กระดูกเรเดียส

ในกายวิภาคศาสตร์ กระดูกเรเดียส (, ภาษาละตินอ่านว่า ราดิอุส) หรือกระดูกปลายแขนด้านนิ้วหัวแม่มือ เป็นหนึ่งในกระดูกสองชิ้นที่เป็นแกนหลักของส่วนปลายแขน และเชื่อมต่อระหว่างข้อต่อสองจุดที่สำคัญ คือข้อศอก (elbow) และข้อมือ (wrist) กระดูกเรเดียสจะมีลักษณะเป็นแท่งยาวคล้ายรูปปริซึม และวางอยู่ทางด้านข้างของกระดูกอัลนา (Ulna, ภาษาละตินอ่านว่า อุลนา) โดยจะมีแผ่นของเอ็นซึ่งเรียกว่า เอ็นเยื่อระหว่างกระดูก (interosseous membrane) และยังเป็นกระดูกที่มีจุดเกาะของกล้ามเนื้อจำนวนมาก เพื่อรองรับการเคลื่อนไหวของปลายแขนและมืออีกด้วย

กายวิภาคศาสตร์ 
กระดูกเรเดียสเป็นกระดูกที่ค่อนข้างเล็กและบางทางปลายด้านข้อศอกซึ่งเป็นส่วนต้นของกระดูก แต่จะขยายใหญ่ออกทางปลายด้านข้อมือที่เป็นส่วนปลายของกระดูก ซึ่งจะต่อกับกลุ่มของกระดูกข้อมือ (carpal bones)
กระดูกเรเดียสจะแบ่งออกได้เป็นสามส่วน คือ ส่วนต้นกระดูก (proximal/upper part) ส่วนกลางกระดูก (body) และส่วนปลายกระดูก (distal/lower part)

ส่วนต้นกระดูก 

ส่วนต้นของกระดูกเรเดียสประกอบด้วยโครงสร้างที่สำคัญสองส่วน คือส่วนหัวกระดูก (head of radius) ส่วนคอกระดูก (neck) และยังมีปุ่มนูน (tuberosity) ยื่นออกมาอย่างชัดเจน
 ส่วนหัวกระดูกเรเดียส มีลักษณะเป็นทรงกระบอกตรงผิวหนังชั้นนอกใหญ่ พื้นผิวด้านบนเนียนจะเว้าลงเล็กขยายมากขึ้นน้อยเพื่อรับกับส่วนแคปปิทูลัม (capitulum) ของกระดูกต้นแขน (humerus) และทางด้านที่ติดกับกระดูกมีเนื้อเยื้อขึ้นรอบๆไฟรอบๆอัลนา จะมีรอยเล็กเนียนขึ้นๆซึ่งเป็นรอยของข้อต่อเรดิโออัลนาส่วนต้น (proximal radioulnar joint) ทั้งกระดูกอัลนาและส่วนหัวของกระดูกเรเดียสจะมีเอ็นที่พันรอบกระดูกทั้งสองอยู่ ซึ่งเรียกว่า เอ็นแอนูลาร์ (annular tendon) ทั้งโครงสร้างของข้อต่อเราดิโออัลนาส่วนต้นและเอ็นแอนูลาร์จะช่วยในการพลิกหงาย (supination) ของปลายแขน
 ส่วนคอกระดูก เป็นส่วนที่ต่อลงมาจากส่วนหัว และมีรอยเล็กๆที่เป็นจุดเกาะปลายของกล้ามเนื้อสุพิเนเตอร์ (Supinator muscle) ซึ่งเกี่ยวข้อโดยตรงกับการพลิกหงายของปลายแขนกว้างขึ้น
 ปุ่มนูนเรเดียส (Radial tuberosity) เป็นปุ่มนูนที่อยู่ในส่วนของคอกระดูกด้านที่ติดกับกระดูกอัลนา ปุ่มนูนนี้เป็นจุดเกาะปลายของกล้ามเนื้อไบเซ็ปส์ เบรกิไอ (Bicep braschii muscle)

ส่วนกลางกระดูก 

ส่วนกลางของกระดูกเรเดียส จะมีลักษณะคล้ายปริซึมสามเหลี่ยมที่โค้งออกไปทางด้านข้างเล็กน้อย ซึ่งสามารถคลำแนวโค้งนี้ได้โดยเฉพาะที่ใกล้กับส่วนปลายของกระดูก ขอบและพื้นผิวด้านต่างๆของส่วนกลางกระดูกที่สำคัญและเป็นจุดเกาะของกล้ามเนื้อของปลายแขนและมือ ได้แก่
 ขอบด้านหน้า (Anterior/volar border)  เริ่มจากทางด้านล่างของปุ่มนูนเรเดียส จนไปสิ้นสุดที่สไตลอยด์ โพรเซส ซึ่งอยู่ทางปลายกระดูก ขอบด้านนี้จะเป็นจุดเกาะต้นของกล้ามเนื้อปลายแขนสองมัด คือ กล้ามเนื้อเฟลกเซอร์ ดิจิทอรุม ซุเปอร์ฟิเชียลิส (Flexor digitalis superficialis) และกล้ามเนื้อเฟลกเซอร์ พอลิซิส ลองกัส (Flexor pollicis longus) ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับการเคลื่อนไหวของมือ ส่วนทางด้านล่างของขอบนี้จะเป็นจุดเกาะปลายของกล้ามเนื้อโปรเนเตอร์ ควอดราตัส (Pronator quadratus muscle) และกล้ามเนื้อเบรกิโอเรเดียลิส (Brachioradialis muscle)
 ขอบด้านเยื่อระหว่างกระดูก (interosseuous border)  เริ่มจากทางด้านหลังของปุ่มนูนเรเดียส แล้วไล่ลงมาทางด้านปลายกระดูก ไปบรรจบที่รอยเว้าอัลนา (ulnar notch) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อต่อเรดิโออัลนาส่วนปลาย (distal radioulnar joint) ครึ่งล่างของแนวนี้จะเป็นจุดเกาะของเอ็นเยื่อระหว่างกระดูก ทำให้เป็นการเชื่อมต่อของกระดูกรูปแบบหนึ่ง ที่เรียกว่าข้อต่อแบบซินเดสโมเซส (syndesmoses joint) ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของข้อต่อที่เคลื่อนไหวได้อย่างจำกัด
 พื้นผิวด้านข้าง (Lateral surface)  มีลักษณะโค้งนูนออกมาเล็กน้อย ส่วนบนประมาณหนึ่งในสามของพื้นผิวกระดูกด้านนี้จะเป็นจุดเกาะปลายของกล้ามเนื้อสุพิเนเตอร์ (supinator muscle) ขณะที่ส่วนกลางจะมีแนวสันที่เป็นจุดเกาะปลายของกล้ามเนื้อโปรเนเตอร์ เทเรส (Pronator teres muscle)
 พื้นผิวด้านหลัง (Dorsal surface)  มีจุดเกาะต้นของกล้ามเนื้อแอบดักเตอร์ พอลิซิส ลองกัส (Abductor pollicis longus) และจุดเกาะปลายของกล้ามเนื้อเอกซ์เทนเซอร์ พอลิซิส เบรวิส (Extensor pollicis brevis muscle)

ส่วนปลายกระดูก 

ส่วนปลายของกระดูกเรเดียสจะมีรูปร่างคล้ายสี่เหลี่ยมคางหมู ซึ่งมีจุดเชื่อมต่อกับกระดูกอื่นสองจุด
 ทางด้านปลายสุดจะต่อกับกระดูกข้อมือ โดยพื้นผิวส่วนใหญ่ทางปลายด้านนี้จะต่อกับกระดูกสแคฟฟอยด์ (Scaffoid bone) และกระดูกลูเนท (Lunate bone) ซึ่งเป็นกระดูกในกลุ่มของกระดูกข้อมือ
 ทางด้านข้างจะมีจุดต่อกับกระดูกอัลนา โดยรอยเว้าอัลนา (ulnar notch) ซึ่งจะไปต่อกับปลายของกระดูกอัลนา
นอกจากนี้ พื้นผิวอื่นๆในส่วนปลายของกระดูกยังมีร่องที่มีเอ็นวางตัวอยู่เป็นจำนวนมาก ทั้งที่เป็นเอ็นจากกล้ามเนื้อส่วนปลายแขน และเอ็นที่รองรับข้อต่อต่างๆในบริเวณข้อมือ ซึ่งได้แก่
 พื้นผิวด้านหลัง จะแบ่งออกเป็นสามร่อง ซึ่งจะมีเอ็นของกล้ามเนื้อในพื้นที่ด้านหลังปลายแขน (Posterior compartment of forearm) พาดผ่านเพื่อเข้าสู่บริเวณมือ
 ร่องที่อยู่ติดกับกระดูกอัลนา มีลักษณะกว้างแต่ตื้น และจะมีเอ็นของกล้ามเนื้อเอกซ์เทนเซอร์ คาร์ไพ เรเดียลิส ลองกัส (Extensor carpi radialis longus) และกล้ามเนื้อเอกซ์เทนเซอร์ คาร์ไพ เรเดียลิส เบรวิส (Extensor carpi radialis brevis) วางตัวอยู่
 ร่องกลาง มีลักษณะแคบแต่ลึก และมีเอ็นของกล้ามเนื้อเอกซ์เทนเซอร์ พอลิซิส ลองกัส (Extensor pollicis longus) วางอยู่
 ร่องด้านข้าง มีลักษณะกว้าง และเป็นทางผ่านของเอ็นจากกล้ามเนื้อเอกซ์เทนเซอร์ อินดิซิส (Extensor indicis) และกล้ามเนื้อเอกซ์เทนเซอร์ ดิจิทอรุม (Extensor digitorum)
 พื้นผิวทางด้านข้าง จะมีส่วนยื่นของกระดูก ซึ่งเรียกว่า สไตลอยด์ โพรเซส (Styliod process) ซึ่งเป็นจุดเกาะปลายของเอ็นจากกล้ามเนื้อเบรกิโอเรเดียลิส นอกจากนี้ยังมีร่องของเอ็นจากกล้ามเนื้อแอบดักเตอร์ พอลิซิส ลองกัส และกล้ามเนื้อเอกซ์เทนเซอร์ พอลิซิส เบรวิส อีกด้วย

รูปประกอบเพิ่มเติม

อ้างอิง 
 Gray's anatomy for students. Drake, RL., Vogl, W. and Mitchell, AWM.
 Clinically Oriented Anatomy, 4th ed. Keith L. Moore and Arthur F. Dalley.

กระดูกของรยางค์บน
กระดูกยาว