ชาวยิวไคเฟิง

ชาวยิวไคเฟิง (; ) ในอดีตถูกเรียกอย่างรวม ๆ กับคริสต์ศาสนิกชนและอิสลามิกชนว่า หุ้ยหุย หรือเรียกว่า ชาวหุยหมวกน้ำเงิน () ตามเครื่องแต่งกาย เพื่อจำแนกออกจากชาวมุสลิม เป็นกลุ่มชนยิวขนาดย่อมในเมืองไคเฟิง มณฑลเหอหนาน ประเทศจีน พวกเขาถูกกลืนเข้าไปในสังคมจีน แต่ยังคงรักษาขนบธรรมเนียมและประเพณียิวไว้บางประการ ต้นกำเนิดและช่วงเวลาการเข้าไปตั้งถิ่นฐานของชาวยิวในเมืองไคเฟิงยังเป็นที่ถกเถียงในหมู่นักวิชาการ บ้างก็ว่าเป็นหนึ่งในสิบเผ่าของอิสราเอลที่สาบสูญ เพราะพวกเขายังมีความเชื่อยิวโบราณตกทอดอยู่

อย่างไรก็ตามช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 จนถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 กลุ่มชาวยิวนานาชาติเข้าช่วยเหลือชาวยิวในจีนให้ค้นพบมรดกทางวัฒนธรรมของชาวยิวในอดีต เพื่อเชื่อมโยงรากฐานทางวัฒนธรรมเข้าด้วยกัน

ประวัติ 
ชาวจีนติดต่อกับชาวยิวครั้งแรกผ่านการค้าบนเส้นทางสายไหมที่เชื่อมการเดินทางจากจีนสู่ตะวันออกกลางและยุโรปตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่น ต่อมาได้รวมเข้ากับเส้นทางการค้าของจักรวรรดิอะคีเมนิด คลื่นผู้อพยพเชื้อยิวกลุ่มแรกมาจากเอเชียตะวันตก ผ่านเส้นทางสายไหม ข้ามทะเลเข้าอินเดีย และเข้าสู่แดนจีนในช่วงราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618–907) หรืออาจก่อนหน้านั้น โดยเป็นชาวยิวมิซราฮีจากบาบิโลนและเปอร์เซีย (ปัจจุบันคือประเทศอิรักและอิหร่าน) บ้างว่ามาจากอินเดียเข้าจีน ย้ายเข้าเมืองไคเฟิงในยุคราชวงศ์ซ่งเหนือ (ค.ศ. 960–1127) จักรพรรดิจีนมีพระราชานุญาตให้ชาวยิวเหล่านี้ตั้งถิ่นฐานในเมืองไคเฟิง การตั้งธรรมศาลาปรากฏครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1163 กระทั่งในยุคราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368–1644) ชาวยิวมีลูกหลานสืบลงมาแปดตระกูล ได้แก่ แซ่อ้าย () แซ่สือ () แซ่เกา () แซ่กาน () แซ่จิน () แซ่หลี่ () แซ่จาง () และแซ่เจ้า () โดยแซ่จินและแซ่สือมีความหมายสอดคล้องกับชื่อสกุลยิวแถบตะวันตกคือ ทองคำและศิลา ต่อมาชาวยิวแซ่จางจำนวนมากเข้ารีตศาสนาอิสลาม

ชาวยิวไคเฟิงแต่งงานข้ามชาติพันธุ์กับชาวจีนท้องถิ่น จนลักษณะทางกายภาพแทบไม่แตกต่างกับเพื่อนบ้านที่ไม่ใช่ชาวยิว มีเพียงอัตลักษณ์โดดเด่นเพียงอย่างเดียวคือไม่บริโภคเนื้อหมู หญิงจีนรายหนึ่งที่มีบรรพบุรุษเป็นชาวยิวกล่าวว่า ครอบครัวของเธอไม่บริโภคเนื้อหมูหรือหอย และปู่ของเธอมักสวมหมวกสีน้ำเงินอยู่เป็นนิจ

แม้จะเป็นชาวยิวพลัดถิ่นที่อยู่อย่างโดดเดี่ยว แต่พวกเขายังธำรงวัฒนธรรมดั้งเดิมของตนไว้ได้ยาวนาน กระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 17 เป็นต้นมา ชาวยิวเริ่มสมรสกับคนต่างชาติพันธุ์มากขึ้น เป็นต้นว่าชาวจีนฮั่น หุย แมนจู และชนกลุ่มน้อยอื่น ๆ ในประเทศจีน ซ้ำร้ายยังมีการรื้อทำลายธรรมศาลาในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1860 ทำให้ชุมชนยิวล่มสลาย

จำนวนของชาวยิวไคเฟิงยากที่จะประมาณการ ค.ศ. 2016 มีชาวยิวจำนวน 100 ครอบครัว ประชากรรวม 500 คน และมีประชากรกว่า 1,000 มีบรรพบุรุษเป็นยิว และมีชาวยิวเพียง 40–50 คน ที่ยังเข้าร่วมพิธีทางศาสนายูดาห์ ทายาทของชาวยิวไคเฟิงกล่าวว่าพ่อแม่และปู่ย่าตายายเป็นชาวยิว สักวันหนึ่ง "จะกลับไปยังดินแดนของพวกเขา" และคนในชุมชนคนอื่น ๆ ก็ทราบความเป็นมาของบรรพบุรุษ พวกเขามีการฟื้นฟูวัฒนธรรมในชั้นหลังจากติดต่อกับความเป็นยิวกระแสหลักผ่านนักท่องเที่ยวชาวยิว เมื่อไม่นานมานี้ลูกหลานชาวยิวไคเฟิงเข้ารีตศาสนายูดาห์อย่างเป็นทางการ และรับสัญชาติอิสราเอล เรื่องราวของพวกเขาถูกผลิตเป็นภาพยนตร์เรื่อง ไคเฟิง, เยรูซาเลม (Kaifeng, Jerusalem) วันที่ 20 ตุลาคม ค.ศ. 2009 ชาวยิวไคเฟิงกลุ่มแรกเข้าไปตั้งถิ่นฐานในอิสราเอล จากการช่วยเหลือโดยกลุ่มชาเวอิสราเอล (, "ชาวอิสราเอลคืนถิ่น")

พิธีกรรม 

เดิมชาวยิวจะถูกเรียกว่า ชาวหุยหมวกน้ำเงิน เพราะชาวยิวนิยมสวมหมวกสีน้ำเงิน จึงใช้เรียกเพื่อจำแนกออกจากชาวคริสต์และมุสลิม แต่จากการแต่งงานข้ามชาติพันธุ์กับชาวจีนฮั่นและอื่น ๆ ทำให้พวกเขามีรูปลักษณ์ไม่ต่างจากชาวจีนทั่วไป ถือธรรมเนียมอย่างจีน เป็นต้นว่ามีการจัดเทศกาลไหว้พระจันทร์ หรือเข้าร่วมตรุษจีน การรับประทานอาหารอย่างหมูหรือสัตว์เท้ากีบก็ไม่เคร่งครัดนักหากเทียบกับชาวยิวในโลกตะวันตก และในช่วงเทศกาลปัสคา ชาวยิวไคเฟิงบางบ้านยังนำเลือดไก่มาทาประตูบ้าน ต่างจากชาวยิวในตะวันตกที่ใช้เลือดแกะ

เจ.แอล. ลีเบอร์มันน์ (J.L. Liebermann) เป็นชาวยิวจากตะวันตกคนแรกที่มาเที่ยวในไคเฟิงเมื่อ ค.ศ. 1867 บันทึกไว้ว่า "พวกเขามีที่ฝังศพเป็นของตัวเอง" และ ค.ศ. 1868 การประกอบพิธีกรรมทางศาสนาของพวกเขาเป็นเพียงเศษเสี้ยวหนึ่งจากในพระคัมภีร์ไบเบิล ขณะที่ เอส. เอ็ม. เพิร์ลมันน์ (S.M. Perlmann) นักธุรกิจและนักวิชาการชาวเซี่ยงไฮ้ บันทึกไว้เมื่อ ค.ศ. 1912 ความว่า "พวกเขามีธรรมเนียมฝังศพใส่โลง แต่รูปร่างของโลงต่างจากโลงที่จีนทำ เครื่องแต่งกายของศพก็ไม่เหมือนอย่างคนจีน หากแต่เป็นชุดผ้าลินิน"

อ้างอิง 

ชาวยิว
กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศจีน
ชาวจีนเชื้อสายยิว
ชาวเอเชียตะวันออกเชื้อสายยิว
ประวัติศาสตร์ไคเฟิง
ชาวยิวและศาสนายูดาห์ในจีน
กลุ่มชนที่อ้างว่ามีเชื้อสายอิสราเอล