ปลาแลมป์เพรย์

ปลาแลมป์เพรย์ () เป็นปลาที่อยู่ในชั้นใหญ่ปลาไม่มีขากรรไกร จัดอยู่ในอันดับ Petromyzontiformes และวงศ์ Petromyzontidae

ปลาแลมป์เพรย์มีลำตัวยาวลักษณะคล้ายปลาไหล ลำตัวด้านหลังมักจะเป็นสีดำ มีครีบหลังและครีบหาง แต่ไม่มีครีบคู่ ไม่มีเกล็ด ปากจะอยู่ค่อนลงมาทางด้านท้อง มีลักษณะเป็นวงกลมใช้สำหรับดูด มีฟันแหลมคมจำนวนมากที่เจริญดีอยู่ในอุ้งปาก รูจมูกมี 1 รูซึ่งอยู่กึ่งกลางด้านบนของหัว มีตา 1 คู่ ถุงเหงือก 7 ถุง และมีช่องเหงือก 7 ช่อง หัวใจประกอบด้วยเวนตริเคิล 1 ห้อง และเอเตรียม 1 ห้อง โครงร่างเป็นกระดูกอ่อนและเส้นใย และยังคงมีโนโตคอร์ดอยู่ เส้นประสาทหลัง มีการพัฒนาเป็นสมองซึ่งมีเส้นประสาทสมอง 8-10 คู่ ทางเดินอาหารไม่มีกระเพาะอาหาร ส่วนลำไส้บิดเป็นเกลียว มีลักษณะเพศแยกออกเป็นเพศผู้และเพศเมียชัดเจน

ปลาแลมป์เพรย์พบได้ทั้งลำธารในน้ำจืด และในทะเล พบกระจายพันธุ์อยู่ทั่วโลก ทั้งยุโรปตอนบน, อเมริกาเหนือ, อเมริกาใต้, แอฟริกาตะวันตก, ญี่ปุ่น, เกาหลี, ชิลี, ออสเตรเลีย และเกาะแทสมาเนีย

ปลาแลมป์เพรย์สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 จำพวกใหญ่ ๆ คือ แบบธรรมดา จะอาศัยอยู่ตามลำธาร ช่วงชีวิตส่วนใหญ่จะเป็นระยะตัวอ่อนที่กินอาหารแบบกรอง ตัวเต็มวัยมีชิวิตอยู่ 3-4 สัปดาห์ โดยไม่กินอาหารเนื่องจากทางเดินอาหารสลายตัว เหลือเพียงสายของเนื้อเยื้อที่ไม่มีหน้าที่การทำงานและจะตายไปหลังวางไข่ ปลาแลมป์เพรย์จำพวกนี้สามารถดำรงชีวิตได้เอง โดยการกินสัตว์อื่นเป็นอาหาร   มีความยาวโดยเฉลี่ยประมาณ 15-60 เซนติเมตร จะมีการวางไข่ที่ลำธารน้ำจืดที่มีพื้นเป็นทรายและก้อนกรวดเล็ก ๆ ตามพื้นท้องน้ำและวางไข่ในฤดูตัวผู้จะเริ่มสร้างแอ่งวางไข่โดยใช้ปากคาบเอาหินและกรวดจากพื้นโดยการแกว่งลำตัวทำให้ก้อนกรวดกระจายออกไปเกิดเป็นแอ่งรูปไข่ ตัวเมียจะตามมาและเกาะกับหินเหนือแอ่ง ตัวผู้เกาะทางด้านหัวของตัวเมีย ตัวเมียปล่อยไข่ลงในแอ่ง ตัวผู้ปล่อยน้ำเชื้อออกผสม ไข่ที่ปฏิสนธิแล้วจะยึดเกาะกับก้อนกรวดในแอ่ง แล้วกลบด้วยทราย ลักษณะพิเศษคือ หลังวางไข่แล้วทั้งตัวผู้และเมียก็จะตายไป จากนั้น ไข่จะฟักออกในเวลา 2 สัปดาห์ เป็นตัวอ่อนขนาดเล็กตัวยาว เรียกว่า แอมโมซีทิส (Ammocoetes) ซึ่งจะคงอยู่ในแอ่งจนตัวยาวประมาณ 1 เซนติเมตร ก็จะฝังตัวเข้าไปในทรายแล้วออกมาหากินในเวลากลางคืน ระยะตัวอ่อนแอมโมซีทีสจะยาวนานประมาณ 3-7 ปี จึงจะเจริญเปลี่ยนรูปร่างเป็นตัวเต็มวัย ซึ่งตัวเต็มวัยจะคงอยู่ในน้ำจืดอีกประมาณ 1 ปี แล้วก็วางไข่ จากนั้นก็จะตายไป ส่วนชนิดที่เป็นปลาทะเลก็จะอพยพคืนถิ่นสู่ทะเล มีอายุยืนยาวกว่าชนิดที่เป็นปลาน้ำจืด  เมื่อเข้ามาวางไข่ในน้ำจืดจะไม่กินอาหาร 

และ ปลาแลมป์เพรย์ที่เป็นปรสิต  จะมีปากคล้ายแว่นดูดและมีอุ้งปาก คล้ายถ้วยลึกลงไปในอุ้งปาก และลิ้นมีฟันที่เจริญดีอยู่ มันจะใช้ปากเกาะเหยื่อและใช้ฟันและลิ้นครูดเอาเนื้อออก และให้เลือดของเหยื่อไหลผ่านได้สะดวก ปลาแลมป์เพรย์จะสร้างสารป้องกันการตกตะกอนของเลือดส่งไปที่ปากแผล เมื่อดูดเลือดของเหยื่อจนตัวเหยื่อแห้งก็จะปล่อยแล้วหาเหยื่อใหม่

การจำแนก 
ได้มีการจำแนกชั้น, วงศ์, สกุลและชนิดของปลาแลมป์เพรย์ได้ออกเป็นดังนี้ ชั้น Cephalaspidomorphi.

ชั้น Petromyzontida (หรือ Hyperoartia).
ชั้น Petromyzontiformes และวงศ์ Petromyzontidae.

 วงศ์ย่อย Geotriinae
 สกุล Geotria J. E. Gray,1851
 Geotria australis (J. E. Gray,1851) 
 วงศ์ย่อย Mordaciinae
 สกุล Mordacia J. E. Gray,1851
 Mordacia lapicida (J. E. Gray, 1851) 
 Mordacia mordax  (J. Richardson, 1846) 
 Mordacia praecox (Potter, 1968) 
 วงศ์ย่อย Petromyzontinae
 สกุล Caspiomyzon Berg, 1906
 Caspiomyzon graecus (Renaud & Economidis, 2010)
 Caspiomyzon hellenicus (Vladykov, Renaud, Kott & Economidis, 1982) 
 Caspiomyzon wagneri (Kessler, 1870) 
 สกุล Eudontomyzon Regan, 1911
 Eudontomyzon danfordi Regan, 1911 
 Eudontomyzon lanceolata (Kux & Steiner, 1972) 
 Eudontomyzon mariae (Berg, 1931) 
 Eudontomyzon stankokaramani M. Karaman, 1974 
 Eudontomyzon vladykovi Oliva & Zanandrea, 1959 
 สกุล Ichthyomyzon Girard, 1858
 Ichthyomyzon bdellium (D. S. Jordan, 1885) 
 Ichthyomyzon castaneus Girard, 1858 
 Ichthyomyzon fossor Reighard & Cummins, 1916 
 Ichthyomyzon gagei Hubbs & Trautman, 1937 
 Ichthyomyzon greeleyi Hubbs & Trautman, 1937 
 Ichthyomyzon unicuspis Hubbs & Trautman, 1937 
 สกุล Lampetra Bonnaterre, 1788
 Lampetra aepyptera (Abbott, 1860) 
 Lampetra alaskensis (Vladykov & Kott, 1978) 
 Lampetra appendix (DeKay, 1842) 
 Lampetra ayresii (Günther, 1870)
 Lampetra fluviatilis (Linnaeus, 1758) 
 Lampetra folletti (Vladykov & Kott, 1976) 
 Lampetra geminis (Alvarez, 1964) 
 Lampetra hubbsi (Vladykov & Kott, 1976) 
 Lampetra lamottei (Lesueur, 1827) 
 Lampetra lethophaga (Hubbs, 1971) 
 Lampetra macrostoma (Beamish, 1982) 
 Lampetra minima (C. E. Bond & Kan, 1973) 
 Lampetra morii Berg, 1931 
 Lampetra planeri (Bloch, 1784) 
 Lampetra richardsoni (Vladykov & Follett, 1965) 
 Lampetra similis (Vladykov & Kott, 1979) 
 Lampetra spadiceus (Bean, 1887) 
 Lampetra tridentata (J. Richardson , 1836) 
 Lampetra zanandreai (Vladykov, 1955) 
 สกุล Lethenteron Creaser & Hubbs, 1922
 Lethenteron camtschaticum (Tilesius, 1811) 
 Lethenteron kessleri (Anikin, 1905) 
 Lethenteron matsubarai (Vladykov & Kott, 1978)
 Lethenteron ninae Naseka, Tuniyev & Renaud, 2009
 Lethenteron reissneri (Dybowski, 1869) 
 สกุล Petromyzon Linnaeus, 1758
 Petromyzon marinus Linnaeus, 1758 

ซึ่งในบางประเทศ เช่น เกาหลีใต้จะมีการปรุงปลาแลมป์เพรย์เป็นอาหารด้วย

ดูเพิ่ม 
 แฮคฟิช

อ้างอิง 

ปลาแลมป์เพรย์
ปลาแบ่งตามตระกูล
ปลาน้ำจืด
ปลาน้ำเค็ม
ปลาน้ำตกและลำธาร
ปลาที่พบในประเทศออสเตรเลีย
ปลาทวีปอเมริกาใต้
ปลาแอฟริกา