แย้กะเทย

แย้กะเทย (; ) เป็นสัตว์เลื้อยคลานจำพวกแย้ชนิดใหม่ของโลก มีความสามารถพิเศษที่สามารถสืบพันธุ์ได้เองโดยไม่ต้องพึ่งตัวผู้ การสืบพันธุ์วิธีการโคลนตัวเองด้วยการเกิดจากไข่เอง ตัวอ่อนที่ฟักจากไข่ของแย้ชนิดนี้ ได้ถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมของตัวแม่อย่างครบถ้วน ทำให้มีลักษณะเหมือนกันทุกอย่าง

นักสัตววิทยายังไม่สามารถอธิบายสาเหตุที่แน่ชัดในเรื่องลำดับการวิวัฒนาการของแย้ชนิดนี้ วิวัฒนาการนี้เกิดมานานเมื่อใด และพ่อของแย้ตัวเมียตัวแรกมาจากไหนและหายไปไหน ซึ่งสันนิษฐานว่าแย้กะเทยที่พบอาจจะเป็นผลการผสมข้ามพันธุ์ของแย้เพศผู้กับเพศเมียต่างสายพันธุ์ คือ Leiolepis guttata และ Leiolepis guentherpetersi ทำให้พวกมันกลายเป็นหมัน และจากสภาพแวดล้อมของถิ่นอาศัยที่แห้งแล้ง อาจทำให้ต้องดิ้นรนวิวัฒนาการให้รอดจากความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ และสืบเผ่าพันธุ์โดยไม่ผสมพันธุ์
       
โดยถิ่นที่อาศัยของแย้ชนิดนี้ คือ เขตสงวนธรรมชาติบิ่ญเจิว-เฟื้อกบื๋ว () ในจังหวัดบ่าเสียะ-หวุงเต่าทางภาคใต้ของเวียดนาม ซึ่งเป็นป่าพุ่มไม้เตี้ย ๆ กับดินทรายชายฝั่งทะเล สำหรับชาวเวียดนามแล้วรู้จักและรับประทานแย้ชนิดนี้มานานแล้ว โดยพบได้ในเมนูอาหารในร้านอาหารบริเวณที่พบ

ลักษณะทางกายภาพ 
แย้กะเทย (L. ngovantrii) มีความยาวลำตัว 95–127 มม. (3.7–5.0 นิ้ว) ลำตัวบนปกคลุมไปด้วยจุดสีน้ำตาลมีแถบสีเหลืองเป็น 1-2 คู่ ขนาบตลอดแนวข้างลำตัว สีลักษณะนี้ช่วยอำพรางได้พอประมาณในพื้นที่ชายฝั่งที่เป็นดินทราย และป่าชายเลนในช่วงฤดูแล้ง ที่ปกคลุมด้วยหญ้าและใบไม้แห้ง

อนุกรมวิธาน 
แย้กะเทย เป็นสัตว์เลื้อยคลานชนิดใหม่ของโลกจากการขึ้นทะเบียนในปี 2553 จัดอยู่ในสกุล Leiolepis ที่มีอย่างน้อย 4 ชนิดที่มีการสืบพันธุ์โดยไม่ผสมพันธุ์ (asexual spicies) จากทั้งหมด 9 ชนิดในสกุล (5 ชนิดที่เหลือมีการการสืบพันธุ์โดยการผสมพันธุ์)

ภาวะการมีเพศเมียล้วนและสืบพันธุ์โดยไม่ผสมพันธุ์นี้ อาจเกิดจากการกลายพันธุ์ (mutation) และการผสมข้ามพันธุ์ (hybridization)

 แย้สกุล Leiolepis ที่มีอย่างน้อย 4 ชนิดที่มีการสืบพันธุ์โดยไม่ผสมพันธุ์ (asexual spicies)
 แย้สงขลา L. boehmei Darevsky & Kupriyanova, 1993 – พบเฉพาะภาคใต้ เช่น นครศรีธรรมราช และสงขลา
 L. guentherpetersi Darevsky & Kupriyanova, 1993
 แย้กะเทย L. ngovantrii J. Grismer & L. Grismer, 2010 – พบได้ในเวียดนาม
 แย้มลายู L. triploida G. Peters, 1971 – มีถิ่นอาศัยในประเทศไทย และมาเลเซีย

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

วงศ์ย่อยแย้
การค้นพบในปี พ.ศ. 2553
สัตว์ที่พบในประเทศเวียดนาม