ทางน้ำล้น

ทางน้ำล้น หรือ สปิลเวย์ (spillway) และมักถูกเรียกผิดเป็น สปริงเวย์ เป็นโครงสร้าง อาคารชลศาสตร์ที่สำคัญของเขื่อน เป็นส่วนโครงสร้างที่มีค่าก่อสร้างสูงที่สุดในงานเขื่อน เนื่องจากก่อสร้างด้วยวัสดุคอนกรีตเสริมเหล็ก ทางน้ำล้นบางประเภทจะประกอบด้วยประตูน้ำบานเลื่อนที่สามารถควบคุมระดับน้ำได้

วัตถุประสงค์ของทางน้ำล้น 
 ทางน้ำล้นใช้ประโยชน์เพื่อควบคุมระดับน้ำในอ่างเก็บน้ำเหนือเขื่อนให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัย ด้วยการระบายน้ำส่วนเกินออกมายังท้ายน้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำล้นตัวเขื่อน ซึ่งจะทำให้เขื่อนเกิดความเสียหาย

ประเภทของทางน้ำล้นแบ่งตามลักษณะการควบคุม 
ทางน้ำล้นแบบควบคุมได้ (Controlled) 
 ทางน้ำล้นแบบควบคุมได้ ประกอบด้วยประตูน้ำบานเลื่อน เพื่อใช้ควบคุมอัตราการไหลของน้ำ การออกแบบจะออกแบบให้อ่างเก็บน้ำสามารถจุน้ำได้ปริมาณสูงสุด โดยสามารถปล่อยน้ำได้ตามความต้องการด้วยการควบคุม

ทางน้ำล้นแบบควบคุมไม่ได้ (uncontrolled)
 ทางน้ำล้นแบบควบคุมไม่ได้ จะไม่มีประตูน้ำ เมื่อระดับน้ำในอ่างสูงจนถึงระดับที่ออกแบบไว้ จะไหลล้นผ่านสันฝายของทางน้ำล้น

ประเภทของทางน้ำล้นแบ่งตามลักษณะการใช้งาน 
 ทางน้ำล้นใช้งาน (Service Spillway) 
 ใช้ในการควบคุมระดับน้ำในเขื่อน 

 ทางน้ำล้นฉุกเฉิน (Emergency Spillway)
 ใช้ในการระบายน้ำล้นฉุกเฉิน ช่วยในกรณีที่มีน้ำบ่ามาก

แบบของทางน้ำล้น 
 ทางน้ำล้นแบบมีบานประตูน้ำ
 บานประตูน้ำแบบบานตรง
 บานประตูน้ำแบบบานโค้ง

 ทางน้ำล้นแบบไม่มีบานประตูน้ำ
 ทางน้ำล้นแบบขั้นบันได (Stepped-Channel spillway, Stepped spillway, Staircase wastewater way หรือ Stepped chute)
 ทางน้ำล้นแบบระฆังหงาย (Inverted bell) มักเรียกกันว่าทางระบายน้ำล้นแบบ Morning glory
 ทางน้ำล้นแบบไหลล้นผ่านสันฝาย (Overflow weir spillway)
 ทางน้ำล้นแบบกาลักน้ำ (Siphon spillway)
 ทางน้ำล้นแบบอุโมงค์ (Tunnel spillway)
 ทางน้ำล้นแบบน้ำล้นด้านข้าง (Side channel spillway)

เขื่อน
วิศวกรรมชลศาสตร์