อำเภอโนนไทย

โนนไทย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมา

ประวัติศาสตร์
 พ.ศ. 2375อำเภอโนนไทย เดิมเรียกว่า “แขวงสันเทียะ” ทางราชการได้มีการปรับปรุงการปกครอง โดยตั้งเป็นด่านและแขวงขึ้น บ้านสันเทียะ ได้ยกขึ้นเป็นแขวงและตั้งด่านที่บ้านด่านจาก และบ้านด่านกรงกราง มีผู้ปกครองเรียกว่า “ขุนด่าน” (เทียบกำนัน) และ “หมื่นด่าน” (เทียบสารวัตรกำนัน) แขวงสันเทียะนี้ กินตลอดไปถึงตำบลสูงเนินทั้งหมด (ปัจจุบันคืออำเภอสูงเนิน) และด้านทิศตะวันตกติดต่อกับแขวงพันชนะ (ตำบลพันชนะ อำเภอด่านขุนทดในปัจจุบัน)

คำว่า “สันเทียะ” มีการสันนิษฐาน ว่ามาจาก 3 ประเด็น คือ

ประเด็นที่ 1 เล่ากันว่าเดิมเป็นที่อยู่ของชาวกัมพูชา ที่มาอาศัยต้มเกลือสินเธาว์เพื่อนำไปขายและอาศัยน้ำจากลำห้วยทางเหนือของหมู่บ้าน ในการหุงต้มเกลือและอุปโภคบริโภค ภาษาเขมร คำว่า “สันเทียะ” แปลว่า ที่ต้มเกลือสินเธาว์และยังมีผู้เพิ่มเติมว่า “สันเทียะ” อาจเอามาจากสภาพพื้นดินของอำเภอ เนื่องจากโดยทั่วไปพื้นดินเป็นดินเค็ม

ประเด็นที่ 2 มาจากสภาพภูมิศาสตร์ในภาษาลาว คำว่า “สันเทียะ” แปลว่า บ้านที่ตั้งอยู่บนสันโนนที่ดินเละ เนื่องจากพื้นดินเป็นดินปนทรายเมื่อถึงฤดูฝนจะชื้นแฉะไปทั่วทั้งหมู่บ้าน

ประเด็นที่ 3 สันนิษฐานว่ามาจากคำว่า “ศาลเตี้ย” เพราะแขวงสันเทียะ เดิมมีเรือนจำสำหรับนักโทษและมีการชำระคดีที่แขวงนี้ ดังนั้นคำว่าศาลเตี้ย จึงน่าจะเพี้ยน มาเป็น สันเทียะ

 วันที่ 13 สิงหาคม 2442 ท้องที่นี้มีชื่อว่า "อำเภอสันเทียะ" และตั้งที่ว่าการอำเภอที่บ้านสันเทียะ
 วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสันเทียะ จังหวัดนครราชสีมา เป็น อำเภอโนนลาว
 วันที่ 25 กันยายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลโนนลาว เป็น ตำบลโนนไทย และเปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอโนนลาว เป็น อำเภอโนนไทย
วันที่ 29 กรกฎาคม 2490 ตั้งตำบลด่านจาก แยกออกจากตำบลโนนไทย และตำบลถนนโพธิ์ ตั้งตำบลบ้านวัง แยกออกจากตำบลมะลัง และตำบลค้างพลู ตั้งตำบลพังเทียม แยกออกจากตำบลสายออ และตำบลสระพระ
 วันที่ 14 เมษายน 2496 เปลี่ยนชื่อตำบลจากตำบลมะลัง เป็นตำบลบัลลังก์
 วันที่ 30 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลโนนไทย ในท้องที่บางส่วนของตำบลโนนไทย
 วันที่ 16 สิงหาคม 2502 ตั้งตำบลหนองสรวง แยกออกจากตำบลพันดุง
 วันที่ 15 มีนาคม 2503 โอนพื้นที่ตำบลหนองสรวง อำเภอโนนไทย ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอขามทะเลสอ อำเภอสูงเนิน
 วันที่ 2 เมษายน 2508 โอนพื้นที่หมู่ 1 (ในขณะนั้น) ของตำบลพันดุง ไปตั้งเป็นหมู่ 10 ของตำบลสำโรง
 วันที่ 19 พฤษภาคม 2508 โอนพื้นที่ตำบลพันดุง อำเภอโนนไทย ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอขามทะเลสอ อำเภอสูงเนิน
 วันที่ 7 ธันวาคม 2509 โอนพื้นที่หมู่ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลค้างพลู อำเภอโนนไทย ไปขึ้นกับตำบลหนองสรวง อำเภอขามทะเลสอ
 วันที่ 15 กันยายน 2514 โอนพื้นที่หมู่ 4 (ในตอนนั้น) จากตำบลค้างพลู อำเภอโนนไทย ไปขึ้นกับตำบลหนองสรวง อำเภอขามทะเลสอ 
 วันที่ 30 กันยายน 2514 ตั้งตำบลทัพรั้ง แยกออกจากตำบลสระพระ
 วันที่ 29 มีนาคม 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลปะคำ ในท้องที่บางส่วนของตำบลสระพระ
 วันที่ 1 สิงหาคม 2527 ตั้งตำบลหนองหอย แยกออกจากตำบลสายออ
 วันที่ 14 กันยายน 2532 ตั้งตำบลมะค่า แยกออกจากตำบลถนนโพธิ์
 วันที่ 28 สิงหาคม 2534 จัดตั้งสุขาภิบาลโคกสวาย ในท้องที่บางส่วนของตำบลสายออ 
 วันที่ 1 สิงหาคม 2538 ตั้งตำบลมาบกราด แยกออกจากตำบลสระพระ 
 วันที่ 15 กรกฎาคม 2539 แยกพื้นที่ตำบลสระพระ ตำบลมาบกราด ตำบลพังเทียม ตำบลทัพรั้ง และตำบลหนองหอย จากอำเภอโนนไทย ไปตั้งเป็นกิ่งอำเภอพระทองคำ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอโนนไทย พร้อมโอนสุขาภิบาลปะคำ ไปขึ้นกับกิ่งอำเภอพระทองคำ อีกด้วย 
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลโนนไทย และสุขาภิบาลโคกสวาย เป็นเทศบาลตำบลโนนไทย และเทศบาลตำบลโคกสวาย ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะกิ่งอำเภอพระทองคำ อำเภอโนนไทย ขึ้นเป็น อำเภอพระทองคำ

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอโนนไทยตั้งอยู่ทางตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอพระทองคำและอำเภอขามสะแกแสง
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอโนนสูง
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองนครราชสีมาและอำเภอขามทะเลสอ
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอด่านขุนทด

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอโนนไทยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 133 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอโนนไทยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลโนนไทย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโนนไทย
 เทศบาลตำบลโคกสวาย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสายออ
 เทศบาลตำบลบัลลังก์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัลลังก์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโนนไทย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนไทย (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลโนนไทย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลด่านจาก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลด่านจากทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลกำปัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกำปังทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสำโรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำโรงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลค้างพลู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลค้างพลูทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านวัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านวังทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสายออ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสายออ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลโคกสวาย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลถนนโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลถนนโพธิ์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลมะค่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะค่าทั้งตำบล

อ้างอิง

นโนไทย