เหรียญจักรพรรดิมาลา

เหรียญจักรพรรดิมาลา ใช้อักษรย่อว่า ร.จ.พ. เป็นเหรียญสำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความชอบในราชการสำหรับข้าราชการพลเรือน สถาปนาขึ้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาขึ้นเมื่อปีมะเส็ง ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436) เนื่องในการพระราชพิธีรัชดาภิเษก สมโภชสิริราชสมบัติครบ 25 ปี

ลักษณะของเหรียญ 

เหรียญจักรพรรดิมาลาเมื่อแรกสถาปนาในปี พ.ศ. 2436 มีลักษณะตามที่กำหนดในภายหลัง ตามความในมาตรา 2 แห่งพระราชบัญญัติเหรียญจักรพรรดิมาลา ร.ศ. 114 ซึ่งตราขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2438 ดังนี้

"เหรียญจักรพรรดิมาลานี้มีสัณฐานเปนรูปจักร ด้านน่ามีพระบรมราชสาทิศฉายาลักษณ์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระมหาพิไชยมงกุฎ ยอดมีรัศมีแลพวงมาไลใบไชยพฤกษ์วงโดยรอบ ที่ขอบจักรมีอักษร แสดงพระบรมราชนามาภิไธยว่า "จุฬาลงกรณ์ บรมราชาธิราช สยามินทร์" ด้านหลังที่ขอบจักร มีอักษรแสดงคุณของผู้ที่จะได้รับพระราชทาน และแสดงศกที่ได้ทรงสร้างเหรียญนี้ว่า "สำหรับปรนนิบัติราชการดี รัตนโกสินทร์ศก ๑๑๒" ที่กลางเหรียญมีอักษรว่า "พระราชทานแก่" แลจะได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จารึกนามผู้ที่จะได้รับพระราชทานลงในกลางเหรียญที่ใต้พวงมาไล อันมีช่อดอกไม้รับรองอยู่นั้น เหรียญนี้จะได้ห้อยแพรแถบสีเหลืองริมชมภู ห้อยกับเข็มอันมีอักษรจารึกว่า "ราชสุปรีย์" สำหรับติดที่รังดุมเสื้อ ณ อกข้างซ้าย"

ต่อมาในปี พ.ศ. 2454 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แก้ไขรูปแบบเหรียญจักรพรรดิมาลาให้มีลักษณะใกล้เคียงกับเหรียญจักรมาลาซึ่งพระราชทานสำหรับข้าราชการฝ่ายทหาร ปรากฏความตามมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติเหรียญจักรพรรดิมาลา ร.ศ. 130 ว่า

"เหรียญจักรพรรดิมาลาเทียบเหรียญจักรมาลาของทหาร เปนเหรียญเงินมีสัณฐานเปนรูปจักร์ ด้านหน้ามีรูปพระครุฑพาหอยู่ในวงจักร์ ด้านหลังมีรูปช้างอยู่ในวงจักร์ มีอักษรจาฤกรอบวงว่า "บำเหน็จแห่งความยั่งยืนแลมั่นคงในราชการ" ข้างบนเหรียญมีเข็มวชิราวุธห้อยกับแพรแถบสีแดง ขอบสีเหลืองกับสีเขียว มีเข็มเงินเบื้องบนแพรแถบจาฤกอักษร ราชสุปรีย สำหรับติดที่อกเสื้อข้างซ้าย"

ในปี พ.ศ. 2484 ได้มีการปรับปรุงลักษณะของเหรียญจักรพรรดิมาลาอีกครั้ง โดยยังคงลักษณะของเหรียญเดิมที่กำหนดไว้ตามพระราชบัญญัติเหรียญจักรพรรดิมาลา ร.ศ. 130 เกือบทั้งหมด แต่ไม่มีเข็มคำว่า "ราชสุปรีย" ประดับที่ตอนบนของแพรแถบเหรียญ ตามความบรรยายในมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา พ.ศ. 2484 ดังนี้

"เหรียญจักรพรรดิมาลามีลักษณะเป็นเหรียญเงินกลมรูปจักร ด้านหน้ามีรูปครุฑพ่าห์อยู่ในวงจักร ด้านหลังมีรูปช้างอยู่ในวงจักร จารึกอักษรโดยรอบว่า “บำเหน็จแห่งความยั่งยืนและมั่นคงในราชการ” เบื้องบนเหรียญมีเครื่องหมายพระวชิราวุธห้อยกับแพรแถบกว้าง 3 เซนติเมตร สีแดงขอบสีเหลืองกับสีเขียว ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย สำหรับพระราชทานสตรีใช้ห้อยกับแพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอ ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย"

การพระราชทาน และการส่งคืน/การเรียกคืน 

 สำหรับพระราชทานแก่ข้าราชการฝ่ายพลเรือน ที่รับราชการมาด้วยความเรียบร้อยเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 25 ปี การนับเวลาราชการ ให้นับโดยคำนวณเวลาราชการทั้งหมดของผู้นั้นรวมกัน แต่ถ้าผู้นั้นเข้ารับราชการก่อนอายุครบ 18 ปีบริบูรณ์ ให้นับตั้งแต่อายุครบ 18 ปีบริบูรณ์
 ทหารหรือตำรวจ ที่รับราชการเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 15 ปี หากยังไม่เข้าเกณฑ์ที่จะรับพระราชทานเหรียญจักรมาลาก็ให้ได้รับพระราชทานเหรียญจักรพรรดิมาลาแทน
 พระราชทานให้เป็นกรรมสิทธิ์ เมื่อผู้ได้รับพระราชทานวายชนม์ให้ทายาทโดยธรรมเก็บรักษาไว้เป็นที่ระลึกได้ แต่ไม่สิทธิ์ประดับ
 ผู้ซึ่งได้รับพระราชทานเหรียญนี้จะได้รับพระราชทานประกาศนียบัตรฯ ทรงลงพระปรมาภิไธยและประทับพระราชลัญจกรด้วย
 ถ้าผู้ได้รับพระราชทาน หรือทายาทโดยธรรม ประพฤติตนไม่สมเกียรติ อาจทรงเรียกคืนได้ ถ้าส่งคืนไม่ได้ ด้วยประการใด ๆ ภายในกำหนดสามสิบวัน จะต้องใช้ราคาของเหรียญแก่ทางราชการตามราคาของเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้น

ผู้ที่ได้รับพระราชทาน 
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงษ์
สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช
สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศรวรฤทธิ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพิชิตปรีชากร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงอดิศรอุดมเดช
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประภัศร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนสุพรรณภาควดี
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช
เจ้าแก้วนวรัฐ
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจันทรสุเทพ
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบงกช
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย
หม่อมเจ้าเพิ่ม ลดาวัลย์
หม่อมเจ้านิสากร ศรีธวัช
หม่อมเจ้าสฤษดิเดช ชยางกูร
หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล
หม่อมเจ้าเพลิงนภดล รพีพัฒน์
หม่อมเจ้าจันทร์จิรายุวัฒน์ รัชนี
เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล)
หม่อมราชวงศ์จักรทอง ทองใหญ่
หม่อมราชวงศ์เทพกมล เทวกุล
หม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โสณกุล
หม่อมราชวงศ์ชิษณุสรร สวัสดิวัตน์
หม่อมราชวงศ์กัลยาณกิติ์ กิติยากร
หม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร
หม่อมราชวงศ์อคิน รพีพัฒน์
หม่อมราชวงศ์พุฒิพงศ์ วรวุฒิ
หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล
หม่อมหลวงจรัญ สนิทวงศ์
หม่อมหลวงเกษตร สนิทวงศ์
หม่อมหลวงทวีสันต์ ลดาวัลย์
หม่อมหลวงไกรฤกษ์ เกษมสันต์
หม่อมหลวงพีระพงศ์ เกษมศรี
หม่อมหลวงชูชาติ กำภู
กรุณา ต่อเติม
กว้าง รอบคอบ
กิตติ ประเสริฐศิลป์
กิตติ สีหนนทน์
เกษม วัฒนชัย
แก้วขวัญ วัชโรทัย
ขวัญแก้ว วัชโรทัย
จรวยพร ธรณินทร์
จรัส สุวรรณเวลา
จารุพงศ์ เรืองสุวรรณ
จิระ แนบสนิท
จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา
พระเจริญวิศวกรรม (เจริญ เชนะกุล)
ชลัยรัตน์ อ่ำมาก
ชัยเกษม นิติสิริ
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์
ชุติมา พยุหกฤษ
เจ้าพระยาอภัยภูเบศร (ชุ่ม อภัยวงศ์)
เชิดชัย เป้าทอง
ดิเรก อิงคนินันท์
เตช บุนนาค
เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค)
ทิพาวดี เมฆสวรรค์
ธงทอง จันทรางศุ
ธาดา รุ่งเป้า
ธีระ สูตะบุตร
ธีระชัย อุกฤษฎ์มโนรถ
นราพร จันทร์โอชา
บรรเจิด พุ่มชา
บัญญัติ สุชีวะ
บุญชู ศิริจินดากุล
ปมทอง มาลากุล ณ อยุธยา
ประดิษฐ์ ปัญจวีณิน
ประภาศน์ อวยชัย
หลวงลิขิตปรีชา (ปลอบ โรจนกุล)
ปิยพันธุ์ นิมมานเหมินท์
ปิยะสกล สกลสัตยาทร
เผ่าทอง ทองเจือ
พงศ์ศักดิ์ หนูพันธ์
พนิตา กำภู ณ อยุธยา
พรเพชร วิชิตชลชัย
พลากร สุวรรณรัฐ
พันธ์ทิพย์ สุรทิณฑ์
 ภัทรพร อิศรางกูร ณ อยุธยา
ภาวิช ทองโรจน์
มนตรี ยอดปัญญา
มีพาศน์ โปตระนันทน์
มีชัย ฤชุพันธุ์
ยงยุทธ วิชัยดิษฐ
รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์
รัชทิน จันทร์เจริญ
ลักษณ์พร เข้มขัน
ร้อยตำรวจตรี วรรณ ชันซื่อ
วาสนา กันแตง
วิจิตร ศรีสอ้าน
วิชัย ริ้วตระกูล
วิรัช ลิ้มวิชัย
วิศาล เสรีรักษ์
วิษณุ เครืองาม
วีระพล ตั้งสุวรรณ
วีรพงษ์ รามางกูร
ศุภชัย ภู่งาม
สกลจิตต์ พนมวัน ณ อยุธยา
สบโชค สุขารมณ์
สมคิด เลิศไพฑูรย์
สมชาย วงศ์สวัสดิ์
สมศักดิ์ เตชะโกสิต
สวรส สุทธิประภา
สัญญา ธรรมศักดิ์
พระยาอนุกิจวิธูร (สันทัด เทพหัสดิน ณ อยุธยา)
สายสุรี จุติกุล
สุกรี คชเสนี
สุจิตรา เสนานุช
สุทธิพล ทวีชัยการ
สุรเกียรติ์ เสถียรไทย
สุเทพ เกริกไกรสีห์
โสภณ รัตนากร
ไสยวิชญ์ วรวินิต
หยุด แสงอุทัย
อรรถนิติ ดิษฐอำนาจ
อภินันท์ ปวนะฤทธิ์
อรุณี เป้าทอง
อักขราทร จุฬารัตน
อาสา สารสิน
อุสาห์ พฤฒิจิระวงศ์
เอื้อ สุนทรสนาน
อำพน กิตติอำพน
อำพล เสนาณรงค์

อ้างอิง 

เหรียญราชอิสริยาภรณ์ไทย