เปศวาร์

เปศวาร์ (; ;  ) เป็นเมืองใหญ่อันดับ 6 ของประเทศปากีสถานที่มีประชากรมากกว่า 2.3 ล้านคน ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศในหุบเขาเปศวาร์ โดยเป็นเมืองหลักของแคว้นแคบาร์ปัคตูนควา]และเป็นเมืองใหญ่สุดของแคว้น เปศวาร์มีประชากรโดยหลักเป็นชาวปาทาน ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีมากเป็นอันดับ 2 ของประเทศ เปศวาร์ตั้งอยู่ในหุบเขาเปศวาร์ ใกล้กับปลายทางตะวันออกของทางผ่านแคบาร์ ใกล้กับพรมแดนดูรันด์ ประวัติศาสตร์จารึกเมืองเปศวาร์ตั้งแต่อย่างน้อย 539 ปีก่อนคริสต์ศักราช ทำให้เป็นหนึ่งในเมืองที่เก่าแก่ที่สุดในเอเชียใต้ เปศวาร์ยังเป็นหนึ่งในที่อยู่อาศัยที่มีผู้อยู่อาศัยต่อเนื่องที่เก่าแก่สุดของประเทศ

มีการกล่าวถึงพื้นที่ที่ครอบคลุมเปศวาร์ในปัจจุบันในบรรดาคัมภีร์เวท (Vedic scriptures) เมืองนี้เป็นหนึ่งในเมืองหลักของแคว้นคันธาระ เคยเป็นเมืองหลวงของจักรวรรดิกุษาณะในรัชสมัยพระเจ้ากนิษกะ และเป็นที่ตั้งของกนิษกะสถูป ซึ่งเป็นหนึ่งในอาคารที่สูงที่สุดในโลกสมัยโบราณ

ศัพทมูลวิทยา 

ชื่อนคร "เปศวาร์" ในสมัยใหม่น่าจะมาจากศัพท์สันสกฤต [ที่สร้างใหม่] ว่า "Purushapura" ( Puruṣapura, หมายถึง "บุรุษนคร") ชื่อนี้มาจากการตั้งชื่อเมืองโดยจักรพรรดิอักบัรแห่งโมกุลจากชื่อเก่าว่า Parashawar ซึ่งมีความหมายที่พระองค์ไม่ทรงพระทัย ผู้ปกครองนครในช่วงก่อตั้งอาจเป็นราชาฮินดูนาม Purush คำว่า ปูร์ ในภาษาสันสฤกตหมายถึง "นคร" โดยภาษาสันสกฤตในอักษรขโรษฐีเคยเป็นภาษาหนังสือในอาณาจักรพุทธที่ปกครองพื้นที่ในช่วงที่มีการบันทึกช่วงแรก ชื่อนครอาจมาจากชื่อภาษาสันสกฤตของ "บุปผานคร" (Poshapura) ซึ่งเป็นชื่อที่พบในจารึกอักษรขโรษฐีโบราณที่อาจกล่าวถึงเปศวาร์

บันทึกในคริสต์ศตวรรษที่ 7 ของพระสงฆ์ชาวจีนนามพระถังซัมจั๋ง กล่าวถึงนครในคันธาระที่มีชื่อว่า Po-la-sha-pu-lo () และบันทึกของฝ่าเสียนในคริสต์ศตวรรษที่ 5 กล่าวถึงเมืองนี้ด้วยชื่อ Fou-lou-sha () ทั้งสองเป็นชื่อ Purushapura ในแบบภาษาจีน จารึกสมัยโบราณในสมัยชาปูร์ระบุนครในหุบเขาคันธาระด้วยชื่อ pskbvr ซึ่งอาจสื่อถึงเปศวาร์

อัลมัสอูดี นักภูมิศาสตร์และนักประวัติศาสตร์ชาวอาหรับระบุว่า ในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 10 นครนี้รู้จักกันในชื่อ Parashāwar ส่วนอัลบิรูนีระบุถึงเมืองนี้เป็น Purshawar และ Purushavar

นครนี้เริ่มเป็นที่รู้จักภายใต้ชื่อ Peshāwar ในสมัยจักรพรรดิอักบัร กล่าวกันว่า ชื่อในปัจจุบันอิงจากภาษาเปอร์เซียที่แปลว่า "เมืองชายแดน" หรือแปลตรงตัวว่า "นครข้างหน้า" แม้ว่าข้อผิดพลาดในการถอดความและการเปลี่ยนแปลงทางภาษาอาจมีส่วนต่อชื่อใหม่ของเมือง ทฤษฎีหนึ่งเสนอแนะว่าชื่อนครมาจากชื่อภาษาเปอร์เซียว่า "Pesh Awardan" หมายถึง "สถานที่ที่มาถึงแห่งแรก" หรือ "นครชายแดน" เนื่องจากเปศวาร์เป็นนครแรกในอนุทวีปอินเดียที่พบเจอหลังผ่านทางผ่านแคบาร์ Abu'l-Fazl ibn Mubarak บรรณารักษ์ของจักรพรรดิอักบัร ระบุชื่อนครนี้ทั้งสองแบบ นั่นคือ Parashāwar ถือความในอักษรเปอร์เซียเป็น , และ Peshāwar ()

เมืองพี่น้อง 
 มากัซซาร์ ประเทศอินโดนีเซีย

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

เมืองในแคว้นแคบาร์ปัคตูนควา