นายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร

นายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร () หรือเรียกอย่างเป็นทางการว่า นายกรัฐมนตรีแห่งสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ เป็นตำแหน่งหัวหน้ารัฐบาลในสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินแห่งสหราชอาณาจักร การกำหนดนโยบายและการบริหารราชการแผ่นดินต่าง ๆ ถือเป็นความรับผิดชอบของนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรีต่อพระมหากษัตริย์ รัฐสภา พรรคการเมือง และโดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีถือเป็นหนึ่งในสี่อำมาตย์นายก ซึ่งหมายถึงผู้บริหารสูงสุดทั้งสี่ของรัฐบาล นายกรัฐมนตรีคนปัจจุบัน คือริชี ซูแน็ก หัวหน้าพรรคอนุรักษนิยม เนื่องจาก ลิซ ทรัสส์ได้ประกาศลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรคอนุรักษ์นิยมซึ่งเป็นพรรคการเมืองที่ครองเสียงข้างมากในสภาสามัญชน เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม ค.ศ. 2022 ซึ่งส่งผลให้ทรัสส์ต้องยุติการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

คณะรัฐบาลสหราชอาณาจักรไม่ได้ดำรงอยู่ด้วยบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายใด ๆ แต่ดำรงอยู่ด้วยธรรมเนียมประเพณีการปกครองที่มีมาช้านาน โดยกำหนดให้พระมหากษัตริย์จะต้องแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีซึ่งเป็นบุคคลผู้สามารถทำให้สภาสามัญชนไว้วางใจในตัวเขาได้ บุคคลนั้นมักจะเป็นผู้นำพรรคหรือกลุ่มทางการเมืองซึ่งเป็นฝ่ายที่ครองเสียงจำนวนมากที่สุดในที่ประชุม ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเองก็ไม่ได้ถูกตั้งขึ้นมาโดยทันทีแต่เกิดจากพัฒนาการในอดีตที่ค่อย ๆ สะสมทีละเล็กน้อยในช่วงเวลาสามร้อยปี ไม่ว่าจะเป็นพัฒนาการทางกฎหมายที่สภาได้ตราขึ้นมากมายก็ดี พัฒนาการทางการเมืองก็ดี หรือตลอดจนเหตุร้ายต่าง ๆ ก็ดี โดยตำแหน่งนี้มีต้นกำเนิดครั้งแรกในช่วงข้อตกลงการปฏิวัติ (ค.ศ. 1688–1720) ซึ่งทำให้อำนาจสูงสุดถูกย้ายจากพระมหากษัตริย์มาที่สภา แม้ว่าในทางพฤตินัย พระมหากษัตริย์ยังทรงไว้ซึ่งอิทธิพลซึ่งฝังรากรึกอยู่กับกลุ่มอำนาจทางการเมือง แต่ในทางนิตินัยแล้ว นายกรัฐมนตรีคือหัวหน้ารัฐบาลตามกฎหมาย ฉะนั้นการที่พระมหากษัตริย์จะยังคงปกครองประเทศทางอ้อมได้ จึงต้องอาศัยการปกครองผ่านนายกรัฐมนตรีซึ่งสามารถชักจูงเสียงข้างมากในสภาได้

โดยตำแหน่งแล้ว นายกรัฐมนตรียังดำรงตำแหน่งอื่น ๆ ควบคู่กันอีก อาทิ ขุนคลังเอก, รัฐมนตรีกิจการพลเรือน และได้รับสิทธิพิเศษให้พำนักอยู่ในบ้านเลขที่ 10 ถนนดาวนิง ตลอดที่ดำรงตำแหน่ง นายกรัฐมนตรีไม่มีวาระการดำรงตำแหน่ง นายกรัฐมนตรีอาจเสนอชื่อสมาชิกสภาสามัญชนคนใดคนหนึ่งขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีคนใหม่แทนเมื่อใดก็ได้

อดีตนายกรัฐมนตรีที่มีชีวิตอยู่ 
ปัจจุบันมีอดีตนายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักรที่ยังมีชีวิตอยู่ ทั้งสิ้น 7 คน ดังรายนามด้านล่าง

ดูเพิ่ม 
 รายนามนายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 Number 10 official website
 Parliament of the United Kingdom website
 Principal Ministers of the Crown: 1730–2006

นายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร
การเมืองสหราชอาณาจักร
รัฐบาลสหราชอาณาจักร
คณะรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร