ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 สายสามแยกพุแค–เลย เป็นทางหลวงแผ่นดินสายประธานแนวเหนือ-ใต้ ที่เชื่อมต่อระหว่างจังหวัดในภาคกลางของประเทศไทยสู่จังหวัดเพชรบูรณ์ และจังหวัดเลย สายทางเริ่มต้นที่ทางแยกพุแค อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสระบุรี และสิ้นสุดที่อำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย มีระยะทางตลอดทั้งสายรวม 412.874 กิโลเมตร

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 อยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานทางหลวงที่ 6 (เพชรบูรณ์) ระยะทางประมาณ 325 กิโลเมตร และอยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานทางหลวงที่ 11 (ลพบุรี) ระยะทางประมาณ 87 กิโลเมตร มีทางเลี่ยงเมือง 2 จุด ได้แก่ ทางเลี่ยงเมืองเพชรบูรณ์ (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 234) และทางเลี่ยงเมืองหล่มสัก (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21)

รายละเอียดของเส้นทาง 

|-
| จังหวัดสระบุรี
| align = "right" | 7.07
| align = "right" | 11.38
|-
| จังหวัดลพบุรี
| align = "right" | 47.03
| align = "right" | 75.68
|-
| จังหวัดเพชรบูรณ์
| align = "right" | 132.92
| align = "right" | 213.92
|-
| จังหวัดเลย
| align = "right" | 69.53
| align = "right" | 111.89
|-
|รวม
| align = "right" | 256.55
| align = "right" | 412.87
|}

จังหวัดสระบุรีและจังหวัดลพบุรี 

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 เป็นถนนที่แยกจากถนนพหลโยธินบริเวณสามแยกพุแค ที่หลักกิโลเมตรที่ 123 อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสระบุรี เป็นทางคู่ขนาด 4 ช่องจราจร เส้นทางมุ่งหน้าไปทางทิศเหนือ ผ่านท้องที่อำเภอเฉลิมพระเกียรติ ผ่านช่องเขาขาดบริเวณกิโลเมตรที่ 8 เข้าเขตอำเภอพระพุทธบาทเป็นอำเภอสุดท้ายของจังหวัดสระบุรี ระยะทางในจังหวัดสระบุรี 11.38 กิโลเมตร จากนั้นเส้นทางเข้าสู่จังหวัดลพบุรี ผ่านท้องที่อำเภอพัฒนานิคม และผ่านเทศบาลตำบลลำนารายณ์ ในอำเภอชัยบาดาล ชื่อถนนในตั้งแต่ตัวเมืองชัยบาดาลจะมีชื่อว่า ถนนคชเสนีย์ หลังจากนั้นข้ามสะพานห้วยมะกรูดเข้าเขตจังหวัดเพชรบูรณ์ โดยมีระยะทางของเส้นทางในจังหวัดลพบุรี 75.68 กิโลเมตร

จังหวัดเพชรบูรณ์ 

เมื่อเข้าสู่จังหวัดเพชรบูรณ์ ถนนจะผ่านอำเภอศรีเทพเป็นอำเภอแรก จากนั้นข้ามสะพานห้วยลำตะค้อเข้าเขตอำเภอวิเชียรบุรี ข้ามสะพานคลองจังหันเข้าเขตอำเภอบึงสามพัน แล้วตัดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 225 ที่แยกราหุล ในอำเภอบึงสามพัน จากนั้นมุ่งหน้าไปยังอำเภอหนองไผ่ แล้วเข้าอำเภอเมืองเพชรบูรณ์ ตัดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 113 ที่บ้านสามแยกวังชมภู แล้วตัดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 234 หรือถนนเลี่ยงเมืองเพชรบูรณ์ แยกไปทางซ้ายมือ จากนั้นเส้นทางจะมุ่งเข้าสู่ตัวเมืองเพชรบูรณ์ เมื่อข้ามคลองโซมก่อนที่จะตัดกับถนนเพชรบุระในตัวเมืองเพชรบูรณ์ จะเป็นจุดสิ้นสุดของถนนคชเสนีย์ และเป็นจุดเริ่มต้นของ ถนนสามัคคีชัย แล้วออกจากตัวเมืองบรรจบกับทางเลี่ยงเมือง เข้าเขตอำเภอหล่มสัก เมื่อถึงสามแยกบริเวณกิโลเมตรที่ 258 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 จะแยกออกไปทางซ้ายซึ่งเป็นทางเลี่ยงเมือง ซึ่งถ้าขับตรงไปจะเป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2466 เพื่อเข้าตัวเมืองหล่มสัก เมื่อเข้าสู่ถนนเลี่ยงเมืองหล่มสัก จะตัดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12 จากนั้นกลับมาบรรจบกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2466 มุ่งหน้าไปทางทิศเหนือ ผ่านอำเภอหล่มเก่าเป็นอำเภอสุดท้ายในจังหวัดเพชรบูรณ์ มีระยะทางรวมในจังหวัด 213.92 กิโลเมตร

จังหวัดเลย 

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 เมื่อเข้าเขตจังหวัดเลย จะเป็นเส้นทางภูเขาส่วนใหญ่เป็นทางเดี่ยว 2 ช่องจราจร และเป็นทางคู่ 4 ช่องจราจรเฉพาะในทางแยกเท่านั้น โดยจะผ่านอำเภอด่านซ้ายเป็นอำเภอแรก โดยเมื่อถึงสามแยกโคกงาม จะมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2013 ไปทางซ้าย และมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 ไปทางขวา เพื่อเข้าสู่อำเภอภูเรือ และไปสิ้นสุดที่ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 201 บริเวณทางแยกหน้าแขวงการทางเลยที่ 1 ในอำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย มีระยะทางรวมในจังหวัดเลย 111.89 กิโลเมตร

ประวัติ 
ช่วงตั้งแต่จากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2129 (ทางเข้าลำนารายณ์) ในอำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี ขึ้นไปถึงอำเภอเมืองเพชรบูรณ์ มีชื่อเรียกว่า ถนนคชเสนีย์ ซึ่งสมัยก่อนมีชื่อเรียกว่า ทางหลวงแผ่นดินสายชัยบาดาล-เพชรบูรณ์-หล่มสัก ได้รับการตั้งชื่อเป็น ถนนคชเสนี เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2493 เพื่อเป็นเกียรติแก่นายปฐม คชเสนี อดีตอธิบดีกรมทางหลวง แต่ต่อมามีการสะกดชื่อถนนผิดเพี้ยนเป็น ถนนคชเสนีย์ ส่วนถนนช่วงเพชรบูรณ์-หล่มสักมีชื่อเรียกอีกว่า ถนนสามัคคีชัย

ในอดีต สภาพถนนจากเมืองเพชรบูรณ์ลงไปทางทิศใต้ผ่านเมืองวิเชียรบุรีไปยังจังหวัดลพบุรีและจังหวัดสระบุรีนั้น ค่อนข้างเป็นถนนทุรกันดาร หากจะเดินทางจากวิเชียรบุรีไปยังเพชรบูรณ์ จะต้องเดินทางไปที่ลพบุรีแล้วขึ้นรถไฟไปยังตะพานหิน จากนั้นจึงเดินทางโดยรถยนต์ข้ามเขามายังเมืองเพชรบูรณ์ได้ และในเวลาต่อมาได้มีการปรับปรุงทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 ให้สามารถสัญจรไปมาได้อย่างสะดวก ซึ่งแล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2511 ส่วนช่องจราจรของถนนเส้นนี้เดิมมีเพียง 2 ช่องจราจรเท่านั้น โดยเริ่มมีโครงการขยายช่องจราจรตั้งแต่ปี พ.ศ. 2542 เป็นต้นมา จนถึงปัจจุบันเป็นถนนขนาด 2-8 ช่องจราจร

แต่เดิมกรมทางหลวงได้กำหนดหมายเลขทางหลวงสำหรับถนนมิตรภาพไว้เป็นหมายเลข 21 ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนเป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 ในภายหลัง และหมายเลข 21 ได้นำมาใช้กำหนดในทางหลวงช่วงสามแยกพุแคจนถึงหล่มสัก ต่อมาในปัจจุบันกรมทางหลวงได้ยกเลิกรหัสหมายเลขของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 203 หรือถนนหล่มสัก−เลย แล้วยุบรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21

รายชื่อทางแยก

ทางหลวงที่เกี่ยวข้อง

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2465 

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2465 สายทางเข้าวังชมภู เป็นถนนขนาด 4 ช่องจราจร เริ่มจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 บริเวณแยกกำนันจุล 2 ตัดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 113 บริเวณวงเวียนแยกวังชมภู บรรจบกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 อีกครั้ง บริเวณแยกกำนันจุล 1 เดิมเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 ต่อมาเมื่อมีการสร้างทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 เลี่ยงเมืองวังชมภูไปทางทิศตะวันออก ทำให้กรมทางหลวงจึงได้กำหนดให้ทางเข้าเมืองวังชมภูเป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2465

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 234 

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 234 หรือ ทางเลี่ยงเมืองเพชรบูรณ์ เป็นเส้นทางที่ใช้เลี่ยงการจราจรที่หนาแน่นในตัวเมืองเพชรบูรณ์ เป็นทางเลี่ยงเมืองของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 ด้านตะวันตก เดิมทางเลี่ยงเมืองเพชรบูรณ์ใช้หมายเลขเดียวกันกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 ต่อมากรมทางหลวงได้ปรับเปลี่ยนรหัสหมายเลขใหม่เป็น ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 234 มีระยะทางตลอดทั้งสาย 18.367 กิโลเมตร มีจุดเริ่มต้นทางทิศใต้บนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 บริเวณกิโลเมตรที่ 215 ในตำบลบ้านโตก อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ แยกไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ แล้วเลี้ยวไปทางทิศเหนือขนานกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 แล้วสิ้นสุดบนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 บริเวณกิโลเมตรที่ 231 ในตำบลนางั่ว อำเภอเมืองเพชรบูรณ์

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2466 

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2466 สายโคกหนองม่วง–สักหลง หรือ ทางเข้าเมืองหล่มสัก เดิมเป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21 และ 203 ต่อมากรมทางหลวงได้ปรับเปลี่ยนรหัสหมายเลขใหม่ โดยกำหนดทางเข้าเมืองหล่มสักเป็น ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2466 ส่วนทางเลี่ยงเมืองหล่มสักตลอดทั้งสาย กรมทางหลวงได้กำหนดเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 21

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 ระบบสารสนเทศโครงข่ายทางหลวง  กรมทางหลวง กระทรวงคมนาคม

21
2-21
ถนนในจังหวัดสระบุรี
ถนนในจังหวัดลพบุรี
ถนนในจังหวัดเพชรบูรณ์
ถนนในจังหวัดเลย
2-21