Céngék

Céngék nyaéta cabé anu buahna leutik tapi rasana lada pisan, buahna warnana héjo nalika ngora kénéh jeung lamun rada kolot warnana jadi beureum. Tutuwwuhan ieu jangkungna 1 – 2.5 méter. Seperti cabé beureum, kembang cabé bentukna jiga terompét leutik jeung umumna warna bodas. Aya tilu jinis cabé rawit nyaéta cengek leutik, buahna leutik jeung warna héjo, tuluy cengek domba atawa cengek bodas, buahna anu rada gedé dibanding céngék, warnana bodas lamun ngora kénéh sedengkeun mun geus kolot warnana jadi semu konéng kabodas-bodasan jeung nu terahir nyaéta ceplik buahna gedé,héjo nalika ngora kolotna warna beureum euceuy.

Kandungan
Cabé rawit miboga kandungan kapssaisin, kapsantin, karotenoid, alkaloid, atsiri, resin, minyak menguap, sarta provitamin A jeung vitamin C anu loba dibandingkeun jeruk. Kandungan vitamin A dina cabé leuwih loba ti batan wortel. Loba kandungan zat antioksidan (saperti vitamin C jeung betakaroten), bisa dipaké pikeun nungkulan infertilitas, jeung afrodisiak.

Sajarah
Tutuwuhan ieu asalna ti Amérika tropik, resep tumuwuh ditempat nu garing, sarta kapanggih dina jangkungna 0,5-1.250 m dpl. Batangna berbuku-buku atawa bagian luhur bersudut, daun tunggal, bertangkai, lokasi berselingan, bentuk daun buleud endog, tungtungna runcing, pangkal nyempitan, tepi rata, tulanganna menyirip, panjang 5-9,5 cm, rubak 1,5-5,5 cm, boga warna héjo. Kembang kaluar ti kélék daun, mahkota wangun béntang, kembang tunggal atawa 2-3 kembang tempatna padeukeut, boga warna bodas, bodas kehijauan, sakapeung wungu. Buahna buah buni, ajeg, sakapeung merunduk, ngawangun buleud endog, lempeng atawa béngkok, tungtung meruncing, panjang 1–3 cm, rubak 2,5–12 mm, bertangkai panjang, sarta rasana lada. Buah nu ngora boga warna héjo kolot, bodas kahéjoan, atawa bodas, buah anu asak boga warna beureum caang. Sikina loba, buleud gepéng, berdiameter 2-2,5 mm, boga warna konéng kotor. Cabé rawit diwangun ti tilu varietas, nyaéta cengek leutik anu buahna leutik, boga warna héjo, sarta nangtung ajeg dina tangkaina; cengek domba (cengek bodas) anu buahna leuwih badag ti cengek leutik, buahna ngora boga warna bodas, sanggeus kolot jadi oranyeu; sarta ceplik anu buahna badag, sadeui ngora boga warna héjo sarta sanggeus kolot jadi beureum. Buahna dipaké pikeun sayuran, samara masak, acar, sarta asinan. Daun ngora bisa dikukus pikeun lalap.

Khasiat
Cabé rawit rasana lada, sipatna panas, asup meridian jantung sarta pankreas. Tutuwuhan ieu miboga khasiat tonik, stimulan kuat pikeun jantung sarta aliran getih, antirematik, ngancurkeun bekuan getih (antikoagulan), ngaronjatkeun napsu dahar (stomakik), perangsang kulit (lamun digosok kana kulit baris ngabalukarkeun rasa panas, dipaké minangka campuran ubar gosok), paluruh hitut (karminatif), paluruh késang (diaforetik), paluruh acay, sarta paluruh kiih (diuretik). Ekstrak buah cabé rawit miboga daya hambat ka tutuwuhan Candida albicans. Daya hambat ekstrak cabé rawit 1 mg/ml saimbang kalayan 6,20 mcg/ml nistatin dina formamid (Tyas Ekowati Prasetyoningsih, FF UNAIR, 1987).

Referensi 

Sayuran
Sambara
Ubar
Solanaceae