มงคลสูตร

มงคลสูตร เป็นพระสูตรสำคัญบทหนึ่ง ในพระพุทธศาสนาเถรวาท

ประวัติ 
ในคัมภีร์ชั้นอรรถกถา อธิบายความโดยพิสดารถึงสาเหตุของการที่พระพุทธเจ้าตรัสมงคลสูตรไว้ว่า  ประมาณ 12 ปีก่อนพุทธกาล ประชาชนต่างตื่นตัวว่า อะไรคือเหตุที่ทำให้ชีวิตเป็นมงคล กล่าวว่า บ้างก็ว่า วัตถุสิ่งของ เช่น ต้นไม้ สัตว์ หรือว่ารูปเคารพต่าง ๆ จะทำให้ชีวิตเป็นมงคล เรื่องราวการอภิปรายเรื่องมงคล ก็ไปถึงภุมเทวา คือเทวดาในระดับพื้นดิน เทวดาก็สนทนากันว่าอะไรคือมงคล ประเด็นนี้ก็ลุกลามไปถึงอากาศเทวา ไปถึงสวรรค์ชั้นต่าง ๆ จนถึงพรหมโลกชั้นสุธาวาส ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัย ของผู้ที่บรรลุธรรมเป็นพระอนาคามีแล้ว มีความเข้าใจในเรื่องมงคลชีวิตเป็นอย่างดี แต่ไม่สามารถอธิบายได้ จึงได้ประกาศให้เทวดาทราบว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะเสด็จลงมาตรัสรู้ธรรมในอีก 12 ปี ให้ไปถามพระพุทธองค์ในตอนนั้น

เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณแล้ว คืนหนึ่งขณะที่ประทับอยู่ ณ เชตวันมหาวิหาร ใกล้เมืองสาวัตถี ท้าวสักกเทวราชได้นำหมู่เทวดาเข้าเฝ้า และบัญชาให้เทพบุตรองค์หนึ่งทูลถามพระองค์ว่า อะไรคือมงคลของชีวิต พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงทรงแสดงหลักมงคลสูตร ซึ่งมีทั้งหมด 10 หมวด นับเป็นรายการได้ 38 ประการ*

 (ผู้ทรงความรู้บางท่านที่จำแนกโดยการแปลจากภาษาบาลี นับได้ 37 ประการ เพราะ "การสงเคราะห์บุตรและคู่ครอง" เป็นสองข้อที่อยู่ในวลีเดียว).

เนื้อหาในพระสูตร 
ตามเนื้อหาในพระสูตร มงคลของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ยึดถือวัตถุ แต่ยึดถือการปฏิบัติฝึกฝนตนเอง ซึ่งมีอยู่ 38 ประการ ทั้งหมดจำแนกอยู่ในเนื้อหาโดยแบ่งเป็น 10 หมวด ได้แก่ 
หมวดที่ 1
 ไม่คบคนพาล
 คบบัณฑิต
 บูชาคนที่ควรบูชา
หมวดที่ 2
 อยู่ในถิ่นที่เหมาะสม
 มีบุญวาสนามาก่อน
 ตั้งตนชอบ
หมวดที่ 3
 เป็นพหูสูต
 มีศิลปะ
 มีวินัย
 มีวาจาสุภาษิต
หมวดที่ 4
 บำรุงมารดาบิดา
 เลี้ยงดูบุตร
 สงเคราะห์ภรรยา(สามี)
 ทำงานไม่คั่งค้าง
หมวดที่ 5
 บำเพ็ญทาน
 ประพฤติธรรม
 สงเคราะห์ญาติ
 ทำงานไม่มีโทษ
หมวดที่ 6
 งดเว้นจากบาป
 สำรวมจากการดื่มน้ำเมา
 ไม่ประมาทในธรรม
หมวดที่ 7
 มีความเคารพ
 มีความถ่อมตน
 มีความสันโดษ
 มีความกตัญญู
 ฟังธรรมตามกาล
หมวดที่ 8
 มีความอดทน
 เป็นผู้ว่าง่าย
 เห็นสมณะ
 สนทนาธรรมตามกาล
หมวดที่ 9
 บำเพ็ญตบะ
 ประพฤติพรหมจรรย์
 เห็นอริยสัจจ์
 ทำพระนิพพานให้แจ้ง
หมวดที่ 10
 จิตไม่หวั่นไหวในโลกธรรม 
 จิตไม่โศก
 จิตปราศจากธุลี
 จิตเกษม
อย่างไรก็ตาม แม้พระพุทธองค์จะทรงแสดงธรรมไว้ชัดเจนดีแล้ว ก็มีผู้ที่เชื่อบ้าง ไม่เชื่อบ้าง จึงได้ส่งผลมาถึงปัจจุบันนี้ แนวทางการยึดถือความเป็นมงคล จึงมีอยู่ 2 แนวทาง คือ
 มงคลจากการมีสิ่งนั้นมีสิ่งนี้
 มงคลจากการฝึกตัว

ดูเพิ่ม 
 มงคล
 มังคลัตถทีปนี
 ปราภวสูตร
 ภาณวาร

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 พระไตรปิฎก เล่มที่ 25  พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ 17 ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ มงคลสูตร
 อรรถกถา ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ มงคลสูตร

พระสูตรในพระไตรปิฎกเถรวาท
ขุททกนิกาย
คำศัพท์ศาสนาพุทธ