มหาปรัชญาปารมิตาสูตร

ปัญจวิงศติ สาหัสริกา ปรัชญาปารมิตาสูตร หรือ มหาปรัชญาปารมิตาสูตร เป็นพระสูตรที่สำคัญพระสูตรหนึ่งของพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน แปลจากภาษาสันสกฤตเป็นภาษาจีนโดยพระพระเสวียนจั้ง (พระถังซำจั๋ง) ในภาษาจีนว่า ต้าปัวเญ่ ปัวหลัวมี่ตัวจิง (大般若波羅蜜多經) หรือ มั่วเหอ ปัวเญ่ ปัวหลัวมี่ตัวจิง (摩訶般若波羅蜜多經) พระสูตรนี้เป็นการรวบรวมเอาสูตรต่างๆ ที่ว่าด้วยปรัชญา (ปัญญา) และปารมิตา (บารมี) มารวมกันเป็นจำนวน 600 ผูก 390 ปริเฉท พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง ณ สถานที่ต่างๆ 16 แห่ง ดังนี้ 

 ภูเขาคิชฌกูฏ เมืองราชคฤห์ แสดง 6 ครั้ง (ผูกที่1 - 573)
 เมืองสาวัตถี แสดง 3 ครั้ง (ผูกที่ 574 - 577)
 สวรรค์ชั้นปรนิมมิตวสวัตดี แสดง 1 ครั้ง (ผูกที่ 578)
 เมืองสาวัตถี แสดง 4 ครั้ง (ผูกที่ 579 - 589)
 ภูเขาคิชฌกูฏ แสดง 1 ครั้ง ผูกที่ (591 - 592)
 วัดเวฬุวัน แสดง 1 ครั้ง (ผูกที่ 593 - 600) 

ปัญจวิงศติ สาหัสริกา ปรัชญาปารมิตาสูตร ถือเป็นพระสูตรที่ใหญ่ที่สุดมีเนื้อหามากที่สุดในหมวดปรัชญาปารมิตา แห่งพระไตรปิฎกฝ่ายมหายาน เนื้อหาของพระสูตรว่าปรัชญาและปารมิตา เมื่อถึงปรัชญาและปารมิตาแล้วจะเข้าใจในหลักศูนยตา อันเป็นหัวใจแห่งมหายาน จึงกล่าวว่า ผู้เข้าใจศูนยตาแล้วมีปัญญาและบารมีเต็มเปี่ยม แต่แม้จะเข้าถึงหลักปรัชญาปารมิตาและศูนยตาแล้วยังไม่นับเป็นมหายานอย่างสมบูรณ์แบบ จนกว่าผู้ที่เข้าใจหลักเหล่านี้จะตั้งปณิธานนำสรรพสัตว์ให้เข้าถึงหลักปรัชญาปารมิตาและศูนยตา ผู้ที่ตั้งปณิธานนี้เรียกว่าโพธิสัตว์ ปัญจวิงศติ สาหัสริกา ปรัชญาปารมิตาสูตรจึงเน้นอธิบายหลักโพธิสัตว์มากเป็นพิเศษ มีการอธิบายจริยาและวิถีปฏิบัติของโพธิสัตว์เอาไว้อย่างชัดเจน  โดยเฉพาะปารมิตาทั้ง 6 (บารมี 6) อันได้แก่

โดยเฉพาะปารมิตาทั้ง 6 (บารมี 6) อันได้แก่

 ทานะ (ทาน)
 ศีละ (สีล)
 กษานติ (ขันติ)
 วีรยะ (วิริยะ)
 ธยานะ (ฌาน)
 ปรัชญา (ปัญญา)

ต้นฉบับ 
大般若波羅蜜多經

อ้างอิง 

มหายาน