ฮิกซอส

ในวิทยาอียิปต์สมัยใหม่ ฮิกซอส (, ; ภาษาอียิปต์: ḥqꜣ(w)-ḫꜣswt, การสะกดภาษาอียิปต์: hekau khasut, "ผู้ปกครองดินแดนต่างชาติ"; , ) เป็นคำที่ใช้กล่าวถึงพระมหากษัตริย์จากราชวงศ์ที่สิบห้าแห่งอียิปต์ (ครองราชย์ประมาณ 1,650–1,550 ปีก่อน ค.ศ.) 
ที่มีศูนย์รวมอำนาจอยู่ที่อวาริสบนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ 
ใน Aegyptiaca ประวัติศาสตร์อียิปต์ที่เขียนโดยแมนิโธ นักบวชและนักประวัติศาสตร์ชาวกรีก-อียิปต์ในคริสต์ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์กาล คำว่าฮิกซอสใช้กล่าวถึงผู้คนที่น่าจะมีต้นกำเนิดจากเซมิติกตะวันตกหรือลิแวนต์
ในขณะที่แมนิโธแสดงให้เห็นถึงพวกฮิกซอสว่าเป็นผู้บุกรุกและฝ่ายต่อต้าน การตีความนี้ก็ยังคงเป็นข้อสงสัยในอียิปต์วิทยาสมัยใหม่ ในทางกลับกัน การปกครองของพวกฮิกซอสอาจสืบต่อจากชาวคานาอันกลุ่มที่ตั้งรกรากในสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ตั้งแต่สิ้นสุดราชวงศ์ที่ 12 เป็นต้นมา และน่าจะแยกออกจากการควบคุมของชาวอียิปต์ที่กำลังระส่ำระสายในช่วงใดช่วงหนึ่งของราชวงศ์ที่ 13

พวกฮิกซอสเป็นชาวต่างชาติกลุ่มแรกที่ปกครองอียิปต์ ข้อมูลหลายอย่างของพวกเขา เช่น ขอบเขตที่แท้จริงของอาณาจักรหรือแม้แต่พระนามและลำดับกษัตริย์ก็ยังไม่เป็นที่ทราบอย่างแน่ชัด แม้ว่าพวกฮิกซอสนำขนบธรรมเนียมหลายอย่างจากลิแวนต์หรือคานาอัน พวกเขาก็นำขนบธรรมเนียมอียิปต์มาใช้ด้วย พวกเขายังได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้นำนวัตกรรมทางเทคโนโลยีหลายอย่างเข้าสู่อียิปต์ เช่น ม้า รถม้า เช่นเดียวกันกับโคเปชกับธนูประกอบ (composite bow) แต่ทฤษฎีนี้ยังคงเป็นที่โต้แย้ง

ใช่ว่าพวกฮิกซอสควบคุมทั้งอียิปต์ แต่พวกเขาร่วมปกครองกับราชวงศ์ที่สิบหกและราชวงศ์ที่สิบเจ็ดซึ่งมีศูนย์กลางอำนาจอยู่ในธีบส์ สงครามระหว่างพวกฮิกซอสกับฟาโรห์ราชวงศ์ที่ 17 ตอนปลายในรัชสมัยฟาโรห์อาโมสที่ 1 ผู้ก่อตั้งราชวงศ์ที่สิบแปดแห่งอียิปต์ ทำให้พวกฮิกซอสพ่ายแพ้ไป หลายศตวรรษต่อมา ชาวอียิปต์มักพรรณนาถึงพวกฮิกซอสว่าเป็นผู้นำต่างชาติที่กระหายเลือดและเป็นศัตรู

ชื่อ

ศัพทมูลวิทยา
ศัพท์ "ฮิกซอส" แผลงมาจากคำภาษากรีกว่า  () ซึ่งมาจากวลีภาษาอียิปต์ว่า 𓋾𓈎𓈉 ( หรือ , "hekau khasut") แปลว่า "ผู้ปกครองดินแดนต่างชาติ" รูปภาษากรีกน่าจะเพี้ยนมาจากรูป  () อีกทอดหนึ่ง 

โยเซพุส นักประวัติศาสตร์ชาวยิวในคริสต์ศตวรรษที่ 1 ให้ความหมายว่า "กษัตริย์คนเลี้ยงแกะ" หรือ "กษัตริย์ที่ถูกจองจำ" ในผลงาน Contra Apion ที่ซึ่งเขาพรรณนาพวกฮิกซอสตามที่ปรากฏในงานของแมนิโธ นักประวัติศาสตร์กรีก-อียิปต์ การแปลความหมายของโยเซพุสอาจมาจากการออกเสียงวลี  เป็น  ซึ่งในสมัยนั้นเข้าใจกันว่าแปลว่า "เจ้าแห่งคนเลี้ยงแกะ" ยังไม่เป็นที่กระจ่างว่าคำแปลนี้เป็นของแมนิโธหรือไม่ การแปลผลงานชิ้นหนึ่งของแมนิโธเป็นภาษาอาร์มีเนียของยูซีเบียส นักประวัติศาสตร์ยุคโบราณตอนปลาย ได้ให้คำแปลที่ถูกต้องว่า "กษัตริย์ต่างชาติ"

ดูเพิ่ม
มิตันนี
แคไซต์
ชาวทะเล
ฮิตไทต์
ชาวฟิลิสตีน
มาร์ยันนุ

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม

แหล่งข้อมูลอื่น 

 
ราชวงศ์ที่สิบห้าแห่งอียิปต์
คานาอัน
กลุ่มชนที่พูดภาษากลุ่มเซมิติก
ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์
การรุกรานอียิปต์