ปริซึม (ทัศนศาสตร์)

ปริซึม (prism) ในทางทัศนศาสตร์ เป็นอุปกรณ์สำหรับทำให้แสงเกิด การกระจาย การหักเห การหักเหสองแนว การสะท้อนกลับทั้งหมด ทำขึ้นจาก ทรงหลายหน้า ที่ใช้วัสดุเป็นตัวกลางที่โปร่งใส เช่น แก้ว หรือ ควอตซ์ โดยมากแล้วจะใช้ทรงปริซึมสามเหลี่ยม

ภาพรวม 

เนื่องจากดรรชนีหักเหแสงของวัสดุแปรผันตาม ความยาวคลื่น ของแสง ทิศทางของแสงที่ผ่านปริซึมจึงแปรผันตามความยาวคลื่น ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า การกระจาย สามารถทำให้แสงแยกเป็นสเปกตรัมได้

ปริซึมยังใช้เพื่อเป็นตัวเปลี่ยนทิศทางของแสงโดยทำให้เกิดการสะท้อนกลับทั้งหมด ในกรณีนี้ ระนาบที่แสงตกกระทบปริซึมและออกจากปริซึมจะตั้งฉากกับทิศทางการเดินทางของแสง และจะไม่เกิดการกระจายของแสงเนื่องจากการหักเห ตัวอย่างเช่น ใน กล้องสองตา ภาพจะกลับด้านเพื่อสร้างภาพตั้งตรง (ปริซึมปอร์โร, ปริซึมหลังคา) หรืออย่างเช่น ในช่องมองภาพของกล้องสะท้อนภาพเลนส์เดี่ยว แกนเชิงแสงจะหักเลี้ยวสามครั้งก่อนจะไปสู่ช่องมองภาพ (เพนทาปริซึม)

ปริซึมรูปวงแหวนขนาดใหญ่บางครั้งถูกวางไว้รอบ ๆ เลนส์แฟรแนลที่ใช้ในประภาคารเพื่อเป็นตัวเสริม

นอกจากนี้แล้วยังมีปริซึมสำหรับทำเป็นโพลาไรเซอร์ โดยแยกทิศทางการเดินทางของแสงตามโพลาไรเซชัน หรือส่งผ่านแสงโพลาไรซ์เพียงทิศทางเดียว

ปริซึมชนิดต่าง ๆ ตามการใช้งาน

สเปกโทรสโกปี 
 ปริซึมกระจายแสง
 ปริซึมอับเบอ
 ปริซึมเปลลิน–โบรกา
 ปริซึมอามีชี
 กริซึม
 ลูกบาศก์มุม

หักเปลี่ยนทิศทางหรือแยกลำแสง 

 เพนทาปริซึม
 ปริซึมปอร์โร
 ปริซึมปอร์โร–อับเบอ
 ปริซึมอับเบอ–เคอนิช
 ปริซึมชมิท–เพชาน
 ปริซึมโดฟ
 ปริซึมไดโครอิก
 ปริซึมหลังคาอามีชี

โพลาไรเซชัน 

 การแยกโดยการสะท้อนกลับทั้งหมด
 ปริซึมนิคอล
 ปริซึมกลาน–ทอมป์สัน
 ปริซึมกลาน–ฟูโก
 ปริซึมกลาน–เทย์เลอร์
 การแยกโดยการหักเห
 ปริซึมวอลลัสตัน
 ปริซึมโรชง
 ปริซึมเซนาร์มง
 สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนแฟรแนล

ทัศนูปกรณ์
ทัศนศาสตร์
ปริซึม