รถจักรดีเซล DD51

DD51เป็นรถจักรดีเซลไฮดรอลิคที่ประจำการอยู่ในประเทศญี่ปุ่นและประเทศไทย

ภาพรวม 
ในการที่ลดการใช้รถจักรไอน้ำจากเส้นทางรถไฟหลัก การรถไฟญี่ปุ่นจึงได้มีการผลิตรถจักรDD51เป็นจำนวน649คันระหว่างปีพ.ศ. 2505ถึงปีพ.ศ. 2521
หลังจากที่รถจักรได้เริ่มเข้าประจำการ ทางการรถไฟก็ได้ทดลองพัฒนารถจักรสำหรับใช้ในเส้นทางหลัก และเส้นทางย่อยเช่น DD54 หรือDE50 แต่ก็ไม่ได้ผลิตในจำนวนมากเนื่องจากการที่ต้องที่จะทำให้รถจักรมีรูปแบบเป็นมาตราฐาน DD51นั้นถูกใช้ทั่วประเทศยกเว้นเกาะชิโกคุ ณ จุดที่ประจำการมากที่สุด แต่ต่อมาได้มีการติดตั้งระบบไฟฟ้าแพร่หลายทั่วญี่ปุ่น และการประจำการรถไฟEMU ทำให้บทบาทรถจักรลดลง ในปีพ.ศ. 2530การรถไฟญี่ปุ่นยุบแล้วเปลี่ยนเป็นบริษัทเจอาร์ DD51ประมาณ3ใน5ก็ถูกปลดประจำการแล้ว หลังจากนั้นจำนวนขบวนรถไฟที่ใช้รถจักรลากก็ยิ่งลดลงอย่างมาก และกับการที่มีการผลิตรถจักรที่ใหม่มากขึ้นเช่นDF200 ทำให้รถจักรDD51ถูกปลดประจำการไปเป็นจำนวนมาก แต่ว่าในทางตอนใต้ของเกาะฮอนชูขาดแคลนรถจักร JRFจึงได้ยืดเวลาการปลดประจำการของรถจักรDD51ที่ยังประจำการอยู่ในปัจจุบัน

การยุบJNR 
หลังจากการยุบการรถไฟญี่ปุ่น DD51ที่ยังประจำการอยู่ในตอนนั้นได้แบ่งรถจักรตามบริษัทเจอาร์ตามนี้
JR Hokkaido จำนวน 25คัน
JR East     จำนวน 29คัน
JR Central  จำนวน  4คัน
JR West     จำนวน 63คัน
JR Kyushu   จำนวน  1คัน
JR Freight  จำนวน137คัน

ความแตกต่างระหว่างรุ่น 
รถจักรDD51มีรุ่นย่อยได้แก่รุ่น0,500,800และ1000
รุ่น500,800และ1000มีสายจัมเปอร์รุ่นKE70ติดตั้งไว้หน้ารถ
รถจักรหมายเลข501ถึง799และ1001ถึง1186สามารถทำขบวนพหุได้
รถจักรหมายเลข800ถึง899กับ1801ถึง1805ไม่มีเครื่องผลิตไอน้ำสำหรับความอุ่นในตัวรถ
รุ่น0ถูกปลดระวางหมดก่อนการรถไฟญี่ปุ่นจะถูกยุบ

ศูนย์ที่ประจำ

ศูนย์ฮาโกะดาเตะ 
เป็นศูนย์ที่รถจักรDD51ของJRฮอกไกโดทุกคันประจำอยู่ซึ่งเป็นศูนย์ที่ใช้ลากขบวนฮกกุโตเซย์,ขบวนคาสิโอเปีย,ขบวนทไวไลท์ เอ็กเพรซและขบวนฮามานาซุ โดยป้ายศูนย์ที่ติดข้างรถคือ函ซึ่งย่อมาจากคำว่าฮาโกะดาเตะ และ重ซึ่งแปลว่าหนัก เนื่องจากสมัยJNRนอกจากศูนย์ฮาโกะดาเตะ มีศูนย์คูชิโระและศูนย์อาซาฮิกาว่าด้วยซึ่งรถที่ประจำการนั้นเป็นรุ่นที่น้ำหนักน้อยกว่าจึงมีอีกตัวอักษรคือ半 ซึ่งแปลว่าครึ่ง ในปัจจุบันไม่มีDD51วิ่งในฮอกไกโดแล้ว

ศูนย์ทากาซากิ 
เป็นศูนย์สุดท้ายของJRตะวันออกที่มีรถจักรDD51ซึ่งไม่ได้วิ่งตามตารางเหลือเพียงหมายเลข842และ895 ใช้ตัวย่อว่า高

ศูนย์ไอจิ 
เป็นศูนย์สุดท้ายที่มีDD51ประจำการอยู่ของJRเฟรท ซึ่งปัจจุบันรถจักรที่ศูนย์นี้ยังวิ่งตามารางอยู่ ใช้ตัวย่อว่า愛

ศูนย์อะโบชิแขวงโยโดกาวะ 
เป็นศูนย์ของJRตะวันออกที่มีรถจักรDD51ซึ่งไม่ได้วิ่งตามตารางมีรถจักรที่ประจำการอยู่หมายเลข1109,1183,1191,1192และ1193ใช้ตัวย่อว่า宮

รถสำหรับภูมิภาคที่หนาว

แบบA 
สำหรับภูมิภาคที่หนาวมากเช่นเกาะฮอกไกโด จะมีการติดตั้งเบรกที่ทนทานต่อความหนาว,หน้าต่างที่ปัดหิมะและตะแกรงกั้นหิมะ

แบบB 
สำหรับภูมิภาคที่หนาวติดตั้งตามแบบAแต่ไม่ใช้เบรกที่ทนทานต่อความหนาว พบได้ในเขตชูโกคุและสานิน

ปัจจุบัน

ญี่ปุ่น 
JRเฟรทเป็นบริษัทเดียวที่ยังคงวิ่งประจำตามตารางคือDD51ศูนย์ไอจิ ส่วนของJRตะวันออกและJRตะวันตก มีไว้ทำขบวนจัดเฉพาะซึ่งไม่วิ่งตามกำหนดการ

ไทย 
ภายหลังจากการยกเลิกขบวนฮามานาซุและขบวนคาสิโอเปีย ทางJR ฮอกไกโดได้ปลดประจำการDD51ทั้งหมดโดยบริษัทAS Associated Engineeringจำกัดได้นำDD51สองหัวหมายเลขDD51 1137และ1142อดีตประจำการศูนย์ฮาโกดาเตะที่จอดทิ้งไว้ที่ย่านมูโรรังมาregaugeและมาช่วยโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่สายใต้

ดูเพิ่ม 
บลูเทรน

อ้างอิง 

หัวรถจักรของญี่ปุ่น
หัวรถจักรของไทย