ขวง

ขวง, ผักขวง, สะเดาดิน หรือ ผักขี้ขวง () เป็นชื่อไม้ล้มลุกชนิด Glinus oppositifolius A. DC. ในวงศ์ Molluginceae เป็นสกุลพืชเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน ทั้งยังเป็นพืชคลุมดิน เจริญเติบโตดีในพื้นที่ชุ่มน้ำ มีลำต้นขนาดเล็ก ทอดเลื้อยไปตามพื้นดิน ดอกมีสีขาวอมเขียว บางชนิดใช้เป็นสมุนไพร และบางชนิดใช้ทำอาหาร

ลักษณะทางกายภาพ 
 
 ลำต้น พืชล้มลุก มีลำต้นเตี้ยหรือติดราบไปกับดินทอดเลื้อยและแตกแขนงออกคลุมดิน
 ใบ ใบมีสีเขียว ขนาดเล็กยาวเรียว ใบออกจากข้อของลำต้นแต่ละข้อมีใบประมาณ 4–5 ใบ ก้านใบสั้น โคนใบสอบ ขอบใบเรียบ ปลายใบแหลมหรือมน ขนาดใบกว้างประมาณ 0.3–0.5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 1.0–2.5 เซนติเมตร
 ดอก ออกดอกเดี่ยวรอบ ๆ ข้อลำต้น ข้อละ 4–6 ดอก สีขาวอมเขียว มีกลีบดอก 5 กลีบแต่ละกลีบยาว 0.3 เซนติเมตร ก้านดอกยาวประมาณ 0.6–1.2 เซนติเมตร
 ผล มีผลรูปยาวรี ยาวประมาณ 0.2 เซนติเมตร เมื่อผลแก่จะแตกเป็น 3 แฉก ภายในมีเมล็ดสีน้ำตาลแดง ขนาดเท่าเม็ดทรายอยู่จำนวนมาก

การขยายพันธุ์ 
ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด เป็นพรรณไม้กลางแจ้ง ชอบแดดจ้าสามารถขึ้นได้ในดินทุกชนิด โดยรดน้ำสัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง

ประโยชน์ 
ทั้งต้นปรุงเป็นยาแก้ไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ถ้านำต้นสดมาผสมกับน้ำมันละหุ่งแล้วนำไปอุ่นจะใช้เป็นยาหยอดหูหรือแก้ปวดหูได้ หรือถ้านำต้นสดมาตำผสมกับขิงจะได้เป็นยาสุมกระหม่อมเด็ก แก้อาการปวดศีรษะ แก้หวัด แก้ไอได้ หรือนำผักขวงมาทำแกงแบบคนเหนือซึ่งให้รสชาติขมอร่อย โดยใส่มะเขือและปลาแห้ง (กินตอนร้อน ๆ เพราะถ้าหากเย็นแกงจะมีรสขม)

อ้างอิง 

พืชที่รับประทานได้
วงศ์สะเดาดิน
สมุนไพร