ปาเอยา

ปาเอยา () หรือ ปาเอ็ลยาดาร์ร็อส () เป็นชื่อเรียกอาหารประจำชาติอย่างหนึ่งของประเทศสเปน มีส่วนประกอบหลักที่สำคัญคือข้าวซึ่งนำไปหุง (มิใช่ผัด) กับเนื้อสัตว์และเครื่องเทศด้วยน้ำสต็อกในกระทะแบนใหญ่ ต้นกำเนิดของปาเอยานั้นมาจากแคว้นบาเลนเซียซึ่งเป็นแหล่งผลิตข้าวอันดับต้น ๆ ของประเทศสเปน อาหารจานนี้เป็นสิ่งที่สะท้อนถึงความเรียบง่ายทางขนบธรรมเนียมและประวัติศาสตร์ของแคว้นบาเลนเซียได้เป็นอย่างดี

ความมีชื่อเสียงและแพร่หลายของปาเอยานั้นมาจากการที่สามารถดัดแปลงใช้วัตถุดิบที่หาได้ตามแต่ละท้องถิ่นสร้างปาเอยาที่มีลักษณะเฉพาะของแต่ละแคว้นขึ้นมาได้โดยง่าย ยกตัวอย่างเช่น แคว้นกาลิเซียซึ่งมีที่ตั้งอยู่ติดกับทะเล สามารถใช้อาหารทะเล เช่น กุ้ง หอย ปลา หรือปลาหมึก เป็นส่วนประกอบหลักทำปาเอยาทะเล ในขณะที่บางแคว้นที่อยู่ตอนในของประเทศ เช่น แคว้นกัสติยาและเลออน สามารถใช้เนื้อหมูหรือเนื้อไก่ซึ่งสามารถหาได้ง่ายกว่ามาใช้เป็นส่วนประกอบหลัก

ในยุคแรกปาเอยายังไม่เป็นที่แพร่หลายในประเทศสเปนมากนัก เมนูนี้มีไว้สำหรับเป็นอาหารกลางวันเพื่อเลี้ยงชนชั้นแรงงานเช่น ชาวนา กรรมกร เป็นต้น โดยชาวนาแถบชนบทได้ช่วยกันนำข้าวจากไร่นาของตนเองมาประกอบอาหารทานกันในครอบครัว และมีการนำผักต่าง ๆ เช่นมะเขือเทศ หอมใหญ่ พริก กระเทียม มาปรุงให้เข้ากับเนื้อสัตว์ที่ตนเองหามาได้ เช่น กระต่ายป่า ไก่ เป็ด หมู เป็นต้น โดยยังไม่ได้มีการนำอาหารทะเลมาเป็นส่วนประกอบแต่อย่างใด

ปาเอยาสูตรต้นตำรับ
ในแคว้นบาเลนเซีย พื้นที่ที่เชื่อกันว่าเป็นแหล่งกำเนิดของอาหารจานนี้คือบริเวณทะเลสาบอัลบูเฟรา () ทะเลสาบที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศสเปน มีที่ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของเมืองบาเลนเซีย นอกจากนี้ลักษณะทางภูมิศาสตร์ก็เอื้ออำนวยต่อการใช้วัตถุดิบอื่น ๆ ในการทำปาเอยาเช่นดียวกัน สำหรับปาเอยาสูตรต้นตำรับนั้น ในหนังสือของดิโอนิซิโอ เปเรซ () นักเขียนและนักหนังสือพิมพ์ผู้ที่มีความเชี่ยวชาญด้านอาหารสเปน กล่าวว่า วัตถุดิบที่รวมอยู่ด้วยได้แก่ ปลาไหล หอยทาก และถั่วเขียว อุปกรณ์ที่ใช้คือ หม้อก้นโค้งที่มีฝาปิดได้และใช้ความร้อนจากไฟที่เกิดจากการก่อฟืน

ประเพณี 
ในสมัยแรก ๆ นั้นปาเอยาเป็นเพียงอาหารที่ใช้เรียกผู้คนเข้ามาร่วมเฉลิมฉลองในเทศกาลต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม ทุกวันนี้ได้มีการจัดงานเทศกาลการเฉลิมฉลองสำหรับปาเอยาโดยเฉพาะ หนึ่งในงานที่มีชื่อเสียงมากจัดขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1961 ซึ่งมีการแข่งขันทำปาเอยานานาชาติในเมืองซูแอกา () แคว้นบาเลนเซีย จากงานนี้ได้ก่อให้เกิดธรรมเนียมปฏิบัติที่พบเห็นได้ทั่วไปตามเทศกาลต่าง ๆ ในแต่ละเมืองของแคว้นบาเลนเซียในปัจจุบัน โดยจะมีการใช้กระทะขนาดใหญ่และก่อไฟจากฟืนเพื่อทำ "ปาเอยายักษ์" แจกให้กับผู้ที่มาร่วมงานโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใด ๆ การทำปาเอยาในลักษณะนี้มีชื่อเรียกเหมือนกันในทุกเมืองว่า "ปาเอยาริมทาง" ()

ที่มาของชื่อ 
 เป็นคำในภาษาบาเลนเซียที่แปลว่า "กระทะ" โดยหมายรวมถึงกระทะทุกประเภท อาหารชนิดนี้ได้รับการตั้งชื่อตามคำว่ากระทะซึ่งเป็นอุปกรณ์หลักที่ใช้ในการประกอบอาหาร ในหลายภูมิภาคของประเทศสเปน (นอกเหนือจากแคว้นบาเลนเซีย) นิยมใช้ทั้งคำว่า  และ  เพื่อสื่อความหมายถึงกระทะ ส่วนในทวีปอเมริกาใต้ คำว่า  ยังสื่อความหมายถึงเครื่องครัวหลากหลายประเภทที่ใช้ในการประกอบอาหาร

คำว่า  ในภาษาบาเลนเซียและภาษาสเปนนั้นแผลงมาจากคำว่า  ในภาษาละติน และมีผู้ตั้งข้อสังเกตว่าคล้ายกับคำว่า  ในภาษาฝรั่งเศส,  ในภาษาอิตาลี และ  ในภาษาสเปนเก่า ซึ่งทั้งสามคำสื่อความหมายถึงอุปกรณ์เครื่องครัว

อ้างอิง 

อาหารสเปน
อาหารจากข้าว
อาหารประจำชาติ
แคว้นบาเลนเซีย