ศัลยบรรพ

ศัลยบรรพ (, ) แปลว่า "บรรพแห่งท้าวศัลยะ" เป็นหนังสือบรรพที่ 9 ของ มหาภารตะ ประกอบไปด้วย 4 บรรพย่อย รวมทั้งหมด 65 ตอน เป็นเนื้อหาต่อเนื่องมาจาก กรรณบรรพ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับสงครามที่ดำเนินมาถึงวันสุดท้าย ท้าวศัลยะ เจ้าเมืองมัทรเทศ เป็นผู้บัญชาการสูงสุดของฝ่ายเการพแทนกรรณะ ทุรโยธน์ดวลกระบองกับภีมะที่ริมแม่น้ำสรัสวดีและจบลงด้วยความพ่ายแพ้ กองทัพฝ่ายเการพพ่ายแพ้และพินาศสิ้น ส่วนบรรพต่อไปจากนี้คือ เสาปติกบรรพ

เนื้อเรื่อง และบรรพย่อย
ศัลยบรรพ ประกอบไปด้วย 4 บรรพย่อย รวมทั้งหมด 65 ตอน ดังนี้

 ศัลยวาทบรรพ (ตอนที่ 1-22)
 ศัลยบรรพ (ตอนที่ 23-27)
 หราทประเวศบรรพ (ตอนที่ 28-29)
 กธายุทธบรรพ (ตอนที่ 30-65)

ท้าวศัลยะถูกฆ่าตายด้วยน้ำมือของยุธิษฐิระในการสู้กันแบบตัวต่อตัว ส่วนสหเทพก็สามารถสังหารท้าวศกุนิได้สำเร็จ มาถึงบัดนี้ ฅความพ่ายแพ้บังเกิดกับฝ่ายเการพของทุรโยธน์ ทหารฝ่ายเการพตายหมดยกเว้นทุรโยธน์กับนักรบอีกสามคนคือ "อัศวถามา" "กฤปาจารย์" และ "กฤตวรมัน" รวมเป็นสี่คนเท่านั้น ทุรโยธน์หลบไปอาศัยอยู่ใต้หนองน้ำ และใช้อำนาจวิเศษกบดาลอยู่ใต้สระน้ำเพื่อนซ่อนตัว แต่ในที่สุดพวกปาณฑพก็ตามหาจนพบ และท้าทายให้ทุรโยธน์ขึ้นมารบเพื่อให้รู้แพ้รู้ชนะ ซึ่งก็เป็นภีมะเองที่เป็นคนท้าทุรโยธน์ให้มาสู้ตัวต่อตัวกันด้วยอาวุธที่สองคนถนัดเป็นพิเศษนั่นก็คือคทา ภีมะกับทุรโยธรน์สู้กันแบบตัวต่อตัวโดยมีนักรบคนอื่น ๆ ยืนดูอยู่ ภีมะอาศัยการแนะนำของกฤษณะใช้คทาฟาดไปที่หน้าขาของทุรโยธน์ และเตะด้วยเท้าซ้าย ทุรโยธน์ไม่สามารถเดินไปไหนได้นอกจากคลานและนอนรอความตายที่สระน้ำที่ซ่อนตัวนั่นเอง พวกปาณฑพทั้งหมดจึงทิ้งให้ทุรโยธน์นอนรอความตายอยู่ตรงนั้น

ทุรโยธน์ประณามพระกฤษณะที่ใช้เล่ห์เหลี่ยมบอกใบ้ให้ภีมะทำร้ายตน ด้วยความเคียดแค้น ในขณะที่พวกปาณฑพได้ส่งพระกฤษณะให้เดินทางไปปลอบโยนท้าวธฤตราษฎร์ และพระนางคานธารีให้คลายความโศกเศร้าจากการต้องสูญเสียทุรโยธน์ แต่ทุรโยธน์ยังไม่ตายและอาศัยช่วงเวลาในการมีชีวิตช่วงสุดท้ายแต่งตั้งอัศวถามาเป็นผู้บัญชาการรบฝ่ายเการพ แม้จะมีทหารเหลือยู่เพียงสามคนก็ตามทีและอัศวถามาก็รับปากจะช่วยแก้แค้นให้กับทุรโยธน์ให้จงได้

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
Translation by Kisari Mohan Ganguli.
 Shalya Parva, Translation by Manmatha Nath Dutt
 Le Mahabharata, Translation in French, by H. Fauche (Paris, 1868)
 Shalya Parva in Sanskrit by Vyasadeva and commentary by Nilakantha (Editor: Kinjawadekar, 1929)

มหาภารตะ