Métabolisme

Métabolisme (tina μεταβολισμος ("metabolismos"), kecap basa Yunani pikeun "obah", atawa "ngaragragkeun" (Etymonline)), hartina modifikasi biokimiawi sanyawa kimia na organisme jeung sél, ngawengku biosintésis molekul organik (anabolisme) sarta ngarecahna (katabolisme). Métabolisme biasana mangrupa runtuyan hambalan énzimatik, nu ogé katelah jalur métabolik. Métabolisme total hartina sadaya prosés biokimia na hiji organisme. Métabolisme sél ngawengku sadaya prosés kimia na jero sél.

Jalur métabolik 
Jalur-jalur métabolik nu penting di antarana

Jalur umum 
 Métabolisme karbohidrat
 Métabolisme asam lemak
 Daur asam sitrat (Daur Krébs, daur asam trikarboksilat)

Katabolisme 

Jalur katabolik nu ngarecah molekul-molekul kompléks jadi sanyawaan basajan:
 Réspirasi sélular, jalur métabolik nu nyiptakeun énergi (ATP jeung NADPH) tina molekul sumber tanaga. Jalur ieu ogé kalibet dina digésti pangan.
 Katabolisme karbohidrat
 Glikogénolisis, konversi glikogén jadi glukosa.
 Glikolisis, konversi glukosa jadi piruvat jeung ATP, teu merlukeun oksigén.
 Jalur Embden-Meyerhof, jalur umum glikolisis.
 Jalur Entner-Doudoroff, jalur alternatif glikolisis na sababaraha baktéri.
 Jalur pentosa fosfat (hexose monophosphate shunt), ngahasilkeun NADPH tina glukosa.
 Katabolisme protéin, hidrolisis protéin jadi asam amino.
 Réspirasi aérobik
 Rantay transfer éléktron
 Fosforilasi oksidatif
 Réspirasi anaérobik,
 Daur Cori
 Fermentasi asam laktat
 Fermentasi
 Fermentasi étanol

Anabolisme 
Jalur anabolik nu nyiptakeun bahan wangunan sél jeung sanyawaan tina prékursor nu basajan:
 Glikogenesis
 Glukonéogenesis
 Jalur sintésis porfirin
 Jalur HMG-CoA réduktase, ngahasilkeun koléstérol jeung isoprénoid.
 Métabolisme sekundér, jalur métabolik nu teu penting pikeun tumuwuh, ngembang, atawa baranahan, tapi biasana mibanda fungsi ékologis.
 Fotosintésis
 Réaksi gumantung cahya (réaksi caang)
 Réaksi teu gumantung cahya (réaksi poék)
 Daur Calvin
 Fiksasi karbon

Métabolisme ubar 
Jalur métabolisme ubar, modifikasi atawa dégradasi ubar jeung sanyawaan sénobiotik séjénna ngaliwatan sistim énzim nu husus:
 Sistim Sitokrom P450 oksidase
 Sistim monooksigénase ngandung Flavin
 Métabolisme alkohol

Métabolisme nitrogén 
Métabolisme nitrogén ngawengku jalur pangbalikan jeung ékskrési nitrogén na organisme, ogé prosés biologis na daur biogéokimia nitrogén: 
 daur uréa, penting pikeun ékskrési nitrogén dina wujud uréa
 fiksasi nitrogén biologis
 asimilasi nitrogén
 nitrifikasi
 dénitrifikasi

Sajarah 
Ékspérimén kakontrol munggaran ngeunaan métabolisme manusa dilaporkeun ku Santorio Santorio taun 1614 dina bukuna Ars de statica medecina, nu ngajadikeun anjeunna kawentar sa-Éropah. Anjeunna ngagambarkeun runtuyan ékspériménna, nyaéta nimbang dirina na korsi timbangan (tempo gambar), méméh jeung sanggeus dahar, saré, gawé, sanggama, puasa, nginum, sarta ngising. Anjeunna ngajinekkeun yén lolobana dahareun téh béak tina awak alatan perspiratio insensibilis (perspirasi nu teu karasa).

Tempo ogé 
 Métabolomik
 Métabolom
 Laju métabolik basal
 Balukar panas tina dahar
 Téori dunya beusi-walirang, hiji téori "métabolisme heula" ngeunaan asal-usul hirup.
 Biodégradasi

Tumbu kaluar 

 Metabolism, Cellular Respiration and Photosynthesis - The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology
 Interactive Flow Chart of the Major Metabolic Pathways 
 The Biochemistry of Metabolism at Rensselaer Polytechnic Institute 
 Flow Chart of Metabolic Pathways at ExPASy
 Santorio Santorio's experiments

Métabolisme