ประจวบ ฤกษ์ยามดี

ประจวบ  ฤกษ์ยามดี  ชื่อเล่น น้อย (15 มิถุนายน พ.ศ. 2476 - 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2559) เป็นนักแสดงชาวไทย ฉายา ดาวร้ายผู้น่ารัก ที่ผู้ชมคุ้นเคยกับบทบาทผู้ช่วยพระเอก-นางเอก หรือผู้ร้ายที่มักกลับใจมาช่วยฝ่ายพระเอกในตอนท้าย ที่มีผลงานบทสมทบในภาพยนตร์ไทยจำนวนมากกว่าร้อยเรื่อง มักรับบทพระรองคู่พระเอก อย่าง มิตร  ชัยบัญชา  และสมบัติ  เมทะนี และยังเป็นดาวร้ายเจ้าของรางวัล 2 ตุ๊กตาทอง

ประวัติ 
ประจวบ ฤกษ์ยามดี เป็นบุตรคนสุดท้อง เป็นน้องชายของ ยุวนุช ฤกษ์ยามดี ดาราละครเวทีชื่อดังในอดีตและประจวบยังเป็นน้องภรรยาของผู้กำกับภาพยนตร์ ทวี ณ บางช้าง หรือครูมารุต เริ่มเข้าสู่วงการบันเทิงด้วยการทำงานอยู่ในโรงถ่ายหนุมานภาพยนตร์ของ รัตน์ เปสตันยี ต่อมาได้เริ่มต้นในวงการบันเทิงด้วยการแนะนำจากครูมารุต ผู้กำกับมือดีซึ่งเป็นพี่เขยของเขาเอง ได้แสดงในภาพยนตร์เรื่องแรก ชั่วฟ้าดินสลาย (2498) รับบทเป็น ทิพย์ และภาพยนตร์ที่โด่งดังเป็นที่รู้จักของแฟนๆมากที่สุดได้แก่เรื่อง รักริษยา (2501) กำกับโดย มารุต ได้แจ้งเกิดในบทดาวร้ายจากเรื่องนี้และได้ตุ๊กตาทองจากภาพยนตร์เรื่องนี้ในปี พ.ศ. 2500 ผลงานเด่นอื่นๆ เช่น มือโจร (2504), พสุธาที่ข้ารัก (2504), พระเจ้าอชาตศัตรู (2504), จำเลยรัก (2506), ดวงตาสวรรค์ (2507), มนต์รักลูกทุ่ง (2513), เพชรพระอุมา (2514) เป็นต้น

ประจวบ ฤกษ์ยามดีได้รับรางวัลตุ๊กตาทองจากภาพยนตร์เรื่อง รักริษยา (2501) และ มือโจร (2504) และได้รับรางวัลเกียรติคุณแห่งความสำเร็จ ในงานรางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 13 จัดโดยชมรมวิจารณ์บันเทิง ในปี พ.ศ. 2547  

ช่วงบั้นปลายชีวิต ประจวบ ฤกษ์ยามดี อาศัยที่รองเมือง ซอย 5 ปทุมวัน กรุงเทพฯ และถึงแก่กรรมด้วยอุบัติเหตุพลัดตกต้นไม้ที่บ้านพักในจังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 สิริอายุ 83 ปี มีพิธีฌาปนกิจศพเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 ณ วัดเสมียนนารี

รางวัลเกียรติยศ 
 รางวัลตุ๊กตาทอง เรื่อง รักริษยา (2501) 
 รางวัลตุ๊กตาทอง เรื่อง มือโจร (2504) 
 รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง รางวัลเกียรติคุณแห่งความสำเร็จ

ผลงานทางภาพยนตร์ 
 โรงแรมนรก (2500) รับบท เจ้าของโรงแรม
 กามเทพลวง (2512)
 เด็กวัด (2512)
 ลอยกระทง (2512) รับบท ตำรวจ
 ปราสาททราย (2512) รับบท ยอดกมล
 นางสาวอบเชย (2512)
 ไพรรัก (2512)
 น้องรัก (2512) รับบท ชมบุญ
 ลูกปลา (2512)
 วิมานไฟ (2512) รับบท นฤชา
 ยอดรักยูงทอง (2512)
 นางกวัก (2512)
 สายใจ (2512)
 ชาติลำชี (2512)
 ทรชนเดนตาย (2512) รับบท เจ้าหน้าที่ปลอมตัวตลก
 ต้อยติ่ง (2512)
 พญาโศก (2512) รับบท ยศพงษ์
 เมืองแม่หม้าย (2512)
 สาละวัน (2512)
 ความรักเจ้าขา (2512)
 ไอ้สู้ (2513) รับบท เอิบ อัมหวัน
 อยากดัง (2513)
 กำแพงแสน (2513)
 ท่าจีน (2513)
 กายทิพย์ (2513) รับบท พลเดช
 ชาติเหมราช (2513)
 วิญญาณดอกประดู่ (2513)
 มนต์รักลูกทุ่ง (2513) รับบท หมู่น้อย
 สวรรค์เบี่ยง (2513) รับบท ภวันต์
 เทวีกายสิทธิ์ (2513)
 กำแพงเงินตรา (2513) รับบท แจ้ง
 จอมโจรมเหศวร (2513)
 รักเธอเสมอ (2513) รับบท ประจวบ
 อินทรีทอง (2513)
 จุ๊บแจง (2513) รับบท มอนเต้ รัฐประหาร
 กิ่งแก้ว (2513)
 คู่สร้าง (2513)
 ม้ามืด (2513) รับบท นายประทาน
 จอมบึง (2513) รับบท กำลังนวด
 บ้านวังแดง (2513) รับบท ครูนพพร
 บ้านสาวโสด (2513) รับบท โต้ง
 แก้วสารพัดนึก (2514)
 ไม่มีวันที่เราจะพรากจากกัน (2514) รับบท ปลั่ง
 เขยตีนโต (2514)
 สะใภ้หัวนอก (2514)
 สื่อกามเทพ (2514)
 พิษผยอง (2514)
 ราชินีบอด (2514)
 เทวดามาแล้ว (2514)
 แม่นม (2514)
 ไก่นา (2514) รับบท คุณวงศ์
 คนึงหา (2514) รับบท ไผท
 สะใภ้ยี่เก (2514) รับบท จำลอง
 มนต์รักชาวไร่ (2514)
 เจ้าสาวขี้คุก (2514) รับบท นุ้ย
 เพชรพระอุมา (2514) รับบท พ ท ไชยยันต์ อนันตรัย
 แว่วเสียงซึง (2514) รับบท ฉะโนด
 เหนือพญายม (2514)
 ธารรักไทรโยค (2514) รับบท พงษ์พันธ์
 ในสวนรัก (2514)
 รักกันหนอ (2514)
 รุ้งทอง (2514) รับบท ร ต อ ทศ
 ไอ้ทุย (2514) รับบท กำนันชิน
 พุดตาน (2514)
 ทะโมนไพร (2514)
 จงอางผยอง (2514) รับบท ขุนอินทเดชะ
 มนต์รักจากใจ (2514)
 คนใจเพชร (2514)
 อรุณรุ่งฟ้า (2514)
 กว๊านพะเยา (2515)
 เจ้าลอย (2515)
 ศาลาลอย (2515) รับบท เปีย
 อเวจีสีชมพู (2515)
 วิวาห์ลูกทุ่ง (2515) รับบท สำลี
 รักต้องห้าม (2515) รับบท พิชิต
 เชียงตุง (2515)
 รักคืนเรือน (2515) รับบท หมอ
 บุหงาหน้าฝน (2515)
 มนต์รักดอกคำใต้ (2515)
 น้ำผึ้งพระจันทร์ (2515)
 ชาละวัน (2515)
 สวนสน (2515) รับบท แรม
 สุดสายป่าน (2515)
 ขอบฟ้าเขาเขียว (2516)
 เด่นดวงเดือน (2516)
 ไอ้แดง (2516)
 ผาเวียงทอง (2516)
 เจ้าสาวเรือพ่วง (2516)
 คุ้งตะเคียน (2516)
 สายฝน (2516) รับบท นายแสง
 บัวลำพู (2517)
 ผู้ดีเถื่อน (2517)
 รอยมลทิน (2517)
 ทุ่งใหญ่อินทนนท์ (2517)
 คนกินเมีย (2517) รับบท อำนาจ
 ดอกคูนเสียงแคน (2517) รับบท สงเคราะห์
 สนหน่อยน่าทูนหัว (2517)
 วิญญาณโลกีย์ (2518)
 มือปืนพ่อลูกอ่อน (2518) รับบท นายพลวิฑูรย์
 พ่อยอดมะกอก (2518) รับบท วัลลภ
 หัวใจราชสีห์ (2518)
 แผ่นดินแม่ (2518)
 แหม่มจ๋า (2518)
 ผยอง (2518)
 เสือพี่น้องสิงห์ (2518)
 แซ่บ (2519)
 กุ้งนาง (2519) รับบท ตา
ลาวคำหอม (2519)
 มนต์เรียกผัว (2519) รับบท ผู้จัดการศักดิ์
 ฉันไม่อยากเป็นคุณนาย (2519)
 ดรรชนีไฉไล (2519) รับบท จ่าอยู่
 เพลิงทรนง (2519)
 นางงูเห่า (2519) รับบท เสือไกร
 แสบ (2519) รับบท อุทิศ
 ชะตาชีวิต (2519)
 มือปืนขี้แย (2519) รับบท พ ต อ เรียม
 จันดารา (2520) รับบท บุญชัย
 ศึก 5 เสือ (2520) รับบท ปลิว ปานทอง
 สิงห์สำออย (2520) รับบท บิดาของเอก
 ลูกเจ้าพระยา (2520)
 แม่ดอกกัญชา (2520) รับบท หมอผลิต
 ตามฆ่า 20,000 ไมล์ (2520)
 รถไฟ เรือเมล์ ลิเก ตำรวจ (2520)
 อย่าแหย่ฉลาม (2520)
 มนต์รักนักรบ (2520)
 มันทะลุฟ้า (2520)
 พ่อตาปืนโต (2520) รับบท แมนเรียกคุณ
 ข้าวก้นบาตร (2520)
 หึง (2520)
 พ่อนกฮูก (2520)
 เด็ดสะระตี่ (2520) รับบท บุญธรรม
 หนักแผ่นดิน (2520)
 ล่าเพชฌฆาต (2520) รับบท ลี่เลี่ยง
 เหยียบหัวสิงห์ (2520)
 รักแล้วรอหน่อย (2521) รับบท สมศักดิ์
 มนต์รักแผ่นดินทอง (2521) รับบท เกลี่ยง
 โก๋บ้านนอกกี๋บางกอก (2521) รับบท ยอดชาย
 มือปืนนมสด (2521) รับบท นายใหญ่
 มันส์เขาล่ะ (2521) รับบท หนุ่ม
 ไอ้ขุนทอง (2521)
 ทีเด็ดคู่เขย (2521) รับบท ราวี
 ดวงเศรษฐี (2521)
 ไอ้ 8 นิ้ว (2521)
 นักสู้ภูธร (2521) รับบท หลบ
 ขโมยที่รัก (2521) รับบท สุขิต
 เลือดในดิน (2521) รับบท พ่อ
 สุดห้ามใจรัก (2522) รับบท กวี
 เสือสะเออปล้น (2522)
 คุณพ่อ…ขอโทษ..! (2522)
 นายอำเภอปฏิวัติ (2522)
 ผานกเค้า (2522)
 คนละเกมส์ (2522) รับบท นายโกเมน
 ไอ้คลั่งทะเลโหด (2522) รับบท อวนไฟ
 เทวดาบ๊องส์ (2522) รับบท พิชิต
 อวนดำ (2522) รับบท หัวหน้ามาเฟีย
 ตลุมบอน (2522) รับบท จอม
 ไอ้หนุ่มตังเก (2522)
 แม่เขียวหวาน (2522)
 2 พยัคฆ์ (2523) รับบท สันภู สรวง
 เจ้าพายุ (2523) รับบท ลุงแจ้ง
 ย.ยอดยุ่ง (2523)
 แผ่นดินแห่งความรัก (2523)
 นายอำเภอคนใหม่ (2523) รับบท กำนันสิงห์
 ชั่วฟ้าดินสลาย (2523) รับบท ทิพย์
 ไปรษณีย์สุดหล่อ (2524)
 ประกาศิตจากหัวใจ (2524)
 นกน้อย (2524)
 ระย้า (2524) รับบท ขุนรอน
 ไทรโศก (2524) รับบท แม้น
 ฟ้าเพียงดิน (2524)
 ชายสามโบสถ์ (2524)
 รักข้ามคลอง (2524)
 คุณรักผมไหม (2525)
 สะใภ้ตีนแดง (2525)
 คนล่าคน (2525)
 ใจเดียว (2525) รับบท ธนากร
 รักข้ามรุ่น (2525)
 เฮงสองร้อยปี (2525)
 นักบุญทรงกลด (2525)
 มันมาจากโลกันต์ (2525)
 แม่ดอกกระถิน (2526)
 บ้านน้อยกลางดง (2526)
 พญายมพนมรุ้ง (2526)
 หนูเป็นสาวแล้ว (2526) รับบท พายุ
 จ้าวภูผา (2526) รับบท เฟิง
 กุ๊กมือเก่า (2526)
 สิงห์ด่านเกวียน (2526)
 น.ส.เย็นฤดี (2526) รับบท โชติบดินทร์ นรินทร์สงคราม
 ยูงรำแพน (2526)
 หลงเสียงนาง (2526) รับบท หมอ
 ผู้ยิ่งใหญ่ทั้ง 9 (2526)
 พ่อตาจิ๊กโก๋ (2526)
 แม่สาวสุพรรณ (2527)
 10 คงกระพัน (2527)
 ผัวเชลย (2528) รับบท ลุงเภา
 ลูกทุ่งเสียงทอง (2528) รับบท ประจวบ
 เรือนแพ (2532) รับบท สปอนเซอร์
 รักเพี้ยน เพี้ยน (2532)

ผลงานละครโทรทัศน์ 

 สกาวเดือน (2521)
 น้ำเซาะทราย (2522)

อ้างอิง 
 ชีวประวัติ ประจวบ  ฤกษ์ยามดี
 อดีตประวัติดาวร้าย ประจวบ  ฤกษ์ยามดี 
 อดีตดาวร้ายผู้น่ารัก 'ประจวบ ฤกษ์ยามดี' เสียชีวิตแล้ว

นักแสดงชาวไทย
นักแสดงภาพยนตร์ชายชาวไทย
นักแสดงชายชาวไทยในศตวรรษที่ 20
เสียชีวิตโดยอุบัติเหตุจากการตก