พระธาตุมะหิงยังก๊ะ

พระธาตุมะหิงยังก๊ะ  ตั้งอยู่บนเนินเขาในเขตอำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง อยู่ห่างจากตัวเมืองแจ้ห่มไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ 12 กิโลเมตร วัดตั้งอยู่บนเนินสูงที่สามารถมองเห็นพื้นที่โดยรอบได้ชัดเจน ศาสนาสถานสำคัญของวัดคือองค์พระธาตุที่มีตำนานมาจากลังกาทวีป และได้รับการบูรณะในสมัยครูบาเจ้าศรีวิชัย ปัจจุบันเป็นสำนักปฏิบัติธรรมขนาดเล็กบนเนินเขาเงียบสงบ องค์พระธาตุประดิษฐานอยู่บนยอดเนินเขามะหิยังก๊ะ ซึ่งเรียกตามตำนานพื้นเมืองในท้องถิ่น

ประวัติ 
ตามตำนานพระธาตุและตำนานพื้นเมืองระบุว่าองค์พระธาตุสร้างในสมัยล้านนาโบราณเมื่อครั้ง อ.แจ้ห่ม ยังเป็นเวียงวิเชตนครและมีเจ้าผู้ครองนครปกครอง โดยชื่อวัดมาจากตำนานพื้นเมืองที่มีความเกี่ยวข้องกับการฟื้นฟูพุทธศาสนาจากลังกาในสมัยล้านนา เพื่อประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุที่อัญเชิญมาจากลังกา พระมหาเถระที่อัญเชิญมาได้ก่อองค์พระธาตุและเรียกชื่อตามมหิยังคณะสถูปในลังกา เป็นฝ่ายอรัญวาสี ได้รับการบูรณะองค์พระธาตุอีกครั้งในสมัยครูบาเจ้าศรีวิชัย

ศิลปกรรม 
พระธาตุมะหิงยังก๊ะ เป็นโบราณสถานสำคัญ ที่ตั้งอยู่ในบริเวณเขตอรัญวาสีเมืองโบราณวิเชตนคร ตามประวัติครูบาเจ้าศรีวิชัยเคยมานมัสการและทำการบูรณะซ่อมแซม นับว่าเป็นวัดสำคัญคู่บ้านคู่เมืองวิเชตนครมาแต่โบราณ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 ประชุมตำนานพระธาตุ ภาคที่ 1 (พิมพ์เป็นทีระลึกในงานศพ นางแข ฟูศักดิ์ 17 สิงหาคม 2485)

ศาสนสถานในจังหวัดลำปาง
มะหิงยังก๊ะ
สิ่งก่อสร้างในอำเภอแจ้ห่ม