สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี

สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี () หรือสิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดีและยั่งยืนเป็นสิทธิมนุษยชนที่องค์กรด้านสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมสนับสนุนเพื่อปกป้องระบบนิเวศที่ดีต่อสุขภาพของมนุษย์ สิทธินี้เชื่อมโยงกับสิทธิมนุษยชนด้านสุขภาพด้านอื่น ๆ เช่นสิทธิมนุษยชนในน้ำและการสุขาภิบาล (human right to water and sanitation), สิทธิในอาหาร (right to food) และสิทธิในสุขภาพ สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดีเป็นแนวทางการปกป้องคุณภาพของสิ่งแวดล้อมโดยใช้แนวคิดเรื่องสิทธิมนุษยชน ซึ่งต่างจากทฤษฎีทางกฎหมายที่ถูกพัฒนาขึ้นสำหรับสิทธิของธรรมชาติ (rights of nature) ซึ่งพยายามขยายแนวคิดเรื่องสิทธิจากสิทธิของมนุษย์หรือนิติบุคคลไปสู่สิทธิของธรรมชาติ 

สิทธินี้บังคับหรือผูกมัดให้รัฐควบคุมและบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษ ไม่เช่นนั้นแล้วก็จะคุ้มครองและให้ความยุติธรรมต่อชุมชนที่ได้รับความเสียหายจากปัญหาสิ่งแวดล้อม สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดีเป็นสิทธิที่สำคัญในการสร้างบรรทัดฐานทางกฎหมายสำหรับการฟ้องร้องคดีการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (climate change litigation) และประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมประเด็นอื่น

สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดีเป็นส่วนสำคัญในแนวทางของประชาคมนานาชาติต่อประเด็นด้านสิทธิมนุษยชนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (human rights and climate change) มีความตกลงระหว่างประเทศที่สนับสนุนสิทธินี้ซึ่งรวมไปถึงปฏิญญาการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยสิ่งแวดล้อมของมนุษย์ (Declaration of the United Nations Conference on the Human Environment), ปฏิญญาริโอว่าด้วยสิ่งแวดล้อมและการพัฒนา (Rio Declaration on Environment and Development) และไม่นานมานี้คือข้อตกลงโลกเพื่อสิ่งแวดล้อม (Global Pact for the Environment) 
กว่า 150 รัฐในสหประชาชาติยอมรับสิทธินี้ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งโดยทางนิติบัญญัติ, การฟ้องร้องคดี, กฎหมายรัฐธรรมนูญ, กฎหมายสนธิสัญญาหรืออำนาจทางกฎหมายอื่น ๆ กฎบัตรแอฟริกันว่าด้วยสิทธิของมนุษย์และประชาชน (African Charter on Human and Peoples' Rights), อนุสัญญาอเมริกันว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (American Convention on Human Rights) และความตกลงเอสกาซู (Escazu Agreement) ล้วนรวมถึงสิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดีด้วย ขอบข่ายด้านสิทธิมนุษยชนอื่นเช่นอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็กกล่าวถึงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมเนื่องเพราะมีความเกี่ยวข้องกับจุดสนใจของขอบข่ายซึ่งในที่นี้คือสิทธิเด็ก (Children's rights)

ผู้รายงานพิเศษแห่งสหประชาชาติ (United Nations special rapporteur) ว่าด้วยสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม จอห์น เอช. น็อกซ์ (John H. Knox) (ค.ศ. 2012–2018) และ เดวิด อาร์. บอยด์ (David R. Boyd) (ค.ศ. 2018–) ได้แนะนำวิธีการทำให้สิทธิเหล่านี้เป็นทางการอยู่ในกฎหมายระหว่างประเทศ โดยได้รับการสนับสนุนจากคณะกรรมการระดับสหประชาชาติต่าง ๆ รวมไปถึงสมาคมกฎหมายระดับท้องถิ่นด้วยเช่นเนติบัณฑิตยสภาเมืองนิวยอร์ก (New York City Bar Association) ในปี ค.ศ. 2020

อ้างอิง 

สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี
สิทธิมนุษยชน