ยาฬิ

ยาฬิ (, IAST: Yāḷi), หรือ วยาฬ เป็นสิ่งมีชีวิตในปรัมปราวิทยาฮินดู มีลักษณะหัวและตัวเป็นสิงโต งวงและงาอย่างช้าง  และบางครั้งมีองค์ประกอบอย่างม้า 

ยาฬิปรากฏในเทวาลัยแบบอินเดียใต้จำนวนมาก สลักเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของเสา ยาฬิยังมีหลายรูปแบบ โดยมีส่วนอื่น ๆ ของตัวที่ได้มาจากสัตว์ร้านอื่น ๆ บางครั้งมีการบรรยายยาฬิไว้เป็นภาษาอังกฤษว่า เลอโอกริฟ (leogryph; ครึ่งสิงโต ครึ่งกริฟฟิน) ด้วยลักษณะบางส่วนอย่างนก และส่วนงวงนั้นเรียกว่าจะงอยปาก

ประติมานวิทยา
การบรรยายและกล่าวถึงยาฬิปรากฏมาอย่างยาวนาน แต่เริ่มมาเป็นที่นิยมทั่วไปในเอกสารของอินเดียใต้ในศตวรรษที่ 16 เรื่อยมา มีการบรรยายไว้ว่ายาฬินี้มีอำนาจแข็งแกร่งกว่าสิงโต เสือ หรือช้าง ประติมานวิทยามีตัวงดงามอย่างแมว, ศีรษะเป็นสิงโต, งวงงาดั่งช้าง (คช) และหางอย่างงูใหญ่ บางครั้งปรากฏแสดงยาฬิยืนบนมกร ซ่งว่ากันว่าเป็นพาหนะของพระพุธ มักปรากฏภาพหรืองานแกะสลักรูปยาฬิตามผนังทางเข้าของเทวาลัย และเชื่อกันว่าคอยปกป้องเทวาลัยเหล่านั้น นอกจากนี้ยังมีรูปแบบที่ตัวเป็นอย่างสิงโต และมีหัวเป็นสัตว์อื่น เช่นหัวเป็นช้าง ที่เรียกว่า คชวยาฬ (gaja-vyala) หรือที่หัวเป็นสิงโต (สิงหวยาฬ; simha-vyala), ม้า (อัศววยาฬ; ashva-vyala), มนุษย์ (นีรวยาฬ; nir-vyala) และสุนัข (ศาวนวยาฬ; shvana-vyala)

สัญลักษณ์วิทยา 
ว่ากันว่ายาฬิเป็นผู้พิทักษ์ ปกป้องมนุษย์ทั้งทางกายและทางจิตวิญญาณ เชื่อกันว่าเป็นสัตว์ดุร้ายที่ไม่เกรงกลัว และเป็นใหญ่ในบรรดาสัตว์ทั้งปวง นอกจากนี้ยังเชื่อกันว่ายาฬิเป็นรูปแทนความกระเสือกกระสนของมนุษย์ต่อพลังพื้นฐานของธรรมชาติ

ดูเพิ่ม
 คัณฑเภรุณฑะ
 ปรัตยังคิรา
 ศรภะ
 คชสีห์

อ้างอิง
Dictionary of Hindu Lore and Legend () by Anna Dallapiccola

ปรัมปราวิทยาฮินดู
สัตว์ในตำนานฮินดู