จิฏมหัล

ดินแดนแทรกอินเดีย-บังกลาเทศ () หรือ จิฏมหัล (chiṭmahal จาก  chiṭmôhôl) หรือ ดินแดนแทรกพาชา () เป็นดินแดนแทรกตามพรมแดนระหว่างอินเดียกับบังกลาเทศในเขตแดนของประเทศบังกลาเทศและประเทศอินเดียในรัฐเบงกอลตะวันตก, ตรีปุระ, อัสสัม และ เมฆาลัย  ในเขตแดนหลักของบังกลาเทศประกอบด้วยดินแดนแทรกของอินเดียรวม 102 ดินแดน ซึ่งในนี้ประกอบไปด้วยดินแดนแทรกบังกลาเทศอีก 21 เป็นดินแดนแทรกระดับซ้อน (counter-enclaves) และในจำนวนนี้มีอีกหนึ่งดินแดนแทรกระดับซ้อนสองรอบ (counter-counter-enclave) ของอินเดียหนึ่งดินแดน คือทาหาลาขาคฬาพาฬี ซึ่งเป็นดินแดนแทรกระดับตติยภูมิ (third-order enclave) แห่งเดียวของโลก ส่วนในพื้นที่เขตแดนหลักของประเทศอินเดียประกอบด้วยดินแดนแทรกบังกลาเทศจำนวน 71 ดินแดน ในจำนวนนี้เป็นดินแดนแทรกของอินเดียที่เป็นระดับซ้อนอีก 3 ดินแดน สำมะโนร่วมในปี 2010 พบว่ามีผู้อยู่อาศัย 51,549 คนในดินแดนแทรกเหล่านี้ โดย 37,334 คนในดินแดนแทรกอินเดียในบังกลาเทศ และ 14,215 คนในดินแดนแทรกบังกลาเทศในอินเดีย

นายกรัฐมนตรีของทั้งสองประเทศได้ลงนามร่วมในปี 1974 เพื่อแลกเปลี่ยนดินแดนแทรกและปรับพรมแดนระหว่างประเทศให้เรียบง่ายขึ้น และข้อตกลงฉบับปรับปรุงได้ถูกประกาศใช้ในทั้งสองประเทศเมื่อ 7 พฤษภาคม 2015 หลังรัฐสภาอินเดียผ่านร่างแปรญัติที่ 100 (100th Amendment) ประกาศใช้ในรัฐธรรมนูญอินเดีย โดยดินแดนแทรกของบังกลาเทศในอินเดียจำนวน 51 ดินแดน รวมพื้นที่กว่า  ถูกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินเดีย และ ดินแดนแทรกอินเดียในบังกลาเทศ 111 ดินแดน รวมพื้นที่กว่า  ถูกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของบังกลาเทศ ส่วนผู้อยู่อาศัยในอดีตดินแดนแทรกจะได้รับสิทธิ์ในการตัดสินใจว่าจะคงอยู่ในประเทศใหม่หรือจะย้ายเข้าไปยังดินแดนของประเทศเดิม การแลกเปลี่ยนสิ้นสุดโดยสมบูรณ์เมื่อ 30 พฤศจิกายน 2015  ท้ายที่สุดเป็นผลให้อินเดียสูญเสียอาณาเขต  ให้กับบังกลาเทศ อย่างไรก็ตามในปัจจุบันยังคงมีดินแดนแทรกหลงเหลืออยู่หนึ่งดินแดน คือ ทหาครม-อังคารโปฏ ดินแดนแทรกของบังกลาเทศในอินเดีย

อ้างอิง

อดีตดินแดนแทรก
กรณีพิพาทเรื่องอาณาเขตอินเดีย
กรณีพิพาทเรื่องอาณาเขตบังกลาเทศ
ภูมิศาสตร์บังกลาเทศ