Nepenthes gracilis

Nepenthes gracilis (มาจากภาษาละติน: gracilis = ผอมบาง, ยาวเรียว) หรือมีอีกชื่อหนึ่งว่า Slender Pitcher-Plant เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงพื้นราบธรรมดาที่กระจายตัวไปทั่วหมู่เกาะซุนดา โดยมีผู้บันทึกพบบนเกาะบอร์เนียว, ประเทศกัมพูชา, มาเลเซียตะวันตก, สิงคโปร์, เกาะซูลาเวซี, เกาะสุมาตรา และประเทศไทย มีหม้อที่ไม่มีอะไรโดดเด่นด้วยเพอริสโตมที่บางมากและรูปร่างที่ไม่มีอะไรพิเศษ แม้จะเป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงที่มีการกระจายตัวที่กว้าง แต่ลูกผสมทางธรรมชาติระหว่าง N. gracilis และหม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดอื่นกับหาได้ยาก

Nepenthes gracilis ยังมีชื่อพื้นเมืองอื่น ๆ อีกดังนี้: หม้อข้าวหม้อแกงลิง (ใต้,นราธิวาส) , หม้อใบไผ่

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
Nepenthes gracilis มีลำต้นทรงสามเหลี่ยมยาวไม่เกิน 6 มม. หนาไม่เกิน 5 มม. ระยะระหว่างปล้องไม่เกิน 10 ซม. แผ่นใบหนาเหมือนภาพยนตร์ยาวไม่เกิน 12 ซม. กว้างไม่เกิน 2 ซม. ใบเรียวแหลมไม่มีก้านใบ สายดิ่งยาว 15 ซม.

หม้อล่างก้นหม้อเป็นกระเปาะ สูงไม่เกิน 10 ซม. กว้างไม่เกิน 3 ซม. ช่วงบน 2 ใน 3 ส่วนของหม้อเป็นทรงกระบอกแคบ มีปีก 1 คู่ กว้างไม่เกิน 3 มม. ด้านหน้า ปากหม้อกลม เพอริสโตมเล็กมากหนาไม่เกิน 3 มม. ไม่มีฟัน ฝาหม้อกลม เดือยขั้วเดี่ยวหลังฝายาวไม่เกิน 3 มม. บริเวณที่มีต่อมผลิตน้ำย่อยปกคลุมผนังด้านใน 1 ใน 4 ส่วนบริเวณก้นหม้อ หม้อมีสีเขียว ,แดงจนถึงดำ สามารถแตกโคนเป็นหม้อผุดได้ หม้อบนไม่มีปีก

ช่อดอกเป็นแบบช่อกระจะเดี่ยว ก้านช่อยาวไม่เกิน 5 ซม. ช่อดอกยาวไม่เกิน 20 ซม. ก้านดอกยาวไม่เกิน 10 มม. กลีบดอกตัวเมียรูปไข่ ส่วนกลีบดอกตัวผู้รูปปลายหอกยาวไม่เกิน 5 มม.

อนุกรมวิธาน 
ในปี ค.ศ. 2001 ชาร์ลส์ คลาร์ก (Charles Clarke) ได้ทำการวิเคราะห์ลำดับชั้นบนพื้นฐานของการวิวัฒนาการชาติพันธุ์ของ หม้อข้าวหม้อแกงลิง บนเกาะสุมาตราและเพนนิซูล่า มาเลเซีย โดยใช้รูปร่างลักษณะ 70 ลักษณะของอนุกรมวิธาน ตามส่วนของแผนภาพวิวัฒนาการชาติพันธุ์ที่ได้ แสดงในส่วนของ "เครือบรรพบุรุษที่ 6 (Clade 6)" N. angasanensis และ N. mikei มีส่วนเหมือนถึง 79%

หน่วยอนุกรมวิธานต่ำกว่าระดับชนิด 
Nepenthes gracilis f. angustifolia (Mast.) Hort.Westphal (1993)
Nepenthes gracilis var. angustifolia (Mast.) Hort.Weiner in sched. (1985)
Nepenthes gracilis var. arenaria Ridl. ex Macfarl. (1908)
Nepenthes gracilis var. elongata Blume (1852)
Nepenthes gracilis var. longinodis Beck (1895)
Nepenthes gracilis var. major Hort.Van Houtte ex Rafarin (1869)
Nepenthes gracilis var. teysmanniana (Miq.) Beck (1895)

ลูกผสมตามธรรมชาติ 

ลูกผสมทางทางธรรมชาติของ N. gracilis ที่ถูกบันทึกไว้มีดังนี้

N. albomarginata × N. gracilis
N. ampullaria × N. gracilis [=N. × trichocarpa]
(N. ampullaria × N. gracilis) × N. bicalcarata [=N. × trichocarpa × N. bicalcarata]
N. bicalcarata × N. gracilis [=N. × cantleyi]
? N. eustachya × N. gracilis
N. gracilis × N. mirabilis [=N. × sharifah-hapsahii, N. × ghazallyana, N. × grabilis, N. neglecta?]
N. gracilis × N. northiana [=N. × bauensis]
N. gracilis × N. rafflesiana<ref>{{Cite journal | vauthors = Tan WK, Wong CL, Frazier CK | year = 1996 | title = Nepenthes × (rafflesiana and gracilis)? | journal = Nature Malaysiana | volume = 21 | pages = 82–85 }}</ref>N. gracilis × N. reinwardtianaN. gracilis × N. sumatrana ระเบียงภาพ 

 อ้างอิง 

 อ่านเพิ่ม 

 Adam, J.H. 1997.  Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science 20(2–3): 121–134.
 Adam, J.H. & C.C. Wilcock 1999.  Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science 22(1): 1–7.
 
  Adam, J.H., J.N. Maisarah, A.T.S. Norhafizah, A.H. Hafiza, M.Y. Harun & O.A. Rahim et al. 2009. Ciri Tanih Pada Habitat Nepenthes (Nepenthaceae) di Padang Tujuh, Taman Negeri Endau-Rompin Pahang. [Soil Properties in Nepenthes (Nepenthaceae) Habitat at Padang Tujuh, Endau-Rompin State Park, Pahang.] In: J.H. Adam, G.M. Barzani & S. Zaini (eds.) Bio-Kejuruteraan and Kelestarian Ekosistem. [Bio-Engineering and Sustainable Ecosystem.] Kumpulan Penyelidikan Kesihatan Persekitaran, Pusat Penyelidikan Bukit Fraser and Universiti Kebangsaan, Malaysia. pp. 147–157.
  Akhriadi, P. 2007. Kajian taksonomi hibrid alami Nepenthes (Nepenthaceae) di Kerinci. Working paper, Andalas University, Padang.  
 
 
  Baloari, G., R. Linda & Mukarlina 2013. Keanekaragaman jenis dan pola distribusi Nepenthes spp di Gunung Semahung Kecamatan Sengah Temila Kabupaten Landak. Protobiont 2(1): 1–6. Abstract 
 
 Beaman, J.H. & C. Anderson 2004. The Plants of Mount Kinabalu: 5. Dicotyledon Families Magnoliaceae to Winteraceae. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu.
 
 Bourke, G. 2010.   Captive Exotics Newsletter 1(1): 4–7. 
 
 
 
  
 
 Chung, A.Y.C. 2006. Biodiversity and Conservation of The Meliau Range: A Rain Forest in Sabah's Ultramafic Belt. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu. .
  Deswita, E. 2010. Perkembangan ginesium beberapa jenis Nepenthes (N. ampullaria Jack., N. gracilis Korth. dan N. reinwardtiana Miq.).Thesis, Andalas University, Padang.  
 
  Enjelina, W. 2012. Analisis hibrid alam kantung semar (Nepenthes) di Bukit Taratak Kabupaten Pesisir Selatan Sumatera Barat dengan teknik RAPD. M.Sc. thesis, Andalas University, Padang. 
 
 Fashing, N.J. 2010.  In: M.W. Sabelis & J. Bruin (eds.) Trends in Acarology: Proceedings of the 12th International Congress. Springer Science, Dordrecht. pp. 81–84. 
 Frazier, C.K. 2000. Reproductive isolating mechanisms and fitness among tropical pitcher plants (Nepenthes) and their hybrids. [video] The 3rd Conference of the International Carnivorous Plant Society, San Francisco, USA.
  Handayani, T. 1999.  [Conservation of Nepenthes in Indonesian botanic gardens.] In: A. Mardiastuti, I. Sudirman, K.G. Wiryawan, L.I. Sudirman, M.P. Tampubolon, R. Megia & Y. Lestari (eds.) Prosiding II: Seminar Hasil-Hasil Penelitian Bidang Ilmu Hayat. Pusat Antar Universitas Ilmu Hayat IPB, Bogor. pp. 365–372.
  Harahap, A.S. 2010. Mikropropogasi tunas kantong semar (Nepenthes gracillis Korth.) dengan pemberian NAA dan BAP secara in vitro . Student paper, University of North Sumatra, Medan.
 Hernawati & P. Akhriadi 2006. A Field Guide to the Nepenthes of Sumatra. PILI-NGO Movement, Bogor.
 
 
 
 
 Kato, M., M. Hotta, R. Tamin & T. Itino 1993. Inter- and intra-specific variation in prey assemblages and inhabitant communities in Nepenthes pitchers in Sumatra. Tropical Zoology 6(1): 11–25. Abstract
 Kitching, R.L. 2000. Food Webs and Container Habitats: The natural history and ecology of phytotelmata. Cambridge University Press, Cambridge.
 
 Lam, S.Y. 1982. Tripteroides aranoides (Theobald) in two pitcher plants, Nepenthes ampullaria Jack and N. gracilis Korth., at Kent Ridge (Diptera: Culicidae). B.Sc (Hons.) thesis, National University of Singapore.
 Lee, C.C. 2000. Recent Nepenthes Discoveries. [video] The 3rd Conference of the International Carnivorous Plant Society, San Francisco, USA.
 Lim, A.L. & N. Prakash 1973. Life history of Nepenthes gracilis. Malaysian Journal of Science 2(A): 45–53.
 
 Ma Hnin Hnin Aung 2004. Phenolic compounds from Nepenthes gracilis Korth: isolation, identification and antioxidant studies. Ph.D. thesis, Nanyang Technological University, Singapore.
  pp. 279–288.
 
  Mansur, M. 2001.  In: Prosiding Seminar Hari Cinta Puspa dan Satwa Nasional. Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia, Bogor. pp. 244–253.
  Mansur, M. 2007. Keanekaragaman jenis Nepenthes (kantong semar) dataran rendah di Kalimantan Tengah. [Diversity of lowland Nepenthes (kantong semar) in Central Kalimantan.] Berita Biologi 8(5): 335–341. Abstract
  Mansur, M. 2008. Penelitian ekologi Nepenthes di Laboratorium Alam Hutan Gambut Sabangau Kereng Bangkirai Kalimantan Tengah . [Ecological studies on Nepenthes at Peat Swamps Forest Natural Laboratory, Kereng Bangkirai Sabangau, Central Kalimantan.] Jurnal Teknologi Lingkungan 9(1): 67–73. Abstract 
 
 Moore, D. 1872. On the culture of Nepenthes at Glasnevin. The Gardeners' Chronicle and Agricultural Gazette 1872(11): 359–360. 
 
 
  Meimberg, H. 2002.  Ph.D. thesis, Ludwig Maximilian University of Munich, Munich.
 
 
 Merbach, M.A., G. Zizka, B. Fiala, U. Maschwitz & W.E. Booth 2001. Patterns of nectar secretion in five Nepenthes species from Brunei Darussalam, Northwest Borneo, and implications for ant-plant relationships. Flora 196: 153–160. 
  Meriko, L. 2010. Perkembangan androesium beberapa jenis Nepenthes (N. ampullaria Jack., N. gracilis Korth. dan N. reinwardtiana Miq.).M.Sc. thesis, Andalas University, Padang.  
 
 Miyagi, I. & T. Toma 2007. A new mosquito of the genus Topomyia (Diptera, Culicidae) from a Nepenthes pitcher plant in a Bario highland of Sarawak, Malaysia. Medical Entomology and Zoology 58(3): 167–174. Abstract
 
 Moran, J.A., W.E. Booth & J.K. Charles 1999.  Annals of Botany 83: 521–528.
 Mullins, J. & M. Jebb 2009. Phylogeny and biogeography of the genus Nepenthes. National Botanic Gardens, Glasnevin. 
  Murniati, Syamswisna & A. Nurdini 2013. Pembuatan flash card dari hasil inventarisasi Nepenthes di hutan adat desa Teluk Bakung. Jurnal Pendidikan dan Pembelajaran 2(1): [unpaginated; 14 pp.] Abstract 
 Normawati, Y. 2002. The effect of stem length on pitcher and inflorescence production in Nepenthes gracilis and Nepenthes mirabilis at Serendah Selangor. B.Sc. thesis. Universiti Kebangsaan Malaysia.
  Oikawa, T. 1992. Nepenthes gracilis Korth.. In: . [The Grief Vanishing.] Parco Co., Japan. pp. 38–39.
 
 
  Puspitaningtyas, D.M. & H. Wawangningrum 2007. Keanekaragaman Nepenthes di Suaka Alam Sulasih Talang - Sumatera Barat. [Nepenthes diversity in Sulasih Talang Nature Reserve - West Sumatra.] Biodiversitas 8(2): 152–156.  Cover 
  Rahim, S.A., T. Lihan, M. Baba, A. Laming, Z.A. Rahman, W.M.R. Idris, M.B. Gasim, A. Hashim, S.M. Yusof & L.H. Yin 2008. Pengambilan logam berat oleh Nepenthes gracilis dan N. Hookeriana dalam tanih bekas lombong besi dan timah, Pelepah Kanan, Kota Tinggi, Johor. [Heavy metal uptake by Nepenthes gracilis and N. Hookeriana in ex-iron and tin mine soil, Pelepah Kanan, Kota Tinggi, Johor.] Sains Malaysiana 37(1): 39–49. Abstract
 
 
 
 Shivas, R.G. 1984. Pitcher Plants of Peninsular Malaysia & Singapore. Maruzen Asia, Kuala Lumpur.
 
 Slack, A. 1979. Nepenthes gracilis. In: Carnivorous Plants. Ebury Press, London. p. 86.
 Sun, W.F. 2008. In vitro induction of polyploidy in Nepenthes gracilis. M.Sc. thesis, University of Malaya, Kuala Lumpur.
  Syamsuardi & R. Tamin 1994. Kajian kekerabatan jenis-jenis Nepenthes di Sumatera Barat.Project report, Andalas University, Padang.  
  Syamsuardi 1995. Klasifikasi numerik kantong semar (Nepenthes) di Sumatera Barat.[Numerical classification of pitcher plants (Nepenthes) in West Sumatra.] Journal Matematika dan Pengetahuan Alam 4(1): 48–57.  
 
 
 Tan, S. 2006. Development of capillary electrophoresis techniques for plant natural products analyses. M.Sc. thesis, Nanyang Technological University, Singapore.
 Teo, L.L. 2001. Study of natural hybridisation in some tropical plants using amplified fragment length polymorphism analysis. M.Sc. thesis, Nanyang Technological University, Singapore.
  Teysmann, M.J.E. 1859. Énumération des plantes envoyées de Java au jardin botanique de l'Université de Leide. Annales d'horticulture et de botanique, ou Flore des jardins du royaume des Pays-Bas, et histoire des plantes cultivées les plus intéressantes des possessions néerlandaises aux Indes orientales, de l'Amérique et du Japon 2: 133–142.
 Thorogood, C. 2010. The Malaysian Nepenthes: Evolutionary and Taxonomic Perspectives. Nova Science Publishers, New York.
  Toufar, P. 1996. Ještě jednou k Nepenthes gracilis. Trifid 1996(2): 6–7. (page 2)
  Uji, T. 2003. Keanekaragaman dan potensi flora di Cagar Alam Muara Kendawangan, Kalimantan Barat. [Flora diversity and its potential in Muara Kendawangan Nature Reserve, West Kalimantan.] Biodiversitas'' 4(1): 112–117. 
 James Wong and the Malaysian Garden. [video] BBC Two.

แหล่งข้อมูลอื่น 
 

หม้อข้าวหม้อแกงลิง