วงศ์ปลาฉลามกบ

วงศ์ปลาฉลามกบ หรือ วงศ์ปลาฉลามหิน () เป็นวงศ์ของปลากระดูกอ่อนในชั้นปลาฉลามวงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อวงศ์ว่า Hemiscylliidae ในอันดับปลาฉลามกบ (Orectolobiformes)

ลักษณะและพฤติกรรม
มีรูปร่างโดยรวม คือ มีลำตัวเป็นรูปทรงกระบอก หรือค่อนข้างแบนลงเล็กน้อย บางชนิดมีสันบนหลัง บางชนิดไม่มีสันบนหลัง ตาอยู่ทางด้านบนในแนวข้างของส่วนหัวช่องสไปราเคิลมีขนาดใหญ่อยู่ทางด้านหลังหรือด้านล่างของตาเพียงเล็กน้อย จมูกสั้น มีร่องเชื่อมระหว่างจมูกกับปาก มีอวัยวะคล้ายหนวดที่จมูกสั้น ปากมีขนาดเล็กอยู่ในแนวขวางของส่วนหัว ครีบหลังทั้งสองครีบมีขนาดใกล้เคียงกัน ครีบอกมีขนาดเล็ก และกลม ครีบก้นกลมมีขนาดเล็ก และสั้นแยกออกจากครีบหางด้วยร่องตื้น ๆ ครีบหางยาว ช่องเปิดเหงือกมีขนาดเล็กช่องที่ 4 เหลื่อมซ้อนอยู่กับคู่ที่ 5

จัดเป็นปลาฉลามขนาดเล็ก ขนาดโดยเฉลี่ยเมื่อโตเต็มที่ 75–121 เซนติเมตร เมื่อยังเป็นปลาขนาดเล็กจะมีสีสัน]ลำตัวสวยงาม โดยจะเป็นปล้อง ๆ สีคล้ำสลับกับสีขาวตลอดทั้งตัว  เมื่อโตขึ้นมาแล้วจะกลายเป็นสีเดียวตลอดทั้งลำตัว เช่น สีน้ำตาล, สีเขียว หรือเทา เป็นปลาที่หากินและอาศัยอยู่ในพื้นท้องน้ำหลากหลายสภาพ ทั้งพื้นทราย, พื้นโคลน และทรายปนโคลน โดยปกติถ้าไม่หากินมักจะอยู่นิ่ง ๆ กับพื้น  ออกลูกเป็นไข่ ลักษณะไข่มีลักษณะคล้ายแคปซูล ลูกปลาจะกินอาหารโดยผ่านถุงไข่แดง มักจะวางไข่ในที่ ๆ น้ำตื้น หรือบริเวณปากแม่น้ำ หรือชายฝั่ง

จากการศึกษาโครงกระดูกและโครงร่างโดยใช้การเอ็กซ์เรย์อย่างซับซ้อนและการทำทีซีสแกนของนักวิทยาศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยบราวน์ สหรัฐอเมริกา พบว่า ปลาฉลามในวงศ์นี้มีพฤติกรรมการกินอาหารที่แปลกไม่เหมือนกับปลาฉลามหรือปลาจำพวกอื่น คือ ภายในช่องปากไม่มีลิ้นที่ช่วยควบคุมการเคลื่อนไหวของ ๆ เหลวภายในปากเพื่อจัดการกับอาหาร แค่กลับมีคอหอยยาวทำหน้าที่แทน โดยจะยกส่วนไหล่และหน้าอกเพื่อสร้างแรงดึงดูดอาหารเข้าไป สันนิษฐานได้ว่ากระดูกอ่อนระหว่างหัวและลำตัวเป็นส่วนที่มีบทบาทในการควบคุมครีบหน้าและผลักดันอาหารไปตามระบบทางเดินอาหาร  

เป็นปลาฉลามที่มีความสวยงาม และมีขนาดเล็ก จึงมักนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม อาทิ ปลาฉลามกบ (Chiloscyllium punctatum), ปลาฉลามกบสีเทา (C. griseum) เป็นต้น ซึ่งสามารถเพาะขยายพันธุ์ในที่เลี้ยงได้แล้ว

การจำแนก
แบ่งออกเป็น 2 สกุล   พบกระจายพันธุ์ในทะเลเขตร้อนและเขตอบอุ่นในแถบอินโด-แปซิฟิก

Chiloscyllium
สืบสายพันธุ์มาตั้งแต่ยุคซีโนมาเนียน–ปัจจุบัน
Chiloscyllium arabicum Gubanov, 1980 
Chiloscyllium burmensis Dingerkus & DeFino, 1983 
Chiloscyllium griseum Müller & Henle, 1838 
Chiloscyllium hasselti Bleeker, 1852
Chiloscyllium indicum (Gmelin, 1789) 
Chiloscyllium plagiosum (ไม่ทราบชื่อ, แต่อ้างอิงว่าเป็น Bennett, 1830) 
Chiloscyllium punctatum Müller & Henle, 1838

Hemiscyllium
สืบสายพันธุ์มาตั้งแต่ยุคทาเนเทียน–ปัจจุบัน พบกระจายพันธุ์ในเขตร้อนของออสเตรเลีย, ปาปัวนิวกินี และอินโดนีเซีย และมีอีกหนึ่งชนิดที่ยังไม่ได้รับการบรรยายทางวิทยาศาสตร์จากหมู่เกาะเซเชลส์  
Hemiscyllium freycineti (Quoy & Gaimard, 1824)
Hemiscyllium galei Allen & Erdmann, 2008
Hemiscyllium hallstromi Whitley, 1967 
Hemiscyllium halmahera Allen, Erdmann & Dudgeon, 2013 
Hemiscyllium henryi Allen & Erdmann, 2008
Hemiscyllium michaeli Allen & Dudgeon, 2010 
Hemiscyllium ocellatum (Bonnaterre, 1788) 
Hemiscyllium strahani Whitley, 1967 
Hemiscyllium trispeculare Richardson, 1843 
Hemiscyllium sp. ยังไม่ได้ถูกอธิบาย

ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว
 †Acanthoscyllium sahelalmae (Pictet & Humbert, 1866)
 †Almascyllium cheikeliasi (Signeaux, 1949)
 †Chiloscyllium broenirnani Casier, 1958
 †Hemiscyllium bruxelliensis Herman, 1977
 †Mesiteia daimeriesi (Herman, 1973)
 †Pseudospinax heterodon Underwood & Mitchell, 1999

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
จาก Fishbase.org 

อันดับปลาฉลามกบ
ปลาฉลาม
ปลาน้ำเค็ม
ปลาน้ำกร่อย
ปลาตู้
วงศ์ปลาฉลามกบ