การสังหารหมู่เชลยศึกที่ออแลนิวกา

ระหว่างวันที่ 28 ถึงวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 ระหว่างการรุกรานยูเครนโดยรัสเซีย เกิดเหตุระเบิดที่โรงนอนเชลยศึกชาวยูเครนในค่ายคัดกรองที่รัสเซียควบคุมในหมู่บ้านมอลอดิฌแน ใกล้นิคมออแลนิวกา แคว้นดอแนตสก์ ส่งผลให้เชลยศึกชาวยูเครนเสียชีวิต 53 ราย และบาดเจ็บ 75 ราย เชลยศึกในค่ายนี้ส่วนใหญ่เป็นทหารจากโรงงานเหล็กและเหล็กกล้าอาซอว์สตัลซึ่งเป็นฐานที่มั่นสุดท้ายของยูเครนระหว่างที่รัสเซียล้อมเมืองมารีอูปอล

ฝ่ายเสนาธิการประจำกองทัพยูเครนกล่าวว่ารัสเซียถล่มโรงนอนเพื่อปกปิดหลักฐานการทรมานและการสังหารเชลยศึกชาวยูเครนที่เกิดขึ้นที่นั่น และทางการยูเครนเผยแพร่สิ่งที่พวกเขากล่าวว่าเป็นภาพถ่ายดาวเทียมของหลุมศพที่ขุดไว้ล่วงหน้าและคลิปเสียงที่ได้จากการดักฟังการสนทนาซึ่งบ่งชี้ถึงความเป็นผู้ผิดของรัสเซีย ในขณะที่รัสเซียกล่าวว่าโรงนอนถูกโจมตีด้วยจรวดไฮมาร์สลูกหนึ่งที่ยิงมาจากดินแดนยูเครน การสืบสวนของซีเอ็นเอ็นซึ่งมีพื้นฐานอยู่บนงานของผู้เชี่ยวชาญด้านนิติวิทยาศาสตร์และอาวุธสรุปว่าคำบอกเล่าเหตุการณ์ของรัสเซียน่าจะเป็นการให้ข้อมูลเท็จ เนื่องจากแทบไม่มีความเป็นไปได้เลยที่ความเสียหายที่เกิดขึ้นจะเป็นผลจากการโจมตีด้วยจรวดไฮมาร์ส

เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2565 อังตอนียู กูแตรึช เลขาธิการสหประชาชาติ ประกาศว่าเขาตัดสินใจที่จะจัดตั้งภารกิจค้นหาความจริงตามที่ทั้งรัสเซียและยูเครนร้องขอ อย่างไรก็ตาม ปรากฏว่ารัสเซียปฏิเสธที่จะให้ความร่วมมือกับสหประชาชาติและกาชาดสากล และภารกิจค้นหาความจริงก็ถูกยกเลิกในเวลาต่อมา

เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2566 สหประชาชาติปฏิเสธคำกล่าวอ้างของรัสเซียที่ว่าเหตุระเบิดที่โรงนอนแห่งนี้เกิดจากจรวดไฮมาร์สของยูเครน

ภูมิหลัง 

ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2565 หลังจากฐานที่มั่นของกองกำลังยูเครนที่โรงงานเหล็กและเหล็กกล้าอาซอว์สตัลในเมืองมารีอูปอลทลายลง ทหารยูเครน 211 นายซึ่งยอมจำนนต่อรัสเซียถูกนำตัวมาคุมขังไว้ที่ค่ายคัดกรองในหมู่บ้านมอลอดิฌแน ใกล้นิคมออแลนิวกา ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของเมืองดอแนตสก์ ทางการรัสเซียเตรียมที่จะนำเชลยศึกกลุ่มนี้ขึ้นศาลเพื่อพิจารณาคดี ในขณะที่ทางการยูเครนประกาศว่าจะดำเนินกระบวนการแลกเปลี่ยนเชลยศึกเพื่อรับตัวพวกเขากลับบ้านต่อไป

นิคมออแลนิวกาและหมู่บ้านมอลอดิฌแนซึ่งเป็นที่ตั้งค่ายคัดกรองนั้นอยู่ในแคว้นดอแนตสก์ส่วนที่ตกอยู่ภายใต้การควบคุมของสาธารณรัฐประชาชนดอแนตสก์ซึ่งรัสเซียหนุนหลัง ภายในอาณาเขตของค่าย (ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นทัณฑนิคม) มีอาคารหลายหลังล้อมรอบด้วยกำแพง ส่วนใหญ่มีสภาพทรุดโทรม ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม มีเชลยศึกมากกว่า 1,000 คนถูกคุมขังไว้ในอาคาร 5 หลังที่ตั้งอยู่เรียงกัน จากนั้นในปลายเดือนกรกฎาคม มีหลักฐานบ่งชี้ว่าเชลยศึกประมาณ 200 คนถูกย้ายไปคุมขังที่โกดังอีกหลังหนึ่งซึ่งตั้งอยู่ห่างออกไป แต่ยังอยู่ภายในอาณาเขตของค่าย

เหตุระเบิด 
เมื่อเวลาประมาณ 23:00 น. ของวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 เกิดเหตุระเบิดและไฟไหม้อย่างรุนแรงที่โกดังที่ใช้เป็นโรงนอนแยกในค่ายคัดกรอง ทำให้เชลยศึกที่หลับอยู่ในโกดังเสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนหนึ่ง ต่อมาในเช้าวันที่ 29 กรกฎาคม รัสเซียและสาธารณรัฐประชาชนดอแนตสก์ระบุว่ามีเชลยศึกชาวยูเครนเสียชีวิต 53 ราย และบาดเจ็บอีก 75 ราย (แถลงการณ์เบื้องต้นของรัสเซียระบุว่ามีผู้เสียชีวิต 40 ราย และบาดเจ็บ 75 ราย นอกเหนือจากผู้บาดเจ็บที่เป็นผู้คุม 8 ราย) ฝ่ายยูเครนระบุว่ามีผู้เสียชีวิตประมาณ 40 ราย และบาดเจ็บ 130 ราย

ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องว่ามีนักรบกรมอะซอฟเป็นเชลยในโรงนอนที่ถูกโจมตี พวกเขาถูกนำตัวมาที่นี่ก่อนวันเกิดเหตุเพียงไม่กี่วัน เดนิส ปูชีลิน ผู้นำสาธารณรัฐประชาชนดอแนตสก์ กล่าวว่าในบรรดาผู้ต้องขัง 193 คนในโกดังหลังนี้ไม่มีชาวต่างชาติอยู่เลย แต่ก็ไม่ได้ระบุว่ามีชาวยูเครนถูกคุมขังอยู่กี่คน ต่อมาเจ้าหน้าที่รัสเซียเปิดเผยรายชื่อเชลยศึกที่เสียชีวิตจากเหตุระเบิด แต่ ณ วันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 เจ้าหน้าที่ยูเครนกล่าวว่าพวกเขาไม่สามารถพิสูจน์ยืนยันได้ว่ารายชื่อดังกล่าวนั้นเป็นจริง

ภายในวันเดียวกันหลังจากที่เชลยศึกถูกสังหาร บัญชีทวิตเตอร์ของสถานทูตรัสเซีย ณ กรุงลอนดอนทวีตข้อความว่า "นักรบอะซอฟสมควรถูกประหาร ไม่ใช่ด้วยการยิงเป้าแต่ด้วยการแขวนคอ เพราะพวกมันไม่ได้เป็นทหารจริง ๆ พวกมันสมควรตายอย่างอนาถ" พร้อมกับโพสต์วิดีโอการสัมภาษณ์ "คู่สามีภรรยาคู่หนึ่งจากเมืองมารีอูปอล" ที่กล่าวว่าตนเอง "ถูกทหารยูเครนจากโรงงานอาซอว์สตัลยิงใส่" ข้อความในทวีตนั้นเป็นคำพูดของชายในวิดีโอ

สี่วันหลังจากเกิดเหตุระเบิด ศาลสูงสุดรัสเซียประกาศให้กรมอะซอฟเป็นองค์การก่อการร้าย หน่วยข่าวกรองยูเครนตอบโต้โดยกล่าวว่าการตีตราเช่นนั้นมีจุดมุ่งหมายเพื่อหาความชอบธรรมให้กับอาชญากรรมสงครามที่รัสเซียก่อขึ้นกับชาวยูเครนรวมทั้งสมาชิกกองกำลังพิทักษ์ชาติยูเครน

ความรับผิดชอบ 
ทางการรัสเซียระบุว่ากองกำลังยูเครนโจมตีโกดังโรงนอนโดยใช้ระบบจรวดไฮมาร์สที่สหรัฐจัดหาให้ แต่เมื่อฝ่ายรัสเซียเผยแพร่วิดีโอและภาพถ่ายภายในโกดังโรงนอนที่ถูกโจมตี ทีมสืบสวนของซีเอ็นเอ็นก็วิเคราะห์ว่าคำบอกเล่าของรัสเซียน่าจะเป็นการให้ข้อมูลเท็จ เนื่องจากแทบจะเป็นไปไม่ได้ที่จรวดไฮมาร์สจะก่อให้เกิดความเสียหายในลักษณะนั้น อีกทั้งยังวิเคราะห์ว่าสาเหตุที่เป็นไปได้มากที่สุดน่าจะมาจากระเบิดเพลิงที่ถูกจุดปะทุจากภายในโกดังโรงนอน สถาบันเพื่อการศึกษาสงครามกล่าวว่าหลักฐานภาพที่มีอยู่นั้นสนับสนุนคำบอกเล่าของฝ่ายยูเครน เนื่องจากลักษณะของการระเบิดไม่สอดคล้องกับการโจมตีด้วยจรวดไฮมาร์ส แต่สถาบันฯ ก็ไม่สามารถระบุได้อย่างแน่ชัดว่าฝ่ายใดเป็นผู้ก่อเหตุ

อินฟอร์มเนปาล์มซึ่งเป็นโครงการอาสาสมัครจากยูเครนกล่าวว่ารัสเซียอยู่เบื้องหลังเหตุระเบิดครั้งนี้ โดยชี้ว่ารัสเซียยิงจรวดเพลิงเอร์เปโอ-อาหรือไม่ก็เอมเอร์โอ-อาใส่โกดังโรงนอนแล้วปล่อยให้เชลยถูกเผาทั้งเป็น อันดรีย์ กอสติน อัยการสูงสุดยูเครน ระบุว่า "ตามข้อมูลเบื้องต้นจากผู้เชี่ยวชาญจากนานาชาติ เชลยในทัณฑนิคมออแลนิวกาถูกสังหารด้วยอาวุธแรงกดดันพลังความร้อน" ยีกัล เลวิน ผู้เชี่ยวชาญด้านกลาโหมชาวอิสราเอล เสนอว่ารัสเซียก่อเหตุโจมตีเชลยศึกยูเครนเพื่อให้ทหารรัสเซียกลัวที่จะถูกทหารยูเครนล้างแค้น และจะได้ไม่ยอมจำนนต่อกองกำลังยูเครนที่รุกคืบเข้ามาในแคว้นแคร์ซอน

หน่วยความมั่นคงยูเครนเผยแพร่เทปบันทึกการสนทนาทางโทรศัพท์ระหว่างทหารรัสเซียซึ่งบ่งชี้ว่ารัสเซียได้วางระเบิดไว้ภายในอาคาร หน่วยความมั่นคงยูเครนเสริมว่าหลักฐานวิดีโอที่มีอยู่แสดงให้เห็นว่าหน้าต่างบางบานของโกดังโรงนอนที่ถูกระเบิดยังคงสภาพเดิม และไม่มีประจักษ์พยานรายใดกล่าวถึงการยิงอาวุธหรือเสียงใด ๆ ก็ตามที่โดยปกติจะมาพร้อมกับการยิงอาวุธ บ่งชี้ว่าไม่มีจรวดลูกใดพุ่งตกใส่โกดัง ตามรายงานของกองข่าวกรองของกระทรวงกลาโหมยูเครน ผู้ดำเนินการวางระเบิดคือกลุ่มทหารรับจ้างวากเนอร์ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลรัสเซียและถูกกล่าวหาว่าก่ออาชญากรรมสงครามในแอฟริกา ซีเรีย และยูเครน แต่คราวนี้กลุ่มดังกล่าวไม่ได้ปรึกษากระทรวงกลาโหมรัสเซียล่วงหน้าก่อนดำเนินการ

การสืบสวน 
กระทรวงการต่างประเทศยูเครนยื่นคำร้องต่อศาลอาญาระหว่างประเทศเกี่ยวกับเหตุโจมตีซึ่งกระทรวงฯ เรียกว่าเป็นอาชญากรรมสงครามของรัสเซีย ในขณะที่รัสเซียกล่าวว่าฝ่ายตนจะเริ่มดำเนินการสืบสวนเอง เจ้าหน้าที่ของรัสเซียและของยูเครนเรียกร้องให้กาชาดสากลและสหประชาชาติเข้าแทรกแซง ในช่วงค่ำของวันที่ 30 กรกฎาคม รัสเซียประกาศว่าจะอนุญาตให้ตัวแทนจากองค์การเหล่านี้เข้าไปตรวจที่เกิดเหตุได้ อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (ไอซีอาร์ซี) ประกาศว่าตนไม่ได้รับคำเชิญและไม่ได้รับคำตอบจากการขอเข้าไปยังที่เกิดเหตุ เมื่อถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2565 ไม่มีผู้สังเกตการณ์จากนานาชาติหรือองค์การด้านมนุษยธรรมใด ๆ ได้รับอนุญาตให้เข้าไปในออแลนิวกาหรือได้รับอนุญาตให้เข้าถึงผู้รอดชีวิต นอกจากนี้ ฝ่ายรัสเซียยังไม่เคยเผยแพร่รายชื่อผู้เสียชีวิตและผู้บาดเจ็บอย่างละเอียด และไม่เคยแจ้งเตือนญาติของพวกเขาและไอซีอาร์ซีซึ่งขึ้นทะเบียนพวกเขาเป็นเชลยศึกอย่างเป็นทางการระหว่างการยอมจำนนในเมืองมารีอูปอล

เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2555 อังตอนียู กูแตรึช เลขาธิการสหประชาชาติ ประกาศว่าเขาตัดสินใจที่จะจัดตั้งภารกิจค้นหาข้อเท็จจริงตามที่ทั้งรัสเซียและยูเครนร้องขอ แต่ก็มายกเลิกภารกิจดังกล่าวเมื่อวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2566 (ตามคำกล่าวของโฆษกสหประชาชาติ) "เนื่องจากคณะทำงานของสหประชาชาติไม่สามารถเข้าถึงที่เกิดเหตุได้"

ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2566 รายงานของสำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อเชลยศึกในช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครนอ้างว่าได้พบรายละเอียดใหม่เกี่ยวกับการสังหารหมู่ซึ่งชี้ให้เห็นถึงความเป็นผู้ผิดของรัสเซีย รายละเอียดเหล่านั้นได้แก่การสั่งให้ผู้คุมค่ายออกจากโกดังโรงนอน การสั่งให้ผู้คุมขุดคูค่ายเพื่อใช้กำบังตัวเอง การที่ผู้คุมสวมเสื้อเกราะกันกระสุนและหมวกนิรภัย และการยิงจรวดจากระบบยิงเบเอม-21 กราดที่เพิ่งติดตั้งใหม่เพื่อกลบเสียงที่เกิดจากการระเบิด

ปฏิกิริยา 
ในแถลงการณ์ที่ออกเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 ฌูแซ็ป บูร์เร็ลย์ ผู้แทนระดับสูงของสหภาพยุโรปด้านการต่างประเทศและนโยบายความมั่นคง กล่าวโทษรัสเซียว่าอยู่เบื้องหลังเหตุโจมตีและเรียกเหตุดังกล่าวว่าเป็น "ความโหดร้ายสะเทือนขวัญ" และ "การกระทำที่ป่าเถื่อน" เจ้าหน้าที่ในเอสโตเนีย สหราชอาณาจักร และฝรั่งเศสแสดงท่าทีคล้ายคลึงกัน

เมื่อวันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2565 ทำเนียบขาวกล่าวถึงข้อมูลข่าวกรองใหม่ที่บ่งชี้ว่ารัสเซียกำลังพยายามปลอมแปลงหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับการสังหารหมู่ ในเดือนสิงหาคม รัสเซียได้เชิญสื่อรัสเซียจำนวนหนึ่งและสตีเวน ซีกัล นักแสดง ไปที่ค่ายคัดกรองที่ซึ่งพวกเขาแถลงการณ์สนับสนุนคำกล่าวอ้างของรัสเซียที่ว่าเหตุระเบิดเกิดจากการโจมตีด้วยจรวดไฮมาร์ส

เหตุการณ์เพิ่มเติม 
ในวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2565 ศพของทหาร 62 นาย (ซึ่งรวมถึงเชลยศึกที่ถูกสังหารในออแลนิวกา) ได้รับการส่งกลับยูเครน

ในวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2566 เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2566 ฟ็อลเคอร์ เทือร์ค ข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ปฏิเสธคำกล่าวอ้างของรัสเซียที่ว่าเหตุระเบิดครั้งนี้เกิดจากจรวดไฮมาร์สของยูเครน

อ้างอิง 

การสังหารหมู่เชลยศึก
การสังหารหมู่ใน พ.ศ. 2565
การสังหารหมู่ในประเทศยูเครน
การรุกรานยูเครนของรัสเซีย พ.ศ. 2565
แคว้นดอแนตสก์
ปฏิบัติการธงเท็จ