เหงือกปลาหมอ

เหงือกปลาหมอ () เป็นพืชล้มลุกที่มักพบเป็นพืชชั้นล่างในป่าชายเลนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สำหรับในประเทศไทย ถือเป็นพรรณไม้ที่มีชื่อเสียงในจังหวัดสมุทรปราการ อยู่บริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออกเหนือปากคลองมหาวงษ์และโรงเรียนนายเรือ ประโยชน์ของเหงือกปลาหมอนั้น เป็นสมุนไพรใกล้ตัวหรืออาจจะเรียกว่าสมุนไพรชายน้ำ/สมุนไพรชายเลนก็ได้ ช่วยรักษาโรคได้มากมายหลายชนิด

การแพร่กระจายและถิ่นที่อยู่อาศัย
เกิดเองตามบริเวณป่าชายเลน ชอบขึ้นตามชายน้ำริมลำคลอง ชายฝั่งแม่น้ำที่มีน้ำเค็ม-น้ำกร่อยขึ้นถึง หรือที่ชุ่มชื้นทั่วไป ไม่ชอบที่ดอนเหงือกปลาหมอนั้นจะพบอยู่ 2 พันธุ์ คือ ชนิดที่เป็นดอกสีขาวและดอกสีม่วง ดอกสีขาวจะพบมากในทางภาคกลางและภาคตะวันออกส่วนดอกสีม่วงจะพบมากทางภาคใต้

ลักษณะทั่วไป

ต้น 
เป็นพืชที่มีลักษณะเป็นไม้พุ่ม มีความสูงถึง 1.5 เมตร  ลำต้นของพืชชนิดนี้จะมีลักษณะแข็ง มีหนามอยู่ตามข้อของลำต้น  ถ้าเป็นต้นที่เจริญเติบโตตามธรรมชาติหรือไม่มีการตัดออกไป จะมีลักษณะของลำต้นตั้งตรงพุ่งสูงขึ้น แต่ถ้ามีการตัดออกนำไปใช้ประโยชน์บ้างก็จะแตกเป็นพุ่มออกมาใหม่

ใบ
ใบจะมีลักษณะแข็ง มีหนามคมอยู่ริมขอบใบและปลายใบ ผิวใบเรียบมันเนื้อใบเหนียวแข็ง

ดอก
ออกที่ปลายกิ่ง มีลักษณะของดอกเป็นดอกช่อตั้งตรง มีสีม่วง สีฟ้า หรือสีขาว มีกลีบรองดอก 4 กลีบ บริเวณของกลางดอกนั้นจะมีเกสรของตัวผู้และเกสรตัวเมียอยู่

ผล
เป็นฝักรูปไข่หรือทรงกระบอก

การขยายพันธุ์
ขยายพันธุ์โดยการใช้เมล็ด เป็นพรรณไม้ที่ขึ้นกลางแจ้ง เจริญเติบโตได้ดีในที่ร่มและมีความชื้นสูง ใช้กิ่งปักชำ

สรรพคุณ
ราก : สรรพคุณช่วยขับเสมหะ แก้หืด แก้อัมพาต บำรุงประสาท รักษามุตกิดระดูขาว
ต้น : รสเค็มกร่อย สรรพคุณแก้ปวดศีรษะ ช่วยถอนพิษ แก้ลมพิษ แก้พิษฝีดาษ ถ้าใช้ทาจะช่วยโรคเหน็บชาได้
ใบ : รสเค็มกร่อยร้อน สรรพคุณช่วยรักษาแผลอักเสบ แก้โรคผิวหนัง แก้ไข้ แก้ปวดต่างๆ รักษากลากเกลื้อน ใช้นำคั้นจากใบนำมาทาศีรษะ จะช่วยในการบำรุงรากผม
ผล : รสเผ็ดร้อน สรรพคุณช่วยถอนพิษ ขับโลหิต
เมล็ด : รสเผ็ดร้อน สรรพคุณช่วยขับน้ำเหลืองที่เสีย ขับพยาธิ ปิดพอกฝี
ใช้เหงือกปลาหมอทั้ง 5 (ราก,ต้น,ใบ,ผล,เมล็ด) มีสรรพคุณช่วยแก้พิษฝี แก้มะเร็ง ช่วยในการเจริญอาหาร ช่วยให้เลือดลมปกติ

เชิงอรรถ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

สมุนไพรไทย
วงศ์เหงือกปลาหมอ
ไม้ป่าชายเลน