กองทัพอากาศไทย

กองทัพอากาศไทย (อักษรย่อ: ทอ., ) เกิดขึ้นภายหลังจากการจัดตั้งกองทัพอากาศฝรั่งเศส ซึ่งเป็นกองทัพอากาศหน่วยแรกของโลกเพียง 4 ปีเท่านั้น ถือได้ว่าเป็นกองทัพอากาศที่ก่อตั้งเป็นลำดับแรก ๆ ของเอเชีย และมีวีรกรรมครั้งสำคัญเกิดขึ้นมากมายในช่วงกรณีพิพาทไทย-อินโดจีนฝรั่งเศส ปัจจุบันมีกองบัญชาการอยู่ที่เขตสายไหม เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร และภายในปี พ.ศ. 2554 หลังจากได้รับมอบฝูงบิน Gripen กับเครื่องบินเตือนภัยทางอากาศจากบริษัท Saab และการปรับปรุงครึ่งชีวิตให้กับฝูงบิน F-16A/B ให้มีมาตรฐานเทียบเท่ากับรุ่น C/D กองทัพอากาศไทยจะมีอิทธิพลทางอากาศมากเป็นอันดับที่สองในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รองจากสิงคโปร์ในแง่ของขีดความสามารถและความทันสมัยของอากาศยาน

ประวัติ 
แนวความคิดที่ให้มีเครื่องบินใช้ในราชการ ได้เริ่มขึ้นในรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เมื่อชาวเบลเยี่ยมชื่อ ชาร์ล ว็อง แด็ง บอร์น (Van Den Born) ได้นำเครื่องบินปีก 2 ชั้น แบบอองรี ฟาร์ม็อง 4 (Henry Farman IV) มาแสดงการบินในประเทศไทยเป็นครั้งแรก ณ สนามม้าสระปทุม เพื่อเป็นการแสดงการบินสู่สายตาประชาชนชาวไทยในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2453 (ค.ศ. 1910) จอมพล สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ขณะนั้นทรงดำรงตำแหน่งเสนาธิการทหารบกทรงเห็นความจำเป็นที่ประเทศไทยจะต้องจัดหาอากาศยานไว้ป้องกันประเทศ จึงทรงดำริจัดตั้งกิจการการบินขึ้นเป็นแผนกหนึ่งของกองทัพบก อยู่ที่สนามราชกรีฑาสโมสร (สนามม้าสระปทุม) อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของนายพลโท พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน และส่งนายทหารไปเรียนวิชาการบินที่ประเทศฝรั่งเศส จำนวน 3 นายประกอบด้วย

นายพันตรี หลวงศักดิ์ศัลยาวุธ (สุนี สุวรรณประทีป) ต่อมาเป็น พล.อ.ท.พระยาเฉลิมอากาศ นายร้อยเอก หลวงอาวุธสิขิกร (หลง สินศุข) ต่อมาเป็น นาวาอากาศเอก พระยาเวหาสยานศิลปสิทธิ์ นายร้อยโท ทิพย์ เกตุทัต ต่อมาเป็น นาวาอากาศเอก พระยาทะยานพิฆาต ทั้งสามท่านได้เข้าเรียนที่บริษัทนีเออร์ปอร์ต (Nieuport Company) ในเดือนมกราคมปี พ.ศ. 2454

หลังจากท่านทั้งสามสำเร็จวิชาการบิน ก็ได้ซื้อเครื่องบิน 2 แบบ 8 ลำ คือ Nieuport และ Breguet แบบละ 4 ลำ โดยระยะแรกได้ใช้สนามม้าสระปทุมเป็นสนามบิน แต่ด้วยปัญหาบางประการทำให้สนามม้าสระปทุมไม่สามารถรองรับกิจการการบินที่เติบโตขึ้นได้ จอมพล สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ ทรงย้ายที่ตั้งแผนกการบิน มาที่ตำบลดอนเมืองตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2457 และทรงยกฐานะ กิจการบิน เป็น"กองบินทหารบก" ในวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2457 ต่อมากระทรวงกลาโหมได้ยึดถือวันนี้เป็น "วันที่ระลึกกองทัพอากาศ"

หลังจากนั้นกิจการการบินได้เติบโตเรื่อยมา โดยกองบินทหารบกได้เข้าร่วมรบในสงครามโลกครั้งที่ 1 ในปี พ.ศ. 2460 กับฝ่ายสัมพันธมิตร ทำให้ชื่อเสียงและเกียรติภูมิ ของชาติ เป็นที่ยอมรับ และได้รับการยกย่องเป็นอันมาก และในวันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2461 กองบินทหารบกจึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "กรมอากาศยานทหารบก" หลังจากนั้นในปี พ.ศ. 2464 กระทรวงกลาโหมได้พิจารณาเห็นว่า กำลังทางอากาศไม่ได้เป็นกำลังเฉพาะในด้านยุทธศาสตร์ทางทหารเท่านั้น แต่มีประโยชน์อย่างกว้างขวางต่อกิจการด้านอื่น ๆ อีกด้วย ในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2464 จึงได้แก้ไขการเรียกชื่อจาก "กรมอากาศยานทหารบก" เป็น "กรมอากาศยาน" โดยให้อยู่ในบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมโดยตรง และในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2478 จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "กรมทหารอากาศ" และวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2480 จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "กองทัพอากาศ" มียศและเครื่องแต่งกายเป็นของตนเอง โดยนาวาอากาศเอก พระเวชยันตรังสฤษฎ์ เป็นผู้บัญชาการทหารอากาศคนแรก จึงถือเอาวันนี้เป็น "วันกองทัพอากาศ" และยกย่องถวายพระเกียรติจอมพล สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ว่าเป็น "พระบิดาแห่งกองทัพอากาศไทย" และยกย่องนายทหาร 3 ท่าน ที่ไปเรียนวิชาการบินรุ่นแรกว่าเป็น "บุพการีทหารอากาศ"

กองทัพอากาศได้สร้างวีรกรรมและยุทธเวหาไว้มากมาย โดยเข้าร่วมรบในสงครามโลกครั้งที่ 2 และสงครามอินโดจีน สามารถสร้างความพรั่นพรึงให้กับอริราชศัตรูของชาติได้อย่างมาก

ปัจจุบัน กองทัพอากาศมีกำลังทางอากาศทั้งสิ้น 12 กองบิน กับ 1โรงเรียนการบิน โดยมีอากาศยานรวมเกือบ 320 ลำ

นอกจากนี้ กองทัพอากาศดอนเมือง ยังเคยเป็นสถานที่แข่งขันรายการเกมโชว์ทางโทรทัศน์อัจฉริยะข้ามคืน ล้านที่ 3 อีกด้วย

ภารกิจ 
กองทัพอากาศมีหน้าที่เตรียมกำลังกองทัพอากาศ การป้องกันราชอาณาจักร และดำเนินการเกี่ยวกับการใช้กำลังกองทัพอากาศตามอำนาจหน้าที่ของกระทรวงกลาโหม มีผู้บัญชาการทหารอากาศเป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ

ส่วนราชการในสังกัดกองทัพอากาศ

กองบัญชาการกองทัพอากาศ 
 แผนกสนับสนุนกองบัญชาการกองทัพอากาศ
 ศูนย์อำนวยการเครื่องบินพระราชพาหนะ
 ศูนย์อำนวยการเฮลิคอปเตอร์พระราชพาหนะ
 ศูนย์การสงครามทางอากาศ
 สำนักงานพัฒนาระบบราชการกองทัพอากาศ

ส่วนบัญชาการ 

 สำนักงานเลขานุการกองทัพอากาศ
 กรมสารบรรณทหารอากาศ
 พิพิธภัณฑ์กองทัพอากาศ
 กรมกำลังพลทหารอากาศ​
 กรมข่าวทหารอากาศ​
 กรมยุทธการทหารอากาศ​
 กรมส่งกำลังบำรุงทหารอากาศ​
 กรมกิจการพลเรือนทหารอากาศ​
 กรมเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารทหารอากาศ​
 สำนักงานปลัดบัญชีทหารอากาศ​
 กรมการเงินทหารอากาศ
 กรมจเรทหารอากาศ​
 สำนักงานตรวจสอบภายในทหารอากาศ
 สำนักงานนิรภัยทหารอากาศ​
 สำนักงานพระธรรมนูญทหารอากาศ​
 ศูนย์ไซเบอร์กองทัพอา​กาศ ​

ส่วนกำลังรบ 
 กองบิน 1 นครราชสีมา
 ฝูงบิน 102 "Stars"
 ฝูงบิน 103 "Lightning"
 กองบิน 2 ลพบุรี
 ฝูงบิน 201 "Spider"
ฝูงบิน 202 "Scholar"
 ฝูงบิน 203 "Scorpion"
 สนามฝึกใช้อาวุธทางอากาศชัยบาดาล "chandy" 
 กองบิน 3 วัฒนานคร สระแก้ว 
 ฝูงบิน 301 
 ฝูงบิน 302 
 ฝูงบิน 303
 กองบิน 4 ตาคลี นครสวรรค์
 ฝูงบิน 401 "Dragon"
 ฝูงบิน 402 "Focus"
 ฝูงบิน 403 "Cobra"
 กองบิน 5 ประจวบคีรีขันธ์
 ฝูงบิน 501 "Mosquito"
 กองบิน 6 ดอนเมือง
 ฝูงบิน 601 "Lucky"
 ฝูงบิน 602 "Wihok"
 ฝูงบิน 603 "Cowboy"
 ฝูงบิน 604 "Sunny"
 กองบิน 7 สุราษฏร์ธานี
 ฝูงบิน 701 "Shark"
 ฝูงบิน 702 "Orca"
 กองบิน 21 อุบลราชธานี
 ฝูงบิน 211 "Eagle"
 กองบิน 23 อุดรธานี
 ฝูงบิน 231 "Hunter"
 กองบิน 41 เชียงใหม่
 ฝูงบิน 411 "Thunder"
 กองบิน 46 พิษณุโลก
 ฝูงบิน 461 "Vampire"
 กองบิน 56 หาดใหญ่ สงขลา*
 ฝูงบิน 561 "Panther"
 โรงเรียนการบิน กำแพงแสน
 ฝูงฝึกขั้นต้น "Chicken"
 ฝูงฝึกขั้นปลาย "Mustang"
 กรมควบคุมการปฏิบัติทางอากาศ
 หน่วยในระบบป้องกันทางอากาศ
 ศูนย์ควบคุมการปฏิบัติการทางอากาศกรุงเทพ
 ศูนย์ควบคุมการปฏิบัติการทางอากาศสุราษฎร์ธานี
 ศูนย์ควบคุมและรายงานดอยอินทนนท์
 สถานีรายงานเขาเขียว
 สถานีรายงานเขาพนมรุ้ง
 สถานีรายงานภูสิงห์
 สถานีรายงานเขาจาน
 สถานีรายงานบ้านเพ
 สถานีรายงานเขาใหญ่
 สถานีรายงานพิษณุโลก
 สถานีรายงานสุรินทร์
 สถานีรายงานภูเขียว
 สถานีรายงานภูหมันขาว
 สถานีรายงานเกาะสมุย
 สถานีรายงานภูเก็ต
 สถานีรายงานหาดใหญ่
 หน่วยในระบบควบคุมทางอากาศยุทธวิธี
 ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 1 ดอนเมือง
 ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 2 นครราชสีมา
 ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 3 พิษณุโลก
 ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 4 นครศรีธรรมราช
 กองกำลังทางอากาศเฉพาะกิจที่ 9 ปัตตานี
 ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนาม
 ฝูงบิน 509 หัวหิน***
 ฝูงบิน 106 อู่ตะเภา
 ฝูงบิน 306 ตราด **(กำลังจะมีอากาศยานประจำการเป็นUAVและฐานต่อระยะทำการของUAVกองบิน3ซึ่งเปลี่ยนจากฝูงบิน207เป็นฝูงบิน306)
 ฝูงบิน 237 น้ำพอง**
 ฝูงบิน 236 สกลนคร
 ฝูงบิน 238 นครพนม
 ฝูงบิน 466 น่าน 
 ฝูงบิน 416 เชียงราย
 หน่วยบัญชาการอากาศโยธิน
 กรมทหารสารวัตรทหารอากาศ

หมายเหตุ
(*) = ฐานบินปฏิบัติการส่วนหน้า ไม่มีอากาศยานบรรจุถาวร
(**) = ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนามและสนามฝึกใช้อาวุธทางอากาศ
(***) = ฝูงบินอิสระปฏิบัติภารกิจพิเศษและหน่วยบินเฮลิคอปเตอร์พระราชพาหนะ
(****)กำลังจะมีอากาศยานประจำการหรือเป็นฐานต่อระยะทำการ

ส่วนส่งกำลังบำรุง 
 กรมช่างอากาศ ตั้งอยู่ถนนประดิพัทธ์ แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
 กรมสื่อสารอิเล็กทรอนิกส์ทหารอากาศ
 สถานีวิทยุกระจายเสียงทหารอากาศ (สนว.กจ.ทอ.)
 สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพอากาศ (AFCTV หรือ Air Force Channel TV.)
 กรมสรรพาวุธทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 กรมแพทย์ทหารอากาศ
 โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร
 โรงพยาบาลจันทรุเบกษา
โรงพยาบาลทหารอากาศ(สีกัน) ตั้งอยู่ถนนเดชะตุงคะ แขวงสีกัน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 กรมพลาธิการทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 กรมช่างโยธาทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 กรมขนส่งทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 ศูนย์ซอฟต์แวร์กองทัพอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร

ส่วนการศึกษา 
 โรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราช ตั้งอยู่ตำบลมิตรภาพ อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี
 กรมยุทธศึกษาทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 วิทยาลัยการทัพอากาศ
 โรงเรียนเสนาธิการทหารอากาศ
 โรงเรียนนายทหารอากาศอาวุโส
 โรงเรียนนายทหารชั้นผู้บังคับฝูง
 โรงเรียนนายทหารชั้นผู้บังคับหมวด
 โรงเรียนครูทหาร
 โรงเรียนนายทหารชั้นประทวน
 โรงเรียนจ่าอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 ศูนย์ภาษา
 ศูนย์ทดสอบบุคคล

ส่วนกิจการพิเศษ 
 ศูนย์วิจัยพัฒนาวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีการบินและอวกาศกองทัพอากาศ
 กรมสวัสดิการทหารอากาศ
 สำนักงานผู้บังคับทหารอากาศดอนเมือง (สน.ผบ.ดม.)
 สถาบันเวชศาสตร์การบินกองทัพอากาศ

อากาศยานในประจำการ

อาวุธ

อากาศยานที่ปลดประจำการ

อาวุธ

ประจำการ

การพัฒนาในอนาคต 
 RTAF-6 – เครื่องบินฝึก โดย อุตสาหกรรมการบินไทย
 Tigershark II – อากาศยานไร้คนขับ โดย G-Force Composite
 วิจัยจรวดอากาศสู่อากาศ โดย สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ
 วิจัยจรวดร่อนโจมตีภาคพื้นและโจมตีเรือ โดย สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ
 RTAF-U1M อากาศยานไร้คนขับติดอาวุธ

ดูเพิ่ม 
 เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศไทย
 อากาศยานในราชการไทย
 อากาศโยธิน
 สโมสรฟุตบอลทหารอากาศ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 กองทัพอากาศไทย  

 
อากาศ
ไทย
กระทรวงกลาโหม