ตำบลแก่นมะกรูด

แก่นมะกรูด เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี ท้องที่เกือบทั้งหมดอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่นเรศวร และมีเนื้อที่ถึง 2,282.05 ตารางกิโลเมตร (ร้อยละ 33.90 ของพื้นที่จังหวัด) เป็นตำบลที่ใหญ่ที่สุดในจังหวัดอุทัยธานี

ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลแก่นมะกรูด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้

 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลแม่เล่ย์ (อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลระบำ (อำเภอลานสัก) และตำบลคอกควาย ตำบลเจ้าวัด ตำบลบ้านไร่ (อำเภอบ้านไร่)
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลวังยาว (อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี) และตำบลเขาโจด (อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลชะแล (อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี) และตำบลแม่ละมุ้ง (อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก)

ประวัติ 
เดิมตำบลแก่นมะกรูด อยู่ในเขตการปกครองของอำเภอแม่กลอง จังหวัดอุทัยธานี ต่อมาในปี พ.ศ. 2454 มณฑลนครสวรรค์ได้ปรับเปลี่ยนเขตของอำเภอแม่กลองกับอำเภอหนองหลวง โดยให้ตำบลแก่นมะกรูด มาขึ้นกับทางอำเภอหนองหลวง (เปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอคอกควายในปี พ.ศ. 2460) พ.ศ. 2468 ได้รับรวมกิ่งอำเภอห้วยแห้ง จากอำเภอบ้านเชี่ยน จังหวัดชัยนาท มารวมกับอำเภอคอกควาย จังหวัดอุทัยธานี และย้ายที่ว่าการอำเภอมาตั้งที่ตำบลบ้านไร่ และเปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอคอกควาย เป็นอำเภอบ้านไร่ จึงกลายเป็นตำบลหนึ่งในอำเภอบ้านไร่มาจนถึงปัจจุบัน

ตำบลแก่นมะกรูดตั้งอยู่ในเขตใต้สุดของภาคเหนือและเหนือสุดของภาคกลางที่มีความหลากหลายของชาติพันธุ์ ทั้งไทย จีน มอญ ลาว แขก กะเหรี่ยง ละว้า ขมุ อยู่บนพื้นที่สูงในจังหวัดอุทัยธานี เป็นที่ตั้งโครงการพื้นที่ต้นแบบบูรณาการแก้ไขปัญหา และพัฒนาพื้นที่ตำบลแก่นมะกรูด โดยมีมูลนิธิปิดทองหลังพระสืบสานแนวพระราชดำริพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชในหลวงรัชกาลที่ 9 ร่วมบูรณาการขับเคลื่อนการพัฒนาในพื้นที่ มีอากาศเย็นเกือบตลอดทั้งปี มีสวนดอกไม้และผลไม้เมืองหนาว นานาพรรณ ทั้งลิลลี่ ทิวลิป เบญจมาศหลากสี สตรอว์เบอร์รี ซาโยเต้ กาแฟ กะหล่ำปลีม่วง กะหล่ำปลีหัวใจ ผักสลัด และผักพื้นบ้านมากมาย เป็นต้น สวนพฤษศาสตร์ ถือเป็นสถานที่ยอดนิยมในช่วงฤดูหนาวที่นักท่องเที่ยวได้มาเที่ยว สัมผัสอากาศหนาว เคล้าสายหมอกกับดอกไม้ผลไม้เมืองหนาวราวกับว่าได้ไปเยือนภาคเหนือตอนบน มีคำกล่าวที่ว่า “อำเภอบ้านไร่ บรรยากาศเชียงใหม่ ไม่ไกลกรุงเทพฯ”

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
ตำบลแก่นมะกรูดแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 4 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ปัจจุบันตำบลแก่นมะกรูดทั้งตำบลอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านไร่ เดิมเป็นสภาตำบลแก่นมะกรูดซึ่งได้รับการจัดตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2517 ต่อมาสภาตำบลแก่นมะกรูดถูกยุบรวมเข้ากับองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านไร่ ใน พ.ศ. 2547 เนื่องจากกระทรวงมหาดไทยดำเนินการประกาศยุบรวมสภาตำบลทั้งหมดและองค์การบริหารส่วนตำบลใดที่มีจำนวนประชากรไม่ถึงสองพันคน โดยให้รวมพื้นที่เข้ากับองค์การบริหารส่วนตำบลอื่น หรือหน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถิ่นที่มีเขตติดต่อกันภายในเขตอำเภอเดียวกัน โดยในขณะนั้นท้องที่สภาตำบลแก่นมะกรูดมีประชากรเพียง 1,714 คน

ประชากร 
พื้นที่ตำบลแก่นมะกรูดประกอบด้วยหมู่บ้านทั้งสิ้นจำนวน 4 หมู่บ้าน มีจำนวนประชากร 2,326 คน แบ่งเป็นชาย 1,236 คน หญิง 1,090 คน (เดือนธันวาคม 2564) เป็นตำบลที่มีจำนวนประชากรน้อยที่สุดในอำเภอบ้านไร่

 
 
 

* ปี พ.ศ. 2558 มีการรวมผู้ที่ไม่ได้สัญชาติไทยในทะเบียนราษฎร ส่งผลให้ข้อมูลจำนวนประชากรปีดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก

อ้างอิง 

แก่นมะกรูด
อำเภอบ้านไร่