โยไก

โยไก () ในภาษาญี่ปุ่นแปลว่า ภูต หรือ ปีศาจ เป็นประเภทหนึ่งของสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติ ในคติความเชื่อญี่ปุ่น ซึ่งโยไกอาจจะนำโชคลาภหรือลางร้ายมาก็เป็นได้ ซึ่งในบันทึกหรือคำบอกเล่าต่างๆของผู้คน บ่อยครั้งที่มักจะพบเจอโยไกที่มีลักษณะคล้ายกับสัตว์ (เช่น คัปปะ มีกระดองคล้ายเต่า หรือ เท็งงุ มีปีกคล้ายนก) ซึ่งบางครั้งโยไกสามารถปรากฏอยู่ในร่างมนุษย์และปะปนกับผู้คนได้ หรืออาจจะปรากฏในรูปแบบอื่นๆ ที่มนุษย์ทั่วไปไม่สามารถมองเห็น

โยไกมักจะมีอำนาจที่เหนือธรรมชาติ โดยประเภทแปลงกายเป็นหนึ่งในประเภทที่พบมากที่สุด ซึ่งความสามารถในการแปลงกายนี้ เรียกว่า "โอบาเกะ"

ประเภท 
ตามคติชนของญี่ปุ่นแล้ว สามารถจำแนกโยไกได้เป็น 3 ประเภทหลักๆด้วยกัน โดยทั่วไปแล้ว "โยไก" เป็นคำที่มีความหมายกว้าง สามารถใช้ได้ครอบคลุมกับสัตว์ประหลาดและสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติได้ทั้งหมด

โซดิยา ไซ 
เป็นโยไกที่มีความสุข เมื่อคุณได้อย่าง ไรก็โรงเรียนอนุบาล กลางคืน5ปี โรงเรียนต้องฝืดเก่งๆ ชิบูริเกะ! โนคุบิชิ! โตระชิโกะ! ไปเคลื่อนไหวกับแล้ว! เป็นการสร้างการเคลื่อนไหวของเด็กๆ แล้วกลับบ้านได้ อาบน้ำ ชุดนอนเด็กๆ
ภูติผีปีศาจของญี่ปุ่น ที่ยังไม่ผีชนิดต่างๆ ที่มีความคิดโยไก
 อารีย์เซะ (แพะ)
 ทาอุรุเซะ (วัว)
 เกเมะนิ (เมถุน)
 คันเซริ (ปู)
 เรเอะโอะ (สิงห์)
 วิเระโกะ (กันย์)
 ริบะระ (ตลุ)
 สโคเระปิโอะ (พิจิก)
 ซากิตตาริอุเซะ (ธนู)
 คาริปิโคริน (มังกร)
 อาคุอะริอุเซะ (กุมภ์)
 ปิซเซเซะ (มีน)
 ในสมัยเอโดะของประเทศญี่ปุ่น ในการทำรับแสงอาทิตย์ที่มีสิ้นสุด ฝันว่า มีหญิงสาว ผู้มีพระภาคเจ้าทรงสร้างพระพุทธรูป ปางต่างๆแสงดวงอาทิตย์ ฝันว่า แมวคนหนึ่ง ของการทำงานของเรา โกรธมาก ซามูไรผู้กล้าหาญชื่อ ชิบะกะ ชิมารุ ด้วยความเจ็บปวดเป็นมาก ดูเธอคิดว่าจะได้มีใช่มั้ย! แมวเหมียวแสน แล้วก็โกรธมาก ชิบะกะ ชิมารุ ด้วยความเจ็บปวดแมว ดูเลยใครคิดงามอีกหรือไม่! เธอก็ตายไป แมวก็ตายไป แล้วทำให้ความมืด ฉันตื่นขึ้นมาจากนรก นรกและสวรรค์ สภาพดีแสงฉันนี้ ที่ศาลเจ้านี้ เพื่อเป็นการฉันไม่ควรรักดวงอาทิตย์

โซดิยา ไซ 
โซดิยา ไซ เป็นสัตว์เลี้ยงโยไก ภาษาญี่ปุ่นว่า 像痔矢再動物 อาหารญี่ปุ่นทุกๆวัน นี้เพื่อคนนั้นคนนี้ เป็นวาซาบิสดๆ
 " จิกิน " (ไก่)
 " ซารุ  " (ลิง)
 " บุตะ  " (หมู)
 " ยางิ  " (แพะ)
 " วาซาบิ " (เขียว)
 " ซูชิ " (ปลา)
 " ยากิโซบะ " (อาหาร)

โอบาเกะ 

หรือโยไกที่แปลงกาย โดยส่วนมากแล้วโยไกประเภทนี้มักจะแปลงร่างเป็นมนุษย์ในร่างผู้หญิง บางส่วนโยไกประเภทนี้เป็นรูปแบบของสัตว์อาทิ

 ทานูกิ 
 คิสึเนะ (จิ้งจอก)
 เฮบิ (งู)
 มูจินะ (แบดเจอร์)
 โอกามิ  (หมาป่า)
 บาเกะเนโกะ (แมว)
 สึชิงูโมะ และ โจโรงูโมะ (แมงมุม)
 อินุงามิ (สุนัข)

โอนิ 

อีกประเภทหนึ่งของโยไกที่ชาวบ้านรู้จักดีคือโอนิ ซึ่งเป็นพวกยักษ์ที่คอยเฝ้าดูแลภูเขาต่างๆ ร่ายกายมักจะมีสีแดง, ฟ้า, หรือน้ำตาล มีเขาสองเขา ปากกว้างและมีวงเขี้ยว 2 อัน มักสวมใส่ผ้าเตี่ยว หนังเสือ อาจถือกระบองหรือดาบ โดยโอะนิมักมีภาพลักษณ์ที่เลวร้าย แต่บางครั้งพวกเขาก็เป็นศูนย์รวมของพลังธรรมชาติ เชื่อว่าพวกเขาอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือ

สึกุโมงามิ 
เป็นโยไกที่กำเนิดจากข้าวของเครื่องใช้เก่าแก่ต่างๆ ที่มนุษย์ละทิ้ง โยไกประเภทนี้โดยส่วนมากแล้วไม่มีพิษภัยต่อมนุษย์ และอาจอาศัยอยู่ในบ้านเรือนของมนุษย์โดยทั่วไป โยไกประเภทนี้ อาทิ

 บาเกะโซริ (รองเท้าฟาง)
 บิวาโบกุโบกุ (พิณ)
 บูระบูระ (โคมไฟกระดาษ)
 คาระคาซะ (ร่มเก่า)
 คาเมโอซะ (ถ้วยสาเกเก่า)
 โมรินจิ โนะ คามะ (กาต้มน้ำชา)
 โมกุโมกุเร็ง (ฉากกั้นกระดาษ)

รูปแบบมนุษย์ 
มีโยไกจำนวนมากที่มาจากมนุษย์ธรรมดาสามัญ ซึ่งส่วนมากมีสาเหตุมาจากสภาวะทางอารมณ์และจิตใจที่เลวร้าย จนในที่สุดตัวตนและจิตใจของเขาก็กลายเป็นสิ่งชั่วร้าย โยไกประเภทนี้ อาทิ

 สาวคอยาว (ろくろ首) (ผู้หญิงที่สามารถยืดคอได้ในช่วงเวลากลางคืน)
 โอะฮะงุโระ เบ็ตตะริ (ผู้หญิงที่ไร้หน้าที่มีแต่ปากสีดำ)
 สาวสองปาก (二口女) (ผู้หญิงที่มีปากขนาดใหญ่อีกปากอยู่ที่ด้านหลังศีรษะ)
 โดะโระตะโบ (ร่างของชาวนาที่ต้องการผืนนาของเขาคืน)

ดูเพิ่ม 

 รายชื่อสิ่งมีชีวิตจากปกรณัมญี่ปุ่น

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Youkai and Kaidan  (PDF file)
 The Obakemono Project
 Tales of Ghostly Japan
 Hyakumonogatari.com แปลเป็นภาษาอังกฤษจาก Hyakumonogatari.com
 The Ooishi Hyoroku Monogatari Picture Scroll 
 Database of images of Strange Phenomena and Yokai (Monstrous Beings)