ตำบลหมากแข้ง

ตำบลหมากแข้ง เป็นหน่วยปกครองส่วนภูมิภาคของอำเภอเมืองอุดรธานี เป็นที่ตั้งของศูนย์ราชการจังหวัดอุดรธานี ไม่มีหมู่บ้าน เนื่องจากท้องที่ตำบลหมากแข้ง กระทรวงมหาดไทยเห็นสมควรให้จัดตั้งเป็นเทศบาลเมืองอุดรธานี ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2479 เป็นต้นมา

สืบเนื่องจากพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 12 วรรคสอง ...เขตเทศบาลเมือง และเทศบาลนคร ให้กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน ในท้องถิ่นนั้นสิ้นสุดอำนาจหน้าที่... จึงมีผลทำให้ตำบลหมากแข้ง ไม่มีหมู่บ้านตั้งแต่นั้นมา

ประวัติ 
อดีต เมื่อ พ.ศ. 2428 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาธิคุณ โปรดเกล้าฯให้พลตรีพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม เป็นแม่ทัพใหญ่ฝ่ายใต้นำกองทัพไทยปราปรามพวกฮ่อซึ่งก่อความไม่สงบในเขตมณฑลลาวพวนบริเวณล้านช้าง หลังจากที่ได้ปราบพวกฮ่อเป็นที่เรียบร้อยได้เกิดกรณีพิพาท ร.ศ.122 (พ.ศ. 2436) ระหว่างไทยกับฝรั่งเศสขึ้นโดยมีหลักการว่าไม่ให้ไทยมีกำลังทหาร ภายในรัศมี 25 กิโลเมตร บนฝั่งขวาฟากตะวันตกของแม่น้ำโขง กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคมจึงได้ทรงย้ายกองบัญชาการมณฑลลาวพวน ซึ่งตึ้งอยู่ที่จังหวัดหนองคาย มาทางใต้ ไปถึงบ้านเดื่อหมากแข้ง เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2436 ซึ่งพระองค์ท่านเห็นเป็นชัยภูมิที่เหมาะสม และบริเวณนี้มีบ้านร้างเรียกว่า บ้านหมากแข้ง เพราะมีต้นหมากแข้ง (มะเขือพวง) ใหญ่ต้นหนึ่ง บริเวณใกล้เคียงที่สร้างวังของกรมหมื่นประจักษ์ศิลปาคม ซึ่งปัจจุบันเป็นวัดมัชฌิมาวาส มีโนนอยู่แห่งหนึ่ง ชาวบ้านเรียกว่า "โนนหมากแข้ง" มีเจดีย์ศิลาแดง มีสัณฐานดังกรงนกเขาตั้งอยู่ที่โน้นเป็นเจดีย์ก่อคร่อมตอหมากแข้งใหญ่ นัยว่ามีต้นหมากแข้งขนาดใหญ่ต้นหนึ่งจึงมาเป็นชื่อตำบลในปัจจุบัน

ที่ตั้งและอาณาเขต 
 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลบ้านเลื่อม 
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลบ้านจั่น, ตำบลหนองขอนกว้าง 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลหนองบัว 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลบ้านเลื่อม

การปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
ตำบลหมากแข้ง อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี ไม่มีการปกครองรูปแบบหมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่ตำบลหมากแข้ง ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 1 แห่ง ได้แก่

เทศบาลนครอุดรธานี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหมากแข้งทั้งตำบล โดยแบ่งออกเป็นชุมชน จำนวนทั้งหมด 104 ชุมชน

สถานศึกษา 

 มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
 มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตอุดรธานี
 วิทยาลัยอาชีวศึกษาอุดรธานี
 วิทยาลัยเทคนิคอุดรธานี
 วิทยาลัยสารพัดช่างอุดรธานี
 วิทยาลัยเทคโนโลยีโปลีเทคนิคอุดรธานี
 โรงเรียนอุดรพิทยานุกูล
 โรงเรียนสตรีราชินูทิศ
 โรงเรียนอุดรพิชัยรักษ์พิทยา
 โรงเรียนบ้านหมากแข้ง
 โรงเรียนอนุบาลอุดรธานี
 โรงเรียนเทศบาล 1 โพศรี
 โรงเรียนเทศบาล 2 มุขมนตรี
 โรงเรียนเทศบาล 3 บ้านเหล่า
 โรงเรียนเทศบาล 4 วัดโพธิวราราม
 โรงเรียนเทศบาล 5 สีหรักษ์วิทยา
 
 โรงเรียนมัธยมเทศบาล 6 นครอุดรธานี
 โรงเรียนเทศบาล 7 รถไฟสงเคราะห์
 โรงเรียนเทศบาล 8 ไทยรัฐวิทยา 72
 โรงเรียนเทศบาล 9 มณเฑียรทองอนุสรณ์
 โรงเรียนเทศบาล 10 อนุบาลหนูดี
 โรงเรียนเทศบาล 11 หนองหิน
 โรงเรียนเทศบาล 12 บ้านช้าง
 โรงเรียนอุดรคริสเตียนวิทยา
 โรงเรียนอุดรคริสเตียนศึกษา
 โรงเรียนมารีพิทักษ์
 โรงเรียนอุดรวิทยา
 โรงเรียนเซนต์เมรี่
 โรงเรียนดอนบอสโกวิทยา

แหล่งข้อมูลอื่น 
 http://www.thaitambon.com/tambon/410101 

หมากแข้ง
เทศบาลนครอุดรธานี