อำเภอคอนสาร

คอนสาร เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดชัยภูมิ ถือว่าเป็นประตูเข้าสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือจากทางภาคเหนือ

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอคอนสารตั้งอยู่ทางตอนเหนือสุดของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอน้ำหนาว (จังหวัดเพชรบูรณ์) และอำเภอภูผาม่าน (จังหวัดขอนแก่น)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอชุมแพ (จังหวัดขอนแก่น)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอภูเขียว อำเภอเกษตรสมบูรณ์ และอำเภอหนองบัวแดง 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองเพชรบูรณ์และอำเภอหล่มสัก (จังหวัดเพชรบูรณ์)

ประวัติ 
คอนสารเป็นเมืองเก่าแก่ตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีนายภูมี ชาวเมืองนครไทย เมืองพิษณุโลก ได้นำพรรคพวกมาเที่ยวป่า เห็นว่าบริเวณนี้มีความอุดมสมบูรณ์ จึงได้ตั้งถิ่นฐานเป็นหัวหน้าหมู่บ้านอยู่ที่นี่ ต่อมาได้นำขี้ผึ้ง งาช้าง และดินประสิว เป็นเครื่องราชบรรณาการทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก จึงได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าเป็น "หมื่นอร่ามกำแหง" มีตำแหน่งเป็นนายหมวด มีหน้าที่รักษาป่า ผึ้ง และมูลค้างคาวในบริเวณนี้ เนื่องจากระยะทางจากกรุงเทพมหานครถึงบ้านคอนสารไกลมาก พระราชสารตราตั้งนั้นต้องห่อผ้า แล้วใช้ไม้คอนมาจนถึงหมู่บ้านที่ตนอยู่ จึงเรียกหมู่บ้านว่า คอนสาร มาจนทุกวันนี้

ต่อมาหมื่นอร่ามกำแหงได้เลื่อนยศเป็น "หลวงพิชิตสงคราม" เป็นเจ้าเมืองคอนสารคนแรก จนมีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง เมืองคอนสารจึงยุบมาเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอภูเขียว และได้แยกเป็น กิ่งอำเภอคอนสาร เมื่อ พ.ศ. 2501 ได้ยกฐานะเป็น อำเภอคอนสาร เมื่อ พ.ศ. 2503

จะเห็นว่าภาษาพูดของชาวคอนสารแตกต่างจากภาษาอีสานทั่วไป เนื่องจากสำเนียงจะเหมือนภาษาของชาวนครไทยและหล่มสัก เพราะบรรพบุรุษมาจากเมืองพิษณุโลกนั่นเองคนทั่วไปและชาวคอนสาร จึงมักเรียกตนเองว่า "ไทคอนสาร"

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอคอนสารแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 8 ตำบล 84 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอคอนสารประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลคอนสาร ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลคอนสารและบางส่วนของตำบลดงบัง
 ชุมชนที่ 1 ชุมชนบ้านกลาง ชุมชมที่ 2 ชุมชนโคกประปา ชุมชนที่ 3 ชุมชนนาเขินเหนือ ชุมชนที่ 4 ชุมชนนาเขินใต้
 ชุมชนที่ 5 ชุมชนโคกสะอาด ชุมชนที่ 6 ชุมชนสินน้ำ ชุมชนที่ 7 ชุมชนวัดสวนหมาก ชุมชนที่ 8 ชุมชนตลาดใหม่พัฒนา
 ชุมชนที่ 9 ชุมชนสภอ.คอนสาร ชุมชนที่ 10 ชุมชนวัดป่าเรไร ชุมชนที่ 11 ชุมชนสดใสร่วมใจพัฒนา ชุมชนที่ 12 ชุมชนปู่หล้าสามัคคี
 ชุมชนที่ 13 ชุมชนสี่แยกร่มม่วง ชุมชนที่ 14 ชุมชนธารธารา ชุมชนที่ 15 ชุมชนนาโปร่งร่วมใจ ชุมชนที่ 16 ชุมชนตาลเดี่ยว
 ชุมชนที่ 17 ชุมชนรวมใจสามัคคี ชุมชนที่ 18 ชุมชนสองฝั่งสามัคคี ชุมชนที่ 19 ชุมชนสมบูรณ์พัฒนา ชุมชนที่ 20 ชุมชนน้ำพุ-ฝายดินสอ
 ชุมชนที่ 21 ชุมชนโรงเรียนบ้านฝายดินสอ

 เทศบาลตำบลทุ่งลุยลาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งลุยลายทั้งตำบล
หมู่ที่ 1  บ้านทุ่งลุยลาย          หมู่ที่ 2  บ้านร่องแว่          หมู่ที่ 3  บ้านน้ำทิพย์                  หมู่ที่ 4  บ้านหนองหญ้าโก้ง
หมู่ที่ 5  บ้านหนองเชียงรอด    หมู่ที่ 6  บ้านโนนศิลา       หมู่ที่ 7  บ้านหนองเชียงรอดเหนือ

 เทศบาลตำบลห้วยยาง  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยยางทั้งตำบล
หมู่ที่ 1  บ้านโนนเพิ่ม          หมู่ที่ 2  บ้านผาเบียด       หมู่ที่ 3  บ้านโนนจำปา      หมู่ที่ 4  บ้านป่าวาน 
หมู่ที่ 5  บ้านท้ายทุ่ง           หมู่ที่ 6  บ้านห้วยยางใหญ่ หมู่ที่ 7  บ้านดอนอุดม       หมู่ที่ 8  บ้านโนนสวรรค์  
หมู่ที่ 9  บ้านห้วยยางโง       หมู่ที่ 10 บ้านหนองหล่ม    หมู่ที่ 11 บ้านปากช่อง        หมู่ที่ 12 บ้านป่าผึ้ง 
หมู่ที่ 13 บ้านคลองเตย        หมู่ที่ 14 บ้านมอตาเจ็ก     หมู่ที่ 15 บ้านห้วยจันทร์หล้า หมู่ที่ 16 บ้านคลองเตยใน 
หมู่ที่ 17  บ้านหนองหล่มใต้ หมู่ที่   18 บ้านศรีอู่ทอง    หมู่ที่ 19  บ้านเสลืองทอง    

 องค์การบริหารส่วนตำบลคอนสาร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคอนสาร (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลคอนสาร)
หมู่ที่ 1  บ้านนาเขิน       หมู่ที่ 2  บ้านคอนสาร           หมู่ที่ 3  บ้านหัวนาม่วง        หมู่ที่ 4  บ้านเซินใต้
หมู่ที่ 5  บ้านคลองบอน  หมู่ที่ 6  บ้านนาอ้อม            หมู่ที่ 7  บ้านนาโป่ง            หมู่ที่ 8  บ้านน้ำพุปางวัว
หมู่ที่ 9  บ้านคลองดง

 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งพระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งพระทั้งตำบล
หมู่ที่ 1  บ้านห้วยแก้ว          หมู่ที่ 2  บ้านทุ่งพระ               หมู่ที่ 3  บ้านห้วยขี้ตม         หมู่ที่ 4  บ้านท่าเริงรมย์
หมู่ที่ 5  บ้านหัวปลวกแหลม  หมู่ที่ 6  บ้านห้วยสนามทราย    หมู่ที่ 7  บ้านห้วยไห           หมู่ที่ 8  บ้านสวนป่า
หมู่ที่ 9  บ้านดงป่าเปือย       หมู่ที่ 10 บ้านห้วยทรายทอง

 องค์การบริหารส่วนตำบลโนนคูณ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนคูณทั้งตำบล
หมู่ที่ 1  บ้านโนนคูณ      หมู่ที่ 2  บ้านโนนโจด           หมู่ที่ 3  บ้านโสกมะตูม     หมู่ที่ 4  บ้านโจดกลาง
หมู่ที่ 5  บ้านโนนสง่า      หมู่ที่ 6  บ้านกุดมะนาว         หมู่ที่ 7  บ้านโคกมะตูม     หมู่ที่ 8  บ้านโนนเตาไห
หมู่ที่ 9  บ้านโนนสะอาด  หมู่ที่ 9  บ้านโนนเจริญ         หมู่ที่ 10 บ้านห้วยเจริญ

 องค์การบริหารส่วนตำบลดงบัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงบัง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลคอนสาร)
หมู่ที่ 1  บ้านดงบัง             หมู่ที่ 2  บ้านดงบัง          หมู่ที่ 3  บ้านฝายดินสอ              หมู่ที่ 4  บ้านม่วง
หมู่ที่ 5  บ้านทรายสะอาด    หมู่ที่ 6  บ้านท่าขอนแดง     หมู่ที่ 7  บ้านโนนหว่านไพร         หมู่ที่ 8  บ้านหินรอยเมย
หมู่ที่ 9  บ้านนาบัว

 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งนาเลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งนาเลาทั้งตำบล
หมู่ที่ 1  บ้านทุ่งนาเลา            หมู่ที่ 2  บ้านซำชมภู        หมู่ที่ 3  บ้านสวนงาม       หมู่ที่ 4  บ้านห้วยแล้ง
หมู่ที่ 5  บ้านโนนหัวนา           หมู่ที่ 6  บ้านน้ำพุหินลาด  หมู่ที่ 7  บ้านนาเกาะ        หมู่ที่ 8  บ้านนาวงเดือน
หมู่ที่ 9  บ้านน้ำอุ่น                หมู่ที่ 10 บ้านซำภูทอง      หมู่ที่ 11 บ้านวังปลาก้วน         

 องค์การบริหารส่วนตำบลดงกลาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงกลางทั้งตำบล
หมู่ที่ 1  บ้านโคกนกทา       หมู่ที่ 2  บ้านกุดแคน         หมู่ที่ 3  บ้านโคกสว่าง        หมู่ที่ 4  บ้านนาผักเสี้ยน
หมู่ที่ 5  บ้านวังชมภู           หมู่ที่ 6  บ้านดงใต้            หมู่ที่ 7  บ้านดงกลาง          หมู่ที่ 8  บ้านหนองตากล้า
หมู่ที่ 9  บ้านท่าศาลา

สถานศึกษา
โรงเรียนมัธยมศึกษา
โรงเรียนคอนสารวิทยาคม  ตำบลทุ่งนาเลา
โรงเรียนโนนคูณวิทยาคาร รัชมังคลาภิเษก  ตำบลโนนคูณ
โรงเรียนห้วยยางวิทยาคม  ตำบลห้วยยาง

หน่วยงานที่สำคัญ 
เขื่อนจุฬาภรณ์
ที่ทำการไปรษณีย์คอนสาร
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว
สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าภูเขียว
สวนรุกขชาติน้ำผุดทับลาว
หน่วยจัดการต้นน้ำทุ่งลุยลาย
ส่วนป่าคอนสาร
สถานีวิจัยและทดลองอ้อยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
สถานีควบคุมไฟป่าภูเขียว
โรงพยาบาลคอนสาร

โบราณสถาน
หลวงพ่อพระประธานในวัดเจดีย์ วัดเจดีย์ หมู่ที่ 1 ตำบลคอนสาร 
พระพุทธรูป โบราณวัตถุอายุกว่า 700 ปี อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ 
พระธาตุแก้งกอย  หมู่ที่ 1 ตำบลโนนคูน อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ

อุทยานแห่งชาติ/เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า/สวนรุกชาติ
 อุทยานแห่งชาติน้ำหนาว
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูผาผึ้ง
 สวนรุกชาติน้ำผุดทับลาว

แหล่งท่องเที่ยว 
เขื่อนจุฬาภรณ์  ตำบลทุ่งลุยลาย 
จุดชมวิวปางม่วง  ตำบลทุ่งลุยลาย 
สวนสัตว์ธรรมชาติทุ่งกะมัง ตำบลทุ่งลุยลาย 
สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าภูเขียว ตำบลทุ่งลุยลาย
ถ้ำประกายเพชร ตำบลทุ่งลุยลาย 
แหล่งขุดค้นประวัติศาสตร์ ถ้ำวิมานนาคินทร์ ตำบลทุ่งลุยลาย
น้ำผุดทัพลาว และสวนรุกขชาติ  ตำบลห้วยยาง
น้ำพุร้อนบ้านห้วยสนามทราย ตำบลทุ่งพระ 
ลำน้ำชุ (สำหรับล่องแพ) ตำบลทุ่งพระ 
ภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์วัดถ้ำขาม ตำบลทุ่งนาเลา 
ถ้ำดอกบัว ตำบลทุ่งนาเลา 
ถ้ำน้ำไหล ตำบลทุ่งนาเลา  
ถ้ำเทวาสถิต (ถ้ำสิงโต) เป็นถ้ำขนาดใหญ่ ถ้าจะเที่ยวชมให้ทั่วถ้ำแห่งนี้อย่างน้อยต้องใช้เวลา 1 วัน ที่ตั้ง บ้านผาเบียด หมู่ที่ 2 ตำบลห้วยยาง (ใกล้น้ำผุดทัพลาว)

คอนสาร