อาร์ดวาร์ก

อาร์ดวาร์ก (; ) สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่ง ในวงศ์ Orycteropodidae ในอันดับ Tubulidentata จัดเป็นเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่ยังคงดำรงเผ่าพันธุ์อยู่จนถึงปัจจุบัน ในวงศ์และอันดับนี้ จึงจัดเป็นฟอสซิลที่มีชีวิตชนิดหนึ่ง

เป็นสัตว์ที่อาศัยและกระจายพันธุ์ในทวีปแอฟริกา ตั้งแต่แอฟริกากลางลงไป อาร์ดวาร์ก มีชื่อเรียกในภาษาแอฟริคานส์ว่า "aarde varken" แปลว่า "หมูดิน" มีจมูกและส่วนปากยาวเป็นท่อเหมือนอาร์มาดิลโลหรือลิ่น  มีฟันลักษณะเป็นรูปหกเหลี่ยมฝังตัวอยู่ด้านในของปาก ลักษณะเหมือนหมุดที่แบนราบ จำนวน 20 ซี่ และเคลือบไว้ด้วยเคลือบรากฟัน ซึ่งเป็นสารปกติที่อยู่ในฟัน ซึ่งฟันจะมีลักษณะเหมือนกับสัตว์ฟันแทะคือจะงอกขึ้นมาเรื่อย ๆ มีใบหูยาวเหมือนลา มีอุ้งเท้าคล้ายกับกระต่าย และมีหางคล้ายหนู 

อาร์ดวาร์ก เป็นสัตว์ที่มีประสาทการรับกลิ่นและรับฟังอย่างดีเยี่ยม โดยหูสามารถรับฟังเสียงเคลื่อนไหวของแมลงซึ่งอยู่ใต้ดินได้ โดยจะออกหากินในเวลากลางคืนหรือพลบค่ำ ด้วยการสูดกลิ่นไปเรื่อย ๆ กินอาหารจำพวกแมลงที่อยู่ตามพื้นดิน เช่น มดหรือปลวก โดยใช้กรงเล็บที่แหลมคมขุดหรือเซาะทำลายจอมปลวก แล้วใช้ลิ้นเลียเข้าปาก ซึ่งวัน ๆ หนึ่งอาจเดินหากินได้ไกล 48 กิโลเมตร และกินปลวกได้มากถึงวันละ 5 ลิตร จัดว่าเป็นสัตว์ที่มีความสามารถในการหลบหลีกซ่อนตัวได้อย่างว่องไวมาก 

อาร์ดวาร์กจะเลี้ยงดูลูกอ่อนจนกระทั่งอายุได้ 6 เดือน แล้วจึงจะปล่อยให้ออกหากินเองเป็นอิสระ นอกจากนี้แล้วอาร์ดวาร์กยังมีความสัมพันธ์กับแตงกวาชนิดหนึ่ง คือ แตงกวาอาร์ดวาร์ก (Cucumis humifructus) เหตุที่ได้ชื่อนี้เพราะ อาร์ดวาร์กจะขุดดินลงไปกินแตงกวาชนิดนี้ในยามที่อาหารขาดแคลน แล้วจึงฝังมูลเอาไว้

การจำแนก
สามารถแบ่งออกเป็นชนิดย่อยต่าง ๆ ได้ดังนี้ 
O. afer adametzi Grote, 1921    
 O. afer aethiopicus Sundevall, 1843    
 O. afer afer  (Pallas, 1766)     
 O. afer angolensis Zukowsky & Haltenorth, 1957    
 O. afer erikssoni Lönnberg, 1906    
 O. afer faradjius Hatt, 1932    
 O. afer haussanus Matschie, 1900    
 O. afer kordofanicus Rothschild, 1927    
 O. afer lademanni Grote, 1911    
 O. afer leptodon Hirst, 1906    
 O. afer matschiei Grote, 1921    
 O. afer observandus Grote, 1921    
 O. afer ruvanensis Grote, 1921    
 O. afer senegalensis Lesson, 1840    
 O. afer somalicus Lydekker, 1908    
 O. afer wardi Lydekker, 1908    
  O. afer wertheri Matschie, 1898

สถานะ
ถึงแม้ว่าจะมีการระบุสถานะว่าเป็นสัตว์ที่มีความเสี่ยงต่ำจากการสูญพันธุ์ก็ตาม จากการศึกษาของนักวิทยาศาสตร์ของมหาวิทยาลัยวิทวอเทอร์สแรนด์ ของแอฟริกาใต้ ด้วยการติดชิปเพื่อติดตามศึกษาชีวิตความเป็นอยู่ของอาร์ดวาร์กกลุ่มหนึ่งราว ๆ หนึ่งปี พบว่า อาร์ดวาร์กอาจเป็นสัตว์ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ในอนาคตได้ เนื่องจากไม่สามารถปรับตัวได้ทันกับสภาพอากาศที่ร้อนขึ้นในทวีปแอฟริกาก่อให้เกิดปัญหาภัยแล้งและทุพภิกขภัย ส่งผลกระทบต่อมดและปลวกที่เป็นอาหารหลักลดจำนวนลง แม้ว่าอาร์ดวาร์กจะปรับตัวให้ออกมาหากินในเวลากลางวันที่มีอากาศร้อนก็ตาม โดยอุณหภูมิในร่างกายของอาร์ดวาร์กในเวลากลางคืนจะลดลง แต่ทว่าก็ไม่สามารถที่จะปรับตัวได้ทันได้ กอรปกับปัญหาอย่างอื่น เช่น การที่โพรงที่อยู่อาศัยโดนสัตว์ชนิดอื่นแย่งชิงไป รวมถึงถิ่นที่อาศัยที่ถูกทำลายและการถูกจับเพื่อการบริโภคเนื้อสัตว์ป่าอีกด้วย

รูปภาพ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

ซากดึกดำบรรพ์มีชีวิต
สัตว์ที่พบในทวีปแอฟริกา