กุน) มรณภาพเมื่อวันศุกร์ ที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2506 เวลา 18.07 น. (ขึ้น 12 ค่ำ เดือน 2 ปี เถาะ)
การสร้างและบูรณะพัฒนาวัดปากอ่าวฯ ของ “พระครูญาณสาคร (แฉ่ง สีลปญฺโญ)” ผู้สร้างวัดปากอ่าวบางตะบูน  ตำบลบางตะบูนออก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี ใช้งบในการก่อสร้างทั้งสิ้นเป็นเงิน  530,047  บาท  (ห้าแสนสามหมื่นสี่สิบเจ็ดบาทถ้วน)  ส่วนมากทำการก่อสร้างเองร่วมกับชาวบ้านโดยไม่เสียค่าแรงงาน  นับว่าเป็นประวัติการณ์แห่งอัจฉริยสงฆ์ผู้สามารถในการก่อสร้างปฏิสังขารณ์และพัฒนาในทางพระพุทธศาสนา  ซึ่งทางการคณะสงฆ์  ได้ยกย่องแต่งตั้ง เป็นสาธารณูปการ  ประจำอำเภอบ้านแหลม  ตามประวัติดังกล่าวได้ก่อสร้างปฏิสังขรณ์และพัฒนาวัดมีราชการ  ดังต่อไปนี้

พ.ศ. 2450	สร้างกุฏิ 5 หลัง  หอฉัน 1 หลัง  ศาลา 1 หลัง  เป็นเงิน 10,660 บาท
พ.ศ. 2450	จัดตั้งโรงเรียนวัดปากอ่าวโดยจ้างครูมาสอน
พ.ศ. 2451	สร้างพระอุโบสถและทำการผูกพัทธสีมา เมื่อวันที่  14  มิถุนายน  พ.ศ. 2452  เป็นเงิน  4,437  บาท
พ.ศ. 2452 ทำกำแพงรอบพระอุโบสถ  เป็นเงิน  1,160  บาท
พ.ศ. 2453	สร้างศาลาการเปรียญ  เป็นเงิน  5,392  บาท
พ.ศ. 2453	สร้างเจดีย์  1 องค์ เป็นเงินทั้งสิ้น  239  บาท
พ.ศ. 2454	ทำเขื่อนกระดาน  เป็นเงิน  1,000 บาท  และสร้างธรรมาสน์เทศน์   1 หลัง  เป็นเงิน  1,200  บาท กับสร้างศาลาท่าน้ำ  3 หลัง เป็นเงิน  3,500 บาท
พ.ศ. 2455	สร้างโรงทึม  เป็นเงิน  800  บาท และสร้างหอระฆัง เป็นเงิน 1,150  บาท
พ.ศ. 2456	สร้างห้องสุขา  3 หลัง เป็นเงิน  560  บาท
พ.ศ. 2459	สร้างเจดีย์ 3 องค์ เป็นเงินทั้งสิ้น  438  บาท
พ.ศ. 2460	สร้างอาคารเรียนชั่วคราว 2 หลัง  เป็นเงินทั้งสิ้น  2,500 บาท สร้างถนนไปห้องสุขา เป็นเงิน  400  บาท สร้างถนนไปท่าน้ำ  เป็นเงิน 500 บาท  สร้างเสาหงส์ เป็นเงิน  160 บาท สร้างพระปรางค์  1 องค์  เป็นเงิน  480 บาท 
พ.ศ. 2461	สร้างศาลาโรงทาน  เป็นเงิน 400 บาท  สร้างพระปรางค์  1 องค์  เป็นเงิน 484  บาท
พ.ศ. 2462	สร้างหอสวดมนต์ 1 หลัง เป็นเงิน  3,500  บาท
พ.ศ. 2466	สร้างถังน้ำฝนจุ 4,000 ปี๊บ  เป็นเงิน  1,250 บาท
พ.ศ. 2467	สร้างพระประธาน 1 องค์  เป็นเงิน  1,503  บาท
พ.ศ. 2468	สร้างถนนไปท่าน้ำ  เป็นเงิน  395  บาท  สร้างอาคารออกธรรม  1 หลัง  เป็นเงิน 160  บาท
พ.ศ. 2469 	สร้างศาลา  1 หลัง เป็นเงิน 896 บาท สร้างกุฏิ 2 ชั้น  เป็นเงิน 600 บาท
พ.ศ. 2472	สร้างเชิงตะกอน เป็นเงิน  850 บาท  สร้างเจดีย์  3 องค์ เป็นเงิน 360 บาท
พ.ศ. 2473	สร้างกำแพงกั้นน้ำทะเลคอนกรีต เป็นเงิน 1,280 บาท  ถมดินกำแพง เป็นเงิน 443 บาท  สร้างสะพานเข้าหมู่บ้าน เป็นเงิน  480 บาท
พ.ศ. 2474	สร้างหอไตร เป็นเงิน  381 บาท
พ.ศ. 2474	สร้างกำแพงกั้นน้ำทะเลอีก  2 ด้าน เป็นเงิน 1,180 บาท  	ถมดินทำถนนเป็นเงิน  2,700 บาท
พ.ศ. 2477	เปลี่ยนหลังคากุฏิเป็นสังกะสี  เป็นเงิน 379 บาท  ซ่อมกุฏิ  1 หลัง เป็นเงิน  80 บาท
พ.ศ. 2478	ซ่อมกุฏิ  1 หลัง เป็นเงิน 508  บาท ซ่อมกำแพงเชิงตะกอน  เป็นเงิน  130 บาท 	เปลี่ยนหลังคากุฏิเป็นกระเบื้อง  3 หลัง  เป็นเงิน  445  บาท
พ.ศ. 2479	ซ่อมกุฏิ  1 หลัง  เป็นเงิน  221  บาท
พ.ศ. 2484	สร้างโรงเรียนปริยัติธรรม  2 ชั้น เป็นเงิน  5,620 บาท  สร้างพระไตรปิฎก เป็นเงิน  6,267 บาท สร้างศาลา 1 หลัง เป็นเงิน  2,500 บาท
พ.ศ. 2485 	สร้างกำแพงกั้นน้ำทะเล  เป็นเงิน 850 บาท  สร้างอาคารเรียนระดับประถมแบบ ป.2  ออกเงินสมทบให้  18,000 บาท  ทางราชการออกให้  2,000  บาท  รวมจ่ายทั้งสิ้น  1,950  บาท
พ.ศ. 2491	สร้างโกดังเก็บศพและเตาเผา  เป็นเงิน  43,064  บาท
พ.ศ. 2494	ดัดแปลงศาลาโรงทึม  เป็นเงิน  11,980  บาท
พ.ศ. 2495	หล่อพระพุทธรูป  1 องค์ เป็นเงิน  7,203  บาท
พ.ศ. 2496	ดัดแปลงท่าน้ำ  เป็นเงิน  7,169  บาท
พ.ศ. 2497	สร้างถังเก็บน้ำฝนจุ  6,000 ปี๊บ  เป็นเงิน  24,367 บาท
พ.ศ. 2501	ปรับปรุงโรงอุโบสถพร้อมทั้งพัทธสีมา เป็นเงิน  138,452  บาท  สร้างบ้านพักครู เป็นเงิน  6,000 บาท
พ.ศ. 2502-2503 สร้างอาคารเรียนประถมแบบ  004  ออกเงินส่วนตัว 30,000 บาท ทางราชการออกสมทบ  70,000 บาท เป็นเงินทั้งหมด  194,008 บาท
พ.ศ. 2504	ซ่อมสะพานเข้าหมู่บ้าน เป็นเงิน 3,000 บาท
พ.ศ. 2505	สร้างกำแพงกั้นน้ำทะเลรอบโรงเรียน เป็นเงิน 7,740 บาท

พระครูโสภิตวัชรคุณ (มินทร์  สุดสาคร  จิตฺตกาโร) อดีตเจ้าอาวาสรูปที่ 2 
การสร้างและบูรณะพัฒนาวัดปากอ่าวฯ ของ "พระครูโสภิตวัชรคุณ (มินทร์  สุดสาคร  จิตฺตกาโร)"  ได้ดำเนินการบูรณปฏิสังขรณ์วัดปากอ่าวบางตะบูน  ตำบลบางตะบูนออก  อำเภอบ้านแหลม  จังหวัดเพชรบุรี  ใช้งบในการก่อสร้างทั้งสิ้นเป็นเงิน 207,600  บาท  (สองแสนเจ็ดพันหกร้อยบาทถ้วน)ได้ก่อสร้างปฏิสังขรณ์และพัฒนาวัดมีราชการ  ดังต่อไปนี้
พ.ศ. 2507-2509  สร้างศาลาบำเพ็บกุศล  เป็นเงิน  22,500  บาท
พ.ศ. 2510	ทำถนนหน้าโรงอุโบสถ  เป็นเงิน  5,000  บาท
พ.ศ. 2511	ทำสะพานศาลาท่าน้ำ  2  ที่  เป็นเงิน  16,000  บาท ทำราวลูกกรงกำแพงวัดด้านแม่น้ำบางตะบูน  เป็นเงิน  6,600  บาท สร้างศาลาหน้าเตาเผาศพ  เป็นเงิน  15,000  บาท  ทำท่าคอนกรีตสำหรับขึ้นศพ  เป็นเงิน  5,000  บาท  ถมหินหน้ากำแพงด้านแม่น้ำบางตะบูน  เป็นเงิน  11,000 บาท
พ.ศ. 2512	ก่อกระถางปลูกต้นหูกวาง  10 กระถาง  เป็นเงิน  3,000 บาท  ทาสีโรงอุโบสถ  เป็นเงิน  12,000 บาท  ซ่อมโรงงิ้ว  เป็นเงิน  6,000 บาท
พ.ศ. 2514	สร้างเคาเผาศพใหม่  เป็นเงิน  60,000 บาท  เปลี่ยนพื้นกุฏิและทำประตูเหล็กบนกุฏิสงฆ์  พร้อมทาสี  เป็นเงิน  20,000 บาท  เปลี่ยนพื้นหอฉันและพื้นระเบียงกุฏิสงฆ์  พร้อมทาสี  เป็นเงิน  20,000 บาท  ซ่อมหอระฆัง เป็นเงิน  12,000 บาท	ทำร่องถุนโรงอุโบสถ  และห้องน้ำ  เป็นเงิน  2,500  บาท
พ.ศ. 2522-2525 เริ่มก่อสร้างศาลาบำเพ็ญกุศลหลังใหม่ด้านริมแม่น้ำบางตะบูน

พระครูสิริวัชรสาคร (บุญส่ง  ปิ่นเงิน อตฺตทีโป) เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน
การสร้างและบูรณะพัฒนาวัดปากอ่าวฯ ของ "พระครูสิริวัชรสาคร (บุญส่ง  ปิ่นเงิน อตฺตทีโป)" ได้ดำเนินการบูรณปฏิสังขรณ์วัดปากอ่าวบางตะบูน  ตำบลบางตะบูนออก  อำเภอบ้านแหลม  จังหวัดเพชรบุรี  ใช้งบในการก่อสร้างทั้งสิ้นเป็นเงิน ทั้งสิ้น  15,405,000 บาท  (สิบห้าล้านสี่แสนห้าพันบาทถ้วน)ได้ก่อสร้างปฏิสังขรณ์และพัฒนาวัดมีราชการ  ดังต่อไปนี้
พ.ศ. 2526	สร้างศาลาบำเพ็ญกุศลจากอดีตเจ้าอาวาสสร้างค้างไว้ เป็นเงิน  175,000 บาท
พ.ศ. 2526	สร้างห้องอาบน้ำ  และห้องสุขา  เป็นเงิน 16,300 บาท
พ.ศ. 2526	สร้างห้องอายน้ำ และห้องสุขาเพิ่มอีก เป็นเงิน 30,000 บาท สร้างซุ้มประตูด้านทิศเหนือ เป็นเงิน 27,000 บาท สร้างสะพานและปฏิสังขรณ์ศาลาท่าน้ำสามมุข เป็นเงิน  114,120 บาท  ปฏิสังขรณ์กุฏิลักษณะทรงไทยจำนวน 7 หลัง แต่ละหลังยาว  9 เมตร กว้าง 6 เมตร  เป็นเงิน  177,718 บาท
พ.ศ. 2527	ปฏิสังขรณ์กุฏิลักษณะทรงไทย จำนวน 4 หลัง แต่ละหลังยาว 9 เมตร กว้าง 6 เมตร เป็นเงิน  97,107 บาท สร้างสะพานและโป๊ะลอยน้ำ  เป็นเงิน 138,000 บาท ปิดทองพระพุทธรูปหน้าตัก กว้าง 27 นิ้ว  ฟุตสูง  40 นิ้วฟุต ซ่อมธรรมาสน์ประจำศาลาการเปรียญและปิดทองโต๊ะหมู่ 32 ตัว เป็นเงิน  36,940 บาท ถมดินรอบบริเวณวัดประมาณ 3 ไร่สูง โดยเฉลี่ย 75 เซนติเมตร เป็นเงิน 142,420 บาท ย้ายโรงครัว  เป็นเงิน  8,000 บาท สร้างห้องน้ำและห้องสุขา  6 ห้อง เป็นเงิน 80,215 บาท ซื้อเสื่อน้ำมัน  ซื้อพรม  และแก้วน้ำ  เป็นเงิน  30,580  บาท  ซื้อหิน  และติดตั้งมิเตอร์  50 แอมป์ กับ 10 แอมป์  เป็นเงิน  14,750 บาท
พ.ศ. 2528	พัฒนากุฏิรวม  10 หลัง  โดยดีดสูงจากเดิมขึ้นอีก  2.5  เมตร  เป็นเงิน  360,000 บาท พัฒนาพื้นโดยถมดินและหิน  เป็นเงิน  89,800 บาท สร้างเขื่อนกั้นน้ำเค็มด้านทิศเหนือ ยาว 80 เมตร เป็นเงิน 500,000 บาท  ปรับปรุงกุฏิ 2 ชั้น  โดยชั้นล่างก่ออิฐ  10 หลัง เป็นเงิน 65,000 บาท  ดีดศาลาการเปรียญทำชั้น  เป็นเงิน  600,000 บาท
พ.ศ. 2540	สร้างศาลาบำเพ็ญกุศล 3 มุข ชั้นเดียว  กว้าง 12.50 เมตร  ยาว 38.00 เมตร  เป็นเงิน  3,000,000 บาท ปฏิสังขรณ์อุโบสถ  ลักษณะทรงไทยไม้สักชั้นเดียว  กว้าง 8.60 เมตร  ยาว 18.60 เมตร  เป็นเงิน  3,000,000  บาท
พ.ศ. 2541	ดำเนินการก่อสร้างถนนคอนกรีตบริเวณวัด  กว้าง  5.00 เมตร  ยาว  110.00 เมตร  หนา 0.15 เมตร เป็นเงิน  240,000 บาท
พ.ศ. 2548	ดำเนินการก่อสร้างวิหารพระครูญาณสาคร  ลักษณะทรงไทย 4 มุข  สองชั้น ทำด้วยคอนกรีตเถือปูน  กว้าง 15.00 เมตร ยาว 15.00 เมตร  เป็นเงิน  6,300,000 บาท

เทศกาล 

งานประจำปี ปิดทองหลวงพ่อศักดิ์สิทธิ์ 26-28 ธันวาคม ของทุกปี
ทางวัดปากอ่าวฯ จัดให้มีเทศการทำบุญ โดยการปิดทองหลวงพ่อสุโขทัย หลวงพ่อทอง พระพุทธบาทจำลอง และหลวงพ่อพระครูญาณสาคร เพื่อเป็นการเชิญชวนพุทธศาสนิกชนเข้าวัด ฟังธรรม
ทำบุญ และกิจกรรมสำคัญต่างๆ อันเกี่ยวกับศาสนา และการละเล่นพื้นบ้าน เพื่ออนุรักษ์ประเพณีอันดีงามของท้องถิ่น และระลึกถึงคุณงามความดีของบรรพบุรุษ และพระครูญาณสาครอดีตเจ้าอาวาสวัดปากอ่าว
สรงน้ําพระวันสงกรานต์ 13-17 เมษายน ของทุกปี
ทางวัดปากอ่าวฯ จัดให้มีเทศการทำบุญ โดยการปิดทองและสรงน้ําพระหลวงพ่อสุโขทัย หลวงพ่อทอง พระพุทธบาทจำลอง หลวงพ่อพระครูญาณสาครอดีตเจ้าอาวาส และพระภิกษุสงฆ์ในวัด อีกทั้งยังมีการจัดให้รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ เพื่ออนุรักษ์ประเพณีอันดีงามของท้องถิ่น และระลึกถึงคุณงามความดีของบรรพบุรุษ

ประมวลภาพ

อ้างอิง 
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ.  การอนุรักษ์มรดกไทยในส่วนหนึ่งของวัดวาอาราม พิมพ์ที่โรงพิมพ์การศาสนา 2530.
พระพุทธวรญาณ  ธรรมญาณนิพนธ์ 100 ปี. โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.พิมพ์ครั้งที่  2/2546.
พระธรรมโกศาจารย์  การเผยแผ่เชิงรุก  โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พ.ศ. 2548.
หนังสือที่ระลึกงานทอดผ้าป่าสามัคคี บูรณปฏิสังขรณ์ หอพระไตรปิฎก หอสวดมนต์ หอฉัน และกุฏิสงฆ์ ปี 2555
รายชื่อวัดในจังหวัดเพชรบุรี
โรงเรียนวัดปากอ่าว 
เหรียญพระครูญาณสาคร
ประวัติหลวงพ่อแฉ่ง

แหล่งข้อมูล 
ทวี  พลรัตน์  ว่าด้วยคู่มือพระสังฆาธิการ  ว่าด้วยพระราชบัญญัติ  กฎระเบียบและคำสั่ง  ของคณะสงฆ์  กองแผนงาน  กรมการศาสนา  กระทรวงศึกษาธิการ  พ.ศ. 2548 โรงพิมพ์การศาสนา
พระธรรมปิฏก  นิติศษสตร์แนวพุทธ  กรุงเทพมหานคร  โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณวิทยาลัย  พ.ศ. 2543
พระธรรมวิสุทธิกวี  (พิจิตร  ฐิตวณฺโณ ป.ธ.9 ศน.บ. M A ศน.ด.)วัดโสมนัสวิหาร  กรุงเทพมหานคร

ปากอ่าวบางตะบูน