Sawah

Sawah (basa Hormat: Sérang) nyaéta hiji lahan anu digarap pikeun tempat melak paré . Sawah kudu mibanda kakuatan dina mangsa cai naneum di luhureuna lantaran tangkal paré sawaktu-waktu kudu kakeueum ku cai. Pikeun nyukupan kabutuhan cai ka sawah ilaharna ngamangpaatkeun sistem irigasi anu asalna tina hulu cai, cai hujan, atawa susukan. Sawah samodél kieu disebut ogé sawah irigasi, tangkal paré anu dipelakna disebut paré lahan baseuh (lowland rice).

Hiji panalungtikan anu saterusna dibéwarakeun Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America nétélakeun yén paré anu dibudidayakeun kiwari, tina spésiés  indica ogé  japonica, asalna tina hiji spésiés paré liar nyaéta  Oryza rufipogon geus kapanggih dina  8200 taun nepikeun ka  13500 taun anugeus kaliwat di China. Paré anu dibudidayekeun di sababaraha nagara saperti  Bangladesh, China, Filipina, India, Indonésia, Iran, Jepang, Kamboja, Koréa Kidul, Koréa Kalér, Laos, Malaysia, Myanmar, Nepal, Pakistan, Sri Lanka, Taiwan, Thailand, jeung  Vietnam. Paré sawah ogé dipelak di Éropa saperti  Piedmont (Italia) jeung  Camargue (Prancis).

Nincak umur paré geus culcel bijil buahna, di saung ogé mimiti haneuteun nu ngadon tunggu sawah ngagebahan hama manuk  piit jeung sajabana.
Nu tunggu di saung ilaharna ibu-ibu jeung barudak, ku sabab salakina mah ngadon garawé di kebon atawa nyiar suluh.
Tunggu paré disaung téh ilaharna ti mimiti wanci pecat sawed nepika lingsir ngulon, mangsa geus surup panon poé kakara ninggalkeun saung baralik ka imahna séwang-séwangan.

Nagara panglobana ngahasilkeun paré

Sawah tadah hujan 
Sawah tadah hujan nyaéta sawah anu ngandelkeun cai hujan wungkul dina nyukupan kabutuhan caina. Sawah samodél kieu bisa ngahasilkeun dina mangsa usum hujan wungkul. Dina mangsa usum halodo ieu sawah diantepkeun kitu waé ku alatan euweuh cai. Sawah tadah hujan umumna dipanén ngan sataun sakali. Sawah tadah hujan leuwih loba ngagunakeun tanaga ku alatan mindeng ngayuman deui tangkal paré ku lantaran henteu jadi dina mangsa dipelak saméméhna atawa loba anu garing

Sajarah
Ahli arkéologi geus paheut ngeunaan asal muasal  budidaya paré disawah dimimitian di China. Bukti ayana sawah jeung paré anu munggaran umurna  6280 taun anu geus kaliwat hasil tina  ‘’penanggalan’’ karbon tina siki paré jeung bahan organik taneuh anu kapanggih dina situs  Chaodun di Kushan County. Di hiji situs  Néolitik di Caoxieshan, arkéologis ngaggali tur meunang hiji bukti anyar  anu dipercaya baheulana mangrupa sawah. Disawang dina ieu situs di Caoxieshan umurna  4000 nepi ka  3000 SM. aya kana  10 lokasi arkéologi anu aya patula patalina jeung  sawah di Koréa. Anu pangkolotna aya dua nyaéta di Okhyun jeung  Yaumdong, Ulsan, umurna Mumun pottery period. Kapanggih ogé hiji bukti  arkéologis anu mana béas  (Paré anu geus dipesék) diteundeun pikeun kabutuhan bala tantara jeung upacara ti saprak jaman  Neolitik nepikeun ka  Dinasti Han di China.

Istilah di sawah

Ngadurukan
Nyaéta ngaduruk jarmi atawa tangkal  paré saréngséna dipanén dina kaayaan  geus garing maksudna ngarah gampang dina mangsana ngolah sawah ogé ngaduruk jarami bisa ngaleungitkeun hama anu napel dina jarami jeung lebuna bisa nyuburkeun kana taneuh

Nampingan 
Meresihan jukut dina galengan sawah ngagunakeun parang

Mopok 
Naplokeun leutak sawah kana galengan di mana geus bérésih ditampingan

Ngawuluku 
Macul taneuh sawah ku jalan maké alat anu ngarana  wuluku biasana ditarik maké munding atawa sapi, tujuana supaya taneuh anu aya di handap kaangkat ka luhur jeung sabalikna.

Ngalepa 
Ngaratakeun taneuh ku jalan maké papan atawa pacul biasana dilakukeun saenggeusna ngawuluku bérés, disabaraha daerah katelah ogé nganglér.

Tebar 
Nyaéta ngawurkeun binih paré kana pabinihan anugeus disiapkeun saméméhna

Naplak 
Ngaguratan leutak anu aya disawah maké Hiji alat tina kai, panjang kurang leuwih 2 méter maké gagang paragi narikna ieu sangkan dinamangsa melak binih paré henteu paparéolan, jeung deui jarakna sarua. Luyu jeung anu geus ditangtukeun

Babut  
Nyabut binih paré tina pabinihan pikeun dipindahkeun ka sawah. Binih paré anu ditebar saméméhna di mana geus jadi jeung jangkung kurang leuwih 10 cm.

Tandur 
Melakeun binih paré menang babut tadi, dina leutak sawah anugeus diguratan maké naplak.

Ngarambét  
Nyaéta méré sihan sawah tina jujukutan anu aya sagigireun  tangkal paré sangkan jukutna henteu jaradi anu engkéna bisa ngaganggu kana kasuburan tangkal paré.

Tutumbu Kaluar
Melak Paré
Istilah dina nyawah

Tempo Ogé
Bebegig Sawah

Dicutat Tina

Tatanén