วงศ์ลิงลม

วงศ์ลิงลม (; ) เป็นวงศ์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ในอันดับไพรเมตวงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อวงศ์ว่า Lorisidae (หรือ Loridae) สมาชิกในวงศ์นี้ที่เป็นที่รู้จักกันดี ประกอบไปด้วย ลิงลม หรือ นางอาย, ลิงลมเรียว, พอตโต, อังวานติโบ

ลักษณะ
ลักษณะของสัตว์ในวงศ์นี้  ถือเป็นไพรเมตขนาดเล็ก ลำตัวขนาดเท่าแมวบ้านหรือเล็กกว่า สีขนโดยปกติจะเป็นสีเทาหรือสีน้ำตาล สีเข้มที่ด้านข้างและด้านบนลำตัว มีดวงตากลมโตขนาดใหญ่ ใช้ประโยชน์ในการหากินในเวลากลางคืน ใบหน้ากลมแบน  ใบหูมีขนาดเล็กและมักจะซ่อนอยู่ในขน นิ้วหัวแม่มือและนิ้วต่าง ๆ สั้น นิ้วเท้าที่สองของขาหลังมีกรงเล็บที่เหมาะสำหรับการทำความสะอาดขน หางสั้นหรือจะหายไปอย่างสมบูรณ์ เมื่อโตเต็มที่มีความยาวประมาณ 17-40 เซนติเมตร และมีน้ำหนักระหว่าง 0.3-2 กิโลกรัม ขึ้นอยู่กับชนิด มีฟันที่เขียนเป็นสูตรได้ คล้ายคลึงกับลีเมอร์:

วงจรชีวิต
มีระยะเวลาการตั้งท้องนานสี่ถึงหกเดือนและให้ลูกเต็มที่สองตัว ลูกอ่อนจะเกาะอยู่กับหน้าท้องของแม่หรือรอในรังขณะที่แม่ไปหาอาหาร ใช้เวลาประมาณ 3-9 เดือนขึ้นอยู่กับชนิด หย่านมและโตเต็มวัยภายใน 10-18 เดือน มีอายุยืนได้ถึง 20 ปี

พฤติกรรม
เป็นสัตว์ที่ทรงตัวได้ดีบนต้นไม้ เป็นสัตว์ที่หากินในเวลากลางคืน ปกติจะเคลื่อนไหวเชื่องช้า แต่จะเคลื่อนไหวได้เร็วมากในเวลากลางคืนเมื่อจะจับอาหาร ปกติเป็นสัตว์กินเนื้อเป็นหลัก โดยจับสัตว์เล็ก ๆ กินเป็นอาหารได้หลากหลาย ทั้งแมงและแมลงต่าง ๆ, นก, ไข่นกและลูกนก หรือแม้กระทั่งค้างคาว อาจมีกินยอดใบอ่อนของพืชหรือผลไม้ต่าง ๆ เป็นอาหารรองลงไปได้ด้วย โดยปกติเป็นสัตว์ที่หากินและอาศัยอยู่ตามลำพัง

พบกระจายพันธุ์ในป่าดิบ หรือป่าเสื่อมโทรมของทวีปแอฟริกาตอนกลาง และในภูมิภาคเอเชียใต้จนถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในทวีปเอเชีย ในลิงลม หรือนางอาย ซึ่งพบในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยังมีน้ำลายที่มีพิษร้ายแรงอีกต่างหาก โดยถือว่าเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพียงจำพวกเดียวที่มีพิษ โดยพิษนี้มีลักษณะคล้ายน้ำมันที่ผลิตออกมาจากข้อศอก ลิงลมจะผสมน้ำมันนี้กับน้ำลายตัวเองเพื่อใช้ในการกัด ปัจจุบัน นักวิทยาศาสตร์ยังไม่ทราบถึงสาเหตุที่แท้จริงของการพิษนี้ ซึ่งเป็นไปได้ทั้งใช้เพื่อการป้องกันตัว, แย่งชิงคู่และอาณาเขต, ล่าอาหาร รวมถึงมีไว้เพื่อกำจัดปรสิตสิ่งรบกวนตามร่างกายอีกด้วย

การจำแนก
ปัจจุบันแบ่งออกได้เป็น 5 สกุล 11 ชนิด  (พบในประเทศไทย 2 ชนิด)
 อันดับ Primates
 อันดับย่อย Strepsirrhini: ไพรเมตที่ไม่ใช่ทาร์เซียร์
 อันดับฐาน Lemuriformes
 วงศ์ใหญ่ Lemuroidea
 วงศ์ใหญ่ Lorisoidea
 วงศ์ Lorisidae
วงศ์ย่อย Perodicticinae
 สกุล Arctocebus
 อังวานติโบคาลาบาร์, Arctocebus calabarensis
 อังวานติโบสีทอง, Arctocebus aureus
 สกุล Perodicticus
 พอตโต, Perodicticus potto
 สกุล Pseudopotto
 พอตโตแปลง, Pseudopotto martini
 วงศ์ย่อย Lorinae
 สกุล Loris
 ลิงลมเรียวแดง, Loris tardigradus
 ลิงลมเรียวเทา, Loris lydekkerianus
 สกุล Nycticebus
 Nycticebus bancanus
 ลิงลมเหนือ, ลิงลมเบงกอล, Nycticebus bengalensis
 Nycticebus borneanus
 ลิงลมใต้, Nycticebus coucang
 ลิงลมชวา, Nycticebus javanicus
 Nycticebus kayan
 †? Nycticebus linglom
 ลิงลมบอร์เนียว, Nycticebus menagensis
 ลิงลมแคระ, Nycticebus pygmaeus
 วงศ์ Galagidae: กาลาโก
 อันดับย่อย Haplorrhini: ทาร์เซียร์, ลิง และเอป

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

ลิงลมและกาลาโก