พระอรรถวิมลบัณฑิต (โต๊ะ หิรัณยัษฐิติ)

พันตำรวจเอก พระอรรถวิมลบัณฑิต (โต๊ะ หิรัณยัษฐิติ) (22 มกราคม 2425- 14 มกราคม 2516) เป็นอดีตนายตำรวจชาวไทย อดีตผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจ อดีตผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราช และอดีตผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครสวรรค์ ต้นตระกูลหิรัณยัษฐิติ ได้รับพระราชทานขณะมียศและบรรดาศักดิ์เป็น ร้อยตำรวจเอก ขุนหาญทุระชน สารวัตรแขวง กรมพระตำรวจนครบาล มีศักดิ์เป็นปู่ทวดของ ชาย-ชาตโยดม หิรัณยัษฐิติ และมิค-บรมวุฒิ หิรัณยัษฐิติ 2 นักแสดงชื่อดัง

ประวัติ 
พันตำรวจเอกพระอรรถวิมลบัณฑิต เกิดเมื่อวันที่ 22 มกราคม 2425 ที่ ตำบลวัดน้อย อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี เป็นบุตรชายของนายเฉยและนางขำ หิรัณยัษฐิติ

รับราชการ 
พันตำรวจเอกพระอรรถวิมลบัณฑิตเริ่มต้นรับราชการเป็นตำรวจโดยได้รับพระราชทานยศเป็น อำมาตย์โท เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 2458 ก่อนจะเปลี่ยนยศเป็น ร้อยตำรวจโท เมื่อวันที่ 17 มกราคม 2458 จากนั้นจึงได้รับพระราชทานยศเป็น นายร้อยตำรวจเอก ขุนหาญทุระชน เมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2459 (ในราชกิจจานุเบกษาลงว่า ขุนราญทุระชน แต่ได้มีการบอกแก้ในภายหลัง) ต่อมาจึงได้โอนย้ายมารับราชการในกรมอัยการ หลังจากสอบได้เป็นเนติบัณฑิต จนได้รับพระราชทานยศและบรรดาศักดิ์ที่ อำมาตย์ตรี หลวงอรรถวิมลบัณฑิต 

ในวันที่ 31 พฤษภาคม 2469 หลวงอรรถวิมลบัณฑิตซึ่งขณะนั้นรับราชการในตำแหน่ง อัยการประจำกองคดีในกรมอัยการ ก็ได้โอนย้ายกลับมารับราชการตำรวจอีกครั้งโดยเป็นรักษาราชการแทนในตำแหน่งผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจ แทนนายพันตำรวจเอก พระยาบุเรศผดุงกิจ (รวย พรหโมบล) ที่ไปรักษาราชการแทนในตำแหน่ง ผู้บังคับการตำรวจนครบาลสายบางรัก พร้อมกับได้เป็นว่าที่นายพันตำรวจเอก ในปีถัดมาคือในวันที่ 6 กรกฎาคม 2470 จึงได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจ แต่ยังคงเป็นว่าที่นายพันตำรวจเอก กระทั่งในวันที่ 8 พฤศจิกายน 2471 เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศ นายพันตำรวจเอก

วันที่ 25 ธันวาคม 2472 ท่านต้องพ้นจากตำแหน่งผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจเนื่องจากได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายไปรับตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราชโดยมี นายพันตำรวจเอก หลวงนราบริรักษ์ (เจิม ปิณฑะรุจิ) ผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราชสลับมารับตำแหน่งแทน ในวันที่ 8 พฤศจิกายน 2473 ท่านได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์เลื่อนเป็น พระอรรถวิมลบัณฑิต ถือศักดินา 800 ต่อมาในวันที่ 12 พฤษภาคม 2474 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ท่านย้ายขึ้นไปรับตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครสวรรค์สลับกับ นายพันตำรวจโท พระสท้านไตรภพ ที่ย้ายไปรับตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราช

ต่อมาในวันที่ 1 เมษายน 2475 ท่านถูกปลดออกจากราชการรับพระราชทานบำนาญพร้อมกับนายตำรวจอีก 2 นายคือ นายพันตำรวจเอก พระยาย่ายพลแสน ผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลราชบุรี และนายพันตำรวจโท พระเรืองฤทธิ์ระวังภัย ผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลปราจีน

ยศและบรรดาศักดิ์ 
 1 มกราคม 2455 – ขุนหาญทุระชน สารวัตรแขวง กรมกองตระเวน ถือศักดินา 400
 3 มิถุนายน 2458 – อำมาตย์โท
 17 มกราคม 2458 – เปลี่ยนยศเป็นร้อยตำรวจโท
 23 มิถุนายน 2459 – ร้อยตำรวจเอก
 18 มิถุนายน 2460 – เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์
 19 ธันวาคม 2460 – รองอำมาตย์เอก
 15 มีนาคม 2461 – โปรดเกล้าฯ ให้กระทรวงนครบาล ส่งสัญญาบัตรยศไปพระราชทาน
 30 พฤษภาคม 2462 – หลวงอรรถวิมลบัณฑิต ถือศักดินา 600

ตำแหน่ง 
 22 มีนาคม 2460 – อัยการกรมพระนครบาล
 27 พฤษภาคม 2462 – อัยการมณฑลนครสวรรค์
 2 มิถุนายน 2462 – เข้าเฝ้าเพื่อกราบถวายบังคมลา

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

อ้างอิง 

ตำรวจชาวไทย
บุคคลจากจังหวัดเพชรบุรี