เซลล์ประสาทสั่งการบน

เซลล์ประสาทสั่งการบน ( ตัวย่อ UMN)
เป็นเซลล์ประสาทสั่งการที่พบในเปลือกสมองและก้านสมอง และส่งกระแสประสาทเพื่อกระตุ้นอินเตอร์นิวรอนและเซลล์ประสาทสั่งการล่าง () ให้ทำงาน ซึ่งก็จะส่งกระแสประสาทต่อไปยังกล้ามเนื้อเพื่อให้หดเกร็งหรือคลายตัว
UMN ในเปลือกสมองโดยหลักเป็นแหล่งก่อการเคลื่อนไหวใต้อำนาจจิตใจ

UMN เป็นเซลล์พีระมิดประเภทที่ใหญ่กว่าในเปลือกสมอง
คือมีเซลล์พีระมิดยักษ์ (giant pyramidal cell) ที่เรียกว่า เซลล์เบ็ตซ์ และพบอยู่ใต้เปลือกสมองในชั้นที่ 5 (layer V) ของคอร์เทกซ์สั่งการปฐมภูมิ (primary motor cortex)
เซลล์เบ็ตซ์เป็นเซลล์ประสาทที่ใหญ่สุดในสมองคือมีเส้นผ่าศูนย์กลางเกือบถึง 

คอร์เทกซ์สั่งการปฐมภูมิ หรือ precentral gyrus เป็นบริเวณสำคัญที่สุดบริเวณหนึ่งในสมองกลีบหน้า
เป็นรอยนูน (gyrus) ด้านหลังสุดของสมองกลีบหน้าโดยอยู่หน้าร่องกลาง (central sulcus)

เส้นใยประสาทของ UMN ส่งออกจาก precentral gyrus ไปสุดที่ก้านสมองโดยจะข้ามไขว้ทแยง (decussate) ภายในก้านสมองส่วนท้าย (medulla oblongata) รวมเป็น corticospinal tract ด้านข้าง (lateral) ของไขสันหลังแต่ละข้าง
ส่วนเส้นใยประสาทที่ไม่ข้ามไขว้ทแยงก็จะดำเนินผ่านก้านสมองส่วนท้ายรวมเป็น anterior corticospinal tract
ใยประสาทจะดำเนินลงตามไขสันหลังไปที่รากเส้นประสาทไขสันหลัง (spinal nerve root) ในระดับที่สมควร
ที่จุดนี้ UMN จะเชื่อมผ่านไซแนปส์กับ LMN ซึ่งแต่ละตัวจะมีแอกซอนที่ส่งไปยังใยกล้ามเนื้อหนึ่ง ๆ

เซลล์ประสาท UMN เชื่อมสมองกับไขสันหลังในระดับที่สมควร เป็นจุดที่ LMN ส่งกระแสประสาทต่อไปยังกล้ามเนื้อ
UMN ใช้สารสื่อประสาทกับ LMN ซึ่งอาศัยตัวรับสารสื่อประสาทโดยเฉพาะ คือ glutamatergic receptor

นักประสาทวิทยาชาวอังกฤษ คือ เซอร์วิลเลียม เกาวส์ (William Gowers) ได้บัญญัติคำว่า upper motor neuron ในปี 1886

วิถีประสาท 
เซลล์ประสาทสั่งการบนส่งแอกซอนผ่านวิถีประสาทหลายวิถีภายในระบบประสาทกลาง

รอยโรค 
รอยโรคที่ UMN ซึ่งเรียกว่า pyramidal insufficiency อาจเกิดที่วิถีประสาทเหนือส่วน anterior horn ของไขสันหลัง
ซึ่งอาจมีเหตุจากโรคหลอดเลือดสมอง โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง ไขสันหลังบาดเจ็บ หรือสมองบาดเจ็บ
ปัญหาเกี่ยวกับกล้ามเนื้อที่กว้างขวางและแตกต่างกันอาจจัดรวม ๆ กันว่าเป็นอาการเซลล์ประสาทสั่งการบน (upper motor neuron syndrome)
อาการรวมทั้งกล้ามเนื้อไม่มีแรง ควบคุมกล้ามเนื้อได้น้อยลงรวมทั้งเคลื่อนไหวอย่างละเอียดไม่ได้ รีเฟล็กซ์ไขสันหลังที่แรงขึ้นโดยมีขีดเริ่มเปลี่ยน (threshold) ที่ลดลงรวมภาวะหดเกร็งกล้ามเนื้อ (spasticity), อาการกระตุกสั่น (clonus) และการตอบสนองของกล้ามเนื้อ extensor plantar ที่เรียกว่า Babinski sign

ดูเพิ่ม 
เซลล์ประสาทสั่งการล่าง
Upper motor neuron lesion
Lower motor neuron lesion

เชิงอรรถ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 

Cerebral palsy types
ประเภทของอัมพาตสมองใหญ่
ระบบสั่งการ
เซลล์ประสาทนำออก