สถาปนิก

สถาปนิก คือบุคคลผู้เกี่ยวข้องในการออกแบบ และ วางแผน ในการก่อสร้าง หรือที่เรียกว่างานสถาปัตยกรรม โดยสถาปนิก จะเป็นผู้ที่เข้าใจในมาตรฐานการก่อสร้างของอาคาร เข้าใจถึงหน้าที่ใช้สอยของอาคารนั้น รวมถึงวัสดุที่จะนำมาเป็นส่วนประกอบของสิ่งก่อสร้างนั้น สถาปนิกจำเป็นต้องได้รับการศึกษาทางสถาปัตยกรรมศาสตร์ และได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรม ถึงจะสามารถทำงานในวิชาชีพสถาปนิกได้ ซึ่งคล้ายกับการทำงานในสาขาวิชาชีพอื่น
 
สถาปก  คำเก่าของคำว่าสถาปนิก ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เป็นศัพท์ภาษาสันสกฤต หมายถึง ผู้สร้าง, ผู้ก่อตั้ง ในเอกสารโบราณก่อนสมัยรัตนโกสินทร์เคยปรากฏคำ "สถาบก" หมายถึง การสร้าง หรือผู้สร้าง 

รางวัลที่น่ายกย่องของสถาปนิกที่รู้จักในฐานะผู้ก่อสร้างอาคารได้แก่ รางวัลพลิตซ์เกอร์ ซึ่งมักจะถูกเปรียบเทียบเหมือนกับ "รางวัลโนเบลในทางสถาปัตยกรรม"

สถาปนิกที่มีชื่อเสียงจากอดีตถึงปัจจุบัน

สถาปนิกในประเทศไทย 

 นารถ โพธิประสาท ผู้ก่อตั้ง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 หม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ
 เฉลิม สุจริต
 พิชัย วาศนาส่ง

สถาปนิกที่ได้รับพระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา
 รศ.ดร. ภิญโญ สุวรรณคีรี
 ศ. กิตติคุณ เดชา บุญค้ำ

สถาปนิกที่ได้รับรางวัลศิลปินแห่งชาติ
 ศาสตราจารย์ พลเรือตรี สมภพ ภิรมย์
 หม่อมราชวงศ์มิตรารุณ เกษมศรี
 ดร. ประเวศ ลิมปรังษี
 รศ.ดร. ภิญโญ สุวรรณคีรี
 นาวาเอก อาวุธ เงินชูกลิ่น
 รศ. ฤทัย ใจจงรัก
 วนิดา พึ่งสุนทร
 ดร. สุเมธ ชุมสาย ณ อยุธยา
 นิธิ สถาปิตานนท์ (A49)
 ดร.จุลทัศน์ กิติบุตร
 ศ.กิตติคุณ เดชา บุญค้ำ

สถาปนิกที่เป็นกรรมการสภาสถาปนิก
 ดูบทความหลักที่ สภาสถาปนิก

รายชื่อสถาปนิกที่คัดเลือกโดยสมาคมสถาปนิกสยาม ในบทความ "Reinvent" จำนวน 23 ท่าน
 ดร. สุเมธ ชุมสาย ณอยุธยา
 องอาจ สาตรพันธุ์
 อรศิริ ปาณินท์
 นิธิ สถาปิตานนท์
 บุญฤทธิ์ ขอดิลกรัตน์
 อนุสรณ์ ภักดิ์สุขเจริญ
 จิรากร ประสงค์กิจ
 กรรณิการ์ รัตนปรีดากุล
 ดร. ไขศรี ภักดิ์สุขเจริญ
 ดวงฤทธิ์ บุนนาค
 สุจินท์ โอสถารยกุล
 ปฐมา หรุ่นรักวิทย์
 ดร. กุลภัทร ยันตรศาสตร์
 ชนะ ส้มพลัง
 ดร. รชพร ชูช่วย
 สุริยะ อัมพันศิริรัตน์
 ผศ. ดร. มล.ปิยลดา ทวีปรังษีพร
 ทรงสุดา อธิบาย
 วรพันธุ์ คล้ามไพบูลย์
 บุษดี งามภักดีพาณิช
 ศาวินี บูรณศิลปิน
 ปิตุพงษ์ เชาวกุล

อื่นๆ 
 ศ.หม่อมราชวงศ์ แน่งน้อย ศักดิ์ศรี 
 ชัชวาลย์ พริ้งพวงแก้ว 
 มติ ตั้งพานิช (Design Development)
 นิพัทธ์ ซื่อตรง (Nipat Associates)
 เจน สกลธนรักษ์  (? ตัวสะกด)
 รังสรรค์ ต่อสุวรรณ
 ศ. กิตติคุณ ร้อยเอกกฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา (CASA)
 รศ.ดร.วิโรฒ ศรีสุโร (Appied Thai arts)
 รศ. ดร. บัณฑิต จุลาสัย (จุลาสัย)
 หม่อมหลวงตรีทศยุทธ เทวกุล 
 รศ. เลอสม สถาปิตานนท์
 รศ.ดร.ทิพย์สุดา ปทุมานนท์
 อาจารย์ยอดเยี่ยม เทพธรานนท์ (InterPac)

สถาปนิกจากต่างประเทศ

ก่อนคริสตกาล 
 อิมโฮเตป  (Imhotep)
 วิทรูเวียส (Vitruvius)

คริสต์ศตวรรษที่ 12 
 วิลเลียมแห่งซองส์ (William of Sens)

คริสต์ศตวรรษที่ 13 
 วีลาร์ เดอ ออนกูร์ (Villard de Honnecourt)
 โรแบร์ เดอ ลูซาร์ช (Robert de Luzarches)
 เรอโน เดอ กอร์มง (Renaud de Cormont)

คริสต์ศตวรรษที่ 14 
 จอตโต ดี บอนโดเน (Giotto di Bondone) 
 ปีเตอร์ พาร์เลอร์ (Peter Parler)

คริสต์ศตวรรษที่ 15 
 โดนาโต ดันเจโล บรามันเต (Donato d'Angelo Bramante)
 ฟีลิปโป บรูเนลเลสกี (Filippo Brunelleschi)
 ลูกา แฟนเซลี (Luca Fancelli)
 ลีออน บาตติสตา อัลเบอร์ติ (Leon Battista Alberti) 
 มิเกลอโซ มิเกลอซิ (Michelozzo Michelozzi)
 อันโตนีโอ ดา ซานกัลโล ผู้พ่อ (Antonio da Sangallo the Elder) 
 จูลิอาโน ดา ซานกาลโล (Giuliano da Sangallo)
 เจคอบ แวน ตีเนน (Jacob van Thienen)
 เลโอนาร์โด ดา วินชี (Leonardo da Vinci)

คริสต์ศตวรรษที่ 16

คริสต์ศตวรรษที่ 17

คริสต์ศตวรรษที่ 18

คริสต์ศตวรรษที่ 19

คริสต์ศตวรรษที่ 20 
 อัลวาร์ อาลโต (Alvar Aalto)
 ริชาร์ด บักมินสเตอร์ ฟุลเลอร์ (Buckminster Fuller)
 เอกตอร์ กีมาร์ (Hector Guimard)
 วอลเตอร์ โกรเปียส (Walter Gropius)
 ฮันส์ ฮอลไลน์ (Hans Hollein)
 วิกตอร์ ออร์ตา (Victor Horta)
 หลุยส์ คาห์น (Louis I. Kahn)
 เลอ กอร์บูซีเย (Charles-Édouard Jeanneret a.k.a. Le Corbusier)
 ลุดวิก มีส ฟาน เดอร์ โรห์ (Ludwig Mies van der Rohe)
 อองรี โซวาช (Henri Sauvage)
 รูดอล์ฟ สไตน์เนอร์ (Rudolf Steiner)
 เจมส์ สเตอร์ลิง (James Stirling)
 เยิร์น อุทซอน (Jørn Utzon)
 โรเบิร์ต เวนทูรี (Robert Venturi)
 แฟรงก์ ลอยด์ ไรต์ (Frank Lloyd Wright)
 อัลโด เวน เอค (Aldo van Eyck)

ร่วมสมัย (คริสต์ศตวรรษที่ 20 - คริสต์ศตวรรษที่ 21) 
 ทะดะโอะ อันโด (Tadao Ando)
 อะซิมป์โทต (Asymptote)
 มารีโอ บอตตา (Mario Botta)
 ไมเคิล เกรฟส์ (Michael Graves)
 ปีเตอร์ ไอเซนมาน (Peter Eisenman)
 นอร์มัน ฟอสเตอร์ (Norman Foster)
 แฟรงก์ เกห์รี (Frank Gehry)
 ซาฮา ฮาดิด (Zaha Hadid)
 อะระตะ อิโซะซะกิ (Arata Isozaki)
 โตโยะ อิโตะ (Toyo Ito)
 เร็ม คูลฮาส (Rem Koolhaas)
 ริชาร์ด ไมเออร์ (Richard Meier)
 เอ็มวีอาร์ดีวี (MVRDV)
 ออสการ์ นีเอไมเยร์ (Oscar Niemeyer)
 ฌ็อง นูแวล (Jean Nouvel)
 น็อกซ์ (NOX)
 ไอเอ็มเป (Ieoh Ming Pei - I.M. Pei)
 เรนโซ เปียโน (Renzo Piano)
 คริสตีย็อง เดอ ปอร์ตซ็องปาร์ก (Christian de Portzamparc)
 ริชาร์ด โรเจอรส์ (Richard Rogers)
 เจน แกงค์ (Jeanne Gang)
 อัลโด รอสซี (Aldo Rossi)
 เคนโซ ทังเงะ (Kenzo Tange)
 เบอร์นาร์ด ชูมี (Bernard Tschumi)
 เฮลมุต ยาห์น (Helmut Jahn)
 เฮอร์โซค แอนด์ เดอ มัวรอน (Herzog & De Meuron)
 เอฟ โอ เอ (FOA)
 มอร์โฟซิส (Morphosis)

สถาบันการศึกษาทางสถาปัตยกรรมในประเทศไทย 
สถาบันการศึกษาที่ทำหน้าที่ผลิตสถาปนิกของประเทศไทยแห่งแรก คือ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2476 โดยอาจารย์นารถ โพธิประสาท ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2498 ได้มีการเปิดสอนคณะสถาปัตยกรรมไทย ปัจจุบัน คือ  คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร หลังจากนั้น ได้มีการสถาปนา สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ขึ้น ซึ่งมี คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ เป็นคณะแรกของสถาบัน และนับเป็นสถาบันการศึกษาที่ผลิตสถาปนิกเป็นแห่งที่ 3 ของประเทศ ตามมาด้วยมหาวิทยาลัยรังสิต เมื่อปี พศ 2531 จากนั้น ก็ได้มีสถาบันอุดมศึกษาทั้งภาครัฐและเอกชนเปิดสอนเป็นจำนวนมากดังปัจจุบัน 
 ดูเพิ่ม รายชื่อคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ในประเทศไทย

อ้างอิง

ดูเพิ่ม 
 สภาสถาปนิก
 สถาปัตยกรรม
 ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรม