สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงจักรเจษฎา

สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงจักรเจษฎา (พ.ศ. 2303 - 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2350) มีพระนามเดิมว่า ลา เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก ประสูติแต่เจ้าจอมมารดามา เป็นพระราชอนุชาต่างพระมารดาในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

พระเกียรติยศ

พระอิสริยยศ 

 พ.ศ. 2303 : ลา
 10 มิถุนายน พ.ศ. 2325 : สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าลา กรมหลวงจักรเจษฎา

พระประวัติ 

สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงจักรเจษฎา หรือพระนามเดิมว่า ลา ประสูติในปี พ.ศ. 2303 เป็นพระโอรสลำดับที่ 7 ในสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก ประสูติแต่เจ้าจอมมารดามา จึงเป็นพระอนุชาต่างพระชนนีในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 

หลังการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองในปี พ.ศ. 2310 พระองค์ลาทรงติดตามสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนกกับเจ้าจอมมารดาไปประทับที่เมืองพิษณุโลกจนพระบิดาเสด็จสวรรคต พระองค์จึงได้ปลงพระศพและนำพระอัฐิมาถวายพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช และในวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2325 ทรงสถาปนาพระอนุชาเป็น สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงจักรเจษฎา ให้ประทับอยู่นิเวศน์เดิมของกรมพระราชวังบวรสถานมงคล เมื่อปี พ.ศ. 2328 ทรงรับราชการเป็นยกกระบัตรทัพในสงครามเก้าทัพ และร่วมตีเมืองเชียงใหม่กับสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท

สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงจักรเจษฎา ประชวรสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2350 พระชันษา 48 ปี พระราชทานเพลิงพระศพ ณ วัดบพิตรพิมุขวรวิหาร พระอัฐิของพระองค์ประดิษฐานอยู่ที่หอพระนาก วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

พระโอรสธิดา
พระองค์มีพระโอรสธิดาจำนวนมากพระองค์หาทราบพระนามได้หมด เท่าที่ปรากฏพระนามมีจำนวน 17 องค์ เท่าที่พบมีรายพระนามดังต่อไปนี้
หม่อมเจ้าชายหลาน
หม่อมเจ้าชายฉัตร
 หม่อมเจ้าชายสอน หรือ หม่อมเจ้าพระศีลวราลังการ (พ.ศ. 2321 - พ.ศ. 2410)
 หม่อมเจ้าชายอิน
 หม่อมเจ้าชายรอด
 หม่อมเจ้าหญิงน้อยหน่า ประสูติแต่หม่อมเหม ธิดาพระยาศรีสรราช (บุญเมือง)
 หม่อมเจ้าหญิงทับทิม
 หม่อมเจ้าหญิงมะลิวัน
 หม่อมเจ้าหญิงประทุม
 หม่อมเจ้าชายฉิมพาลี
 หม่อมเจ้าหญิงอำภา
 หม่อมเจ้าหญิงภิมเสน
 หม่อมเจ้าหญิงน้อย
 หม่อมเจ้าหญิงนารี
 หม่อมเจ้าชายสุข
 หม่อมเจ้าชายเถร
 หม่อมเจ้าหญิงตลับ (พ.ศ. 2345 - 8 มิถุนายน พ.ศ. 2418)

ซึ่งเชื้อพระวงศ์เหล่านี้ถูกเรียกกันโดยสามัญว่า "พวกเจ้ากรมหลวงจักรเจษฎา" เป็นต้นราชสกุล เจษฎางกูร

ในวัฒนธรรมสมัยนิยม 
มีนักแสดงผู้รับบท สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงจักรเจษฎา ได้แก่

 อานนท์ สุวรรณเครือ จากละครเรื่อง สงครามเก้าทัพ (2531)

พงศาวลี

อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

บรรณานุกรม

ดูเพิ่ม 
 พระปฐมวงศ์ในพระบรมราชวงศ์จักรี 

สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ
เจ้าฟ้าชาย
จักรเจษฎา
พระโอรสธิดาในสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก
ราชสกุลเจษฎางกูร