กรมพระเทพามาตย์ (กัน)

กรมพระเทพามาตย์ หรือ สมเด็จพระอัยกีเจ้า กรมพระเทพามาศ พระนามเดิม กัน เป็นพระอัครมเหสีในสมเด็จพระเพทราชา

พระราชประวัติ 
กรมพระเทพามาตย์ มีพระนามเดิมว่ากัน เป็นบาทบริจาริกาข้าหลวงเดิมในสมเด็จพระเพทราชาตั้งแต่ก่อนครองราชย์ มีพระธิดาคนหนึ่งชื่อนิ่ม เมื่อพระเพทราชารับนางกุสาวดีมาเป็นภรรยาและให้กำเนิดบุตรชาย นางกันได้เลี้ยงดูพระราชกุมารนั้น (ภายหลังพระกุมารได้ครองราชย์เป็นพระเจ้าสุริเยนทราธิบดี) เมื่อพระเพทราชาครองราชย์ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2231 จึงทรงตั้งเป็นพระอัครมเหสีฝ่ายขวา

หลังสมเด็จพระเพทราชาเสด็จสวรรคต พระองค์ออกไปตั้งตำหนักใกล้พระอารามวัดดุสิต ซึ่งเดิมเป็นของเจ้าแม่วัดดุสิตมาก่อน หลังจากนั้นสมเด็จพระสุริเยนทราธิบดีทรงตั้งพระราชมารดาเลี้ยงขึ้นเป็นกรมพระเทพามาตย์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2245 เจ้าฟ้าเพชรและเจ้าฟ้าพรริษยาตรัสน้อย จึงร่วมกันลวงตรัสน้อยมาเข้าเฝ้าแล้วจับไปสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ แล้วรีบไปเข้าเฝ้ากรมพระเทพามาตย์ ณ วัดดุสิต เพื่อขอพึ่งพระบารมี

ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ กรมพระเทพามาตย์มีพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระอัยกีเจ้า และสวรรคตในปีเถาะ (ราว พ.ศ. 2251) จึงมีพระราชโองการให้สร้างพระเมรุมาศ พระสงฆ์สดับปกรณ์ 10,000 รูป ตามราชประเพณี

อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

 บรรณานุกรม

 
 
 
 

พระอัครมเหสีกรุงศรีอยุธยา
กรมพระเทพามาตย์
ราชวงศ์บ้านพลูหลวง
สมเด็จพระอัยยิกาเจ้า