จันทรกีรติ

จันทรกีรติ (;  ) เป็นนักปราชญ์ทางพุทธศาสนามหายานของนิกายมัธยมกะ และเป็นอรรถกถาจารย์ผู้อธิบายงานเขียนของพระนาคารชุน และศิษย์คนสำคัญของท่านนาคารชุน เช่น พระอารยเทวะ พระจันทรกีรติเป็นผู้เขียนปกรณ์ชื่อประสันนปทา และมาธยมกาวตาร  

ไม่มีข้อมูลเรื่องชีวิตของจันทรกีรติมากนัก แหล่งข้อมูลจากทิเบตระบุว่าท่านเกิดที่เมืองสามันตะ ทางภาคใต้ของอินเดียเป็นศิษย์ของพระกมลพุทธิ และขนบทางพุทธศาสนามหายานมักระบุว่าท่านเกี่ยวข้องกับนาลันทามหาวิหาร ซึ่งท่านอาจเป็นพระภิกษุที่นั่น

คำสอนและผลงาน 
จันทรกีรติเป็นเน้นตีความคำสอนของนิกายมาธยมกะ ด้วยวิธีการทางตรรกศาสตร์ที่เรียกว่า ปราสังคิกะ หรือการวิพากษ์ทางตรรกะแบบอนุมาน หรือสำนักวิพาษวิธี ในภาษาทิเบตเรียกว่า อูมะ เทลจูร์ (Wylie: dbu ma thal 'gyur)  งานเขียนของท่านปกป้องแนวคิดของพระพุทธปาลิตต่อข้อโต้แย้งของพระภาวะวิเวก โดยวิจารณ์ฝ่ายหลังว่า ใช้ตรรกวิธีที่อนุมานโดยอัตโนมัติ นอกจากนี้ ท่านยังวิพากษ์แนวคิดของพุทธศาสนานิกายต่างๆ เช่นนิกายวิชญานวาท หรือนิกายโยคาจาร  ท่านยังโจมตีทัศนะของสำนักของท่านทิคนาคะ นักตรรศาสตร์ชาวพุทธที่มีชื่อเสียง โดยชี้ว่าท่านทิคนาคะ พยายามจะยึดหลักญานวิทยาโดยตั้งประพจน์พื้นฐาน 

ผลงานการรจนาของท่านจันทรกีรติ เช่น ประสันนปทา เป็นภาษาสันสกฤตแปลว่า บทคำที่ชัดแจ้ง เป็นอรรถาธิบายตำรามูลมาธยมกการิกา ของพระนาคารชุน และมัธยมกาวตารเป็นตำราเสริมต่อผลงานของพระนาคารชุน ในทิเบตใช้มาธยมกาวตารของท่านเป็นตำราการเรียนการสอนวิทยาลัยสงฆ์ ในวิชาว่าด้วยหลักศูนยตาและปรัชญาของนิกายมัธยมกะ

ผลงานสำคัญ 

 ประสันนปทา (Prasannapadā) หรือ บทคำที่ชัดแจ้ง อรรถกถามูลมาธยมกการิกา ของพระนาคารชุน
 
 มาธยมกาวตาร (Madhyamakāvatāra) หรือ การเข้าถึงทางสายกลาง
 
 จตุห์ศตกฎีกา (Catuḥśatakaṭīkā) หรือ อรรถกถาสี่ร้อย อธิบายคาถาสี่ร้อยของพระอารยเทวะ 
 
 ยุกติษอัษฏิกาวฤตติ (Yuktiṣaṣṭikāvṛtti) หรือ อรรถาธิบายโศลกหกสิบบทว่าด้วยตรรกะ
 
 ศูนยตาสัปตวฤตติ (Shūnyatāsaptativṛtti) อรรถาธิบายโศลกเจ็ดสิบบทว่าด้วยศูนยตา
 
 ตริศรณสัปติ (Triśaraṇasaptati) หรือ คาถาเจ็ดสิบว่าด้วยการรับพระรัตนตรัยเป็นสรณะ

อ้างอิง

บรรณานุกรม
 Arnold, Dan (2005), Buddhists, Brahmins and Belief: Epistemology in South Asian Philosophy of Religion. Columbia University Press.

Dreyfus, Georges B.J.; McClintock, L. Sara (2015). Svatantrika-Prasangika Distinction: What Difference Does a Difference Make? Simon and Schuster.
Dunne, John. "Madhyamaka in India and Tibet" in Garfield, Jay; Edelglass, William (2010). The Oxford Handbook of World philosophy. Oxford University Press. .
Edelglass, William (2013). "Candrakirti", in A. Sharma (ed.), Encyclopedia of Indian Religions, DOI 10.1007/978-94-007-1989-7
 Gyatso, Kelsang. Ocean of Nectar: The True Nature of All Things, a verse by verse commentary to Chandrakirti's Guide to the Middle Way, Tharpa Publications (1995) 
Hayes, Richard (2019), "Madhyamaka", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.).
Huntington, C. W. (2007), The Emptiness of Emptiness: An Introduction to Early Indian Madhyamaka. Motilal Banarsidass.
Jinpa, Thupten (translator); Tsongkhapa (2021) Illuminating the Intent: An Exposition of Candrakirti's Entering the Middle Way. Simon and Schuster.
Newland, Guy (2009). Introduction to Emptiness: As Taught in Tsong-kha-pa's Great Treatise on the Stages of the Path. Snow Lion. .
Padmakara Translation Group (2005) Introduction to the Middle Way: Chandrakirti's Madhyamakavatara with Commentary by Ju Mipham. Shambhala Publications.
Ruegg, David Seyfort (1981). The Literature of the Madhyamaka School of Philosophy in India. Otto Harrassowitz Verlag.
Thakchoe, Sonam (2017), "The Theory of Two Truths in India", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.).
Vose, Kevin A. (2015) Resurrecting Candrakirti: Disputes in the Tibetan Creation of Prasangika. Simon and Schuster.

แหล่งข้อมูลอื่น
 Geshe Jampa Gyatso - Masters Program Middle Way
 Joe Wilson. Chandrakirti's Sevenfold Reasoning Meditation on the Selflessness of Persons
 Candrakiirti's critique of Vijñaanavaada, Robert F. Olson, Philosophy East and West, Volume 24 No. 4, 1977, pp. 405–411
 Candrakiirti's denial of the self, James Duerlinger, Philosophy East and West, Volume 34 No. 3, July 1984, pp. 261–272
 Chandrakiirti's refutation of Buddhist idealism, Peter G. Fenner, Philosophy East and West, Volume 33 No. 3, July 1983, pp. 251–261
 "Philosophical Nonegocentrism in Wittgenstein and Chandrakirti", Robert A. F. Thurman, Philosophy East and West, Volume 30 No. 3, July 1980, pp. 321–337

พุทธศาสนิกชนชาวอินเดีย
นักวิชาการมัธยมกะ
พระสงฆ์จากนาลันทะ