จังหวัดสุราษฎร์ธานี

สุราษฎร์ธานี มักจะเรียกกันด้วยชื่อสั้น ๆ ว่า สุราษฎร์ฯ ใช้อักษรย่อ สฎ เป็นจังหวัดในภาคใต้ตอนบน มีพื้นที่ขนาดใหญ่ที่สุดในภาคใต้ และเป็นอันดับ 6 ของประเทศไทย และมีประชากรหนาแน่นอันดับ 59 ของประเทศ นับเป็นจังหวัดหนึ่งที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน มีหลักฐานทั้งประวัติศาสตร์และโบราณคดีเก่าแก่ และยังมีแหล่งท่องเที่ยวและอุทยานแห่งชาติหลายแห่ง มีจังหวัดที่อยู่ติดกันได้แก่ ชุมพร นครศรีธรรมราช กระบี่ พังงา และระนอง 

จังหวัดสุราษฎร์ธานีตั้งอยู่ในฝั่งตะวันออกของภาคใต้ โดยมีสภาพภูมิประเทศที่หลากหลายทั้งที่ราบสูง ภูมิประเทศแบบภูเขา รวมทั้งที่ราบชายฝั่ง มีพื้นที่ครอบคลุมถึงในบริเวณอ่าวไทย ทั้งบริเวณที่เป็นทะเลและเป็นเกาะ เกาะในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็กมากถึง 98 เกาะ นับว่ามากที่สุดเป็นอันดับ 3 ของประเทศ รองมาจากจังหวัดพังงาที่มี 155 เกาะ และจังหวัดกระบี่ ที่มี 154 เกาะ เกาะขนาดใหญ่เป็นที่รู้จักเช่น เกาะสมุย เกาะพะงัน เกาะเต่า และหมู่เกาะอ่างทอง เนื่องจากทำเลที่ตั้งจึงได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ซึ่งเกิดบริเวณทะเลอันดามันบ้างเป็นครั้งคราวเนื่องจากจะมีแนวเทือกเขาตะนาวศรี เทือกเขาภูเก็ต และเทือกเขานครศรีธรรมราช  แถบบริเวณจังหวัดระนอง จังหวัดชุมพร จังหวัดพังงา จังหวัดภูเก็ต และจังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นแนวช่วยลดอิทธิพลของลมมรสุมดังกล่าว ในทางกลับกันพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีจะได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือเป็นส่วนใหญ่ มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือปกติจะมีแหล่งกำเนิดบริเวณทะเลจีนใต้และอ่าวไทย ทำให้จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีช่วงฤดูฝนกินระยะเวลาตั้งแต่เดือนตุลาคมจนถึงเดือนมกราคม

ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ โดยประกอบอาชีพทางด้านการเกษตรเป็นหลัก โดยใช้พื้นที่ในการทำการเกษตรประมาณร้อยละ 45 ของพื้นที่ทั้งหมด นอกจากนี้ ยังประกอบอาชีพทางด้านปศุสัตว์ ประมง อุตสาหกรรม รวมทั้งมีการทำเหมืองแร่ด้วย

ประวัติศาสตร์ 

จังหวัดสุราษฎร์ธานีเป็นที่ตั้งของเมืองเก่า เป็นศูนย์กลางของเมืองศรีวิชัย มีหลักฐานแสดงถึงการตั้งรกรากและเส้นทางสายไหมในอดีต พื้นที่อำเภอไชยาเจริญขึ้นจนเป็นอาณาจักรศรีวิชัยในช่วงหลังพุทธศตวรรษที่ 13 โดยมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์เป็นเครื่องยืนยันความรุ่งเรืองในอดีต ภายหลังยังเชื่อว่า เมื่ออาณาจักรตามพรลิงก์หรือเมืองนครศรีธรรมราชมีความรุ่งเรืองมากขึ้นนั้น เมืองไชยาก็เป็นหนึ่งในเมืองสิบสองนักษัตรของเมืองนครศรีธรรมราชด้วย ชื่อว่า "เมืองบันไทยสมอ"

นอกจากนี้ในยุคใกล้เคียงกันนั้นยังพบความเจริญของเมืองที่เกิดขึ้นในบริเวณลุ่มแม่น้ำตาปี ได้แก่ เมืองเวียงสระ เมืองคีรีรัฐนิคม และเมืองท่าทอง โดยเชื่อว่าพระเจ้าศรีธรรมาโศกราช ผู้ครองเมืองนครศรีธรรมราชนั้นอพยพย้ายเมืองมาจากเมืองเวียงสระ เนื่องจากเป็นเมืองที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล รวมทั้งเกิดโรคภัยระบาด และเมื่อเมืองนครศรีธรรมราชเจริญรุ่งเรืองนั้น ได้ยกเมืองไชยา และเมืองท่าทอง เป็นเมืองสิบสองนักษัตรของตนด้วย

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ก่อตั้งอู่เรื่อพระที่นั่งและเรือรบเพื่อใช้ในราชการที่อ่าวบ้านดอน ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงให้ย้ายที่ตั้งเมืองท่าทองมายังอ่าวบ้านดอน พร้อมทั้งยกฐานะให้เป็นเมืองจัตวา ขึ้นตรงต่อกรุงเทพมหานคร และพระราชทานชื่อว่า "เมืองกาญจนดิษฐ์" โดยแต่งตั้งให้พระยากาญจนดิษฐ์บดีเป็นเจ้าเมืองดูแลการปกครอง 

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้โปรดเกล้าฯ ให้เมืองเมืองกาญจนดิษฐ์ เมืองคีรีรัฐนิคม และเมืองไชยารวมตัวเป็นจังหวัดไชยา ขึ้นตรงต่อมณฑลชุมพร เมื่อเมืองขยายใหญ่ขึ้น จึงมีการปรับเปลี่ยนการปกครองและขยายเมืองออกไป มีการแยกเมืองกาญจนดิษฐ์เป็นอำเภอกาญจนดิษฐ์และอำเภอบ้านดอน กระทั่งสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีการย้ายอำเภอเมืองมาที่อำเภอบ้านดอนและโอนชื่อมาเป็นชื่ออำเภอไชยา และให้ชื่อเมืองเก่าว่า "อำเภอพุมเรียง" ทว่าประชาชนยังติดเรียกชื่อเมืองเก่าว่า "อำเภอไชยา" ทั้งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวไม่โปรดปรานชื่อบ้านดอน จึงพระราชทานนามอำเภอบ้านดอนว่า "สุราษฎร์ธานี" และยังคงชื่ออำเภอพุมเรียงว่าอำเภอไชยาเช่นเดิม รวมถึงเปลี่ยนชื่อจังหวัดเป็นจังหวัดสุราษฎร์ธานี และพระราชทานนามแม่น้ำตาปี ให้ในคราวเดียวกันนั้นเอง ซึ่งเป็นการตั้งชื่อตามแบบเมืองและแม่น้ำในประเทศอินเดียที่มีแม่น้ำตาปตีไหลลงสู่ทะเลออกผ่านปากอ่าวที่เมืองสุรัต

ภูมิศาสตร์

ที่ตั้งและอาณาเขต 
จังหวัดสุราษฎร์ธานีตั้งอยู่ฝั่งตะวันออกของภาคใต้ โดยมีพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับ 6 ของประเทศ และอันดับ 1 ของภาคใต้ โดยมีจังหวัดที่มีอาณาเขตติดกัน ดังนี้
 ด้านเหนือ ติดกับจังหวัดระนอง จังหวัดชุมพร และอ่าวไทย
 ด้านใต้ ติดกับจังหวัดกระบี่และจังหวัดนครศรีธรรมราช
 ด้านตะวันออก ติดกับจังหวัดนครศรีธรรมราชและอ่าวไทย
 ด้านตะวันตก ติดกับจังหวัดพังงา 
โดยทะเลฝั่งอ่าวไทยนั้นมีชายฝั่งยาวประมาณ 156 กิโลเมตร โดยมีเกาะที่อยู่ภายใต้เขตการปกครองของจังหวัด ได้แก่ เกาะสมุย เกาะพะงัน เกาะเต่า และหมู่เกาะอ่างทอง ซึ่งมีเกาะน้อยใหญ่อีกมากมาย จึงได้ชื่อว่าเมืองร้อยเกาะ เช่น เกาะนางยวน เกาะวัวตาหลับ เกาะแม่เกาะ

ภูมิประเทศและภูมิอากาศ 
จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีพื้นที่กว้างใหญ่ และมีสภาพภูมิประเทศที่หลากหลาย ได้แก่ ภูมิประเทศแบบที่ราบชายฝั่งทะเล ที่ราบสูง รวมทั้งภูมิประเทศแบบภูเขาซึ่งกินพื้นที่ของจังหวัดถึงร้อยละ 40 ของพื้นที่ทั้งหมด  โดยมีทิวเขาภูเก็ตทอดตัวในแนวเหนือ-ใต้ของจังหวัด และมีลุ่มน้ำที่สำคัญ คือ ลุ่มน้ำตาปี ไชยา ท่าทอง เป็นต้น
ด้านตะวันออกเป็นฝั่งทะเลอ่าวไทย และมีเกาะน้อยใหญ่ที่มีประชากรอาศัย ส่วนด้านตะวันตกมีลักษณะเป็นภูเขาสูง มีแม่น้ำสายสำคัญ คือ แม่น้ำตาปี แม่น้ำคีรีรัฐหรือแม่นํ้าพุมดวง 
เนื่องจากทำเลที่ตั้งรวมถึงภูมิประเทศ จังหวัดสุราษฎร์ธานีจึงได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดมาจากมหาสมุทรอินเดีย รวมทั้งมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือที่พัดผ่านอ่าวไทย ดังนั้น จึงทำให้จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีช่วงฤดูฝนยาวนานมาก โดยกินระยะเวลาตั้งแต่เดือนพฤษภาคมจนถึงเดือนมกราคม โดยจังหวัดสุราษฏร์ธานีมีอุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย 21.16 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย 34.51 องศาเซลเซียส  และปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 129.59 มิลลิเมตร

การปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 

จังหวัดสุราษฎร์ธานีแบ่งการปกครองส่วนภูมิภาคออกเป็น 19 อำเภอ 131 ตำบล 1,074 หมู่บ้าน มีรายชื่ออำเภอดังนี้

การปกครองส่วนท้องถิ่น 

จังหวัดสุราษฎร์ธานีแบ่งการปกครองส่วนท้องถิ่นออกเป็น 1 องค์การบริหารส่วนจังหวัด 2 เทศบาลนคร 3 เทศบาลเมือง 35 เทศบาลตำบล และ 97 องค์การบริหารส่วนตำบล โดยมีรายชื่อเทศบาลดังนี้

รายชื่อผู้ว่าราชการจังหวัดสุราษฎร์ธานี

เศรษฐกิจ

เกษตรกรรม 
 
ประชากรในจังหวัดสุราษฎร์ธานีมีรายได้ต่อหัวเฉลี่ย 162,329 บาท ต่อปี โดยส่วนมากจะประกอบอาชีพทางการเกษตร เช่น ทำนา ทำสวน ทำไร่ โดยใช้ที่ดินเพื่อทำการเพาะปลูกประมาณ 45% ของพื้นที่ทั้งหมด ซึ่งพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ ยางพารา ปาล์มน้ำมัน มะพร้าว เงาะ ทุเรียน และกาแฟ นอกจากนั้น ยังมีการเลี้ยงปศุสัตว์และการทำประมง โดยปศุสัตว์ที่นิยมเลี้ยงกันมาก เช่น โค กระบือ สุกร ไก่ แพะ โดยปศุสัตว์ที่มีมูลค่าผลผลิตมากที่สุด คือ โค สุกร ไก่ กระบือ และเป็ดตามลำดับ จังหวัดสุราษฎร์ธานี รายงานแสดงจำนวนครัวเรือนที่ประกอบอาชีพทางการเกษตร แยกตามอาชีพทางการเกษตร

อุตสาหกรรม 
อุตสาหกรรมส่วนใหญ่ของจังหวัดสุราษฎร์ธานีจะเป็นอุตสาหกรรมที่ต่อเนื่องจากผลผลิตทางเกษตรกรรม เช่น อุตสาหกรรมปลาป่น อาหารทะเลแช่แข็ง อาหารทะเลกระป๋อง น้ำมันปาล์มดิบ อุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับยางพารา ซึ่งในจังหวัดมีจำนวนโรงงานอุตสาหกรรมประมาณ 730 โรงงาน ซึ่งส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในเขตอำเภอเมืองสุราษฎร์ธานีมากที่สุด นอกจากนี้ ยังมีการให้สัมปทานเหมืองแร่ โดยแร่ที่สำคัญในจังหวัด ได้แก่ ยิปซัม โดโลไมต์ แอนไฮโครต์ หินปูน ดินขาว และบอลเคลย์ สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสุราษฎร์ธานีไม่ได้รวมอยู่ในบริเวณศาลากลางจังหวัดสุราษฎร์ธานี แต่จะตั้งอยู่บริเวณถนนตลาดใหม่ ระหว่างซอย 7 และซอย 9 ในตำบลตลาดถัดไปจากที่ว่าการอำเภอเมืองฯ เพียงเล็กน้อย

การคมนาคม

สถานีขนส่งหลักที่สำคัญ

ท่าอากาศยาน 
 ท่าอากาศยานนานาชาติสุราษฎร์ธานี
 ท่าอากาศยานนานาชาติสมุย
 ท่าอากาศยานดอนสัก (อยู่ในแผน)

สถานีรถไฟ 
{|
|--- valign=top
||
 สถานีรถไฟสุราษฎร์ธานี
 สถานีรถไฟคันธุลี
 สถานีรถไฟคีรีรัฐนิคม
 สถานีรถไฟดอนธูป
 สถานีรถไฟท่าชนะ
 สถานีรถไฟไชยา
 สถานีรถไฟท่าฉาง
 สถานีรถไฟคลองไทร
 สถานีรถไฟมะลวน
 สถานีรถไฟเขาหัวควาย
 สถานีรถไฟชุมทางบ้านทุ่งโพธิ์
||
<ul start="12">
สถานีรถไฟเขาพลู
สถานีรถไฟบ้านนา
สถานีรถไฟห้วยมุด
สถานีรถไฟนาสาร
สถานีรถไฟพรุพี
สถานีรถไฟคลองปราบ
สถานีรถไฟบ้านส้อง
สถานีรถไฟบ้านพรุกระแชง
ที่หยุดรถไฟบ้านเกาะมุกข์
ที่หยุดรถไฟคลองขุด
||
<li>ที่หยุดรถไฟบ่อกรัง
<li>ที่หยุดรถไฟคลองยา
<li>ที่หยุดรถไฟคลองสูญ
<li>ที่หยุดรถไฟบ้านดอนรัก
<li>ที่หยุดรถไฟบ้านทุ่งหลวง
<li>ที่หยุดรถไฟบ้านขนาย
<li>ที่หยุดรถไฟบ้านดอนเรียบ
<li>ที่หยุดรถไฟคลองยัน
<li>ที่หยุดรถไฟเขาหลุง
<li>ที่หยุดรถไฟบ้านยาง
||
|}

สถานีรถโดยสารประจำทาง 

 สถานีขนส่งสุราษฎร์ธานี
 ตลาดเกษตร 1
 ตลาดเกษตร 2

ท่าเทียบเรือ

การศึกษา

สถาบันอุดมศึกษา

สถาบันอาชีวศึกษา

โรงเรียน

ธนาคาร 

 

ในจังหวัดสุราษฎร์ธานีมีธนาคารทั้งหมด 18 ธนาคาร และมีจำนวนสาขาของธนาคารทั้งหมด 192 สาขา ได้แก่

โรงพยาบาล

โรงพยาบาลศูนย์ 

 โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี

โรงพยาบาลทั่วไป

สถานที่ท่องเที่ยว 

 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทอง
 อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพงัน
 อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็น
 อุทยานแห่งชาติคลองพนม (ภูตาจอ)
 อุทยานแห่งชาติแก่งกรุง
 อุทยานแห่งชาติเขาสก
 น้ำตกดาดฟ้า
 น้ำตกวิภาวดี (คลองพาย)
 น้ำตกวิภาวดี (บ้านใน)
 น้ำตกคลองน้ำเฒ่า
 น้ำตกคลองคันเบ็ด
 น้ำตก357 (ธารทิพย์)
 น้ำตกยวนสาว
 น้ำตกเหมืองทวด
 น้ำตกหน้าเมือง 1
 น้ำตกหน้าเมือง 2
 น้ำตกขุนศรี
 น้ำตกหินลาด
 น้ำตกแพงน้อย
 น้ำตกธารประเวศ
 น้ำตกธารประพาศ
 น้ำตกธารเสด็จ
 น้ำตกวังเสาธง
 น้ำตกเขาใหญ่
 น้ำตกเพชรพนมวัฒน์
 น้ำตกธารทอง
 น้ำตกคลองโหยน
 น้ำตกหัวโค้งบางสวรรค์
 น้ำตกถ้ำผาแดง
 ป่าต้นน้ำบ้านน้ำราด
 อ่างน้ำผุดบางสวรรค์
 บ่อน้ำพุร้อนท่าสะท้อน
 เขื่อนรัชประภา
 ถ้ำขมิ้น
 ถ้ำปะการัง
 ถ้ำประกายเพชร
 ถ้ำน้ำทะลุ
 เนินทรายเหมืองแกะ
 หาดคันธุลี
 หาดสวนสน
 หาดสำเร็จ
 หาดนิยม
 หาดนายอำเภอ
 หาดพุมเรียง
 หาดแหลมโพธิ์
 หาดนางกำ
 หาดละไม
 หาดเฉวง
 หาดทองสน
 หาดบ่อผุด
 หาดหน้าทอน
 หาดลิปะน้อย
 หาดแม่น้ำ
 หาดบางรักษ์
 หาดท้องยาง
 หาดท้องศาลา
 หาดศรีธนู
 หาดยาว
 หาดสน
 หาดสลัด
 หาดแม่หาด
 หาดโฉลกหลำ
 หาดขอม
 หาดขวด
 หาดท้องนายปาน
 หาดธารเสด็จ
 หาดยาง
 หาดริ้นนอก
 หาดริ้นใน
 หาดเทียน
 หาดวัวตาหลับ
 หาดม่าหลี
 หาดทรายรี
 หาดทรายนวล
 หาดทรายแดง
 อ่าวโตนด
 อ่าวหินวง
 อ่าวจุลเจือ
 ทะเลใน
 จุดชมวิวจอห์น-สุวรรณ
 จุดชมวิวผาจันทร์จรัส
 จุดชมวิวทะเลใน
 จุดชมวิวไกรสร
 จุดชมวิวเขา ต.เต่า
 จุดชมวิวเนินโนรา
 จุดชมวิวเขื่อนรัชประภา
 หินตา หินยาย
 แหลมโพธิ์
 แหลมซุย
 แหลมทวด
 แหลมสอ
 แหลมดิน
 แหลมโจรคล่ำ
 แหลมใหญ่
 วัดพระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร
 ศาลหลักเมืองจังหวัดสุราษฎร์ธานี
 พระธาตุศรีสุราษฎร์
 วัดทุ่งหลวง
 อุทยานธรรมเขานาในหลวง
 วัดเจดีย์แหลมสอ
 วัดปลายแหลม
 วัดธารน้ำไหล สวนโมขพลาราม
 วัดทุ่งเซียด
 วัดสำเร็จ
 วัดพระใหญ่
 วัดเขาศรีวิชัย
 วัดเขาพระอานนท์
 วัดเขาพระนิ่ม
 วัดสมหวัง
 เมืองโบราณเวียงสระ
 วัดรัตนาราม
 วัดหลง
 วัดถ้ำสิงขร
 วัดถ้ำเขาคูหา
 วัดถ้ำหอมธรรมราม
 สำนักสงฆ์ถ้ำวังบาดาล
 พิพิธภัณฑ์ธรณีวิทยาพุนพิน
 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติไชยา
 พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์เมืองท่าทอง
 เกาะสมุย
 เกาะเต่า
 เกาะพงัน
 เกาะแรด
 เกาะแม่เกาะ
 เกาะพลวย
 เกาะมัดสุม
 เกาะนางยวน
 เกาะหัวเสร็จ
 เกาะวัวตาหลับ
 เกาะแตน

บุคคลที่มีชื่อเสียง 
 คมสัน นันทจิต
 จีรนันทน์ เศวตนันทน์
 ใจบัว ฮิดดิง
 ไชยวัฒน์ วรรณานนท์
 ชัชชัย สุขขาวดี
 ชุมพล กาญจนะ
 นนธวรรณทัศ บรามาซ
 นาตยา จันทร์รุ่ง
 ภาณุ สุวรรณโณ
 มิลลิ (แร็ปเปอร์)
 ศิวกร เลิศชูโชติ
 ศุ บุญเลี้ยง
 สีเทา เพ็ชรเจริญ
 โสภา สถาพร
 อดิสรณ์ ตรีสิริเกษม
 พาณิภัค วงศ์พัฒนกิจ
 ศุภวิทย์ เจริญสุข

อ้างอิง

ดูเพิ่ม 
 รายชื่อวัดในจังหวัดสุราษฎร์ธานี
 รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี

แหล่งข้อมูลอื่น 

 เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด
 องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุราษฎร์ธานี
 กองบิน 7 ฐานบินรบหลักของชาวปักษ์ใต้ 
10 สถานที่ท่องเที่ยวสุราษฎร์ธานี  
โรงแรมในสุราษฎร์ธานี 

 

 
จังหวัดริมฝั่งอ่าวไทย