ไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์

ไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์ (Bison priscus) () เป็นสปีชีส์ไบซันที่สูญพันธุ์ไปแล้ว ครั้งหนึ่งเคยพบในแมมมอธสเตปป์ (mammoth steppe) ที่มีอาณาบริเวณครอบคลุมบริติชไอลส์ ยุโรป, เอเชียกลาง, ทางเหนือไปจนถึงตะวันออกเฉียงเหนือของเอเชีย, เบอริงเจีย และอเมริกาเหนือ, จากตะวันตกเฉียงเหนือของแคนาดาถึงเม็กซิโกในยุคควอเทอร์นารี การกระจายอย่างกว้างขวางนี้บางครั้งเรียกว่า ไบซันยุคไพลสโตซีนเทียบกับไบซันใหญ่ จากการหาอายุจากคาร์บอนกัมมันตรังสีจากโครงกระดูกของไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์ระบุว่าพวกมันมีชีวิตอยู่เมื่อ 5,400 ปีก่อนในอะแลสกา เรดิโอคาร์บอนสืบมาของโครงกระดูกไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์บ่งชี้ว่ามีอยู่เมื่อ 5,400 ปีก่อนในอลาสก้า. มีการเสนอสปีชีส์ย่อยตามกาลเวลาสามสปีชีส์ ได้แก่ Bison priscus priscus, Bison priscus mediator, และ Bison priscus gigas

วิวัฒนาการ 

เชื่อกันว่าไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์มีวิวัฒนาการมาจาก Bison paleosinensis ในเอเชียใต้ ซึ่งหมายความว่าสายพันธุ์นี้ปรากฏขึ้นในเวลาและที่ภูมิภาคใกล้เคียงกันกับออรอช (auroch, Bos primigenius) ซึ่งในบางคร้งอาจเกิดความสับสนเกี่ยวกับลูกหลานของพวกมัน ในช่วงท้าย ๆ ไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์อาศัยร่วมช่วงเวลากับควายไบซันป่าไพลสโตซีน (B. schoetensacki) และ ควายไบซันยุโรป (Bison bonasus), Bison hanaizumiensis ในญี่ปุ่น, และควายไบซันเขายาว (Bison latifrons) ในอเมริกาเหนือ

ไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์สูญพันธุ์ไปในช่วงกลางถึงปลายสมัยโฮโลซีน เนื่องจากถูกแทนที่ด้วยไบซันยุโรปสมัยใหม่ (B. bonasus) ในปี ค.ศ. 2016 เคยมีความเชื่อว่าไบซันชนิดนี้เป็นลูกผสมระหว่าง B. priscus และ Bos primigenius ซึ่งเป็นข้อสรุปก่อนก่อนเวลาอันสมควรที่มีพื้นฐานมาจากการเรียงลำดับเชื้อสายที่ไม่สมบูรณ์, และในอเมริกาโดยลำดับดีเอ็นเอของหลายสปีชีส์ (เช่น Bison antiquus และ Bison occidentalis) ซึ่งมีสืบมาจนถึงไบซันอเมริกันสมัยใหม่ (Bison bison) ภาพวาดบนผนังถ้ำในยุโรปปรากฏทั้ง B. bonasus และ B. priscus

ไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์คล้ายกับควายไบซันสมัยใหม่โดยเฉพาะไบซันป่าอเมริกัน (Bison bison athabascae) ไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์มีความสูงมากกว่า 2 ม. เมื่อวัดถึงตะโหงก มีน้ำหนักได้ถึง 900 กก. (2,000 ปอนด์) ปลายเขาอยู่ห่างกันหนึ่งเมตร ตัวเขามีความยาวมากกว่าครึ่งเมตร

ไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์ปรากฏในศิลปะบนผนังถ้ำโดยเฉพาะในถ้ำอัลตามิราและถ้ำลัสโก, รูปแกะสลัก Bison Licking Insect Bite, และพบในรูปแบบที่ถูกเก็บรักษาตามธรรมชาติด้วยน้ำแข็ง

บลูเบ๊บ (Blue Babe) เป็นมัมมี่อายุ 36,000 ปีของไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์ตัวผู้ ซึ่งถูกค้นพบทางตอนเหนือของแฟร์แบงคส์, อะแลสกา ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1979 คนงานเหมืองทองสังเกตเห็นมัมมี่และตั้งชื่อว่าบลูเบ๊บ - "เบ๊บ" มาจากวัวยักษ์ในตำนานของพอลบันยัน ที่เปลี่ยนเป็นสีน้ำเงินไปตลอดกาลหลังจากที่ถูกฝังท่วมเขาท่ามกลางพายุหิมะ (สีน้ำเงินของบลูเบ๊บเกิดจากชั้นเคลือบของวิเวียนไนต์ ซึ่งเป็นเหล็กฟอสเฟตสีน้ำเงินที่ปกคลุมตัวมมัมมี่ไว้)  นอกจากนี้บลูเบ๊บยังถูกอ้างถึงบ่อยครั้งเมื่อพูดถึงนักวิทยาศาสตร์ที่กินตัวอย่างของตัวเอง มีที่มาจากการที่ทีมวิจัยเตรียมที่มัมมี่สำหรับการจัดแสดงถาวรในพิพิธภัณฑ์ University of Alaska นำส่วนหนึ่งของคอมัมมี่ออกมาตุ๋นรับประทานเพื่อเฉลิมฉลองความสำเร็จ

ในปี ค.ศ. 2011 มีการพบมัมมี่อายุ 9,300 ปีที่ Yukagir ในไซบีเรีย

ความพยายามที่จะคืนชีพ 
ทีมนักวิทยาศาสตร์ชาวรัสเซียและเกาหลีเสนอให้มีการฟื้นคืนชีพไบซันทุ่งหญ้าสเตปป์ด้วยไบซันป่าในไซบีเรียโดยใช้เทคนิคการโคลนนิง โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับฝูงที่นำกลับเข้ามาใหม่ในยาคูเตีย ประเทศรัสเซีย

อ้างอิง 

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมยุคก่อนประวัติศาสตร์ในทวีปอเมริกาเหนือ
ไบซัน
การสูญพันธุ์ในยุคโฮโลซีน