สงครามยาเสพติดฟิลิปปินส์

สงครามยาเสพติดฟิลิปปินส์ หรือ สงครามยาเสพติด หมายถึงนโยบายยาเสพติดของรัฐบาลฟิลิปปินส์ภายใต้ประธานาธิบดี โรดรีโก ดูแตร์เต ซึ่งดำรงตำแหน่งในวันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ. 2016 ตามที่อธิบดีกรมตำรวจแห่งชาติฟิลิปปินส์ โรนัลด์ เดลา โรซา เผย นโยบายนี้มีเป้าหมายเพื่อ "การวางตัวเป็นกลาง [กล่าวคือต่อการฆ่า] ผู้มีพฤติกรรมการใช้สารเสพติดผิดกฎหมายทั่วประเทศ" ดูแตร์เตได้เรียกร้องให้สมาชิกของชุมชนฆ่าอาชญากรที่ต้องสงสัยและผู้ติดยา การวิจัยโดยองค์กรสื่อและกลุ่มสิทธิมนุษยชนได้แสดงให้เห็นว่าตำรวจสำเร็จโทษผู้ต้องหายาเสพติดที่ไม่มีอาวุธเป็นประจำ แล้ววางปืนและยาเสพติดเป็นหลักฐาน ส่วนทางการฟิลิปปินส์ได้ปฏิเสธการประพฤติโดยมิชอบของเจ้าหน้าที่ตำรวจ

นโยบายนี้ได้ถูกประณามอย่างกว้างขวางทั้งในประเทศและต่างประเทศสำหรับจำนวนผู้เสียชีวิตที่เกิดจากการปฏิบัติงานของตำรวจและข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการประหารชีวิตแบบวิสามัญฆาตกรรมอย่างเป็นระบบ ในทางกลับกัน นโยบายนี้เองก็ได้รับการสนับสนุนโดยประชากรส่วนใหญ่ในประเทศ รวมทั้งผู้นำหรือตัวแทนจากบางประเทศ เช่น จีน, ญี่ปุ่น และสหรัฐ

ค่าประมาณของจำนวนผู้เสียชีวิตแตกต่างกันไป องค์กรข่าวและกลุ่มสิทธิมนุษยชนได้วางตัวเลขดังกล่าวไว้ที่กว่า 12,000 ราย มีผู้เสียชีวิตรวมถึงเด็ก 54 คนในปีแรก ส่วนรัฐบาลอ้างว่ามีผู้เสียชีวิต 4,200 ราย ณ วันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 2018 และวุฒิสมาชิกฝ่ายค้านอ้างว่าใน ค.ศ. 2018 ว่ามีผู้เสียชีวิตกว่า 20,000 ราย

ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2018 ศาลอาญาระหว่างประเทศในกรุงเฮก ได้ประกาศว่า "การตรวจสอบเบื้องต้น" กลายมาเป็นการฆ่าทำลายที่เกี่ยวเนื่องกับสงครามยาเสพติดฟิลิปปินส์ อย่างน้อยตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 2016

ภูมิหลัง 

โรดรีโก ดูแตร์เต ซึ่งชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ ค.ศ. 2016 ได้สัญญาว่าจะสังหารคนร้ายนับหมื่นคน และกระตุ้นให้คนในปกครองสังหารผู้ติดยา ในฐานะนายกเทศมนตรีของดาเบา ดูแตร์เตได้รับการวิพากษ์วิจารณ์จากกลุ่มต่าง ๆ เช่น ฮิวแมนไรตส์วอตช์ต่อการวิสามัญฆาตกรรมเด็กเร่ร่อน, ผู้มีความผิดลหุโทษ และผู้ใช้ยาเสพติดหลายร้อยคน ที่ดำเนินการโดยหน่วยมัจจุราชดาเบา ซึ่งเป็นกลุ่มศาลเตี้ยที่เขาถูกกล่าวหาว่ามีส่วนเกี่ยวข้อง ดูแตร์เตได้ยืนยันอย่างต่อเนื่องและปฏิเสธการมีส่วนร่วมของเขาในคดีฆาตกรรมของหน่วยมัจจุราชดาเบาที่ถูกกล่าวหา ดูแตร์เตได้รับประโยชน์จากรายงานในสื่อระดับชาติ ที่เขาทำให้ดาเบากลายเป็นเมืองที่ปลอดภัยที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ซึ่งเขาอ้างในฐานะการมีเหตุผลอันสมควรสำหรับนโยบายยาเสพติดของเขา แม้ว่าข้อมูลตำรวจแห่งชาติแสดงให้เห็นว่าเมืองนี้มีอัตราการฆาตกรรมสูงที่สุด และมีอัตราการข่มขืนสูงเป็นอันดับสองในฟิลิปปินส์

เจ้าหน้าที่ต่อต้านยาเสพติดของฟิลิปปินส์ยอมรับว่าดูแตร์เตใช้ข้อมูลที่ไม่สมบูรณ์และมีการพูดเกินจริง เพื่อสนับสนุนข้ออ้างของเขาว่าประเทศฟิลิปปินส์กำลังกลายเป็น "รัฐยาเสพติด" ซึ่งสำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ (UNODC) เปิดเผยว่าประเทศฟิลิปปินส์มีอัตราการแพร่หลายของผู้ใช้ยาเสพติดต่ำเมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยทั่วโลก ส่วนดูแตร์เตได้กล่าวในรัฐที่อยู่ของเขาว่าข้อมูลจากสำนักงานปราบปรามยาเสพติดแห่งประเทศฟิลิปปินส์แสดงให้เห็นว่ามีผู้ติดยาเสพติด 3 ล้านคนเมื่อ 2 ถึง 3 ปีที่ผ่านมา ซึ่งเขากล่าวว่าอาจเพิ่มขึ้นเป็น 3.7 ล้านคน อย่างไรก็ตาม ตามที่คณะกรรมการยาเสพติดที่เป็นอันตรายแห่งประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งเป็นสภากำหนดนโยบายด้านยาเสพติดของรัฐบาล ได้เผยว่ามีชาวฟิลิปปินส์ใช้ยาเสพติดผิดกฎหมาย (ส่วนใหญ่เป็นสกุลกัญชา) 1.8 ล้านคนใน ค.ศ. 2015 จากการสำรวจอย่างเป็นทางการล่าสุดที่ได้รับการเผยแพร่ ซึ่งหนึ่งในสามของพวกเขาใช้ยาเสพติดที่ผิดกฎหมายเพียงครั้งเดียวในช่วง 13 เดือนที่ผ่านมา

เหตุการณ์สำคัญ

ช่วงเดือนแรก 
ในสุนทรพจน์ที่เกิดขึ้นหลังจากการเข้ารับตำแหน่งของเขาในวันที่ 30 มิถุนายน ดูแตร์เตเรียกร้องให้ประชาชนสังหารอาชญากรและผู้ติดยาที่ต้องสงสัย เขาบอกว่าเขาจะสั่งให้ตำรวจใช้นโยบายยิงเพื่อฆ่า และจะมอบรางวัลให้แก่พวกเขาสำหรับการเสียชีวิตของผู้ต้องสงสัย ในสุนทรพจน์แก่ความเป็นผู้นำทางทหารเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม ดูแตร์เตได้บอกกบฏคอมมิวนิสต์ให้ "ใช้ศาลเตี้ยของคุณเพื่อฆ่าพวกเขา เพื่อเร่งแก้ไขปัญหาของเรา" โดยในวันที่ 2 กรกฎาคม พรรคคอมมิวนิสต์ฟิลิปปินส์กล่าวว่า "ย้ำถึงคำสั่งของเอ็นพีเอที่จะดำเนินการเพื่อปลดอาวุธและจับกุมหัวหน้าขององค์กรยาเสพติดที่ใหญ่ที่สุด รวมถึงองค์กรอาชญากรรมอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนและการทำลายสิ่งแวดล้อม" หลังจากนั้น บากง อัลยันซัง มากาบายัน ซึ่งเป็นกลุ่มการเมืองฝ่ายซ้ายก็ได้ยอมรับตำแหน่งคณะรัฐมนตรีในรัฐบาลชุดใหม่ และในวันที่ 3 กรกฎาคม กรมตำรวจแห่งชาติฟิลิปปินส์ประกาศว่าพวกเขาได้สังหารผู้ค้ายาเสพติดที่ถูกกล่าวหาไปแล้ว 30 รายตั้งแต่ดูแตร์เตสาบานตนเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน หลังจากนั้นพวกเขากล่าวว่าพวกเขาได้สังหารผู้ต้องสงสัย 103 คนระหว่างวันที่ 10 พฤษภาคมถึง 7 กรกฎาคม ส่วนในวันที่ 9 กรกฎาคม โฆษกของประธานาธิบดีบอกให้นักวิจารณ์แสดงหลักฐานว่ามีการละเมิดสิทธิมนุษยชนในสงครามยาเสพติด หลังจากวันนั้น แนวร่วมปลดปล่อยอิสลามโมโรประกาศว่าจะเปิดให้มีการร่วมมือกับตำรวจในสงครามยาเสพติด และในวันที่ 3 สิงหาคม ดูแตร์เตได้กล่าวว่าแก๊งค้ายาซินาโลอาและซันเหอจีนมีส่วนเกี่ยวข้องในการค้ายาเสพติดของฟิลิปปินส์ สำหรับวันที่ 7 สิงหาคม ดูแตร์เตได้ระบุผู้ต้องสงสัยที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดกว่า 150 คน รวมถึงนักการเมืองท้องถิ่น, ตำรวจ, ผู้พิพากษา และทหาร ส่วนในวันที่ 8 สิงหาคม สหรัฐได้แสดงความกังวลต่อการวิสามัญฆาตกรรม

โฆษกประธานาธิบดีกล่าวว่าดูแตร์เตยินดีเสนอการไต่สวนรัฐสภาที่เสนอให้มีการวิสามัญฆาตกรรม ที่จะมีประธานโดยวุฒิสมาชิก เลย์ลา เด ลิมา ซึ่งเป็นหัวหน้าวิเคราะห์ในรัฐบาลของเขา เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม ดูแตร์เตประกาศว่าเด ลิมา มีความสัมพันธ์กับชายที่แต่งงานแล้ว รอนนิเอ ปาลิซอก ดายัน ซึ่งเป็นคนขับรถของเธอ ดูแตร์เตอ้างว่าดายันเป็นคนเก็บเงินที่ได้จากยาเสพติดของเธอ ซึ่งตัวเขาเองก็เสพยาเช่นกัน ในการแถลงข่าว ณ วันที่ 21 สิงหาคม ดูแตร์เตประกาศว่าเขาได้ครอบครองบันทึกการต่อสายดักฟังโทรศัพท์ของผู้อื่นและเอทีเอ็ม ซึ่งยืนยันข้อกล่าวหาของเขา เขากล่าวว่า: "สิ่งที่สำคัญจริง ๆ ที่นี่ก็เพราะความสัมพันธ์ [โรแมนติก] ของเธอกับคนขับของเธอ ซึ่งผมเรียกว่า 'ผิดศีลธรรม' เพราะคนขับมีครอบครัวและภรรยาแล้ว ความเกี่ยวข้องนั้นก่อให้เกิดความเสียหาย ของสิ่งที่เกิดขึ้นภายในสถานกักกันแห่งชาติ" ส่วนความกลัวการยื่นซองขาวสำหรับความปลอดภัยของดายัน เขาได้กล่าวเพิ่มเติมว่า“ ในฐานะประธานาธิบดี ผมได้รับข้อมูลนี้…เป็นสิทธิพิเศษ แต่ผมไม่จำเป็นต้องพิสูจน์มันในศาล นั่นคือเรื่องของคนอื่น หน้าที่ของผมคือเพื่อปกป้องผลประโยชน์ส่วนรวม เธอกำลังโกหกผ่านฟันของเธอ" เขาอธิบายว่าเขาได้รับหลักฐานใหม่จากต่างประเทศที่ปกปิดชื่อ

เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติเรียกร้องให้ฟิลิปปินส์ยุติการสังหารโดยวิสามัญฆาตกรรม แอกเนส คาลลามาร์ด ซึ่งเป็นผู้รายงานพิเศษของสหประชาชาติเรื่องการประหารชีวิตโดยสรุป ได้ระบุว่าดูแตร์เตได้ "อนุญาตในการฆ่า" แก่พลเมืองของเขา โดยสนับสนุนให้พวกเขาฆ่า ในการตอบสนอง ดูแตร์เตขู่ว่าจะถอนตัวออกจากสหประชาชาติและจัดตั้งกลุ่มแยกต่างหากกับประเทศในแอฟริกาและจีน ซึ่งโฆษกประธานาธิบดี เอร์เนสโต อาเบลลา ชี้แจงในภายหลังว่าฟิลิปปินส์ไม่ได้ออกจากสหประชาชาติ เมื่อมีผู้เสียชีวิตอย่างเป็นทางการถึง 1,800 คน การสอบสวนของรัฐสภาเกี่ยวกับการสังหารโดยเด ลิมา ก็ได้เปิดขึ้น

จากนั้นโฆษกประธานาธิบดี แฮร์รี โรก กล่าวว่ารัฐบาลเปิดให้มีการสอบสวนฟิลิปปินส์ผ่านช่องทางปกติในประเทศ ตราบเท่าที่พวกเขามีความสามารถและไม่เป็นกลางในการรณรงค์ต่อต้านยาเสพติดของเรา

เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม ชิโต กัสกอน หัวหน้าคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนฟิลิปปินส์กล่าวกับคณะกรรมการวุฒิสภาว่าศาลอาญาระหว่างประเทศอาจมีเขตอำนาจศาลเกี่ยวกับการสังหารหมู่ กระทั่งเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม ดูแตร์เตได้เปิดตัว "โครงสร้างยาเสพติด" ที่สันนิษฐานว่าเชื่อมโยงเจ้าหน้าที่ของรัฐ รวมทั้งเด ลิมา กับเรื่องอื้อฉาวการค้ายาเสพติดในเรือนจำนิวบิลิบิด ส่วนเด ลิมา กล่าวว่า "โครงสร้างยาเสพติด" เหมือนกับสิ่งที่เด็กอายุ 12 ขวบชักจูง เธอเสริมว่า "ฉันจะไม่ยกย่องสิ่งที่เรียกว่า "โครงสร้างยาเสพติด" อีกต่อไป ซึ่งทนายความทั่วไปคนใดรู้ดีเกินไป จะต้องอยู่ในถังขยะอย่างสมควร" ครั้นเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม ดูแตร์เตได้เรียกร้องให้เด ลิมา ลาออกและ "แขวนคอตาย"

ดูเพิ่ม 
 สงครามยาเสพติดเม็กซิโก
 สงครามยาเสพติดไทย

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 The Kill List – published by the Philippine Daily Inquirer in an attempt to document the casualties of the Philippine Drug War.
 The Duterte list: Judges, mayors, police officials linked to drugs - A list of officials who are allegedly involved in drug trade named by President Rodrigo Duterte on early morning of August 7, 2016.

 
ประเทศฟิลิปปินส์ในปี พ.ศ. 2559
ประเทศฟิลิปปินส์ในปี พ.ศ. 2560
ประเทศฟิลิปปินส์ในปี พ.ศ. 2561