Tumbila

Tumbila atawa tumila nyaéta gegeremet peuting (nokturnal) ti famili Cimicidae nu hirup salaku hématofagi, nyeuseup getih manusa jeung inang getih-haneut lianna.

Biologi

Genera jeung spésiés
Cimex lectularius mangrupa kutu nu pangbisana ngaluyukeun manéh jeung ligkungan, sumebar di wewengkon nu iklimna sedeng ti jaman kuna. Spésiés lianna kayaning Cimex hemipterus nu aya di wewengkon tropis (kaasup Indonésia), nu ogé sok nyerang sato ingon jeung kalong, sarta Leptocimex boueti nu aya di wewengkon tropis Aprika Kulon jeung Amérika Kidul, sok nyoco kalong jeung manusa. Cimex pilosellus jeung C. pipistrella utamana nyoco kalong, sedengkeun Haematosiphon inodora, spésiés ti Amérika Kalér, utamana nyoco ternak.

Dedegan
Tumbila sawawa kelirna coklat semu beureum, depé, lonyod, bulu mikroskopik antukna katémbong garis-garis, tanpa jangjang, panjangna 4–5 mm sarta gerakna laun. Anakna nu kakara megar awakna sepa, beuki gedé beuki nyoklatan.

Daharna
Ilaharna mah tumbila téh getolna peuting, utamana wanci janari, tapi bisa ogé pabeubeurang, mun aya kasempetan. Tumbila ieu katarik ku haneut jeung gas karbon dioksida, nyoco maké 'tulalé' nu dua solobongna: hiji pikeun nyuntikkeun ciduh nu ngandung anti-koagulan jeung anéstétik/pangbaal, hiji deui pikeun nyerot getih. Sanggeus nyoco salila kira lima menit, sakadang tumbila balik deui ka panyumputanana. Tapak nyoco téh biasana kakara karasa sababaraha menit atawa sa-jam-an sanggeusna, salaku réaksi dermatologis kana zat anu disuntikkeun. Najan bisa hirup tanpa dahar nepi ka 18 bulan, tumbila ilaharna néang cocoeun unggal lima-sapuluh poé.

Kadang, mun dicoco tumbila, urang sok ngarasa kotor. Padahal, tumbila mah katarik sotéh ku karbon dioksida tina engapan, lain ku kokotor atawa nu lianna, sarta ukur nyedot getih, tara kana runtah. Kabérésihan lingkunganana euweuh patalina jeung pangaruh tumbila ka awak urang.

Najan awak tumbila bisa baé mawa patogén na awakna, kayaning wabah Bubonik jeung hépatitis B, tapi can kungsi aya laporan ngeunaan tépana ieu panyakit ngaliwatan ieu kutu, aya ogé nu keuna ku impéksi kulit tina tatu urut nyocona alatan.

Baranahan
Tumbila bikang bisa endogan nepi ka lima sapoéna, sarta 500 sapanjang hirupna. Panjang endogna kira 1 mm (kira sagedé lisa, bisa katempo), warnana bodas.

Aya sababaraha spésiés tumbila nu jaluna boga sarupaning cocok nu disékrésikeun ku jaluna sanggeus jalangan nu nutup palawangan bikangna antukna jalu nu séjén teu bisa ganggu.

Dina Xylocaris maculipennis, jaluna bisa 'némbak' jalu lian nu keur jalangan, antukna gén anu asup kana aliran getih bisa ngalir ka bikang korbanna. Dina A Natural History of Sex, Adrian Forsyth nulis "Spérma nu merkosa téh asup kana vas deferens korban jaluna sahingga dipaké ku korbanna nalika kopulasi" ("The sperm of the rapist enters the vas deferens of his male victim and is used by the victim during copulation". Kajadian ieu ogé karandapan ku kéong cai darat genus biomphalaria, nu mangrupa véktor sistosomiasis (Forsyth, 1991).

Gangguan

Mitambeyan nyerang
Aya sababaraha jalan nepi ka patempatan urang jadi aya tumbilaan. gegeremet ieu bisa kabawa ti hotél, losmén/pamondokan, sarta tempat-tempat umum lianna, atawa tina parabot rumah tangga nu dibawa, pakéan ti tempat umum, jsb., tapi ilaharna mah teu langsung kabawa dina pakéan nu keur dipaké. Mun geus aya di jero wangunan mah, tumbila bisa sumebar ka rohangan-rohangan séjén, gumantung kaayaan pindingna.

Tempat nyerang
Tumbila téh awakna depé, antukna bisa nyelap dina sela-sela anu heureut, nyumput dina kasur, matras, samak, furnitur, karpét, jsb., kadang nyorangan, kadang ngumpul ngagorombol. Tumbila lain gegeremet sosial jeung tara nyayang, bisa nyaba sakilo jauhna pikeun néang hakaneun, tapi biasana mah nyumput sarta tetep deukeut ka mangsana di kamar saré atawa dina sofa nu sok disaréan.

Nyusud serangan
Tumbila bisa disusud ku néang noda taina nu hideung dina sela kasur, atawa, teu kahaja, katindes antukna bucat nimbulkeun coréng beureum getih. Mun ditindes, awak tumbila bakal ngaluarkeun bau féromon nu matak sebel, nu ogé bisa kaambeu dina hawa nu teu kakekeb.

Rujukan
Bedbug, Wikipédia édisi basa Inggris (23 Maret 2006).
Interviews with employees of Smithereen Pest Control (Chicago, Illinois), August 2005 (used for semi-rewrite)
The Flight of the Iguana, by David Quammen (ISBN 0684836262) provides detail about Xylocaris maculipennis
A Natural History of Sex: The Ecology and Evolution of Mating Behavior, by Adrian Forsyth (ISBN 1552094812)
Forsyth, A. Die Sexualität in der Natur. Munich: Deutscher Taschenbuch Verlag. 1991.
Megabugs, by MacQuitty & Mound (ISBN 1898304378)
Goddard, J.A.  The Physician’s Guide to Arthropods of Medical Importance.  CRC Press.  1993.

Tumbu kaluar
 Getting Rid of Bedbugs - About.com
 National Pest Management Association
 Bed Bug Awareness
 Artikel rujukan:
 University of Kentucky Entomology Department article
 Dermatology Online Journal article
 "Hey! A Bedbug Bit Me!" (KidsHealth)
 University of Sydney and Westmead Hospital Department of Medical Entymology article
 eMedicine article on bedbug bites
 WebMD Medical News: Bedbugs Back in U.S. Beds: Pest Firms Report Uptick in Calls for Bedbug Busters
 Bedbugs: A Health Problem Returns to the U.S.
 Artikel kalawarta:
 Boston Herald: Tenants Feeling Bugged
 NYT: Just Try to Sleep Tight. The Bedbugs Are Back.
 NYT: Sleep Tight, and Don't Let ... Oh Just Forget About It
 New Yorker: Night Visitors
 Photograph of a bedbug feeding on a man (for scale)
 Weblog nu eusina rupa-rupa tarékah ngabasmi tumbila:
 A Picture of Me
 The Bedbug Blog
 Bedbugs Are Ruining My Life
 BBRUG Bedbug Control Command Center
 Musings of a Chicagoan: Bedbug Genocide
 Bugged Out — Komunitas online urang New York pikeun nyanghareupan épidemi tumbila di kota.
 Bed Bug Story — "A Bed Bug Success Story"

Cimicidae
Hama