อำเภอปักธงชัย

ปักธงชัย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมา อยู่ทางตอนใต้ของจังหวัด เป็นแหล่งทอผ้าไหมมัดหมี่ที่สวยงาม

ประวัติศาสตร์ 
สมัยโบราณ เดิมปักธงชัยเป็นเมืองโบราณตั้งแต่ขอมเรืองอำนาจ ทั้งนี้สันนิษฐานได้จากเขตอำเภอปักธงชัยมีซากปรักหักพังของปรางค์ หรือ เทวาลัยหลายแห่งที่เป็นศิลปกรรม และสถาปัตยกรรมที่ขอมนิยมสร้างตามเมืองต่างๆ ที่ตนปกครองอยู่ใหญ่บ้าง เล็กบ้างตามความสำคัญของแต่ละเมือง เช่น ปรางค์นาแค ปราสาทสระหิน ปรางค์บ้านปรางค์ ปรางค์กู่เกษม   

ในสมัยกรุงศรีอยุธยา จากหลักฐานที่ปรากฏตามแผนที่ยุทธศาสตร์สมัยกรุงศรีอยุธยาได้ปรากฏชื่อ เมืองปักว่าตั้งอยู่ใกล้เมืองนครราชสีมา ความสำคัญก็คือ เป็นเมืองหน้าด่านทางทิศใต้ของเมืองนครราชสีมา เพื่อเป็นกองระวังหน้าคอยสอดแนมข้าศึกและคอยปะทะขัดขวางหน่วงเหนี่ยวไม่ให้ข้าศึกยกทัพประชิดเมืองนครราชสีมาเร็วเกินไป เมืองปักในสมัยนี้จึงถูกตั้งและเรียกว่า “ด่านจะโปะ” เช่นเดียวกับ ด่านเกวียน ด่านจอหอ ด่านขุนทด เป็นต้น

ในสมัยกรุงธนบุรี พ.ศ. 2321 ในรัชสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดฯให้สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (รัชกาลที่ 1) ยกกองทัพไปปราบเมืองเวียงจันทน์และได้รับชัยชนะขากลับ จึงได้กวาดต้อนเชลยชายหญิงพร้อมกับเพี้ยอุปราช และ ให้ไปพักอาศัยอยู่ที่ด่านจะโปะครั้นชาวเมืองเวียงจันทน์ตั้งบ้านเรือนเป็นหลักฐานมั่นคงแล้ว เจ้าพระยานครราชสีมา (ปิ่น) จึงกราบบังคมทูลสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตตั้งด่านจะโปะเป็นเมือง เรียกว่า “เมืองปัก” (ยังไม่มีคำว่าธงชัย) และได้กราบบังคมทูลขอให้เพี้ยอุปราชเป็นเจ้าเมืองปักคนแรก พระราชทานนามว่า “พระยาวงศาอรรคราช” (ซึ่งกล่าวกันว่าเป็นต้นตระกูลวรธงไชย ขณะนี้) เมืองปักในสมัยนี้เป็นเมืองชั้นตรีขึ้นตรงต่อเมืองนครราชสีมา เมื่อ พ.ศ. 2323

ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ พ.ศ. 2369  เจ้าอนุวงศ์แห่งเมืองเวียงจันทน์ยกทัพมายึดเมืองนครราชสีมาและได้กวาดต้อนชาวเมืองไป แต่ถูกคุณหญิงโมและชาวเมืองนครราชสีมาต่อสู้กับทหารเวียงจันทน์จนได้รับชัยชนะและได้พระราชทานนามว่า “ ท้าวสุรนารี ” การกวาดต้อนเชลยคราวนั้น ทหารเจ้าอนุวงศ์แห่งเมืองเวียงจันทน์ ได้มากวาดต้อนชาวเมืองปักทั้งชาวไทยโคราช และ ชาวเวียงจันทน์ ซึ่งชาวเวียงจันทร์ได้อพยพมาพึ่งพระบรมโพธิสมภารตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี ต่างก็มีที่ทำมาหากินสุขสบายมาเป็นเวลา 47 ปี จึงพร้อมใจกันจับอาวุธต่อสู้ขับไล่ทหารของเจ้าอนุวงศ์พ่ายแพ้กลับไป (ปัจจุบันชาวเวียงจันทน์เป็นบรรพบุรุษ ของชาวตำบลตะคุทั้งตำบล ตำบลเมืองปักบางหมู่บ้าน ตำบลธงชัยเหนือบางหมู่บ้าน ตำบลบลสะแกราชบางหมู่บ้าน ตำบลตะขบบางหมู่บ้าน)

 พ.ศ. 2451  พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงปรับปรุงระเบียบราชการปกครองเป็นแบบเทศาภิบาล เมืองปักธงชัยจึงถูกยุบลงเป็นอำเภอปักธงชัย ขึ้นกับมณฑลนครราชสีมา โดยมีพระศรีพลรัตน์ (ยะฟะระ เกตุเลขา) ชาวไทยมุสลิม เป็นนายอำเภอปักธงไชยคนแรก
 พ.ศ. 2451  ตั้งอำเภอ เรียกว่า อำเภอปักธงไชย
 วันที่  1   กุมภาพันธ์  2482   ยุบกิ่งอำเภอสะแกราช   โดยให้ตำบลสะแกราช  และ  ตำบลสำโรง  ขึ้นกับอำเภอปักธงไชย  (ในขณะนั้น)  และ  ตำบลครบุรี  ไปขึ้นกับกิ่งอำเภอแซะ  อำเภอกระโทก (โชคชัย)  ปัจจุบันคือ  อำเภอครบุรี    
 วันที่  30   สิงหาคม   2499    จัดตั้งสุขาภิบาลเมืองปัก  ในท้องที่บางส่วนของตำบลเมืองปัก    
 พ.ศ. 2508  เปลี่ยนชื่อจากอำเภอปักธงไชย  เป็น  อำเภอปักธงชัย เพื่อให้ถูกต้องตามราชบัณฑิตยสถาน
 วันที่  11   มิถุนายน  2518   ตั้งตำบลวังน้ำเขียว   แยกออกจากตำบลสะแกราช    
 วันที่   1   กันยายน  2521   ตั้งตำบลลำนางแก้ว  แยกออกจากตำบลตะขบ   
 วันที่   1   กรกฎาคม  2523   ตั้งตำบลวังหมี   แยกออกจากตำบลตะขบ    
 วันที่   1   เมษายน  2524   ตั้งตำบลระเริง   แยกออกจากตำบลตะขบ    
 วันที่   6  กันยายน  2528  ตั้งตำบลอุดมทรัพย์  แยกออกจากตำบลวังน้ำเขียว 
 วันที่   1   สิงหาคม  2529   ตั้งตำบลภูหลวง   แยกออกจากตำบลสะแกราช   
 วันที่  6   กรกฎาคม  2530   ตั้งตำบลธงชัยเหนือ  แยกออกจากตำบลเมืองปัก   และ   ตั้งตำบลสุขเกษม   แยกออกจากตำบลตูม   
 วันที่  10   สิงหาคม  2532   ตั้งตำบลเกษมทรัพย์  แยกออกจากตำบลสำโรง   
 วันที่  1  เมษายน  2535   ยกพื้นที่ตำบลวังน้ำเขียว  ตำบลวังหมี   ตำบลอุดมทรัพย์  และตำบลระเริง   แยกออกจากอำเภอปักธงชัย   ไปตั้งเป็นกิ่งอำเภอวังน้ำเขียว  ขึ้นกับอำเภอปักธงชัย   
 วันที่  24  กันยายน  2536   จัดตั้งสุขาภิบาลตะขบ  ในท้องที่บางส่วนของตำบลตะขบ  และ  บางส่วนของตำบลลำนางแก้ว  
 วันที่  20   มกราคม  2537   เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลเมืองปัก  
 วันที่  7   กันยายน  2538   ตั้งตำบลบ่อปลาทอง  แยกออกจากตำบลลำนางแก้ว  
 วันที่  5   ธันวาคม   2539   ยกฐานะเป็นอำเภอวังน้ำเขียว   
 วันที่  25  พฤษภาคม  2542  ยกฐานะจากสุขาภิบาลเมืองปัก  และ  สุขาภิบาลตะขบ   เป็น  เทศบาลตำบลเมืองปัก  และ  เทศบาลตำบลตะขบ
 วันที่ 9 มีนาคม 2555 ยกฐานะเทศบาลตำบลเมืองปัก เป็นเทศบาลเมืองเมืองปัก

ทำเนียบรายนามผู้ดำรงตำแหน่งนายอำเภอปักธงชัย
1.   พระศรีพลรัตน์ (ยะฟะระ  เกตุเลขา) (พ.ศ. 2451-2460)
2.   พระชนูปกาลกิจ  (ทัสน์  มาศรัตน์) (พ.ศ. 2461-2465)
3.   พระพลราษฎร์บำรุง  (แสง อุเทนสุด) (พ.ศ. 2466-2468)
4.   หลวงนิวาส  วัฒนกิจ (พ.ศ. 2469-2477)
5.   ขุนศรีนรารักษ์ (พ.ศ. 2478-2479)
6.   นายเคลื่อน  จิตสำเริง (พ.ศ. 2479-2480)
7.   นายขำ  ทูลศิริ (พ.ศ. 2480-2483)
8.   นายพล  จุฑางกูล (พ.ศ. 2484-2486)
9.   นายโชติ  เชื้อศรีแก้ว (พ.ศ. 2487-2489)
10. นายชิน  ราชพิตร (พ.ศ. 2490-2494)
11. นายประธาน  วุฒิประไพ (พ.ศ. 2495-2496)
12. ร.ต.ต.คลี่  วัลลิภากร (พ.ศ. 2497-2499)
13. นายสัญทัด  บุญประคอง	(พ.ศ. 2499-2501)
14. ร.ต.ต.คลี่  วัลลิภากร	(พ.ศ. 2501-2505)
15. นายอนันต์  อนันตกูล	(พ.ศ. 2505-2506)
16. นายสงวน  รักษ์สุจริต	(พ.ศ. 2506-2507)
17. นายจรวย  ยิ่งสวัสดิ์	(พ.ศ. 2507-2511)
18. นายสงวน  ประพันธ์โรจน์	(พ.ศ. 2511-2514)
19. นายไพทูรย์  สุนทรวิภาค	(พ.ศ. 2514-2516)
20. นายจำรัส  พรรังสฤษฎ์	(พ.ศ. 2516-2519)
21. นายบุญธรรม  ใจรักพันธุ์	(พ.ศ. 2519-2520)
22. นายประศาสน์  สุวรรณคำ	(พ.ศ. 2520-2523)
23. นายประยูร  ห่อประทุม	(พ.ศ. 2523-2527)
24. นายไพบูลย์  จินดารัตน์	(พ.ศ. 2527-2529)
25. นายปัญญารัตน์  ปานทอง	(พ.ศ. 2529-2530)
26. ร.ต.ประพันธ์  สุนทรมณี	(พ.ศ. 2530-2533)
27. นายเจริญ  พรหมพนิต	(พ.ศ. 2533-2535)
28. นายเผด็จ  โสมจะบก	(พ.ศ. 2535-2536)
29. นายเอกสิทธิ์  บุตรคล้าย	(พ.ศ. 2536-2539)
30. นายไชยยศ  ปิติฤกษ์	(พ.ศ. 2539-2540)
31. นายขวัญชัย  วงศ์ปิ่นเพ็ชร์	(พ.ศ. 2540-2543)
32. นายสุเมธ  ศรีพงษ์	(พ.ศ. 2543-2545)
33. นายนพดล  ชินะจิตร	(พ.ศ. 2545-2548)
34. นายชัยยงค์ ฮมภิรมย์	(พ.ศ. 2548-2550)
35. นายสุรพจน์  รัชชุศิริ	(พ.ศ. 2550-2551)
36. นายปิยะ  ปรีดารมย์โรจน์	(พ.ศ. 2551-2553)
37. นายสิทธิศักดิ์ พรประสิทธิ์สุข (พ.ศ. 2554-28 กันยายน  2555)
38. นายสุรพันธ์  ศิลปะสุวรรณ (รักษาการแทน) (1 ตุลาคม พ.ศ. 2555- 2556)
39. นายภูมิสิทธิ์  วังคีรี (พ.ศ. 2556-2558)
40. นายนฤชา โฆษาศิวิไลซ์ (พ.ศ. 2558-2559)
41. นายวิสูตร ชัชวาลวงศ์ (พ.ศ. 2559-2562)
42. นายอำนวย ปองนาน (พ.ศ. 2562-2563)
43. นายบัลลังก์ ไวทย์ศิริ (พ.ศ. 2563-ปัจจุบัน)

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอปักธงชัยตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสูงเนิน  (ติดต่อกับตำบลหนองตะไก้ ตำบลมะเกลือเก่าและตำบลมะเกลือใหม่)และอำเภอเมืองนครราชสีมา  (ติดต่อกับตำบลไชยมงคล ตำบลโคกกรวดและตำบลสุรนารี)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอโชคชัย  (ติดต่อกับตำบลพลับพลาและตำบลท่าลาดขาว)และอำเภอครบุรี  (ติดต่อกับตำบลครบุรีและตำบลครบุรีใต้)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอวังน้ำเขียว  (ติดต่อกับตำบลวังน้ำเขียว ตำบลอุดมทรัพย์และตำบลวังหมี)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอปากช่อง  (ติดต่อกับตำบลคลองม่วง) อำเภอวังน้ำเขียว  (ติดต่อกับตำบลระเริง)และอำเภอสูงเนิน  (ติดต่อกับตำบลมะเกลือใหม่และตำบลหนองตะไก้)

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอปักธงชัยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 16  ตำบล 215  หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอปักธงชัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 18 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลเมืองเมืองปัก ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเมืองปักและตำบลธงชัยเหนือ
 เทศบาลตำบลตะขบ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลตะขบ ตำบลลำนางแก้ว และตำบลบ่อปลาทอง
 เทศบาลตำบลลำนางแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำนางแก้ว (นอกเขตเทศบาลตำบลตะขบ)
 เทศบาลตำบลบ่อปลาทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อปลาทอง (นอกเขตเทศบาลตำบลตะขบ)
 เทศบาลตำบลนกออก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนกออกทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลปักธงชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองปัก (นอกเขตเทศบาลเมืองเมืองปัก)
 องค์การบริหารส่วนตำบลตะคุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะคุทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโคกไทย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกไทยทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสำโรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำโรงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลตะขบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะขบ (นอกเขตเทศบาลตำบลตะขบ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลดอน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลตูม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตูมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลงิ้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลงิ้วทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสะแกราช ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะแกราชทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลภูหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลภูหลวงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลธงชัยเหนือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลธงชัยเหนือ (นอกเขตเทศบาลเมืองเมืองปัก)
 องค์การบริหารส่วนตำบลสุขเกษม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสุขเกษมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเกษมทรัพย์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกษมทรัพย์ทั้งตำบล

สถานศึกษา สถานที่ราชการ  ธนาคาร และการคมนาคม

สถาบันอุดมศึกษา 
 มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย มหาปชาบดีเถรีวิทยาลัย ในพระสังฆราชูปถัมภ์
 วิทยาลัยพุทธศาสนานานาชาติ วิทยาเขตนครราชสีมา

สถาบันการอาชีวศึกษา 
วิทยาลัยเทคนิคปักธงชัย

โรงเรียนระดับประถมศึกษา 

 โรงเรียนปักธงชัยชุณหะวัณวิทยาคาร
 โรงเรียนชุมชนบ้านตะขบ
 โรงเรียนธงชัยเหนือวิทยา (โคกศิลา)
 โรงเรียนบ้านเขาพญาปราบ
 โรงเรียนบ้านโคกเกษม (สหรัฐ-ราษฎร์สามัคคี)
 โรงเรียนบ้านดอน (สหรัฐ-ราษฎร์อุทิศ)
 โรงเรียนบ้านดู่ (สหราษฎร์วิทยา)
 โรงเรียนบ้านโคกสำราญ
 โรงเรียนบ้านนางเหริญ
 โรงเรียนบ้านโนนแดง
 โรงเรียนบ้านบ่อปลา
 โรงเรียนแหลมรวกบำรุง
 โรงเรียนอาจวิทยาคาร
 โรงเรียนหนองไผ่ผดุงกิจวิทยา
 โรงเรียนหนองประดู่
 โรงเรียนหนองนกเขียนสามัคคี
 โรงเรียนหนองชุมแสงศรัทธาคาร
 โรงเรียนสะแกราชวิทยาคม
 โรงเรียนสวนหมากสงเคราะห์
 โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 2
 โรงเรียนบ้านอ่างเก็บน้ำห้วยยาง
 โรงเรียนบ้านเมืองปักสามัคคี
โรงเรียนบ้านโกรกหว้า

โรงเรียนมัธยมศึกษา 
 โรงเรียนปักธงชัยประชานิรมิต
 โรงเรียนสมเด็จพระธีรญาณมุนี
 โรงเรียนสะแกราชธวัชศึกษา
 โรงเรียนลำพระเพลิงพิทยาคม

หน่วยงานราชการ 
 ที่ว่าการอำเภอปักธงชัย
 สถานีตำรวจภูธรปักธงชัย
 สาธารณสุขอำเภอปักธงชัย
 โรงพยาบาลปักธงชัย
 สำนักงานประปาส่วนภูมิภาค สาขาปักธงชัย
 การไฟฟ้าอำเภอปักธงชัย
 สำนักงานขนส่งจังหวัดนครราชสีมา สาขาอำเภอปักธงชัย
 หน่วยสัสดีอำเภอปักธงชัย
 กิ่งกาชาดอำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา
 สำนักงานที่ดินจังหวัดนครราชสีมา สาขาปักธงชัย
 ด่านกักกันสัตว์จังหวัดนครราชสีมา  สาขาปักธงชัย
 ค่ายปักธงชัย (กรมทหารพรานที่ 26)
 สำนักเกษตรอำเภอปักธงชัย
 สำนักงานประถมศึกษาเขต 3 นครราชสีมา

ธนาคาร
 ธนาคารกรุงไทย สาขาปักธงชัย
 ธนาคารกรุงเทพ สาขาปักธงชัย
 ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาปักธงชัย 
 ธนาคารทหารไทย สาขาปักธงชัย
 ธนาคารกสิกรไทย สาขาปักธงชัย
 ธนาคารออมสิน สาขาปักธงชัย
 ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาปักธงชัย

การคมนาคม
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 304 ปากเกร็ด-นครราชสีมา(ถนนสืบศิริ)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข  24 สีคิ้ว-เดชอุดม
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2238  ปักธงชัย-สุขัง
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2072  ปักธงชัย-ตะขบ

สถานที่ท่องเที่ยว 
วัดหน้าพระธาตุ (วัดตะคุ) ตำบลตะคุ
วัดม่วงสระน้อย  ตำบลนกออก
วัดปทุมคงคา (วัดนกออก)  ตำบลนกออก
วัดพระเพลิง (วัดหงษ์)  ตำบลนกออก
วัดป่านางเหริญ  ตำบลเกษมทรัพย์
วัดเขาตะกุดรัง  ตำบลสะแกราช
ปราสาทบ้านปรางค์  ตำบลนกออก
ปราสาทสระหิน ตำบลตะคุ
ปราสาทนาแค  ตำบลเมืองปัก
ปราสาทกู่เกษม  ตำบลสะแกราช
พิพิธภัณฑ์วัดพรมราช  ตำบลตูม
เขื่อนลำพระเพลิง  ตำบลตะขบ
อ่างเก็บน้ำลำสำลาย  ตำบลตะขบ
อ่างเก็บน้ำห้วยยาง  ตำบลธงชัยเหนือ
จิม ทอมป์สัน ฟาร์ม  ตำบลตะขบ

บุคคลที่มีชื่อเสียงของอำเภอปักธงชัย
 สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณโก)   อดีตเจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร  กรุงเทพมหานคร
 พลตรี ดร.วินัฐ อินทรสุวรรณ นตท.19 จปร.รุ่น 30 วทบ.ชุดที่ 51 ผู้อำนวยการ ส่วนการศึกษาฯ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
 อานนท์ สังข์สระน้อย อดีตนักกีฬาฟุตบอลทีมชาติไทย
 ปิยะมาศ ค่อยจะโป๊ะ อดีตนักกีฬาวอลเลย์บอลทีมชาติไทย

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
ปักธงชัยซิตี้ไกด์ 

ปักธงชัย