บุญ

ในพระพุทธศาสนา บุญ  () หรือ บุณย์ () หมายถึง ความดี ความประพฤติชอบทางกายวาจาและใจ เรียกอีกอย่างว่ากุศล ในพระไตรปิฎกมักใช้คำว่า ปุญฺญ ตรงกันข้ามกับคำว่า บาป หรือ อปุญฺญ แต่ในคัมภีร์ชั้นหลังมักใช้คำว่า บาป มากกว่ากัน

ในอรรถกถากล่าวถึงเผื่อแผ่บุญไว้ว่าสามารถเผื่อแผ่เพิ่มให้แก่ผู้อื่นได้โดยไม่มีประมาณ เปรียบได้กับการจุดเทียนส่งต่อไปเรื่อย ๆ คือผู้จุดก็มีความสว่างอยู่ตามเดิม และความสว่างยังเพิ่มไปอีกกว้างขวางได้

วิธีทำบุญ 
ในพระไตรปิฎกภาษาบาลี ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ปุญญกิริยาวัตถุสูตร ระบุวิธีการทำบุญไว้ 3 อย่าง เรียกว่า บุญกิริยาวัตถุ ได้แก่
1. ทานมัย ด้วยการให้
2. ศีลมัย ด้วยการรักษาศีล หรือประพฤติดีมีระเบียบวินัย
3. ภาวนามัย ด้วยการเจริญภาวนา คือฝึกอบรมจิตใจ
คัมภีร์สุมังคลวิลาสินี อรรถกถาสังคีติสูตร ขยายความเพิ่มอีก 7 ประการ จึงรวมเป็น บุญกิริยาวัตถุ 10 ได้แก่
4. อปจายนมัย ด้วยการประพฤติอ่อนน้อมเคารพสุภาพมีมารยาท
5. เวยยาวัจจมัย ด้วยการช่วยเหลือผู้อื่นด้วยแรงกายแรงปัญญาและอื่นๆที่ไม่ใช่วัตถุ
6. ปัตติทานมัย ด้วยการอุทิศส่วนบุญให้แก่ผู้อื่น หรือการเฉลี่ยส่วนแห่งความดีให้แก่ผู้อื่น ให้เป็นผู้มีส่วนในบุญของตนด้วยการชักชวนผู้อื่นมาทำบุญ และการอุทิศส่วนกุศลมีการแผ่เมตตา เป็นต้น
7. ปัตตานุโมทนามัย ด้วยการอนุโมทนายินดีในการทำความดีของผู้อื่น
8. ธัมมัสสวนมัย ด้วยการฟังธรรมศึกษาธรรม
9. ธัมมเทสนามัย ด้วยการสั่งสอนธรรมและการให้ความรู้
10. ทิฏฐุชุกัมม์ ด้วยการทำความเห็นให้ตรง

เวยยาวัจจมัยและธัมมเทสนามัย จัดเข้าในทานมัย

อปจายนมัยและปัตตานุโมทนามัย จัดเข้าในสีลมัย

ธัมมัสสวนมัยและทิฏฐุชุกัมม์ จัดเข้าในภาวนามัย 

ส่วน ปัตติทานมัย จัดเป็นได้ทั้ง ทานมัย สีลมัย และภาวนามัย คือการให้ส่วนบุญอุทิศส่วนบุญคือทานมัย การบอกบุญชักชวนผู้อื่นให้มาทำบุญให้มาร่วมบุญคือสีลมัย การแผ่เมตตาแก่สรรพสัตว์ทั้งปวงคือภาวนามัย

อ้างอิง 

 พระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ธรรมหมวด 3
ธรรมหมวด 10
คำศัพท์ศาสนาพุทธ