รีเวิร์สแทรนสคริปเทส

รีเวิร์สแทรนสคริปเทส () เป็นเอนไซม์ที่สร้างดีเอ็นเอคู่สม (complementary DNA, cDNA) โดยใช้อาร์เอ็นเอเป็นแม่แบบ กระบวนการนี้เรียกว่าการถอดรหัสย้อนกลับ (reverse transcription) เอนไซม์นี้ถูกใช้ในกระบวนการการทำซ้ำสารพันธุกรรมทั้งหมดของไวรัสบางชนิด เช่น เอชไอวี และไวรัสตับอักเสบบี เป็นต้น ถูกใช้ในการเพิ่มจำนวนของสารพันธุกรรมที่เคลื่อนย้ายตำแหน่งได้ที่เรียกว่าเรโทรทรานสโพซอน (retrotransposon) และถูกใช้ในการต่อขยายเทโลเมียร์ ณ ส่วนปลายของโครโมโซมแบบเส้นของเซลล์ยูคาริโอต กระบวนการเหล่านี้ไม่ได้ขัดต่อหลักเกณฑ์กลางของชีววิทยาโมเลกุล เพราะหลักเกณฑ์ดังกล่าวระบุไว้อย่างชัดเจนว่าอาร์เอ็นเอและดีเอ็นเอสามารถส่งข้อมูลกลับไปกลับมาได้ ไม่ได้เป็นการส่งข้อมูลทางเดียวเหมือนเมื่อพิจารณาการส่งข้อมูลจากดีเอ็นเอไปเป็นโปรตีน

reverse transcriptase ถูกค้นพบโดย Howard Temin แห่งมหาวิทยาลัย Wisconsin-Madison และโดย David Baltimore แห่ง สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ ในปี ค.ศ. 1970 โดยไม่เกี่ยวข้องกัน ทั้งสองได้รับรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ในปี ค.ศ. 1975 ร่วมกับ Renato Dulbecco สำหรับการค้นพบ

เอนไซม์ reverse transcriptase ที่ได้รับการศึกษามาพอสมควรแล้วได้แก่

 HIV-1 reverse transcriptase จาก human immunodeficiency virus type 1
 M-MLV reverse transcriptase จาก moloney murine leukemia virus
 AMV reverse transcriptase จาก avian myeloblastosis virus
 Telomerase reverse transcriptase ที่ช่วยคงความยาวของ telomere ในโครโมโซมของเซลล์ยูคารีโอต

การประยุกต์ใช้

ยาต้านไวรัส 

จากการที่ไวรัสเอชไอวีใช้เอนไซม์รีเวิร์สแทรนสคริปเทสในการทำซ้ำสารพันธุกรรมและสร้างไวรัสตัวใหม่ (เป็นส่วนหนึ่งของวงจรการเพิ่มจำนวนของเรโทรไวรัส) มียาโดยเฉพาะที่ได้รับการออกแบบมาเพื่อยับยั้งกระบวนการนี้ทำให้สามารถยับยั้งการเพิ่มจำนวนของไวรัสได้ โดยรวมๆ ยาในกลุ่มนี้เรียกว่า reverse transcriptase inhibitor รวมถึงชนิดที่เป็น nucleoside และ nucleoside analogue อย่าง zidovudine, lamivudine และ tenofovir รวมถึง non-nucleoside inhibitor อย่าง nevirapine ด้วย

อ้างอิง 

พันธุศาสตร์
อณูชีววิทยา
เอนไซม์