มณฑลทหารบก

มณฑลทหารบก เป็นการจัดแบ่งเขตการปกครองทางทหารบก เพื่อความสะดวกในการปฏิบัติกิจการทางทหาร เช่น การเรียกพล การระดมพล การเกณฑ์ทหาร เป็นต้น แต่เดิมมีการจัดแบ่งเขตการปกครองออกเป็น จังหวัดทหารบก ขึ้นตรงต่อมณฑลทหารบกด้วย แต่ต่อมาในปี พ.ศ. 2437 ได้มีการยกเลิกการจัดแบ่งเขตจังหวัดทหารบก และให้จัดตั้งเป็นมณฑลทหารบกเพียงชั้นเดียว

หน้าที่ของจังหวัดทหารบก 
ก่อนจะมีการยกเลิกการจัดแบ่งเขตการปกครองเป็นจังหวัดทหารบก ได้มีการจัดแบ่งหน้าที่ของมณฑลทหารบก และจังหวัดทหารบก ไว้ดังนี้
 ภารกิจของมณฑลทหารบก
 บังคับบัญชาจังหวัดทหารบกและกำลังประจำถิ่นของกองทัพบก ตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนด 
 รักษาความสงบเรียบร้อยในเขตพื้นที่ รวมทั้งการศาลทหาร การคดีและการเรือนจำ
 ดำเนินการสัสดี การเกณฑ์ช่วยราชการทหาร และการระดมสรรพกำลังในเขตพื้นที่
 สนับสนุนหน่วยทหารที่อยู่ในเขตพื้นที่ 
 ดำเนินการตามแผนยุทธศาสตร์การต่อสู้เบ็ดเสร็จ เพื่อรักษาความสงบภายใน และการป้องกันประเทศ
 ภารกิจของจังหวัดทหารบก
 การบังคับบัญชากำลังประจำถิ่นของกองทัพบกตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนด
 รักษาความสงบเรียบร้อยในพื้นที่ รวมทั้งการศาลทหาร การคดี และการเรือนจำ
 ดำเนินการระดมสรรพกำลังในพื้นที่
 สนับสนุนหน่วยทหารในเขตพื้นที่
 ดำเนินการตามแผนยุทธศาสตร์การต่อสู้เบ็ดเสร็จ เพื่อรักษาความสงบภายในและการป้องกันประเทศ

ต่อมาในปี พ.ศ. 2558 ได้มีการจัดกำหนดหน้าที่และเขตพื้นที่ของมณฑลทหารบกขึ้นใหม่ โดยมีหน้าที่ดังนี้
 บังคับบัญชากำลังประจำถิ่นของกองทัพบก ตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนด 
 รักษาความสงบเรียบร้อยในเขตพื้นที่ รวมทั้งการศาลทหาร การคดี การช่วยดำเนินการคุ้มครองพยานในคดีอาญา และการเรือนจำ 
 ดำเนินการสัสดี การเกณฑ์ช่วยราชการทหาร และการระดมสรรพกำลังในเขตพื้นที่ 
 สนับสนุนหน่วยทหารที่อยู่ในเขตพื้นที่ 
 ดำเนินการตามแผนยุทธศาสตร์การต่อสู้เบ็ดเสร็จ เพื่อรักษาความสงบภายใน และการป้องกันประเทศ

การจัดหน่วย 
จัดตามกองทัพภาคฯ มณฑลทหารบก และจังหวัดทหารบก ดังนี้

ก่อน พ.ศ. 2558

กองทัพภาคที่ 2

กองทัพภาคที่ 3

กองทัพภาคที่ 4

ตั้งแต่ พ.ศ. 2558

อ้างอิง 

 ราจกิจจานุเบกษา กฎกระทรวงกำหนดส่วนราชการที่ขึ้นต่อกองทัพภาคและเขตพื้นที่ของมณฑลทหารบกและจังหวัดทหารบก พ.ศ. ๒๕๕๒

หน่วยการบริหารของประเทศไทย
กองทัพบกไทย