พิพิธภัณฑ์แห่งชาติอัฟกานิสถาน

พิพิธภัณฑ์แห่งชาติอัฟกานิสถาน (, Mūzīyam-e mellī-ye Afghānestān; , Də Afghānistān Millī Mūzīyəm) เป็นอาคารความสูงสองชั้น ตั้งอยู่ตรงข้ามถนนกับวังดารุลอามาน ในย่านดารุลอามาน นครคาบูล ประเทศอัฟกานิสถาน ในอดีต พิพิธภัณฑ์นี้เคยถือว่าเป็นหนึ่งในพิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดของโลก และเคยมีรายงานเกี่ยวกับการขยายอาคารพิพิธภัณฑ์และการสร้างพิพิธภัณฑ์หลังใหม่อยู่

ของสะสมของพิพิธภัณฑ์ในอดีตถือว่าเป็นโบราณวัตถุที่สำคัญที่สุดชุดหนึ่งในเอเชียกลาง ด้วยของสะสมมากกว่า 100,000 ชิ้นที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดถึงหลายพันปีก่อน และมีวัตถุจากวัฒนธรรมต่าง ๆ ทั้ง เปอร์เซีย พุทธ อิสลาม เป็นต้น อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่สงครามกลางเมืองที่เริ่มต้นในปี 1992 ได้ถูกปล้นหลายครั้งและถูกจรวดโจมตีอีกจำนวนหนึ่ง เป็นผลให้ของสะสมกว่า 70% ที่จัดแสดงสูญหายโดยถาวร นับตั้งแต่ปี 2007 ได้มีองค์การนานาชาติจำนวนหนึ่งร่วมกันช่วยกู้คืนโบราณวัตถุราว 8,000 ชิ้น ซึ่งรวมถึงรูปปั้นแกะสลักหินทรายที่ได้คืนมาจากเยอรมนี ในปี 2012 ได้มีโบราณวัตถุ 843 ชิ้นที่สหราชอาณาจักรส่งมอบคืน ซึ่งรวมถึงงาช้างเบกรามอันมีชื่อเสียง

ประวัติศาสตร์
พิพิธภัณฑ์แห่งชาติอัฟกานิถสานเปิดให้บริการในปี 1919 ในรัชสมัยของกษัตริย์อามานุลลอฮ์ ข่าน ของสะสมเดิมทีจัดแสดงภายในพระราชวังบาเฆบาลา และในปี 1922 ได้ย้ายออกมาพรีอมใช้ชื่อของสะสมว่า "ของสะสมแห่งความน่ารู้" ('Cabinet of Curiosities') อาคารหลังปัจจุบันของพิพิธภัณฑ์ได้ย้ายมาเริ่มต้นใช้งานในปี 1931 ในปี 1973 สถาปนิกชาวเดนมาร์กได้ถูกว่าจ้างให้ออกแบบอาคารใหม่ของพิพิธภัณฑ์ อย่างไรก็ตามไม่มีความคืบหน้าในการก่อสร้างอาคารใหม่นี้ ในปี 1989 ทองคำบักเตรียได้ถูกเคลื่อนย้ายไปยังคลังใต้ดินของธนาคารกลางอัฟกานิสถาน

หลังการล่มสลายของรัฐบาลของโมฮาเมด นาญีบุลลอฮ์ และการเริ่มต้นของสงครามกลางเมืองในต้นทศวรรษ 1990s พิพิธภัณฑ์ถูกปล้นหลายรอบ เป็นผลให้ของสะสมมากกว่า 70% สูญหาย ในเดือนพฤษภาคม 1993 มีการโจมตีทางจรวดลงที่พิพิธภัณฑ์ ซากของอาคารได้ถล่มลงมาทับโบราณวัตถุภายใน ซึ่งรวมถึงเครื่องปั้นดินเผาโบราณ ในเดือนมีนาคม 1994 พิพิธภัณฑ์ในตอนนั้นใช้งานเป็นฐานบัญชาการของกองทัพ ได้ถูกจรวดโจมตีและเสียหายอย่างหนัก รัฐมนตรีกระทรวงวัฒนธรรมและข้อมูล ในสมัยของประธานาธิบดี บูร์ฮานูดดีน รับบานี มีคำสั่งให้เจ้าหน้าที่ของพิพิธภัณฑ์ 71 คนเริ่มทำการเคลื่อนย้ายโกดังวัตถุของพิพิธภัณฑ์ไปไว้ยังโรงแรมคาบูล (ปัจจุบันคือ โรงแรมเซรีนา คาบูล) เพื่อป้องกันความเสียหายจากการโจมตีด้วยจรวดและระเบิดในอนาคต การขนย้ายเสร็จสิ้นในเดือนกันยายน 1996 ในระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม 2001 กลุ่มตอลิบานได้เข้าทำลายโบราณวัตถุจำนวนมากเนื่องด้วยเหตุผลทางศาสนา โดยมีรายงานในช่วงปลายปีเดียวกันว่าตอลิบานทำลายโบราณวัตถุมากกว่า 2,750 ชิ้นในปีนั้น

ในการโจมตีของตอลิบานปี 2021 และหลัง การยึดนครคาบูลสำเร็จ โมฮามัด ฟาฮีม รอฮีมี (Mohammad Fahim Rahimi) ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ซึ่งอยู่ในตำแหน่งตั้งแต่ปี 2016 ประกาศสัญญาว่าตนจะคงตำแหน่งนี้เพื่อพิทักษ์ของสะสมของพิพิธภัณฑ์ หลังเกิดความกังวลอย่างมากไปทั่วว่าตอลิบานอาจจะเข้ามาทำลายโบราณวัตถุอีกครั้ง ดังเช่นที่เคยเกิดขึ้นไปแล้วในทศวรรษที่ 1990 ข้อมูลจากเดือนมีนาคม 2023 ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ (แทน) คือ โมฮามัด ซูบัยร์ อาเบดี (Mohammad Zubair Abedi)

อ้างอิง

พิพิธภัณฑ์ในประเทศอัฟกานิสถาน
สิ่งก่อสร้างในคาบูล