พิเภก

พิเภก เป็นตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์ มีกายสีเขียว เป็นน้องชายของทศกัณฐ์และกุมภกรรณ มีความรู้ทางโหราศาสตร์ อดีตชาติเป็นเวสสุญาณเทพบุตร พระอิศวรสั่งให้ไปจุติเป็นพี่น้องร่วมท้องเดียวกันกับทศกัณฐ์เพื่อเป็นไส้ศึก คอยบอกความลับต่าง ๆ ให้แก่พระราม พร้อมประทานแว่นวิเศษติดที่ดวงตาขวา มองเห็นได้ทั้งสามโลก แม้กระทั่งอดีตและอนาคต พิเภกถูกทศกัณฐ์ขับไล่ออกจากกรุงลงกาเพราะทำนายฝันและแนะนำให้ทศกัณฐ์คืนนางสีดาแก่พระราม พิเภกจึงไปสวามิภักดิ์กับฝ่ายพระราม ทำหน้าที่เป็นโหรประจำทัพช่วยทำนายเหตุการณ์ บอกกลศึกของฝ่ายทศกัณฐ์และออกอุบายต่าง ๆ จนฝ่ายพระรามชนะสงคราม

พิเภกได้รับการสถาปนาเป็นท้าวทศคีรีวงศ์ครองกรุงลงกาต่อจากทศกัณฐ์ ด้วยความที่พิเภกเป็นยักษ์ไม่มีฤทธิ์ พระรามจึงต้องแผลงศรไปถามข่าว หากมีข้าศึกประชิดเมืองก็ให้เขียนสารแขวนติดมากับศรเพื่อขอความช่วยเหลือ อย่างตอนท้าวมหาบาลยกทัพมาแก้แค้นทศกัณฐ์ เวลาต่อมานางมณโฑคลอดโอรสนามว่าไพนาสุริยวงศ์ซึ่งเป็นลูกทศกัณฐ์ติดท้องมา แต่พิเภกกลับคิดว่าเป็นลูกของตนและเลี้ยงดูเป็นอย่างดี จนเมื่อไพนาสุริยวงศ์เติบโตขึ้นได้รู้ความจริงจากพี่เลี้ยงก็คิดก่อกบฏ ลอบไปขอความช่วยเหลือจากท้าวจักรวรรดิสหายทศกัณฐ์ให้มาชิงเมือง พิเภกรบแพ้และถูกจองจำ ส่วนไพนาสุริยวงศ์ได้ขึ้นเป็นกษัตริย์ลงกานามว่าทศพิน พระรามทราบข่าวจากหนุมานและอสุรผัด จึงให้พระพรตและพระสัตรุดยกกองทัพไปช่วยปราบทศพิน ตอนศึกกรุงมลิวันพิเภกก็ได้ติดตามไปช่วยด้วย เมื่อเสร็จศึกก็กลับมาครองกรุงลงกาดังเดิม

ในรามายณะ ตัวละครนี้มีชื่อว่า "วิภีษณะ"

ลักษณะหัวโขน 
สีเขียว 1 พักตร์ 2 กร ปากแสยะ ตาจระเข้ สวมมงกุฎน้ำเต้ากลม

ตระกูลของพิเภก

แหล่งข้อมูลอื่น 
 โอ้อนิจจาพิเภกเอ๋ย โดย ศาสตราจารย์ จันทร์ฉาย ภัคอธิคม  วารสารเสนาธิปัตย์ ฉบับที่ 2 ปีที่ 55 หน้า ๘๙ - ๑๐๑ 
สูจิบัตรการแสดงโขนธรรมศาสตร์ ตอนพิเภกสวามิภักดิ์ เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๐ ปีเกิด ของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ณ.เวทีกลางแจ้งบ้าน ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช เขตสาทร กรุงเทพฯ รอบเสด็จพระราชดำเนิน วันอาทิตย์ที่ ๙ ธันวาคม ๒๕๔๔ 
เยี่ยมยักษ์อยู่ยามกลางกรุงรัตนโกสินทร์
หัวโขน-สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ www.culture.go.th 
สีที่ใช้กับหัวโขน  
จารีตนาฏศิลป์ไทย โดย นาย ประเมษฐ์ บุณยะชัย นิตยสารศิลปากร  ปีที่ ๕๐ ฉบับที่ ๑  มกราคม-กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐   หน้า ๕ - ๑๙ 
โคลงรามเกียรติ์ รอบพระระเบียงวัดพระศรีรัตนศาสดาราม www.bloggang.com-praingpayear
โคลงภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องรามเกียรติ์ ตู้หนังสือ เรือนไทย 

ตัวละครในรามเกียรติ์