รายชื่อรหัสประเทศโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล

รหัสประเทศโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล เป็นรหัสประเทศที่ใช้ตัวอักษรย่อภาษาอังกฤษ 3 ตัว กำหนดโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) เพื่ออ้างถึงนักกีฬาแต่ละกลุ่มที่เข้าร่วมในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก แต่ละรหัสมักจะระบุถึงคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติ (NOC) แต่มีหลายรหัสที่ใช้สำหรับกรณีอื่น ๆ ในการแข่งขันที่ผ่านมา เช่น ทีมที่ประกอบด้วยนักกีฬาจากหลายประเทศหรือกลุ่มนักกีฬาที่ไม่ได้เป็นตัวแทนของประเทศอย่างเป็นทางการ รหัสนี้นอกจากใช้ในกีฬาโอลิมปิกแล้ว ยังสามารถใช้ในการแข่งขันกีฬาอื่น ๆ ได้ด้วย เช่น พาราลิมปิก หรือเอเชียนเกมส์ 

รหัสประเทศแบบโอลิมปิกของหลายประเทศมีความแตกต่างจากรหัสมาตรฐาน ISO 3166-1 alpha-3 แต่องค์กรกีฬาอื่น ๆ เช่น ฟีฟา ใช้รหัสประเทศแบบนี้ แต่ก็ยังมีความแตกต่างกันบ้างในรหัสบางประเทศ และยังมีองค์กรอื่นๆ เช่น สมาพันธ์กีฬาเครือจักรภพหรือสมาคมนักเทนนิสมืออาชีพที่ใช้รหัสเดียวกับคณะกรรมการโอลิมปิกสากล

ประวัติ 
การแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูหนาว 1956 และโอลิมปิกฤดูร้อน 1960 เป็นครั้งแรกที่มีการใช้อักษรย่อชื่อประเทศแทนคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติ (NOC) ในการตีพิมพ์รายงานทางการ  แต่ในช่วงแรกมักใช้อักษรย่อตามภาษาของประเทศเจ้าภาพ (เช่น ประเทศญี่ปุ่น ใช้ GIA ในโอลิมปิกฤดูหนาว 1956 และโอลิมปิกฤดูร้อน 1960 ซึ่งทั้งสองครั้งประเทศอิตาลีเป็นเจ้าภาพ โดยในภาษาอิตาลีเขียนชื่อประเทศญี่ปุ่นเป็น Giappone) หรือเรียกตามชื่อภาษาฝรั่งเศส (เช่น COR แทนประเทศเกาหลี ซึ่งในภาษาฝรั่งเศสเรียกว่า Corée) โดยรหัสมาตรฐานส่วนใหญ่ที่ใช้จนถึงปัจจุบันเริ่มใช้จริงจังในโอลิมปิกฤดูหนาว 1972 แต่บางประเทศมีการเปลี่ยนแปลงในหลายปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ จากการล่มสลายของสหภาพโซเวียต การแบ่งและการรวมประเทศเยอรมนี การล่มสลายของยูโกสลาเวีย การยุบเชโกสโลวาเกีย และการเปลี่ยนชื่อทางภูมิศาสตร์อีกหลายครั้งทำให้รหัสประเทศเปลี่ยนตามไปด้วย

นอกเหนือจากรายชื่อรหัส NOCs ที่มีมากกว่า 200 รหัสนี้ แล้วนั้นการเข้าร่วมแข่งขันของคณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งชาติ (NPCs) ในพาราลิมปิกนั้น ต้องการรหัส IOC ที่ได้มาตรฐานเช่นเดียวกัน เช่น มาเก๊า (หรือ "เขตบริหารพิเศษมาเก๊าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน" ตั้งแต่ปี 1999) และหมู่เกาะแฟโร จะใช้รหัส MAC และ FRO ตามลำดับ

รหัสคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติปัจจุบัน 
ปัจจุบันมีรหัสประเทศแบบโอลิมปิก 206 รหัส ในตารางต่อไปนี้แสดงทั้งรหัสปัจจุบันและรหัสที่เคยใช้ในอดีต รหัสที่ใช้เฉพาะโอลิมปิกฤดูร้อนกับฤดูหนาวเท่านั้นจะกำกับด้วย "S" และ "W" ตามลำดับ

A

รหัสคณะกรรมการพาราลิมปิกปัจจุบัน 
คณะกรรมการพาราลิมปิก (NPC) ส่วนใหญ่ใช้รหัสตามรหัสคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติ (NOC) ตามตารางด้านบน แต่มีเพียง 2 รหัสที่ไม่มีการรับรอง จึงใช้เฉพาะรหัสของคณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งชาติ

รหัสประเทศและทีมในอดีต

รหัสที่ยังใช้อยู่ 
รหัสประเทศและทีมในอดีต 12 รหัสยังคงมีใช้อยู่ในฐานข้อมูลของคณะกรรมโอลิมปิกสากล  เพื่ออ้างถึงผู้ชนะและเหรียญรางวัลจากทีมเหล่านี้

รหัสที่เลิกใช้

รหัสพิเศษสำหรับโอลิมปิก

รหัสพิเศษสำหรับพาราลิมปิก

อ้างอิง 

โอลิมปิก
รหัสประเทศ
รายชื่อประเทศ
รายชื่ออักษรย่อ