ยี่โถ

ยี่โถ (ชื่อวิทยาศาสตร์: Nerium oleander L.) มีถิ่นกำเนิดแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน  เช่น  แถบโปรตุเกสไปจนถึง อินเดีย  อิหร่าน โดยสันนิษฐานว่ามีการแพร่เข้ามาในไทยโดยชาวจีน ในปี พ.ศ. 2352-2364 เป็นพืชในวงศ์ Apocynaceae เป็นพืชมีพิษ ยางเมื่อถูกผิวหนังทำให้ระคายเคือง เป็นแผลพุพอง ถ้ารับประทานเมล็ดทำให้เวียนศีรษะ ง่วงนอน ถ่ายเป็นเลือด เป็นพิษต่อหัวใจ ทำให้ชัก

ลักษณะเฉพาะ 
ยี่โถ    เป็นไม้พุ่มสูงประมาณ 20 ฟุต    เปลือกของลำต้นมีสีเทาเรียบ  เมื่อตัดหรือเด็ดจะมีน้ำยางไหลออกมา  ใบ เป็นใบเดี่ยวรูปร่างรี   ปลายและโคนใบแหลม ยาว  ๑๕-๑๗ cm. กว้าง ๑.๗-๒.๐ cm. ขอบใบเรียบไม่มีจัก  หนาแข็ง มีสีเขียวเข้ม   ก้านใบสั้น  ออกตามข้อของลำต้น   ดอกมีสีชมพู  ขาว   ออกตามปลายของยอดลำต้นเป็นกระจุกหรือช่อ   รูปร่างคล้ายกรวยหรือปากแตร เวลาบานกลีบจะมีกลิ่นหอม  ดอกยี่โถสามารถออกดอกได้ทั้งปี  ผลเกิดเมื่อดอกมีการผสมเกสรและร่วงหลุดไป จะเกิดผลเป็นฝัก 2 ฝัก ต่อ 1 ดอกยี่โถ 1 ดอก  เมล็ดลักษณะคล้ายเส้นไหม

การปลูกยี่โถ  สามารถปลูกได้ทุกที่เนื่องจากขึ้นได้ในสภาพดินทุกชนิดได้ดี  โดยการเพาะเมล็ด  ตอนกิ่ง  หรือการปักชำกิ่ง

ประโยชน์ 
 ส่วนที่ใช้เป็นยา : ดอก  ผล  ใบ
 ผล  ขับปัสสาวะ
 ดอก  แก้อักเสบ  แก้ปวดศีรษะ
 ใบ  ใช้เป็นยารักษาโรคหัวใจ (มีความเป็นพิษสูงต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง)
 นอกจากนี้ยังใช้เป็นยาฆ่าแมลง  และยาเบื่อหนูได้

ชื่อเรียกภาษาอื่น ๆ

ยี่โถในวรรณกรรม 
 ยี่โถปรากฏในวรรณกรรมเรื่อง อิเหนา  พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 2 
"ลำดวนดอกดกเต็มต้น
รสสุคนธ์ปนมะลิผลิดอกโต
ยี่เข่งเข็มสารภี ยี่โถ
ดอกส้มโอกลิ่นกล้าน่าดม"

รำพันพิลาปสุนทรภู่
" เห็นทับทิมริมกุฎีดอกยี่โถ   สะอื้นโอ้อาลัยจิตใจหาย"

สรรพสิทธิ์คำฉันท์ : สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
 
“…มะลิวัลย์อัญชันช่อ       ทุกก้านกอสรล่มสรลอน 

ชงโค ยี่โถ ขจร       รสรื่นรรวยรมย์…”

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 รายละเอียด ยี่โถ จากเว็บ 
 รายละเอียด ยี่โถ จากเว็บ 

พืชมีพิษ
วงศ์ตีนเป็ด
ไม้ดอกไม้ประดับ
พรรณไม้ในวรรณคดี
สมุนไพร

พืชมีพิษ