สงครามราคาน้ำมันรัสเซีย–ซาอุดีอาระเบีย พ.ศ. 2563

วันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2563 ซาอุดีอาระเบียเป็นผู้เริ่มทำสงครามราคาน้ำมันกับรัสเซีย ส่งผลทำให้ราคาน้ำมันตกลงอย่างหนัก โดยราคาน้ำมันสหรัฐตกลงมา 34% ราคาน้ำมันดิบตกลงมา 26% และราคาน้ำมันเบรนต์ตกลงมา 24% สงครามราคาน้ำมันเริ่มต้นหลังการเจรจาระหว่างกลุ่มโอเปกและรัสเซียประสบกับความล้มเหลว หลังจากรัสเซียไม่ร่วมลดกำลังผลิตในช่วงการระบาดทั่วของโคโรนาไวรัส พ.ศ. 2562–2563 ราคาน้ำมันลดลง 30% นับตั้งแต่เริ่มปีใหม่ เหตุเพราะความต้องการลดลง การที่ราคาน้ำมันตกลงหนักเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้ตลาดหลักทรัพย์ตกอย่างหนักในวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2563 หรือที่รู้จักในชื่อ วันจันทร์ทมิฬ (Black Monday)

ภูมิหลัง
ปี พ.ศ. 2557 การผลิตน้ำมันจากชั้นหินดินดาน (shale oil) มีส่วนแบ่งการตลาดที่เพิ่มขึ้น ในขณะที่ผู้ผลิตยังคงผลิตน้ำมันกันนั้น ราคาก็ตกลงอย่างรุนแรง จากราคามากกว่า 114 ดอลลาร์สหรัฐในปี 2557 ตกลงไปเหลือ 27 ดอลลาร์สหรัฐในปี 2559 จนในเดือนกันยายน 2559 ซาอุดีอาระเบียและรัสเซียตกลงที่จะร่วมมือกันจัดการกับราคาน้ำมัน โดยได้สร้างพันธมิตรของกลุ่มผู้ผลิตโอเปกและที่ไม่ใช่โอเปก ที่มีชื่อเรียกกันว่า "โอเปกพลัส" (OPEC+) และในเดือนมกราคม 2563 โอเปกพลัสได้ลดการผลิตน้ำมัน 2.1 ล้านบาร์เรลต่อวัน โดยซาอุดีอาระเบียเป็นชาติที่ลดการผลิตมากที่สุด 

จากผลกระทบการระบาดทั่วของโคโรนาไวรัส พ.ศ. 2562–2563 ส่งผลให้ปริมาณการผลิตของโรงงานและความต้องการในการขนส่งลดลง นำมาสู่ความต้องการโดยรวมของน้ำมันลดลง เป็นสาเหตุให้ราคาน้ำมันตก จนวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2563 องค์การพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency) ประกาศว่าความต้องการน้ำมันลดลงต่ำสุดนับตั้งแต่ปี 2551 ตกลง 325,000 บาร์เรลต่อวัน ถึง 825,000 ต่อวัน การใช้น้ำมันลดลง 435,000 บาร์เรลต่อวัน แม้ความต้องการน้ำมันจะลดลงทั่วโลก อย่างในตลาดจีนลดลงมากที่สุดนับตั้งแต่ปี 2551 โดยที่ประชุมโอเปกที่เวียนนาเห็นว่าควรลดการผลิตน้ำมัน โดยให้ผลิต 1.5 ล้านบาร์เรลต่อวันในไตรมาสที่สองของปีนี้ (มียอดลดการผลิต 3.6 ล้านบาร์เรลต่อวันจากการตกลงครั้งปี 2559) โดยกลุ่มจะมีการพิจารณานโยบายอีกครั้งในวันที่ 9 มิถุนายน ในการประชุมครั้งถัดไป โอเปกขอให้รัสเซียและกลุ่มประเทศสมาชิกที่ไม่ใช่โอเปกในโอเปกพลัสยอมรับการตัดสินใจของโอเปก จนวันที่ 6 มีนาคม 2563 รัสเซียปฏิเสธที่จะทำตาม เสมือนตัดความสัมพันธ์อันไม่เป็นทางการนี้ ทำให้ราคาน้ำมันตกลง 10% หลังการประกาศ

เหตุการณ์

วันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2563 ซาอุดีอาระเบียประกาศลดราคาน้ำมันอย่างไม่คาดหมาย ลดราคา 6 ถึง 8 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลสำหรับลูกค้าในยุโรป เอเชีย และสหรัฐ การประกาศนี้ส่งผลให้ราคาน้ำมันตก ราคาน้ำมันดิบเบรนต์ตกลง 30% ตกลงมากที่สุดนับตั้งแต่สงครามอ่าว ราคาน้ำมันดิบดับบลิวทีไอ (West Texas Intermediate) ที่ใช้เป็นเกณฑ์มาตรฐานของน้ำมันก็ตกลง 20% และหลังการประกาศลดราคาน้ำมัน ค่าเงินรูเบิลรัสเซียตกลง 7% ถือว่าต่ำที่สุดในรอบ 4 ปี เมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ แต่หลังนั้นราคาน้ำมันและตลาดก็ฟื้นตัว ราคาน้ำมันดีดขึ้น 10% และตลาดหลักทรัพย์ส่วนใหญ่ฟื้นตัวหลังวันจันทร์ทมิฬ วันที่ 10 มีนาคม ซาอุดีอาระเบียประกาศเพิ่มการผลิตน้ำมันจาก 9.7 ล้านบาร์เรลต่อวันเป็น 12.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน ขณะที่รัสเซียก็วางแผนเพิ่มการผลิตน้ำมัน 300,000 บาร์เรลต่อวัน

ผลกระทบ
ก่อนเปิดตลาดวันจันทร์ ตลาดฟิวเจอร์ดัชนีอุตสาหกรรมดาวโจนส์ตกลงกว่า 1,300 จุด อันเป็นผลมาจากความกังวัลต่อโคโรนาไวรัสและสงครามราคาน้ำมัน วันจันทร์ที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2563 ตลาดหลักทรัพย์ทั่วโลกตกลงอย่างหนักเนื่องจากเหตุผลการตระหนกต่อการระบาดทั่วของโคโรนาไวรัส พ.ศ. 2562–2563 และสงครามราคาน้ำม้นระหว่าง ซาอุดีอาระเบียและรัสเซีย ดาวโจนส์ตกลงมามากกว่า 7% หรือ 2,000 จุด มากกว่าตลาดซื้อขายล่วงหน้าเสียอีก และถือเป็นการตกของราคามากที่สุดประวัติศาสตร์ ตลาดอื่นก็ส่งผลกระทบในทำนองเดียวกัน ดัชนีเอสแอนด์พี 500 ตกลง 7.6% แนสแด็กคอมโพซิตตกลง 7.2% ดัชนี FTSE MIB ของอิตาลีตกลงมา 11% ตลาดในสหรัฐต้องมีการใช้เซอร์คิตเบรกเกอร์เพื่อป้องกันราคาตกอย่างรุนแรง โดยหยุดการซื้อขายนาน 15 นาที

อ้างอิง

ประเทศซาอุดีอาระเบียในปี พ.ศ. 2563
ประเทศรัสเซียในปี พ.ศ. 2563
เศรษฐกิจในปี พ.ศ. 2563
ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในปี พ.ศ. 2563
ผลกระทบของการระบาดทั่วของโคโรนาไวรัส พ.ศ. 2562–2563