กาแฟขี้ชะมด

กาแฟขี้ชะมด หรือ กาแฟชะมด (, ) หมายถึงเมล็ดกาแฟที่สัตว์กลุ่มชะมดโดยเฉพาะคืออีเห็นข้างลาย (Paradoxurus hermaphroditus) ได้กินและถ่ายออกมาแล้ว  
นอกจากนั้นแล้ว  ยังหมายถึงเครื่องดื่มกาแฟที่ทำมาจากเมล็ดกาแฟชนิดนี้  โดยที่คนอินโดนีเซียเรียกกาแฟชนิดนี้ว่า Kopi Luwak (โกปิ ลูวะก์) (ซึ่งคำว่า Kupi เป็นภาษาอินโดนีเซีย แปลว่า กาแฟ ส่วนคำว่า Luwak หมายถึงอีเห็นข้างลาย) มีราคาซื้อขายที่สูงมาก เมื่อขายปลีกเป็นกาแฟปรุงสำเร็จถ้วยละ  500-1,500 บาท และขายเป็นเมล็ดกาแฟ กิโลกรัมละ 100,000 บาท (ราคาในประเทศไทย)

ผู้ผลิตกาแฟอ้างว่า  วิธีการที่ให้กำเนิดกาแฟนี้  เพิ่มคุณภาพผ่านกลไกสองอย่างคือ  การคัดเลือกเมล็ด  และการย่อย
คือ  ชะมดจะเลือกกินเมล็ดกาแฟซึ่งมีคุณภาพที่ดีกว่า
และกลไกการย่อยของชะมดอาจจะเพิ่มรสชาติของเมล็ดกาแฟ
คือ  ชะมดจะกินเมล็ดกาแฟพร้อมกับเนื้อเข้าไป  และจะเกิดการหมักในทางเดินอาหาร
เอนไซม์ Protease ซึ่งช่วยย่อยโปรตีนจะซึมเข้าไปในเมล็ด ทำให้เกิดเพปไทด์ที่สั้นกว่าและจำนวนกรดอะมิโนอิสระที่มากกว่า 
ส่วนเมล็ดจะผ่านระบบทางเดินอาหารของตัวชะมดจนกระทั่งถ่ายออกมา
ซึ่งชาวไร่จะเก็บและนำผ่านกระบวนการผลิตต่อไป

วิธีการผลิตกาแฟดั้งเดิมที่เก็บมูลชะมดในป่า  ได้เปลี่ยนไปเป็นกระบวนการขังชะมดไว้ในกรงแล้วบังคับให้กินเมล็ดกาแฟ
ซึ่งได้สร้างปัญหาด้านจริยธรรมเกี่ยวกับวิธีการเลี้ยงชะมด  เพราะชะมดถูกบังคับให้อยู่ใน "สิ่งแวดล้อมที่น่าสะพรึงกลัว" รวมทั้งการถูกขังแยก  อาหารที่ไม่ดี  กรงที่เล็ก  และอัตราการตายในระดับสูง 
ในปี ค.ศ. 2013 เจ้าหน้าที่ของบรรษัทแพร่ภาพกระจายเสียงอังกฤษ (BBC) ได้ทำการตรวจสอบไร่กาแฟชะมดในเกาะสุมาตรา  แล้วได้พบว่ามีการทารุณสัตว์  
นอกจากนั้นแล้ว  วิธีการเลี้ยงชะมดเป็นฟาร์มยังได้รับคำวิจารณ์จากชาวไร่ที่ใช้วิธีดั้งเดิมอีกด้วย  เพราะว่า  โดยวิธีนี้  ชะมดจะไม่สามารถเลือกสิ่งที่กินได้  ดังนั้น  เมล็ดกาแฟที่ผ่านการผลิตจะมีคุณภาพดีสู้การเก็บจากมูลของชะมดป่าไม่ได้   
เจ้าหน้าที่ขององค์กรการกุศล Traffic ซึ่งเป็นองค์กรมีเป้าหมายในการลดความเสี่ยงความสูญพันธุ์ของสัตว์และพืชที่มีการค้าขาย ได้แจ้งว่า
การค้าขายตัวชะมดเพื่อผลิตกาแฟ  เป็นความเสี่ยงสำคัญต่อจำนวนชะมดที่มีอยู่ตามธรรมชาติ

กาแฟขี้ชะมดเป็นกาแฟที่แพงที่สุดชนิดหนึ่งในโลกโดยมีราคาขายปลีกนอกประเทศไทยถึง  หรือ  ต่อกิโลกรัม 
ใกล้เคียงกับราคาของกาแฟงาดำ (Black Ivory coffee) ซึ่งเป็นกาแฟขี้ช้างผลิตในภาคเหนือของประเทศไทย  ซึ่งมีราคาที่  / 
ส่วนราคาที่จ่ายให้กับพ่อค้าคนกลางที่เก็บผลผลิตในประเทศฟิลิปปินส์อยู่ที่ประมาณ  ต่อกิโลกรัม 
ส่วนกาแฟขี้ชะมดเลี้ยง (พิจารณาว่า  มีเกรดต่ำ) ในซูเปอร์มาร์เก็ตในประเทศอินโดนีเซียมีราคาเริ่มตั้งแต่  ต่อกิโลกรัม (ประมาณ 5 เท่าของเมล็ดกาแฟอาราบิก้าคุณภาพสูงที่ปลูกในพื้นที่)
การจะซื้อกาแฟขี้ชะมดที่ไม่ได้เลี้ยงเป็นสิ่งที่ทำได้ยากในอินโดนีเซีย  และการจะตรวจว่าเป็นของปลอมหรือไม่ยากยิ่งกว่านั้น
เพราะว่า  ไม่มีกฎหมายบังคับการใช้ชื่อสินค้าว่า "kopi luwak" 
และมีแม้แต่ตรากาแฟราคาถูกในพื้นที่ที่ใช้ชื่อว่า "Luwak",
ซึ่งขายกาแฟมีราคาน้อยกว่า  ต่อกิโลกรัม  แต่บางครั้งจะมีการขายออนไลน์โดยหลอกว่าเป็นกาแฟขี้ชะมดของแท้

การตรวจสอบโดยองค์กรการกุศล People for the Ethical Treatment of Animals (มนุษย์เพื่อการปฏิบัติที่มีจริยธรรมต่อสัตว์) ซึ่งมีสโลแกนว่า "สัตว์ไม่ใช่ของเราเพื่อกิน ใส่ ทดลอง ใช้เพื่อการบันเทิง หรือทำทารุณกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง" พบว่า  การฉ้อฉลเป็นเรื่องแพร่หลายในธุรกิจนี้
เพราะว่าผู้ผลิตยินดีที่จะติดป้ายกาแฟที่มาจากชะมดเลี้ยง  ว่ามาจากชะมดป่า  
การตรวจสอบโดย BBC ในปี ค.ศ. 2013 พบผลอย่างเดียวกัน

กาแฟขี้ชะมดโดยมากจะผลิตบนเกาะสุมาตรา เกาะชวา จังหวัดบาหลี และเกาะซูลาเวซี ในประเทศอินโดนีเซีย
นอกจากนั้นแล้ว  ยังมีการเก็บกาแฟจากชะมดป่าหรือชะมดเลี้ยงบนเกาะของประเทศฟิลิปปินส์ (ซึ่งเรียกว่า kape motit ในเขต Cordillera 
เรียกว่า kape alamid สำหรับผู้ใช้ภาษาตากาล็อก
และ kape melô หรือ kape musang ในเกาะมินดาเนา)
และในประเทศติมอร์-เลสเต (ซึ่งเรียกว่า kafé-laku)
ในประเทศเวียดนาม  กาแฟชะมดเรียกว่า cà phê Chồn ซึ่งแปลเป็นภาษาอังกฤษว่า Weasel coffee ซึ่งในที่ที่นิยม  อาจจะผลิตโดยใช้สารเคมี
ส่วนในประเทศไทย  เริ่มปรากฏไร่ผลิตกาแฟขี้ชะมดที่จังหวัด กาญจนบุรี ชุมพร ชลบุรี ตราดและเชียงราย

ประวัติ 
กำเนิดของกาแฟขี้ชะมดสืบเนื่องกับประวัติการผลิตกาแฟในประเทศอินโดนีเซีย
ในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 18 ชาวดัตช์ได้เริ่มทำไร่กาแฟซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจ  ในอาณานิคมคือหมู่เกาะอินเดียตะวันออกของดัตช์  รวมทั้งเกาะชวาและเกาะสุมาตรา  กาแฟที่เริ่มปลูกเป็นกาแฟอาราบิกาจากประเทศเยเมน
ในสมัยที่มีกฎหมายบังคับปลูกพืช รัฐบาลดัชต์ห้ามทั้งชาวไร่กาแฟพื้นเมืองและคนงานจากการเก็บผลกาแฟเพื่อบริโภคเอง
แต่ว่า  แม้กฎหมายก็ห้ามความต้องการที่จะลิ้มรสเครื่องดื่มกาแฟไม่ได้
ไม่นานสักเท่าไร  คนอินโดนีเซียก็เริ่มรู้ว่า  ตัวอีเห็นข้างลาย (เป็นสัตว์ในวงศ์ชะมด) นั้นกินผลกาแฟ
แต่กลับถ่ายเมล็ดกาแฟออกมาทั้งดุ้น
ดังนั้น  จึงเริ่มเก็บเมล็ดกาแฟจากมูลของชะมด  แล้วทำความสะอาด  คั่วแล้วบดเพื่อทำเครื่องดื่มกาแฟ 
เรื่องความหอมของกาแฟขี้ชะมดจากนั้นจึงเริ่มกระจายไปจนกระทั่งเจ้าของไร่คนดัชต์รู้  ซึ่งก็กลายมาเป็นสิ่งที่นิยมชื่นชอบ
แต่ว่า  เพราะมีน้อยและเป็นกระบวนการผลิตที่แปลก  
กาแฟขี้ชะมดจึงเป็นบริโภคภัณฑ์มีราคาแพงแม้ในช่วงสมัยล่าอาณานิคม

รสชาติ 
งานประเมินรสชาติของกาแฟอย่างเป็นกลาง ๆ ไม่ค่อยมี
เนื่องจากชื่อกาแฟหมายถึงเมล็ดที่เก็บมาจากมูลของชะมด  ดังนั้น  รสชาติจะมีความแตกต่างกันขึ้นอยู่กับชนิดและแหล่งกำเนิดของเมล็ดกาแฟ  กับกระบวนการผลิตหลังจากเก็บ  การคั่ว  การบ่ม และการต้มกาแฟ
นอกจากนั้นแล้ว  ความสามารถในการเลือกผลกาแฟ  อาหารอื่น ๆ และสุขภาพของตัวชะมด (เช่น  ระดับความเครียด) อาจมีอิทธิพลต่อการผลิตและดังนั้นต่อรสชาติ

ในอุตสาหกรรมกาแฟ  กาแฟขี้ชะมดถือว่าเป็นผลิตภัณฑ์ใช้เรียกร้องความสนใจ  หรือสร้างความแปลก 
มีบทความของสมาคมกาแฟพิเศษของอเมริกา (Specialty Coffee Association of America ตัวย่อ SCAA) ได้กล่าวว่า 
มี "มติทั่ว ๆ ไป (ร่วมกัน) ในธุรกิจนี้ว่า... จริง ๆ แล้ว มีรสชาติที่ไม่ดี"
บทความนั้น  อ้างผู้เชี่ยวชาญในรสชาติของกาแฟผู้ทำการเปรียบเทียบเมล็ดกาแฟชะมดและกาแฟธรรมดา
ผู้เชี่ยวชาญนั้นกล่าวว่า  

ทิม คาร์เม็น  ผู้เป็นผู้สื่อข่าวในเรื่องอาหารของหนังสือพิมพ์วอชิงตันโพสต์ (ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์ยอดนิยมในเมืองวอชิงตัน ดี.ซี.) ได้ทำงานปริทัศน์กาแฟขี้ชะมดที่มีขายต่อคนอเมริกันแล้วสรุปว่า

นักวิจารณ์บางท่านอ้างโดยทั่ว ๆ ไปว่า  กาแฟขี้ชะมดเป็นการแฟที่แย่  ซื้อขายเพื่อความแปลกประหลาดมากกว่าเพื่อรสชาติ 
นายมาซิโม มาร์โคน  ผู้ได้ทำการตรวจสอบทางเคมีของเมล็ดกาแฟต่าง ๆ อย่างกว้างขวาง ไม่สามารถหาข้อสรุปได้ว่า คุณสมบัติอะไรในกาแฟทำให้ดีกว่าในการทำเครื่องดื่มกาแฟ
เขาได้จ้างคนทดสอบรสชาติกาแฟมืออาชีพในการทดสอบแบบบอด
แม้ว่าผู้ทดสอบจะสามารถบอกได้ว่า  กาแฟขี้ชะมดต่างจากกาแฟอื่น
แต่ผู้ทดสอบไม่มีคำชมอะไรนอกจากว่า  มันเปรี้ยวน้อยกว่าและลื่นคอกว่า  
นายมาร์โคนจึงได้ให้ความเห็นไว้ว่า

การผลิต 

อีเห็นข้างลายเป็นสัตว์กินผลไม้โดยมาก  มักกินเบอร์รี่และผลไม้มีเนื้อเช่นลูกไทรและลูกปาล์ม  นอกจากนั้นแล้ว  ก็ยังกินสัตว์มีกระดูกสันหลังเล็ก ๆ แมลง ผลไม้สุก และเมล็ด

การผลิตในยุคแรก ๆ เป็นการเก็บเมล็ดกาแฟในป่าในที่ที่อีเห็นจะถ่ายเพื่อแสดงอาณาเขตของตน
ส่วนในฟาร์ม  อีเห็นจะถูกขังไว้หรือปล่อยไว้ให้อยู่ในเขตที่กั้นไว้
อีเห็นกินผลกาแฟเพื่อจะเอาเนื้อ
หลังจากประมาณวันครึ่งที่อยู่ในทางเดินอาหาร  เมล็ดก็จะมีการถ่ายออกพร้อมกับมูลที่ออกมาเป็นพวง ๆ
โดยเมล็ดจะยังคงรูปร่างเหมือนเดิม  และยังปกคลุมด้วยชั้นในของเนื้อกาแฟอยู่

แม้ว่าจะสัมผัสกับมูลและสิ่งมีชีวิตที่นำโรคได้อื่น ๆ 
แต่เมล็ดกลับมีสิ่งมีชีวิตที่ก่อให้เกิดโรคได้สืบเนื่องกับอุจจาระน้อยมาก
นอกจากนั้นแล้ว  ผนังผลชั้นใน (endocarp) ที่หุ้มล้อมเมล็ด  ก็จะไม่ได้มีการย่อยอย่างสิ้นเชิง
ดังนั้น  หลังจากที่เก็บเมล็ดแล้ว  ชาวไร่จะล้างให้สะอาด  และเอาผนังผลชั้นในออกด้วย

เกาะสุมาตราเป็นแหล่งผลิตกาแฟขี้ชะมดที่ใหญ่ที่สุด
โดยใช้เมล็ดกาแฟอาราบิกา  ที่ปลูกในกลุ่มเกาะอินโดนีเซียมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 17 แล้ว
เขตผลิตสำคัญอยู่ในจังหวัดลัมปุง  จังหวัดเบิงกูลู  และเขตปกครองพิเศษอาเจะฮ์โดยเฉพาะในเขตกาโยของเมือง Takengon
ส่วนกาแฟขี้ชะมดตากาล็อกมาจากชะมดที่กินเมล็ดกาแฟประเภทต่าง ๆ 
และขายในเขตจังหวัดบาตันกัสและในร้านขายของขวัญใกล้สนามบินต่าง ๆ ในประเทศฟิลิปปินส์

ส่วนประเทศเวียดนามมีไร่ 2 แห่งที่มีชะมดป่ากว่า 300 ตัวในจังหวัดดั๊กลัก 
ในขณะที่เกาะมินดาเนาในประเทศฟิลิปปินส์มีไร่ 2 แห่งที่มีชะมดป่า 200 ตัว (ในเมืองดาเวา) และ 100 ตัว (ในเมือง Cagayan de Oro)
แต่หมู่เกาะอินโดนีเซียที่มีการค้นพบ "โกปิ ลูวะก์" ได้เป็นผู้นำการผลิตในตลาดโลกมาเกือบ 3 ศตวรรษแล้ว
โดยมีไร่กาแฟชะมดเล็ก ๆ ที่กำลังเกิดเพิ่มขึ้นอย่างมากมายในชนบท

มีงานศึกษาหลายงานที่ตรวจสอบกระบวนการย่อยผลกาแฟโดยกรดและเอนไซม์ในกระเพาะอาหาร  และกระบวนการหมักเมล็ดกาแฟในทางเดินอาหารของชะมด 
งานวิจัยโดยนักวิทยาศาสตร์โภชนาการมาซิโม มาร์โคนที่ University of Guelph ในรัฐออนแทรีโอ ประเทศแคนาดา แสดงว่ามีสารคัดหลั่ง (secretion) จากระบบทางเดินอาหารของชะมดที่ซึมเข้าไปในเมล็ดกาแฟ
เป็นสารที่มีเอนไซม์ Protease ซึ่งช่วยย่อยโปรตีนในเมล็ดกาแฟ  ทำให้เกิดเพปไทด์ที่สั้นกว่าและจำนวนกรดอะมิโนอิสระที่มากกว่า
โปรตีนเหล่านี้ยังมีส่วนเกี่ยวข้องกับการทำสีให้เข้มขึ้นผ่านปฏิกิริยาเมล์ลาร์ด (Maillard reaction) โดยไม่ใช้เอนไซม์  ที่เกิดขึ้นเมื่อมีการคั่วเมล็ดกาแฟในภายหลัง
นอกจากนั้นแล้ว  ในขณะที่อยู่ในตัวชะมด  เมล็ดจะเริ่มงอกซึ่งช่วยลดความขม 
มาร์โคนยังทำการวิเคราะห์สารประกอบระเหยง่ายที่ทำให้กาแฟมีรสและกลิ่นเหมือนกาแฟอีกด้วย
แล้วพบว่า  มีความแตกต่างโดยนัยสำคัญจากกาแฟธรรมดา
เขาสรุปว่า 
 โครงสร้างโปรตีนเปลี่ยนไป  ลดความขมและอาจจะมีผลต่อรสชาติ
 สารประกอบระเหยง่ายมีความแตกต่างที่สำคัญจากที่พบในกาแฟธรรมดา  ซึ่งแสดงว่าจะมีกลิ่นที่เปลี่ยนไป

ดร. ดาวิลา คอร์เทส กล่าวว่า  โครงสร้างโปรตีนที่เปลี่ยนไปจะทำลายความเป็นยาขับปัสสาวะของกาแฟ

การเลียนแบบกระบวนการย่อย 
มีกระบวนการทางอุตสาหกรรมหลายอย่างที่พยายามจะลอกเลียนแบบกระบวนการย่อยของชะมดโดยไม่ต้องอาศัยชะมด

นักวิจัยที่มหาวิทยาลัยฟลอริดาได้จดสิทธิบัตรสำหรับกระบวนการหนึ่งเช่นนี้ 
ตามใบสมัครสิทธิบัตร  มีการทดสอบทางประสาทสัมผัสและตรวจสอบว่า  มีการลดระดับความขมของกาแฟอย่างมีนัยสำคัญ
บริษัท Coffee Primero ได้ทำสัญญากับมหาวิทยาลัยเพื่อใช้เทคโนโลยีนี้

มีบริษัทเวียดนามที่อ้างว่า  ได้เลียนแบบกระบวนการย่อยโดยการแช่ในเอนไซม์

การเลียนแบบกระบวนการย่อยมีแรงจูงใจหลายอย่าง
คือ  ราคาแพงของกาแฟขี้ชะมดสร้างแรงกดดันที่จะหาทางผลิตกาแฟให้ได้เป็นจำนวนมาก
และการผลิตกาแฟในปัจจุบันใช้แรงงานมาก  ไม่ว่าจะเป็นแบบชะมดป่าหรือชะมดเลี้ยง
ทั้งผลผลิตที่มีน้อย  และแรงงานที่ต้องใช้  ล้วนแต่มีผลทำให้กาแฟมีราคาแพง 
นอกจากนั้นแล้ว  การเลียนแบบอาจเป็นการตอบสนองต่อจำนวนชะมดที่มีลดลง

สวัสดิภาพของสัตว์ 

โดยดั้งเดิมแล้ว  จะมีการเก็บกาแฟขี้ชะมดจากมูลของชะมดป่าที่พบรอบ ๆ ไร่กาแฟ
ระบบการผลิตที่ไม่เหมือนใครเช่นนี้  ทำให้กาแฟมีน้อย  และมีราคาแพง
แต่เริ่มพึ่งเร็ว ๆ นี้  มีฟารม์ชะมดในเอเชียอาคเนย์ที่กำลังเพิ่มพูนจำนวน
มีผลเป็นชะมดเป็นหมื่น ๆ ตัวต้องถูกขังอยู่ในกรง (คล้ายกรงไก่ในฟาร์มไก่) และถูกบังคับเรื่องการกิน

คริส เช็บเฟิร์ด  ผู้เป็นรองผู้อำนวยการประจำเขตเอเชียอาคเนย์ขององค์การนอกภาครัฐ Traffic ซึ่งเป็นองค์กรมีเป้าหมายในการลดความเสี่ยงความสูญพันธุ์ของสัตว์และพืชที่มีการค้าขาย  ได้กล่าวไว้ว่า  

ในปี ค.ศ. 2013 การตรวจสอบโดยองค์กรการกุศล People for the Ethical Treatment of Animals (มนุษย์เพื่อการปฏิบัติที่มีจริยธรรมต่อสัตว์) ซึ่งมีสโลแกนว่า "สัตว์ไม่ใช่ของเราเพื่อกิน ใส่ ทดลอง ใช้เพื่อการบันเทิง หรือทำทารุณกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง" พบว่า  ชะมดป่าถูกจับขังไว้ในฟาร์มในประเทศอินโดนีเซียและประเทศฟิลิปปินส์
ชะมดไม่มีโอกาสที่จะวิ่งไปวิ่งมา  ขาดอาหารที่สมควร  และไม่มีที่อยู่ที่เพียงพอ
คลิปภาพยนตร์ที่ถ่ายในงานตรวจสอบแสดงพฤติกรรมผิดปกติของชะมดเช่น  การเดินกลับไปกลับมา  การเดินหมุน  และการกัดกรง
ขนชะมดบ่อยครั้งจะหลุดออก (ดูวิดิโอ Kopi Luwak - Cruelty in Every Cup (เสียงบรรยายเป็นอังกฤษ)) 

นายโทนี่ ไวลด์  นักการตลาดที่เริ่มนำกาแฟขี้ชะมดไปขายในประเทศตะวันตกกล่าวว่า  เขาไม่สนับสนุนการบริโภคกาแฟขี้ชะมดอีกต่อไปเพราะเหตุทารุณกรรมต่อสัตว์  และได้เริ่มการรณรงค์ที่ใช้ชื่อว่า "Cut the Crap (ตัดขี้นั้นออก)" เพื่อหยุดการบริโภคกาแฟขี้ชะมด

ชาวไร่ที่เลี้ยงชะมดขังในเมือง Takengon เกาะสุมาตราเหนือ  ได้ยืนยันต่อเจ้าหน้าที่ของ BBC ว่าตนส่งเมล็ดกาแฟขี้ชะมดขายให้กับผู้ส่งออกที่ส่งผลิตภัณฑ์ไปยังยุโรปและเอเชีย

ราคาและแหล่งขาย 

กาแฟขี้ขะมดเป็นกาแฟที่แพงที่สุดอย่างหนึ่งของโลก  มีราคาขายประมาณ 220-1,320 ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลในปี พ.ศ. 2553 
ส่วนกาแฟเพียงพอน (weasel coffee) ของคนเวียดนามที่ได้มาจากเพียงพอนป่า มีราคาที่  ต่อกิโลกรัม 
ลูกค้าโดยมากเป็นคนเอเชีย  โดยเฉพาะคนญี่ปุ่น  คนไต้หวัน  และคนเกาหลีใต้ 
ส่วนแหล่งผลิตมีมากมาย  แต่ละปีมีผลผลิตไม่เท่ากัน

ราคาที่จ่ายให้คนกลางที่ตระเวนเก็บจากผู้ผลิตในประเทศฟิลิปปินส์อยู่ใกล้ ๆ กับ  ต่อกิโลกรัม

มีร้านกาแฟพิเศษที่ขายกาแฟขี้ชะมดแก้วละ 35-80 ดอลลาร์สหรัฐ 
ส่วนร้านกาแฟในเมืองจาการ์ตาขายกาแฟขี้ชะมดแก้วละ 6-10 ดอลลาร์สหรัฐ

แบบอื่น 
มีรายงานเกี่ยวกับกาแฟที่ผ่านกรรมวิธีคล้าย ๆ กันแต่เป็นของธรรมชาติ  โดยมาจากเก้งหรือนก 
และกาแฟขี้ช้าง (Black Ivory coffee) ที่ผลิตทางภาคเหนือของไทยโดยบริษัท Black Ivory Coffee Company Ltd

ในสื่อ 
ในปี ค.ศ. 1995 นายจอห์น มาร์ติเนซ์ ของบริษัท จ. มาร์ติเนซ์ และคณะในเมืองแอตแลนตา ประเทศสหรัฐอเมริกา ได้รับรางวัลอิกโนเบล  (รางวัลโนเบลแบบประชด ๆ ทำนองตลก) สำหรับ "กาแฟลูวะก์  กาแฟที่แพงที่สุดของโลก  ทำมาจากเมล็ดกาแฟกินแล้วถ่ายออกโดยตัวลูวะก์  (หรือรู้จักกันว่า  อีเห็น)  ซึ่งเป็นสัตว์คล้าย ๆ แมวป่าลิงซ์  แต่เป็นสัตว์ท้องถิ่นของอินโดนีเซีย"

ดูเพิ่ม
อาหารอินโดนีเซีย

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

 
 
 ABC Australia television: Sumatra - Extreme Coffee 
 ABC News: Story and photo report
 BBC: Civet coffee selling well despite SARS
 BBC: Report in the Philippines
 CBC.ca: Article on "cat poop coffee"
 Guardian: World's most expensive coffee tainted by 'horrific' civet abuse
 Lataza Coffee: Kopi Luwak: Most bizzare coffee in the world 
 University of Guelph: Article on the effects of the digestive system on coffee beans
 USA Today: Article on civet coffee
 Lam Dong’s 1st weasel coffee farm opens in VietNam

ผลิตภัณฑ์ของเสียสัตว์
อุจจาระ
เครื่องดื่มอินโดนีเซีย