สัญลักษณ์ทางดาราศาสตร์

สัญลักษณ์ทางดาราศาสตร์ เป็นสัญลักษณ์ภาพนามธรรมใช้แทนวัตถุทางดาราศาสตร์ โครงสร้างเชิงทฤษฎี และเหตุการณ์เชิงสังเกตในดาราศาสตร์ยุโรป สัญลักษณ์แบบแรกสุดปรากฏในข้อความภาษากรีกในกระดาษพาไพรัสในสมัยโบราณตอนปลาย โคเดกซ์ไบแซนไทน์ที่รักษาข้อความภาษากรีกในกระดาษพาไพรัส ใช้สัญลักษณ์ต่อและขยายความจุของสัญลักษณ์ทางดาราศาสตร์ มีการคิดค้นสัญลักษณ์ใหม่เพื่อแทนดาวเคราะห์และดาวเคราะห์น้อยหลายดวงที่ค้นพบในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ถึง 21

ในอดีตสัญลักษณ์เหล่านี้เคยใช้งานอย่างแพร่หลายจากนักดาราศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญ นักดาราศาสตร์มือสมัครเล่น นักเล่นแร่แปรธาตุ และโหราจารย์ แม้ว่าในกาลานุกรมและสิ่งพิมพ์ทางโหราศาสตร์จะยังคงใช้สัญลักษณ์กันโดยทั่วไป สัญลักษณ์เหล่านี้ปรากฏในงานวิจัยตีพิมพ์และตำราเกี่ยวกับดาราศาสตร์ค่อนข้างไม่บ่อยนัก ยกเว้นบางสัญลักษณ์ เช่น ดวงอาทิตย์และโลกที่ปรากฏในค่าคงที่ทางดาราศาสตร์ และสัญลักษณ์จักรราศีที่ใช้แทนอายันกับวิษุวัต

ยูนิโคดได้ลงรหัสสัญลักษณ์หลายแบบ ส่วนใหญ่อยู่ในช่องสัญลักษณ์จิปาถะ สัญลักษณ์และลูกศรจิปาถะ, สัญลักษณ์และตัวหนังสือภาพจิปาถะ
และบล็อกสัญลักษณ์เกี่ยวกับการเล่นแร่แปรธาตุ



สัญลักษณ์สำหรับดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ 

การใช้งานสัญลักษณ์ทางดาราศาสตร์สำหรับดวงอาทิตย์และดวงจันทร์มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ รูปสัญลักษณ์ที่ปรากฏในข้อความดวงชะตาราศีกรีกบนกระดาษพาไพรัสสำหรับดวงอาทิตย์เป็นวงกลมที่มีลำแสงอันเดียว () ส่วนดวงจันทร์เป็นรูปจันทร์เสี้ยว สัญลักษณ์ดวงอาทิตย์สมัยใหม่ที่เป็นรูปวงกลมที่มีจุดตรงกลาง (☉) ปรากฏครั้งแรกในยุโรปสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา

ในงานเขียนเชิงวิชาการสมัยใหม่ มีการใช้สัญลักษณ์ดวงอาทิตย์สำหรับค่าคงที่ทางดาราศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับดวงอาทิตย์ Teff☉ แทนอุณหภูมิยังผลสุริยะ ส่วนความส่องสว่าง มวล และรัศมีของดาวมักแทนด้วยค่าคงที่สุริยะ (,  และ  ตามลำดับ) ในฐานะหน่วยการวัด

สัญลักษณ์สำหรับดาวเคราะห์ 

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ ดาวเคราะห์
|-
! scope="col" | ดาวเคราะห์ !! scope="col" | อักษรย่อของIAU !! scope="col" | สัญลักษณ์ !! scope="col" | จุดรหัสในยูนิโคด !! scope="col" | แสดงข้อความยูนิโคด !! scope="col" | แทน
|-
| scope="row" | ดาวพุธ
| H, Me
| align=center | 
| U+263F
| 
| style="text-align: left;" | คทางูไขว้ของเมอร์คิวรีกับกากบาท
|-
| scope="row" | ดาวศุกร์
| V
| align=center | 
| U+2640
| 
| style="text-align: left;" | อาจเป็นสร้อยพระศอหรือกระจกมือ (สัมฤทธิ์) ของวีนัสกับกากบาท
|-
| scope="row" rowspan="2" | โลก
| rowspan="2" | E
| align=center | 
| U+1F728
| 
| style="text-align: left;" | สี่ด้านของโลกที่แบ่งด้วยแม่น้ำทั้งสี่จากเอเดน
|-
| align=center | 
| U+2641
| 
| style="text-align: left;" | ลูกโลกประดับกางเขน
|-
| scope="row" | ดาวอังคาร
| M, Ma
| align=center | 
| U+2642
| 
| style="text-align: left;" | โล่และหอกของมาส์
|-
| scope="row" | ดาวพฤหัส
| J
| align=center | 
| U+2643
| 
| style="text-align: left;" | อักษร Zeta กับขีดตัวย่อ (สำหรับ Zeus ของกรีก เทียบเท่ากับเทพจูปิเตอร์ของโรมัน)
|-
| scope="row" | ดาวเสาร์
| S
| align=center | 
| U+2644
| 
| style="text-align: left;" | อักษร kappa-rho กับขีดตัวย่อ (สำหรับ Kronos ของกรีก เทียบเท่ากับเทพแซตเทิร์นของโรมัน) และกากบาท
|-
| scope="row" rowspan=2| ดาวยูเรนัส
|rowspan=2| U
|align=center|  
| U+26E2
| 
| style="text-align: left;" | สัญลักษณ์ของธาตุแพลทินัม ซึ่งประดิษฐ์ขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์แทนดาวยูเรนัส
|-
| align=center | 
| U+2645
| 
| style="text-align: left;" | โลกที่ล้อมรอบด้วยอักษร H (สำหรับเฮอร์เชล ผู้ค้นพบดาวยูเรนัส)(พบมากในวรรณกรรมสมัยก่อนหรือวรรณกรรมอังกฤษ)
|-
| scope="row" rowspan=2|ดาวเนปจูน
| rowspan=2|N
| align=center | 
| U+2646
| 
| style="text-align: left;" | สามง่ามของเนปจูน 
|-
| align=center | 
| U+2BC9
| 
| style="text-align: left;" | โลกที่ล้อมรอบด้วยอักษร "L" และ "V" (สำหรับเลอ แวรีเย ผู้ค้นพบดาวเนปจูน)(พบมากในวรรณกรรมสมัยก่อน โดยเฉพาะในวรรณกรรมฝรั่งเศส)
|}

สัญลักษณ์สำหรับดาวเคราะห์น้อย

สัญลักษณ์สำหรับวัตถุพ้นดาวเนปจูน

สัญลักษณ์สำหรับจักรราศีและกลุ่มดาวอื่น ๆ 

{| class="wikitable"  style="text-align: center;"
|+ สัญลักษณ์จักรราศี
|- 
!scope="col"| กลุ่มดาว
!scope="col"| อักษรย่อของIAU
!scope="col"| ตัวเลข
!scope="col"| ตำแหน่งทางโหราศาสตร์
!scope="col"| สัญลักษณ์
!scope="col"| แปล
!scope="col"| จุดรหัสในยูนิโคด
!scope="col"| แสดงข้อความยูนิโคด
|- 
|scope="row"| Aries
| Ari
| 0
| 0°
| 
| แกะ
| U+2648
| 
|- 
|scope="row"| Taurus
| Tau
| 1
| 30°
| 
| วัว
| U+2649
| 
|- 
|scope="row"| Gemini
| Gem
| 2
| 60°
| 
| คนคู่
| U+264A
| 
|- 
|scope="row"| Cancer
| Cnc
| 3
| 90°
| 
| ปู
| U+264B
| 
|- 
|scope="row"| Leo
| Leo
| 4
| 120°
| 
| สิงโต
| U+264C
| 
|- 
|scope="row"| Virgo
| Vir
| 5
| 150°
| 
| หญิงพรหมจารี
| U+264D
| 
|- 
|scope="row"| Libra
| Lib
| 6
| 180°
| 
| คันชั่ง
| U+264E
| 
|- 
|scope="row"| Scorpio
| Sco
| 7
| 210°
| 
| แมงป่อง
| U+264F
| 
|-
|scope="row"| Sagittarius
| Sgr
| 8
| 240°
| 
| คนยิงธนู
| U+2650
| 
|- 
|scope="row"| Capricorn
| Cap
| 9
| 270°
|  
| มีเขาแพะ
| U+2651
| 
|- 
|scope="row"| Aquarius
| Aqr
| 10
| 300°
| 
| คนแบบหม้อน้ำ
| U+2652
| 
|- 
|scope="row"| Pisces
| Psc
| 11
| 330°
| 
| ปลา
| U+2653
| 
|}

วอลเตอร์ เบิร์ก นักโหราศาสตร์ เสนอสัญลักษณ์จักรราศีที่ 13 สำหรับ Ophiuchus ใน ค.ศ. 1995

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|- 
!scope="col"| กลุ่มดาว
!scope="col"| อักษรย่อของIAU
!scope="col"| สัญลักษณ์
!scope="col"| แปล
!scope="col"| จุดรหัสในยูนิโคด
!scope="col"| แสดงข้อความยูนิโคด
|- 
|scope="row"| Ophiuchus
| Oph
| 
| คนแบกงู
| U+26CE
| 
|}

ไม่มีกลุ่มดาวใดที่มีสัญลักษณ์อย่างเป็นทางการ อย่างไรก็ตาม สำหรับกลุ่มดาวสมัยใหม่ เช่นเดียวกับกลุ่มดาวเก่าที่เกิดขึ้นในระบบการตั้งชื่อสมัยใหม่ อาจปรากฏสัญลักษณ์ในสิ่งพิมพ์เป็นครั้งคราวใน สัญลักษณ์ข้างล่างนี้ประดิษฐ์โดย Denis Moskowitz (ยกเว้นกลุ่มดาว 13 กลุ่มที่กล่าวไปแล้วก่อนหน้า)

 Andromeda 
 Antlia 
 Apus 
 Aquarius 
 Aquila 
 Ara 
 Argo Navis 
 Aries 
 Auriga 
 Boötes 
 Caelum 
 Camelopardalis 
 Cancer 
 Canes Venatici 
 Canis Major 
 Canis Minor 
 Capricornus 
 Carina 
 Cassiopeia 
 Centaurus 
 Cepheus 
 Cetus 
 Chamaeleon 
 Circinus 
 Columba 
 Coma Berenices 
 Corona Australis 
 Corona Borealis 
 Corvus 
 Crater 
 Crux 
 Cygnus 
 Delphinus 
 Dorado 
 Draco 
 Equuleus 
 Eridanus 
 Fornax 
 Gemini 
 Grus 
 Hercules 
 Horologium 
 Hydra 
 Hydrus 
 Indus 
 Lacerta 
 Leo 
 Leo Minor 
 Lepus 
 Libra 
 Lupus 
 Lynx 
 Lyra 
 Mensa 
 Microscopium 
 Monoceros 
 Musca 
 Norma 
 Octans 
 Ophiuchus 
 Orion 
 Pavo 
 Pegasus 
 Perseus 
 Phoenix 
 Pictor 
 Pisces 
 Piscis Austrinus 
 Puppis 
 Pyxis 
 Quadrans Muralis 
 Reticulum 
 Sagitta 
 Sagittarius 
 Scorpius 
 Sculptor 
 Scutum 
 Serpens 
 Serpens Cauda 
 Serpens Caput 
 Sextans 
 Taurus 
 Telescopium 
 Triangulum 
 Triangulum Australe 
 Tucana 
 Ursa Major 
 Ursa Minor 
 Vela 
 Virgo 
 Volans 
 Vulpecula

สัญลักษณ์อื่น ๆ 
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ สัญลักษณ์อื่น ๆ
|- 
!scope="col"| อ้างอิง
!scope="col"| สัญลักษณ์
!scope="col"| จุดรหัสในยูนิโคด
!scope="col"| แสดงข้อความยูนิโคด
|- 
|scope="row"| จุดโหนดขึ้น
| 
| U+260A
| 
|- 
|scope="row"| จุดโหนดลง
| 
| U+260B
| 
|- 
| scope="row" | ดาวล้อมเดือน
| 
| U+260C
| 
|- 
|scope="row"| ตำแหน่งตรงข้าม
| 
| U+260D
| 
|- 
|scope="row"| การบัง
| 
| U+1F775
| 
|- 
|scope="row"| จันทรุปราคา
| 
| U+1F776
| 
|- 
|scope="row"| ตำแหน่งมุมฉาก
| 
| U+25A1, U+25FB
| , 
|- 
|scope="row"| ดาวหาง
|  
| U+2604
| 
|- 
|scope="row"| ดาวฤกษ์
| 
| (หลายแบบ)
|  
|-
| วงแหวนดาวเคราะห์(พบไม่บ่อย)
| 
| 
| 

|}

หมายเหตุ

อ้างอิง 

วัตถุทางดาราศาสตร์
สัญลักษณ์