ไทรออปส์

ไทรออปส์ () เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังจำพวกสัตว์ขาปล้องประเภทหนึ่ง จัดอยู่ในไฟลัมครัสตาเซียนเช่นเดียวกับ กุ้ง หรือ ปู และอยู่ในอันดับ Notostraca ในวงศ์ Triopsidae

ไทรออปส์ เป็นสัตว์น้ำขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ในน้ำจืด มีรูปร่างประหลาดคล้ายแมงดาทะเล จึงมีผู้เรียกว่า "แมงดาทะเลน้ำจืด" หรือ "กุ้งไดโนเสาร์" เนื่องจากเป็นสัตว์ที่ไม่เปลี่ยนแปลงรูปร่างมาตั้งแต่ยุคคาร์บอนิฟอรัส ราว 300 ล้านปีมาแล้ว  จัดได้ว่าเป็นฟอสซิลที่มีชีวิตอีกจำพวกหนึ่งได้

พบแพร่กระจายอยู่ในหนองน้ำหรือบึงน้ำในทวีปอเมริกาเหนือ, อเมริกาใต้, ยุโรป, ยูเรเชีย, แอฟริกา, ญี่ปุ่น, นิวแคลิโดเนีย และ ออสเตรเลีย ยกเว้น แอนตาร์กติกา

ไทรออปส์ มีลักษณะโดยรวมคือ มีตา 3 ตา  อันเป็นที่มาของชื่อ (ภาษา, ('สาม'), , (ṓps,'ตา')) มีส่วนหางที่มีลักษณะเป็นง่ามคู่ที่ยาวออกมาอย่างเห็นได้ชัดเจน เป็นสัตว์ที่มีวงจรชีวิตสั้นมาก คือ สามารถมีชีวิตอยู่ได้เพียง 1-3 เดือน จึงเป็นสัตว์ที่มีอัตราการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยจะมีขนาดใหญ่ขึ้นถึงวันละ 2 เท่า ขนาดเมื่อโตเต็มที่โดยเฉลี่ยราว 1-3 นิ้ว แต่ในบางชนิดหากได้รับอาหารและอุณหภูมิที่เหมาะสมอย่างเต็มที่อาจใหญ่ได้เท่ากับฝ่ามือมนุษย์

การหายใจ ของไทรออปส์อยู่ที่ขา ซึ่งมีมากถึง 35-71 คู่ ซึ่งใช้ทั้งว่ายน้ำและลำเลียงอาหารเข้าปาก และใช้ในการหายใจ เนื่องจากเท้าของไทรออปส์มีอวัยวะพิเศษที่คล้ายเหงือกของสัตว์น้ำจำพวกอื่น ซึ่งขณะที่เคลื่อนที่หรือว่ายน้ำอยู่ ก็จะได้รับออกซิเจนจากน้ำผ่านเข้าไปทางขานั่นเอง

อนุกรมวิธาน
ถึงแม้ว่าอนุกรมวิธานของสกุลนี้ไม่ได้รับการปรับปรุงมาตั้งแต่ ค.ศ. 1955 ชนิดที่ได้รับการยอมรับ มีดังนี้:
 Triops australiensis (Spencer & Hall, 1895)
 Triops baeticus Korn, 2010
 Triops cancriformis (Bosc, 1801)
 Triops emeritensis Korn & Pérez-Bote, 2010
 Triops gadensis Korn & García-de-Lomas, 2010
 Triops granarius (Lucas, 1864)
 Triops longicaudatus (LeConte, 1846)
 Triops mauritanicus Ghigi, 1921
 Triops newberryi Thomas, 1921
 Triops vicentinus Korn, Machado, Cristo & Cancela da Fonseca, 2010

Longhurst เคยจัดให้ T. mauritanicus เป็นชนิดย่อยของ T. cancriformis ใน ค.ศ. 1955 แต่ภายหลัง Korn et al. จัดให้มันเป็นชนิดต่างหากอีกครั้งใน ค.ศ. 2006

ความสัมพันธ์กับมนุษย์ 
ปัจจุบัน ไทรออปส์นิยมเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะในชนิด  Triops longicaudatus และ T. cancriformis ด้วยความที่เป็นสัตว์แปลก และเลี้ยงง่าย ซึ่งนิยมจะเลี้ยงไทรออปส์ตั้งแต่ยังเป็นไข่ โดยจะทำการฟักไข่ของไทรออปส์ในตู้ปลา โดยจัดอุณหภูมิและสภาพน้ำที่เหมาะสม ไทรออปส์ก็สามารถฟักเป็นตัวได้ภายในเวลา 24 ชั่วโมง นอกจากนี้
แล้วไข่ของไทรออปส์ สามารถหยุดการเจริญเติบโตได้ โดยอาจจะหยุดการเจริญเติบโตได้ถึง 25 ปีเลยทีเดียว

ปัจจุบัน ได้มีการขายไข่ของไทรออปส์เป็นชุดสำเร็จรูป เป็นที่นิยมของวัยรุ่นในสหรัฐอเมริกา ส่วนในประเทศไทยก็มีผู้นำเข้ามาจำหน่ายด้วยเช่นกัน

ดูเพิ่ม 
 Protocaris
 Trilobite

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

ซากดึกดำบรรพ์มีชีวิต
ครัสเตเชียนที่เป็นสัตว์เลี้ยง
กุ้ง-กั้ง-ปู