Kasintu

Kasintu; basa Latina (Gallus gallus) nyaéta hayam leuweung anu hirup di daérah tropical asalna  tina kulawarga Phasianidae.
Kasintu dipercaya mangrupa  karuhun atawa bibit buitna tina hayam leuweung hawuk jeung anu kiwari loba di ingu/dipiara, kalawan geus ngarandapan sabaraha parobahan tina kelir jeung wanda buluna. Kasintu geus dikukut/diingu sina baranahan pikeun  diarah daging jeung endogna sahenteuna geus lima rébu taun anu kaliwat dimimitian di Asia, ti wangkid harita kasintu ngarekahan ka sakuliah dunya.

Tempat hirup 
Kasintu kapanggih hirup liar ti mimiti Tamil Nadu, India kalér (di wewengkon ieu kasintu geus pacampur katurunana jeung hayam asli ieu wewengkon), kitu ogé ka lebah kidulna China nepika Malaysia, Singapura, Philipina tur Indonésia. Ieu hayam ogé kapireungeuh hirup di pulo Hawai, kaasup di jerona Kauai, pulo Christmas , Vanuatu, jeung Mariana Islands.

Kasintu diunggal daérah mibanda katurunan (subspecies of Gallus gallus), tayalian :
 G. g. gallus – ti daérah Indochina
 G. g. bankiva – ti daérah Jawa
 G. g. jabouillei – ti daérah Vietnam
 G. g. murghi – ti daérah India
 G. g. spadiceus – ti daérah Burma
 G. g. domesticus – (hayam domestik/pituin geus maneuh)

Ciri mandiri 
Kasintu anu jalu pangawakan leuwih badag ti batan bikangna. Jawér saluhureun huluna panjang rérégéan kawas ragaji mibanda kurang leuwih lima bagian anu maréncos kelirna beureum, kulit pipi handapeun ceulina katutup ku bagéan anu bodas kawas apu/wedak sagedé tapak jempol, bulu dina beuheungna gomplok ngabulen kawas simbut kelirna beurem hinyay ngagurilap semu konéng, buntutna mibanda kurang leuwih 20 bulu seseg kelirna hideung hinyay semu bulao, mangsa katojo panonpoé. Bijil tina tungir  panjangna lima ramoan sawaréhna (aya dua) mencenghul kaluar melengkung ukuranna leuwih panjang 2 nepika 3 kali panjang bulu buntut anu séjéna, sisit cékérna abu-abu/hawuk mibanda siih anu méncos tur seukeut, bulu dina puhu ping-ping hideung hinyay semu bulao, Bulu jangjang kelirna beureum  kaselang ku kelir hideung kawas soléndang.

Kasintu bikang pangawakan leuwih leutik jawérna pondok méh méhan henteu katempo, buluna carambang hawuk dina palebah beuheungna kaselang jeung  kelir konéng, lolondokan méh teu katempo mangsa keur aya dina jujukutan atawa luhureun kalakay anu murag, buntutna pondok kurang leuwih lima ramo, pamatuk jeung irungna hawuk semu hideung.

Mangsana begér kasintu remen kadéngé kongkorongok ngageroan bikangna.  Kongkorongok ogé mangrupa tanggara pikeun kasintu lian sangkan ngajauhan éta daérah ku sabab mangrupa kakawasaana, lamun henteu nyingkah tur pasarandog geus bisa dipastikeun  bakal ngadon diadu.

Kabiasaan sapopoé 

Kasintu jaluna ngoréhan hakaneun, di mana geus manggih geuwat disada keketok ngageroan bikangna . Mangsa bikangna geus nyamperkeun geuwat hakaneun dipacok deui tuluy dipuragkeun deui hareupeun bikangna, bikangna  tuluy ngahakan éta paméré jaluna,  jaluna teu eureun disada bari ngurilingan bikangna tur mébérkeun jangjangna sabeulah, minangkana ngahelaran ka éta bikang.. Sabot kitu kasintu jaluna tetep waspada sok gentak curinghak bari jeung disada keketok méré tangara ka kasintu  séjén mangsa aya bahaya  Kasintu jalu anu kieu dipikaresep ku kasintu bikang

Kasintu kasebut sato omnivora sagigireun ngahakan sisikian anu kapanggih ogé ngahakan sabangsaning simeut, cacing, hileud jeung sajabana

Kasintu kalan-kalan ngupuk (mandi maké taneuh kebul atawa keusik) ieu maksudna nyingkahkeun kutu jeung kokotor anu nyelap dina sela-sela buluna.

Kasintu mah henteu hiber jauh, sapopoé hirup luhureun taneuh bari nyiar hakaneun, sakapeungna hiber henteu jauh ngan saukur ngahontal dahan anu deukeut paragi eunteup nyingkahan bahaya ogé mangsana datang peuting  hiber kana dahan sangkan aman tina bahaya tempona mareuting.

Sajarah 
Sajeroning taun 2012 geus diréngsékeun hiji panalungtikan kana DNA mitokondria tina hiji conto tulang kuno ti sabaraha tempat : Eropa, Chili, ogé tina galian situs kolonial Spanyol di Florida jeung Republik dominika, ieu panalungtikan meunang hiji kacindekan yén kasintu baheulana bisa waé aya anu ngingu/ngukut sanajan sababaraha panalungtikan nyebutkeun cenah meureun tina kasintu tapi béda spesiesna sahenteuna  dina taun 7.400 anu geus kaliwat. Panalungtikan ieu ogé ngajentrékeun  deui yén dina taun 5.400 SM anu kaliwat  geus di mangpaatkeun pikeun hayam inguan ieu dumasar kana galian situs di Chishan provinsi hebei Cina. Sanajan kitu, ieu masih jadi padungdengan para élmuwan ngeunaan kasintu/hayam anu dikukut ku manusa

Asal muasal
Tilu genus anu béda — kasintu Sri Lanka(Gallus lafayetii), Kasintu hawuk  (Gallus sonneratii), Kasintu héjo (Gallus varius)— kanyahoan henteu bisa dihibridasi/kawin silang, ku lantaran ngahasilkeun kasintu anu bajir/mandul, ku alatan kitu bisa dicokot kacindekan maranéhna mangrupa karuhun/bibit buit tina hayam anu kiwari loba dikukut.  A culturally significant hybrid between the red junglefowl and the green junglefowl in Indonésia is known as the bekisar.

Kahirupan kasintu mimiti nyanghareupan ancaman daria tayalian baris (tumpur)  ku lantaran mahabuna hibridisasi/kawin silang spesies hayam pikeun dikukut dina ukuran anu kacida lobana

Dicutat tina

Tutumbu kaluar

 Malaysian Red Junglefowl
 Red Junglefowl: Pure-bred v/s Cross-bred
 ARKive – images and movies of the Red Junglefowl (Gallus gallus) 
 BirdLife Species Factsheet
 Red Junglefowl 
View the red junglefowl genome in Ensembl

Gallus bankiva (illustration) in Sir William Jardine, The natural history of gallinaceous birds: Vol. I., publ. W.H. Lizars, and Stirling and Kenney, 1834 at Google Books.
 Reference guide to the four species of the genus Gallus, commonly known as junglefowl. Contains information and photographs of each of the species 
Ancestors of chickens studied for conservation; 7 Aug, 2008; The Economic Times, Times of India
 Babasan anu make kecap kasintu 

Manuk Asia Tenggara
Manuk Indonésia
Sato Indonésia
Sato ingon
Sato Omnivora
Sasatoan Indonésia
Sasatoan
Sasatoan Sunda
Aves