กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด

กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด () เป็นหน่วยงานระดับกองบัญชาการ อยู่ในส่วนสนับสนุนการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรม สังกัดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

ประวัติ

เริ่มต้น 
ในปี พ.ศ. 2504 กรมตำรวจได้มอบหมายให้กองกำกับการ 7 กองปราบปราม กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง เป็นหน่วยที่มีหน้าที่ในการสืบสวนสอบสวนและปราบปรามยาเสพติดโดยเฉพาะ จากนั้นในปี พ.ศ. 2516 กรมตำรวจได้มีคำสั่งที่ 1172/2516 ลงวันที่ 12 พฤศจิกายน จัดตั้งคณะกรรมการศูนย์ปราบปรามยาเสพติดให้โทษ (ศปส.ตร.) เป็นศูนย์กลางในการประสานงานและอำนวยการปราบปรามยาเสพติดร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ โดยในปีเดียวกัน กองบัญชาการตำรวจนครบาล ได้จัดตั้งหน่วยปราบปรามยาเสพติดนครบาล (นปส.น.) เพื่อปฏิบัติงานในพื้นที่กรุงเทพมหานคร

รวมหน่วยงาน 
จากนั้นในปี พ.ศ. 2533 ด้วยปัญหาด้านยาเสพติดที่มีเพิ่มมากขึ้น พงส์ สารสิน รองนายกรัฐมนตรี ซึ่งเป็นประธานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดในขณะนั้น จึงได้มอบหมายให้กระทรวงมหาดไทยมอบให้กรมตำรวจจัดตั้งสำนักงานปราบปรามยาเสพติด กรมตำรวจ จึงได้จัดตั้ง "สำนักงานปราบปรามยาเสพติด" ขึ้นมา มีสถานะเทียบเท่ากองบัญชาการ โดยในการประชุมคณะกรรมการข้าราชการตำรวจ ครั้งที่ 3/2533 ในวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2533 แบ่งส่วนราชการสำนักงานปราบปรามยาเสพติดออกเป็น 4 ส่วน มีสถานะเทียบเท่ากองบังคับการ ประกอบด้วย ส่วนอำนวยการ และส่วนปราบปรามยาเสพติด 1-3 โดยพิจารณาข้าราชการไปดำรงตำแหน่งจากหน่วยงานด้านการปราบปรามยาเสพติดทั้ง 3 หน่วยงานที่ถูกจัดตั้งขึ้นมาก่อนหน้านี้คือ กองกำกับการ 7 กองปราบปราม คณะกรรมการศูนย์ปราบปรามยาเสพติดให้โทษ และหน่วยปราบปรามยาเสพติดนครบาลไปปฏิบัติงาน

จัดตั้งกองบัญชาการ 
ต่อมาในปี พ.ศ. 2535 ได้มีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการกรมตำรวจ กระทรวงมหาดไทย (ฉบับที่ 18) พ.ศ. 2535 ลงวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2535 ให้จัดตั้ง กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด จึงถือให้วันนี้ เป็นวันสถาปนากองบัญชาการ โดยแบ่งส่วนราชการออกเป็น 4 ส่วน มีสถานะเทียบเท่ากองบังคับการ คือ กองบังคับการอำนวยการ กองบังคับการตำรวจปราบปรามยาเสพติด 1-2 และกองบังคับการสอบสวน และได้มีการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการกรมตำรวจ กระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2539 ลงวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2539 ให้เพิ่มกลุ่มงานวิเคราะห์ข่าว มีสถานะเทียบเท่ากองกำกับการ อยู่ภายในกองบังคับการอำนวยการ และเพิ่มฝ่ายอำนวยการ อยู่ภายในกองบังคับการตำรวจปราบปรามยาเสพติด 1-2

ในปี พ.ศ. 2548 กรมตำรวจได้เปลี่ยนแปลงเป็นสำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยมีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการสำนักงานตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2548 และกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการเป็นกองบังคับการ พ.ศ. 2548 แบ่งส่วนราชการภายในกองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติดใหม่ แบ่งเป็น 5 กองกำกับการ 1 ศูนย์การข่าว และ 1 ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศ ประกอบไปด้วย กองบังคับการอำนวยการ กองบังคับการตำรวจปราบปรามยาเสพติด 1-3 กองบังคับการสอบสวน ศูนย์การข่าว และศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศ และมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างภายในอีกในปี พ.ศ. 2552 ตามพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการสำนักงานตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2552 และกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการเป็นกองบังคับการหรือส่วนราชการอย่างอื่นในสำนักงานตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2552 แบ่งเป็น 6 กองบังคับการ 1 กองกำกับการ ประกอบไปด้วย กองบังคับการอำนวยการ กองบังคับการตำรวจปราบปรามยาเสพติด 1-4 กองบังคับการข่าวกรองยาเสพติด และกองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ และเปลี่ยนแปลงอีกครั้งในปี พ.ศ. 2556 ได้มีการประกาศกฎกระทรวงฯ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2556 กำหนดให้มีกองบังคับการสกัดกั้นการลำเลียงยาเสพติดเพิ่มเข้ามา ทำให้ประกอบไปด้วย 7 กองบังคับการ และ 1 กองกำกับการเหมือนในปัจจุบัน

หน่วยงานในสังกัด 
กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด ประกอบไปด้วย 7 กองบังคับการ กับอีก 1 กองกำกับการ มีโครงสร้างหน่วยงาน ดังนี้

กองบังคับการอำนวยการ 
ดูแลรับผิดชอบงานด้านเอกสาร งานสารบรรณ งานธุรการ และงานด้านอำนวยการต่าง ๆ แบ่งออกเป็น 8 ฝ่าย ประกอบด้วย

 ฝ่ายธุรการและกำลังพล
 ฝ่ายยุทธศาสตร์
 ฝ่ายส่งกำลังบำรุง
 ฝ่ายป้องกันอาชญากรรม
 ฝ่ายงบประมาณและการเงิน
 ฝ่ายกฎหมายและวินัย
 ฝ่ายกิจการต่างประเทศ
 ฝ่ายกฎหมายและวินัย

กองบังคับการตำรวจปราบปรามยาเสพติด 1 
มีหน้าที่ในการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดในพื้นที่กรุงเทพมหานคร สืบสวนสอบสวนคดีอาญาที่มีความเกี่ยวข้องกับยาเสพติดและกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวเนื่อง และคดีอาญาอื่น ๆ ที่มีโทษทางอาญาทั่วประเทศ สืบสวนสอบสวนคดีที่สืบเนื่องกับการอายัดทรัพย์หรือยึดทรัพย์ที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด

ประกอบด้วย 5 กองกำกับการ คือ

 ฝ่ายอำนวยการ
 กลุ่มงานสอบสวนและตรวจสอบทรัพย์สิน
 กองกำกับการ 1 (รับผิดชอบ พื้นที่กองบังคับการตำรวจนครบาล 1, 5 และ 6)
 กองกำกับการ 2 (รับผิดชอบ พื้นที่กองบังคับการตำรวจนครบาล 2, 3 และ 4)
 กองกำกับการ 3 (รับผิดชอบ พื้นที่กองบังคับการตำรวจนครบาล 7, 8 และ 9)

กองบังคับการตำรวจปราบปรามยาเสพติด 2 
มีหน้าที่ในการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดในพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 2, 3 และ 4 สืบสวนสอบสวนคดีอาญาที่มีความเกี่ยวข้องกับยาเสพติดและกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวเนื่อง และคดีอาญาอื่น ๆ ที่มีโทษทางอาญาทั่วประเทศ สืบสวนสอบสวนคดีที่สืบเนื่องกับการอายัดทรัพย์หรือยึดทรัพย์ที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด

ประกอบด้วย 5 กองกำกับการ คือ

 ฝ่ายอำนวยการ
 กลุ่มงานสอบสวนและตรวจสอบทรัพย์สิน
 กองกำกับการ 1 (รับผิดชอบพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 2)
 กองกำกับการ 2 (รับผิดชอบพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 3)
 กองกำกับการ 3 (รับผิดชอบพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 4)

กองบังคับการตำรวจปราบปรามยาเสพติด 3 
มีหน้าที่ในการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดในพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 1, 5 และ 6 สืบสวนสอบสวนคดีอาญาที่มีความเกี่ยวข้องกับยาเสพติดและกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวเนื่อง และคดีอาญาอื่น ๆ ที่มีโทษทางอาญาทั่วประเทศ สืบสวนสอบสวนคดีที่สืบเนื่องกับการอายัดทรัพย์หรือยึดทรัพย์ที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด

ประกอบด้วย 5 กองกำกับการ คือ

 ฝ่ายอำนวยการ
 กลุ่มงานสอบสวนและตรวจสอบทรัพย์สิน
 กองกำกับการ 1 (รับผิดชอบพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 1)
 กองกำกับการ 2 (รับผิดชอบพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 5)
 กองกำกับการ 3 (รับผิดชอบพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 6)

กองบังคับการตำรวจปราบปรามยาเสพติด 4 
มีหน้าที่ในการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดในพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 7, 8, 9 สืบสวนสอบสวนคดีอาญาที่มีความเกี่ยวข้องกับยาเสพติดและกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวเนื่อง และคดีอาญาอื่น ๆ ที่มีโทษทางอาญาทั่วประเทศ สืบสวนสอบสวนคดีที่สืบเนื่องกับการอายัดทรัพย์หรือยึดทรัพย์ที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด

ประกอบด้วย 5 กองกำกับการ คือ

 ฝ่ายอำนวยการ
 กลุ่มงานสอบสวนและตรวจสอบทรัพย์สิน
 กองกำกับการ 1 (รับผิดชอบพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 7)
 กองกำกับการ 2 (รับผิดชอบพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 8)
 กองกำกับการ 3 (รับผิดชอบพื้นที่ตำรวจภูธรภาค 9)

กองบังคับการข่าวกรองยาเสพติด 
มีหน้าที่เกี่ยวกับการตรวจสอบพฤติการณ์บุคคล งานการข่าว รวบรวมการข่าว ตรวจสอบข้อมูลและสืบสวนหาข่าว รวมรวมข้อมูลข่าวกรองยาเสพติดในระดับยุทธการ รวมถึงงานเทคโนโลยีสารสนเทศของกองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด

ประกอบด้วย 1 ฝ่าย 2 กลุ่ม คือ

 ฝ่ายอำนวยการ
 กลุ่มงานเทคโนโลยีสารสนเทศ
 กลุ่มงานการข่าว

กองบังคับการสกัดกั้นการลำเลียงยาเสพติด 
มีหน้าที่เกี่ยวกับการปฏิบัติการตามประมวลกฎหมายพิจารณาความอาญาที่เกี่ยวข้องกับการสืบสวน การปราบปรามยาเสพติดและกฎหมายอาญาที่เกี่ยวข้อง สืบสวนและรวบรวมข้อมูลมาประมวลผลและวิเคราะห์เกี่ยวกับการลักลอบลำเลียงยาเสพติด ผ่านบุคคลหรือยานพาหนะต้องสงสัย ทำฐานข้อมูลเกี่ยวกับการลำเลียงยาเสพติดเพื่อพัฒนาและจัดหาเครื่องมือพิเศษเพื่อเพิ่มศักยภาพในการสกัดกั้นการลำเลียงยาเสพติด

ประกอบด้วย 5 กองกำกับการ คือ

 ฝ่ายอำนวยการ
 กองกำกับการ 1 (รับผิดชอบ พื้นที่กองบัญชาการตำรวจนครบาล, ตำรวจภูธรภาค 1 และ ตำรวจภูธรภาค 7)
 กองกำกับการ 2 (รับผิดชอบ พื้นที่ ตำรวจภูธรภาค 2, ตำรวจภูธรภาค 3 และตำรวจภูธรภาค 4)
 กองกำกับการ 3 (รับผิดชอบ พื้นที่ ตำรวจภูธรภาค 5 และ ตำรวจภูธรภาค 6)
 กองกำกับการ 4 (รับผิดชอบ พื้นที่ ตำรวจภูธรภาค 8, ตำรวจภูธรภาค 9)

กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ 

มีหน้าที่ในการสนับสนุนการปฏิบัติงานของกองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด และสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ซึ่งเป็นต้นสังกัด โดยมีขอบข่ายภารกิจเกี่ยวข้องกับการปราบปรามยาเสพติดตั้งแต่การปราบปรามและจับกุมผู้ผลิต ผู้นำเข้ายาเสพติด ผู้ส่งออกยาเสพติด ผู้จำหน่ายยาเสพติด รวมไปถึงผู้ที่ครอบครองและขนย้ายตัวสารตั้งต้น เคมีภัณฑ์ และวัตถุดิบในการผลิตยาเสพติด ครอบคลุมไปถึงการปราบปรามเครือข่ายของยาเสพติดทั้งในประเทศและเครือข่ายระหว่างประเทศ ซึ่งอยู่ในราชอาณาจักรไทย

ภารกิจ 

กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด ถูกกำหนดให้เป็นฝ่ายอำนวยการในด้านของยุทธศาสตร์ในการวางแผนปราบปรามยาเสพติดของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยมีอำนาจหน้าที่ตามที่ได้มอบให้ไว้กองบัญชาการ ในด้านของการปฏิบัติงานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับความผิดของยาเสพติดและความผิดอื่นทางอาญา การปัองกันและปราบปรามยาเสพติด มีอำนาจการปฏิบัติการทั่วราชอาณาจักรไทย รวมไปถึงการดำเนินการอายัดหรือยึดทรัพย์สินตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด

นอกจากนี้กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติดยังมีหน้าที่ในการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งหน่วยงานรัฐและองค์กรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินการในการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดทั้งภายในประเทศและระหว่างประเทศ

การสอดแนม 
กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด ถูกระบุในรายงานจาก Citizen Lab ว่าเป็นหนึ่งในหน่วยงานที่ใช้งานระบบสอดแนมของบริษัท Circles ในการใช้ช่องว่างของโพรโทคอลการสื่อสาร ในการเข้าถึงเครือข่ายโทรศัพท์ ทั้งการดักฟังสายสนทนา และการบริการสารสั้น (SMS)

มวลชนสัมพันธ์ 
กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด ได้รับมอบหมายจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ได้จัดทำโครงการการศึกษาเพื่อต่อต้านการใช้ยาเสพติดในเด็กนักเรียน (โครงการแดร์ประเทศไทย Drug Abuse Resistance Education: D.A.R.E.) โดยจัดการฝึกอบรมให้กับเจ้าหน้าที่ตำรวจท้องที่ และตำรวจตระเวนชายแดนที่มีโรงเรียนเข้าร่วมโครงการในพื้นที่ เพื่อเสริมสร้างทักษะในการแก้ปัญหาส่วนตัว และปัญหาสังคมที่มีความเสี่ยงที่จะเกี่ยวข้องกับการใช้ยาเสพติด แสดงให้เห็นผลกระทบของยาเสพติด และทางเลือกอื่น ๆ นอกเหนือจากการหันไปพึ่งพายาเสพติด ซึ่งหลักสูตรดังกล่าวเป็นหลักสูตรของสหรัฐอเมริกาที่ถูกนำไปใช้งานและได้รับการยอมรับจากหลายประเทศทั่วโลก

ความร่วมมือระหว่างประเทศ

สหประชาชาติ 
องค์การสหประชาชาติ โดยสำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ (UNODC) ได้สนับสนุนการปฏิบัติงานของกองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด ทั้งในส่วนของการฝึกอบรมทักษะและทฤษฎีต่าง ๆ ในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ และข้อมูลด้านการข่าว

ภูมิภาคลุ่มน้ำโขง 
สำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ เป็นหน่วยงานกลางในการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างประเทศรอบพื้นที่สามเหลี่ยมทองคำ ซึ่งเป็นแหล่งผลิตยาเสพติดขนาดใหญ่ โดยเฉพาะการสกัดกั้นและป้องกันการขนย้ายสารเคมีและส่วนประกอบในการผลิตยาเสพติด โดยมีการทำบันทึกความเข้าใจลุ่มแม่น้ำโขงว่าด้วยการควบคุมยาเสพติด เพื่อจัดการกับภัยคุกคามด้านยาเสพติดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่แม่น้ำโขงไหลผ่าน ประกอปไปด้วย จีน ลาว เมียนมาร์ ไทย กัมพูชา และเวียดนาม

สหรัฐอเมริกา 
สหรัฐอเมริกาสนับสนุนการปฏิบัติงานของกองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด ผ่านการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ตำรวจในการปฏิบัติงาน โดยสถาบันฝึกอบรมระหว่างประเทศว่าด้วยการดำเนินการให้เป็นไปตามกฎหมาย กรุงเทพฯ (ILEA Bangkok) และการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่หน่วยสยบไพรี 43 ในการปฏิบัติการพิเศษกับสำนักงานปราบปรามยาเสพติดสหรัฐฯ (DEA) เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติงานของกองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด รวมไปถึงยุทธภัณฑ์ เสื้อเกราะกันกระสุน และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ ในการปฏิบัติการเพื่อป้องกันและปราบปรามยาเสพติดร่วมกับ DEA ประจำประเทศไทย ผ่านการแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านข่าวกรองกับหน่วยสืบสวนพิเศษ (SIU) ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ของ DEA โดยไทยเป็น 1 ใน 15 ประเทศทั่วโลก และเป็นประเทศเดียวในทวีปเอเชียที่ได้รับการคัดเลือกให้ตั้งหน่วย SIU ในการประสานงาน

อิสราเอล 
กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติดได้ดำเนินการในส่วนของการป้องกันและปราบปรามปัญหาเกี่ยวกับยาเสพติดในแรงงานไทยที่ไปทำงานอยู่ในประเทศอิสราเอล โดยร่วมมือกับรัฐบาลอิสราเอลในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ทั้งการจัดตั้งคณะทำงานร่วมกัน การตรวจสอบประวัติแรงงานที่เดินทางไปทำงาน การตรวจสอบพัสดุที่ส่งไปยังประเทศอิสราเอลเพื่อป้องกันการลักลอบขนส่งยาเสพติด และการซุกซ่อนสารเสพติดไปกับตัวระหว่างเดินทาง

นอกจากนี้ประเทศอิสราเอลเคยฝึกหลักสูตรปฏิบัติการพิเศษให้กับหน่วยสยบไพรี 43 อีกด้วย

อ้างอิง 

สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
หน่วยงานในสังกัดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ