Daptar gunung api di Indonésia

Kaca ieu mangrupa daptar gunung seuneuan di Indonésia. Géografi Indonésia didominasi ku gunung seuneuan nu kawangun alatan zona subduksi antara lempengan Érasia jeung lempengan Indo-Australia. Aya sababaraha gunung seuneuan anu kasohor bituna, contona, Rakata nu ngabalukarkeun pangaruh global taun 1883, Dano Toba kasohor ku bitu supervolcanona nu diperkirakeun kajadian 74.000 taun Saméméh Kiwari nu ngabalukarkeun genep taun usum tiis gunung seuneuan, sarta Gunung Tambora nu karekam dina sajarah taun 1815 bituna kacida ngaruksakna.

Gunung seuneuan di Indonésia mangrupa bagéan tina Cingcin Seuneu Pasifik (Pacific Ring of Fire). 150 entri dina daptar ieu digolongkeun kana genep wewengkon regional, opat di antarana mangrupa gunung seuneuan dina sistem kanal Cekungan Sunda. Dua golongan sesana mangrupa gunung seuneuan Halmahera, kaasup sabudeureun pulo gunung seuneuan, sarta gunung seuneuan di Sulawesi jeung Pulo Sangihe. Golongan pangpandeurina  nyaéta dina hiji cekungan vulkanik nu ngahiji jeung gunung seuneuan Pilipina.

Gunung seuneuan anu pangaktipna nyaéta Kelut jeung Merapi di pulo Jawa anu geus ngabalukarkeun leungitna rebuan nyawa di sabudeureunnan. Saprak taun 1000, Kelut geus bitu leuwih ti 30 kali, bitu pangrongkahna kajadian dina skala 5 Volcanic Explosivity Index (VEI), sedengkeun Merapi geus bitu leuwih ti 80 kali. The International Association of Volcanology and Chemistry of the Earth's Interior geus nyebutkeun Merapi minangka Decade Volcano saprak 1995 alatan aktivitas letusanna anu remen.

Lingkup 

Acan aya hiji definisi anu baku ngeunaan gunung seuneuan. Hiji gunung bisa ditetepkeun minangka seuneuan tina ayana kawah, volcanic edificies atawa medan vulkanik. Bagian jero rohangan gunung seuneuan purba bisa waé urug atawa kakikis, antukna nyiptakeun kamar-kamar magma anyar minangka gunung-gunung seuneuan anyar. Loba gunung seuneuan anu kiwari aktif mucunghul minangka anak congcot tina sisi kawah atawa tengah kawah. Salah sahiji conto nyaéta gunung Tangkubanparahu anu mucunghul dina kaldera gunung Sunda. Sababaraha congcot vulkanik dikolompokkeun jadi hiji ngaran, contona kompleks kaldera Tenger, sanajan padumuk lokal geus méré  ngaran kana tiap kawahna. Status gunung seuneuan, arek aktif atawa henteu aktif henteu bisa didefinisikeun kalayan pasti. Ciri sahiji gunung minangka seuneuan ditetepkeun ku cutatan sajarahna, pananggalan radiocarbon, atawa aktivitas géotermalna.

Di handap ieu aya daftar gunung seuneuan anu dicokot tina sumber utama buku "Volcanoes of the World", anu dikumpulkeun ku dua ahli gunung seuneu Tom Simkin jeung Lee Siebert, anu eusina mangrupa daftar gunung seuneu aktif dina sajero 10,000 taun ka tukang (Holocene). Husus keur Indonésia, Simkin jeung Siebert ngagunakeun sahiji katalog ngeunaan gunung seuneu tina runtuyan publikasi International Association of Volcanology and Chemistry of the Earth's Interior. Daftar Simkin jeung Siebert mangrupa daftar gunung seuneuan di Indonésia anu paling lengkep, tapi katalitian cutatanna béda-béda ti hiji wilayah jeung wilayah lianna dina hal jumlah kajadian jeung rongkahna letusan ka dieunakeun.

Kolompok geografis

Sumatra
Tanah Sumatera sabagian gedé dipinuhan ku rangkéan gunung atawa pagunungan anu disebut Bukit Barisan. Pagunungan éta ngawengku ampir 1,700 km (1,050 mi) ti kalér nunjang ngidul. Pagunungan éta kawangun akibat gerak lémpeéng téktonik Australia. Lémpéng kasebut maju 5,5 cm/taun nu ngabalukarkeun lini anu rongkah di sisi beulah kulon Sumatera kaasup lini Sumatera-Andaman dina taun 2004. Gerak téktonik lain waé ngabalukarkeun lini, tapi ogé ngwangun kamar magma dina handapeun pulo. 

Ti 35 gunung seuneu aktif, ngan aya hiji anu misah ti daratan utama Sumatera, nyaéta gunung Weh. Pisahna ieu gunung disababkeun ku letusan gedé anu ngakibatkeun kawangunna daratan anu handap antukna kaeusi ku cai laut dina mangsa Pleistocene. Gunung seuneuan anu paling gedé di Sumatera nyaéta gunung Toba, anu kaasup gunung seuneuan super, di tengah dano Toba anu boga ukuran 100 km (62 miles) × 30 km (19 miles), anu kawangun saenggeus runtuhna kaldéra (kira-kira 74,000 taun Samemeh Kiwari). Letusanna ditaksir nepi ka level dalapan dina skala VEI, level pangluhurna anu mungkin dina éta skala. Puncak anu paling luhur dina éta pagunungan nyaéta Gunung Kerinci anu luhurna 3,800 m (12,467 ft).

<onlyinclude>

Sumber: Global Volcanism Program.

Selat Sunda jeung Jawa 

Selat Sunda misahkeun pulo Sumatera jeung pulo Jawa ku pulo seuneun Rakata. Rakata bitu rongkah dina taun 1883, ngaruksak dua per tilu éta pulo sarta ninggalkeun hijikaldera gedé handapeun beungeut laut. Letusan cataclysmic ieu kadenge nepi ka pulo Rodrigues deukeut Mauritius (kira-kira 3000 mile atawa 4800 km jauhna). Hiji congcot parasit anyar, anu disebut Anak Rakata, mucunghul tina jero laut dina puseur kaldera dina taun 1930. Pulo-pulo Rakata lainna anu dihasilekun tina letusan taun 1883 dibéré ngaran Sertung, Panjang jeung Rakata.
Jawa mangrupa pulo nu relatif leutik lamun dibandingkeun jeung Sumatra mah, tapi boga konsentrasi gunung seuneuan katip nu leuwih loba. Aya 45 gunung seuneuan aktip di Pulo Jawa, henteu kaasup 20 kawah jeung congcot leutik di komplék vulkanik Diéng katut congcot ngora di komplék kaldéra Tengger. Sababaraha gunung seuneuan digolongkeun babarengan dina daptar di handap alatan perenahna nu padeudeukeut. Gunung Merapi, Semeru jeung Kelud mangrupa gunung seuneuan pangaktipna di Jawa. Gunung  Semeru terus-terusan bitu ti taun 1967. Gunung Merapi disebut salah sahiji Decade Volcanoes ti taun 1995. Ijen boga situ kaldera nu boga rupa-rupa kelir nu unik mangrupa reservoir alam nu kacida asamna (pH<0.3). Aya tambang walirang di Ijen, panambang ngumpulkeun batu walirang nua sam maké leungeun.
 

Source: Global Volcanism Program.

Kapuloan Sunda Leutik 

Kapuloan Sunda Leutik nyaéta hiji kapuloan nu ti kulon tepi ka wetanna, ngawengku pulo-pulo Bali, Lombok, Sumbawa, Flores, Sumba jeung Timor; sakabéhna aya dina tungtung landasan buana Australia. 

Gunung seuneuan di wewengkon ieu kawangun ku ayana kulit samudra sarta gerakan landasannana sorangan. Sababaraha gunung seuneuan sacara lengkep ngawangun pulo, upamana, pulo Sangeang Api. Gunung Tambora, di Pulo Sumbawa, bitu tanggal 5 April 1815, kalayan skala 7 VEI sarta dianggep bitu pangngaruksakna dina sajarah nu kacatet.

Source: Global Volcanism Program.

Laut Banda 

Laut Banda di kiduleun Kapuloan Maluku ngawengku kelompok kapuloan nu leutik. Tilu lempengan tektonik utama di sahandapeun laut, lempengan Érasia, Pasifik jeung Indo-Australia, geus kawangun ti mangsa Mesozoik mula. Gunung seuneuan di Laut Banda Séa utamana mangrupa pulo, tapi sababaraha di antarana mangrupa gunung seuneuan di jeroeun sagara.

Source: Global Volcanism Program.

Sulawesi jeung Kapuloan Sangihe 
Opat bojong ngadominasi wangun pulo Sulawesi. Bagéan tengah mangrupa wewenkon pagunungan, tapi lolobananana henteu lain gunung seuneuan (non-vulkanik). Gunung seuneuan aktip pinanggih di bojong kaler sarta terus manjang tepi ka kalereun Kapuloan Sangihe. Kapuloan Sangihe nandaan wates jeung Pilipina.

Source: Global Volcanism Program.

Halmahera 

Pulo Halmahera di  béh kaler Kapuloan Maluku diwangun ku gerakan tilu lempengan tektonik nu ngahasilkeun dua jangkah pagunungan nu pasilang-silang, nu ngawangun opat semenanjung karangan nu dipisahkeun ku tilu teluk jero. Hiji volcanic arc manjang ti kaler ka kidul di sisi  béh kulon Halmahera, nu sababaraha di antarana mangrupa kapuloan vulkanik, contona, Gamalama jeung Tidore. Ngaran pulo nu aya Gamalamaan nyaéta Ternate nu geus jadi puseur perdagangan rempah-rempah ti jaman Karajaan Portugis mula nu muka hiji fort taun 1512. Alatan lokasina nu mangrupa puseur perdagangan rempah-rempah salila Age of Discovery, rekaman sajarah bituna gunung seuneuan di Halmahera geus aya ti saprak awal abad ka-16.

Sumber: Global Volcanism Program.

Bitu gedé 
Di handap ieu daptar bitu gedé pinilih tina gunung seuneuan di Indonésia, disortir sacara kronologis dumasar kana tanggal. Ukur bitu nu skalana 3 VEI atawa leuwih anu dipidangkeun di dieu dibarengan jeung jeung sumber sarta karuksakannana, kajaba lamun aya bitu nu skalana leutik tapi ngabalukarkeun karuksakan nu gedé.

 
Jumlah karuksakan lolobananana dicokot ti Survey Vulkanologis Indonésia, jeung Tanguy et al (1998).Catetan: cv=central vent eruption, pf=pyroclastic flow (aliran piroklastik), lf=lava flow (aliran lava), lm=lahar mudflow (aliran leutak lahar), cl=crater lake eruption (bitu situ kawah), ph=phreatic eruption (bitu préatik), ld=lava dome extrusion (ekstrusi momolo lava), cc=caldera collapse (ambrugna kaldéra), se=submarine volcano eruption (bitu gunung seuneuan jero laut, fa=fumarole activity (aktivitas fumarol), rf=radial fissure eruption (bitu rengatan radial).

Tempo ogé 

 Indonésia
 Daptar gunung seuneuan
 Daptar lini di Indonésia

Rujukan 
 Rujukan umum 
 ^ 
 ^ 

 Catetan

Tumbu luar 
 Volcanological Survey Indonésia
 Tektonik di Indonésia

Indonésia