ค่ายกลทหารศิลาแปดประตู

ค่ายกลทหารศิลาแปดประตู () เป็นกองหินที่จูกัดเหลียงให้ก่อขึ้นตามแนวคิดของปากั้ว ก่อขึ้นที่ตำบลริมฝั่งน้ำอิปักโป้ (魚腹浦 ยฺหวีฟูผู่) ริมฝั่งแม่น้ำแยงซี ใกล้กับไป๋ตี้เฉิง  ในนครฉงชิ่ง ประเทศจีนในปัจจุบัน ซึ่งมีซากโบราณสถานที่คาดว่าจะเป็นค่ายกลทหารศิลา ในคติชนจีน เมื่อระดับน้ำในแม่น้ำแยงซีเพิ่มสูงขึ้นในฤดูร้อน กองหินจึงจมอยู่ใต้น้ำ แต่ในฤดูใบไม้ร่วง กองหินจะปรากฏขึ้นมาใหม่ โดยหินแต่ละก่อนจะยังคงอยู่ในสภาพเดิมไม่บุบสลายและอยู่ในตำแหน่งเดิม

ลกซุนเผชิญหน้ากับค่ายกล 
ค่ายกลทหารศิลาแปดประตูถูกกล่าวถึงในนิยายอิงประวัติศาสตร์ในศตวรรษที่ 14 เรื่องสามก๊กโดยล่อกวนตงในตอนที่ 84

เล่าปี่จักรพรรดิแห่งจ๊กก๊กพ่ายแพ้ให้กับลกซุนขุนพลของง่อก๊กในยุทธการที่อิเหลง และหนีไปเป๊กเต้เสีย (白帝城 ไป๋ตี้เฉิง) ลกซุนยกทัพไล่ตาม เมื่อลกซุนมาถึงตำบลอิปักโป้ริมแม่น้ำแยงซีใกล้กับเป๊กเต้เสีย ก็รู้สึกว่ามีกองกำลังข้าศึกแข็งแกร่งในบริเวณใกล้เคียงจึงเตือนกองกำลังของตนให้ระวังการซุ่มโจมตี ลกซุนส่งคนไปสอดแนมข้างหน้าแล้วทราบความว่าบริเวณนั้นเป็นที่รกร้าง เว้นแต่มีกองหินกระจัดกระจาย ลกซุนสงสัยจึงให้หาตัวชาวบ้านในท้องถิ่นมาสอบถาม ชาวบ้านตอบว่าเริ่มมีไอประหลาดพวยพุ่งในพื้นที่หลังจากที่จูกัดเหลียงให้จัดกองหินขณะเข้าเสฉวนครั้งแรก

ลกซุนเข้าไปตรวจสอบพื้นที่ด้วยตนเองและเชื่อว่านี่เป็น "ค่ายกล" เป็นเพียงกลอุบายเล็กน้อย จึงนำทหารไม่กี่คนเข้าไปข้างใน ขณะที่กำลังจะออกไป ก็เกิดลมกระโชกแรงพัดมา พายุฝุ่นปกคลุมท้องฟ้าและกองหินดูคล้ายดาบ กลุ่มฝุ่นภูเขาปลิวว่อนในขณะที่คลื่นแม่น้ำส่งเสียงเหมือนกองหารเข้าโจมตี ลกซุนอุทานว่า "ข้าตกหลุมพรางของจูกัดเหลียงแล้ว!" และพยายามหนีออกจากค่ายกลแต่ไม่เป็นผล

ทันใดนั้น ลกซุนก็เห็นชายชราคนหนึ่งซึ่งให้ความช่วยเหลือในการพาออกจากค่ายกล ลกซุนตามชายชราออกมาจากค่ายกลอย่างปลอดภัย ชายชราบอกว่าตนเองคืออุยสิง่าน (ฮองเสงหงัน) พ่อตาของจูกัดเหลียง และอธิบายกับลกซุนว่าค่ายกลถูกสร้างขึ้นตามแนวคิดของปากั้ว อุยสิง่านยังบอกลกซุนว่าจูกัดเหลียงทำนายว่าจะมีขุนพลง่อก๊กหลงเข้ามาในค่ายกลที่ตนสร้าง และขอกับอุยสิง่านไม่ให้ช่วยพาขุนพลคนนั้นออกไป  ลกซุนลงจากหลังม้าและขอบคุณอุยสิง่าน เมื่อลกซุนกลับมาที่ค่ายก็กล่าวว่าตนมีสติปัญญาด้อยกว่าจูกัดเหลียง จากนั้นจึงตั้งใจจะกลับไปง่อก๊กเพราะเกรงว่าวุยก๊กที่เป็นรัฐอริอาจใช้ประโยชน์จากสถานการณ์เข้าโจมตีง่อก๊ก

ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ 
ไม่มีบันทึกเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้ในจดหมายเหตุสามก๊ก ซึ่งเป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์ที่เชื่อถือได้ของประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก มีการกล่าวถึงในชีวประวัติของลกซุน ว่าหลังจากที่เล่าปี่ล่าถอยไปยังเป๊กเต้เสีย ขุนพลง่อก๊กอันได้แก่ ชีเซ่ง พัวเจี้ยง ซงเขียม และคนอื่น ๆ เห็นว่าเล่าปี่อยู่ใกล้แค่เอื้อมและสามารถยกกำลังไปจับตัวได้ จึงร้องขอต่อซุนกวนให้พวกตนเข้าโจมตีเป๊กเต้เสีย ซุนกวนถามความคิดเห็นจากลกซุน ลกซุนพร้อมด้วยจูเหียนและเล่งทอง (駱統 ลั่ว ถง) จึงให้ความเห็นว่า "โจผีมีกำลังพลนับพัน แสร้งทำเป็นยินดีที่จะช่วยเราโจมตี (เล่า) ปี่ แต่แท้จริงมีเจตนาอื่น โปรดตัดสินใจกลับ (ไปยังง่อก๊ก) โดยเร็ว” ต่อมาไม่นานทัพของวุยก๊กก็เข้าโจมตีง่อก๊กสามทิศทางตามที่ลกซุนคาดการณ์ไว้ ซึ่งนำไปสู่ยุทธการหลายครั้งระหว่างวุยก๊กและง่อก๊ก ระหว่างปี ค.ศ. 222 ถึง ค.ศ. 225

การอ้างอิงทางวัฒนธรรม 
 ค่ายกลทหารศิลาแปดประตูเคยเป็นหัวข้อของกวีนิพนธ์จีนโดยนักกวีจีนโบราณหลายคน เช่น ตู้ ฝู่ และลู่ ยฺหวี่
 ค่ายกลทหารศิลาแปดประตูเป็นฉากในเรื่องสั้นเรื่อง The Small Stones of Tu Fu โดยไบรอัน อัลดิส (Brian Aldiss) ที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1978
 ในนวนิยายคลาสสิกแนวลึกลับเรื่อง เทโตะ โมโนงาตาริ โดยฮิโรชิ อาราตามะ เวทมนตร์คิมง ทงโก มีต้นแบบมาจากค่ายกลทหารศิลาแปดประตู
 ค่ายกลทหารศิลาแปดประตูมีอยู่ในวิดีโอเกมหลายเกมที่อิงจากยุคสามก๊ก เช่นเป็นองค์ประกอบที่ขาดไม่ได้ในฉากยุทธการที่อิเหลง ในซีรีส์ ไดนาสตีวอริเออร์ ของโคเอ
 ชุดขยาย พอร์ทัลทรีคิงดัมส์ (Portal Three Kingdoms) ของเกมการ์ดสะสม เมจิกเดอะแกเธอริง (Magic: the gathering) ประกอบด้วยการ์ดชื่อ "Eightfold Maze" 
 ในภาพยนตร์เรื่อง สามก๊ก โจโฉแตกทัพเรือ ในปี พ.ศ. 2551 ซึ่งอิงมาจากยุทธการที่เซ็กเพ็ก เล่าปี่และซุนกวนจัดกองกำลังทหารของพวกตนในรูปแบบค่ายกลที่อิงมาจากแนวคิดเรื่องปากั้ว  ทัพหน้าของโจโฉถูกลวงให้เข้าไปในค่ายกลและถูกตีแตกพ่ายด้วยฝีมือของกองกำลังพันธมิตร
 ในเกมมือถือยอดนิยม เฟต/แกรนด์ออร์เดอร์ มีการอ้างอิงถึงค่ายกลทหารศิลาแปดประตูโดยโนเบิล แฟนทาสม์ของจูกัดเหลียง ¨Unreturning Army • Stone Sentinel Maze¨
 ค่ายกลทหารศิลาแปดประตูมีการอ้างถึงในมังงะและอนิเมะ ขงเบ้ง เจาะเวลามาปั้นดาว

หมายเหตุ

อ้างอิง 

 ตันซิ่ว (ศตวรรษที่ 3). จดหมายเหตุสามก๊ก (ซานกั๋วจื้อ).
 ล่อกวนตง (ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้).

คติชนจีน
วงกต
จ๊กก๊ก
ง่อก๊ก