สะพานเทพหัสดิน

สะพานเทพหัสดิน () เป็นสะพานข้ามแม่น้ำบางปะกง ตั้งอยู่ในพื้นที่ ตำบลท่าข้าม อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นสะพานข้ามแม่น้ำบางปะกงแห่งแรกที่ถูกสร้างขึ้น ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของถนนเทพรัตน (ทางหลวงหมายเลข 34) ขนาด 10 ช่องจราจร ปัจจุบันอยู่ในความดูแลของกรมทางหลวง

ประวัติ 
สะพานเทพหัสดิน เดิมเป็นส่วนหนึ่งของถนนสุขุมวิท ตามนโยบายการสร้างทางหลวงเชื่อมโยงจังหวัดชายทะเลฝั่งตะวันออกเข้าถึงกัน ใน “แผนการทางหลวงแผ่นดินทั่วราชอาณาจักร พ.ศ. 2479” ซึ่งถนนสุขุมวิทนั้นอยู่ภายใน "โครงการตัดถนนเลียบชายฝั่งทะเลตะวันออก" มีระยะเวลาโครงการตั้งแต่ พ.ศ. 2479 - 2497 ระยะเวลารวม 18 ปี เริ่มต้นกิโลเมตรที่ 0 ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย และถึงปลายทางคืออำเภอเมืองตราดที่กิโลเมตรที่ 400 โดยกำหนดให้สะพานเทพหัสดินนั้นอยู่ในกิโลเมตรที่ 80

สะพานเดิม 
ช่วงก่อนที่จะสร้างสะพานเทพหัสดิน วิธีสัญจรข้ามแม่น้ำบางปะกงช่วงถนนสุขุมวิทในอดีตนั้นใช้การโดยสารแพขนานยนต์ในการขนส่งยานพาหนะข้ามทั้งสองฝั่งของเส้นทาง หรืออ้อมไปใช้เส้นทางบริเวณอำเภอเมืองฉะเชิงเทราซึ่งใช้ระยะทางในการข้ามแม่น้ำที่ใกล้กว่า โดยสะพานเทพหัสดินเริ่มต้นก่อสร้างเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2492 ดำเนินการก่อสร้างโดย บริษัท สง่าพาณิชย์ ใช้งบประมาณในการก่อสร้างประมาณ 6,124,000 บาท มีความยาว 340 เมตร ช่องจราจรกว้าง 6 เมตร ประกอบกับทางเท้า 2 ข้าง กว้างข้างละ 0.04 เมตร ความกว้างรวม 6.08 เมตร และมีตอม่อรองรับสะพาน 25 ตัน โครงสร้างเป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก สามารถรับน้ำหนักได้ตามมาตรฐานของสหรัฐอเมริกา ตรงกลางสะพานมีแกนหมุนสามารถเปิดให้เรือสามารถสัญจรผ่านได้ในรูปแบบของสะพานหมุน (Swing bridge) เปิดใช้งานในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2494 และตั้งชื่อว่าสะพานเทพหัสดิน เพื่อเป็นเกียรติแด่ผู้เสนอต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อก่อสร้างสะพาน คือ พระยาเทพหัสดิน (ผาด เทพหัสดิน ณ อยุธยา) ซึ่งดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมในสมัยของรัฐบาลจอมพล แปลก พิบูลสงครามในขณะนั้น

หลังจากเปิดใช้งานมาได้ระยะหนึ่ง เนื่องจากต้นทุนการสร้างสะพานที่สูงมากในขณะนั้น จึงมีการตั้งด่านเก็บค่าผ่านทางเพื่อเก็บค่าธรรมเนียมการใช้งานสะพานเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2498 และยกเลิกการเก็บค่าธรรมเนียมเมื่อปี พ.ศ. 2504 หลังจากคุ้มค่ากับงบประมาณค่าก่อสร้างแล้ว

ปัจจุบันตัวสะพานเทพหัสดินเดิมถูกใช้งานเป็นท่าเรือในการขึ้นลงเรือของชาวประมง และผู้ที่ชื่นชอบการตกปลามักจะมาใช้ตัวสะพานที่เหลือดังกล่าวในการตกปลา ตัวโครงสร้างนั้นอยู่ภายใต้การดูแลของเทศบาลตำบลท่าข้าม ซึ่งจากอายุการใช้งานที่ยาวนานจึงมีการทรุดตัว อาจมีการพิจารณางดใช้งานและรื้อถอน เนื่องจากในอนาคตกระทรวงคมนาคมมีโครงการจะสร้างสะพานข้ามแม่น้ำบางปะกงอีกเส้นทางในบริเวณดังกล่าว

สะพานสร้างใหม่ 
หลังจากสร้างสะพานเทพหัสดินเดิมไประยะหนึ่ง ได้มีการสร้างสะพานขึ้นมาคู่ขนานกับสะพานเทพหัสดินเดิม เพื่อรองรับการจราจรที่เพิ่มมากขึ้น จนกระทั่งสะพานเดิมชำรุดทรุดโทรมจนไม่สามารถใช้งานได้ จึงได้นำชื่อมาใช้กับสะพานที่ก่อสร้างขึ้นมาใช้งานในภายหลัง ประกอบไปด้วย

 สะพานที่ 1 ขาออกมุ่งหน้าชลบุรี ช่องทางหลัก 2 ช่องจราจร เดิมสามารถหมุนแกนเปิดให้เรือแล่นผ่านได้ (Swing bridge) แบบเดียวกับสะพานดั้งเดิม ประกอบทางหลวงสายกรุงเทพฯ - ศรีราชา (บางนา - ตราด ปัจจุบัน) สร้างขึ้นมาข้างสะพานเทพหัสดินเดิม มีความยาว 417 เมตร โดยตรงกลางของสะพานสามารถหมุนเพื่อเปิดให้เรือใหญ่สามารถแล่นผ่านสะพานได้ เปิดใช้งานเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2512 หลังการเปิดใช้งานอย่างเป็นทางการของทางหลวงสายกรุงเทพฯ - ศรีราชาเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2512
 สะพานที่ 2 ขาเข้ามุ่งหน้ากรุงเทพฯ ช่องทางคู่ขนาน 2 ช่องจราจร เดิมสามารถเปิดให้เรือแล่นผ่านได้ คาดว่าสร้างใหม่เมื่อ พ.ศ. 253X
 สะพานที่ 3 ขาออกมุ่งหน้าชลบุรี ช่องทางคู่ขนาน 3 ช่องจราจร มีข้อความระบุไว้บนราวสาะพานว่า 1 เมษายน พ.ศ. 2539
 สะพานที่ 4 ขาเข้ามุ่งหน้ากรุงเทพฯ ช่องทางหลัก 3 ช่องจราจร สร้างขึ้นพร้อมกับทางพิเศษบูรพาวิถีในช่วงเวลาประมาณปี พ.ศ. 2542 - 2543 ดังที่ปรากฎในภาพระหว่างการก่อสร้างช่วงดังกล่าว ยังมีสะพานข้ามแม่น้ำบางปะกงเพียง 3 สะพาน โดยตัวสะพานอยู่ในช่วงที่ 7 บางปะกง - ชลบุรี ของทางพิเศษบูรพาวิถี ซึ่งเปิดให้บริการเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543

ปัจจุบัน 
ในปัจจุบัน สะพานเทพหัสดินนั้นเป็นสะพานสำหรับถนนเทพรัตน (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 34) โครงสร้างปัจจุบันถูกปรับปรุงให้ไม่สามารถหมุนเปิดให้เรือผ่านได้แล้ว โดยเป็นสะพานในรูปแบบของคานคอนกรีตอัดแรงรูปตัวไอ (I Girder) รองรับช่องทางจราจรจำนวน 10 ช่องจราจร จากทั้ง 4 สะพาน ขนาบกันไป แบ่งเป็น 

 ขาออกมุ่งหน้าชลบุรี 
 ช่องทางหลัก 2 ช่องจราจร 
 ช่องทางคู่ขนาน 3 ช่องจราจร 
 ขาเขามุ่งหน้ากรุงเทพมหานคร 
 ช่องทางหลัก 3 ช่องจราจร 
 ช่องทางคู่ขนาน 2 ช่องจราจร 

โดยมีทางพิเศษบูรพาวิถีซ้อนอยู่ด้านบนบริเวณเกาะกลางถนน 

การสัญจรทางน้ำนั้น ปัจจุบันสะพานที่ 1 และ 2 ไม่สามารถหมุนเปิดให้เรือผ่านได้แล้ว แต่ยังคงมีการสัญจรทางน้ำผ่านใต้สะพานอยู่ในช่วงเวลาน้ำลงโดยเรือโป๊ะลำเลียงสินค้า เพื่อเข้าไปรับส่งสินค้าระหว่างอ่าวกรุงเทพและท่าเรือบ้านโพธิ์ ตำบลสนามจันทร์ อำเภอบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งเป็นท่าเรือของเอกชน

โทรมาตร 
สะพานเทพหัสดิน มีการติดตั้งระบบโทรมาตรโดยกรมชลประทาน ชื่อว่า สถานีโทรมาตรพานทอง ซึ่งเป็นหนึ่งในโทรมาตรของลุ่มน้ำบางปะกง สามารถตรวจวัดระดับน้ำ ค่าความเค็ม ค่าออกซิเจน ค่าความเป็นกรด-ด่าง และค่า ORP ได้ เป็นการติดตั้งเพื่อใช้ในการเก็บข้อมูลเพื่อใช้เตือนภัยและใช้พยากรณ์น้ำในลุ่มน้ำบางปะกง

ความเชื่อ 
สะพานเทพหัสดิน ถูกพูดถึงในอีกแง่มุมว่าเป็นสะพานที่มีอาถรรพ เนื่องจากมีคนมักจะมากระโดดสะพานเพื่อฆ่าตัวตายลงไปในแม่น้ำบางปะกง โดยหลายคนทั้งผู้ที่สัญจรผ่านไปมา ผู้ถูกช่วยเหลือ และผู้รอดชีวิตจากการกระโดดสะพานเล่าตรงกันว่าพบเห็นหญิงสาว บ้างบอกว่าชุดสีแดง บ้างบอกว่าชุดสีขาว นั่งอยู่บนราวสะพาน หรือยืนอยู่บริเวณสะพาน และกวักมือเรียกให้ตนตามไป ก่อนจะมีพลเมืองดีมาช่วยเหลือหรือรู้สึกตัวเมื่อจมลงไปในแม่น้ำแล้ว ซึ่งเจ้าหน้าที่ตำรวจ และอาสาสมัครกู้ภัยระบุว่าบริเวณสะพานดังกล่าวมีผู้มาฆ่าตัวตายอยู่บ่อยครั้ง จนกระทั่งมีการนิมนต์พระสงฆ์มาทำพิธีต่าง ๆ ตามความเชื่อ

นอกจากนี้ยังมีการนำประเด็นความเชื่อดังกล่าวไปพูดคุยในรายการโหนกระแส ออกอากาศทางช่อง 3 เอชดี เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2562 และเชิญพระสงฆ์ คนในพื้นที่และอาสาสมัครกู้ภัยในพื้นที่เข้ามาร่วมพูดคุยถึงประเด็นดังกล่าว

ในขณะเดียวกันได้มีผู้ที่อยู่อาศัยอยู่บริเวณสะพานเทพหัสดินได้ออกมาโต้แย้งถึงความเชื่อดังกล่าว ว่าตนอาศัยอยู่ในบริเวณดังกล่าวมาเกือบ 24 ปี ไม่เคยพบเห็นเหตุการณ์อย่างที่มีการบอกเล่า รวมถึงบุคคลอื่น ๆ ที่มาอยู่อาศัยบริเวณใกล้เคียงและใต้สะพาน รวมถึงตำนานต่าง ๆ ทั้งผีชุดแดง และการให้ผีมาช่วยสร้างสะพานในสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งสะพานสร้างขึ้นหลังสิ้นสุดสงครามหลายปีแล้ว โดยผู้ที่อยู่อาศัยในพื้นที่ใกล้เคียงและชอบมาตกปลาอยู่เป็นประจำบนสะพานก็ได้ให้ความเห็นว่าตนตกปลาอยู่บริเวณนี้มา 30 ปี อาจจะมีคนมาคิดฆ่าตัวตายที่นี่บ่อยก็จริง แต่ไม่เคยประสบหรือพบเรื่องราวลี้ลับตามที่มีการบอกเล่ากันเลยสักครั้ง

อ้างอิง 

เทพหัสดิน
เทพหัสดิน
สิ่งก่อสร้างในอำเภอบางปะกง
สถานที่ที่ตั้งชื่อตามนามของบุคคลสำคัญของไทย