โบสถ์พราหมณ์

โบสถ์พราหมณ์ หรือชื่ออื่น ๆ มนเทียร (mandir), เทวาลัย (devālaya) และ โกยิล (koil) เป็นชื่อเรียกของศาสนสถานในศาสนาฮินดู ในความเชื่อถือว่าเป็นที่ประทับของเทพเจ้าหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อของฮินดู โครงสร้างของโบสถ์พราหมณ์สร้างขึ้นเพื่อนำมนุษย์กับเทพเจ้าเข้าหากันผ่านทางสัญลักษณ์ที่แสดงออกถึงแนวคิดและความเชื่อของศาสนาฮินดู สัญัลกษณ์และโครงสร้างของโบสถ์พราหมณ์มีรากฐานในความเชื่อแบบพระเวท ประกอบการใช้วงกลมและสี่เหลี่ยมจัตุรัส มนเทียรหนึ่ง ๆ จะนำเอาองค์ประกอบทั้งปวงของจักรวาลวิทยาฮินดูเข้าด้วยกัน แสดงให้เห็นถึงสวรรค์ (พระเจ้า) มนุษย์ และความชั่วร้าย รวมถึงแนวคิดของเวลาและชีวิตผ่านธรรมะ, กามะ, อรรถะ, โมกษะ และ กรรมะ

หลักสำคัญทางจิตวิญญาณที่ถูกแสดงออกในเชิงสัญลักษณ์ในโบสถ์พราหมณ์นั้นนำมาจากงานเขียนสันสกฤต เช่น พระเวท และอุปนิษัท ในขณะที่กฎเกณฑ์ทางโครงสร้างนั้นมีระบุในเอกสารเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมสันสกฤตโบราณ เช่น พฤหตสังหิตา และวาสตุศาสตร์ มนเทียรต่าง ๆ ถือเป็นจุดหมายปลายทางทางจิตวิญญาณของชาวฮินดู ในขณะเดียวกันยังเป็นเหมือนศูนย์กลางที่ศิลปะโบราณ การเฉลิมฉลองของชุมชน รสมถึงเศรษฐกิจนั้นเฟื่องฟูและเจริญ

มนเทียรนั้นมีลักษณะรูปแบบที่หลากหลาย รูปแบบความเชื่อ สัญลักษณ์ และกรรมวิธีก่อสร้างที่แตกต่างกันไปตามภูมิภาค ชุมชน วัฒนธรรม ความเชื่อ ลัทธิ และเทพเจ้าเฉพาะองค์ มนเทียรสามารถพบได้ในเอเชียใต้โดยเฉพาะประเทศอินเดีย เนปาล ศรีลังกา  และประเทศอื่น ๆ ที่มีประวัติศาสตร์ของฮินดูหรือมีชาวฮินดูอาศัยอยู่เป็นชุมชน

ในภาษาไทยได้นิยามความหมายว่าเป็นเทวสถานที่ใช้ประกอบพิธีกรรมของศาสนาฮินดู มีพราหมณ์เป็นผู้ดูแลและประกอบพิธี

ประวัติคำและการตั้งชื่อ
ในแต่ละภาษามีคำเรียก โบสถ์พราหมณ์ แตกต่างกันไป ดังนี้ 
 ภาษาสันสกฤต ภาษาเนปาล ภาษาปัญจาบ ภาษามราฐี ภาษาคุชราต ภาษาเบงกอล และภาษาฮินดี เรียกว่ามนเทียร
 ภาษากันนาดา เรียกว่าเทวสถาน
 ภาษาเตลูกู เรียกว่าเทวาลัย หรือ เทวสถาน
 ภาษาทมิฬ เรียกว่าโกยิล
 ภาษาบาหลี เรียกว่าปูรา คือโบสถ์พราหมณ์ตามศาสนาฮินดูแบบบาหลี

อ้างอิง