ปรีติลตา วาฑเฑทาร

ปรีติลตา วาฑเฑทาร (อักษรโรมัน: Pritilata Waddedar, 5 พฤษภาคม 1911 – 24 กันยายน 1932) เป็นนักปฏิวัติชาตินิยมชาวเบงกอลที่มีอิทธิพลมากในการเคลื่อนไหวเรียกร้องเอกราชอินเดีย เธอจบการศึกษาในชิตตากอง และ ธากา เธอเข้าศึกษาที่วิทยาลัยเบทุนในโกลกาตา จบการศึกษาด้านปรัชญา และประกอบอาขีพเป็นครูในโรงเรียนแห่งหนึ่ง เธอได้รับการยกย่องว่าเป็น "ผู้สละชีพสตรีคนแรกของเบงกอล" (Bengal's first woman martyr)

ปรีติลตาเริ่มเข้าร่วมขบวนการปฏิวัติเรียกร้องเอกราชที่นำโดยสูรยะ เสน ปรีติลตาเป็นที่รู้จักจากนำกลุ่มนักปฏิวัติอีกสิบห้าคนในปี 1932 เข้าก่อการโจมตีปาหาฤตลียูโรเปียนคลับ (Pahartali European Club) มีผู้เสียชีวิตหนึ่งรายและบาดเจ็บสิบเอ็ดคน กลุ่มนักปฏิวัติพยายามจุดไฟเผาสโมสร แต่ถูกจับได้โดยตำรวจของเจ้าอาณานิคม ปรีติลตาทำการอัตวินิบาตกรรมด้วยไซยานายด์เพื่อหลบหนีการจับกุม

เหตุโจมตีปาหาฤตลียูโรเปียนคลับ ปี 1932 
ในปี 1932 สูรโช เสน (Surjo Sen) ทำการวางแผนโจมตีปาหาฤตลียูโรเปียนคลับ (Pahartali European Club) ซึ่งมีติดป้ายประกาศด้านหน้าว่า "ห้ามสุนัขกับคนอินเดียเข้า" ("Dogs and Indians not allowed") และตัดสินใจแต่งตั้งสตรีคนหนึ่งเป็นหัวหน้าแผนการ โดยแรกเริ่มตั้งใจจะมอบหมายให้กัลปนา ทัตตา (Kalpana Datta) แต่เธอถูกจับกุมไป 7 วันก่อนลงมือ ปรีติลตาจึงได้รับการมอบหมายแทน เธอเดินทางไปยังโกโตวาลีซีไซด์ (Kotowali Sea Side) เพื่อฝึกกับอาวุธและวางแผนการโจมตี

คณะผู้ก่อการวางแผนจะโจมตีสโมสรในวันที่ 24 กันยายน 1932 และทั้งหมดได้รับมอบโปทัสเซียมไซยานายด์ไว้ติดตัวให้กินหากถูกจับกุมตัว

ในวันก่อเหตุปรีติลตาแต่งกายเป็นชายชาวปัญจาบ ผู้ร่วมก่อการ กาลีศังกระ เดย์ (Kalishankar Dey), พิเรศวร โรย (Bireshwar Roy), ปราฟุลลา ทาส (Prafulla Das), ศานติ จักรพรรดิ (Shanti Chakraborty) สวม โธตี กับเสื้อ ส่วนมเหนทรา จาวธุรี (Mahendra Chowdhury), สุศีล เดย์ (Sushil Dey) และปัญญา เสน (Panna Sen) สวม ลุงกี กับเสื้อ

ทั้งหมดเดินทางถึงสโมสรในเวลาราว 22:45 น. และเริ่มก่อการโจมตี ในเวลานั้นมีคนอยู่ภายในสโมสรราว 40 คน กลุ่มผู้ก่อการแยกออกเป็นสามกลุ่ม จุดไฟเผาอาคารและเริ่มยิงใส่คนในสโมสร ตำรวจสองสามคนในสโมสรซึ่งมีปืนรีวอลเวอร์ทำการยิงกลับ ปรีติลตาถูกกระสุนหนึ่งนัด ในรายงานของตำรวจหลังสิ้นสุดเหตุการณ์ระบุผู้เสียชีวิตหนึ่งรายเป็นสตรีซึ่งมีนามสกุลซัลลิวาน (Sullivan) มีผู้ได้รับบาดเจ็บเป็นบุรุษสี่คนและสตรีเจ็ดคน

การเสียชีวิต 

ปรีติลตาซึ่งได้รัลลาดเจ็บจากกระสุนถูกไล่ล่าโดยตำรวจเจ้าอาณานิคม เธอกลืนไซยานายด์ที่มีติดตัวทันทีเพื่อหลบหนีการจับกุม วันถัดมาตำรวจพบร่างของเธอ จากการตรวจสอบร่างพบใบสนเท่ห์สองสามใบ, ภาพถ่ายของรามกฤษณะ พิสวาส, กระสุนปืน, นกหวีด และกระดาษร่างแผนการโจมตี ในการชันสูตรศพพบว่ากระสุนที่ถูกเธอไม่ได้เป็นอันตรายอะไรมากนัก และเธอเสียชีวิตจากพิษไซยานายด์

อิทธิพล 
นักเขียนขาวบังกลาเทศ เซลีนา โฮสเซน เรียกขานปรีติลตาว่าเป็นแบบอย่างให้กับสตรีทุกคน (ideal for every woman) มีการตั้งทรัสต์ในชื่อ "พีรกัญญา ปรีติลา" (Birkannya Pritilata Trust; ปรีตีลตา สตรีกล้า) เพื่อระลึกถึงเธอ วันเกิดของเธอทุก ๆ ปีมีฉลองขึ้นโดยทรัสต์ในที่ต่าง ๆ ในบังกลาเทศและอินเดียทุกปี ทรัสต์ระบุว่าเธอเป็นดั่ง "แสงส่องทางของสตรี" ในปี 2012 ได้เปิดรูปปั้นของเธอตั้งอยู่ที่โรงเรียนการรถไฟปาหารฤตลี (Pahartali Railway School) ตรงข้ามกับยูโรเปียนคลับที่เธอเคยก่อเหตุ

หลานของหลานสาวเธอ อัศ สรการ ปัจจุบันเป็นนักเคลื่อนไหวและนักข่าวชาวอังกฤษ

สิ่งสืบเนื่อง
 ปรีติลตา วาฑเฑทาร มหาวิทยาลัย ในปานีขาลี อำเภอนาทิยา
 หอประชุมปรีติลตา มหาวิทยาลัยจิตตะกอง
 หอประชุมปรีติลตา มหาวิทยาลัยชะฮันกีร์นคร
 โรงเรียนประถมปรีติลตา วาฑเฑทาร จิตตะกอง
 ปรีติลตาฉัตรีนิวาส ในวิทยาลัยวิศวกรรมศาสตร์รัฐบาลกัลยาณี รัฐเบงกอลตะวันตก
 หอพักปรีติลตา ในสถาบันเทคโนโลยีแห่งชาติ ทุรคาปุระ รัฐเบงกอลตะวันตก

ในสื่อสมัยนิยม 
 ภาพยนตร์บอลลีวูด ปี 2010 Khelein Hum Jee Jaan Sey มีวิสาขะ สิงห์ รับบทปรีติลตา
 ภาพยนตร์ภาษาฮินดี ปี 2012 Chittagong มีเวคา ตะโมติยา รับบทปรีติลตา
 ภาพยนตร์สั้นปี 2018 โดยบีบีซีแลพกิรัน โสนิยา สาวาร์ ในชื่อเรื่อง 'Pritilata' ในซีร่ส์ "Snatches: Moment's From Women's Lives" ผลงานเขียนโดย ตานิกา คุปตะ

อ้างอิง 

บุคคลจากจิตตะกอง
ครูชาวอินเดีย
นักเคลื่อนไหวเพื่อเอกราชของอินเดีย
ผู้ฆ่าตัวตายด้วยพิษไซยาไนด์