ประเทศไทยใน พ.ศ. 2475

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นใน พ.ศ. 2475 (ค.ศ. 1932) ในประเทศไทย เป็นปีที่ 151 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ และเป็นปีที่ 8 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และนับเป็นปี พ.ศ. 2474 (1 มกราคม - 31 มีนาคม) และ 2475 (1 เมษายน - 31 ธันวาคม) ในแบบปัจจุบัน ปีนี้เป็นปีที่มีชื่อเสียงมากที่สุดในประวัติศาสตร์ของประเทศไทย ซึ่งเป็นปีที่มีการยกเลิกระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์โดยคณะราษฎร ในวันที่ 24 มิถุนายน

ผู้นำ 
 พระมหากษัตริย์: พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
 ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์: สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิต (9 เมษายน – 8 พฤษภาคม)
 คณะผู้ยึดอำนาจการปกครอง: คณะราษฎร (24 – 28 มิถุนายน)
 หัวหน้าคณะราษฎร: พระยาพหลพลพยุหเสนา (24 – 28 มิถุนายน)
 ประธานคณะกรรมการราษฎร: พระยามโนปกรณ์นิติธาดา (อิสระ) (28 มิถุนายน – 10 ธันวาคม)
 นายกรัฐมนตรี: พระยามโนปกรณ์นิติธาดา (อิสระ) (ตั้งแต่ 10 ธันวาคม)
 สภาผู้แทนราษฎร: ชั่วคราว (เริ่ม 28 มิถุนายน)
 ประธานสภาผู้แทนราษฎร:
 เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (แต่งตั้ง) (28 มิถุนายน – 1 กันยายน)
 เจ้าพระยาพิชัยญาติ (แต่งตั้ง) (ตั้งแต่ 2 กันยายน)
 อธิบดีศาลฎีกา: พระยาเทพวิทุรพหุลศรุตบดี
 เจ้าผู้ครองประเทศราช
 นครเชียงใหม่: เจ้าแก้วนวรัฐ
 นครลำพูน: เจ้าจักรคำขจรศักดิ์

เหตุการณ์

มิถุนายน 
 12 มิถุนายน – คณะราษฎรประชุมวางแผนการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 ที่บ้านร้อยโทประยูร ภมรมนตรี โดยมีเป้าหมายควบคุมสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ผู้สำเร็จราชการรักษาพระนคร
 24 มิถุนายน – การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475: คณะราษฎรดำเนินการปฏิวัติยึดอำนาจจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว​ และเปลี่ยนแปลงการปกครอง จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข โดยมีพระยาพหลพลพยุหเสนา เป็นหัวหน้าคณะราษฎร
 27 มิถุนายน – พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว และทรงลงพระปรมาภิไธยในพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475
 28 มิถุนายน
 มีการประชุมสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตามธรรมนูญการปกครองประเทศชั่วคราวครั้งแรก ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม โดยมีสมาชิก 70 คน โดยแต่งตั้งจากคณะราษฎร 31 คน และจากข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ในระบอบเดิม 39 คน
 พระยามโนปกรณนิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) ดำรงตำแหน่งเป็น ประธานคณะกรรมการราษฎรคนแรกของไทย
 เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา) ดำรงตำแหน่งเป็น ประธานสภาผู้แทนราษฎร คนแรกของไทย
 หลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์) ดำรงตำแหน่งเป็น เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร คนแรกของไทย
 มีการจัดตั้งคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ 7 นาย ซึ่งในคณะกรรมการมีเพียงหลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์) เป็นสมาชิกในคณะราษฎรเพียงคนเดียว

สิงหาคม 
 25 สิงหาคม – พระยานิติศาสตร์ไพศาล จดทะเบียนจัดตั้ง "สมาคมคณะราษฎร" อาจถือได้ว่าเป็นพรรคการเมืองแรกของไทย

ธันวาคม 
 9 ธันวาคม – พระยามโนปกรณ์นิติธาดา ลาออกจากตำแหน่ง ประธานคณะกรรมการราษฎร
 10 ธันวาคม
 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงลงพระปรมาภิไธยใน รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 แก่คณะราษฎร (ฉบับชั่วคราวประกาศใช้เมื่อ 27 มิถุนายน 2475)
 พระยามโนปกรณ์นิติธาดา กลับมาดำรงตำแหน่ง ประธานคณะกรรมการราษฎร (นายกรัฐมนตรี) ตามรัฐธรรมนูญ
 นิยายเรื่องผู้ชนะสิบทิศของยาขอบลงตีพิมพ์ครั้งแรก ในหนังสือพิมพ์ประชาชาติ

วันเกิด

มีนาคม 
 1 มีนาคม - สุวรรณี สุคนธา นักเขียนชาวไทย (ถึงแก่กรรม 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2527)
 24 มีนาคม – พระญาณสิทธาจารย์ (วิ.) พระสงฆ์ชาวไทย (มรณภาพ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2558)
 27 มีนาคม - สุลักษณ์ ศิวรักษ์ นักวิชาการชาวไทย

เมษายน 
 5 เมษายน - อดุลย์ ดุลยรัตน์ นักแสดงและผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย (ถึงแก่กรรม  12 พฤษภาคม พ.ศ. 2559)
 28 เมษายน
 พระญาณวิศิษฏ์ (ทอง จนฺทสิริ) พระสงฆ์ชาวไทย (มรณภาพ 16 มีนาคม พ.ศ. 2559)
 สกุล  ศรีพรหม นักการเมืองชาวไทย (ถึงแก่อนิจกรรม 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2547)

พฤษภาคม 
 15 พฤษภาคม - พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ อดีตนายกรัฐมนตรีไทย
 20 พฤษภาคม - ณรงค์ วงษ์สวรรค์ ('รงค์ วงษ์สวรรค์) นักเขียนชาวไทย (ถึงแก่กรรม 15 มีนาคม พ.ศ. 2552)

มิถุนายน 
 7 มิถุนายน - สีเทา เพ็ชรเจริญ นักแสดงตลกชาวไทย (ถึงแก่กรรม 17 ตุลาคม พ.ศ. 2559)

กรกฎาคม 
 21 กรกฎาคม - ชนะ ศรีอุบล นักแสดงชาวไทย (ถึงแก่กรรม 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2539)

สิงหาคม 
 5 สิงหาคม - ประเวศ วะสี นักวิชาการไทยและผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซ
 9 สิงหาคม - อานันท์ ปันยารชุน อดีตนายกรัฐมนตรีไทยและผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซ
 12 สิงหาคม - สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เป็น สมเด็จพระบรมราชินีนาถในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
 19 สิงหาคม - บรรหาร ศิลปอาชา นายกรัฐมนตรีคนที่ 21 ของประเทศไทย (ถึงแก่อนิจกรรม 23 เมษายน พ.ศ. 2559)

กันยายน 
 6 กันยายน - พิจิตร กุลละวณิชย์ อดีตผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบกและรองผู้บัญชาการทหารสูงสุด

ตุลาคม 
 25 ตุลาคม - เปลื้อง ฉายรัศมี ศิลปินแห่งชาติปี พ.ศ. 2529 (ถึงแก่กรรม 2 ธันวาคม พ.ศ. 2550)

พฤศจิกายน 
 4 พฤศจิกายน - ท่านผู้หญิงนิรมล สุริยสัตย์ นักการเมืองและนักธุรกิจชาวไทย (ถึงแก่กรรม 5 เมษายน พ.ศ. 2545)

ผู้เสียชีวิต

มกราคม 
 16 มกราคม - หลวงปู่ไข่ อินทสโร พระคณาจารย์ เจ้าอาวาสวัดเชิงเลน
 28 มกราคม - หม่อมเจ้าสวัสดิ์ นิลรัตน พระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอลงกฎกิจปรีชา

เมษายน 
 8 เมษายน - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ พระราชโอรสพระองค์ที่ 44 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา

พฤษภาคม 
 5 พฤษภาคม - หม่อมเจ้าอุปพัทธพงศ์ ศรีธวัช พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนศิริธัชสังกาศ ประสูติแต่ หม่อมเสงี่ยม บุตรีพระยาเสนานุชิต (นุช ณ นคร)
 18 พฤษภาคม - หม่อมเจ้าอากาศดำเกิง รพีพัฒน์ พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ประสูติแต่หม่อมอ่อน รพีพัฒน์ ณ อยุธยา

มิถุนายน 
 4 มิถุนายน - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทิพยาลังการ พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาแส
 18 มิถุนายน - หม่อมเจ้าชวลิตโอภาศ กิติยากร พระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ประสูติแต่หม่อมอ่อน รพีพัฒน์ ณ อยุธยา

กรกฎาคม 
 14 กรกฎาคม - พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนุพงษ์จักรพรรดิ์ จางวางพิเศษพระราชวังบางปะอิน พระโอรสในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงษ์ ประสูติแต่หม่อมราชวงศ์สว่าง จักรพันธุ์
 19 กรกฎาคม - พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จันทร์ สิริจนฺโท) พระภิกษุฝ่ายเถรวาท คณะธรรมยุติกนิกาย

กันยายน 
 7 กันยายน - พระยาราชสีหยศ (หม่อมราชวงศ์เพิก ดารากร) พระโอรสในพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจันทรสุเทพ
 20 กันยายน - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากาญจนากร พระราชธิดาพระองค์ที่ 64 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาสังวาลย์

ตุลาคม 
 10 ตุลาคม - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา พระราชโอรสพระองค์ที่ 51 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาโหมด
 30 ตุลาคม - เจ้าจอมมารดาโหมด ในรัชกาลที่ 5 บุตรีคนที่ 6 ของเจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) ที่เกิดแต่ท่านผู้หญิงสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (อิ่ม)

ไม่ทราบวัน 
 แม่เจ้าบัวไหล - ราชเทวีในเจ้าพิริยเทพวงษ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 22 และเป็นแม่เจ้าหลวงแห่งนครแพร่
 พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศุภโยคเกษม - พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ กับหม่อมเพิ่ม เกษมศรี ณ อยุธยา

อ้างอิง