เดินเม

เดินเม (, ,  ) คือกลุ่มชาวยิวสะบาโตผู้หลบซ่อนในจักรวรรดิออตโตมัน แม้ภายนอกพวกเขาเข้ารีตศาสนาอิสลาม แต่ก็ยังคงรักษาระบบความเชื่อแบบยิว และปฏิบัติตนตามคับบาลาห์อย่างลับ ๆ พวกเขามีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองเทสซาโลนีกี โดยมีศาสนสถานคือมัสยิดเยนี () เป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวเดินเมประจำเมืองดังกล่าว

การนับถือศาสนาอิสลามของชาวยิวกลุ่มนี้เกิดขึ้น หลังจากซับบาไท เซวี ()  รับบีชาวยิวเซฟาร์ดี อ้างตนว่าเป็นเมสสิยาห์ของชาวยิว  ทำให้มีสาวกคอยติดตามอยู่เป็นจำนวนมาก และในเวลาต่อมาเขาถูกรัฐบาลออตโตจับกุมตัว และให้เลือกระหว่างการถูกประหารชีวิต หรือยอมเปลี่ยนไปนับถือศาสนาอิสลาม เซวีแสร้งทำเป็นเลื่อมใสศรัทธาในศาสนาอิสลามและเปลี่ยนศาสนาเพื่อเลี่ยงโทษประหาร  ด้วยเหตุนี้ชาวยิวสะบาโตส่วนหนึ่งจึงยอมเข้ารีตเป็นมุสลิม จึงถูกเรียกว่า เดินเม อันเป็นภาษาตุรกี แปลว่า "ผู้ละทิ้งความเชื่อ" กระนั้นพวกเขายังนับถือและปฏิบัติศาสนกิจแบบชาวยิวอย่างลับ ๆ หลังการแลกเปลี่ยนประชากรระหว่างกรีซกับตุรกีใน ค.ศ. 1925 ชาวเดินเมจึงโยกย้ายออกไปจากเมืองเทสซาโลนีกี ชาวยิวสะบาโตบางส่วนยังคงอาศัยอยู่ในประเทศตุรกีจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 21 ในฐานะลูกหลานของชาวเดินเม

ปัจจุบันไม่มีข้อมูลจำนวนประชากรชาวเดินเมหรือจำนวนคนที่เรียกตนเองด้วยชื่อดังกล่าว แม้จะมีลูกหลานบางคนยังอาศัยอยู่ในย่านเทชวีกีเย ในเมืองอิสตันบูลก็ตาม พวกเขามีสุสานเป็นของตนเอง เรียกว่าสุสานบึลบึลเดเร () หรือสุสานชาวซาโลนีกา ()

หลังการก่อตั้งประเทศอิสราเอลขึ้นใน ค.ศ. 1948 มีชาวเดินเมเพียงไม่กี่ครอบครัวที่อพยพไปยังประเทศอิสราเอล ใน ค.ศ. 1994 อิลกาซ โซร์ลู () นักบัญชีชาวตุรกี ที่อ้างว่าตนสืบเชื้อสายเดินเมมาแต่ฝ่ายมารดา ได้เผยแพร่บทความในวารสาร เปิดเผยว่าตนเองมีเชื้อสายเดินเม และได้นำเสนอความเชื่อทางศาสนาอย่างลับของชาวเดินเม หัวหน้ารับบีแห่งตุรกี และหน่วยทางศาสนาของอิสราเอล ไม่ยอมรับว่าชาวเดินเมเป็นยิว เพราะพวกเขาทิ้งศรัทธาในศาสนายูดาห์มายาวนาน โซร์ลูจึงยื่นคำร้องต่อศาลอิสตันบูลในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2000 ขอให้เปลี่ยนศาสนาในบัตรประชาชนของตนเองจาก "อิสลาม" เป็น "ยูดาห์" ซึ่งเขาชนะคดีในเวลาต่อมา ต่อมาเบธดิน หรือศาลศาสนายูดาห์ประจำตุรกี ได้ให้การยอมรับว่าเขาเป็นชาวยิว แต่เนื่องจากพวกเขาไม่ได้รับการยอมรับว่าเป็นยิว ชาวเดินเมจึงไม่มีสิทธิ์ในกฎหมายว่าด้วยการกลับคืน (Law of Return) ของรัฐบาลอิสราเอล

อ้างอิง 

คำหรือวลีภาษาตุรกี
ชาวตุรกีเชื้อสายยิว
กลุ่มชนที่อ้างว่ามีเชื้อสายยิว
บุคคลจากศาสนายูดาห์ที่เปลี่ยนไปนับถือศาสนาอิสลาม
ศาสนาในประเทศตุรกี