ปลาบู่น้ำตก

ปลาบู่น้ำตก เป็นสกุลของปลาน้ำจืดขนาดเล็กสกุลหนึ่ง ในวงศ์ปลาบู่ (Gobiidae) ใช้ชื่อสกุลว่า Rhinogobius (/ไร-โน-โก-บิ-อัส/; คำแปล  rhino เป็นภาษากรีกแปลว่า "จมูก", gobius หมายถึง "ปลาบู่")

โดยมากเป็นปลาขนาดเล็ก มีความแตกต่างระหว่างเพศเห็นชัดเจน มีลำตัวเรียวยาว พบกระจายพันธุ์เฉพาะในทวีปเอเชียทั้งเขตร้อนและเขตหนาว ทั้งในตอนใต้ของประเทศจีน, ไต้หวัน, ฮ่องกง และเวียดนาม บางชนิดพบได้ในน้ำกร่อยและทะเล มักอาศัยอยู่ในแหล่งน้ำที่มีอุณหภูมิค่อนข้างเย็น  หลายชนิดนิยมเป็นปลาสวยงาม

สำหรับในประเทศไทย พบปลาบู่ในสกุลนี้อย่างน้อย 2 ชนิด คือ ปลาบู่น้ำตกเชียงใหม่ (Rhinogobius chiengmaiensis) และปลาบู่น้ำตกแม่โขง (R. mekongianus)

ชนิด
พบประมาณ 62 ชนิด

 Rhinogobius albimaculatus I. S. Chen, Kottelat & P. J. Miller, 1999
 Rhinogobius boa I. S. Chen & Kottelat, 2005
 Rhinogobius brunneus (Temminck & Schlegel, 1845) 
 Rhinogobius bucculentus (Herre, 1927)
 Rhinogobius candidianus (Regan, 1908)
 Rhinogobius carpenteri Seale, 1910
 Rhinogobius changjiangensis I. S. Chen, P. J. Miller, H. L. Wu & L. S. Fang, 2002
 Rhinogobius changtinensis S. P. Huang & I. S. Chen, 2007
 Rhinogobius chiengmaiensis Fowler, 1934 
 Rhinogobius cliffordpopei (Nichols, 1925)
 Rhinogobius davidi (Sauvage & Dabry de Thiersant, 1874)
 Rhinogobius delicatus I. S. Chen & K. T. Shao, 1996
 Rhinogobius duospilus (Herre, 1935)
 Rhinogobius filamentosus (H. W. Wu, 1939)
 Rhinogobius flavoventris Herre, 1927
 Rhinogobius flumineus (Mizuno, 1960)
 Rhinogobius genanematus J. S. Zhong & C. S. Tzeng, 1998
 Rhinogobius gigas Aonuma & I. S. Chen, 1996
 Rhinogobius giurinus (Rutter, 1897)
 Rhinogobius henchuenensis I. S. Chen & K. T. Shao, 1996
 Rhinogobius henryi (Herre, 1938)
 Rhinogobius honghensis I. S. Chen, J. X. Yang & Y. R. Chen, 1999
 Rhinogobius imfasciocaudatus V. H. Nguyễn & V. B. Vo, 2005
 Rhinogobius lanyuensis I. S. Chen, P. J. Miller & L. S. Fang, 1998
 Rhinogobius leavelli (Herre, 1935)
 Rhinogobius lentiginis (H. L. Wu & M. L. Zheng, 1985)
 Rhinogobius lindbergi L. S. Berg, 1933
 Rhinogobius lineatus I. S. Chen, Kottelat & P. J. Miller, 1999
 Rhinogobius linshuiensis I. S. Chen, et al., 2002
 Rhinogobius longipinnis V. H. Nguyễn & V. B. Vo, 2005
 Rhinogobius longyanensis I. S. Chen, Y. H. Cheng & K. T. Shao, 2008
 Rhinogobius lungwoensis S. P. Huang & I. S. Chen, 2007

 Rhinogobius maculafasciatus I. S. Chen & K. T. Shao, 1996
 Rhinogobius maculicervix I. S. Chen & Kottelat, 2000
 Rhinogobius mekongianus (Pellegrin & P. W. Fang, 1940)
 Rhinogobius milleri I. S. Chen & Kottelat, 2001
 Rhinogobius multimaculatus (H. L. Wu & M. L. Zheng, 1985)
 Rhinogobius nagoyae D. S. Jordan & Seale, 1906
 Rhinogobius nagoyae formosanus Ōshima, 1919
 Rhinogobius nagoyae nagoyae D. S. Jordan & Seale, 1906
 Rhinogobius nammaensis I. S. Chen & Kottelat, 2001
 Rhinogobius nandujiangensis I. S. Chen, et al., 2002
 Rhinogobius nantaiensis Aonuma & I. S. Chen, 1996
 Rhinogobius ogasawaraensis T. Suzuki, I. S. Chen & Senou, 2012
 Rhinogobius parvus (Luo, 1989)
 Rhinogobius ponkouensis S. P. Huang & I. S. Chen, 2007
 Rhinogobius reticulatus F. Li, J. S. Zhong & H. L. Wu, 2007
 Rhinogobius rubrolineatus I. S. Chen & P. J. Miller, 2008
 Rhinogobius rubromaculatus S. C. Lee & J. T. Chang, 1996
 Rhinogobius sagittus I. S. Chen & P. J. Miller, 2008
 Rhinogobius sangenloensis I. S. Chen & P. J. Miller, 2014
 Rhinogobius similis T. N. Gill, 1859
 Rhinogobius sulcatus I. S. Chen & Kottelat, 2005
 Rhinogobius taenigena I. S. Chen, Kottelat & P. J. Miller, 1999
 Rhinogobius variolatus I. S. Chen & Kottelat, 2005
 Rhinogobius vermiculatus I. S. Chen & Kottelat, 2001
 Rhinogobius virgigena I. S. Chen & Kottelat, 2005
 Rhinogobius wangchuangensis I. S. Chen, et al., 2002
 Rhinogobius wangi I. S. Chen & L. S. Fang, 2006
 Rhinogobius wuyanlingensis J. Q. Yang, H. L. Wu & I. S. Chen, 2008
 Rhinogobius wuyiensis F. Li & J. S. Zhong, 2007
 Rhinogobius xianshuiensis I. S. Chen, H. L. Wu & K. T. Shao, 1999
 Rhinogobius yaoshanensis (Luo, 1989)
 Rhinogobius zhoui F. Li & J. S. Zhong, 2009

นอกจากนี้แล้วยังมีหลายชนิดที่เชื่อว่าเป็นชนิดใหม่ แต่ยังไม่ได้มีการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ แต่มีชื่อเรียกกันในวงการปลาสวยงาม ได้แก่
 Rhinogobius sp. 'BB' "Blue Belly"
 Rhinogobius sp. 'BW' "Lake Biwa"
 Rhinogobius sp. 'CB' "Crossband" - ชิมะ-โยชิโนะโบะริ (ญี่ปุ่น)
 Rhinogobius sp. 'CO' "Cobalt" - รุริ-โยชิโนะโบะริ (ญี่ปุ่น)
 Rhinogobius sp. 'DL' "Depressed Large"
 Rhinogobius sp. 'MO' "Mosaic"
 Rhinogobius sp. 'TO' "Tokai"
 Rhinogobius sp. 'YB' "Yellow Belly" - คิบะระ-โยชิโนะโบะริ (ญี่ปุ่น)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

วงศ์ปลาบู่
ปลาตู้
ปลาน้ำตกและลำธาร
ปลาน้ำกร่อย
ปลาน้ำเค็ม