การฉีดวัคซีนโควิด-19 ในประเทศอิหร่าน

การฉีดวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 ในอิหร่าน เป็นโครงการสร้างภูมิคุ้มกันโรคซึ่งเกิดจากการติดเชื้อไวรัสโคโรนา SARS-CoV-2 โดยใช้วัคซีนที่มีการผลิตขึ้นภายหลังเกิดการระบาดทั่วของโควิด-19 โครงการนี้เริ่มต้นเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 โดยได้รับอนุมัติและนำเข้าวัคซีนสปุตนิกวี จากรัสเซีย ซึ่งบุตรชายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขของอิหร่านเป็นผู้เข้ารับการฉีดวัคซีนเป็นคนแรก สถานการณ์การฉีดวัคซีนโควิด-19 ในอิหร่านยังมีความคลุมเครือ

ภูมิหลัง 
ผู้ป่วยกรณีแรกของโควิด-19 ในอิหร่านได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2563 ในขณะนั้นการวิจัยเพื่อพัฒนาวัคซีนต่อสู้กับโรคได้เริ่มขึ้นแล้วในหลายประเทศ รวมทั้งจีน เยอรมนี และสหรัฐอเมริกา แต่ความเป็นไปได้ ความมีประสิทธิผล และระยะเวลาของการพัฒนาวัคซีนยังไม่ชัดเจน วันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2563 สถาบันป้องกันประเทศรายงานว่ากำลัง "พยายามค้นหาแอนติบอดีและวัคซีน" ต่อไวรัสโคโรนาโดยความร่วมมือกับนักวิชาการหลายท่าน เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2563 อธิการบดีของมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์การแพทย์แบฆีทอลแลฮ์ () ประกาศการเริ่มต้นการวิจัยวัคซีนและแสดงความหวังว่าวัคซีนจะผลิตได้ภายในเวลาไม่ถึงหนึ่งปี

แถลงการณ์ถูกจัดทำโดยเจ้าหน้าที่หลายฝ่ายในอิหร่าน เกี่ยวกับการวิจัยต่อเนื่องควบคู่ไปกับประเทศอื่น ๆ ในความเป็นไปได้และการผลิตวัคซีนภายในสิ้นปี รวมถึงการสนับสนุนหลายบริษัทในสาขานี้ และความเป็นไปได้ของการถ่ายทอดเทคโนโลยี หากประเทศอื่นประสบความสำเร็จในการผลิตวัคซีนได้อย่างต่อเนื่อง ในช่วงปลายเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2563 มีการประกาศว่าโครงการวิจัยวัคซีนในอิหร่านสามถึงสี่โครงการ มีความคืบหน้าและเข้าสู่ขั้นตอนของการทดลองทางคลินิกในสัตว์ทดลอง

การจัดซื้อวัคซีน 
จากการตีพิมพ์ผลการวิจัยระยะสุดท้ายของวัคซีนโดยบริษัทไฟเซอร์-ไบออนเทค เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 ตามมาด้วยวัคซีนจากบริษัทอื่น ๆ เช่น ออกซ์ฟอร์ด-แอสตราเซเนกา และได้มีการประกาศว่าวัคซีนของอิหร่านได้ผ่านเกณฑ์และเริ่มการทดสอบในมนุษย์แล้ว

ในเวลาเดียวกัน มีการประกาศว่าการเจรจาสำหรับการนำเข้าวัคซีนเริ่มต้นขึ้น โดยพิจารณาถึงเงื่อนไขพิเศษของการจำหน่ายวัคซีนแต่ละชนิด อิหร่านได้ลงทะเบียนรับวัคซีนสามรุ่นที่แตกต่างกันผ่านโครงการโคแวกซ์ ซึ่งรวมถึงวัคซีนของไฟเซอร์และวัคซีนของโมเดอร์นาด้วย เมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2564 ประธานธนาคารกลางประกาศการจองซื้อวัคซีน 16 ล้าน 8 แสนโดส ผ่านตัวแทนขององค์การอนามัยโลก

คำสั่งของแอลี ฆอเมเนอี 
เมื่อวันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2564 ผู้นำสูงสุดของสาธารณรัฐอิสลามแห่งอิหร่าน แอลี ฆอเมเนอี ได้สั่งห้ามการนำเข้า "วัคซีนของสหรัฐและสหราชอาณาจักร" มายังอิหร่าน โดยกล่าวถึงกรณีของการติดเชื้อในกระแสเลือด เขาระบุว่ายอมรับการนำเข้าวัคซีนจากฝรั่งเศสแต่ไม่ได้ "มองโลกในแง่ดี" และไม่มีอุปสรรคสำหรับวัคซีนจากประเทศอื่น ๆ

หลังจากการห้ามนำเข้าวัคซีนของสหรัฐและสหราชอาณาจักร การนำเข้าวัคซีนไฟเซอร์ 150,000 โดสโดยสมาคมเสี้ยววงเดือนแดงอิหร่านถูกยกเลิก วันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2564 การนำเข้าวัคซีนจากบริษัทของสหรัฐ, สหราชอาณาจักร และฝรั่งเศสที่ผลิตนอกประเทศ ได้รับการประกาศว่าไม่มีอุปสรรคในการนำเข้า

การเผยแพร่ข้อมูลที่ไม่ถูกต้องโดยสื่อที่เป็นทางการ 
หลังจากการประกาศห้ามนำเข้าของฆอเมเนอี สื่อในประเทศอิหร่านจำนวนหนึ่ง รวมทั้งสำนักข่าวฟาร์ส ได้เผยแพร่ข้อมูลที่ไม่ถูกต้องอย่างกว้างขวาง   เกี่ยวกับการห้ามใช้วัคซีนโดยเฉพาะอย่างยิ่งของบริษัทไฟเซอร์

สปุตนิก วี 
ในช่วงกลางเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 อิหร่านได้ออกใบอนุญาตนำเข้าฉุกเฉิน และมีการนำเข้าวัคซีนสปุตนิกวีจากรัสเซีย ผลการทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 ของวัคซีนได้รับการเผยแพร่ในอีกไม่กี่วันต่อมา ก่อนหน้านั้นเมื่อวันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2564 กระทรวงสาธารณสุขและแพทยศาสตร์ศึกษาได้ออกใบอนุญาตการใช้วัคซีนสปุตนิกวีในกรณีฉุกเฉินโดยยังคงรอผลการทดลองทางคลินิก

การออกใบอนุญาตวัคซีนของรัสเซียก่อนการตีพิมพ์ผลการทดลองทางคลินิกในระยะที่สามนำไปสู่การวิพากษ์วิจารณ์ของหลายฝ่าย รวมถึงแพทย์หญิง มีนู โมฮ์แรซ () ผู้อำนวยการโครงการวัคซีนโคโรนาในอิหร่าน, บาฮ์แรม พาร์แซอี () หนึ่งในสมาชิกของสภาที่ปรึกษาอิสลาม, โฮเซย์น เอลี ชอฮ์รีออรี () ประธานคณะกรรมการสาธารณสุขของสภาที่ปรึกษาอิสลามชุดที่ 11, องค์กรของระบบการแพทย์อิหร่าน และสมาชิกของสมัชชาใหญ่สภาการแพทย์อิหร่าน 98 คน รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุขอิหร่าน ซออีด แนแมเก () ยังปกป้องการนำเข้าสปุตนิกวี โดยโต้แย้งข้อกล่าวหาว่าวัคซีน "ทรยศชาติ" และ "ประสงค์ร้าย" และตั้งข้อสังเกตว่าวัคซีนดังกล่าวถูกใช้ในรัสเซีย, อาร์เจนตินา, ฮังการี, เซอร์เบีย, เม็กซิโก, สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์, ปากีสถาน, เบลารุส, โบลิเวีย, แอลจีเรีย และ "อีกหลายประเทศ" ก่อนอิหร่าน

วัคซีนออกซ์ฟอร์ด-แอสตราเซนกา 
มีการจัดซื้อวัคซีนออกซ์ฟอร์ด-แอสตราเซนกา (AZD1222) เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564  โดยได้รับการประกาศว่าเป็นวัคซีนของสวีเดน

การทดลองวัคซีน 

วัคซีนโรคโควิด-19 ชนิดแรกของอิหร่าน กำลังดำเนินการทดลองทางคลินิก วัคซีนพัฒนาโดยกลุ่มบริษัทเภสัชกรรมแบแรแกต ( ,Barakat Pharmaceutical Group ) และบริษัทเงินทุนแชฟอดอโรว์ { ,ShafaDarou Investment Company ) ภายใต้ชื่อ "โคแวเอร์ แบแรแกต" ( ,COVIran Barakat ) ตามข้อมูลที่เผยแพร่โดยองค์การอนามัยโลก วัคซีนนี้ผลิตด้วยเทคโนโลยีไวรัสเชื้อตาย จากการแถลงของนายแพทย์ ฮอแมด โฮเซย์นี () ผู้อำนวยการศูนย์ทดลองทางคลินิกของมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์การแพทย์เตหะราน ในวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2564 วัคซีนนี้ถูกฉีดเข้าไปในอาสาสมัคร 35 คนจากกลุ่มทดลอง 56 คน อาการทั่วไปของพวกเขาทั้งหมดนั้น "ดี" และไม่มี "ภาวะแทรกซ้อนที่ไม่คาดคิด" เกิดขึ้น ตามคำกล่าวของ แฮแซน แจลีลี () หัวหน้ากลุ่มวิจัยการผลิตวัคซีนที่สำนักงานบริหารคำสั่งของอิหม่ามโคไมนี ( ,Execution of Imam Khomeini's Order ) ได้ระบุว่าวัคซีน COVIran Barakat ประสบความสำเร็จในการสร้างการป้องกันการติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์แอลฟา (VOC-202012/01) ซึ่งเป็นสายพันธุ์กลายพันธุ์ที่ก่อโรคโควิด-19 ที่พบครั้งแรกในสหราชอาณาจักร

นอกจาก COVIran Barakat แล้ว สถาบันวิจัยวัคซีนและเซรุ่มรอซี ( ,Razi Vaccine and Serum Research Institute ) กำลังทำการพัฒนาวัคซีนโดยใช้ "โปรตีนสายผสม (recombinant protein)" มีรายงานว่าเมื่อวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2564 วัคซีนได้รับใบอนุญาตให้ทำการทดลองทางคลินิก

นอกจากความพยายามที่จะพัฒนาและทดสอบวัคซีน COVIran Barakat และของสถาบันรอซีแล้ว อิหร่านยังได้มีร่วมมือกับคิวบาในการดำเนินการทดลองทางคลินิกและผลิตวัคซีน SOBERANA 02 ซึ่งเป็นวัคซีนที่มีความก้าวหน้าที่สุดในวัคซีนทดลอง 4 ชนิดของคิวบา

กำหนดการฉีดวัคซีน 
การฉีดวัคซีนในอิหร่านได้รับความสำคัญและจะดำเนินการในหลายขั้นตอน โครงการนี้จะใช้เวลาอย่างน้อยหนึ่งปีนับจากเริ่มต้น ระยะที่วัคซีนจะสามารถมีให้สำหรับทุกคนในประเทศนั้นคาดว่าจะเริ่มในฤดูหนาวปี พ.ศ. 2564 คาดว่าประมาณ 60% ของประชากรอิหร่านจะได้รับการฉีดวัคซีนภายในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2565

ความคืบหน้าโครงการฉีดวัคซีน 
ตามข้อมูลของเจ้าหน้าที่รัฐบาล ณ วันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2564 มีวัคซีนสปุตนิกวี 410,000 โดส, วัคซีนของซิโนฟาร์ม 250,000 โดสที่ได้รับการบริจาคจากประเทศจีน, วัคซีน SOBERANA 02 จำนวน 100,000 โดสที่ผลิตในคิวบาเพื่อใช้ร่วมในการทดลองทางคลินิกระยะที่สาม และวัคซีนโคแว็กซิน 125,000 โดสที่ผลิตในอินเดีย (จากทั้งหมด 500,000 โดส) ได้ถูกนำเข้าแล้ว ส่วนในการส่งมอบวัคซีนรอบแรกโดยโครงการโคแวกซ์ ซึ่งมีขึ้นในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2564 (1400 ศักราชอิหร่าน) วัคซีนของออกฟอร์ด-แอสตราเซเนกา จำนวน 3,602,400 โดสที่ผลิตโดย Strazenka ของสวีเดนจะถูกจัดส่งมายังอิหร่าน

เมื่อต้นเดือนมีนาคม พ.ศ. 2564 มีผู้ที่ได้รับวัคซีนสปุตนิกวีเข็มแรกแล้วประมาณ 10,000 คน

อ้างอิง 

อิหร่าน
การระบาดทั่วของโควิด-19 ในประเทศอิหร่าน