ภาษาใกล้สูญ

ภาษาใกล้สูญ () หรือ ภาษาวิกฤต เป็นภาษาซึ่งเสี่ยงต่อการเลิกใช้ หากภาษานั้นไม่มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ ภาษานั้นก็จะเป็นภาษาที่ตายแล้ว หากไม่มีผู้ใดพูดภาษานั้นเลย จะเป็น "ภาษาสูญ" จำนวนภาษาทั้งหมดในโลกไม่เป็นที่ทราบ มีการประเมินกันหลากหลายขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย Michael E. Krauss ประเมินว่ามีภาษาใช้กันอยู่ในปัจจุบันราว 6,000 ภาษา จนถึง พ.ศ. 2550 ยูเนสโกใช้ตัวเลขนี้ Krauss นิยามภาษาว่า "ปลอดภัย" หากเด็ก ๆ จะมีโอกาสพูดในอีก 100 ปีข้างหน้า "ใกล้สูญ" หากเด็กไม่อาจพูดได้ในอีก 100 ปีข้างหน้า (ประมาณ 60-80% ของภาษาทั้งหมดอยู่ในหมวดหมู่นี้) และ "ใกล้ตาย" (moribund) หากเด็กไม่อาจพูดได้ในปัจจุบัน

การบ่ง 
แม้ไม่มีนิยามชัดเจนในการบ่งภาษาว่าใกล้สูญ แต่มีการใช้สามเกณฑ์หลักเป็นแนวปฏิบัติดังนี้
 จำนวนผู้พูดในปัจจุบันที่ยังมีชีวิตอยู่
 อายุเฉลี่ยของผู้พูดเป็นภาษาแม่ และ/หรือ พูดได้คล่อง
 ร้อยละของรุ่นอายุน้อยสุดที่มีความคล่องในภาษาที่กำลังกล่าวถึง

บางภาษา เช่น ภาษาในอินโดนีเซีย อาจมีผู้พูดนับหลายหมื่นคน แต่อาจเป็นภาษาใกล้สูญได้ เพราะเด็กไม่ได้เรียนรู้ภาษาอีกต่อไป และผู้พูดกำลังอยู่ระหว่างเปลี่ยนไปใช้ภาษาอินโดนีเซียซึ่งเป็นภาษาราชการแทนภาษาท้องถิ่น 
 
ในทางกลับกัน ภาษาที่มีผู้พูดเพียง 100 คน อาจถูกพิจารณาให้เป็นภาษามีชีวิตอยู่อย่างยิ่งก็ได้ หากภาษานั้นเป็นภาษาหลักของชุมชน และเป็นภาษาแรก (หรือภาษาเดียว) ที่เด็กในชุมชนนั้นใช้พูดจริง

การประเมินว่า "ความหลากหลายทางภาษานั้นสำคัญต่อมรดกของมนุษย์" คณะผู้เชี่ยวชาญภาษาใกล้สูญเฉพาะกิจของยูเนสโกเสนอนิยามภาษาใกล้สูญไว้ว่า "... เมื่อผู้พูดเลิกใช้ภาษานี้, ใช้ภาษาในอาณาเขตสื่อสารจำนวนลดลงอย่างมาก และหยุดส่งต่อจากรุ่นหนึ่งไปสู่รุ่นต่อไป นั่นคือ ไม่มีผู้พูดใหม่ ไม่ว่าผู้ใหญ่หรือเด็ก"
 
แผนที่ชุดภาษาที่ตกอยู่ในอันตรายของโลก (Atlas of the World's Languages in Danger) ออนไลน์ของยูเนสโกจัด 2,500 ภาษาออกเป็นห้าระดับความเสี่ยงอันตราย: ไม่ปลอดภัย ใกล้สูญแน่นอน ใกล้สูญอย่างรุนแรง ใกล้สูญวิกฤต และสูญ มากกว่า 200 ภาษาทั่วโลกจะสูญในช่วงสามชั่วอายุคน

บรรณานุกรม 
 Zuckermann, Ghil'ad (กิลอัด สุขเคอร์แมน) & Walsh, Michael, 2011. Stop, Revive, Survive: Lessons from the Hebrew Revival Applicable to the Reclamation, Maintenance and Empowerment of Aboriginal Languages and Cultures, Australian Journal of Linguistics 31: 111–127.

อ้างอิง 

ภาษา