เพศที่สาม

เพศที่สามเป็นแนวคิดที่ซึ่งปัจเจกถูกจัดหมวดหมู่ให้ไม่เป็นทั้งชายและหญิง ทั้งโดยสังคมหรือโดยตนเอง เพศที่สามยังเป็นหมวดหมู่ทางสังคมที่ปรากฏในสังคมที่ยอมรับเพศมากกว่าสองเพศ คำว่า ที่สาม มักเป็นที่เข้าใจว่าหมายถึง "อื่น ๆ" กระนั้นนักมานุษยวิทยาและสังคมวิทยาบางส่วนเคยบรรยายถึงเพศที่สี่ และห้า

สังคมส่วนใหญ่ใช้ระบบสองเพศ ซึ่งหมายถึงเพศชายและหญิงเท่านั้น ส่วนในวัฒนธรรมที่มีเพศที่สามหรือสี่ เพศเหล่านี้มักใช้แทนสิ่งที่แตกต่างกันอย่างมาก ในวัฒนธรรมของชาวฮาวายพื้นถิ่น กับ ขาวตาฮีตี มีแนวคิดของ มาฮู หมายถึงสภาวะตรงกลางระหว่างชายและหญิง หรือที่เรียกว่าเป็นสภาวะ "กำกวมกึ่งกลาง (liminality) ทางเพศ" ชาวอเมริกันพื้นถิ่นบางวัฒนธรรมของดีเน (Diné) รับรู้ถึงสเปกตรัมของเพศอยู่สี่เพศ: หญิงที่มีความเป็นหญิง หญิงที่มีความเป็นชาย ชายที่มีความเป็นหญิง และ ชายที่มีความเป็นชาย (feminine woman, masculine woman, feminine man, และ masculine man ตามลำดับ) คำว่า "เพศที่สาม" ยังถูกนำมาใช้เพื่อบรรยายบรรดาหิฌระ ซึ่งมีสถานะตามกฎหมายในเอเชียใต้, ฟะอะฟาฟีเนในพอลีนีเซีย และ พรหมจารีย์โดยสาบานในแถบบอลข่าน วัฒนธรรมที่รับรู้การมีอยู่ของเพศที่สามไม่ได้แปลว่าจะยกย่องเพศที่สามว่ามีค่าเสมอไป หลายครั้ง เพศที่สามเป็นผลพวงจากการลดทอนคุณค่าของผู้หญิงอย่างเปิดเผย (explicit devaluation of women) ในวัฒนธรรมนั้น ๆ

เมื่อเปรียบเทียบกับวัฒนธรรมที่ไม่ใช่ตะวันตกแล้ว แนวคิดของบทบาทเพศที่สามหรือสี่ยังถือว่าค่อนข้างใหม่ต่อวัฒนธรรมกระแสหลักของโลกตะวันตก

ถึงแม้ว่าในนักวิชาการตะวันตกกระแสหลัก - โดยเฉพาะบรรดานักมานุษยวิทยาที่พยายามเขียนเกี่ยวกับแนวคิด "หิฌระ" ของเอเชียใต้ หรือ "เพศต่าง ๆ" กับ คนพหุวิญญาณ ของอเมริกันพื้นเมือง — มักจะพยายามทำความเข้าใจคำว่า "เพศที่สาม" ในภาษาของชุมชนเพศหลากหลายร่วมสมัยเพียงอย่างเดียว ในขณะที่รักวิชาการบางส่วน — โดยเฉพาะนักวิชาการที่เป็นชนพื้นถิ่น - ได้เน้นย้ำว่าการขาดความเข้าใจบริบทและวัฒนธรรมที่นักวิชาการกระแสหลักเป็นกันได้นำไปสู่การแสดงถึงโดยผิด ๆ (misrepresentation) ของคนกลุ่มนี้ไปอย่างแพร่หลาย ไปจนถึงว่าแท้จริงแนวคิดเพศที่สามนี้สามารถนำมาใช้กับวัฒนธรรมเหล่านี้ได้หรือไม่แต่แรก

อ้างอิง

 
เพศ