ภาษาฮูลัวลา

ภาษาฮูลัวลา (Hulaulá) เป็นภาษาอราเมอิกของชาวยิวยุคใหม่ เริ่มแรกใช้พูดในเคอร์ดิสถานของอิหร่าน ปัจจุบันผู้พูดส่วนใหญ่อยู่ในอิสราเอล คำว่า Hulaulá หมายถึงความเป็นยิว บางครั้งผู้พูดภาษานี้เรียกภาษาของตนว่าลิซานา โนซาน หรือลิซานา อักนี ซึ่งหมายถึงภาษาของเรา บางครั้งเรียกภาษาฮูลัวลาว่าภาษากาลิกลู เพื่อให้แตกต่างจากสำเนียงอื่นๆของภาษาอราเมอิกโดยใช้ความแตกต่างของระบบบุพบทและปัจจัย บางครั้ง นักวิชาการเรียกภาษานี้ว่า ภาษาอราเมอิกใหม่ของชาวยิวในเคอร์ดิสถานเปอร์เซีย

จุดกำเนิดและการใช้ในปัจจุบัน 

ภาษาฮูลัวลาเป็นสาขาที่อยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้สุดของภาษาอราเมอิกใหม่ด้วยกัน เริ่มตั้งแต่ซานันดาซ เมืองหลวงของจังหวัดเคอร์ดิสถาน อิหร่าน ริมฝั่งทะเลสาบอูร์เมียไปจนถึงทางตะวันตกของทะเลสาบวานของตุรกี ทางใต้ไปถึงลงไปถึงที่ราบโมซุลในอิรักและอาร์บิล

ในบางครั้ง ภาษาฮูลัวลาสามารถเข้าใจกันได้กับภาษาลิซาน ดิดัน ซึ่งใช้พูดที่ทะเลสาบอูร์เมียและอาเซอร์ไบจานและภาษาลิซานิด โนซานในอาร์บิล ประเทศอิรัก อย่างไรก็ตาม ผู้พูดภาษานี้ไม่อาจเข้าใจกันได้กับผู้พูดภาษาอราเมอิกใหม่สำเนียงชาวคริสต์ในซานานดาซคือภาษาเซนายา ในบริเวณดังกล่าวนี้ชาวคริสต์และชาวยิวพูดภาษาที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง มีผู้เรียกภาษาฮูลัวลาว่าภาษาตาร์คุมเช่นเดียวกับภาษาอราเมอิกของชาวยิวอื่นๆเพราะเคยใช้ในการแปลไบเบิลภาษาฮีบรูมาเป็นภาษาอราเมอิกและเรียกว่าตาร์คุม สำเนียงของภาษาฮูลัวลาแบ่งได้ตามบริเวณที่ชาวยิวอยู่เป็นกลุ่มก้อน เช่น เมืองซานานดาซและชักเกวซในจังหวัดเคอร์ดิสถานของอิหร่านและในเมืองซูไลมานียะห์ ประเทศอิรัก ภาษาฮูลัวลามีคำยืมจากภาษาฮีบรู ภาษาเคิร์ดและภาษาเปอร์เซียมาก

การก่อตั้งรัฐอิสราเอลทำให้ชาวยิวเปอร์เซียอพยพจากบริเวณที่เคยอยู่เดิมไปตั้งหลักแหล่ง ผู้พูดภาษานี้ที่อายุมากยังใช้ภาษาเคิร์ดเป็นภาษาที่สอง แต่ผู้พูดรุ่นใหม่ใช้ภาษาฮีบรูเป็นภาษาที่สอง ภาษาฮูลัวลาเป็นภาษาอราเมอิกใหม่ของชาวยิวที่เข้มแข็งที่สุด มีผู้พูดประมาณ 10,000 คน เกือบทั้งหมดอยู่ในอิสราเอล ส่วนน้อยอยู่ในอิหร่านและสหรัฐ เขียนด้วยอักษรฮีบรู

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Ethnologue report for Hulaulá.

ฮูลัวลา
ฮูลัวลา