ทวสัตยะ

ทวสัตยะ (สันสกฤต: dvasatya, ) หรือ หลักคำสอนว่าด้วยความจริงสองประการ () ในคำสอนของศาสนาพุทธ หมายถึง สัตยะ (บาลี: สัจจะ; ความจริง หรือ ความเป็นจริง) สองระดับ ตามคำสอนของพระศากยมุนีพุทธะ อันประกอบด้วยความจริง "อย่างง่าย" หรือ "ชั่วคราว" (สํวฤติสตฺย  หรือ สมมติสัจจะ ) และความจริง "สูงสุด" (ปรมารถสฺตย  หรือ ปรมัตถสัจจะ )

ความหมายแน่ชัดของคำสอนนี้มีแตกต่างกันไปตามสำนักและธรรมเนียมของศาสนาพุทธ การตีความที่เป็นที่ทราบกันดีที่สุด มาจากสำนักมัธยมกะของพระนาคารชุน ในนิกายมหายาน ความจริงสองประการตามคำสอนของพระนาคารชุนคือ "ความจริงทางญาณวิทยา" โลกแห่งปรากฏการณ์มอบให้เกิดความจริงชั่วคราว หรือ สมมติสัจจะ ลักษณะของโลกอันประกอบสร้างจากปรากฏการณ์นี้ไม่เป็นทั้งความจริงและความไม่เป็นจริง แต่ไม่สามารถประเมินได้ในทางตรรกะ ท้ายที่สุด ปรากฏการณ์ทั้งปวงล้วนว่างเปล่า (ศูนยตา  หรือ สุญญตา ) ปราศจากตัวตนและแก่นแท้ของตน อันเนื่องมาจากความไม่มีอยู่ของตน (อนตฺตา) แต่จะปรากฏขึ้นได้เพราะอาศัยปรากฏการณ์อื่น (ปฺรตีตฺยสมุตฺปาท  หรือ ปฏิจจสมุปบาท )

ในศาสนาพุทธแบบจีน การตีความแบบมัธยมกะได้รับการยอมรับ และความจริงสองอย่างนี้ถูกเรียกว่าเป็น ความจริงทางญาณวิทยา ทั้งสอง ความจริงดำรงอยู่ในสองระดับ ในระดับโดยสัมพัทธ์ กับระดับโดยสัมบูรณ์ ตามการตีความจาก มหายานมหาปรินิรวาณสูตร ภิกษุและนักปรัชญาชาวจีนเชื่อว่าคำสอนธรรมชาติของพุทธะคือดังที่ระบุในพระสูตรแห่งคำสอนสุดท้ายของพุทธองค์ ว่ามีความจริงที่เป็นเนื้อแท้เหนือ ศูนยตา และความจริงทั้งสอง คำสอนว่าด้วย ศูนยตา เป็นการพยายามแสดงให้เห็นว่ามันทั้งไม่ควรและไม่ได้มีเหตุผลตายตัวที่จะถือว่าระบบอภิปรัชญาใด ๆ มีเหตุผลโดยสัมบูรณ์ คพสอนดังกล่าวไม่ได้นำไปสู่คติสุญนิยม แต่เป็นการตีเส้นตรงกลางระหว่างการไม่เข้าใจในความซับซ้อนใด ๆ มากเกินพอดี กับการตั้งข้อสงสัยมากเกินพอดี

อ้างอิง

บรรณานุกรม

ความจริง
ปรัชญาพุทธ
วัชรยาน
มัธยามกะ
หลักธรรมของศาสนาพุทธ