อุทยานแห่งชาติในประเทศไทย

อุทยานแห่งชาติในประเทศไทย เกิดขึ้นจากพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 ซึ่งระบุไว้ว่า เมื่อรัฐบาลเห็นสมควรกำหนดบริเวณที่ดินแห่งใดที่มีสภาพธรรมชาติเป็นที่น่าสนใจ ให้คงอยู่ในสภาพธรรมชาติเดิมเพื่อสงวนไว้ให้เป็นประโยชน์แก่การศึกษาและรื่นรมย์ของประชาชน ก็ให้มีอำนาจกระทำได้โดยประกาศพระราชกฤษฎีกา และให้มีแผนที่แสดงแนวเขตแห่งบริเวณที่กำหนดนั้นแนบท้ายพระราชกฤษฎีกาด้วย บริเวณที่กำหนดนี้เรียกว่า "อุทยานแห่งชาติ" ที่ดินที่จะกำหนดให้เป็นอุทยานแห่งชาตินั้น ต้องเป็นที่ดินที่มิได้อยู่ในกรรมสิทธิ์หรือครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายของบุคคลใดซึ่งมิใช่ทบวงการเมือง ... ให้มีกรรมการคณะหนึ่ง เรียกว่า "คณะกรรมการอุทยานแห่งชาติ" ประกอบด้วยปลัดกระทรวงเกษตรเป็นประธาน อธิบดีกรมป่าไม้ ผู้แทนกรมมหาดไทย ผู้แทนกรมที่ดิน และกรรมการอื่นไม่เกินสิบเอ็ดคนซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้ง แนวคิดเกี่ยวกับอุทยานแห่งชาติริเริ่มขึ้นในสหรัฐอเมริกาซึ่งมีอุทยานแห่งชาติที่มีชื่อเสียง เช่น อุทยานแห่งชาติแกรนด์แคนยอน, อุทยานแห่งชาติเยลโลว์สโตน, อุทยานแห่งชาติโยเซมิตี เป็นต้น

หลักการสงวนรักษาที่ดินที่มีสภาพธรรมชาตินั้นทำได้หลายแบบ หลายระดับ ได้แก่ ป่าสงวนแห่งชาติ, อุทยานแห่งชาติ, วนอุทยาน, เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า, เขตห้ามล่าสัตว์ป่า, ศูนย์ศึกษาธรรมชาติ และ สวนรุกขชาติ ในส่วนอุทยานแห่งชาติของไทยนั้นแบ่งเป็นอุทยานแห่งชาติทางบกและอุทยานแห่งชาติทางทะเล

การกระทำสิ่งใดในบริเวณอุทยานแห่งชาติจะต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติและผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการอุทยานแห่งชาติ

ในจำนวนอุทยานแห่งชาติทั้งหมด มีอุทยานทั้งสิ้น 7 แห่งที่ขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลก ประกอบด้วย 4 แห่งใน กลุ่มป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ (อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่  อุทยานแห่งชาติทับลาน อุทยานแห่งชาติปางสีดา และอุทยานแห่งชาติตาพระยา) และ 3 แห่งในกลุ่มป่าแก่งกระจาน (อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน อุทยานแห่งชาติกุยบุรี และอุทยานแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติไทยประจัน)

รายชื่อ 
ปัจจุบันประเทศไทยมีอุทยานแห่งชาติ 131 แห่งตามที่มีราชกิจจานุเบกษาแล้ว และพื้นที่เตรียมการอีก 23 แห่ง รวม 154 แห่งดังนี้ (ชื่อเขตการปกครองที่เป็นตัวเอียงคือชื่อเขตการปกครองที่ที่ทำการอุทยานแห่งนั้น ๆ ตั้งอยู่)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

 
สิ่งแวดล้อมของประเทศไทย
สวนสาธารณะในประเทศไทย