ตำบลเกาะสาหร่าย

เกาะสาหร่าย เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองสตูล จังหวัดสตูล อยู่ทางทิศตะวันตกของตัวอำเภอ ห่างจากที่ว่าการอำเภอเมืองสตูลประมาณ 35 กิโลเมตร และห่างจากศาลากลางจังหวัดสตูลประมาณ 30 กิโลเมตร เป็นที่ตั้งของเกาะสำคัญ มีเกาะตะรุเตา เกาะหลีเป๊ะ เกาะอาดัง-เกาะราวี และอีก 57 เกาะที่อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติตะรุเตา และองค์การบริหารส่วนตำบลเกาะสาหร่าย

ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลเกาะสาหร่าย มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลปากน้ำ ตำบลละงู (อำเภอละงู) และตำบลสาคร (อำเภอท่าแพ)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลเจ๊ะบิลังและตำบลตันหยงโป (อำเภอเมืองสตูล)
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลตันหยงโป (อำเภอเมืองสตูล) และรัฐเกอดะฮ์ (ประเทศมาเลเซีย)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับทะเลอันดามัน

ประวัติ 
เกาะสาหร่าย เป็นตำบลที่อยู่ในความปกครองของอำเภอเมืองสตูล จังหวัดสตูล ตำบลเกาะสาหร่าย เดิมชื่อว่า ตำบล “เกาะโตด" ต่อมาได้เปลี่ยนนามเป็น ตำบล “ยะระโตด" คำว่า "โตด" มาจากภาษามาลายู "ระโตด" หรือ "ลาโตด" แปลว่า สาหร่ายทะเล ต่อมาเกาะนี้ก็ได้เปลี่ยนชื่ออีกครั้งเป็นตำบล “เกาะสาหร่าย" จนถึงปัจจุบัน ซึ่งคาดว่าในอดีตคงมีสาหร่ายมากที่เกาะแห่งนี้ คาดว่าประมาณ 150-250 ปีก่อน กับมีผู้คนมาอยู่อาศัยที่เกาะนี้ มีนายเปน ปราบยาวา หรือขุนยะระราษฎ์ เป็นกำนันคนแรกของตำบล

ในอดีต ณ ที่เกาะนี้มีด่านตรวจศุลกากรเช่นเดียวกัน มีโรงงานกลั่นน้ำมันมะพร้าว โรงงานป่นปลา เปลือกหอยเป็นอาหารเป็ดไก่ โรงหมักปลา ทำปลาเค็ม หอยแห้ง มีบ้านเรือนคับคั่งกว่าเกาะอื่นๆ บริเวณใกล้เกาะนี้ มีเกาะเล็กๆอีกหลายเกาะ มีเกาะปุเลาออ เกาะยะระโตดนุ้ย ซึ่งแต่ละเกาะเต็มไปด้วยสวนมะพร้าวอันยาวเหยียด สุดลูกตาเช่นเดียวกับเกาะสาหร่าย ที่บ้านหมู่ 6 ตำบลเกาะสาหร่าย มีต้นมะพร้าวประหลาดอยู่ต้นหนึ่ง มียอดที่แตกออกจากต้นเป็นค่าคบถึง 4 ยอด และมีลูกดกทุกๆยอด นับเป็นต้นมะพร้าวประหลาดที่มียอดมากผิดปกติกับมะพร้าวอื่น ๆ ที่เห็นมา มีลำต้นสูงประมาณ 20 เมตรเศษ ๆ ผลของมันใช้การได้เช่นเดียวกับมะพร้าวอื่น ๆ ชาวบ้านหวงแหนถือเป็นของศักดิ์สิทธิ์

ตำบลเกาะสาหร่ายทั้งตำบลอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลเกาะสาหร่ายซึ่งเดิมมีฐานะเป็นสภาตำบลเกาะสาหร่ายในปี พ.ศ. 2517 ก่อนที่ต่อมาจะได้รับการจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลเกาะสาหร่ายในวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2539

การปกครอง 

 หมู่บ้านและประชากร

พื้นที่ตำบลเกาะสาหร่าย ประกอบด้วยหมู่บ้านทั้งสิ้นจำนวน 8 หมู่บ้าน มีจำนวนประชากร 5,290 คน แบ่งเป็นชาย 2,565 คน หญิง 2,725 คน (เดือนธันวาคม 2563) เป็นตำบลที่มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับที่ 9 จาก 12 ตำบลในอำเภอเมืองสตูล

 
 
 

* ปี พ.ศ. 2558 มีการรวมผู้ที่ไม่ได้สัญชาติไทยในทะเบียนราษฎร ส่งผลให้ข้อมูลจำนวนประชากรปีดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก

**ในวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2562 ทางราชการได้แยกพื้นที่หมู่ 7 บ้านเกาะอาดัง (เกาะหลีเป๊ะ) จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่อีก 1 หมู่บ้าน ชื่อว่า "หมู่บ้านหลีเป๊ะพัฒนา" และกำหนดให้เป็นพื้นที่หมู่ 8 ของตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมืองสตูล

 รายชื่อเกาะในเขตตำบลเกาะสาหร่าย

ตำบลเกาะสาหร่ายเป็นตำบลที่มีเกาะมากที่สุดในจังหวัดสตูล มีมากถึง 62 เกาะจาก 106 เกาะ มีเกาะหลักคือ เกาะตะรุเตา ซึ่งเป็นเกาะขนาดใหญ่อันดับสี่ของประเทศไทย รองลงมาจากเกาะภูเก็ต เกาะสมุย และเกาะช้าง มีเนื้อที่ประมาณ 150.84 ตารางกิโลเมตร และเกาะเล็ก ๆ อีก 61 เกาะ ซึ่งอยู่ในความดูแลของอุทยานแห่งชาติตะรุเตา และองค์การบริหารส่วนตำบลเกาะสาหร่าย ทุกเกาะมีพื้นที่ทั้งหมด 232.463 ตารางกิโลเมตร

สถานที่สำคัญ 

 อุทยานแห่งชาติตะรุเตา เป็นอุทยานแห่งชาติอยู่ในทะเลอันดามัน บริเวณช่องแคบมะละกา มหาสมุทรอินเดีย เขตตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมืองสตูล จังหวัดสตูล อุทยานประกอบไปด้วยเกาะจำนวน 51 เกาะ มีพื้นที่ประมาณ 931,250 ไร่ หรือ 1,490 ตารางกิโลเมตร มีชื่อเสียงที่โด่งดังทางด้านธรรมชาติ สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาที่มีสภาพเป็นป่าดิบชื้นซึ่งยังมีพรรณไม้ และสัตว์ป่าที่น่าสนใจจำนวนไม่น้อย และมีพื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นป่าชายเลน นอกจากนี้ยังมีอ่าวน้อยใหญ่ที่มีชายหาดสวยงามอยู่หลายแห่ง และในท้องทะเลของเกาะตะรุเตายังมีพันธุ์ปลามากมายหลายชนิดรวมทั้งเต่าทะเลที่ใกล้สูญพันธุ์ 4 ชนิด คำว่า “ตะรุเตา” นี้ เพี้ยนมาจาก คำว่า “ตะโละเตรา” ในภาษามลายูแปลว่า มีอ่าวมาก
 เกาะตะรุเตา เป็นเกาะหลัก เกาะใหญ่ที่สุดในอุทยานแห่งชาติตะรุเตา ซึ่งประกอบด้วยเกาะน้อยใหญ่จำนวน 51 เกาะ ตั้งอยู่บริเวณทะเลอันดามัน บริเวณช่องแคบมะละกา มหาสมุทรอินเดีย ในท้องที่ตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมืองสตูล จังหวัดสตูล ด้านใต้ของเขตอุทยานแห่งชาติตะรุเตา ห่างจากเกาะลังกาวี ของมาเลเซีย 4.8 กิโลเมตร ในปี พ.ศ. 2479 มีการประกาศพระราชบัญญัติกักกันผู้มีสันดานเป็นโจรผู้ร้าย กรมราชทัณฑ์จึงหาสถานที่ที่มีภูมิประเทศเหมาะสม ซึ่งในที่สุดได้เลือกเกาะตะรุเตาและจัดตั้งขึ้นเป็นทัณฑสถาน โดยเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2480 กลุ่มบุกเบิกของกรมราชทัณฑ์ ภายใต้การนำของขุนพิธานทัณฑทัย ได้ขึ้นสำรวจเกาะตะรุเตาบริเวณอ่าวตะโละอุดังและอ่าวตะโละวาว เพื่อจัดทำเป็นทัณฑสถาน โดยฟันฝ่าอุปสรรคทางธรรมชาตินานัปการเป็นเวลา 11 เดือน งานบุกเบิกจึงสิ้นสุดลง หลังจากเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2481 เกาะตะรุเตาก็เป็นทัณฑสถานและเป็นนิคมฝึกอาชีพของนักโทษเด็ดขาด และนักโทษผู้มีสันดานเป็นผู้ร้าย ต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตหวงห้ามที่ดินบนเกาะนี้ เพื่อประโยชน์แก่การราชทัณฑ์โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 56 หน้า 566 ลงวันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2482 ปลายปี พ.ศ. 2482 รัฐบาลได้ส่งนักโทษการเมืองจากคดีกบฏบวรเดช (พ.ศ. 2476) และกบฏนายสิบ (พ.ศ. 2478) จำนวน 70 นาย มายังเกาะตะรุเตาซึ่งถูกกักบริเวณไว้ที่อ่าวตะโละอุดัง โดยจำนวนนักโทษทั้งหมดมีราว 4,000 คน ในช่วงสงครามมหาเอเชียบูรพา (พ.ศ. 2484 - 2488) เกาะตะรุเตาถูกตัดขาดออกจากแผ่นดินใหญ่ เกิดปัญหาขาดแคลนอาหาร ยา และเครื่องใช้ต่าง ๆ ต้นปี พ.ศ. 2487 ผู้คุมนักโทษได้ทำตัวเป็นโจรสลัดเข้าปล้นสะดมเรือบรรทุกสินค้าชาวไทยและต่างประเทศที่แล่นแผ่นไปมา ในที่สุดรัฐบาลไทยและทหารอังกฤษได้เข้าปราบโจรสลัดเกาะตะรุเตาสำเร็จเมื่อปี พ.ศ. 2489 และอีกสองปีต่อมากรมราชทัณฑ์ จึงได้ยกเลิกนิคมฝึกอาชีพตะรุเตาในที่สุด ในเกาะมีนักโทษการเมืองรวมกว่า 4,000 คน นักโทษเหล่านี้ถูกทารุณกรรมหลายรูปแบบ ทั้งการเฆี่ยนตี สมอบก การใช้แรงงานอย่างทารุณกรรม รวมถึงการฆาตกรรม เช่น การยิงทิ้ง ทั้งนี้ยังเจอกับนักการเมืองคณะราษฎร ที่ฉ้อราชบังหลวง กักตุนยารักษาโรค อาหาร เป็นเหตุให้ต้องมีความอดอยาก เจ็บป่วยเหมือนขังลืม นักโทษที่หลงเหลือได้รับการอภัยโทษ ตามพระราชบัญญัตินิรโทษกรรมแก่บรรดานักการเมือง เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2487 โดย นายควง อภัยวงศ์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2516 จึงได้มีการประกาศให้เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเล
 เกาะอาดัง เป็นเกาะกลางทะเลอันดามัน ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมืองสตูล จังหวัดสตูล เป็นเกาะที่มีความใหญ่เป็นอันดับสองรองจากเกาะตะรุเตา อันเป็นส่วนหนึ่งในอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะตะรุเตาหรืออุทยานแห่งชาติตะรุเตา อยู่ใกล้กับเกาะหลีเป๊ะหรือเกาะลีเป๊ะ มีความยาว 6 กิโลเมตร และกว้าง 5 กิโลเมตร จุดสูงสุดของเกาะคือ 690 เมตร สภาพของเกาะอาดังมีความสงบ สะอาด และเป็นสถานที่ตั้งของหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะตะรุเตา บนเกาะไม่มีที่พักของเอกชนให้บริการ จะมีก็แต่บ้านพักของหน่วยพิทักษ์อุทยานฯ และจุดให้กางเต็นท์ ผู้ที่จะมาท่องเที่ยวจึงมักจะไปพักค้างแรมบนเกาะหลีเป๊ะที่อยู่ใกล้เคียงกันมากกว่า มีน้ำตกอยู่ 2 แห่งบนเกาะ ทางทิศตะวันออกของเกาะเป็นหาดทรายขาวยาวราว 200 เมตร ในน้ำเต็มไปด้วยปะการังโขดและปะการังชนิดอื่น ๆ รวมถึงสัตว์ทะเลต่าง ๆ ที่อาศัยตามแนวปะการัง เช่น ดาวทะเล, เม่นทะเล, ปลาสลิดหิน, ปลาขี้ตังเบ็ด, ปลานกแก้ว
 เกาะหลีเป๊ะ หรือเกาะลีเป๊ะ เป็นเกาะกลางทะเลอยู่ในเขตตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมืองสตูล จังหวัดสตูล อยู่ทางตอนใต้ของเกาะอาดัง ห่างจากแผ่นดินของจังหวัดสตูล 85 กิโลเมตร เขตอำนาจการควบคุมของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะตะรุเตาในจังหวัดสตูล เป็นชายหาดบนเกาะที่อุดมไปด้วยท้องทะเลที่สดใสสะอาด สวยงาม เป็นเกาะที่เงียบสงบ และมีน้ำที่ตื้นเขิน จุดเด่นของทางเกาะหลีเป๊ะ คือ ความเป็นธรรมชาติของปะการังรายล้อมรอบเกาะ มีเวิ้งอ่าวที่สวยงาม หาดทรายละเอียดนิ่มนวลขาวเหมือนแป้ง เกาะหลีเป๊ะ มีชายหาดที่สำคัญ ๆ อยู่ 4 หาด ได้แก่ "หาดพัทยา" ซึ่งอยู่ทางตอนใต้ของเกาะหลีเป๊ะ เป็นเกาะที่นักท่องเที่ยวนิยมเดินทางไปมากที่สุด "หาดซันไรส์" หรือ "ปาไตปาดัก" อยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะหลีเป๊ะ ใกล้ ๆ กับหมู่บ้านชาวเล "หาดคาร์มา" อยู่ทางตอนเหนือ ซึ่งหันหน้าเข้ากับเกาะอาดัง "หาดซันเซ็ต" หรือ "หาดประมง" อยู่ทางทิศตะวันตก ซึ่งหันหน้าเข้ารับแสงของพระอาทิตย์ ตามชื่อของหาด เกาะหลีเป๊ะ เป็นเกาะที่มีความกว้างระหว่างหัวเกาะไปถึงท้ายเกาะประมาณ 3 กิโลเมตร จัดเป็นเกาะขนาดเล็ก ถือเป็นเกาะที่อยู่สุดท้ายทางตอนใต้ของทะเลอันดามันของไทย เนื่องจากพื้นที่ถัดไปคือทะเลสากลที่เชื่อมกับทะเลของประเทศเพื่อนบ้าน คือ มาเลเซีย
เกาะสาหร่าย ห่างจากท่าเรือเจ๊ะบิลัง อำเภอเมืองสตูล ประมาณ 12 กิโลเมตร นั่งเรือ 2 ชั่วโมง หมู่เกาะสาหร่ายนี้มี 2 เกาะใกล้กัน ชาวเมืองเรียกเกาะยะระโตด และยะระโตดนุ้ย มีชายหาดโดยรอบเกาะ ใกล้เกาะยะระโตด มีเกาะหาดหอยงาม ซึ่งคลื่นซัดเปลือกหอยไปกองไว้เป็นเกาะ คล้ายสุสานหอย

อ้างอิง 

เกาะสาหร่าย
อำเภอเมืองสตูล
เกาะสาหร่าย