พระเจ้าชัยสิงหวรรมันที่ 3

พระเจ้าชัยสิงหวรรมันที่ 3 () เอกสารเวียดนามออกพระนามว่า เจ๊ เมิน (, ) หรือ โบ๋ ดิ๊ก (, ) เป็นพระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรจามปา พระองค์มีบทบาทสำคัญในการปราบปรามการแผ่อำนาจลงใต้ของมองโกล

พระราชประวัติ 
พระเจ้าชัยสิงหวรรมันที่ 3 มีพระนามเดิมว่า เจ้าชายหริชิต หรือ ซรี ฮารีจิต โป เดวาดา ซโวร์ () เป็นพระราชโอรสในพระเจ้าอินทรวรรมันที่ 5 กับพระนางโคเรนทรักษมี

ในรัชกาลของพระราชชนก มองโกลแผ่อำนาจลงมาตอนใต้ กระทั่ง ค.ศ. 1282 กุบไลข่านส่งทูตเชิญบรรณาการไปรัฐจามปา แต่ทูตไม่ปฏิบัติตามธรรมเนียมจามจึงถูกกษัตริย์จามประหารชีวิต กุบไลข่านจึงไปตีจามปาจนสำเร็จในเดียวกันนั้น พระเจ้าอินทรวรรมันที่ 5 และเจ้าชายหริชิต พร้อมทั้งกองทัพที่ยังเหลืออยู่หลบหนีไปยังเขตภูเขา และใช้ยุทธวิธีซุ่มโจมตีแบบกองโจร ทำให้ทัพมองโกลต้องทุกข์ทนกับอากาศร้อน โรคภัย และขาดแคลนเสบียง ที่สุดจึงละทิ้งที่มั่น หลังการตายของซากาโถว ผู้นำระดับสูงของมองโกล การรุกรานจามปาและอันนัมของมองโกลจึงยุติลง

หลังเสวยราชสมบัติ พระองค์มีพระมเหสีเอกคือ พระนางภาสกรเทวี และพระนางตาปาซี ซึ่งเป็นเจ้าหญิงแห่งชวา แต่จากการที่พระองค์มีสัมพันธไมตรีกับจักรวรรดิด่ายเหวียต จึงอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงฮเหวี่ยน เจิน พระราชธิดาของจักรพรรดิเจิ๊น เญิน ตง โดยมอบดินแดนจังหวัดโอและเล๊ เป็นข้อแลกเปลี่ยนกับด่ายเหวียด แต่หลังพระเจ้าชัยสิงหวรรมันที่ 3 สวรรคตเมื่อ ค.ศ. 1307 เจ้าหญิงฮเหวี่ยน เจินปฏิเสธที่จะเข้าพิธีสตีตามธรรมเนียมจาม ถือเป็นเรื่องอัปยศสำหรับชาวจาม ด้วยเหตุนี้พระเจ้าชัยสิงหวรรมันที่ 4 เป็นพระราชโอรสผู้เสวยราชย์ต่อมา จึงยกทัพไปตีดินแดนจังหวัดโอและเล๊คืนจากด่ายเหวียด แต่พระองค์พ่ายแพ้และถูกจับกุมไว้ จนกระทั่งสวรรคตในฐานะคนโทษในด่ายเหวียด

อ้างอิง 

พระมหากษัตริย์จามปา