น้ำมันคาโนลา

น้ำมันคาโนลา 
หรือบางครั้งเรียกสั้น ๆ ว่า คาโนลา
() เป็นน้ำมันพืชที่ได้มาจากผักกาดก้านขาว (rapeseed) สายพันธุ์ต่าง ๆ ที่มีกรดอีรูซิก (erucic acid) น้อยตรงข้ามกับน้ำมันโคลซา (colza oil) ที่ก็ได้มาจากผักกาดก้านข้าวอีกสายพันธุ์หนึ่ง
น้ำมันมีทั้งแบบใช้ทานและใช้ในอุตสาหกรรมโดยผลิตมาจากเมล็ดของพันธุ์พืชวงศ์ผักกาด รวมทั้งพันธุ์ปลูก Brassica napus L., Brassica rapa subsp. oleifera (หรือ B. campestris L) และ Brassica juncea ซึ่งก็ล้วนใช้ชื่อเดียวกัน
ตามสมาคมอุตสาหกรรม "สภาคาโนลาแห่งแคนาดา" (Canola Council of Canada) 
นิยามทางการของคาโนลาก็คือ
เมล็ดของพืชสกุล Brassica (คือ Brassica napus, Brassica rapa หรือ Brassica juncea) ซึ่งน้ำมันที่ได้มีกรดอีรูซิกน้อยกว่า 2% ของกรดไขมันทั้งหมด และส่วนที่แข็ง ไร้น้ำมัน และตากแห้งจะมีส่วนผสมของ 3-butenyl glucosinolate, 4-pentenyl glucosinolate, 2-hydroxy-3 butenyl glucosinolate และ 2-hydroxy- 4-pentenyl glucosinolate น้อยกว่า 30 ไมโครโมลต่อกรัม

การทานน้ำมันนี้สามัญในประเทศอุตสาหกรรม
และก็ใช้เพื่อผลิตไบโอดีเซลด้วย

ประวัติ

ที่มา 

ชื่อภาษาอังกฤษว่า rapeseed มาจากคำละตินว่า rapum ซึ่งหมายถึง หัวผักกาด
พืช Brassica rapa (turnip), Brassica napobrassica (rutabaga), Brassica oleracea (cabbage) และ Brassica oleracea (Brussels sprouts) ต่างก็เป็นญาติทางกรรมพันธุ์ของผักกาดก้านขาว
ซึ่งล้วนอยู่ในสกุล Brassica
พืชสกุลนี้ซึ่งเลี้ยงเพื่อใช้เมล็ดทำน้ำมัน เป็นพืชเก่าแก่ที่สุดซึ่งมนุษย์ปลูก โดยมีหลักฐานการใช้ในอินเดียเมื่อ 4,000 ปีก่อน และในจีนและญี่ปุ่นเมื่อ 2,000 ปีก่อน
และได้ใช้ในยุโรปเหนือเพื่อเป็นน้ำมันตะเกียงตั้งแต่คริสต์ทศวรรษที่ 13
แต่ก็จำกัดจนกระทั่งเริ่มใชัพลังงานไอน้ำ ที่ช่างพบว่า น้ำมันผักกาดก้านขาวเคลือบโลหะที่น้ำและไอน้ำวิ่งผ่านได้ดีกว่าน้ำมันหล่อลื่นอื่น ๆ 

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ความต้องการสำหรับเป็นน้ำมันหล่อลื่นในเครื่องยนต์ไอน้ำโดยเฉพาะในกองทัพเรือและในเรือพาณิชย์ ได้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
เมื่อสงครามทำให้ไม่สามารถนำเข้าน้ำมันผักกาดก้านขาวจากยุโรปหรือเอเชียแล้วเกิดวิกฤติขาดแคลน แคนาดาจึงเริ่มขยายปลูกผักกาดก้านขาวที่เคยมีจำกัดมาก่อน
น้ำมันเริ่มวางตลาดในปี 1956-1957 เป็นผลิตภัณฑ์อาหาร แต่ก็ไม่ได้การยอมรับจากผู้บริโภคเพราะมีคุณลักษณะที่ใช้ไม่ได้หลายอย่าง
คือมีรสแปลก มีสีออกเขียว ๆ เพราะมีคลอโรฟิลล์ซึ่งไม่น่าพึงใจ
และยังมีกรดอีรูซิกมากซึ่งอาจมีผลลบต่อสุขภาพ

นักวิทยาศาสตร์ชาวแคนาดาได้เพาะคาโนลาจากพันธุ์ปลูกของผักกาดก้านขาว คือ B. napus และ B. rapa ในต้นคริสต์ทศวรรษ 1970
ซึ่งมีกรดอีรูซิกน้อยกว่ามากแต่ก็มีสารอาหารที่ต่างกับน้ำมันทุกวันนี้
ดั้งเดิมแล้ว คำว่าคาโนลาเป็นชื่อเครื่องหมายการค้าของสมาคมผักกาดก้านขาวแห่งแคนาดา (Rapeseed Association of Canada) โดยชื่อมาจากคำย่อ "Can" (Canada) และ "ola" คล้ายกับชื่อน้ำมันพืชบางอย่างเช่น Mazola
แต่ปัจจุบันเป็นชื่อสามัญสำหรับน้ำมันผักกาดก้านขาวที่ทานได้ทั้งในอเมริกาเหนือและออสเตรเลีย
การเปลี่ยนชื่อก็เพื่อให้ต่างกับน้ำมันธรรมชาติซึ่งมีกรดอีรูซิกมากกว่า

บริษัทมอนซานโต้แคนาดาได้วางตลาดคาโนลาที่ผ่านพันธุวิศวกรรมเพื่อให้ทนสารกำจัดวัชพืช Roundup ได้ในปี 1995 (คือ Roundup Ready canola)
โดยพันธุ์ที่พัฒนาขึ้นในปี 1998 จัดว่าทนโรคและความแห้งแล้งได้ดีที่สุดเท่าที่เคยทำ
ในปี 2009 คาโนลา 90% ในแคนาดาเป็นแบบทนสารกำจัดวัชพืช
ในปี 2005 คาโนลา 87% ในสหรัฐเป็นพืชดัดแปรพันธุกรรม

งานศึกษาปี 2010 ในรัฐนอร์ทดาโคตาพบทรานส์ยีน (transgene) ในผักกาดก้านขาวตามธรรมชาติถึง 80% ที่ทนสารกำจัดวัชพืชไกลโฟเสตหรือกลูโฟซิเนต (glufosinate) โดยมีพืชส่วนน้อยที่ทนทั้งสองอย่าง
การกระจายพันธุ์ของพืชแปรพันธุกรรมไปยังธรรมชาติเช่นนี้ทำให้เป็นห่วงว่า ความดื้อสารกำจัดวัชพืชของคาโนลาที่ไม่ได้เพาะปลูกอาจทำให้กำจัดพืชเหล่านี้ได้ยาก
นักวิจัยผู้หนึ่งเห็นด้วยว่า กลุ่มพืชที่ทนยาตามธรรมชาติอาจเกิดหลังจากเมล็ดดัดแปลงพันธุกรรมได้ร่วงลงจากรถบรรทุกที่ใช้ขนส่ง
แต่เธอก็ให้ข้อสังเกตด้วยว่า จำนวนคาโนลาดัดแปลงพันธุกรรมที่พบอาจมีอคติเพราะชักตัวอย่างแต่ข้าง ๆ ทางเดินรถ

ในปี 2011 ในบรรดาคาโนลา 31 ล้านเฮกตาร์ที่ปลูกทั่วโลก 26% เป็นพืชดัดแปลงพันธุกรรม

การผลิตและการค้า 
ในปี 2014 การผลิตน้ำมันผักกาดก้านขาวทั่วโลกอยู่ที่ 26 ล้านตัน นำโดยประเทศจีน เยอรมนี และแคนาดา ซึ่งรวม ๆ กันผลิตน้ำมัน 47% ของทั้งโลก
แต่แคนาดาเป็นผู้ส่งออกรายใหญ่สุดในปี 2016 โดยส่งออกที่ 2.9 ล้านตันหรือ 94% ของผลผลิต
ราคาเปรียบเทียบของการซื้อขายคาโนลาทั่วโลกกำหนดโดยสัญญาซื้อขายล่วงหน้าที่ตลาดตราสารอนุพันธ์ ICE Futures Canada

การควบคุมสิ่งมีชีวิตดัดแปรพันธุกรรม (จีเอ็มโอ) 
มีรูปแบบพืชดัดแปลงพันธุกรรมหลายอย่าง เช่น ที่ทนสารกำจัดวัชพืชไกลโฟเสตหรือกลูโฟซิเนต (glufosinate) ได้ และที่ให้น้ำมันคาโนลาซึ่งมีคุณสมบัติต่าง ๆ กัน
การควบคุมจะต่างกันในประเทศต่าง ๆ
ยกตัวอย่างเช่น คาโนลาที่ทนไกลโฟเสตได้รับอนุญาตในประเทศออสเตรเลีย แคนาดา จีน ญี่ปุ่น เกาหลี เม็กซิโก ฟิลิปปินส์ และสหรัฐ ในขณะที่พันธุ์ยี่ห้อ Laurical ซึ่งให้น้ำมันในรูปแบบอื่น ๆ ได้อนุญาตเพียงในแคนาดาและสหรัฐ

ในปี 2003 องค์กรควบคุมเทคโนโลยียีนของออสเตรเลียได้อนุมัติให้ปลูกคาโนลาดัดแปลงพันธุกรรมแบบทนสารกำจัดวัชพืชคือ กลูโฟซิเนตแอมโมเนียม (glufosinate ammonium, DL-Phosphinothricin)
ซึ่งสร้างความขัดแย้งพอสมควร
คาโนลาเป็นพืชผลที่ปลูกมากเป็นอันดับสามในออสเตรเลีย โดยชาวนาข้าวสาลีบ่อยครั้งปลูกเป็นพืชสับเปลี่ยนเพื่อปรับปรุงคุณภาพดิน
ในปี 2008 พืชดัดแปลงพันธุกรรมที่ปลูกในออสเตรเลียรวมคาโนลา ฝ้าย และคาร์เนชัน (Dianthus caryophyllus)

คดีจีเอ็มโอ 
คาโนลาดัดแปลงพันธุกรรมได้กลายเป็นเรื่องสร้างความขัดแย้งและคดีในศาล
ในคดีดังคือคดีระหว่างบริษัทมอนซานโต้แคนาดากับชไมเซอร์ บริษัทได้ฟ้องนายชไมเซอร์ฐานละเมิดสิทธิบัตรหลังจากเขาได้ปลูกเมล็ดพืชที่เก็บได้จากไร่ของตนเอง 
ซึ่งเขาได้พบว่ามีคาโนลาทนไกลโฟเสตที่อยู่ใต้สิทธิบัตรของบริษัทเมื่อพ่นยาใส่พืชแล้วจึงเหลือแต่ต้นที่ทนยา
ศาลสูงสุดได้ตัดสินว่า นายชไมเซอร์ได้ละเมิดสิทธิบัตรของบริษัทเพราะปลูกพืชทนยาที่ได้เก็บทั้งที่รู้ แต่ไม่ได้ให้จ่ายค่าเสียหายแก่บริษัทเพราะเขาไม่ได้ผลกำไรจากการเพาะปลูก
ในปี 2008 บริษัทได้ตกลงยอมเสียค่าใช้จ่ายประมาณ 20,500 บาท เพื่อเก็บกวาดพืชปนเปื้อนในไร่ของนายชไมเซอร์

ไบโอดีเซล 

ยุโรปได้ลงทุนเป็นจำนวนมากเพื่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานให้ใช้น้ำมันคาโนลาเป็นไบโอดีเซล โดยได้แรงกระตุ้นจากนโยบายไบโอดีเซลของสหภาพยุโรป

กระบวนการผลิต 

โรงงานผลิตน้ำมันคาโนลาโดยให้ความร้อนเล็กน้อยแล้วบดเมล็ด
น้ำมันทางพาณิชย์เกือบทั้งหมดจะสกัดใช้ตัวทำละลายคือ เฮกเซน
ซึ่งสามารถนำกลับไปใช้ได้ใหม่ในที่สุดของกระบวนการ
น้ำมันจะทำให้บริสุทธิ์เป็นลำดับ ๆ รวมทั้ง
กำจัดสารประกอบรวมทั้งฟอสโฟลิพิด ยาง กรดไขมันอิสระ ผงเล็ก ๆ เป็นต้น ด้วยน้ำและกรดอินทรีย์,
กำจัดสีด้วยตัวกรองที่มีดินเหนียวธรรมชาติ, 
และดับกลิ่นโดยกลั่นใช้ไอน้ำ (steam distillation)
ความหนาแน่นเฉลี่ยของน้ำมันอยู่ที่ 0.92 กรัม/มล. 

การบดโดยไม่ใช้ความร้อนแล้วใช้เครื่อง expeller สกัดน้ำมันก็ทำด้วยแต่จำกัดกว่า
ประมาณ 44% ของเมล็ดเป็นน้ำมัน โดยส่วนที่เหลือสามารถใช้เป็นอาหารเลี้ยงสัตว์
เมล็ดประมาณ 23 กก. สามารถสกัดน้ำมันได้ 10 ลิตร

น้ำมันเป็นส่วนประกอบสำคัญในอาหารหลายอย่าง
ชื่อเสียงว่าเป็นน้ำมันสุขภาพสร้างความต้องการสูงในตลาดทั่วโลก
โดยทั่วไป เป็นน้ำมันพืชที่บริโภคมากที่สุดเป็นอันดับสาม

น้ำมันสามารถใช้นอกเหนือจากเป็นอาหารได้หลายอย่าง และเหมือนกับน้ำมันถั่วเหลืองบ่อยครั้งใช้แทนน้ำมันที่ได้จากปิโตรเลียมในผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ
รวมทั้งน้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม ไบโอดีเซล เทียน ลิปสติก หมึกหนังสือพิมพ์ ขึ้นอยู่กับราคาในตลาดส่งมอบสินค้าทันที (spot market)

น้ำมันคาโนลาที่รับรองว่าเป็นน้ำมันอินทรีย์โดยทั่วไปต้องมาจากผักกาดก้านขาวที่ไม่ได้ดัดแปลงพันธุกรรม

ข้อมูลสุขภาพ 
น้ำมันจัดว่าปลอดภัยเป็นอาหารมนุษย์
มีไขมันอิ่มตัวค่อนข้างน้อย มีไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่เดี่ยวมากโดยมีอัตราส่วนระหว่างไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่เดี่ยวกับไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่ประมาณ 2:1
งานทดลองในสัตว์ชี้ความเป็นไปได้ว่า การทานกรดอีรูซิกจำนวนมากอาจทำให้หัวใจเสียหาย แม้จะมีนักวิจัยชาวอินเดียที่ตีพิมพ์ผลงานตั้งความสงสัยในข้อสรุปเช่นนี้ และในเรื่องว่า การทานน้ำมันมัสตาร์ดและผักกาดก้านขาวเป็นอันตราย

สัตว์มักไม่ค่อยชอบอาหารที่ทำจากผักกาดก้านขาว เพราะมีสารประกอบรสจัดคือ glucosinolate

ในปี 2006 องค์การอาหารและยาสหรัฐ () ได้อนุมัติให้โฆษณาน้ำมันคาโนลาว่าช่วยลดความเสี่ยงโรคหลอดเลือดเลี้ยงหัวใจ เพราะมีไขมันไม่อิ่มตัวสูง
โดยสามารถขึ้นบรรจุภัณฑ์ได้ว่า
หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่จำกัดและไม่สามารถสรุปได้แสดงนัยว่า การทานน้ำมันคาโนลาประมาณ 1½ ช้อนโต๊ะ (19 กรัม) ทุกวันอาจลดความเสี่ยงโรคหลอดเลือดเลี้ยงหัวใจเพราะมีไขมันไม่อิ่มตัว
เพื่อให้ได้ประโยชน์เช่นนี้ ให้แทนไขมันอิ่มตัวด้วยน้ำมันคาโนลาในปริมาณเดียวกันโดยไม่เพิ่มแคลอรี่รวม ๆ ที่ทานต่อวัน...

ในงานทบทวนวรรณกรรมปี 2013 ที่ได้ทุนสนับสนุนจากสภาคาโนลาแห่งแคนาดาและสมาคมคาโนลาสหรัฐ ได้สรุปว่า การทานน้ำมันคาโนลาเทียบกับไขมันอาหารอื่น ๆ ช่วยลดคอเลสเตอรอลรวมกับคอเลสเตอรอลแบบ LDL, เพิ่มระดับ tocopherol ในเลือด และเพิ่มความไวการตอบสนองต่ออินซูลิน (insulin sensitivity)
งานปี 2014 ที่ทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับการบริโภคน้ำมันพืชที่มีกรดลิโนเลนิกแบบอัลฟา (alpha-linolenic acid) รวมทั้งคาโนลา อ้างว่า มีประโยชน์ปานกลาง (moderate) เพื่อลดความเสี่ยงโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด กระดูกหัก/แตก และโรคเบาหวานชนิด 2

ในเรื่ององค์ประกอบ น้ำมันคาโนลามีไขมันอิ่มตัวน้อย มีทั้งกรดไขมันโอเมกา-6 กับโอเมกา-3 ในอัตราส่วน 2:1
มีไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่เดี่ยวสูง จึงอาจลดความเสี่ยงโรคหัวใจ

กรดอีรูซิก 
แม้น้ำมันผักกาดก้านขาวธรรมชาติจะมีกรดอีรูซิกสูง
แต่พันธุ์ปลูกเพื่อการค้าที่ใช้ผลิตน้ำมันคาโนลาเป็นอาหารก็ได้ปรับปรุงให้มีกรดอีรูซิกน้อยกว่า 2%
ซึ่งไม่จัดเป็นความเสี่ยงทางสุขภาพที่สำคัญ
จนถึงปี 2003 ยังไม่พบผลต่อสุขภาพของมนุษย์เนื่องกับการบริโภคกรดอีรูซิก
แต่การทดสอบเมแทบอลิซึมของกรดในสัตว์อื่น ๆ แสดงนัยว่า ระดับที่สูงขึ้นอาจมีผลลบ
น้ำมันคาโนลาดัดแปลงพันธุกรรมไม่มีผลลบอย่างชัดแจ้งต่อสุขภาพ

กรดอีรูซิกในน้ำมันคาโนลาได้ลดลงเมื่อเทียบกับเมื่อยุคต้นการผลิต
ในแคนาดาตะวันตก กรดได้ลดลงจากอัตราเฉลี่ย 0.5% ระหว่างปี 1987-1996
เหลือแค่ 0.01% ระหว่างปี 2008-2015
กรดได้ลดลงเหลือน้อยกว่า 0.1% ในออสเตรเลียปี 2016
และบราซิลในปี 2011

น้ำมันคาโนลาไม่สร้างความเสี่ยงต่อสุขภาพใดเป็นพิเศษ
โดยองค์การอาหารและยาสหรัฐยอมรับการบริโภครูปแบบที่ทำเป็นอาหารว่าปลอดภัย

เปรียบเทียบกับน้ำมันพืชอื่น ๆ

ดูเพิ่ม 
 ผักกาดก้านขาว

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
USDA-ERS Topic - Canola  Summary of canola production, trade, and consumption as well as links to relevant USDA reports.

Brassica
Biopesticides
น้ำมันพืช
สิ่งประดิษฐ์ของแคนาดา