CYP2A6

ไซโทโครม P450 2A6 (; ชื่อย่อ: CYP2A6; ) เป็นโปรตีนในมหาสกุลไซโทโครม P450 ซึ่งเป็นระบบเอนไซม์ออกซิเดซอเนกประสงค์ของร่างกายมนุษย์ โดยการแสดงออกของ CYP2A6 นั้นจะถูกควบคุมโดยยีน CYP2A6 บน โครโมโซมคู่ที่ 19 โลคัส 19q13.2 และถือเป็นยีนอีกชนิดหนึ่งในกลุ่มยีน cytochrome P450 โดย CYP2A6 ของมนุษย์จะมีหน้าที่ในกระตุ้นการเกิดเมแทบอลิซึมของสารซีโนไบโอติคในร่างกาย นอกจากนี้ CYP2A6 ยังถือเป็นเอนไซม์หลักที่จะมีการแสดงออกเพื่อให้เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันของนิโคตินและโคตินีน เมื่อมีสารทั้งสองเข้ามาในระบบ นอกเหนือจากนั้นจะเป็นการเมแทบอไลซ์ยาชนิดต่าง ๆ สารก่อมะเร็ง อัลคาลอยด์จำพวกคูมารีน โดย CYP2A6 เป็นเอนไซม์เพียงชนิดเดียวในร่างกายมนุษย์ที่มีความสามารถในการกระตุ้นการเกิดปฏิกิริยา 7-hydroxylation เพื่อเมแทบอไลซ์คูมาริน โดยสารที่เกิดจากปฏิกิริยาการเมแทบอไลซ์นี้คือ 7-hydroxycoumarin ซึ่งใช้เป็นตัวชี้วัดการทำงานของ CYP2A6

ทั้งนี้ CYP2A6 เดิมชื่อ CYP2A3 ถือเป็นสมาชิกของกลุ่มเอนไซม์ขนาดใหญ่ของไซโทโครม P450 ที่มียีนควบคุมอยู่บนโครโมโซม 19q เช่นเดียวกันเอนไซม์อื่นในสกุลย่อย CYP2A,  CYP2B และ CYP2F แต่ในภายหลังมีการพิจารณาเปลี่ยนชื่อเอนไซม์นี้จาก CYP2A3 เป็น CYP2A6 เนื่องจากชื่อเดิมซ้ำซ้อนกับ CYP2A3 ที่พบในหนู แต่มีโครงสร้างและหน้าที่แตกต่างกัน

การกระจายและความผันแปร 
การกระจายของ CYP2A6 ในเนื้อเยื่อของร่างกายนั้นจะพบอยู่ในร่างแหเอนโดพลาซึมเป็นหลัก และมีปริมาณมากที่สุดในเซลล์เนื้อเยื่อตับ ส่วนการแสดงออกของ CYP2A6 นั้นจะพบได้มากในเซลล์ตับ ถุงน้ำดี และเซลล์เยื่อบุโพรงจมูก (Nasal Respiratory Epithellium) ส่วนความผันแปรระดับยีนของ CYP2A6 นั้นว่ามีความผันแปรระหว่างบุคคลของ CYP2A6 อะโพโปรตีน และระดับเอ็มอาร์เอ็นเอของยีนนี้อย่างมีนัยสำคัญ

ตัวอย่างผังปฏิสัมพันธ์ 
CYP2A6 เป็นเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนต่าง ๆ ของร่างกายมากมาย โดยเฉพาะด้านการแพทย์ ตัวอย่างเช่น ทีกาเฟอร์ ซึ่งเป็นยาในรูปโปรดรัก ที่ใช้ในการรักษามะเร็งหลายชนิด จำเป็นต้องถูกเปลี่ยนให้เป็น ฟลูออโรยูราซิล ซึ่งรูปที่ออกฤทธิ์ (active form) ด้วย CYP2A6 ในเซลล์ตับ ดังผังปฏิสัมพันธ์ด้านล่าง

ลิแกนด์ของ CYP2A6 
ลิแกนด์ของ CYP2A6 นั้นมีหลายชนิด โดยแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม คือ ลิแกนด์ที่เป็นสารซับสเตรต สารเหนี่ยวนำ (Inducer) และสารยับยั้ง ( inhibitor) ดังแสดงในตารางด้านล่าง โดยลิแกนด์หลักที่สามารถเหนี่ยวนำเพื่อเพิ่มการทำงานของ CYP2A6 ที่พบได้บ่อยมากที่สุด คือ ฟีโนบาร์บิทอล ไรแฟมพิซิน และยากันชักบางชนิด

ดูเพิ่ม 

 ไซโตโครม P450
 เมแทบอลิซึมของยา
 รายชื่อสารกล้ำสัญญาณของไซโทโครม P450

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 

 

ยีนบนโครโมโซมคู่ที่ 19
เอนไซม์ในไซโทโครม P450