อัลตรามารีน

อัลตรามารีน () เป็นรงควัตถุสีน้ำเงินเข้มซึ่งเดิมได้จากการบดแลพิสแลซูลีเป็นผง คำว่าอัลตรามารีนมาจากภาษาละติน ultramarinus หมายถึงโพ้นทะเลเนื่องจากพ่อค้าชาวอิตาลีนำเข้าสารสีนี้มาจากเหมืองในอัฟกานิสถานช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 14–15 การใช้อัลตรามารีนเป็นชื่อสีในภาษาอังกฤษเป็นครั้งแรกในค.ศ. 1598

องค์ประกอบหลักของอัลตรามารีนคือแร่ซีโอไลต์ที่มีพอลิซัลไฟด์ปริมาณเล็กน้อย พบในแลพิสแลซูลีซึ่งเป็นองค์ประกอบหนึ่งของแร่ลาซูไรต์ อัลตรามารีนเป็นสีน้ำเงินคุณภาพดีที่สุดและราคาสูงที่สุดในสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา จิตรกรมักใช้ลงสีเสื้อคลุมพระแม่มารีย์เพื่อสื่อถึงความศักดิ์สิทธิ์และนอบน้อม และยังคงมีราคาสูงมากจนกระทั่งมีการคิดค้นสีน้ำเงินสังเคราะห์โดยฌ็อง-บาติสต์ กีเมต์ในค.ศ. 1826 และคริสทีอัน เมลินในค.ศ. 1828

การใช้ในงานศิลปะ 
อัลตรามารีนมาจากคำภาษาละตินกลาง ultramarinus แปลว่าโพ้นทะเลเนื่องจากนำเข้ามาจากทวีปเอเชียผ่านทางทะเล อัลตรามารีนเป็นรงควัตถุสีน้ำเงินที่ดีที่สุดและราคาสูงที่สุดในช่วงสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาเนื่องจากบดด้วยมือยากและมีเพียงแร่คุณภาพสูงสุดที่ให้สีน้ำเงินสด มีการปรับปรุงวิธีสกัดอัลตรามารีนในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 13 ซึ่งบันทึกโดยเซนนิโน เซนนีนี จิตรกรชาวอิตาลีโดยนำสารพื้นผสมกับไข ยางไม้และน้ำมัน ก่อนห่อด้วยผ้าและนำไปนวดในสารละลายด่างเจือจางอย่างน้อยสามครั้ง ซึ่งในครั้งสุดท้ายจะได้สสารสีน้ำเงินจำนวนเล็กน้อย

จิตรกรใช้อัลตรามารีนอย่างแพร่หลายในคริสต์ศตวรรษที่ 14–15 เพื่อเสริมสีแดงชาดและทองในเอกสารตัวเขียนสีวิจิตรและจิตรกรรมแผง บางส่วนสงวนไว้ใช้เฉพาะกับเสื้อคลุมพระแม่มารีย์และพระกุมารเยซู บางครั้งศิลปินใช้อะซูไรต์ซึ่งมีราคาถูกกว่าแทนอัลตรามารีน แต่เมื่ออะซูไรต์ขาดตลาดในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 16 ส่งผลให้ราคาอัลตรามารีนที่สูงอยู่แล้วยิ่งพุ่งสูงขึ้น

โยฮันเนิส เฟอร์เมร์ จิตรกรชาวดัตช์สมัยคริสต์ศตวรรษที่ 17 เป็นคนหนึ่งที่โดดเด่นในการใช้อัลตรามารีนในผลงาน เฟอร์เมร์ผสมอัลตรามารีนกับไวต์ลีดในการระบายสีผ้าโพกของหญิงสาวในภาพ สาวใส่ต่างหูมุก และใช้อัลตรามารีนกับกรีนเอิร์ธเพื่อระบายสีชุดหญิงสาวในภาพ สตรีกำลังยืนอยู่ที่เวอร์จินัล

อ้างอิง 

รงควัตถุ
อุปกรณ์และวัสดุสำหรับเขียนงานจิตรกรรม
อะลูมิโนซิลิเกต
ซีโอไลต์
ซัลไฟด์