วงศ์ปลาสวาย

วงศ์ปลาสวาย () เป็นปลาหนัง มีรูปร่างเพรียว ส่วนท้องใหญ่ ลำตัวแบนข้างเล็กน้อย หัวโต ตาโต มีหนวด 2 คู่ ช่องหน้าและหลังมีขนาดเท่ากัน ครีบไขมันและครีบท้องเล็ก  ฐานครีบก้นยาว กระเพาะขนาดใหญ่รียาว มี 1–4 ตอน ใช้ชื่อวงศ์ว่า Pangasiidae (/แพน-กา-ซิ-อาย-ดี/)

พบขนาดตั้งแต่ไม่เกิน 40 เซนติเมตร เช่น ปลาสังกะวาดท้องคม หรือ ปลายอนปีก (Pangasius pleurotaenia) จนถึง 3 เมตรใน ปลาบึก (Pangasianodon gigas) ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นปลาน้ำจืดไม่มีเกล็ดที่ขนาดใหญ่ที่สุดในโลก การกระจายพันธุ์จากอินเดีย, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเกาะบอร์เนียวในอินโดนีเชีย 

เป็นปลาที่กินเนื้อเป็นอาหาร กินปลาขนาดเล็กและสัตว์น้ำขนาดเล็กเป็นอาหาร เช่น กุ้ง หรือ หอยฝาเดียว นอกจากนี้ยังเป็นปลาที่มีพฤติกรรมกินซากอีกด้วย ทั้งซากพืชและซากสัตว์ เช่น ปลาเทพา (Pangasius sanitwongsei)

มีทั้งหมด 30 ชนิด และพบในประเทศไทยประมาณ 12 ชนิด ซึ่งปลาที่มีขนาดเล็กจะเรียกชื่อซ้ำซ้อนในแต่ละชนิดว่า "สังกะวาด" หรือ   จัดเป็นปลาน้ำจืดเศรษฐกิจชนิดหนึ่งที่คนไทยนิยมบริโภคและรู้จักกันดี และจากการศึกษาล่าสุด พบว่าเนื้อปลาในวงศ์ปลาสวายนี้มี มากกว่าปลาทะเลเสียอีก โดยเฉพาะอย่าง ปลาสวาย (P. hypophthalmus) มีโอเมกา 3 สูงถึง 2,570 มิลลิกรัม ต่อน้ำหนัก 100 กรัม

อนุกรมวิธาน 
30 ชนิด ใน 3 สกุล:
 สกุล Helicophagus
 Helicophagus leptorhynchus Ng & Kottelat, 2000
 Helicophagus typus Bleeker, 1858
 ปลาสวายหนู, Helicophagus waandersii Bleeker, 1858
 สกุล Pangasianodon
 ปลาบึก, Pangasianodon gigas (Chevey, 1931)
 ปลาสวาย, Pangasianodon hypophthalmus  (Sauvage, 1878) 
 สกุล Pangasius
 Pangasius bedado Roberts, 1999
 ปลาเผาะ, Pangasius bocourti Sauvage, 1880
 ปลาโมง, Pangasius conchophilus Roberts & Vidthayanon, 1991
 Pangasius djambal Bleeker, 1846
 Pangasius elongatus Pouyaud, Gustiano & Teugels, 2002
 Pangasius humeralis Roberts, 1989
 Pangasius kinabatanganensis Roberts & Vidthayanon, 1991
 ปลายาว, Pangasius krempfi Fang & Chaux, 1949
 Pangasius kunyit Pouyaud, Teugels & Legendre, 1999
 ปลาเทโพ, Pangasius larnaudii Bocourt, 1866
 Pangasius lithostoma Roberts, 1989
 ปลาสังกะวาดเหลือง, Pangasius macronema Bleeker, 1851
 Pangasius mahakamensis Pouyaud, Gustiano & Teugels, 2002
 Pangasius mekongensis Gustiano, Teugels & Pouyaud, 2003
 ปลาสังกะวาดท้องโต, Pangasius micronemus Bleeker, 1847
 Pangasius myanmar Roberts & Vidthayanon, 1991
 Pangasius nasutus  (Bleeker, 1863) 
 Pangasius nieuwenhuisii  (Popta, 1904) 
 ปลาสวายหางเหลือง, Pangasius pangasius  (Hamilton, 1822) 
 ปลาสังกะวาดท้องคม, Pangasius pleurotaenia Sauvage, 1878
 ปลาสังกะวัง, Pangasius polyuranodon Bleeker, 1852
 Pangasius rheophilus Pouyaud & Teugels, 2000
 Pangasius sabahensis Gustiano, Teugels & Pouyaud, 2003
 ปลาเทพา, Pangasius sanitwongsei Smith, 1931
 Pangasius tubbi Inger & Chin, 1959

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 Family Pangasiidae - Shark catfishes. FishBase

สวาย
สวาย