แมคดอนเนลล์ ดักลาส ดีซี-10

แมคดอนเนลล์ ดักลาส ดีซี-10 () เป็นเครื่องบินโดยสารลำตัวกว้าง ที่มีพิสัยการบินระยะกลางถึงสูง แบบสามเครื่องยนต์ของสหรัฐอเมริกาอเมริกา โมเดลดังกล่าวพัฒนามาจากจาก ดีซี-8 ของบริษัท และแข่งขันในตลาดเดียวกันกับ แอร์บัส เอ300, โบอิง 747 และ ลอกฮีต แอล-1011 ไทรสตาร์ ซึ่งมีเค้าโครงคล้ายกับ ดีซี-10

การผลิต ดีซี-10 สิ้นสุดลงในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2531 โดยส่งมอบให้กับสายการบิน 386 ลำ และกองทัพอากาศสหรัฐฯ 60 ลำในฐานะเครื่องบินบรรทุกน้ำมันเติมเชื้อเพลิงแบบอากาศสู่อากาศ โดยให้ชื่อเป็น เคซี-10 ดีซี-10 ได้พัฒนาต่อเป็น แมคดอนเนลล์ ดักลาส เอ็มดี-11 ซึ่งเข้าประจำการในปีพ.ศ. 2533

ประวัติ

การผลิต 
เครื่องบินพานิชย์ดักลาซ เริ่มศึกษาการออกแบบตามการออกแบบ CX-HLS ในปีพ.ศ. 2509 โดยอเมริกันแอร์ไลน์ได้เสนอข้อกำหนดให้กับผู้ผลิตเครื่องบินลำตัวกว้าง โดยอากาศยานนี้ต้องมีขนาดเล็กกว่าโบอิ้ง 747 แต่สามารถบินในเส้นทางระยะไกลที่คล้ายกันจากสนามบินที่มีทางวิ่งสั้นกว่า ดีซี-10 กลายเป็นอากาศยานพาณิชย์ลำแรกของ แมคดอนเนลล์ ดักลาซ หลังจากการควบรวมกิจการระหว่าง เครื่องบินพานิชย์แมคดอนเนลล์ และ เครื่องบินพานิชย์ดักลาส ในปีพ.ศ. 2510 ดีซี-10 ได้รับคำสั่งซื้อครั้งแรกโดยลูกค้าเปิดตัว อเมริกันแอร์ไลน์ โดยมีคำสั่งซื้อ 25 รายการและ ยูไนเต็ดแอร์ไลน์ มีคำสั่งซื้อ 30 รายการและ 30 ตัวเลือกใน พ.ศ. 2511 เครื่องบินรุ่น ดีซี-10 ซึ่งเป็นรุ่นซีรีส์ 10 ได้ออกบินครั้งแรกเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2513 หลังจากโครงการทดสอบการบินด้วยเที่ยวบิน 929 เที่ยวบินครอบคลุม 1,551 ชั่วโมง เครื่องบินรุ่น DC-10 ได้รับใบรับรองประเภทจาก FAA เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 1971 เข้าสู่บริการเชิงพาณิชย์กับอเมริกันแอร์ไลน์ เมื่อวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2514 โดยเที่ยวบินไป - กลับระหว่างลอสแอนเจลิสและชิคาโก ยูไนเต็ดแอร์ไลน์เริ่มให้บริการ DC-10 เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2514 ความคล้ายคลึงกันของ DC-10 กับ L-1011 ในแง่ของความจุผู้โดยสารและการเปิดตัวในช่วงเวลาเดียวกันส่งผลให้เกิดการแข่งขันด้านการขายแบบตัวต่อตัวซึ่งส่งผลต่อความสามารถในการทำกำไรของเครื่องบิน

รุ่น ดีซี-10

รุ่นดั่งเดิม 

 ดีซี-10-10 เป็นรุ่นผู้โดยสารเริ่มต้นที่เปิดตัวในปี 1971 ผลิตจากปี 1970 ถึง 1981 DC-10-10 ติดตั้งเครื่องยนต์ GE CF6-6 ซึ่งเป็นเครื่องยนต์พลเรือนรุ่นแรกจากตระกูล CF6 ทั้งหมด 122 ถูกสร้างขึ้น 

 ดีซี-10-10CF รุ่น-10CF เป็นรุ่นขนส่งผู้โดยสารและสินค้าแบบเปิดประทุนของ -10 แปดลำถูกส่งไปยังคอนติเนนตัลแอร์ไลน์และอีกหนึ่งแห่งไปยังยูไนเต็ดแอร์ไลน์

 ดีซี-10-15 รุ่น -15 ได้รับการออกแบบมาเพื่อใช้ในสนามบินที่มีอุณหภูมิสูงและสนามบินที่อยู่บริเวณที่สูง โดยพื้นฐานแล้วรุ่น 15 นั้นเป็น รุ่น-10 ที่ติดตั้งเครื่องยนต์ GE CF6-50C2F (เครื่องยนต์ DC-10-30 ที่เสื่อมสภาพ) ที่มีแรงขับสูง รุ่น-15 ได้รับการสั่งซื้อครั้งแรกในปีพ.ศ. 2522 โดย เม็กซิกานาแอร์ไลน์ และ แอโรเม็กซิโก เครื่องบิน 7 ลำสร้างเสร็จระหว่างปีพ.ศ. 2524 และ 2526

รุ่นระยะไกล 

 ดีซี-10-30 รุ่น-30 เป็นรุ่นที่ได้รับความนิยมมากที่สุด สร้างขึ้นด้วยเครื่องยนต์เทอร์โบแฟนเจเนอรัล อิเล็กทริก CF6-50 โดยมีถังเชื้อเพลิงขนาดใหญ่ขึ้นเพื่อเพิ่มระยะการใช้งานและประสิทธิภาพการใช้เชื้อเพลิง และชุดเฟืองท้ายตรงกลางเพื่อรองรับน้ำหนักที่เพิ่มขึ้น เป็นที่นิยมมากกับผู้ให้บริการธงชาติยุโรป ทั้งหมด 163 แห่งถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ปี 2515 ถึง 2531 และส่งมอบให้กับลูกค้า 38 ราย
 ดีซี-10-30CF เครื่องบินรุ่นนี้เป็นรุ่นสำหรับการขนส่งสินค้า/ผู้โดยสาร ของดีซี-10-30 ซึ่งเปิดตัวครั้งแรกในปีพ.ศ. 2516 กับโอเวอร์ซีส์เนชั่นแนลแอร์เวย์ และ ทรานซ์อินเตอร์แนชั่นแนลแอร์ไลน์
 ดีซี-10-30ER รุ่นขยายช่วงของ DC-10-30 เครื่องบิน -30ER มีน้ำหนักบินขึ้นสูงสุดที่ 590,000 ปอนด์ (267,600 กก.) ขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์ GE CF6-50C2B สามเครื่อง แต่ละเครื่องให้แรงขับ 54,000 lbf (240 kN) และติดตั้งถังน้ำมันเชื้อเพลิงเพิ่มเติมในช่องเก็บสัมภาระด้านหลัง มีช่วงเพิ่มเติม 700 ไมล์เป็น 6,600 ไมล์ (5,730 นาโนเมตร, 10,620 กม.) รุ่นแรกของตัวแปรนี้ถูกส่งไปยัง Finnair ในปี 1981 มีการสร้างทั้งหมดหกและห้า −30s ต่อมาถูกแปลงเป็น −30ERs

 ดีซี-10-30AF หรือที่เรียกว่า DC-10-30F คือรุ่นขนส่งสินค้าของ รุ่น-30 การผลิตจะเริ่มขึ้นในปีพ.ศ. 2522 แต่อาลีตาเลียไม่ได้ยืนยันการสั่งซื้อในขณะนั้น การผลิตเริ่มขึ้นในเดือนพฤษภาคม ปีพ.ศ. 2527 หลังจากคำสั่งซื้อเครื่องบินลำแรกจากเฟดเอ็กซ์ รุ่นนี้ถูกผลิตขึ้นเพียง 10 ลำ
 ดีซี-10-40 รุ่นระยะไกลรุ่นแรกที่ติดตั้งเครื่องยนต์ Pratt & Whitney JT9D แต่เดิมถูกกำหนดให้เป็น ดีซี-10-20 โมเดลนี้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น ดีซี-10-40 ในภายหลัง จากการร้องขอพิเศษจากนอร์เวสต์โอเรียนแอร์ไลน์

รุ่นต้นแบบ 
 ดีซี-10 -20 เคยมีการเสนอรุ่น-10 พร้อมถังเชื้อเพลิงเสริม ส่วนขยาย 3 ฟุต (0.9 ม.) ที่ปลายปีกแต่ละข้างและเกียร์ลงจอดตรงกลางด้านหลัง มันคือการใช้เครื่องยนต์เทอร์โบแฟน Pratt & Whitney JT9D-15 ซึ่งแต่ละตัวผลิตแรงขับ 45,500 lbf (203 kN) โดยมีน้ำหนักบินขึ้นสูงสุด 240,400 กิโลกรัม แต่การปรับปรุงเครื่องยนต์ทำให้มีแรงขับเพิ่มขึ้นและน้ำหนักเครื่องเพิ่มขึ้น นอร์ทเวสต์โอเรียนแอร์ไลน์ หนึ่งในลูกค้าที่เปิดตัวสำหรับ ดีซี-10 ระยะไกลนี้ขอให้เปลี่ยนชื่อเป็น ดีซี-10-40
 ดีซี-10-50 รุ่นนี้เสนอด้วยเครื่องยนต์ Rolls-Royce RB211-524 สำหรับบริติชแอร์เวย์ ไม่มีคำสั่งซื้อและแผนสำหรับ รุ่น-50 โดยถูกยกเลิกหลังจากที่ บริติแอร์เวย์ สั่งซื้อล็อกฮีด แอล-1011 ไทรสตาร์
 ดีซี-10 ทวินเจ็ต การออกแบบเครื่องยนต์สองเครื่องยนต์สำหรับ ดีซี-10 เคยได้รับการวิจัย ก่อนที่การออกแบบจะตัดสินด้วยรูปแบบเครื่องยนต์สามเครื่องยนต์ เชื่อว่าการออกแบบสามเครื่องยนต์อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับกฎ ETOPS ของ องค์การบริหารการบินแห่งชาติ (FAA) โดยต่อมาได้มีการเสนอรุ่น ดีซี-10 ที่สั้นลงพร้อมเครื่องยนต์สองเครื่องยนต์เพื่อแข่งขันกับแอร์บัส เอ300

รุ่นอื่น ๆ 

 เคซี-10 เอกซ์เทนเดอร์ KC-10 Extender เป็นรุ่นอากาศยานทางทหารของ รุ่น-30CF สำหรับการเติมเชื้อเพลิงทางอากาศ เครื่องบินได้รับคำสั่งจากกองทัพอากาศสหรัฐและส่งมอบตั้งแต่ปี 2524 ถึง 2531 มีการสร้างทั้งหมด 60 ลำ  เครื่องบินเหล่านี้ใช้เครื่องยนต์เทอร์โบแฟน เจเนอรัล อิเล็กทริก CF6 เท่านั้น

 ดีซี-10 แอร์แทงก์เกอร์ เป็นเครื่องบินบรรทุกน้ำมันที่ใช้ DC-10 ซึ่งใช้ถังเก็บน้ำดัดแปลงจาก อีริกสัน แอร์-เครน

 เอ็มดี-10 อัปเกรด เป็นการอัพเกรดเพื่อเพิ่มห้องนักบินแก้วให้กับ DC-10 โดยเปลี่ยนชื่อเป็น MD-10 โดยอัพเกรดห้องนักบินให้เป็นในรูปแบบ Advanced Common Flightdeck ที่ใช้กับ MD-11 และเปิดตัวในปี 1996 ห้องนักบินใหม่ได้ตัดตำแหน่งวิศวกรการบินไปและอนุญาตให้มีการจัดประเภทเดียวกันกับ MD-11 ซึ่งช่วยให้บริษัทต่างๆ เช่น เฟดเอกซ์ เอกซ์เพรส ซึ่งดำเนินการทั้ง MD-10 และ MD-11 มีกลุ่มนำร่องร่วมกันสำหรับเครื่องบินทั้งสองลำ การแปลง MD-10 ตอนนี้อยู่ภายใต้โปรแกรม Boeing Converted Freighter ซึ่งบริษัทในเครือระหว่างประเทศของโบอิงทำการแปลง

ข้อมูลจำเพาะ

อุบัติเหตุสำคัญ

อเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 96 และเตอร์กิชแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 981 
เตอร์กิช แอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 981 และอเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 96 ประตูห้องสัมภาระเปิดออกขณะบิน ทำให้ความดันอากาศในห้องโดยสารลดลงและเสียการทรงตัว มีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 346 และ 67 คนตามลำดับ ผลจากการสืบสวนได้กล่าวว่า สาเหตุเกิดจากการออกแบบประตูห้องสัมภาระที่ผิดพลาดส่งผลให้ประตูหลุดออกจากลำตัวเครื่องบิน

อเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 191 
อเมริกัน แอร์ไลน์เที่ยวบินที่ 191 เกิดอุบัติเหตุเครื่องยนต์หลุดออกจากปีกฝั่งซ้ายขณะบินออกจากชิคาโกทำให้เครื่องบินตกลงในบริเวณสนามบินและมีผู้เสียชีวิต 271คน สาเหตุเกิดจากการถอดเครื่องยนต์เพื่อบำรุงรักษาที่ไม่ถูกวิธี ส่งผลให้คานยึดเครื่องยนต์หลุดออกขณะขึ้นบิน

ยูไนเต็ดแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 232 
ยูไนเต็ด แอร์ไลน์เที่ยวบินที่ 232 เกิดอุบัติเหตุเครื่องยนต์ที่หางระเบิด กัปตันจึงตัดสินใจลงจอดฉุกเฉินที่ท่าอากาศยานซูซิตตี้แต่ในขณะลงจอดเครื่องบินเกิดเอียงทำให้เครื่องไถลไปกับรันเวย์ มีผู้เสียชีวิต 112 คน ผลจากการตรวจสอบพบว่าใบพัดเครื่องยนต์นั้นมีรอยร้าว เมื่อถูกหมุนด้วยความเร็วสูงขณะที่เครื่องบินกำลังบินอยู่ จึงทำให้เกิดรอยร้าวที่ใบพัดเครื่องยนต์มากขึ้นจนกระทั่งระเบิดในทีสุด อุบัติเหตุในครั้งนี้เป็นครั้งที่ร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ของสายการบิน

เครื่องบินที่ใกล้เคียงกัน

รุ่นที่ใกล้เคียงกัน 

 แมคดอนเนลล์ ดักลาซ เอ็มดี-11

เครื่องบินที่ใกล้เคียงกัน 

 แอร์บัส เอ300
 โบอิง 747
 ดักลาซ ดีซี-8
 ล็อกฮีด แอล-1011 ไทรสตาร์

อ้างอิง 

เครื่องบินแมคดอนเนลล์ ดักลาส
อากาศยานเชิงพาณิชย์