กรมทางหลวง

กรมทางหลวง () เป็นหน่วยงานสังกัดกระทรวงคมนาคม มีหน้าที่ดำเนินการก่อสร้าง ควบคุม บูรณะ และบำรุงรักษาทางหลวง ทางหลวงพิเศษ ทางหลวงแผ่นดิน และทางหลวงสัมปทาน เพื่ออำนวยความสะดวกรวดเร็วและปลอดภัยในทางหลวงทั่วประเทศ เอื้อประโยชน์ในการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม การปกครอง ความมั่นคง และการป้องกันประเทศ

ประวัติถนนกรุงรัตนโกสินทร์ 
วันพุธที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2400 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยายมราช (ครุฑ) เป็นแม่กอง  ทำถนนในพระนครทุกสาย ในสมัยนั้นก็คือ ถนนรอบพระบรมมหาราชวัง วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ด้วยก่อนนี้เป็นเพียงถนนดินคนเดินไปมา ถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นการบุกเบิกคมนาคมทางบกแบบยุโรปขึ้นครั้งแรกในกรุงรัตนโกสินทร์ เพราะก่อนหน้านี้จะใช้การคมนาคมทางน้ำเป็นหลัก และถนนต่อจากท้ายวังก็คือถนนเจริญกรุง นับว่าเป็นถนนสายแรกของประเทศไทย

หน่วยงานสำนัก (ส่วนกลาง)

 สำนักงานเลขานุการกรม
 กองการเงินและบัญชี
 กองการเจ้าหน้าที่
 กองการพัสดุ
 กองทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง
 กองฝึกอบรม
 แขวงทางหลวง ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
 ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศ
 สำนักกฎหมาย
 สำนักก่อสร้างทางที่ 1
 สำนักก่อสร้างทางที่ 2
 สำนักก่อสร้างสะพาน
 สำนักเครื่องกลและสื่อสาร
 สำนักงานทางหลวงที่ 1
 สำนักงานทางหลวงที่ 2
 สำนักงานทางหลวงที่ 3
 สำนักงานทางหลวงที่ 4
 สำนักงานทางหลวงที่ 5
 สำนักงานทางหลวงที่ 6
 สำนักงานทางหลวงที่ 7
 สำนักงานทางหลวงที่ 8
 สำนักงานทางหลวงที่ 9
 สำนักงานทางหลวงที่ 10
 สำนักงานทางหลวงที่ 11
 สำนักงานทางหลวงที่ 12
 สำนักงานทางหลวงที่ 13
 สำนักงานทางหลวงที่ 14
 สำนักงานทางหลวงที่ 15
 สำนักงานทางหลวงที่ 16
 สำนักงานทางหลวงที่ 17
 สำนักงานทางหลวงที่ 18
 สำนักจัดกรรมสิทธิ์ที่ดิน
 สำนักบริหารโครงการทางหลวงระหว่างประเทศ
 สำนักบริหารบำรุงทาง
 สำนักแผนงาน
 สำนักมาตรฐานและประเมินผล
 สำนักวิเคราะห์และตรวจสอบ
 สำนักวิจัยและพัฒนางานทาง
 สำนักสำรวจและออกแบบ
 สำนักอำนวยความปลอดภัย
 สำนักสิ่งแวดล้อมและการมีส่วนร่วมของประชาชน

หน่วยงานส่วนภูมิภาค 
กรมทางหลวงได้แบ่งและจัดตั้งหน่วยงานส่วนภูมิภาคขึ้น เพื่อกระจายอำนาจการก่อสร้าง ดูแลและทำนุบำรุงรักษาถนนในเขตภูมิภาค โดยแบ่งหน่วยงานดังนี้

 สำนักงานทางหลวงที่ 1 เชียงใหม่
 แขวงทางหลวงเชียงใหม่ที่ 1
 แขวงทางหลวงเชียงใหม่ที่ 2
 แขวงทางหลวงเชียงใหม่ที่ 3
 แขวงทางหลวงลำปางที่ 1 (แขวงการทางลำปางเดิม)
 แขวงทางหลวงลำปางที่ 2 (สำนักงานบำรุงทางลำปางที่ 2 เดิม)
 แขวงทางหลวงลำพูน
 แขวงทางหลวงแม่ฮ่องสอน

 สำนักงานทางหลวงที่ 2 แพร่
 แขวงทางหลวงแพร่
 แขวงทางหลวงเชียงรายที่ 1
 แขวงทางหลวงเชียงรายที่ 2
 แขวงทางหลวงพะเยา
 แขวงทางหลวงน่านที่ 1
 แขวงทางหลวงน่านที่ 2

 สำนักงานทางหลวงที่ 3 สกลนคร
 แขวงทางหลวงสกลนครที่ 1
 แขวงทางหลวงสกลนครที่ 2 (สว่างแดนดิน)
 แขวงทางหลวงนครพนม
 แขวงทางหลวงบึงกาฬ
 แขวงทางหลวงมุกดาหาร
 แขวงทางหลวงหนองคาย

 สำนักงานทางหลวงที่ 4 ตาก (สำนักงานทางหลวงตากเดิม)
 แขวงทางหลวงตากที่ 1
 แขวงทางหลวงตากที่ 2 (แม่สอด)
 แขวงทางหลวงกำแพงเพชร
 แขวงทางหลวงสุโขทัย

 สำนักงานทางหลวงที่ 5 พิษณุโลก
 แขวงทางหลวงพิษณุโลกที่ 1 (แขวงการทางพิษณุโลกเดิม)
 แขวงทางหลวงพิษณุโลกที่ 2 (วังทอง) (สำนักงานบำรุงทางพิษณุโลกที่ 2 เดิม)
 แขวงทางหลวงอุตรดิตถ์ที่ 1
 แขวงทางหลวงอุตรดิตถ์ที่ 2
 แขวงทางหลวงพิจิตร

 สำนักงานทางหลวงที่ 6 เพชรบูรณ์
 แขวงทางหลวงเพชรบูรณ์ที่ 1
 แขวงทางหลวงเพชรบูรณ์ที่ 2 (บึงสามพัน)
 แขวงทางหลวงเลยที่ 1
 แขวงทางหลวงเลยที่ 2 (ด่านซ้าย)
 แขวงทางหลวงหนองบัวลำภู (สำนักงานบำรุงทางหนองบัวลำภู เดิม)

 สำนักงานทางหลวงที่ 7 ขอนแก่น
 แขวงทางหลวงขอนแก่นที่ 1
 แขวงทางหลวงขอนแก่นที่ 2 (ชุมแพ)
 แขวงทางหลวงขอนแก่นที่ 3 (บ้านไผ่)
 แขวงทางหลวงชัยภูมิ
 แขวงทางหลวงอุดรธานีที่ 1 (แขวงการทางอุดรธานีเดิม)
 แขวงทางหลวงอุดรธานีที่ 2 (หนองหาน) (สำนักงานบำรุงทางอุดรธานีที่ 2 เดิม)

 สำนักงานทางหลวงที่ 8 มหาสารคาม (สำนักงานทางหลวงมหาสารคามเดิม)
 แขวงทางหลวงมหาสารคาม
 แขวงทางหลวงกาฬสินธุ์
 แขวงทางหลวงยโสธร
 แขวงทางหลวงร้อยเอ็ด (สำนักงานบำรุงทางร้อยเอ็ดเดิม)

 สำนักงานทางหลวงที่ 9 อุบลราชธานี
 แขวงทางหลวงอุบลราชธานีที่ 1
 แขวงทางหลวงอุบลราชธานีที่ 2
 แขวงทางหลวงศรีสะเกษที่ 1 (แขวงการทางศรีสะเกษเดิม)
 แขวงทางหลวงศรีสะเกษที่ 2 (สำนักงานบำรุงทางศรีสะเกษที่ 2 เดิม)
 แขวงทางหลวงสุรินทร์
 แขวงทางหลวงอำนาจเจริญ (แขวงการทางอำนาจเจริญและอุบลราชธานีส่วนที่ 3 เดิม)

 สำนักงานทางหลวงที่ 10 นครราชสีมา
 แขวงทางหลวงนครราชสีมาที่ 1
 แขวงทางหลวงนครราชสีมาที่ 2
 แขวงทางหลวงนครราชสีมาที่ 3 (สำนักงานบำรุงทางนครราชสีมาที่ 3 เดิม)
 แขวงทางหลวงบุรีรัมย์
 แขวงทางหลวงปราจีนบุรี
 แขวงทางหลวงสระแก้ว (วัฒนานคร)

 สำนักงานทางหลวงที่ 11 ลพบุรี
 แขวงทางหลวงลพบุรีที่ 1
 แขวงทางหลวงลพบุรีที่ 2 (ลำนารายณ์)
 แขวงทางหลวงนครสวรรค์ที่ 1
 แขวงทางหลวงนครสวรรค์ที่ 2 (ตากฟ้า)
 แขวงทางหลวงสระบุรี
 แขวงทางหลวงสิงห์บุรี (สำนักงานบำรุงทางสิงห์บุรีเดิม)

 สำนักงานทางหลวงที่ 12 สุพรรณบุรี
 แขวงทางหลวงสุพรรณบุรีที่ 1
 แขวงทางหลวงสุพรรณบุรีที่ 2 (อู่ทอง) [แขวงการทางกาญจนบุรี-สุพรรณบุรี (ที่ 2) เดิม]
 แขวงทางหลวงกาญจนบุรี
 แขวงทางหลวงชัยนาท
 แขวงทางหลวงอ่างทอง (สำนักงานบำรุงทางอ่างทอง-อยุธยาเดิม)
 แขวงทางหลวงอุทัยธานี

 สำนักงานทางหลวงที่ 13 กรุงเทพ
 แขวงทางหลวงกรุงเทพ
 แขวงทางหลวงธนบุรี (สำนักงานบำรุงทางธนบุรีเดิม)
 แขวงทางหลวงนครนายก (สำนักงานบำรุงทางนครนายกเดิม)
 แขวงทางหลวงนนทบุรี (สำนักงานบำรุงทางนนทบุรีเดิม)
 แขวงทางหลวงปทุมธานี
 แขวงทางหลวงสมุทรปราการ
 แขวงทางหลวงสมุทรสาคร
 แขวงทางหลวงอยุธยา

 สำนักงานทางหลวงที่ 14 ชลบุรี
 แขวงทางหลวงชลบุรีที่ 1 (แขวงการทางชลบุรีเดิม)
 แขวงทางหลวงชลบุรีที่ 2 (สำนักงานบำรุงทางชลบุรีที่ 2 เดิม)
 แขวงทางหลวงจันทบุรี
 แขวงทางหลวงฉะเชิงเทรา
 แขวงทางหลวงตราด
 แขวงทางหลวงระยอง

 สำนักงานทางหลวงที่ 15 ประจวบคีรีขันธ์
 แขวงทางหลวงประจวบคีรีขันธ์ (หัวหิน)
 แขวงทางหลวงชุมพร
 แขวงทางหลวงนครปฐม
 แขวงทางหลวงเพชรบุรี (สำนักงานบำรุงทางเพชรบุรีเดิม)
 แขวงทางหลวงราชบุรี
 แขวงทางหลวงสมุทรสงคราม (สำนักงานบำรุงทางสมุทรสงครามและราชบุรีส่วนที่ 2 เดิม)

 สำนักงานทางหลวงที่ 16 นครศรีธรรมราช
 แขวงทางหลวงนครศรีธรรมราชที่ 1
 แขวงทางหลวงนครศรีธรรมราชที่ 2 (ทุ่งสง)
 แขวงทางหลวงตรัง
 แขวงทางหลวงสุราษฎร์ธานีที่ 1 (พุนพิน) (แขวงการทางสุราษฎร์ธานีเดิม)
 แขวงทางหลวงสุราษฎร์ธานีที่ 2 (กาญจนดิษฐ์) (สำนักงานบำรุงทางสุราษฎร์ธานีที่ 2 เดิม)
 แขวงทางหลวงสุราษฎร์ธานีที่ 3 (เวียงสระ) (สำนักงานบำรุงทางสุราษฎร์ธานีที่ 3 เดิม)
 แขวงทางหลวงพัทลุง

 สำนักงานทางหลวงที่ 17 กระบี่ (สำนักงานทางหลวงกระบี่เดิม)
 แขวงทางหลวงกระบี่
 แขวงทางหลวงพังงา (สำนักงานบำรุงทางพังงาเดิม)
 แขวงทางหลวงภูเก็ต
 แขวงทางหลวงระนอง

 สำนักงานทางหลวงที่ 18 สงขลา
 แขวงทางหลวงสงขลาที่ 1 (แขวงการทางสงขลาเดิม)
 แขวงทางหลวงสงขลาที่ 2 (นาหม่อม) (สำนักงานบำรุงทางสงขลาที่ 2 เดิม)
 แขวงทางหลวงนราธิวาส
 แขวงทางหลวงปัตตานี
 แขวงทางหลวงยะลา
 แขวงทางหลวงสตูล

 สำนักงานบริหารงานศูนย์สร้างทาง
 ศูนย์สร้างทางลำปาง
 ศูนย์สร้างทางหล่มสัก
 ศูนย์สร้างทางขอนแก่น
 ศูนย์สร้างทางสงขลา
 ศูนย์สร้างทางกาญจนบุรี

 สำนักก่อสร้างสะพาน
 ศูนย์สร้างและบูรณะสะพานที่ 1 (พิจิตร)
 ศูนย์สร้างและบูรณะสะพานที่ 2 (ขอนแก่น)
 ศูนย์สร้างและบูรณะสะพานที่ 3 (ปทุมธานี)
 ศูนย์สร้างและบูรณะสะพานที่ 4 (นครศรีธรรมราช)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์หลักของกรมทางหลวง

กระทรวงคมนาคม
การขนส่งในประเทศไทย
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2455
หน่วยงานของรัฐบาลไทยในเขตราชเทวี
ทางหลวง