ตาณฑวะ

ตาณฑวะ หรือ ตาณฑวัม หรือ ตาณฑวนาฏยัม () หมายถึงการร่ายรำอันศักดิ์สิทธิ์ของพระศิวะ โดยตาณฑวะท่าทางต่าง ๆ มีการบรรยายไว้ในตำราสันสกฤต นาฏยศาสตร์ ตาณฑวะที่เป็นการร่ายรำและการแสดงที่เปี่ยมสุขจะเรียกว่า "อานันทตาณฑวะ" (ตาณฑวะเปี่ยมสุข) ส่วนถ้าเป็นตาณฑวะที่ดุดัน รุนแรง จะเรียกว่า "ราวทระ" (Raudra) หรือ "รุทรตาณฑวะ" (Rudra Tandava) นอกจากนี้ยังมีตาณฑวะแบบต่าง ๆ อีกที่ปรากฏในเอกสารของฮินดู รวมถึงอานันทตาณฑวะ, ตริปุรตาณฑวะ, สันธยาตาณฑวะ, สังหารตาณฑวะ, กาลีตาณฑวะ หรือ กาลิกาตาณฑวะ, อุมาตาณฑวะ, ศิวตาณฑวะ, กฤษณตาณฑวะ และ โคทาวรีตาณฑวะ หรือ คาวรีตาณฑวะ

"ศิวตาณฑวะ" หรือตาณฑวะของพระศิวะ มีการบรรยายไว้ว่าคือการร่ายรำอันทรงพลัง และเป็นต้นกำเนิดของวัฏฏะการเกิดและการสิ้นสุด ในธรรมเนียมไศวะสิทธานตะนับถือบูชาพระศิวะปางนาฏราชเป็นเทพเจ้าสูงสุดแห่งการร่ายรำ

ในนาฏศิลป์อินเดีย
ในการแสดงกตัก นาฏศิลป์ของอินเดียใต้ นิยมแสดงตาณฑวะอยู่สามรูป ตือ กฤษณตาณฑวะ, ศิวตาณฑวะ และ ราวณตาณฑวะ และบางครั้งอาจเพิ่ม กาลิกาตาณฑวะ ซึ่งอาจพบได้บ่อยเช่นกัน ส่วน ภารตนาฏยัม และ กุจีปุฑี มีแตกต่างบ้างในกฤษณตาณฑวะ 

ส่วนนาฏศิลป์มณีปุรีสามารถแบ่งชนิดได้สองแบบ คือ "ตาณฑวะ" (ขึงขังจริงจัง, มักเกี่ยวกับพระศิวะ, ศากติ หรือพระกฤษณะ ในการแสดงเนื้อหาเกี่ยวกับการยุทธ) หรือ ลัสยา (lasya; ปราณีตอ่อนช้อย, มักเกี่ยวกับตำนานรักพระกฤษณะกับพระราธา)

อ้างอิง 

ศิลปะอินเดีย
ศาสนาฮินดู
ลัทธิไศวะ