พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ

นายพลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ มีพระนามเดิมว่า หม่อมเจ้าคำรบ (3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2414 - 7 สิงหาคม พ.ศ. 2482) เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนวรจักรธรานุภาพ กับหม่อมราชวงศ์ดวงใจ ปราโมช

พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ เป็นทหารบก ดำรงตำแหน่ง ผู้บังคับการกองทหารปืนใหญ่ เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2444 ผู้บัญชาการกองพลที่ 7 มณฑลพิษณุโลก หลังจากนั้นทรงได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งแม่ทัพกองทัพน้อยที่ 2 (ปัจจุบันคือ กองทัพภาคที่ 3) ระหว่าง พ.ศ. 2454 - 2457 ดูแลพื้นที่ภาคเหนือ จากนั้นทรงย้ายไปดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจภูธร เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2457 และกรมตำรวจ ระหว่าง พ.ศ. 2458 - 2472 ในสมัยรัชกาลที่ 6 มีบทบาทในการปรับปรุงกิจการตำรวจ โดยทรงดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจ พระองค์แรกเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2458 

นายพลตำรวจเอก นายพลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2482 สิริพระชันษา

องคมนตรี
ปี พ.ศ. 2458 ทรงได้รับพระราชทานตราตั้งเป็นองคมนตรี

พระบุตรและพระธิดา 
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ มีหม่อมทั้งหมด 3 คน คือ หม่อมผาด ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา, หม่อมแดง บุนนาค และหม่อมนุ่ม มีพระโอรส-ธิดาทั้งหมด 9 คน ได้แก่

หม่อมผาด มีพระโอรส-ธิดา 2 คน คือ
 หม่อมราชวงศ์ชาย ปราโมช
 หม่อมราชวงศ์ประณตน้อม ปราโมช
หม่อมแดง ปราโมช ณ อยุธยา (ต.จ.) ธิดาเจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ (แพ บุนนาค) กับหม่อมแหวว บุรณศิริ
 หม่อมราชวงศ์บุญรับ พินิจชนคดี สมรสกับพระพินิจชนคดี (พินิจ อินทรทูต)
 หม่อมราชวงศ์อุไรวรรณ ปราโมช
 หม่อมราชวงศ์เล็ก ปราโมช
 หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช สมรสกับท่านผู้หญิงอุศนา ปราโมช ณ อยุธยา (สกุลเดิม ศาลิคุปต์) มีบุตร 3 คน
 หม่อมราชวงศ์ถ้วนเท่านึก ปราโมช
 หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช สมรสและแยกกันอยู่กับหม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้ง ทองใหญ่ มีบุตร 2 คน
หม่อมนุ่ม มีพระธิดาเพียงคนเดียวคือ
 หม่อมราชวงศ์สอางค์ เทวกุล เสกสมรสกับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ และสมรสกับหม่อมเจ้าปรีดิเทพย์พงษ์ เทวกุล มีพระธิดาจากการสมรสครั้งแรก 1 องค์ และโอรส-ธิดาจากการสมรสครั้งที่สองอีก 4 คน

หน้าที่ราชการ 
 2 ธันวาคม พ.ศ. 2444 - ผู้บังคับการกองทหารปืนใหญ่
 6 สิงหาคม พ.ศ. 2446 - ผู้บัญชาการทหารมณฑลนครสวรรค์
 ผู้บัญชาการกองพลที่ 6 มณฑลนครสวรรค์
 กรกฎาคม พ.ศ. 2452 - ผู้บัญชาการกองพลที่ 9 มณฑลปราจิณบุรี
 26 กันยายน พ.ศ. 2453 - มรรคนายก วัดโสธรวรารามวรวิหาร
 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2453 - ผู้บัญชาการกองพลที่ 7 มณฑลพิษณุโลก และเป็นผู้รั้งแม่ทัพกองที่ 2
 มิถุนายน พ.ศ. 2455 - พ้นจากตำแหน่งผู้บัญชาการกองพลที่ 7 มณฑลพิษณุโลก และเป็นแม่ทัพกองที่ 2
 มิถุนายน พ.ศ. 2456 - ออกจากประจำการเป็นกองหนุนสังกัดกรมปลัดทัพบก และออกจากราชองครักษ์เวร
 ผู้ช่วยจเรเสือป่า
 ผู้ช่วยเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย
 1 มีนาคม พ.ศ. 2457 - อธิบดีกรมตำรวจภูธร
 12:มีนาคม 2457 – ราชองครักษ์พิเศษ
 21 ตุลาคม พ.ศ. 2458 - อธิบดีกรมตำรวจ

พระยศ 
 12 ตุลาคม พ.ศ. 2435 - ร้อยโท
 21 กันยายน พ.ศ. 2449 - พลตรี
 7 ตุลาคม 2454 – นายหมู่เอก
 12 สิงหาคม พ.ศ. 2455 - นายหมู่ใหญ่
 7 มกราคม พ.ศ. 2457 - นายกองโท
 28 เมษายน พ.ศ. 2458 - นายพลโท
 27 เมษายน พ.ศ. 2460 - นายกองเอก
 10 ธันวาคม พ.ศ. 2461 - พระตำรวจตรี
 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2463 - นายกองใหญ่

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 
 
 
 
 
 พ.ศ. 2462 เข็มข้าหลวงเดิม

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 พลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ 

พระวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าตั้ง
พระองค์เจ้าชาย
ราชสกุลปราโมช
ตำรวจชาวไทย
อธิบดีกรมตำรวจและผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
ทหารบกชาวไทย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ช.
ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
แม่ทัพภาคที่ 3
สมาชิกกองเสือป่า
บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์