เขตหนองจอก

หนองจอก เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร เป็นเขตที่มีขนาดพื้นที่ใหญ่ที่สุด สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นท้องทุ่งและเกษตรกรรม มีลำคลองไหลผ่านหลายสาย ปัจจุบันเป็นที่อยู่อาศัยของชาวไทยมุสลิมบางส่วนและมีมัสยิดอยู่เป็นจำนวนมาก

ที่ตั้งและอาณาเขต 
เขตหนองจอกตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกสุดของกรุงเทพมหานคร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอลำลูกกา (จังหวัดปทุมธานี) มีแนวเส้นตรงจากคลองเก้าไปบรรจบคลองสิบสี่เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอบางน้ำเปรี้ยวและอำเภอเมืองฉะเชิงเทรา (จังหวัดฉะเชิงเทรา) มีคลองสิบสี่ คลองแสนแสบ คลองบึงทองหลางเฒ่า คลองนครเนื่องเขต และคลองหลวงแพ่งเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ ติดต่อกับเขตลาดกระบัง มีคลองลำตาแฟง คลองลำตาอิน คลองกระทุ่มล้ม คลองลำพะอง คลองลำปลาทิว (คลองขุดใหม่) คลองลำมะขาม และคลองลำกอไผ่เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตมีนบุรีและเขตคลองสามวา มีคลองลำนกแขวก คลองลำต้นไทร คลองลำหินฝั่งใต้ คลองแยกคลองลำหินฝั่งใต้ ลำรางข้างซอยราษฎร์อุทิศ 70 คลองแสนแสบ คลองลัดตาเตี้ย คลองแบนชะโด และคลองเก้าเป็นเส้นแบ่งเขต

ประวัติศาสตร์ 
เดิมเขตหนองจอกมีฐานะเป็น อำเภอหนองจอก ได้รับการจัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2440 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กลุ่มผู้ที่มาตั้งถิ่นฐานพวกแรก ๆ เป็นชาวไทยมุสลิมที่อพยพมาจากหัวเมืองภาคใต้ โดยตั้งชุมชนตามแนวคลองแสนแสบซึ่งได้มีการขุดลอกขยายคลองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รวมทั้งชาวมอญ จีน ลาว เขมร  และอีก 5 ปีต่อมา (พ.ศ. 2445) อำเภอหนองจอกก็ได้มาขึ้นอยู่กับเมืองมีนบุรีซึ่งเป็นหัวเมืองที่ตั้งขึ้นใหม่ในมณฑลกรุงเทพ

ต่อมา เกิดสภาวะวิกฤตเศรษฐกิจในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 เพื่อเป็นการประหยัดงบประมาณของทางราชการ ใน พ.ศ. 2474 จังหวัดมีนบุรีจึงถูกยุบรวมเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดพระนคร ส่วนอำเภอหนองจอกถูกโอนไปขึ้นกับจังหวัดฉะเชิงเทรา แต่เนื่องจากความไม่สะดวกในการเดินทางและการติดต่อระหว่างกัน ในปีถัดมา (พ.ศ. 2475) ทางราชการจึงได้ย้ายอำเภอหนองจอกมาเป็นเขตการปกครองในจังหวัดพระนคร 

จนกระทั่งใน พ.ศ. 2514 มีประกาศคณะปฏิวัติให้รวมจังหวัดพระนครกับจังหวัดธนบุรีเข้าด้วยกันเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรี และในปีถัดมา (พ.ศ. 2515) ก็มีประกาศคณะปฏิวัติเปลี่ยนรูปแบบการบริหารเมืองหลวงใหม่อีกครั้งจากนครหลวงกรุงเทพธนบุรีเป็นกรุงเทพมหานคร แบ่งพื้นที่ออกเป็นเขตและแขวงแทนอำเภอและตำบล อำเภอหนองจอกจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตหนองจอก นับแต่นั้น

การแบ่งเขตการปกครอง 
เขตหนองจอกแบ่งหน่วยการปกครองย่อยออกเป็น 8 แขวง ได้แก่

ประชากร

การคมนาคม 
เส้นทางถนนสายหลักในพื้นที่เขตหนองจอก ได้แก่

 ถนนสุวินทวงศ์ (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 304)
 ถนนเชื่อมสัมพันธ์
 ถนนฉลองกรุง
 ถนนอยู่วิทยา
 ถนนร่วมพัฒนา

 ถนนสังฆสันติสุข
 ถนนทหารอากาศอุทิศ (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3481)
 ถนนเลียบวารี
 ถนนมิตรไมตรี
 ถนนประชาสำราญ

ส่วนทางสายรองและทางลัด ได้แก่

 ถนนไมตรีจิต
 ถนนคลองเก้า
 ถนนคู้-คลองสิบ
 ถนนคลองสิบ-คลองสิบสี่
 ถนนแสนเกษม
 ถนนเลียบคลองสิบสามฝั่งตะวันออก (ทางหลวงชนบท ปท.3035)
 ถนนเลียบคลองสิบสามฝั่งตะวันตก (ทางหลวงชนบท ปท.3012)
 ถนนสกุลดี

 ถนนผดุงพันธ์
 ถนนยังพัธนา
 ถนนบุรีภิรมย์
 ถนนลำไทร
 ถนนสังฆประชา
 ถนนวิบูลย์สาธุกิจ
 ซอยคู้-คลองสิบ 12
 ซอยคลองสิบ-คลองสิบสี่ 3 (เลียบคลองสิบเอ็ด)

นอกจากนั้นยังมีลำคลองสายต่างๆ เป็นเส้นทางคมนาคมทางน้ำที่สำคัญมาแต่โบราณอีกด้วย เนื่องจากลักษณะทางภูมิศาสตร์แต่เดิมมาของพื้นที่ ตั้งแต่ก่อนที่จะมีการจัดรูปการบริหารเป็นเขตหนองจอก มีลำคลองขุดเช่น คลองเก้า คลองสิบ จนถึงคลองสิบสี่ขุดผ่าน และมีคลองลัดตัดเชื่อมระหว่างลำคลองสายหลักในลักษณะก้างปลาอย่างทั่วถึง

สถานที่สำคัญ 
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร
 บางกอกอารีนา
 ศูนย์บริหารกิจการศาสนาอิสลามแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ คลองเก้า ซึ่งเป็นที่ตั้งที่ทำการของทั้งสำนักจุฬาราชมนตรี สำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย และสำนักงานคณะกรรมการอิสลามกรุงเทพมหานคร 
 สถานที่ท่องเที่ยว อาทิ ตลาดเก่าร้อยปี วัดสีชมพู แหล่งเที่ยวชมค้างคาวแม่ไก่

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์สำนักงานเขตหนองจอก 
 เว็บไซต์กรุงเทพมหานคร: แหล่งท่องเที่ยวในเขตหนองจอก 
 เว็บไซต์บางกอกฟอรั่ม หมวดหัวข้อ กองทุนสุขภาวะเขตหนองจอก, ชมรมคนรักหนองจอก