กรมสรรพาวุธทหารบก

กรมสรรพาวุธทหารบก (อักษรย่อ: สพ.ทบ.; ) เป็นส่วนราชการของกองทัพบกไทย ที่ดำเนินการซ่อมสร้างสิ่งอุปกรณ์สายสรรพาวุธ, ยุทโธปกรณ์สายสรรพาวุธ และการทำลายล้างวัตถุระเบิด โดยมีเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบกคนปัจจุบันคือพลโทสุธา อดุลย์ฐานานุศักดิ์ รองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก คือ พลตรีนพรัตน์ นาคจันทึกและ พลตรี มังกร ว่านเครือ​

กรมสรรพาวุธทหารบกยังมีบทบาทในพระราชพิธีต่าง ๆ อาทิ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562

ประวัติ 
กิจการสรรพาวุธและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เกิดขึ้นเป็นเวลาหลายร้อยปีก่อนที่จะมีการก่อตั้งกรมสรรพาวุธขึ้นในปี พ.ศ. 2445 โดยมีพระยาสโมสรสรรพการเป็นเจ้ากรมสรรพาวุธคนแรก

ปี พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกเป็นผู้จัดซื้อรถรบทหารราบวีเอ็น-1 จากประเทศจีน และปีเดียวกันนี้ กรมสรรพาวุธทหารบกได้ร่วมกับกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) พัฒนาซอฟต์แวร์ในห้องซิมูเลเตอร์ฝึกยิงปืน เพื่อจำลองสถานการณ์ปะทะคนร้ายให้มีความชำนาญยิ่งขึ้น

เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2561 กรมสรรพาวุธทหารบกได้ร่วมให้คำแนะนำในการเก็บกู้ระเบิดยักษณ์สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ที่พบใต้แม่น้ำ จังหวัดราชบุรี ส่วนเดือนกันยายน ปีเดียวกันนี้ กรมสรรพาวุธทหารบกได้เป็นโจทก์ฟ้องบริษัทตัวแทนจำหน่ายจีที200 ที่มีพฤติการณ์ฉ้อโกง

เดือนกันยายน พ.ศ. 2562 ทหารจากกรมสรรพาวุธทหารบกเข้าร่วมพิธีรับมอบยานลำเลียงพลทหารราบเอ็ม 1126 จากสหรัฐ และปี พ.ศ. 2563 ได้มีการเผยแพร่เอกสารของกรมสรรพาวุธทหารบก ในโครงการจัดซื้อรถยานเกราะสไตรเกอร์ติดอาวุธ 50 คัน ซึ่งต่อมามีการชะลอโครงการ เพื่อตัดงบประมาณไปกู้วิกฤตการระบาดทั่วของไวรัสโคโรนาในประเทศไทย พ.ศ. 2563

เหตุระเบิด 
กรมสรรพาวุธทหารบกเคยประสบเหตุร้ายจากแรงระเบิดเมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2523 โดยเกิดเหตุคลังแสงระเบิดในโรงงานผลิตจรวด ที่กรมสรรพาวุธทหารบก เขตบางซื่อ แรงระเบิดรัศมีไกล 3 กิโลเมตร ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 38 คน (บางแหล่งระบุ 40 คน หรือมากกว่านั้น) และได้รับบาดเจ็บถึง 350 คน

ส่วนเดือนมกราคม พ.ศ. 2555 ได้เกิดเหตุระเบิดที่กองคลังแสง กรมสรรพาวุธทหารบก อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์ เนื่องด้วยสภาพอากาศที่ร้อนจัด ขณะอยู่ในขั้นตอนการตัดแยกระเบิด โดยเหตุการณ์ครั้งนี้ไม่มีผู้ใดได้รับบาดเจ็บ

และเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558 เกิดเหตุระเบิดที่กรมสรรพาวุธทหารบก เขตบางซื่อ โดยมีเจ้าหน้าที่ทหารรักษาการณ์ได้รับบาดเจ็บ 9 นาย ซึ่ง 1 ในนั้นมีอาการสาหัส

การฝึก 
กำลังพลส่วนหนึ่งจากกรมสรรพาวุธทหารบกได้เข้าร่วมการฝึกหนุมาน การ์เดียน ร่วมกับกำลังพลกองทัพบกสหรัฐ เช่นในด้านการต่อต้านระเบิดแสวงเครื่อง

ปฏิบัติการสำคัญ

พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ 

เนื่องในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกได้นำวิศวกรรมยานยนต์มาปรับใช้กับพระมหาพิชัยราชรถ ซึ่งเป็นราชรถสำคัญตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ส่วนกำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก ได้มีส่วนในการสร้างราชรถปืนใหญ่, ซ่อมส่วนที่เป็นโลหะและระบบช่วงล่างของราชรถน้อย รวมถึงได้มีส่วนร่วมในการปฏิบัติหน้าที่พลฉุดชักราชรถ ตลอดจนจัดฝึกซ้อมริ้วขบวนพระราชอิสริยยศ

ภารกิจสหประชาชาติในเซาท์ซูดาน 

ห้วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 – กรกฎาคม พ.ศ. 2562 กำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก ได้เป็นส่วนหนึ่งในกองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจไทย/เซาท์ซูดาน เพื่อเข้าร่วมภารกิจสหประชาชาติในเซาท์ซูดาน

พระราชพิธีบรมราชาภิเษก 

กรมสรรพาวุธทหารบกได้มีส่วนในการบูรณะซ่อมแซมยุทโธปกรณ์โบราณชนิดต่าง ๆ ที่ใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 และซ่อมบูรณะปืนใหญ่โบราณ รวมถึงจัดสร้างเครื่องประกอบต่าง ๆ ตลอดจนให้การฝึกกำลังพลในริ้วขบวน

หน่วยขึ้นตรง 

 ศูนย์ซ่อมสร้างสิ่งอุปกรณ์สายสรรพาวุธ
 ศูนย์อุตสาหการสรรพาวุธ
 กองกำลังพลกรมสรรพาวุธทหารบก (กกพ.สพ.ทบ.)
 กองส่งกำลังกรมสรรพาวุธทหารบก (กสล.สพ.ทบ.)
 กองปลัดบัญชีกรมสรรพาวุธทหารบก
 กองยุทธการและการข่าวกรมสรรพาวุธทหารบก (กยข.สพ.ทบ.)
 กองโรงงานช่างแสงศูนย์อุตสาหการสรรพาวุธ (กชส.ศอ.สพ.ทบ.)
 กองโรงงานซ่อมสร้างยุทโธปกรณ์สายสรรพาวุธ (กรซย.)
 กองคลังยุทโธปกรณ์
 กองจัดหา
 โรงเรียนทหารสรรพาวุธทหารบก
 กองพันสรรพาวุธซ่อมบำรุงเขตหลัง

กิจกรรมเพื่อสังคม 
พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกเป็นหนึ่งในกำลังที่ให้การช่วยเหลือประชาชนที่ประสบเหตุอุทกภัยในพื้นที่ภาคกลาง รวมถึงเขตอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา

กรมสรรพาวุธทหารบกร่วมกับกรมราชทัณฑ์ จัดโครงการคืนคนดีสู่สังคม โดยคัดเลือกนักโทษในคดีอาวุธปืน เข้ารับการอบรมทักษะการผลิตอาวุธปืน เพื่อช่วยงานอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ

สิ่งสืบทอด 
กรมสรรพาวุธทหารบก มีพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ภายในกรมคือพิพิธภัณฑ์ทหารสรรพาวุธ ซึ่งได้รับการก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2532 และไม่เก็บค่าเข้าชม แต่ให้แจ้งล่วงหน้า

ส่วนเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559 กรมสรรพาวุธทหารบกได้ส่งมอบรถย้ายยุทโธปกรณ์ที่ปลดระวางของกองทัพบก จำนวน 20 คัน เพื่อใช้สร้างปะการังเทียมใต้ทะเล

รายพระนามและชื่อเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก 

 พระยาสโมสรสรรพการ (พ.ศ. 2445 - 2453)
 พลโท หม่อมเจ้าเสรฐศิริ กฤดากร (พ.ศ. 2453 - 2454)
 พลตรี หม่อมเจ้าบวรเดช กฤดากร (พ.ศ. 2455 - 2456)
 พลตรี พระยาจินดาจักรรัตน์ (เจิม อาวุธ) (พ.ศ. 2469 - 2475)
 พลตรี พระอาธรธุราวุธ (หม่อมหลวงอภิรุม ชุมสาย) (พ.ศ. 2476 - 2483)
 พลตรี วิเชียร สุตันนานนท์ (พ.ศ. 2487 - 2493)
 พลโท ขุนสถิตย์วิทยาศาสตร์ (ทองสุก นุตสถิตย์) (พ.ศ. 2495 - 2497)
 พลตรี จำรูญ วีณะคุปต์ (พ.ศ. 2497 - 2500)
 พลตรี พิสิฏฐ์ ฉายเหมือนวงศ์ (พ.ศ. 2500 - 2506)
 พลโท ทวิช เสนีวงศ์ ณ อยุธยา (พ.ศ. 2506 - 2515)
 พลโท กิตติ ดิสปัญญา (พ.ศ. 2515 - 2519)
 พลโท อำนาจ ดำริห์กาญจน์ (พ.ศ. 2519)
 พลโท ป่วน นิลศิริ (พ.ศ. 2519 - 2521)
 พลโท สท้าน ภิรมย์รัตน์ (พ.ศ. 2521 - 2523)
 พลโท ผจญ เกียรติประจักษ์ (พ.ศ. 2523 - 2524)
 พลโท องอาจ ศุภมาตย์ (พ.ศ. 2524 - 2527)
 พลโท อาณัติ สุภัทรพันธ์ (พ.ศ. 2527 - 2529)
 พลโท สมุทร นิลกุล (พ.ศ. 2529 - 2532)
 พลโท จรินทร์ สว่างวรรณ (พ.ศ. 2532 - 2535)
 พลโท สกล นุตสถิตย์ (พ.ศ. 2535 - 2536)
 พลโท ชลอ สิงห์สนธิ (พ.ศ. 2536 - 2537)
 พลโท อัมพร ศิริพันธ์ (พ.ศ. 2537 - 2539)
 พลโท สิริชัย ธัญญสิริ (พ.ศ. 2539 - 2543)
 พลโท เอื้อ แพโรจน์ (พ.ศ. 2543 - 2544)
 พลโท อากาศ วงษ์เกิด (พ.ศ. 2544 - 2545)
 พลโท วิชา เตชะวณิชย์ (พ.ศ. 2545 - 2547)
 พลโท พลัฏฐ์ เพ็ชรสดศิลป์ (พ.ศ. 2547)
 พลโท ประเสริฐ ประภักดี (พ.ศ. 2547 - 2548)
 พลโท วีรวิทย์ คูสำราญ (พ.ศ. 2548 - 2549)
 พลโท ธีระวัฒน์ บุณยะประดับ (พ.ศ. 2549 - 2550)
 พลโท คำนวณ เธียรประมุข (พ.ศ. 2550 - 2552)
 พลโท เอกชัย วัชรประทีป (พ.ศ. 2552 - 2553)
 พลโท จักรรัตน์ ธาราพิทักษ์ (พ.ศ. 2553 - 2554)
 พลโท เกริกชัย จันทร์สุวานิชย์ (พ.ศ. 2554 - 2557)
 พลโท ธารี วุฒิพานิช (พ.ศ. 2557 - 2559)
 พลโท อาวุธ เอมวงศ์ (พ.ศ. 2559 - 2560)
 พลโท ศักดา ศิริรัตน์ (พ.ศ. 2560 - 2562)
 พลโท ศรชัย กาญจนสูตร (พ.ศ. 2562 - ​2564)
 พลโท​ นพดล​ ศรีจันทร์​สุข​ (พ.ศ.​ 2564​ -​ 2565)​
 พลโท สุธา อดุลย์ฐานานุศักดิ์ (พ.ศ. 2565 - ปัจจุบัน)​
ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งและในวงเล็บเป็นระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่ง

บุคคลที่มีชื่อเสียง 
 พลโท อาวุธ เอมวงศ์ – อดีตเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก
 พลตรี ธวัชชัย มาชมสมบูรณ์ – อดีตรองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก
 ร้อยเอก ทรงกลด ชื่นชูผล (ผู้กองปูเค็ม) – อดีตข้าราขการกรมสรรพาวุธทหารบก ประจำจังหวัดพิษณุโลก
 พลเอก สิริชัย ธัญญสิริ อดีตปลัดกระทรวงกลาโหม

ยุทโธปกรณ์

ยานพาหนะภาคพื้นดิน

อาวุธเล็ก

ยุทโธปกรณ์ในอดีต

ยานพาหนะภาคพื้นดิน

อาวุธ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 
 
 

หน่วยงานในสังกัดกองทัพบกไทย
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2445