ตำบลหนองบัวใหญ่

หนองบัวใหญ่ เป็นตำบลในอำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ เป็นย่านเศรษฐกิจรอง และเป็นที่ตั้งของหน่วยงานราชการบางส่วนของอำเภอจัตุรัส องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ คือ เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดของตำบล ซึ่งเป็นหนึ่งในเทศบาลตำบลทั้งสามแห่งของอำเภอจัตุรัส อันประกอบไปด้วย เทศบาลตำบลจัตุรัส เทศบาลตำบลหนองบัวโคก และเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ตำบลหนองบัวใหญ่เป็นชุมชนเมืองสี่มุมเก่า ก่อนจะย้ายเมืองไปอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ห่างจากที่ตั้งเดิมประมาณ 1 กิโลเมตร ที่ บ้านกอก ซึ่งเป็นสถานที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอจัตุรัสปัจจุบัน

ประวัติ 
พ.ศ. 2367 ปรากฎหลักฐานการตั้งถิ่นฐานชุมชนหนองบัวใหญ่ขึ้น ในสมัยพระยานรินทร์สงคราม (ทองคำ) เจ้าเมืองสี่มุมองค์ที่ 2 ท่านได้ปรึกษากับกรมการเมืองแล้วเห็นว่าเมืองสี่มุมเดิมไม่เหมาะที่จะเป็นเมืองใหญ่ จึงย้ายที่ตั้งเมืองสี่มุมในที่แห่งใหม่ ห่างจากที่ตั้งเมืองสี่มุมเดิมประมาณ 40 กิโลเมตร มาตั้งที่ บ้านหนองบัวใหญ่ และท่านได้ชักชวนราษฎรช่วยกันสร้างวัดขึ้นทางทิศใต้ของหมู่บ้าน ชื่อว่า วัดสว่างอารมณ์ หรือ “วัดปทุมชาติ” นับเป็นวัดแห่งแรกที่สร้างขึ้นมาเคียงคู่กับเมืองสี่มุม ต่อมาทางวัดปทุมชาติและชาวบ้านหนองบัวใหญ่ได้พร้อมใจกันจัดสร้าง “ศาลเจ้าพ่อพระยานรินทร์สงคราม” ขึ้นด้วยแรงศรัทธา เพื่อเป็นอนุสรณ์สถานระลึกถึงคุณงามความดีของท่านเจ้าเมืองผู้สร้างวัดปทุมชาติ พร้อมทั้งประดิษฐานรูปหล่อเหมือน “พระยานรินทร์สงคราม (ทองคำ)” ไว้ให้บูชาสักการะสืบมา
พ.ศ. 2424 ในสมัยพระนรินทร์สงคราม (บุญเฮ้า) เจ้าเมืองสี่มุมองค์ที่ 5 เนื่องจากเกิดน้ำท่วมใหญ่ ประกอบกับเกิดพุยุ(อหิวาตกโรค)ระบาดหนัก ท่านจึงได้ย้ายเมืองสี่มุมจากบ้านหนองบัวใหญ่มาตั้งที่บ้านกอก ซึ่งห่างจากที่ตั้งเดิมไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 1 กิโลเมตร ที่ตั้งเมืองอยู่บริเวณหมู่ที่ 1 ตำบลบ้านกอก อำเภอจัตุรัส
 วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลหนองบัวใหญ่ แยกออกจากตำบลบ้านกอก  จำนวน 5 หมู่บ้าน โดย
 หมู่ที่ 1 โอนจากหมู่ที่ 8   ตำบลบ้านกอก
หมู่ที่ 2 โอนจากหมู่ที่ 9   ตำบลบ้านกอก
หมู่ที่ 3 โอนจากหมู่ที่ 10 ตำบลบ้านกอก
หมู่ที่ 4 โอนจากหมู่ที่ 11 ตำบลบ้านกอก
หมู่ที่ 5 โอนจากหมู่ที่ 12 ตำบลบ้านกอก

 วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2552  ได้จัดตั้งจากองค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวใหญ่ เป็นเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ทั้งตำบลหนองบัวใหญ่มีเนื้อที่ประมาณ 52 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 32,500 ไร่ หมู่บ้านซึ่งตั้งอยู่ในเขตเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่  มีทั้งหมดจำนวน  10 หมู่บ้าน

ภูมิศาสตร์

ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลหนองบัวใหญ่ อยู่ในเขตการปกครองอำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ห่างจากที่ว่าการอำเภอจัตุรัสไปทางทิศตะวันออกประมาณ 1 กิโลเมตร ห่างจากจังหวัดชัยภูมิ  37  กิโลเมตร บนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข   201   มีพื้นที่ทั้งหมด  52  ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 32,500 ไร่ มีอาณาเขตติดต่อดังนี้

 ทิศเหนือ ติดต่อกับ ตำบลบ้านกอกและตำบลหนองบัวบาน อำเภอจัตุรัส
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ตำบลละหานและเขตอำเภอเนินสง่า
 ทิศใต้ ติดต่อกับ ตำบลบ้านกอกและเขตอำเภอเนินสง่า
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับ ตำบลบ้านกอก อำเภอจัตุรัส

ภูมิประเทศและภูมิอากาศ 
ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปของตำบลหนองบัวใหญ่เป็นที่ราบและที่ราบสูง เป็นบางส่วน ทางทิศใต้ไม่มีภูเขา

ลักษณะภูมิอากาศเป็นแบบมรสุม มี 3 ฤดู

 ฤดูร้อน  เริ่มประมาณเดือนมีนาคม ถึงเดือนมิถุนายน
 ฤดูฝน  เริ่มประมาณเดือนกรกฎาคม ถึงเดือนตุลาคม
 ฤดูหนาว  เริ่มประมาณเดือนพฤศจิกายน ถึงเดือนกุมภาพันธ์

แหล่งน้ำธรรมชาติ 
 บึงหนองบัวใหญ่ ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลหนองบัวใหญ่มีพื้นที่ติดต่อกับบ้านหนองบัวใหญ่ บ้านหนองบัวรอง และบ้านจานทุ่ง ตำบลหนองบัวใหญ่ บึงหนองบัวใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ  800  ไร่ ปัจจุบันเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ได้มีการพัฒนาให้เป็น สวนสาธารณะและเป็นแหล่งท่องเที่ยว พักผ่อนหย่อนใจ
 หนองหินตั้ง ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านหนองบัวรอง หมู่ที่ 10  ตำบลหนองบัวใหญ่แยกออกมาจากบึงละหาน และมีลำห้วยแยกออกมาชื่อห้วยหินตั้ง
 ลำคันฉู เป็นลำห้วยที่ใช้แบ่งเขตพื้นที่ระหว่างเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่กับตำบลบ้านกอก ไหลมาจากอ่างเก็บน้ำลำคันฉูอยู่ในเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาตินายางกลักพื้นที่อ่างเก็บน้ำขนาด 5,810   ไร่ครอบคลุมตำบลโคกเพชรพัฒนา อำเภอบำเหน็จณรงค์และ ตำบลห้วยยายจิ๋ว อำเภอเทพสถิต จังหวัดชัยภูมิ ใช้งบประมาณในการก่อสร้าง  266.47 ล้านบาท เริ่มก่อสร้างในปี 2532 ตัวเขื่อน เป็นคันดิน ขนาดความกว้าง 8 เมตรความยาว สันเขื่อนรวมคันดินรอบเขื่อนกว่า 2 กม. แล้วเสร็จในปี 2539  และเริ่มกักเก็บน้ำเดือนตุลาคม 2539
 ห้วยกอก แยกออกจากลำห้วยคันฉู บ้านวังเสมาหมู่ที่  2 ตำบลกุดน้ำใส อำเภอจัตุรัส ไหลผ่านบ้านคงคาล้อม บ้านสำโรงทุ่ง ตำบลบ้านกอก บ้านหนองบัวใหญ่ บ้านจานทุ่ง เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ และไหลลงบึงละหานต่อไป - ห้วยหินตั้ง เป็นลำห้วยแยกออกมาจากหนองหินตั้ง ผ่านบ้านหนองบัวรอง หมู่ที่ 10  บ้านหนองบัวใหญ่ หมู่ที่ 1,2 บ้านห้วยมะนาว หมู่ที่ 6
 ห้วยตาแก้ว เป็นลำห้วยแยกออกมาจากบึงละหาน ผ่านบ้านหนองบัวรอง หมู่ที่ 10 บ้านห้วยมะนาวหมู่ที่ 6

การปกครอง 
ตำบลหนองบัวใหญ่ มีหมู่บ้านที่อยู่ในการปกครองทั้งสิ้น 10 หมู่บ้าน จำนวนครัวเรือน 2,915 ครัวเรือน จํานวนประชากร 7,254  คน ประกอบด้วย

หมายเหตุ ข้อมูลทะเบียนราษฎร์ อำเภอจัตุรัส ณ เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2565

การคมนาคม 
ตำบลหนองบัวใหญ่ ห่างจากที่ว่าการอำเภอจัตุรัสประมาณ  1  กิโลเมตร อยู่ห่างจากตัวเมืองชัยภูมิ 37 กิโลเมตร อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานคร 293 กิโลเมตร และอยู่ห่างจากจังหวัดนครราชสีมา 82 กิโลเมตร มีการคมนาคมทางบกเป็นเส้นทางที่ติดต่อสำคัญ มีทางหลวงแผ่นดินผ่าน 2 สาย ได้แก่ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 201 และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2170

เศรษฐกิจ 
 เกษตรกรรม  ในปัจจุบันประชากรตำบลหนองบัวใหญ่ส่วนใหญ่ ประกอบ อาชีพ ทางการเกษตร ผลผลิตทางการเกษตรที่สำคัญ ได้แก่ การทำนา ทำไร่ ทำสวน นอกจากนี้ ยังประกอบอาชีพ ค้าขายและรับจ้างทั่วไป
 การประมง มีเกษตรกรที่ทำอาชีพประมง ได้แก่ เลี้ยงปลา เลี้ยงกุ้ง เพาะพันธุ์ปลา เพาะพันธุ์กุ้ง
 การปศุสัตว์  มีเกษตรกรทำอาชีพเลี้ยงโค กระบือ
 การบริการ สถานประกอบการด้านบริการ เช่น บริการเสริมสวย บริการซ่อม และอื่น ๆ
 การท่องเที่ยว พัฒนาบึงหนองบัวใหญ่ เป็นแหล่งท่องเที่ยว
 อุตสาหกรรม อุตสาหกรรมของตำบลหนองบัวใหญ่ จำแนกเป็น ประเภทอุตสาหกรรมผลิตและบริการ ได้แก่ โรงสีข้าว โรงงานประกอบรถขนพืชผลทางการเกษตร โรงกลึง โรงงานประกอบฟอร์นิเจอร์ โรงงานน้ำดื่ม โรงงานผสมคอนสรีตสำเร็จ โรงงานประกอบหลังคาเมทัลชีส
 การพาณิชและกลุ่มอาชีพ ตำบลหนองบัวใหญ่มีตลาดการค้าที่สำคัญจำนวน 2 แห่ง ที่ทางเทศบาลสามารถจัดเก็บรายได้ได้เองคือ 
 ตลาดสดเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ตั้งอยู่ในบริเวณพื้นที่หมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 7
 ตลาดเช้าตำบลหนองบัวใหญ่ ตั้งอยู่ในพื้นที่หมู่ที่ 2 

ส่วนการพาณิชยกรรมในเขตตำบลหนองบัวใหญ่ เป็นกิจการค้าปลีกและค้าส่ง สินค้าต่าง ๆ ได้แก่ เครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องเขียนแบบเรียน เสื้อผ้าและเครื่องนุ่งห่ม เครื่องยนต์การเกษตร พันธุ์พืช และวัสดุการเกษตร สังฆภัณฑ์และเวชภัณฑ์ สถานประกอบอาหาร และสินค้าอุปโภคบริโภค

 ธนาคาร มีสาขาของธนาคาร 1 แห่ง ได้แก่
 ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) สาขาหนองบัวใหญ่

การศึกษา 
 โรงเรียนระดับประถมศึกษา 4 แห่ง คือ
 โรงเรียนบ้านหนองบัวใหญ่
 โรงเรียนบ้านหนองบัวรอง(อินทรผลบำรุง)
 โรงเรียนบ้านจาน(นิเทศอุปถัมภ์)
 โรงเรียนบ้านหนองไผ่ล้อม
 โรงเรียนระดับอนุบาล 2 แห่ง คือ
 โรงเรียนอนุบาลเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ 1
 โรงเรียนอนุบาลเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ 2
 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก 2 แห่ง คือ
 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านหนองบัวใหญ่
 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านหนองไผ่ล้อม

ศาสนสถาน 
 วัด 5 แห่ง คือ
 วัดปทุมชาติ
 วัดป่าสุวรรณไพโรจน์
 วัดหนองบัวรอง
 วัดสนามนาง
 วัดเวฬุวนาราม
 ศาลเจ้า 6 แห่ง คือ
 ศาลเจ้าพ่อพระยานรินทร์สงคราม
 ศาลเจ้าพ่อขุนกัณฑ์
 ศาลเจ้าพ่อขุนด่าน
 ศาลเจ้าพ่อสุริวงศ์เกรียงไกร
 ศาลเจ้าพ่อหลวงประจักษ์
 ศาลเจ้าพ่อขุนภิภักดิ์หลักเมือง

วัฒนธรรม 
ในเขตตำบลหนองบัวใหญ่มีภาษาถิ่นหลากหลายที่ใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน ทั้งภาษาอีสาน ภาษากลาง แต่แม้ว่าจะมีภาษาถิ่นไทยต่างกัน แต่ก็ยังมีประเพณีและวัฒนธรรมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ดังนี้

 งานประจำปีนมัสการปิดทองรอยพระพุทธบาทจำลองวัดปทุมชาติ ประมาณเดือน กุมภาพันธ์
 ประเพณีสงกรานต์ ประมาณเดือน เมษายน
 ประเพณีเข้าพรรษา ประมาณเดือน กรกฎาคม
 ประเพณีออกพรรษา ประมาณเดือน ตุลาคม
 ประเพณีลอยกระทง ประมาณเดือน พฤศจิกายน

สถานที่สำคัญ 
 โรงพยาบาลจัตุรัส
 สำนักงานเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่
 สำนักงานการประปาส่วนภูมิภาค สาขาจัตุรัส
 สำนักงานปศุสัตว์อำเภอจัตุรัส
 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3
 ศาลเจ้าพ่อพระยานรินทร์สงคราม (เจ้าเมืองสี่มุม)
 รอยพระพุทธบาทจำลอง วัดปทุมชาติ (วัดแห่งแรกสร้างขึ้นพร้อมกับเมืองสี่มุม)
 ตลาดสดเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่
 จุดพักรถ ที่พักริมทางหลวงหมายเลข 201 หมวดทางหลวงจัตุรัส กรมทางหลวง

อ้างอิง 

 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2554/E/017/18.PDF
 https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/views/showVillageData.php?rcode=36060610&statType=1&year=62

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่

หนองบัวใหญ่
หนองบัวใหญ่
หนองบัวใหญ่