ธัมมิกประชาธิปไตย

ธัมมิกประชาธิปไตย หมายถึง ประชาธิปไตยที่ประกอบด้วยธรรมที่ครบวงจรกล่าวคือ ด้านการศึกษา การปกครอง เศรษฐกิจ และการประเมินผลต้องประกอบด้วยธรรมทั้งหมด ซึ่งเกิดมาจากการบูรณาการโดยดุลยภาพของโอวาทปาติโมกข์ พุทธทาสปณิธาน เศรษฐกิจพอเพียง

แนวคิด 
ธัมมิกประชาธิปไตยที่มีความสมบูรณ์ทั้งระบบโดยสอดคล้องกับโอวาทปาติโมกข์ พุทธทาสปณิธาน และเศรษฐกิจพอเพียง  โดยแบ่งเป็น 4 ด้าน ดังนี้
การศึกษาวิถีพุทธ   เป็นการศึกษาตามหลัก ศีล สมาธิ ปัญญาจนสามารถเปลี่ยนปุถุชนให้เป็นกัลยาณชนคือคนใจสูง รู้สึกรับผิดชอบส่วนรวมเช่นกินขนมในรถแล้วไม่ทิ้งถุงพลาสติกข้างถนนเป็นต้น แม้จะไม่ถึงขั้นเป็นอริยชน แต่ก็ได้ชื่อว่า ฆราวาสวิถีพุทธ หรือธัมมิกฆราวาส ฝึกฝนตนด้วยศีล สมาธิ ปัญญา จนกลายเป็นฆราวาสวิถีพุทธหรือธัมมิกฆราวาส คือเปลี่ยนจากปุถุชนเป็นกัลยาณชน

การปกครองวิถีพุทธ ฆราวาสวิถีพุทธเลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรวิถีพุทธจากพรรคการเมืองวิถีพุทธเพื่อสร้างรัฐสภาวิถีพุทธ บุคคลที่ประกอบด้วยธรรมหรือบุคคลวิถีพุทธนั้นมีกุศลกรรมบถ 10 เป็นตัวชี้วัด จึงจะสามารถสร้างธัมมิกนิติบัญญัติ ธัมมิกบริหารและธัมมิกตุลาการให้เป็นไปได้ในทางปฏิบัติ

เศรษฐกิจวิถีพุทธ เศรษฐกิจพอเพียงที่คนมีความสุข ชุมชนพึ่งตนได้ ธรรมชาติยั่งยืนพอประมาณ มีเหตุมีผล และมีภูมิคุ้มกันบนฐานของความรู้คู่คุณธรรม

การประเมินผลวิถีพุทธ 
การประเมินผลวิถีพุทธ จำแนกได้ 4 ประการ
 กายภาวิตา มีกายเจริญแล้ว หมายถึงมีปัจจัย 4 คือ เครื่องนุ่งห่ม อาหาร ที่อยู่อาศัย ยารักษาโรคอย่างพอดีเป็นตัวชี้วัด
 สีลภาวิตา มีศีลเจริญแล้ว หมายถึง สังคมที่ดีมีศีล 5 เป็นตัวชี้วัด
 มีชีวิตที่ปลอดภัย ไม่อยู่ท่ามกลางสงครามและการก่อการร้าย
 มีทรัพย์สินที่ปลอดภัย ไม่อยู่ท่ามกลางโจร และคนฉ้อฉลโกงกิน
 มีคนรักที่ปลอดภัย จากการข่มเหงหรือพรากคนรักไปจากเรา
 มีการรับรู้ความจริงที่ปลอดภัย ไม่ถูกปิดหูปิดตาจากความจริง
 มีสติสัมปชัญญะปลอดภัย ไม่ถูกสารพิษมาทำลายเซลล์สมองและสติสัมปชัญญะ
 จิตตภาวิตา มีจิตเจริญแล้ว มีคุณภาพจิต 3 คือ ปริสุทโธ จิตบริสุทธิ์ สมาหิโต จิตมั่นคง กัมมนีโย จิตควรแก่การงาน และพรหมวิหารธรรม 4 คือเมตตา ปรารถนาให้ผู้อื่นเป็นสุขใช้กับผู้มีความสุขอยู่แล้ว กรุณา คิดช่วยให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ใช้กับผู้มีความทุกข์ มุทิตา พลอยชื่นใจเมื่อผู้อื่นทำความดีใช้กับมนุษย์และเทวดา อุเบกขา ปล่อยวางเมื่อรู้จังหวะของสิ่งทั้งหลายจนใจผ่อนคลายสู่สมดุลใช้กับใจของตนเองเป็นตัวชี้วัด
 ปัญญาภาวิตา มีปัญญาเจริญแล้ว มีการเห็นอริยสัจ 4 คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค และพระไตรลักษณ์คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตาเป็นตัวชี้วัด

อ้างอิง 
 จำนงค์ อดิวัฒนสิทธิ์.สังคมวิทยาตามแนวพุทธศาสตร์.กรุงเทพมหานคร,มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์,2548.
 ธีรภัทร์ เสรีรังสรรค์.  นักการเมืองไทย:จริยธรรม ผลประโยชน์ทับซ้อน การคอรัปชั่น. พิมพ์ครั้งที่ 1.  กรงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สายธาร, 2549.
 ประเวศ วะสี. ยุทธศาสตร์รัตนโกสินทร์. พิมพ์ครั้งที่ 2.  กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ร่วมด้วยช่วยกัน, 2550.
 มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฏกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2539.
 พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). พระไตรปิฎก สิ่งที่ชาวพุทธต้องรู้. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม, 2549.
 พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต).รัฐศาสตร์และจริยธรรมนักการเมืองแนวพุทธ. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม, 2549.
 พระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาส อินฺทปญฺโญ).ธรรมะกับการเมือง,กรุงเทพมหานคร:สุขภาพใจ,2549
 พระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาส อินฺทปญฺโญ). สันติภาพของโลก.  ไชยา: ธรรมทานมูลนิธิ, 2531.
 พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. “รูปแบบการจัดการความขัดแย้งโดยพุทธสันติวิธีด้วยวิถีแห่งบูรณาการ: ศึกษาวิเคราะห์กรณีลุ่มน้ำแม่ตาช้าง   จ.เชียงใหม่”.  ปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต,  บัณฑิตวิทยาลัย:  มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2548.
 นายพิพัฒน์ ยอดพฤติการ.การใช้การตัวชี้วัดเพื่อวิเคราะห์เศรษฐกิจพอเพียงโดยเปรียบเทียบกับพุทธเศรษฐศาสตร์. วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2549.
 นางมยุรา อุรเคนทร์.พระพุทธศาสนากับการเมือง:กรณีศึกษาการปฏิบัติตนของนักการเมืองในปัจจุบัน. วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2546.

ศาสนาพุทธ
การปกครอง
ศาสนาพุทธกับการเมืองไทย