ความไม่ลงรอยกันทางประชาน

ในสาขาจิตวิทยา ความไม่ลงรอยกันทางประชาน () เป็นความตึงเครียดทางจิตใจ (mental stress) หรือความไม่สบายใจของบุคคลเมื่อประสบกับเหตุการณ์ หรือได้รับข้อมูลใหม่ที่ขัดแย้งกับความเชื่อ แนวคิด หรือค่านิยมที่มีอยู่เดิมของตน ซึ่งตามทฤษฎีความขัดแย้งทางความคิด ผู้ที่เกิดความขัดแย้งทางจิตใจเช่นนี้จะพยายามทำทุกวิถีทางเพื่อเปลี่ยนให้มีความสอดคล้องกันเพื่อลดความตึงเครียดของตนลง 

ทฤษฎีความขัดแย้งทางความคิดที่คิดค้นโดย ศ.ดร.ลีออน เฟสติงเกอร์ นี้ พุ่งความสนใจไปที่ความพยายามของมนุษย์ เพื่อให้มีความกลมกลืนกันทางใจ
ดังนั้น บุคคลที่ประสบกับความไม่กลมกลืนกัน คือ ความไม่ลงรอยกันทางประชาน มักจะรู้สึกไม่สบายใจ และเกิดแรงจูงใจที่จะลดระดับความไม่ลงรอยกัน และหลีกเลี่ยงทั้งสถานการณ์และข้อมูลที่จะเพิ่มความไม่ลงรอยกันนั้น

ดูเพิ่ม 
 ความเอนเอียงทางประชาน
 ปรากฏการณ์ความจริงลวง เป็นการที่บุคคลมักจะเชื่อบทความที่ฟังคุ้นเคยมากกว่าที่ไม่คุ้นเคย
 ความปรารถนาหรือความเชื่อที่อยู่เหนือเหตุผล

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 Gawronski, B., & Strack, F. (Eds.). (2012). Cognitive consistency: A fundamental principle in social cognition. New York: Guilford Press.
 Harmon-Jones, E., & J. Mills. (Eds.) (1999). Cognitive Dissonance: Progress on a Pivotal Theory in Social Psychology. Washington, DC: American Psychological Association.
 
 
 
 Cognitive dissonance entry in The Skeptic's Dictionary
 Festinger and Carlsmith's original paper

Videos
 
 
 

 
จิตวิทยาสังคม
การเปลี่ยนทัศนคติ
ทฤษฎีแรงจูงใจ
ประชาน
ความเชื่อ
กระบวนการทางจิต
การสื่อสารระหว่างบุคคล
ทฤษฎีการสื่อสาร