อำเภอเกาะยาว

เกาะยาว ตั้งอยู่ในจังหวัดพังงา เป็นอำเภอที่มีระยะเวลาการเป็นกิ่งอำเภอยาวนานที่สุดในประเทศไทยถึง 85 ปี ตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภอในปี พ.ศ. 2446 ขึ้นตรงต่อเมืองพังงา และยกฐานะเป็นอำเภอในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2531

ที่ตั้งและอาณาเขต 
เกาะยาว มีพื้นที่ประมาณ 137.6 ตร.กม. ประกอบด้วย 2 เกาะใหญ่ คือ เกาะยาวน้อย และเกาะยาวใหญ่ อีกทั้งยังถูกล้อมรอบด้วยเกาะเล็กๆ อีกมากมาย มีอาณาเขตทางทะเลติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ทะเลอันดามันและอ่าวพังงา
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอ่าวพังงา
 ทิศใต้ ติดต่อกับทะเลอันดามัน
 ทิศตะวันตก ทะเลอันดามัน

ประวัติ 
บรรพบุรุษของชาวเกาะยาวได้อพยพมาจากจังหวัดตรังตั้งถิ่นฐานที่เกาะยาวน้อย และ สตูล จะตั้งถิ่นฐานที่เกาะยาวใหญ่ และอื่น ๆ ที่อยู่แถบนั้นในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น (พ.ศ. 2328) ขณะที่พม่าได้ยกทัพมาตีเมืองต่าง ๆ ผู้ที่หนีมาเห็นว่าเกาะยาวน้อยและเกาะยาวใหญ่มีความเหมาะสมที่จะหลบภัย จึงได้ตั้งหลักแหล่งบริเวณนี้

พ.ศ. 2446 ทางราชการยกฐานะเป็น กิ่งอำเภอเกาะยาว แยกออกมาจากอำเภอเมืองพังงา และขึ้นต่อเมืองพังงา ในปี พ.ศ. 2460 ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ เกาะยาวมีฐานะเป็นกิ่งอำเภออยู่แล้ว จากหลักฐานประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง ใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา พ.ศ. 2464 ในท้องที่มณฑลภูเก็ต กิ่งอำเภอเกาะยาวมีพื้นที่การปกครองสองตำบล คือ ตำบลเกาะยาวใหญ่ และตำบลเกาะยาวน้อย ได้สร้างที่ว่าการกิ่งอำเภอหลังแรกเมื่อปี พ.ศ. 2463 ต่อมาได้ย้ายมาในที่ว่าการปัจจุบันในปี พ.ศ. 2508

ต่อมาข้าราชการและประชาชนต้องการให้ยกกิ่งอำเภอเกาะยาวเป็นอำเภอเกาะยาว ตลอดจนจังหวัดพังงาได้สนับสนุนให้ทางราชการยกฐานะให้ รวมได้รับการสนับสนุนจากหลายฝ่าย จนในที่สุดก็ได้รับการยกฐานะจากกิ่งอำเภอเกาะยาวเป็น อำเภอเกาะยาว ในวันที่ 30 ธันวาคม 2530 โดยมีผลในรุ่งขึ้น วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2531 รวมระยะเวลาการเป็นกิ่งอำเภอ 85 ปี นับว่าเป็นกิ่งอำเภอที่ยาวนานที่สุดในประเทศไทย

 วันที่ - พ.ศ. 2446 แยกพื้นที่ตำบลเกาะยาวใหญ่ และตำบลเกาะยาวน้อย จากอำเภอเมืองพังงา มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอเกาะยาว และให้ขึ้นการปกครองตรงต่ออำเภอเมืองพังงา
 วันที่ 7 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลเกาะยาว ในท้องที่บางส่วนของตำบลเกาะยาวน้อย
 วันที่ 2 พฤศจิกายน 2525 ตั้งตำบลพรุใน แยกออกจากตำบลเกาะยาวใหญ่
 วันที่ 31 ธันวาคม 2530 ยกฐานะกิ่งอำเภอเกาะยาว อำเภอเมืองพังงา เป็น อำเภอเกาะยาว
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลเกาะยาว เป็นเทศบาลตำบลเกาะยาว ด้วยผลของกฎหมาย

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอเกาะยาวแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 3 ตำบล 18 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอเกาะยาวประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลเกาะยาว ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเกาะยาวน้อย
 เทศบาลตำบลพรุใน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพรุในทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลเกาะยาวใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะยาวใหญ่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะยาวน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะยาวน้อย (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเกาะยาว)

รายชื่อเกาะในเขตอำเภอเกาะยาว 
อำเภอเกาะยาว เป็นอำเภอที่มีเกาะมากเป็นอันดับสามของจังหวัดพังงา รองจากอำเภอคุระบุรี และอำเภอตะกั่วทุ่ง มีมากถึง 35 เกาะจาก 155 เกาะ มีเกาะหลักคือ เกาะยาวใหญ่ และเกาะยาวน้อย มีเนื้อที่ประมาณ 87.24 ตารางกิโลเมตร และ 36.14 ตารางกิโลเมตรตามลำดับ และเกาะเล็ก ๆ อีก 33 เกาะ ซึ่งอยู่ในความดูแลของอุทยานแห่งชาติอ่าวพังงา อุทยานแห่งชาติธารโบกขรณี องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะยาวน้อย เทศบาลตำบลเกาะยาวใหญ่ และเทศบาลตำบลพรุใน ทุกเกาะมีพื้นที่รวมทั้งหมด 128.465 ตารางกิโลเมตร

แหล่งข้อมูลอื่น 
 http://www.phangnga.go.th/district/kohyao.htm

อ้างอิง 

 
เกาะยาว
ยาว