Gandrum

Gandrum; sorgum;  (Sorghum spp.) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga Poaceae. Ieu tutuwuhan sarwa guna tiasa dianggo mangrupa sumber pangan, parab ingon sareng bahan baku industri. Salaku bahan pangan, gandrum aya dina nomer ka-5 saatos gandum, jagong, paré, tur hanjeli. Gandrum mangrupikeun makanan pokok penting di Asia kidul kitu deui di Afrika sub-sahara.

Ngaran séjén
Ngaran daérahna,kayaning : jaba bĕndil, jaba bĕngkok (Bat.); jagung roté, jawaras, gandum, gĕndum (Mly.); jaguĕng garai, gandun (Mink.); jagung cĕtrik, gandrum, gandrung, goel (Sd.); cantél, gandum, jagung cantél, j. inda, j. pari, oncér (Jw.); jhaghung bhulir, oncér (Md.); batara tojéng (Mak.); bata (Bug.); sĕla (Flores); dela (Solor); péla’ dae’, péla hik (Rote); téraé hawu (Sawu); wataru hamu (Sumba); jeung réa-réa deui.

Kandungan kimia jeung kagunaan
Gandrum ogé ngandung serat:fiber teu larut cai atanapi serat kasar sareng serat pangan, masing-masing ageungna 6,5% - 7,9% tur 1,1% - 1,23%. Kandungan protein ogé saimbang sareng jagong gedéna 10,11% sedangkeun jagongmah 11,02%.

Kitu ogé sareng kandungan pati gedéna 80,42% sedengkeun kandungan dina jagong 79,95%. Hanjakalna, tipung gandrum kurang dipikaresep alatan henteu mibanda gluten sapertos anu aya dina tipung tarigu. Masyarakat Indonésia geus karung mikaresep kana tipung tarigu, alatan kandung gluten anu loba, gluten ieu anu ngawangun adonan emih jeung roti jadi élastis.

Sok padahal Loba teuing ngonsumsi bahan pangan anu ngandung gluten ogé henteu alus pikeun kaséhatan, alatan bisa ngabalukarkeun celiac desease. Malahan ieu mangrupi salah sahiji jalan kaluar tina  ayana alternatif tipung anu leuwih sehat pikeun dikonsumsi tayalian tipung gandrum.

Sagigireun kitu gandrum dipikanyaho mibanda mangpaat anu leuwih  hadé tibatan tipung tarigu alatan gluten free sarta mibanda angka glikemik index anu saeutik tangtuna milu ngarojong trend gerakan konsumén gluten free diet saperti di nagara-nagara maju.

Budidaya gandrum
Gandrum kagolongkeun tutuwuhan  anu gampil dibudidayakeun kituna waragad anu dikaluarkeun pikeun ngurusna kaitung murah katut bisa dipelak  tumpangsari jeung tutuwuhan séjén, kayaning: paré huma, kadelé, kacang taneuh  atawa bako, tangtuna ogé bisa dipelak sacara monokultur. Dina  sakali melak, gandrum bisa dipanén leuwih ti sakali ku kituna gandrum kasebut tutuwuhan  anu mibanda produktivitas alus. Daérah budidayana gandrum lega pisan, gandrum bisa hidup ti mimiti daérah landeuh nepika daérah tonggoh kalayan iklim tropis-garing nepika iklim baseuh.

Di Indonesia, daérah anu melak gandrum kawilang loba. Kiwari, daérah anu ngahasilkeun gandrum mimiti ti  Jawa Tengah (Pati, Demak, Wonogiri, Grobogan), Yogyakarta (Gunung Kidul, Kulon Progo), Jawa Timur (Lamongan, Bojonegoro, Tuban, Probolinggo), nepika sawaréh daérah di Nusa Tenggara Barat jeung Nusa Tenggara Timur.  Sorgum kaasup tutuwuhan prioritas kadua pikeun petani di Nusa Tenggara Timur saenggeus tangkal  jagong, alatan sagigireun gandrum bisa dipelakk dina lahan-lahan anu teupati subur, saperti halodo leuwih panjang, irigasi kurang, tutuwuhan sorgum ogé bisa dimangpaatkeun salaku parab ingon-ingon. .

Spésiés 
 Sorghum almum
 Sorghum amplum
 Sorghum angustum
 Sorghum arundinaceum
 Sorghum bicolor (Cantel, durra, milo)
 Sorghum brachypodum
 Sorghum bulbosum
 Sorghum burmahicum
 Sorghum controversum
 Sorghum drummondii
 Sorghum ecarinatum
 Sorghum exstans
 Sorghum grande
 Sorghum halepense
 Sorghum interjectum
 Sorghum intrans
 Sorghum laxiflorum
 Sorghum leiocladum
 Sorghum macrospermum
 Sorghum matarankense
 Sorghum miliaceum
 Sorghum nitidum
 Sorghum plumosum
 Sorghum propinquum
 Sorghum purpureosericeum
 Sorghum stipoideum
 Sorghum timorense
 Sorghum trichocladum
 Sorghum versicolor
 Sorghum virgatum
 Sorghum vulgare

Tutumbu ka luar 

 FAO Report (1995) "Sorghum and millets in human nutrition"
 FAO "Compendium on post-harvest operations" — Contains discussion on origin, processing and uses of sorghum
 Alternative Field Crops
 ITIS 42106 2002-09-22
 ICRISAT 
 Grain Sorghum Irrigation 
 Sorghum on US Grains Council Web Site
 National Grain Sorghum Producers
 National Sweet Sorghum Producers and Processors Association
   - Sorghum Handbook
 Sorghum Growth Stages 
 Sequencing of the Sorghum Genome by Methylation Filtration
 Risk management of cyanide (prussic acid) and nitrates in sorghum crops
 Preliminary assembly and annotation of sorghum bicolor genome

Referensi 

Poaceae
Serealia
Tutuwuhan tropis
Tutuwuhan industri