มัธยมกะ

นิกายมัธยมกะ (; "สายกลาง"; ; ทิเบต: དབུ་མ་པ ; dbu ma pa) เป็นนิกายในศาสนาพุทธฝ่ายมหายานยุคแรกที่ก่อตั้งโดยท่านนาคารชุนะ คำว่ามัธยมกะมาจากคำว่ามัชฌิมาปฏิปทา บางครั้งเรียกนิกายนี้ว่าศูนยตา เพราะคำสอนของนิกายนี้เน้นที่ความว่างเปล่าของสรรพสิ่ง และเรียกผู้ที่นับถือนิกายนี้เรียกว่า มาธยมิกะ (Mādhyamika) คณาจารย์สำคัญของนิกายนี้ เช่น จันทรกีรติ

คัมภีร์ 

คัมภีร์ที่สำคัญของนิกายนี้มีหลายเล่ม ที่เขียนโดยท่านนาคารชุนะได้แก่ มาธยมิกศาสตร์ ทวาทศนิกายศาสตร์ ปรัชญาปารมิตาศาสตร์ และที่เขียนโดยลูกศิษย์ของท่าน เช่น ศตศาสตร์ของท่านเทวะ กรกาลรัตนศาสตร์ของท่านภาววิเวก

หลักธรรม 

คำสอนของนิกายนี้เน้นที่หลักปฏิจสมุปบาทและศูนยตา โดยถือว่าสรรพสิ่งทั้งหลายไม่มีความอยู่ด้วยตัวเอง (สวภาวะ) แต่เกิดได้เพราะอาศัยเหตุปัจจัยอิงกันเกิด ปฏิเสธทั้งทิฐิข้างที่กล่าวอ้างว่าสรรพสิ่งมีอยู่จริง (สัสสตทิฐิ) และที่ถือว่าขาดศูนย์ (อุจเฉททิฐิ) คำสอนของนิกายนี้ขัดแย้งกับนิกายโยคาจารอย่างรุนแรง ในแง่ที่ว่านิกายโยคาจารยอมรับการมีอยู่ของสวภาวะแต่นิกายมัธยมกะไม่ยอมรับ มีการโจมตีกันว่าเป็นมิจฉาทิฐิในพุทธศาสนาทั้งสองฝ่าย

การปฏิเสธคำสอน 
นิกายมัธยมกะ เป็นคำสอนแนวปฏิเสธ และเป็นเพียงปรัชญา ที่ทำให้หลุดพ้นไปไม่ได้เป็นเพียงทฤษฎีตามนิกายอื่น ๆ ที่โจมตี โดยนิกายที่ต่อยอดให้มัธยมกะ คือนิกายเทนได ที่พยายามต่อความคิด

นิกายมาธยมิกในประเทศต่าง ๆ 

 ในประเทศญี่ปุ่นเรียกว่า นิกายซานรอน ได้รับผ่านทางประเทศเกาหลีเมื่อราว พ.ศ. 1168

อ้างอิง 

 ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์. ศาสนาและปรัชญาในจีน ทิเบต ญี่ปุ่น. กทม.สุขภาพใจ. 2545
 ประยงค์ แสนบุราณ. พระพุทธศาสนามหายาน. กทม.โอเดียนสโตร์. 2548

ข้อมูล

 
Arnold, Dan (2010).  Nāgārjuna's 'Middle Way': A Non-Eliminative Understanding of Selflessness.  In:Revue Internationale de Philosophie vol. 64, no.253: 367-395

อ่านเพิ่ม
 
 
 
 Huntington, C. W., Jr. (1989). The Emptiness of Emptiness: An Introduction to Early Madhyamika. Honolulu: University of Hawaii Press
 
 
 Narain, Harsh. The Mādhyamika mind. Motilal Banarsidass Publishers, 1997.

แหล่งข้อมูลอื่น

 The Mādhyamika or the Śūnyavāda school, Surendranath Dasgupta, 1940
 
 
 Thinking in Buddhism: Nagarjuna's Middle Way
 thezensite: articles on Nagarjuna
 Introduction to the Middle Way A contemporary commentary based on the teachings of Dzongsar Khyentse Rinpoche
 Stanford Encyclopedia of Philosophy: Madhyamaka
 Stanford Encyclopedia of Philosophy: Nagarjuna

 
นิกายในศาสนาพุทธมหายาน