วงศ์ปลาหมอแคระ

สำหรับปลาหมอแคระที่เป็นปลาในวงศ์ปลาหมอสี ดูที่: ปลาหมอแคระ

วงศ์ปลาหมอแคระ () เป็นวงศ์ของปลาน้ำจืดขนาดเล็กวงศ์หนึ่ง ในอันดับปลากะพง (Perciformes) ใช้ชื่อวงศ์ว่า Badidae

เดิมวงศ์นี้เคยถูกรวมเป็นวงศ์เดียวกับวงศ์ปลาหมอช้างเหยียบ (Nandidae) แต่ปัจจุบันได้ถูกแยกออกมาต่างหาก เป็นปลาขนาดเล็กกระจายพันธุ์อยู่ทวีปเอเชียได้แก่ เอเชียใต้, เอเชียตะวันออก และเอเชียอาคเนย์ มีความหลากหลายสูงสุดที่เอเชียใต้และประเทศพม่า โดยมีเขตการกระจายพันธุ์ทางตะวันออกไกลสุด คือ ประเทศจีนทางตอนใต้และประเทศไทย 

เป็นปลาที่กระจายพันธุ์ในลุ่มแม่น้ำสำคัญ ๆ ในภูมิภาคเหล่านี้ เช่น แม่น้ำคงคา, แม่น้ำพรหมบุตร, แม่น้ำสาละวิน, แม่น้ำโขง และแม่น้ำแม่กลอง

แบ่งออกได้เป็น 2 สกุล คือ Badis และ Dario 13 ชนิด ในสกุล Badis มีลักษณะพิเศษ คือ เป็นปลาที่หากินแบบซุ่มรอเหยื่อด้วยการลอยตัวนิ่ง ๆ แล้วจึงฮุบ สามารถเปลี่ยนสีลำตัวไปตามอารมณ์และสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัย และยังสามารถกลอกลูกตาไปมาได้ด้วยคล้ายกับกิ้งก่าคาเมเลี่ยน อันเป็นที่มาในชื่อสามัญในภาษาอังกฤษ  มีความยาวโดยเฉลี่ยเพียง 3-4 เซนติเมตรเท่านั้น เป็นปลที่นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม

ในประเทศไทยพบ 3 ชนิดเท่านั้น คือ

 ปลาหมอแคระพม่า (Badis ruber)
 ปลาหมอแคระขี้เซา (Badis siamensis)
 ปลาหมอแคระแม่กลอง (Badis khwae)

โดยตัวผู้ในสกุล Badis มีความสวยงามทางสีสันและลำตัวใหญ่กว่าตัวเมียอย่างเห็นได้ชัดเจน มีพฤติกรรมดูแลและเลี้ยงลูกปลา นับตั้งแต่เริ่มผสมพันธุ์ด้วยการต้อนตัวเมียเข้าไปในผนังถ้ำหรือโพรงต่าง ๆ หรือวัสดุต่าง ๆ ใต้น้ำ ปลาตัวเมียจะวางไข่ติดกับผนังถ้ำ ไข่ใช้เวลา 3-4 วันในการฟักเป็นตัว ในระยะแรกลูกปลาจะยังว่ายน้ำไม่ได้และเกาะติดกับผนัง และอีก 3-4 วันในการที่ถุงไข่แดงจะยุบลงไป และออกว่ายน้ำในแนวขนานหากินเองได้ และพ่อปลาจะเลิกดูแลลูกในช่วงนี้

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 รูปและข้อมูลเพิ่มเติมของปลาในวงศ์นี้ 
 จาก fishbase.org 

อันดับย่อยปลากะพง
ปลาตู้
ปลาที่พบในประเทศไทยปลาที่พบในประเทศจีน
ปลาที่พบในประเทศอินเดีย