ตำบลแพรกษา

แพรกษา [แพฺรก-กะ-สา] เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ สภาพพื้นที่เป็นที่ราบต่ำน้ำท่วมถึง เดิมเป็นพื้นที่ปลูกข้าว แต่ต่อมาน้ำเค็มท่วมสูงขึ้นทำให้สภาพดินเปลี่ยนไป ประชาชนจึงหันมาเลี้ยงปลาสลิดและกุ้งแทน และในปัจจุบันพื้นที่บางส่วนได้แปรสภาพไปเป็นบ้านจัดสรรและโรงงานอุตสาหกรรม

ที่มาของชื่อ 
ตำบลแพรกษาได้ชื่อมาจากคลองแพรกษาซึ่งเป็นคลองที่แยกจากจุดบรรจบระหว่างคลองปากน้ำกับคลองบางปิ้ง ในอดีตชาวบ้านเรียกคลองสายนี้ว่า "คลองแพรกตาสา" ตามชื่อของนายสาซึ่งเป็นชาวบ้านคนหนึ่งในพื้นที่ (คำว่า แพรก แปลว่า "แยก" หรือ "ทางแยกของลำนํ้า") เมื่อมีการจัดตั้งตำบลก็เรียกว่า "ตำบลแพรกตาสา" แต่ต่อมาเสียงได้เพี้ยนเป็น [แพฺรก-กะ-สา] ส่วนรูปเขียนก็เพี้ยนตามโดยมีการสะกดปนกันระหว่าง แพรกกะสา กับ แพรกษา และในที่สุดก็เหลือเพียงรูปเขียน แพรกษา ดังปัจจุบัน

ประวัติ 
ชนกลุ่มแรกที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในบริเวณที่เป็นตำบลแพรกษาทุกวันนี้คือชาวมอญที่ย้ายมาจากปทุมธานีและปากลัด (พระประแดง) โดยได้ตั้งบ้านเรือนอยู่ริมคลองแพรกษาบริเวณที่เป็นหมู่ที่ 2, 3 และ 4 ทุกวันนี้ ซึ่งขณะนั้นยังเป็นป่าแสม จาก และชะครามชายเลน เมื่อมีการปฏิรูปการปกครองเป็นแบบมณฑลเทศาภิบาล บริเวณนี้ยังคงเป็นท้องที่หนึ่งของตำบลบางเมืองในช่วงแรก จากนั้นจึงแยกพื้นที่ออกมาตั้งเป็นตำบลใหม่เรียกว่า ตำบลแพรกตาสา ซึ่งในเวลาต่อมาเพี้ยนเป็น ตำบลแพรกษา จนกระทั่งใน พ.ศ. 2538 กระทรวงมหาดไทยได้แยกพื้นที่หมู่บ้าน 5 หมู่ทางตอนเหนือและตะวันออกของตำบลนี้ออกไปตั้งเป็นตำบลแพรกษาใหม่

ในด้านการปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่ตําบลแพรกษาอยู่ในความดูแลขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2 องค์กร ได้แก่ เทศบาลเมืองแพรกษาและเทศบาลตำบลแพรกษา เทศบาลเมืองแพรกษาเดิมมีฐานะเป็นสภาตําบลแพรกษา ต่อมาได้รับการจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตําบลแพรกษาเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2538 และได้รับการจัดตั้งเป็นเทศบาลเมือง (โดยไม่ผ่านการเป็นเทศบาลตำบล) เมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2563 ส่วนเทศบาลตำบลแพรกษาเดิมมีฐานะเป็นสุขาภิบาลแพรกษา ได้รับการจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542

ที่ตั้งและอาณาเขต
ตำบลแพรกษาตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของอำเภอเมืองสมุทรปราการ มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลบางเมืองและตำบลแพรกษาใหม่ (อำเภอเมืองสมุทรปราการ)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลแพรกษาใหม่ (อำเภอเมืองสมุทรปราการ)
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลบางปูใหม่ (อำเภอเมืองสมุทรปราการ)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลท้ายบ้านใหม่ (อำเภอเมืองสมุทรปราการ)

การแบ่งเขตการปกครอง
ตำบลแพรกษาแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 7 หมู่บ้าน ได้แก่
 หมู่ที่ 1 บ้านคลองนา อยู่ในเขตเทศบาลเมืองแพรกษาทั้งหมู่
 หมู่ที่ 2 บ้านคลองเล้าหมู บางส่วนอยู่ในเขตเทศบาลเมืองแพรกษาและบางส่วนอยู่ในเขตเทศบาลตำบลแพรกษา
 หมู่ที่ 3 บ้านพุทธรักษา อยู่ในเขตเทศบาลตำบลแพรกษาทั้งหมู่
 หมู่ที่ 4 บ้านคลองหกส่วน หรือ บ้านแพรกจอมทอง บางส่วนอยู่ในเขตเทศบาลเมืองแพรกษาและบางส่วนอยู่ในเขตเทศบาลตำบลแพรกษา
 หมู่ที่ 5 บ้านคลองขวาง อยู่ในเขตเทศบาลเมืองแพรกษาทั้งหมู่
 หมู่ที่ 6 บ้านคลองสมประสงค์ หรือ บ้านคลองประสงค์ บางส่วนอยู่ในเขตเทศบาลเมืองแพรกษาและบางส่วนอยู่ในเขตเทศบาลตำบลแพรกษา
 หมู่ที่ 7 บ้านสุดใจ บางส่วนอยู่ในเขตเทศบาลเมืองแพรกษาและบางส่วนอยู่ในเขตเทศบาลตำบลแพรกษา

การคมนาคม 
ถนนสายหลักในพื้นที่ตำบลแพรกษา ได้แก่
 ถนนแพรกษา (ทางหลวงท้องถิ่น สป.ถ 16-001)

ถนนสายรองในพื้นที่ตำบล ได้แก่
 ซอยแพรกษา 11 (มังกร-นาคดี) และถนนนาคดี-มังกร (ทางหลวงท้องถิ่น สป.ถ 43-001)
 ซอยขจรวิทย์
 ซอยแพรกษา 14 (นิคมฯ)

เชิงอรรถและอ้างอิง

แพรกษา
อำเภอเมืองสมุทรปราการ