ลัทธิเต๋าในเกาหลี

ลัทธิเต๋า หรือ "โด" เป็นปรัชญาของรัฐที่เก่าแก่ที่สุดสำหรับคนเกาหลีที่มีอายุหลายพันปี อย่างไรก็ตาม อิทธิพลของลัทธิเต๋าเริ่มเสื่อมลงเมื่อมีการนำศาสนาพุทธเข้ามาใช้ในอาณาจักรโครยอในฐานะศาสนาประจำชาติและการครอบงำของลัทธิขงจื่อใหม่ในสมัยราชวงศ์โชซอน แม้อิทธิพลจะลดลงในช่วงเวลาดังกล่าว แต่ก็แทรกซึมทุกชนชั้นของชาวเกาหลี ผสมผสานกับลัทธิวิญญาณนิยมพื้นเมือง ตลอดจนสถาบัน วัด และพิธีกรรมทางพุทธศาสนาและลัทธิขงจื่อ แนวปฏิบัติของลัทธิเต๋าในเกาหลีพัฒนาขึ้น ค่อนข้างตรงกันข้ามกับจีน โดยเป็นการฝึกสมาธิแบบลึกลับในภูเขาที่สอนโดย "ปรมาจารย์ภูเขา" หรือ "ปราชญ์แห่งภูเขา"

ตำนานปกรณัมการสร้างโลกของเกาหลีที่รู้จักกันดีเรื่องหนึ่ง คือ เรื่องราวของเสือและหมีที่พยายามกลายเป็นมนุษย์เมื่อเสือพบเจอกับฮวา-นุง อาจถูกมองว่าเป็นนิทานของลัทธิเต๋า   ถึงแม้นักประวัติศาสตร์จะเสนอทฤษฎีต้นกำเนิดที่ถูกต้องหลายทฤษฎี   แต่ก็เป็นปัญหาเนื่องจากบันทึกของราชวงศ์ที่ดูแลโดยอาณาจักรเกาหลียุคแรกถูกทำลายถึงสองครั้งที่ห้องสมุดหลวงถูกเผาโดยกองทัพจีนที่บุกรุกเข้ามา ความพยายามในการศึกษาประวัติศาสตร์และปรัชญาของลัทธิเต๋าของเกาหลีในเวลาต่อมาได้ถูกระงับลงในยุคอาณาจักรโชซอนซึ่งยอมรับเฉพาะลัทธิขงจื่อเป็นสาขาการศึกษาที่เหมาะสม

ภูมิหลัง 
โดยทั่วไปแล้วลัทธิเต๋า ลัทธิขงจื่อ และ พุทธศาสนาได้ผสมผสานกับลัทธิชนเผ่า และลัทธิมู-กโย มานานตั้งแต่ศตวรรษแรกสุดของยุคประวัติศาสตร์สากล  แต่พุทธศาสนาได้ครอบงำความคิดอย่างเป็นทางการในสมัยอาณาจักรชิลลา และโครยอ  และถูกแทนที่ด้วยลัทธิขงจื่อในสมัยราชวงศ์โชซอน

อิทธิพลของลัทธิเต๋าถูกจำกัดเนื่องจากขาดสถาบันหรือฐานทางการเมือง ถูกปฏิเสธโดยบัณฑิตขงจื่อและชาวพุทธ อย่างไรก็ตาม นักวิชาการสมัยใหม่บางคนเรียกร้องให้มีการอ่านเชิงวิพากษ์วิจารณ์ประวัติศาสตร์ขงจื่อ การศึกษาแหล่งข้อมูลทางเลือก และคำจำกัดความที่กว้างขึ้นของลัทธิเต๋า เพื่อค้นหาการปฏิบัติพิธีกรรมของลัทธิเต๋าของเกาหลีที่กว้างขวางยิ่งขึ้นและการประเมินมูลค่าในเชิงบวก

ยุคสามอาณาจักร

โคกูรยอ 
ลัทธิเต๋าเข้ามาในเกาหลีครั้งแรกในปี ค.ศ.624 จักรพรรดิถังเกาจู่ ผู้ก่อตั้งราชวงศ์ถังของจีน ได้ส่งนักบวชลัทธิเต๋าและวรรณกรรมเต๋า อย่างเช่น เหลาจื่อและจวงจื่อ ไปยังอาณาจักรโคกูรยอ  สิ่งเหล่านี้ได้รับการต้อนรับอย่างกระตือรือร้นจากกษัตริย์แห่งโคกูรยอ และ ยอน แกโซมุน (Yeon Gaesomun) รัฐมนตรีของเขา  ในที่สุดวัดพุทธก็เปลี่ยนเป็นวัดเต๋า  อย่างไรก็ตามความกระตือรือร้นครั้งแรกนี้กินเวลาเพียง 30 ปี  สัญลักษณ์ลัทธิเต๋าพบได้ในภาพจิตรกรรมฝาผนังสุสานโคกูรยอในบริเวณใกล้กับคังโซ-กูยกและพยองอัน-โด

แพ็กเจ 
ในแพ็กเจ มีการกล่าวถึงลัทธิเต๋าในบทความบางตอน และไม่ได้ยึดถือเหมือนในอาณาจักรเกาหลีอื่นๆ

ชิลลา 
อาณาจักรชิลลาได้รับคัมภีร์เต้าเต๋อจิงของเหล่าจื่อ ในปี 738 จากจักรพรรดิราชวงศ์ถัง  ซึ่งเป็นมรดกที่สำคัญที่สุดของลัทธิเต๋า  นักวิชาการชาวชิลลาเดินทางไปประเทศจีนเพื่อศึกษาลัทธิเต๋าและเหลาจื่อและได้บรรจุให้มีการทดสอบในการสอบรับราชการ  ซินซอน ซาซัง ซึ่งค่อนข้างแพร่หลายในชิลลามีรากฐานมาจากความเชื่อและหลักปฏิบัติของชาวพื้นเมืองที่นับถือลัทธิวิญญาณนิยม  แต่ก็ได้รับอิทธิพลมาจากลัทธิเต๋าแบบเกาหลีด้วย

ลัทธิเต๋าแบบชิลลาเน้นการฝึกจิตหรือวินัยในตนเอง เครื่องหมายที่โดดเด่นที่สุดสามารถพบได้ในฮวารัง กองกำลังติดอาวุธชั้นยอดที่สังเกตได้จากความสงบที่มีระเบียบวินัย ความเรียบง่าย การผ่อนคลาย และความสามัคคี ทุกองค์ประกอบเป็นส่วนหนึ่งของลัทธิเต๋าเชิงปรัชญา

โครยอ 
ลัทธิเต๋าได้รับความนิยมสูงสุดในสมัยราชวงศ์โครยอ โดยเฉพาะในราชสำนักและชนชั้นปกครอง  พิธีกรรมแบบลัทธิเต๋าในราชสำนักได้นำเข้ามาในเกาหลีจากจีนสมัยอาณาจักรซ่ง  โดยเฉพาะภายใต้กษัตริย์เยจง (ค.ศ.1105–1122)  วัตถุบูชาในพิธีกรรมเหล่านี้รวมถึงเทพองค์ใหญ่และเทพองค์น้อยของวิหารลัทธิเต๋า  แต่เทพบางองค์ เช่น ซัม-กเย และ ทีเออิล ดูเหมือนจะได้รับความนิยมมากที่สุด 

ช่วงกลางของสมัยราชวงศ์โครยอ ศาสนาพุทธได้ครอบงำเกาหลี  แทนที่ศาสนาและปรัชญาอื่นๆ รวมทั้งลัทธิเต๋า

โชซอน 
ศาสนาประจำรัฐภายใต้ราชวงศ์โชซอน สามารถอธิบายได้ว่าเป็นลัทธิขงจื่อใหม่  แม้ว่าจะไม่เป็นที่นิยมในหมู่คนทั่วไป อย่างน้อยในช่วงเริ่มต้นของราชวงศ์ วรรณกรรมเต๋าก็ได้รับความนิยมในหมู่กลุ่มปัญญาชน งานเขียนเกี่ยวกับลัทธิเต๋าเหล่านี้ส่วนใหญ่มาจากมุมมองของขงจื่อ อย่างไรก็ตามมีการต่อต้านเพิ่มมากขึ้นจากฝ่ายหลักของขงจื่อที่ต่อต้านลัทธิเต๋าและลัทธิเต๋าก็เริ่มถูกมองว่าเป็นพวก "นอกรีต"  จากนั้นการปรากฏตัวของลัทธิเต๋าหดตัวลงอย่างเห็นได้ชัดและในช่วงปี 1592 การรุกรานของญี่ปุ่น ลัทธิเต๋าได้ถูกยกเลิกอย่างเป็นระบบ

ในศตวรรษที่ 16 ถึง 18 ลัทธิเต๋ามีความเจริญรุ่งเรืองในฐานะนักปริวรรต นักบวช นักปราชญ์ (ซาริม) แม้กระทั่งสตรี ที่ได้ศึกษาและฝึกฝนทำสมาธิแบบเต๋า และมีการเล่นแร่แปรธาตุภายใน (แนดัน/ ดันฮัก) และได้จัดทำเรื่องราวเกี่ยวกับลัทธิเต๋าและบรรพบุรุษของพวกเขาที่สำคัญที่สุดของเรื่องราวเหล่านี้ที่รู้จักจนถึงปัจจุบันคือชีวประวัติอมตะสี่เรื่อง (Sason chon) ในงานเขียนของ Heo Gyun (1569–1618), Ch'onghakjip (Collected Discourses of Master Blue Crane) โดย Cho Yojok (ต้นศตวรรษที่ 17) 

แม้ว่าสิ่งเหล่านี้จะเขียนขึ้นเพื่อส่งเสริมให้ชาวเกาหลีฝึกฝนการเล่นแร่แปรธาตุภายในเพื่อประโยชน์ของความเป็นอมตะ (กล่าวคือ การปลดปล่อยจากความตาย) พวกเขายังคิดทบทวนและขยายความหมายของประวัติศาสตร์ศาสนาของเกาหลีด้วยการย้ำเตือนชาวพื้นเมืองและประเพณีพื้นบ้านเกี่ยวกับบทบาทของภูเขาเกาหลี สันโดษและอมตะของดินในการบำรุงรักษาและปกป้องสังคมเกาหลี

การปรับตัวให้เข้ากับสังคมสมัยใหม่ 
นับตั้งแต่ปลายราชวงศ์โชซอนตอนปลาย ลัทธิเต๋ามิได้ถูกกีดกันโดยราชสำนักเกาหลี บัณฑิตขงจื่อ และชาวพุทธเท่านั้น แต่ยังรวมถึงสังคมโดยรวมด้วย เนื่องจากประวัติศาสตร์ดังกล่าว มีผู้นับถือลัทธิเต๋าเพียงไม่กี่คนที่มีอยู่ทั่วประเทศเกาหลีในปัจจุบัน

ลัทธิเต๋าได้ซึมซับเข้าไปในมุมมองต่อโลกดั้งเดิมแบบเกาหลีซึ่งเป็นมุมมองโลกที่องค์ประกอบของลัทธิมู-กฺโย ลัทธิขงจื่อ ศาสนาพุทธ และลัทธิเต๋า เชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด  จนมีเพียงนักวิชาการเท่านั้นที่สามารถแยกแยะได้ว่าอะไรคืออันไหน 

หลักฐานการฟื้นตัวของลัทธิเต๋าสามารถพบเห็นได้ใน Tanjeon Hoheup, ขบวนการทกฮัก (Tonghak) และ Kouk Sun Do  แม้จะไม่ใช้คำว่า "ลัทธิเต๋า" คำศัพท์ เทคนิค และเป้าหมายก็ชัดเจนว่าหมายถึงลัทธิเต๋า  เครื่องหมายลัทธิเต๋าของอักษรจีน su (อายุยืน) และ บก (ความสุข)  มีการแก้ไขบทความในชีวิตประจำวันมากมาย  ตั้งแต่ช้อนจนถึงปลอกหมอน แม้กระทั่งทุกวันนี้ ชื่อสถานที่หลายแห่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับภูเขาได้รับอิทธิพลจากลัทธิเต๋าเป็นอย่างมาก

สัญลักษณ์ของลัทธิเต๋า Taegeuk มีจุดเด่นอยู่ที่ธงชาติเกาหลีใต้  และลัทธิช็อนโด (Chondoism) เป็นศาสนาของเกาหลีที่มีการปรากฏตัวมากขึ้นใน เกาหลีเหนือ เมื่อชาว Chondoist เป็นตัวแทนทางการเมืองโดย พรรคชอนโด (Chondoist Chongu)

อ้างอิง

อ้างอิงจากนักวิชาการ 

 Yi Gyu-gyeong (1788–?) เป็นนักวิชาการซิลฮัก (Silhak) เขียนบทความมากมายเกี่ยวกับลัทธิเต๋า
 ฮวาดัม ซอ-กยองด็อก
 แม-วอลดัง คิมซีซึบ

ดูเพิ่มเติม 

 ลัทธิเต๋า
 พุทธศาสนาแบบเกาหลี
 ลัทธิขงจื่อแบบเกาหลี
 ลัทธิมู-กฺโยแบบเกาหลี
 ขบวนการทงฮัก

เชื่อมโยงภายนอก 

 ความเชื่อดั้งเดิมในเกาหลี
 ลัทธิเต๋าศึกษาในเกาหลี
 ธงชาติเกาหลีใต้
 คอลเลกชั่น: "ลัทธิเต๋า/เต๋า" จาก พิพิธภัณฑ์ศิลปะมหาวิทยาลัยมิชิแกน

ลัทธิเต๋า