อัยการสูงสุด (ประเทศไทย)

อัยการสูงสุด () คือ ตำแหน่งผู้บังคับบัญชาสูงสุดของพนักงานอัยการในสำนักงานอัยการสูงสุด พนักงานอัยการนั้นมีหน้าที่เป็นทนายแผ่นดินหรือนักกฎหมายให้แก่รัฐ เป็นผู้รับผิดชอบการดำเนินคดีอาญาในนามของรัฐ และสามารถมอบอำนาจหน้าที่ให้แก่พนักงานอัยการผู้ใต้บังคับบัญชาได้  สำนักงานอัยการสูงสุดเป็นองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญที่ใช้อำนาจกึ่งตุลาการ ดังนั้นสำนักอัยการสูงสุดจึงมีฐานะเป็นองค์กรอิสระตามรัฐตามรัฐธรรมนูญ  รับพิจารณาสั่งคดีขึ้นสู่ศาลและว่าความ เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของประชาชนและรัฐตามหลักนิติรัฐ

ในประเทศไทยแต่เดิมคือตำแหน่ง “อธิบดีกรมอัยการ”  เมื่อครั้งสำนักงานอัยการสูงสุดเป็นหน่วยงานระดับกรม สังกัดกระทรวงมหาดไทย ซึ่งกรมอัยการก่อตั้งขึ้นมาเมื่อปี พ.ศ. 2436 จนวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534 คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) จึงได้มีประกาศคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ฉบับที่ 47 และฉบับที่ 49 แยกกรมอัยการออกจากกระทรวงมหาดไทย ไปเป็นหน่วยงานราชการอิสระไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง หรือทบวงใด แต่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของนายกรัฐมนตรีโดยตรง เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการปฏิบัติหน้าที่ยิ่งขึ้น และเพื่อมิให้อิทธิพลทางการเมืองก้าวก่ายการดำเนินคดี ซึ่งจะทำให้เกิดความเป็นธรรมแก่ประชาชนโดยส่วนรวมยิ่งขึ้น มี ศ.ดร.โกเมน ภัทรภิรมย์ อธิบดีกรมอัยการขณะนั้นเป็นอัยการสูงสุดคนแรก และ นายโอภาส อรุณินท์ เป็นอัยการสูงสุดคนต่อมา

เดิมพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายอัยการ พ.ศ. 2521 ระบุให้ตำแหน่งอัยการสูงสุดเป็น "ประธาน" คณะกรรมการอัยการ (ก.อ.) โดยตำแหน่ง แต่ในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายอัยการ พ.ศ. 2553 ได้กำหนดให้ประธาน ก.อ. มาจากการเลือกตั้งโดยข้าราชการอัยการเว้นแต่ผู้ดำรงตำแหน่งอัยการผู้ช่วยโดยตรง ก็เพื่อให้การบริหารงานบุคคลข้าราชการอัยการเป็นอิสระและปลอดจากการเมืองอย่างแท้จริง โดยต้องมีคุณสมบัติเป็นผู้รับบำเหน็จหรือบำนาญตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญข้าราชการหรือกฎหมายว่าด้วยกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ และเคยรับราชการเป็นข้าราชการอัยการมาแล้วในตำแหน่งไม่ต่ำกว่าอธิบดีอัยการหรืออธิบดีอัยการภาคหรือเคยรับราชการในตำแหน่งไม่ต่ำกว่าอธิบดีหรือหัวหน้าส่วนราชการที่เทียบเท่า  ทั้งนี้ ต้องไม่เคยเป็นสมาชิกหรือเจ้าหน้าที่พรรคการเมืองในระยะสิบปีก่อนได้รับเลือก ซึ่งประธาน ก.อ. คนปัจจุบันคือ นายสิงห์ชัย ทนินซ้อน

สำนักงานอัยการสูงสุดของไทย

รายนามอัยการสูงสุดของไทย 
รายนามอัยการสูงสุดของไทย
 ศาสตราจารย์ ดร.โกเมน ภัทรภิรมย์ (1 มี.ค. 2534 - 1 ต.ค. 2536)
 โอภาส อรุณินท์ (1 ต.ค. 2536 - 30 ก.ย. 2537)
 ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.คณิต ณ นคร (1 ต.ค. 2537 - 30 ก.ย. 2540)
 ศาสตราจารย์ สุชาติ ไตรประสิทธิ์ (1 ต.ค. 2540 - 30 ก.ย. 2544)
 วิเชียร วิริยะประสิทธิ์ ( 1 ต.ค. 2544 - 30 ก.ย. 2546)
 ศาสตราจารย์พิเศษ เรวัต  ฉ่ำเฉลิม (1 ต.ค. 2546 - 30 ก.ย. 2547)
 ศาสตราจารย์พิเศษ คัมภีร์  แก้วเจริญ (1 ต.ค. 2547 - 30 ก.ย. 2548)
 พชร ยุติธรรมดำรง (1 ต.ค. 2548 - 30 ก.ย. 2550)
 ศาสตราจารย์พิเศษ ชัยเกษม นิติสิริ (1 ต.ค. 2550 - 2552)
 ศาสตราจารย์พิเศษ จุลสิงห์ วสันตสิงห์ (1 ต.ค. 2552 - 30 ก.ย. 2556)
 ศาสตราจารย์พิเศษ อรรถพล ใหญ่สว่าง (1 ต.ค. 2556 - 26 มิ.ย. 2557)
 ตระกูล วินิจนัยภาค (27 มิ.ย.2557 - 30 ก.ย. 2558)
 ร้อยตำรวจตรี พงษ์นิวัฒน์ ยุทธภัณฑ์บริภาร (1 ต.ค. 2558 - 30 ก.ย. 2560)
 ศาสตราจารย์พิเศษ เข็มชัย ชุติวงศ์ (1 ต.ค. 2560 - 30 ก.ย. 2562)
 วงศ์สกุล กิตติพรหมวงศ์ (1 ต.ค. 2562 - 30 ก.ย. 2564)
 สิงห์ชัย ทนินซ้อน (1 ต.ค. 2564 - 30 ก.ย. 2565)
 นารี ตัณฑเสถียร (1 ต.ค. 2565 - 30 ก.ย. 2566)
 อำนาจ เจตน์เจริญรักษ์ (1 ต.ค. 2566 - ปัจจุบัน)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 เว็บไซต์สำนักงานอัยการสูงสุด 

องค์กรตามรัฐธรรมนูญของไทย