ท้าวสุจริตธำรง (นาค)

ท้าวสุจริตธำรง (นาค) (10 กันยายน พ.ศ. 2355 - 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2434) ต้นสกุลสุจริตกุล ผู้เป็นมารดาของสมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา (เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยมในรัชกาลที่ 4) และเป็นขรัวยายของพระมเหสีในรัชกาลที่ 5 ทั้งสามพระองค์คือ สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี, สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า และสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

ประวัติ
ท้าวสุจริตธำรง เกิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2355 มีนามเดิมว่า นาค ซึ่งมีบรรพบุรุษเชื้อสายจีน และรับราชการฝ่ายในมาตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นนายวิเสทกลางสำรับหวานที่ ท้าวทองพยศ รับพระราชทานเบี้ยหวัด 2 ชั่ง  

ท่านได้แต่งงานกับหลวงอาสาสำแดง (แตง) มีบุตรธิดารวม 9 คน (ธิดาคนที่ 1 และ 2 ถึงแก่กรรมตั้งแต่วัยเยาว์) ได้แก่
 ไม่ปรากฏนาม (ถึงแก่กรรมแต่ยังเยาว์)
 ไม่ปรากฏนาม (ถึงแก่กรรมแต่ยังเยาว์)
 เจ้าพระยาสิริรัตนมนตรี (หงส์ สุจริตกุล) สมรสกับคุณหญิงตาด ศิริรัตนมนตรี มีบุตรธิดา 16 คน มีธิดาคือหม่อมใหญ่ในกรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ 
 ท้าววนิดาพิจาริณี (เหม สุจริตกุล) 
 สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา เจ้าจอมมารดาในรัชกาลที่ 4 มีพระโอรส-ธิดา 6 พระองค์ 
 พระยาราชภักดี (โค สุจริตกุล) สมรสกับคุณหญิงทองศุข ราชภักดี มีบุตรธิดา 2 คน เป็นบิดาของท้าววนิดาพิจาริณี (เจ้าจอมเพิ่ม ในรัชกาลที่ 5) และเป็นพระอัยกา (ปู่) ของสมเด็จพระนางเจ้าอินทรศักดิศจี พระวรราชชายาในรัชกาลที่ 6 และพระสุจริตสุดา พระสนมในรัชกาลที่ 6
 นายรองพันธ์ (หล่อ สุจริตกุล) 
 ปุก สุจริตกุล (ถึงแก่กรรมแต่ยังเยาว์) 
 เหมือน สุจริตกุล (ถึงแก่กรรมแต่ยังเยาว์) 

นอกจากนี้ท้าวสุจริตธำรงยังได้อุปการะธิดาของสามีที่มิได้เกิดด้วยกัน ชื่อ สุด เปรียบประดุจบุตรแท้ ๆ ของตน และสุดได้ติดตามสมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา ซึ่งมีศักดิ์เป็นน้องสาวเข้าไปอยู่ในพระบรมมหาราชวังด้วย 

ท้าวทองพยศ (นาค) ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2434 อายุ 79 ปี ต่อมา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็น ท้าวสุจริตธำรง มีบรรดาศักดิ์เสมอด้วยท้าวสนองพระโอษฐ์ ถือศักดินา 1000

อ้างอิง 
 

บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2355
บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2434
สกุลสุจริตกุล
ชาวไทยเชื้อสายจีน