เหตุผลวิบัติโดยอุดมคติเพ้อฝัน

เหตุผลวิบัติโดยอุดมคติเพ้อฝัน () เป็นเหตุผลวิบัติอรูปนัยโดยเปรียบเทียบทางเลือกที่เป็นของจริงกับอุดมคติที่เพ้อฝัน เป็นไปไม่ได้ แต่สมบูรณ์แบบ 
และสามารถหมายถึงความโน้มเอียงที่จะสมมุติว่า มีวิธีแก้ปัญหาที่สมบูรณ์แบบ

โดยสร้างทางเลือกแค่สองทางที่จำกัดเกินไป คือ แสดงทางเลือกหนึ่งที่ดีกว่าอย่างชัดเจน แม้ว่าจะเป็นไปไม่ได้ คนที่ใช้เหตุผลวิบัตินี้ สามารถโจมตีความคิดฝ่ายตรงข้าม ด้วยเหตุผลว่าไม่สมบูรณ์แบบ
และนี่ไม่ใช่การเลือกระหว่างวิธีแก้ปัญหาที่เป็นไปได้จริง ๆ แต่เป็นการเลือกระหว่างทางเลือกที่ทำได้เป็นไปได้ และการแก้ปัญหาที่เป็นไปไม่ได้แต่ดีกว่าในบางส่วน

ประวัติชาวตะวันตก 
ในกลอน La Bégueule พิมพ์ในปี ค.ศ. 1772 ของวอลแตร์ เขาเขียนว่า Le mieux est l'ennemi du bien ซึ่งอาจแปลได้ว่า "สิ่งยอดที่สุด เป็นศัตรูของสิ่งที่ดี"
ส่วนนักเศรษฐศาสตร์ชาวอเมริกัน ตั้งชื่อภาษาอังกฤษว่า "nirvana fallacy" ในปี ค.ศ. 1969

เหตุผลวิบัติโดยวิธีแก้ปัญหาสมบูรณ์แบบ 

เหตุผลวิบัติโดยวิธีแก้ปัญหาสมบูรณ์แบบ () เป็นเหตุผลวิบัติอรูปนัยที่เกี่ยวข้องกัน ที่เกิดขึ้นเมื่อคำอธิบายที่อ้างสมมุติว่ามีวิธีแก้ปัญหาที่สมบูรณ์แบบ หรือว่า ควรทิ้งวิธีแก้ปัญหาอย่างหนึ่งเพราะว่า ปัญหาบางส่วนจะยังดำรงอยู่ได้ต่อไปหลังจากใช้วิธีแก้ปัญหาแล้ว
นี้เป็นวิธีการคิดแบบขาวดำ ที่บุคคลไม่เห็นความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างปัจจัยต่าง ๆ ของเหตุการณ์หรือปัญหา
และดังนั้น จึงเสนอการแก้ปัญหาที่ซับซ้อนโดยวิธีสุดโต่งสองอย่าง

ข้ออ้างที่มีเหตุผลวิบัติเช่นนี้ มักจะไม่กล่าวรายละเอียดว่า วิธีแก้ปัญหาที่เสนอยอมรับไม่ได้เพราะอะไร หรือมีปัญหาระดับไหน แต่จะปฏิเสธโดยใช้คำหรือเหตุผลที่คลุมเครือ
หรือว่า อาจจะใช้พร้อมกับเหตุผลวิบัติ ที่ยกตัวอย่างที่ชัดเจนของความล้มเหลวของการแก้ปัญหาที่เสนอโดยเป็นการทำให้เขว คือยกตัวอย่างที่แสดงรายละเอียดน่าสะเทือนใจ (ดูหลักฐานโดยเรื่องเล่า) แต่ไม่ใส่ใจในอัตราพื้นฐาน (ดูเหตุผลวิบัติโดยอัตราพื้นฐาน) คือไม่ยกว่า ผลที่ยกมาเป็นตัวอย่างมีโอกาสที่จะเกิดขึ้นเปรียบเทียบกับผลที่อาจจะได้อื่น ๆ มากน้อยขนาดไหน

เหตุผลวิบัตินี้เป็นรูปแบบอย่างหนึ่งของทวิบถเทียม (false dilemma)

ตัวอย่าง 
คำอธิบายที่เป็นเหตุผลวิบัติ
 โฆษณาไม่ให้เมาแล้วขับรถเช่นนี้ จะไม่สำเร็จผล เพราะว่า คนที่จะดื่มแล้วขับก็จะทำอย่างนั้นต่อไปไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น
คำค้าน
 การกำจัดการเมาแล้วขับโดยสิ้นเชิงไม่ใช่เป็นผลที่คาดหมาย เป้าหมายคือการลดจำนวนเหตุการณ์

คำอธิบายที่เป็นเหตุผลวิบัติ
เข็มขัดนิรภัยเป็นความคิดที่ไม่ดี หรือเป็นสิ่งที่ไม่จำเป็น ยังไงคนก็จะตายอยู่ดีในอุบัติเหตุรถยนต์
คำค้าน
แม้ว่าเข็มขัดนิรภัยจะไม่ได้ทำให้การขับรถปลอดภัย 100% หรือเข็มขัดนิรภัยไม่สามารถช่วยป้องกันการเสียชีวิตได้ในบางกรณี (เช่นการขับชนด้วยความเร็วที่สูงมาก ๆ) แต่ก็เป็นอุปกรณ์ที่ช่วยลดโอกาสการตายในอุบัติเหตุรถยนต์โดยทั่วไปได้

ดูเพิ่ม 
 การคิดตามความปรารถนา
 นิพพาน

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

เหตุผลวิบัติโดยตรรกะ