จึงเชียง

ท่านผู้หญิงเชียง มีนามเดิมว่า เชียง หรือ จึงเชียง เป็นท่านผู้หญิงพิษณุโลกในฐานะเอกภริยาของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) และเป็นสตรีในประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยาที่มีบทบาทในการต่อต้านการเข้ายึดเมืองพระพิษณุโลกของเจ้าฟ้าจีดในช่วงสงครามการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง

ประวัติ 
ในพงศาวดารไทย กล่าวว่า ท่านผู้หญิงเชียง เป็นภรรยาของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ไม่ปรากฎนามมารดา มีนิวาสสถานเดิมในกำแพงเมืองกรุงศรีอยุธยาที่บริเวณบ้านประตูจีนตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เป็นสตรีเชื้อสายจีนบุตรีของพระยาราชสุภาวดี (โกวผก) รั้งตำแหน่งสมุหนายก ชาวจีนสกุลเฉิน (แซ่ตัน หรือแซ่ตั้ง) ย่านบ้านประตูจีน เชื้อสายเจ้าพระยาอภัยราชา (โกวเฮง) สมุหนายก ซึ่งอาจถึงแก่อสัญกรรมในระหว่างการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง และเป็นเครือญาติกับกรมพระเทพามาตย์ (นกเอี้ยง) พระราชชนนีของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี

ท่านผู้หญิงเชียงมีญาติพี่น้องร่วมสายเลือด 4 คน ดังนี้
 เจ้าขรัวเงิน
 เจ้าขรัวบุญหลาน เจ้าเมืองจันทบุรี สมัยกรุงธนบุรี
 พระยารามณรงค์ (ขุนรามหมื่นซ่อง)
 เจ้าพระยาสุรบดินทร์สุรินทร์ฦๅไชย (บุญมี)

บรรดาศักดิ์ 
คุณหญิงเชียง
ท่านผู้หญิงเชียง มีบรรดาศักดิ์เป็น ท่านผู้หญิงพิษณุโลก ถือศักดินา 5,000 (กึ่งหนึ่งของเจ้าเมืองพิษณุโลก) ตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
พระมเหสี สถาปนาขึ้นเป็นเจ้าโดยเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) หลังจากตั้งชุมนุมเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง)

การต่อต้านการยึดเมืองพิษณุโลกของเจ้าฟ้าจีด 

ขณะที่เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) กำลังติดศึกรบกับพม่าที่เมืองสุโขทัยอยู่นั้น ที่เมืองพระพิษณุโลกเหลือเพียงขุนนางเพียงบางส่วน กรมขุนสุรินทรสงคราม (เจ้าฟ้าจีด) เสด็จลี้ภัยจากกรุงศรีอยุธยามายังเมืองพิษณุโลกแล้วขึ้นนั่งเมืองเป็นเจ้าเมืองเสียเอง

ท่านผู้หญิงเชียงจึงแอบหนีลงเรือล่องขึ้นไปเมืองสุโขทัยเพื่อบอกความแก่เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) เป็นเหตุให้ต้องเลิกทัพกลางคัน ทำให้ทัพพม่าถือโอกาสเคลื่อนทัพล่วงเลยไปยังกรุงศรีอยุธยา พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา กล่าวว่า

ขณะนั้นจึงเชียงภรรยาเจ้าพระยาพิษณุโลก หนีลงเรือน้อยกับพรรคพวกบ่าวไพร่ขึ้นไป ณ เมืองสุโขทัย แจ้งความแก่เจ้าพระยาพิษณุโลกๆ ก็โกรธ จึงเลิกทัพลงมาชุมพลอยู่ ณ หลังเมืองพิจิตร แล้วยกขึ้นไปตั้งค่าย ณ ท้ายเมืองพิษณุโลก ได้รบกับพวกเจ้าฟ้าจีดหลายเพลา เจ้าฟ้าจีดจึงแตกหนีออกจากเมือง

วัฒนธรรมร่วมสมัย 
กรุงแตก นวนิยายอิงประวัติศาสตร์ ประพันธ์โดย หลวงวิจิตรวาทการ (วิจิตร วิจิตรวาทการ) กล่าวถึง ท่านผู้หญิงเชียง ภริยาของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) กับคุณหญิงนิ่มนวล ภริยาของหลวงจบไกรแดน กับเหตุการณ์ต่อต้านการเข้ายึดเมืองพระพิษณุโลกของเจ้าฟ้าจีด และบทสนทนาระหว่างท่านผู้หญิงเชียงกับหลวงโกษา (ยัง) เรื่องการเชิดชูเจ้าฟ้าจีดขึ้นเป็นเจ้าเมือง

ดูเพิ่ม 
เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง โรจนกุล)

อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยา
ขุนนางในสมัยกรุงศรีอยุธยา
บุคคลในยุคราชวงศ์บ้านพลูหลวง
การล่มสลายของอาณาจักรอยุธยา
ท่านผู้หญิง
สกุลโรจนกุล