มันคันขาว

มันคันขาว หรือมันเลือด (, ) เป็นพืชในวงศ์กลอย เป็นพืชท้องถิ่นในเอเชียและทางตะวันออกของโพลีเนเชีย เป็นไม้เลื้อย ดอกแยกเพศแยกต้น มีหัวใต้ดินแข็ง อยู่ได้นาน และมีการสะสมของลิกนิน ใช้ลำต้นเลื้อยพัน เหนียว ใบเดี่ยวรูปหัวใจ บางครั้งเกิดหัวฝอยสะสมอาหารที่ลำต้น หัวยาว อยู่ลึกในดิน กลมหรือทรงลูกแพร์ เนื้อหัวสีขาวหรือสีเหลืองส้ม บางครั้งมีจุดประสีม่วง ลำต้นเลื้อยพันไปทางซ้าย ส่วนล่างมีหนามปกคลุม มีขนสีแดงสนิมคลุมก้านใบ ช่อดอกมีขนละเอียดสีแดงปกคลุม ผลสีดำมีปีกและมีขนปกคลุม

สายพันธุ์ 
มันคันขาวกระจายพันธุ์เริ่มจากตอนเหนือของอินเดีย ตอนใต้ของจีนและทั้งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีความแตกต่างกันเป็นหลายพันธุ์ดังนี้

 variety pentaphylla หัวทรงกระบอก ขนาดเล็ก ไม่แตกแขนงพบได้ทั่วไป

 variety malaica หัวยาวมากกว่ากว้าง มีขนสีแดงปกคลุมหนาแน่น พบในบอร์เนียว ฟิลิปปินส์

 variety papuana หัวป้อมเป็นพู ไม่แบน ดอกขนาดใหญ่ พบในนิวกินี

 variety javanica ตันเล็กกว่าพันธุ์ papuana ดอกเล็กกว่า พบที่เกาะชวา

 variety palmata หัวแบบ ผิวเรียบ มีขนสีเงินปกคลุม พบในติมอร์ ฟิลิปปินส์

 variety sacordotalis คล้าย variety palmata แต่ใบย่อยยาวกว่าดอกและหัวเล็กกว่า พบในเกาะชวา

การใช้ประโยชน์ 
หัวใช้รับประทานเป็นอาหาร ต้นที่เป็นสายพันธุ์ป่ามักมีกลิ่นและรสที่ไม่น่ารับประทานส่วนหัวรับประทานได้ เนื้อหัวมีสารสีม่วงกระจายเป็นหย่อม ต้มสุกแล้วเนื้อร่วนซุย เนื้อออกสีม่วง

อ้างอิง

 พีรศักดิ์ วรสุนทโรสถ และคณะ. ทรัพยากรพืชในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 9: พืชให้คาร์โบไฮเดรตที่ไม่ใช่เมล็ด. กทม. สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย. 2544.  หน้า 112 - 119

แหล่งข้อมูลอื่น
 USDA Plants Profile
วงศ์กลอย
พืชที่รับประทานได้
สกุลกลอย