วัชราจารย์

วัชราจารย์ () เป็นปุโรหิตในคติศาสนาพุทธแบบเนวารซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของวัชรยาน ถือกำเนิดขึ้นหลังการเสื่อมโทรมของสิกขาบทที่ภิกษุต้องถือพรหมจรรย์ และการก่อกำเนิดขึ้นของนิกายวัชรยาน ชาวเนวารจะเรียกบรรพชิตนี้ว่า คุรุ-ชุ (Guru-ju) หรือ คุ-ภาชุ (Gu-bhāju) ที่ย่อจากมาจากคำว่า คุรุภาชุ (Guru Bhāju) ซึ่งคำว่า "คุรุ" เป็นคำสันสกฤตแปลว่า ครูหรือผู้สั่งสอน ทั้งนี้วัชราจารย์ถือเป็นวรรณะสูงสุดของชาวเนวารที่นับถือศาสนาพุทธ

ก่อนจะเป็นคุรุชุขั้นสูง คนวรรณะวัชราจารย์จะต้องผ่านพิธีกรรมหลายประการ หนุ่มวัชราจารย์จะต้องผ่านพิธีกรรมเบื้องต้นที่เรียกว่า "วัชราภิเษก" (Bajravishekha) ต้องปลงผม บิณฑบาตอย่างน้อยเจ็ดวันในสถานที่ต่าง ๆ ตามอย่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ในหนังสือ กำเนิดใหม่พุทธศาสนา : นิกายเถรวาทในเนปาลช่วงศตวรรษที่ 20 (Rebuilding Buddhism: The Theravada Movement in Twentieth-century Nepal) พบความสัมพันธ์ด้านวินัยสงฆ์ระหว่างชายสกุลวัชราจารย์กับสกุลศากยะ

"ต่างจากวัชราจารย์ ชายศากยะจะไม่เป็นปุโรหิตสำหรับใคร ๆ แต่ผู้ชายวัชราจารย์จะเป็นสมาชิกในอารามศาสนาพุทธแบบเนวารที่เรียกอย่างสมเกียรติว่า 'วิหาร' และถูกเรียกขานว่า 'พหะ' (baha) หรือ 'พหี' (bahi) ตราบเท่าที่ชายศากยะและวัชราจารย์ยังมีบทบาทในอาราม พวกเขาเป็นนักบวช แต่ในทางปฏิบัติแล้วพวกเขาสมรสและเป็นนักบวชแค่บางเวลาเท่านั้น"

ทั้งนี้นักวิชาการพุทธศาสนาสมัยใหม่ในเนปาลเป็นวัชราจารย์

ดูเพิ่ม 
 ศาสนาพุทธแบบเนวาร
 ศาสนาพุทธในประเทศเนปาล

อ้างอิง 

สมณศักดิ์
วัชรยาน
ประเทศเนปาล