ช่องรูปกลม

ช่องรูปกลม
()
เป็นช่องหนึ่งในสองช่องจากหูชั้นกลางเข้าไปยังหูชั้นใน
ปิดโดยเยื่อที่เรียกว่า secondary tympanic membrane หรือ round window membrane ซึ่งสั่นตามเฟสตรงกันข้ามของแรงสั่นที่เข้ามาในหูชั้นในผ่านช่องรูปไข่ (oval window)
ซึ่งช่วยให้น้ำในคอเคลียสามารถเคลื่อนได้ แล้วทำให้เซลล์ขนบนเยื่อกั้นหูชั้นใน (basilar membrane) ได้รับแรงเร้าและทำให้ได้ยินได้

โครงสร้าง 
ช่องรูปกลมอยู่ใต้และหลังช่องรูปไข่เล็กน้อย โดยมีเนินกลมสูงที่แบ่งช่องทั้งสอง
มันอยู่ที่ก้นของหลุมรูปกรวย (ซึ่งเรียกว่า round window niche) ซึ่งเปิดเข้าไปในคอเคลียของหูชั้นใน
ในสภาพปกติ ช่องจะปิดด้วยเยื่อที่เรียกว่า secondary tympanic membrane หรือ round window membrane ซึ่งมีรูปร่างซับซ้อนเหมือนอานม้า
ส่วนตรงกลางที่มองเห็นได้บุ๋มเข้าไปทางด้านช่องแก้วหู และนูนออกทางด้านคอเคลีย
แต่ที่ริม ๆ ซึ่งซ่อนอยู่ใน round window niche มันจะโค้งไปอีกทางหนึ่ง
เยื่อนี้มี 3 ชั้น คือ
 ด้านนอกคอเคลีย เป็นเมือกคล้ายกับที่บุช่องแก้วหู
 ด้านใน เป็นเยื่อบุของคอเคลีย
 ตรงกลาง เป็นชั้นที่มีลักษณะเป็นใย (fibrous)
ทั้งช่องรูปไข่และช่องรูปกลมมีเนื้อที่ประมาณเท่ากัน คือ 2.5 มม2
แต่ว่า ทางเข้า round window niche บ่อยครั้งเล็กกว่านี้มาก

หน้าที่ 
กระดูกโกลนเป็นตัวส่งแรงสั่นเสียงไปให้ช่องรูปไข่
เมื่อฐานของกระดูกขยับเข้าไปยังช่องรูปไข่ เยื่อที่ช่องรูปกลมก็จะนูนออก การเคลื่อนไหวเช่นนี้ทำให้น้ำในคอเคลียสามารถเคลื่อนได้ แล้วทำให้เซลล์ขนด้านใน (inner hair cell, IHC) ของคอเคลียเคลื่อนได้ และดังนั้น จึงจะสามารถได้ยินได้
ถ้าช่องรูปกลมไม่มีหรือว่าแข็งทื่อ (ซึ่งสามารถเกิดได้จากความผิดปกติแต่กำเนิด) ฐานกระดูกโกลนก็เท่ากับดันน้ำที่บีบอัดไม่ได้กับกำแพงของคอเคลียซึ่งเป็นกระดูกขยับไม่ได้
และดังนั้น ก็จะไม่เคลื่อนน้ำมากพอ ทำให้สูญการได้ยินประมาณ 60 เดซิเบล
ซึ่งคล้ายกับอาการที่ตัวกระดูกโกลนเองเคลื่อนไม่ได้ คือ otosclerosis

ความสำคัญทางคลินิก 
ช่องรูปกลมบางครั้งมีพัฒนาการผิดพลาดทำให้เสียการได้ยินดังที่กล่าวแล้วด้านบน
แต่ความพิการเยี่ยงนี้บ่อยครั้งเกิดขึ้นพร้อมกับความพิการของหูอย่างอื่น ๆ จึงทำให้เสียการได้ยินยิ่งกว่านั้นอีก
เคยมีการผ่าตัดหูบางชนิด (ซึ่งปัจจุบันไม่ค่อยทำแล้ว) ที่เปิดช่องรูปกลมให้ต่อกับโลกภายนอก ในขณะที่ปิดช่องรูปไข่ไว้
ดังนั้น แรงเสียงก็จะกระทบกับช่องรูปกลม โดยที่ไม่กระทบช่องรูปไข่
แล้วคลื่นเสียงก็จะวิ่ง "กลับทาง" แต่ก็ยังสามารถให้ได้ยินเสียงเป็นบางส่วนเพราะว่าขนของเซลล์ขนก็ยังจะเบนในลักษณะเหมือนกัน

ช่องรูปกลมบ่อยครั้งใช้เป็นช่องเพื่อผ่าตัดใส่คอเคลียเทียม (cochlear implant)
และเร็ว ๆ นี้ก็เพิ่งใช้เพื่อใส่ตัวแปรสัญญาณ (transducer) เสียงในหูชั้นกลาง
ดังที่พบในงานศึกษาปี 2549

รูปภาพอื่น ๆ

ดูเพิ่ม 
 ช่องรูปไข่

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Diagram (as 'round window')  at Southwest Tennessee Community College
 Overview at University of Denver

ระบบการได้ยิน
หู