เจ้าจอมมารดาสัมฤทธิ์ ในรัชกาลที่ 3

เจ้าจอมมารดาสัมฤทธิ์ เป็นพระสนมในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เจ้าจอมมารดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนเจริญผลภูลสวัสดิ์

ประวัติ
เจ้าจอมมารดาสัมฤทธิ์ เกิดเมื่อ พ.ศ. 2346 ในปลายรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เป็นธิดาของพระยาพิมานประสิทธิ์กับนางเหมือน ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เจ้าจอมมารดาสัมฤทธิ์ได้เป็นนางละครสำรับกลาง ดังปรากฏใน ประชุมพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 4 ภาคปกิณณกะ ภาค 1/2 เรื่องช้างเผือกกับนางงาม ว่า

...ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงอิเหนาในทอดแรก... สำรับกลางนั้นที่ใช้เป็นพระเอกนางเอกออกโรงอยู่ คือ จันสังข์ ขำเงาะ องุ่นสีดาหรือรจนา จั่นเสียง น้อยงอก มีสุรเสนา สัมฤทธิ์เจ้าจอมมารดา ปรางจิ๋ว...

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เจ้าจอมมารดาสัมฤทธิ์ได้เป็นอาจารย์สอนอักขรสมัยไทยให้แก่พระนัดดาซึ่งหนึ่งในนั้นคือพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า

เจ้าจอมมารดาสัมฤทธิ์ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2434 ขณะอายุได้ 88 ปี รับพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ หีบทองทึบ ฉัตรเบญจา และกลองชนะเขียว 3 คู่ จ่าปี่ 1 ประโคมเมื่ออาบน้ำศพ

พระราชโอรส
เจ้าจอมมารดาสัมฤทธิ์ ได้มีพระราชโอรส 1 พระองค์ คือ
พระองค์เจ้าชมพูนุท ในสมัยรัชกาลที่ 4 ทรงสถาปนาเป็น กรมหมื่นเจริญผลพูลสวัสดิ์ ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ทรงเลื่อนเป็น กรมขุนเจริญผลพูลสวัสดิ์  ทรงเป็นพระชนกในพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า

อ้างอิง

เจ้าจอมมารดา
พระภรรยาในรัชกาลที่ 3