ชัย มุกตพันธุ์

ศาสตราจารย์ ชัย มุกตพันธุ์ (6 กรกฎาคม พ.ศ. 2460-25 พฤษภาคม พ.ศ. 2530) เป็นนักวิชาการชาวไทยซึ่งได้ชื่อว่าเป็นบิดาแห่งวิชาปฐพีกลศาสตร์แห่งประเทศไทย ในอดีตเป็นเลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน อธิบดีกรมอาชีวศึกษา คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผลงานสำคัญชิ้นหนึ่งคือ ร่วมเป็นผู้แทนของประเทศไทยในการก่อตั้ง บัณฑิตวิทยาลัยวิศวกรรมศาสตร์ ส.ป.อ. (องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้) ซึ่งปัจจุบันคือ สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย

ศาสตราจารย์ ดร.ชัย มุกตพันธุ์ หรือ ศาสตราจารย์ ชัย มุกตพันธุ์ ยังเคยเป็นอาจารย์ผู้สอน นิสิต และนักศึกษา วิศวกรรม ทั้งปริญญาตรี โท และเอก มากกว่า 40 รุ่น ทั้งชาวไทยและชาวเอเชีย อื่น ๆ นับเป็นปูชนียบุคคลที่สำคัญของชาวไทย ซึ่งประสิทธิประสาทวิชาการ แก่วิศวกร เพื่อให้เป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศชาติในปัจจุบัน

การศึกษา 
 2481: วิศวกรรมศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 
 2489: วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต  คนแรก ของคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 2491: ธรรมศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง
 2493-2496: M. Eng. มหาวิทยาลัยเยล และ D.Sc. มหาวิทยาลัยมิชิแกน
 2511: วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร

การทำงาน 
ศ.ชัย มุกตพันธุ์ เริ่มรับราชการเป็นอาจารย์ตรี คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อปี พ.ศ. 2482 ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์ ในปี พ.ศ. 2502 และได้รับโปรดเกล้าแต่งตั้งเป็นรองศาสตราจารย์ ในปี พ.ศ. 2504 ต่อมาในปี พ.ศ. 2515 ได้รับการแต่งตั้งเป็นคณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จากนั้นในปี พ.ศ. 2518 ได้รับการแต่งตั้งเป็นอธิบดีกรมอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

ผลงาน 
 ด้านวิชาการ ผลงานตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ มีมากกว่า 70 เรื่อง ที่สำคัญ ได้แก่
 Steel Frames for Industrial Buildings ในหนังสือ Building in Atomic Age ของ M.I.T.
 Bangkok Subsoils ในหนังสือ Proceedings of a Conference on Architecture and Structure Engineering in Relation of the Construction of Large Buildings, Bangkok
 Engineering Properties of Bangkok Subsoil ในหนังสือ Prcoceeding of the South-east Asian Regional Conference on soil engineering. A.I.T.
 คุณสมบัติของดินบาดาลบริเวณกรุงเทพฯ ในหนังสือวิศวกรรมสาร ฉบับพิเศษ ครบรอบ 25 ปี พ.ศ. 2511 ได้รับรางวัลยอดเยี่ยม จากวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย
 ปฐพีกลศาสตร์และวิศวกรรมฐานราก พ.ศ. 2526
 การทรุดตัวของนครหลวง ในการสัมมนาเรื่อง ปัญหานครหลวง ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 ด้านการออกแบบทางด้านวิศวกรรม อาคารทางศาสนา
 การซ่อมแซมพระปรางค์วัดอรุณราชวราราม
 ปรับปรุงพระอุโบสถวัดบวรนิเวศวิหาร 
 ออกแบบและควบคุมการก่อสร้างฐานรากมณฑปวัดหินหมากแป้ง จังหวัดหนองคาย
 ออกแบบซ่อมแซมฐานรากพระเจดีย์วัดใหญ่ชัยมงคล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
 ซ่อมแซมพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตร 
 ควบคุมการก่อสร้างพระอุโบสถวัดตรีทศเทพ
 ด้านการออกแบบทางด้านวิศวกรรม อาคารสถานศึกษาและโรงพยาบาล
 ตึกสรีรวิทยา คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล
 ตึกคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 
 ตึกทดลองวิศวกรรมอุตสาหการ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 
 ตึกทดลองวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 ตึกออร์โทปิดิส์ คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล
 ควบคุมการก่อสร้างตึก “วชิรญาณวงศ์” โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
 ควบคุมการก่อสร้างตึก “ภ.ป.ร.” โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
 หนังสือ
  ปฐพีกลศาสตร์และวิศวกรรมฐานราก เขียนร่วมกับ กาซูโต นากาซาวา : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว กรุงเทพฯ

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

เกียรติคุณที่ได้รับ  
 2509: นายกสโมสรอาจารย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 
 2510: วิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 2516: สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
 2518: ผู้ตรวจการลูกเสือ สำนักงานคณะกรรมการลูกเสือแห่งชาติ 
 2519: ศาสตราจารย์อุปการคุณ วิชาวิศวกรรมโยธา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 2519: ราชบัณฑิต ประเภทวิทยาศาสตร์ประยุกต์
 2523: เลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน ติดต่อกัน 4 วาระ
 2529: D.Sc.(กิตติมศักดิ์) สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย และได้รับการยกย่องให้เป็น บิดาแห่งวิชาปฐพีกลศาสตร์แห่งประเทศไทย

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 มณฑปแห่งวัดหินหมากเป้ง 

ศาสตราจารย์
นักวิชาการชาวไทย
ราชบัณฑิต
วิศวกรชาวไทย
อาจารย์คณะวิศวกรรมศาสตร์
นิสิตเก่าคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
บุคคลจากสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย
บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
บุคคลจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
บุคคลจากมหาวิทยาลัยมิชิแกน
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา