ภาษาจ้วง

ภาษาจ้วง (จ้วง:  ก่อน ค.ศ. 1982: , สือดิบผู้จ่อง: 話僮, จาก วา, 'ภาษา' และ ชูง, 'จ้วง'; ) เป็นภาษาของชาวจ้วงในเขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง ประเทศจีน เป็นภาษาตระกูลขร้า-ไท มีวรรณยุกต์ 6 เสียง ระบบการเขียนมีทั้งแบบที่ยืมมาจากอักษรจีน คล้ายกับอักษรจื๋อโนมของเวียดนาม เรียก สือดิบผู้จ่อง และแบบที่เขียนด้วยอักษรละติน ซึ่งเริ่มใช้เมื่อ พ.ศ. 2500 และปรับปรุงอีกครั้งเมื่อ พ.ศ. 2529

ระบบการออกเสียง

พยัญชนะ 
ภาษาจ้วงมีพยัญชนะ 22 ตัว

ตัวอย่างและเทียบกับภาษาไทย 
b --- bae ไป  bingj ปิ้ง baek ปัก  baet ปัด bag ปาก bangj ไล่ bongq ป่อง 

mb --- mbaj บ้า mbang บาง  mbaeu เบา mbiengj（mbwengj）เบื้อง mbag บาก mbanj บ้าน mbauq บ่าว

m --- maz มา ma หมา miz มี mwngz มึง maeuz เมา mok หมอก mok ท้อง 

f --- fax ฟ้า fiengz（fangz）ฟาง faenz ฟัน feiz ไฟ faek ฟัก faet ฟัด fongz ฟอง  

v --- vah ว่า vangq ว่าง vanz วาน vieng เหวียง? 

d --- da ตา dou ประตู daem ตำ daengj ตั้ง daep ตับ 

nd --- ndaq ด่า  ndaeng ดัง  ndaengq ด่าง ndai ดาย 

n --- nou หนู  naz  นา naj หน้า  naeng หนัง nanz นาน

s --- song สอง sam สาม sang（sung）สูง saek ซัก saenq สั่น sanq แยกย้าย

l --- lingz ลิง lungz ลุง langq ล้าง lai หลาย laeux เล้า linx ลิ้น 

g --- gangj ก้าง goenj ก้น gad กาด gaet กัด gaem กำ gu กู

gv --- gvad กวาด gvangj กว้าง gvengj ขว้าง gvang กวาง gvan กวาน gvaek กวัก

ng --- ngaenz（ngwnz）เงิน ngaz งา ngaeuz เงา  

h --- ha หา hau หาว haeuq เห่า heuq เหี่ยว hanq ห่าน

r --- ruz รู rox（rux）รู้ rangz ราง raeq ไร่ raemz รำ rungh รุ่ง

c --- caz ชา cingz เชียง congq ช่อง caemj ช้ำ caiz ชาย  cog จอก(แก้ว)  

y --- youq อยู่  yaemq ย้ำ yiengq อย่าง（เยี่ยง） yieb เหยียบ yiek อยาก yied เหยียด

ny --- nyaj หญ้า nying หญิง nyungz ยุง nyeuh（neuh） เยี่ยว nyod ยอด

ngv --- ngvaenz （vaenz）วัน

by --- bya ปลา byaix ผ้าย byaek ผัก byak ผาก byaeuh เปล่า 

gy --- gyang กลาง gyoen กลน gyueng กลวง gyu เกลือ

my --- myaiz（laiz）ลาย

สระ 
ภาษาจ้วงมีสระ 78 ตัว.

e อยู่หลังตัว a，o หมายถึง a，o ออกเสียงสั้น ，อยู่หลัง i，u，w หมายถึง   i，u，w ออกเสียงยาว.

aei ย่อเป็น ae.

ตัวอย่างและเทียบกับภาษาไทย

2.1 กลุ่ม a

a --- maz มา  aj อ้า ra/ha หา vah ภาษา

ai --- gai ขาย  dai ตาย  lai หลาย vaiz วาย aih รัก

ae（aei）---  bae ไป lae ไหล mae ไหม saej ไส้  hae เปิด

au --- mbauh บ่าว hau หาว  auh อาว nauq ไม่

aeu --- baeuq เป่า mbaeu เบา laeux เหล้า haeux ข้าว saeu เก็บ

aw ---  daw ไต lawz ไร saw ใส fawh ตลาด

am --- nam หนาม lamq ล่าม vamz  ความ  am หุงข้าว

aem --- gaem กำ raem หำ raemx น้ำ  yaemq เหยียบ

an --- lan หลาน van หวาน nan นาน mbanj บ้าน ganj สบู่ 

aen --- baen ปัน maen หมัน haen ขัน  daenj กลับกัน

ang --- langx ล้าง gyang กลาง nangz นาง dangq ต่าง vangj ผิด

aeng --- haeng ขัง daengj ตั้ง laeng  หลัง caengz ยังไม่ 

ap --- nap นาบ hap หาบ 

aep --- haep ปิด daep นับ

ab --- ab อาบ gab กาบ

aeb --- naeb ลดลง gaep จับ

at --- sat สาด gat กาด

aet --- naet รัก laet ลด

ad --- bad ปาด mbad บาด

aed --- gaed กับ aed เต็ม/เยอะ 

ak --- mak หมาก fak ฝาก

aek --- naek หนัก gaek ตนเอง

ag --- bag ปาก lag ลาก

aeg --- daeg หัก myaeg ด่า 

2.2 กลุ่ม --- e

e --- geq แก่ meq แม่ lez  แล

ei --- fei ไฟ myeiz แลก

eu --- heuj เกี่ยว meuz แมว  ceuj ผัด neuq เยี่ยว 

（ieu --- bieu ปลิว dieu เจ้าเล่ห์  jieuh ดู ） 

em --- gemj แก้ม dem เต็ม  nemj หนีบ  

en --- benj แผ่นใม้ gen แขน nenj กด 

eng --- rengz แรง deng แตง mengz แมรง gengz ตะแคง seng เกิด 

ep --- hep แหบ sep แสบ dep กิน gep เก็บ 

eb --- meb กลัว yeb ราบ eb บังคับ 

et --- het ทำ  net เหนื่อย get เกลียด met เม็ด 

ek --- dek/bekแตก hek หม้อ lek เหล็ก 

eg --- mbeg แบก deg วาง ndeg เด็ก 

2.3 กลุ่ม --- i  

i --- miz มี miq ไม่ bi  ปี 

（ie --- vieq เขียน cie รถ ） 

iu --- ndiuj ชัง niuj นิ้ว hiuj  หิ้ว  

（ieu --- bieu ปลิว lieu เที่ยว mieuh วัด） 

iem --- riemj เหล็ม giemh กระบี่  

ien --- vienh หัน bienh เปลี่ยน bienq เพี้ยน  

ieng --- biengz ราบ  gieng เขียง nieng เหนียง  

iep/ieb --- yieb เหยียบ ndieb เดียบ（รัก）   

iet/ied --- yied เหยียด died เตียด（ตกใจ）   

iek/ieg ---giek เกียก（ผ่า） ciek ฉีก bieg（เปิดอ่าน）  

im dim --- เต็ม imq อิ่ม byimq ปลิม（มอง） cimz ชิม

in --- hin（rin）หิน mbin บิน minz มัน yinz ยิน

ing --- lingzลิง  bingj ปิ้ง nding(ndeng) แดง hing ขิง

ip/ib --- gib กีบเท้า yip หยิบ sip สีบ

it/id --- lid ลิด（ลื้อ） cit ฉีด mak-it องุ่น（หมาก อิด）

ik/ig --- big ปิก dik ถิบ gik เหมน

2.4 กลุ่ม o

o --- moj หม้อ o ออ/รวม goq ก่อ hoz คอ

oi --- hoij ห้อย moi หมอย noix น้อย doi ถอย

ou --- ou ส่วนใหญ่แปลงมาจากสระ u เฉ่น mou/mu หมู dou/du ประตู nou/nu หนู

om --- hom หอม gyomq กล่อม byom ผอม lomj ล้อม

on --- bonj ป้อน mon หมอน non หนอน hon หงอน son  สอน

ong --- song สอง dong ตอง gyong กลอง bongq ป่อง rongx ร้อง

oem --- hoemz คม noemz นม loemz ลม  doemj ต้ม loemj ล้ม 

oen --- loenq/lwnq หล่น boenx/bwnx พ้น gyoen/gywn กรน 

oeng --- soengq ส่ง loengz ลง goeng กองไฟ

op/ob --- hop หอบ gop คอบ dop ครั้ง gob กอบ hob หิบ myob（มลอบ） แอบดู

ot/od --- hot หอด got คอด dot ถอด lot ฮอด/ถึง god กอด mbod บอด dod ทอดทิ้ง

ok/og --- hok หงอก mok หมอก sok ศอก cog จอก/แก้ว mbyog（บลอก） ดอก og ออก

oep/oeb --- doep ตบ oep อบ

oet/oed --- doet ตด 

oek/oeg --- doek ตก 

2.5 กลุ่ม u 
    
u --- ตังนี้ในภาษาจ้วงเหนือส่วนมากออกเสียงเป็น เอา แต่ในจ้วงใต้ยังออกเสียงเป็น อู 

ui --- duij ถ้วย nduij ด้วย cuiq ซวย

un --- vunz คน unq อุ่น 

um --- lum เหมือน

ung --- lungz ลุง

uen --- suenq กระเทียม luenh วุ่นวาย duenh ทวน

uem --- duemx ถ้วม ruemj ห้องนอน ruemh ร่วม

ueng --- lueng หลวง duengx ทักทาย

up/b ---

uk/g ---lug ลูก suk สุก

ut/d ---gud ผักกุด 

uep/b --- tuep ทบ  

uek/g --- lueg ลวก

uet/d --- luet หลุด  nued นวด

วรรณยุกต์ 
ภาษาจ้วงมี 6 วรรณยุกต์, ลดเป็น 2 (หมายเลข 3 และ 6) ในคำตาย:

ประโยคของคำว่า  () "สอนขี่ม้าข้ามแม่น้ำ" มักใช้เพื่อช่วยให้ผู้คนจดจำวรรณยุกต์ทั้งหก

น้ำเสียงวรรณยุกต์สำหรับพยางค์เปิด (ไม่ลงท้ายด้วยพยัญชนะปิด) จะเขียนไว้ที่ท้ายพยางค์

สำเนียงย่อย 
ภาษาจ้วงแบ่งเป็นสองกลุ่มใหญ่ ๆ ได้แก่

ภาษาจ้วงเหนือ (รหัสเดิม ccx ยกเลิกเมื่อปี 2007) คือภาษาถิ่นทางตอนเหนือของแม่น้ำหย่ง (หย่งเจียง 邕江) มีผู้พูด 8,572,200 คน ถือว่าเป็นสำเนียงมาตรฐาน แบ่งออกเป็น
 แบบกุ้ยเป่ย์ (桂北: zgb) มีผู้พูด 1,290,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Luocheng, Huanjiang, Rongshui, Rong'an, Sanjiang, Yongfu, Longsheng, Hechi, Nandan, Tian'e, Donglan
 แบบหลิ่วเจียง (柳江: zlj) มีผู้พูด 1,297,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Liujiang, Laibin North, Yishan, Liucheng, Xincheng
 แบบหงสุ่ยเหอ (红水河) มีผู้พูด 2,823,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Laibin South, Du'an, Mashan, Shilong, Guixian, Luzhai, Lipu, Yangshuo
 Castro และ Hansen (2010) ได้แบ่งสำเนียงนี้ออกเป็น 3 ภาษาที่ไม่สามารถสื่อสารกันได้ ได้แก่ หงสุ่ยเหอตอนกลาง (中红水河: zch), หงสุ่ยเหอตะวันออก (东红水河: zeh), และหลิ่วเฉียน (柳黔: zlq)
 แบบหย่งเป่ย์ (邕北: zyb) มีผู้พูด 1,448,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yongning North, Wuming (สำเนียงมาตรฐาน), Binyang, Hengxian, Pingguo
 แบบโย่วเจียง (右江: zyj) มีผู้พูด 732,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Tiandong, Tianyang, และพื้นที่บางส่วนของเมือง Baise; ทั้งหมดอยู่ในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำโย่ว
 แบบกุ้ยเปียน (桂边: zgn) มีผู้พูด 827,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Fengshan, Lingyun, Tianlin, Longlin, Yunnan Guangnan North
 แบบชิวเป่ย์ (丘北: zqe) มีผู้พูด 122,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yunnan Qiubei
 แบบเหลียนซาน (连山: zln) มีผู้พูด 33,200 คน อาศัยอยู่บริเวณ Guangdong Lianshan, Huaiji North

ภาษาจ้วงใต้ (รหัสเดิม ccy ยกเลิกเมื่อปี 2007) คือภาษาถิ่นทางตอนใต้ของแม่น้ำหย่ง มีผู้พูด 4,232,000 คน แบ่งออกเป็น
 แบบหย่งหนาน (邕南: zyn) มีผู้พูด 1,466,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yongning South, Fusui Central และ North, Long'an, Jinzhou, Shangse, Chongzuo
 แบบจั่วเจียง (左江: zzj) มีผู้พูด 1,384,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Longzhou (Longjin), Daxin, Tiandeng, Ningming; อยู่ในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำจั่ว
 แบบเต๋อจิ้ง (得靖) มีผู้พูด 979,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Jingxi, Debao, Mubian, Napo
 Jackson และ Lau (2012) ได้แบ่งสำเนียงนี้ออกเป็น 2 ภาษาที่ไม่สามารถสื่อสารกันได้ ได้แก่ ยาง (央: zyg), และหมิน (民: zgm)
 แบบยั่นกว่าง (砚广: zhn) หรือแบบหนง (侬) มีผู้พูด 308,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yunnan Guangnan South, Yanshan
 แบบเหวินหมา (文麻: zhd) หรือแบบไต้ (岱) มีผู้พูด 95,000 คน อาศัยอยู่บริเวณ Yunnan Wenshan, Malipo, Guibian

อ้างอิง

บรรณานุกรม

แหล่งข้อมูลอื่น

 Kra-Dai Swadesh lists (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
 Zhuang language & alphabet, Omniglot
 The prospects for the long-term survival of Non-Han minority languages in the south of China
 Field Notes on the Pronominal System of Zhuang "A major case of language shift is occurring in which the use of Zhuang and other minority languages is restricted mainly to rural areas because Zhuang-speaking villages, like Jingxi, which develop into towns become more and more of Mandarin-speaking towns. Zhuang-speaking villages become non-Zhuang-speaking towns! And children of Zhuang-speaking parents in cities are likely not to speak Zhuang as a mother-tongue."
 Map of Major Zhuang language groups 
 Paradisec has an open access collection of Zhuang Mogong Texts from Bama and Tianyang
 Sawcuengh People.com Official Zhuang language version (Standard Zhuang) of the People's Daily website

ภาษาในประเทศจีน
กลุ่มภาษาไท