หม่อมเจ้าอุปลีสาณ ชุมพล

เสวกตรี หม่อมเจ้าอุปลีสาณ ชุมพล (9 กรกฎาคม พ.ศ. 2442 – 17 กันยายน พ.ศ. 2517) เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ ประสูติแต่หม่อมเจียงคำ ชุมพล ณ อยุธยา เสกสมรสกับหม่อมเจ้าพวงรัตนประไพ ชุมพล (ราชสกุลเดิม เทวกุล; พระธิดาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ กับ หม่อมพุก จันทรเสน) มีโอรสธิดาสามคน คือ 
 นายแพทย์ หม่อมราชวงศ์พัชรีสาณ ชุมพล
 หม่อมราชวงศ์หญิงพวงแก้ว ชุมพล
 หม่อมราชวงศ์จาตุรีสาณ ชุมพล

หม่อมเจ้าอุปลีสาน ชุมพล เข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง จนสำเร็จการศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษา แล้วได้เข้ารับราชการในกระทรวงวัง สนองพระเดชพระคุณพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ภายหลังสงครามโลกครั้งที่สองจบลง จึงกราบถวายบังคมลาออกจากราชการเพื่อไปศึกษาต่อด้วยทุนส่วนองค์ที่ประเทศอังกฤษ จนสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาตรี สาขาประวัติศาสตร์และกฎหมาย ที่วิทยาลัยเซนต์แมรี มักดาลีนแห่งมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ และเสด็จกลับประเทศสยามเมื่อปี พ.ศ. 2469 หลังจากนั้นได้กลับเข้ารับราชการต่อที่กระทรวงวังในตำแหน่งปลัดกรมในกระทรวงวัง และเป็นปลัดจางวาง กรมมหาดเล็กหลวง จนถึงปี พ.ศ. 2475 จึงได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณในสำนักพระราชวัง กระทั่งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสละราชสมบัติเมื่อปี พ.ศ. 2477

หม่อมเจ้าอุปลีสาณ ชุมพล ทรงร่วมก่อตั้งธนาคารไทยทนุ เมื่อปี พ.ศ. 2492 ทรงดำรงตำแหน่งประธานกรรมการคนแรกของธนาคาร และทรงดำรงตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา ชุดที่ 2 (สมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2489) แต่งตั้งเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 สิ้นสุดลงเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2493

ในปี พ.ศ. 2501 หม่อมเจ้าอุปลีสาน ชุมพล ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้ดูแลรักษาและจัดการผลประโยชน์ทรัพย์สินส่วนพระองค์แทนพระสุทธิอรรถนฤมนตร์ (สุธ เลขยานนท์) ตามประกาศนายกรัฐมนตรี ลงวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2501 และทรงดำรงตำแหน่งประธานกรรมการผู้อำนวยการทรัพย์สินส่วนพระองค์พระมหากษัตริย์

นอกจากนี้หม่อมเจ้าอุปลีสาน ชุมพล ยังได้ประทานที่ดินส่วนองค์ คือ "สวนโนนดง" ให้เป็นที่ก่อสร้างโรงพยาบาลประจำจังหวัดอุบลราชธานี เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ พระบิดา ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของโรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ และวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ จังหวัดอุบลราชธานี

หม่อมเจ้าอุปลีสาณ ชุมพล สิ้นชีพตักษัยเมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2517 สิริชันษา 75 ปี

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

อนุสรณ์ 
 ถนนอุปลีสาณ เขตเทศบาลนครอุบลราชธานี

พงศาวลี

อ้างอิง

ราชสกุลชุมพล
หม่อมเจ้าชาย
นักการธนาคารชาวไทย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว.
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ป.ป.ร.3