พระราชพงศาวดาร ฉบับหมอบรัดเล

พระราชพงศาวดาร ฉบับหมอบรัดเล เป็นพงศาวดารสยามที่โรงพิมพ์หมอบรัดเลพิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2407 เนื้อหาเริ่มตั้งแต่พระเจ้าอู่ทองสถาปนากรุงศรีอยุธยา จนจบความที่สิ้นรัชกาลสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ต่อมาภรรยาและบุตรของหมอบรัดเลได้จัดพิมพ์ครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2434 โดยเพิ่มเนื้อหารัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจบที่เมืองทวายสวามิภักดิ์ในปี พ.ศ. 2334

ประวัติ 
พระราชพงศาวดารฉบับนี้ไม่มีบานแพนก จึงไม่ทราบว่าเรียบเรียงหรือชำระตั้งแต่เมื่อใด โรงพิมพ์หมอบรัดเลตีพิมพ์เอกสารนี้เผยแพร่ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2407 จึงได้ชื่อว่าพระราชพงศาวดาร ฉบับหมอบรัดเล และเนื่องจากเป็นหนังสือ 2 เล่มจบ จึงเรียกเอกสารนี้ว่าพระราชพงศาวดาร ฉบับพิมพ์ 2 เล่ม ในคำนำระบุว่า "พระศรีสุนทรโวหารได้ช่วยชำระดูสอบบ้าง เห็นว่าถูกต้องอยู่แล้ว" และมีข้อความในคำให้การขุนหลวงหาวัดแทรกอยู่หลายช่วง จึงทราบว่ามีการชำระในรัชกาลที่ 4 ก่อนนำมาตีพิมพ์

นอกจากนี้ยังเคยเชื่อว่าสมเด็จพระพนรัตน วัดพระเชตุพน เป็นผู้ชำระ จึงได้อีกชื่อหนึ่งว่าพระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ แต่เมื่อเปรียบเทียบกับพระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน ฉบับตัวเขียน ซึ่งเป็นต้นฉบับจริง พบว่าเนื้อหาตั้งแต่รัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศถึงต้นรัชสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีต่างกันมาก จึงทราบว่าไม่ใช่ฉบับเดียวกัน แต่มีการนำฉบับหมอบรัดเลมาตีพิมพ์เผยแพร่โดยระบุว่าเป็นฉบับสมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรสบ้าง เป็นฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพนบ้าง

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงระบุในตำนานหนังสือพระราชพงศาวดาร (พิมพ์รวมในพระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา) ว่าหนังสือนี้พิมพ์แพร่หลายมากจนเข้าใจกันว่าพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยามีแต่ฉบับนี้ฉบับเดียว

อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

บรรณานุกรม

  [พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพนายพันเอก พระยาสิริจุลเสวก (พัว จุลเสวก)]
 
 
 
  [วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภาควิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร]

พงศาวดารไทย
แดน บีช บรัดเลย์