พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย

มหาอำมาตย์เอก พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย พระนามเดิม หม่อมเจ้าไตรทศประพันธ์ เทวกุล (11 สิงหาคม พ.ศ. 2426 - 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2486) อดีตเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศ และอภิรัฐมนตรี

พระประวัติ 
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย เป็นพระโอรสในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ประสูติแต่หม่อมลม้าย เทวกุล ณ อยุธยา เดิมมีพระสกุลยศเป็นหม่อมเจ้าไตรทศประพันธ์ 

ในปี พ.ศ. 2457 - พ.ศ. 2461 ทรงดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตสยาม ประจำราชอาณาจักรเดนมาร์ก และดำรงตำแหน่งอัครราชทูต ประจำ ประเทศเยอรมนี ในระหว่างปี พ.ศ. 2456 - พ.ศ. 2460

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว วันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465 โปรดให้สถาปนาเป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไตรทศประพันธ์ เมื่อพระบิดาซึ่งเป็นเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศสิ้นพระชนม์ลง จึงได้รับโปรดเกล้าให้เป็นผู้แทนเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศตั้งแต่วันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2466 ได้รับพระราชทานตราบัวแก้วประจำตำแหน่งเสนาบดีเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม แล้วได้รับโปรดเกล้าให้ทรงดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2466 ต่อมาในวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472 ได้รับสถาปนาขึ้นเป็นพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย ทรงศักดินา 11000 และได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งเป็นอภิรัฐมนตรีในวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2474

เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน ค.ศ. 1919 (พ.ศ. 2462) ทรงเป็นผู้แทนสยาม ลงนามในสนธิสัญญาแวร์ซายส์ครั้งสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 1 ร่วมกับพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร และพ้นจากตำแหน่งเสนบดีกระทรวง หลังเกิดการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 ต่อมาในปี 2485 ประชวรด้วยพระโรคไข้จับสั่นและสิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคเส้นพระโลหิตในพระมัตถลุงค์แตก เมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2486 รวมพระชันษา 59 ปี ได้รับพระราชทานเพลิงพระศพ ณ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2486

โอรสธิดา 
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย เสกสมรสกับหม่อมเพี้ยน เทวกุล ณ อยุธยา ท.จ.ว. มีโอรส-ธิดา 12 คน คือ
 หม่อมราชวงศ์พันธุ์ทิพย์ เทวกุล สมรสกับพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต
 หม่อมราชวงศ์ทวยเทพ เทวกุล
 หม่อมราชวงศ์เทวไทย เทวกุล 
 หม่อมราชวงศ์จันทรรัตน์ เทวกุล 
 หม่อมราชวงศ์เทพฤทธิ์ เทวกุล
 หม่อมราชวงศ์เฉลิมวิมาน เทวกุล สมรสกับ หม่อมราชวงศ์จิตติน เกษมศรี
 หม่อมราชวงศ์จิตรคุปต์ เทวกุล
 หม่อมราชวงศ์ศุภกันต์ เทวกุล
 หม่อมราชวงศ์ยันต์เทพ เทวกุล
 หม่อมราชวงศ์ภัทราตรีทศ เทวกุล เสกสมรสกับหม่อมเจ้ายุธิษเฐียร สวัสดิวัตน์
 หม่อมราชวงศ์ฉันทัศตรีทศ เทวกุล
 หม่อมราชวงศ์พัฒนาตรีทศ เทวกุล

พระเกียรติยศ

พระอิสริยยศ 

 หม่อมเจ้าไตรทศประพันธ์ เทวกุล (11 สิงหาคม พ.ศ. 2426 - 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465)
 พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไตรทศประพันธ์ (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465 - 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472)
 พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย (8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472 - ปัจจุบัน)

พระยศ

พระยศพลเรือน 
 มหาอำมาตย์เอก
 มหาอำมาตย์โท
 มหาอำมาตย์ตรี

พระยศกองเสือป่า 
 นายหมู่ตรี
 นายหมวดตรี

ตำแหน่ง 
 4 เมษายน 2463 – องคมนตรี

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของประเทศไทยและเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของต่างประเทศต่างๆ ดังนี้

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ 
 : 
 พ.ศ. 2462 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์แดนเนอโบร ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2468 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาทิตย์อุทัย ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2468 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2468 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จักรวรรดิบริติช ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2469 –  เครื่องอิสริยาภรณ์พระอาทิตย์เปรู ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2469 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์พระเจ้าการ์โลสที่ 3 ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2469 –  เครื่องเสนาอิสริยาภรณ์แห่งพระคริสต์ ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2470 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญมอริซและลาซารัส ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2470 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญโอลาฟ ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2470 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์เลออปอล ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2472 –  เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2477 –  เครื่องอิสริยาภรณ์สิงโตขาว ชั้นที่ 1
 : 
 พ.ศ. 2477 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์คุณธรรมแห่งราชอาณาจักรฮังการี ชั้นที่ 1

พงศาวลี

อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

 บรรณานุกรม

 
 พระประวัติและงานของพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไตรทศประพันธ์กรมหมื่นเทววงศ์วโรทัย, กรุงเทพฯ, บริษัทคราฟแมนเพรส จำกัด, 2526. 

อภิรัฐมนตรี
พระวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าตั้ง
กรมหมื่น
ราชสกุลเทวกุล
นักการทูตชาวไทย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.จ.ก. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
เสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
สมาชิกกองเสือป่า
เทววงศวโรทัย