การตรวจปัสสาวะ

การตรวจปัสสาวะ (Urinalysis หรือ UA) คือ วิธีการตรวจวิเคราะห์ปัสสาวะ หรือเป็นที่รู้จักในชื่อ R&M (Routine and Microscopy) เป็นหนึ่งในวิธีการตรวจพื้นฐานสำหรับการวินิจฉัยทางการแพทย์

การตรวจปัสสาวะสามารถหาค่าของสารหรือเซลล์ต่าง ๆ รวมทั้ง คุณสมบัติของปัสสาวะ เช่น ความถ่วงจำเพาะ ได้ โดยสามารถตรวจได้จากแถบตรวจปัสสาวะ (Urine test strip) ซึ่งจะอ่านผลจากการเปลี่ยนแปลงของสีและการตรวจปัสสาวะโดยใช้กล้องจุลทรรศน์

ตัวแปรเป้าหมาย

ไออน และ trace metals 

สำหรับค่า fractional sodium excretion ที่เป็นค่าร้อยละของการกรองโซเดียมโดยไตซึ่งถูกจะขับออกมาพร้อมกับปัสสาวะ สามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้สำหรับภาวะไตวายเฉียบพลันและภาวะปัสสาวะออกน้อย (Oliguria) โดยถ้าค่าที่ได้ต่ำกว่า 1% บ่งบอกว่าเกิด prerenal disease และถ้าค่าสูงกว่า 3% บ่งบอกถึงภาวะ acute tubular necrosis และการเกิดความเสียหายที่ไต

โปรตีนและเอนไซม์

เซลล์เม็ดเลือด

โมเลกุลอื่นๆ

วิธีตรวจ

แถบตรวจปัสสาวะ 
แถบตรวจปัสสาวะ สามารถใช้ตรวจ
 เม็ดเลือดขาว - ถ้าพบในปัสสาวะ เรียกว่า leukocyturia
 Nitrite - ถ้าพบในปัสสาวะ เรียกว่า Nitrituria
 โปรตีน - ถ้าพบในปัสสาวะ เรียกว่า Proteinuria ดู Albuminuria และ Microalbuminuria ประกอบ
 เม็ดเลือดแดง - ถ้าพบในปัสสาวะ เรียกว่า Hematuria
 ความถ่วงจำเพาะ
 pH

การตรวจใต้กล้องจุลทรรศน์ 

จำนวนและชนิดของเซลล์ รวมทั้ง สารประกอบอื่น ๆ เช่น urinary casts สามารถนำมาใช้เป็นข้อมูลและรายละเอียดสำหรับการวินิจฉัยได้

 Hematuria - เกี่ยวข้องกับนิ่วที่ไต การติดเชื้อ มะเร็ง และอื่น ๆ
 Pyuria - เกี่ยวข้องกับ การติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะ
 eosinophiluria - เกี่ยวข้องกับ allergic interstitial nephritis, atheroembolic disease
 Red blood cell casts - เกี่ยวข้องกับ glomerulonephritis, vasculitis, malignant hypertension
 White blood cell casts - เกี่ยวข้องกับ acute interstitial nephritis, exudative glomerulonephritis, severe pyelonephritis
 (heme) granular casts - เกี่ยวข้องกับ acute tubular necrosis
 crystalluria - เกี่ยวข้องกับ acute urate nephropathy (หรือ "Acute uric acid nephropathy", AUAN)
 calcium oxalatin - เกี่ยวข้องกับ ethylene glycol toxicity

วิธีอื่น 
 Urine culture - เป็นการเลี้ยงจุลชีพ (microbiological culture) จากปัสสาวะ, การตรวจแบคทีเรียในปัสสาวะ (bacteriuria) สามารถบ่งบอกได้ว่าอาจมีการติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะ (urinary tract infection)
 Icotest - ใช้สำหรับการตรวจการทำลายเม็ดเลือดแดงเก่าที่พบได้ในปัสสาวะ
 Hemoglobin Test - ภาวะเม็ดเลือดแดงแตก (Hemolysis) ในหลอดเลือด, หลอดเลือด capillaries ของ glomerulus แตก หรือ ภาวะการตกเลือด (hemorrhage) ในระบบทางเดินปัสสาวะซึ่งเป็นสาเหตุให้พบฮีโมโกลบินในปัสสาวะ

ดูเพิ่ม 
 Uroscopy, การตรวจปัสสาวะแบบดั้งเดิม
 นักเทคนิคการแพทย์
 Urinary casts
 Proteinuria
 แถบตรวจปัสสาวะ
 อุปกรณ์เก็บปัสสาวะ
 Drug test

อ้างอิง

แหล่งข้อมุลอื่น 

 Lab Tests Online: Urinalysis
 Different Types of Urinalysis

การตรวจปัสสาวะ
วักกวิทยา