ปลายาด

ปลายาด หรือ ปลาเวียน () เป็นสกุลของปลาน้ำจืดที่มีขนาดกลางจนถึงขนาดใหญ่ ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) ใช้ชื่อสกุลว่า Tor (/ทอร์/)

มีลำตัวยาวและแบนข้างไม่มากนัก หัวค่อนข้างเล็ก มีหนวดที่ยาว 2 คู่ คู่แรกอยู่ที่ริมปากบน และคู่ที่สองอยู่ที่มุมปาก ปากโค้งเป็นรูปเกือกม้า ริมปากบนและล่างหนาเชื่อมติดต่อกัน ริมปากล่างมีร่องคั่นระหว่างริมปากกับกระดูกขากรรไกรล่าง บางชนิดอาจมีกล้ามเนื้อแบ่งเป็นพู ๆ บนริมปากล่าง และบางชนิดไม่มีพูของกล้ามเนื้อดังกล่าว เกล็ดมีขนาดใหญ่ เส้นข้างลำตัวสมบูรณ์ เยื่อขอบกระดูกแก้มเชื่อมติดกับเอ็นคาง ฟันที่ลำคอรูปร่างเหมือนช้อน มี 3แถว โคนครีบหลังหุ้มด้วยเนื้อที่เป็นเกล็ด มีก้านครีบแขนง 8 หรือ 9 ก้าน ก้านครีบเดี่ยวก้านสุดท้ายเป็นหนามแข็งและขอบเรียบ

ต้นแบบของสกุลนี้มาจาก Cyprinus tor ซึ่ง จอห์น เอ็ดเวิร์ด เกรย์ ได้ยกขึ้นเป็นชื่อสกุล โดยตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Tor hamiltonii ก่อนหน้าสกุล Labeobarbus ของเอ็ดดวร์ด รุพเพิล ซึ่งนักมีนวิทยาหลายท่านได้นำเอาสกุล Labeobarbus ไปตั้งชื่อปลาที่พบในแถบคาบสมุทรอินโดออสเตรเลีย แต่ก็มีบางส่วนที่ใช้สกุลอื่น ปลาในกลุ่มนี้จึงมีชื่อพ้องด้วยกันหลากหลาย

พบทั้งหมดประมาณ 20 ชนิด ในทวีปเอเชีย ตามแม่น้ำสายใหญ่ ๆ

ชนิด

 Tor ater T. R. Roberts, 1999
 Tor dongnaiensis H. Đ. Hoàng, H. M. Phạm, J.-D. Durand, N. T. Trần & P. D. Phan, 2015 (Dongnai mahseer) 
 Tor douronensis (Valenciennes, 1842) (semah)
 Tor hemispinus Y. R. Chen & X. L. Chu, 1985
 Tor khudree (Sykes, 1839) (black mahseer)
 Tor kulkarnii Menon, 1992 (dwarf mahseer)
 Tor laterivittatus W. Zhou & G. H. Cui, 1996
Tor malabaricus Jerdon, 1849 (Malabar mahseer)
 Tor mosal (F. Hamilton, 1822) 
 Tor mekongensis H. Đ. Hoàng, H. M. Phạm, J.-D. Durand, N. T. Trần & P. D. Phan, 2015 (Mekong mahseer) 
 Tor polylepis W. Zhou & G. H. Cui, 1996
 Tor putitora (F. Hamilton, 1822) (Himalayan mahseer)
Tor cf. putitora largest known species of cavefish (now Neolissochilus pnar)
 Tor remadevii Kurup & Radhakrishnan, 2007  (orange-finned mahseer)
 Tor sinensis H. W. Wu, 1977 (Chinese mahseer)
 Tor tambra (Valenciennes, 1842)
 Tor tambroides (Bleeker, 1854) (Malayan mahseer, empurau)
 Tor tor (F. Hamilton, 1822) (red-finned mahseer)
 Tor yingjiangensis Z. M. Chen & J. X. Yang, 2004

อ้างอิง

วงศ์ปลาตะเพียน
สกุลปลาเวียน