Kasilihngartian

Dina élmu linguistik, kasilihngartian mangrupa hubungan antara basa-basa atawa dialék-dialék anu panyaturna bisa silih ngarti tanpa kudu diajar heula ngeunaan éta basa sanajan basa atawa dialék éta miboga bébédaan ragam, tapi masih silh patali. Kasilihngartian ilaharna dipaké minangka kritéria pangpentingna pikeun ngabédakeun basa jeung dialék iwal ti faktor-faktor sosiolinguistik séjénna anu mindeng dipaké ogé.

Kasilihngartian antarbasa bisa kajadi sacara asimétris, misalna sabot panyatur basa A leuwih paham basa B tibatan panyatur basa B paham kana basa A. Anapon kapahaman antarbasa anu cukup asimétris miboga ciri "silih ngarti". Fénoména kapahaman antarbasa ieu pecenghul dina mangpirang tingkatan dina basa-basa anu sarungkun atawa padeukeut sacara géografis di dunya, mindeng kapanggih dina kontéks dialék kontinum

Daptar basa anu pasilihngarti 
Di handap ieu mangrupa taratas daptar basa anu silih mikaharti sacara gembleng atawa ngan sawaréh.

Wangun tulis jeung kaucap 

 Afrikaans: Walanda (sawaréh)
 Azérbaijan: Tatar Krimea, Gagauz, Turki, jeung Urum (sawaréh tur asimétris)
 Walanda: Afrikaans (dina wangun tulis; sawaréh dina wangun lisan) Frisia Barat (sawaréh), Jerman (nepi ka undakan tartangtu, asimétris)
 Belarus: Rusia (sawaréh) dan Ukraina (sawaréh)
 Bulgaria: Makédonia, Serbo-Kroasia (sawaréh tur asimétris)
 Ceko: Slowakia (signifikan), Polandia (sawaréh)
 Dari: Pérsia
 Dénmark: Norwégia dan Swédia (sawaréh tur asimétris)
 Estonia: Finlandia (sawaréh)
 Finlandia: Estonia (sawaréh), Karelia (sawaréh)
 Gagauz: Azerbaijan, Tatar Krimea, Turki, dan Urum (sawaréh tur asimétris)
 Galisia: Spanyol, Portugis
 Inggris: Skot (signifikan)
 Italia: Spanyol (sawaréh)
 Jérman: Belanda (nepi ka undakan tartangtu, asimétris)
 Karakalpak: Kazakh
 Kazakh: Karakalpak dan Kirgiz
 Kinyarwanda: Kirundi
 Kirgiz: Kazakh dan Karakalpak
 Kirundi: Kinyarwanda
 Makedonia: Bulgaria, Serbo-Kroasia (sawaréh tur asimétris)
 Neo-Aram Asyur: Turoyo (sawaréh tur asimétris)
 Norwegia: Denmark (sawaréh) jeung Swedia
 Persia: Dari
 Portugis: Galisia jeung Spanyol (sawaréh)
 Rusia: Bélarus jeung Ukraina (duanana sawaréh), Bulgaria (sawaréh), Rusyn
 Serbo-Kroasia: Slovenia (sawaréh)
 Slovenia: Serbo-Kroasia (sawaréh)
 Slowakia: Ceko (signifikan), Polandia (sawaréh)
 Spanyol: Galisia (signifikan), Portugis (sawaréh), Italia (sawaréh)
 Swedia: Denmark (sawaréh) jeung Norwegia
 Tatar Krimea: Azerbaijan, Gagauz, Turki, dan Urum (sawaréh tur asimétris)
 Tokelau: Tuvalu
 Turki: Azerbaijan, Tatar Krimea, Gagauz, dan Urum (sawaréh tur asimétris)
 Tuvalu: Tokelau
 Ukraina: Belarusi jeung Rusia (duanana sawaréh)
 Urum: Azerbaijan, Tatar Krimea, Gagauz, jeung Turki (sawaréh tur asimétris)
 Zulu: Ndebele (sawaréh), Xhosa (sawaréh), dan Swati (sawaréh)

Ngan dina wangun lisan 

 Dari: Tajik (basa Tajik ditulis maké alfabét Kiril, sedeng basa Dari maké abjad Pérsia)
 Jerman: Yiddi (basa Jerman ditulis maké alfabét Latin, sedeng basa Yiddi maké abjad Ibrani)
 Laos: Thailand (sawaréh: basa Laos ditulis maké aksara Lao, sedeng basa Thailand maké aksara Thai)
 Neo-Aram Asyur: Lishanid Noshan (sawaréh) jeung Hulaulá (sawaréh: basa Néo-Aram Asyur ditulis maké abjad Suryani, sedeng dua basa anu disebut pamungkas ditulis maké abjad Ibrani)
 Persia: Tajik (basa Persia ditulis maké abjad Pérsia, sedeng basa Tajik maké alfabét Kiril)
 Polandia: Ukraina dan Belarus (sawaréh)
 Tajik: Persia dan Dari (basa Tajik ditulis maké alfabét Kiril, sedeng dua basa anu disebut pamungkas maké abjad Pérsia).
 Thailand: Laos (sawaréh: basa Thailand ditulis maké aksara Thai, sedeng basa Laos maké aksara Lao)
 Yiddi: Jerman (basa Yiddi ditulis maké abjad Ibrani, sedeng basa Jerman maké alfabét Latin)

Ngan dina wangun tulis 

 Islandia: Faroe

Dialék atawa laras hiji basa anu sakapeung dianggap papisah 

 Hindustan: Hindi, Urdu—wangun luluguna mangrupa laras basa kapisah tina hiji basa anu sarua sacara struktural (disebut basa Hindustan atawa Hindi-Urdu), basa Hindi ditulis maké aksara Déwanagari, sedeng basa Urdu utamana maké abjad Persia.
 Katalan: Valencia—wangun luluguna mangrupa hiji basa anu sarua sacara struktural nu matak bisa silih mikaharti. Dua basa éta dianggap papisah ku sabab alesan pulitik.
 Malayu: Indonésia, Malaysia

 Néo-Aram Asyur: Néo-Aram Khaldea, Lishana Deni, Hértevin, Néo-Aram Bohtan, jeung Senaya—wangun luluguna mangrupa hiji basa anu sarua sacara struktural nu matak bisa silih dipikaharti nepi ka undakan tartangtu. Ku sabab éta, basa-basa éta sakapeung dianggap minangka dialék basa Néo-Aram Asyur. Basa-basa éta dianggap kapisah ku sabab alesan géografis jeung agamais.
 Rumania: Moldova—wangun luluguna mangrupa hiji basa anu sarua sacara struktural nu matak bisa silih dipikaharti. Dua basa éta dianggap papisah ku sabab alesan pulitik.
 Serbo-Kroasia: Bosnia, Kroasia, Montenegro, jeung Serbia—wangun luluguna mangrupa hiji basa anu sarua sacara struktural nu matak bisa silih mikaharti, boh lisan atawa tulis (lamun pada-pada maké alfabét Latin). Basa-basa éta dianggap papisah ku sabab alesan politik.
 Dialék-dialék basa Serbo-Kroasia (Kajkavia, Chakavia, Shtokavia, jeung Torlakia) dianggap ku sababaraha urang salaku basa. Wangun lulugu kaopat dialék éta didasarkeun kana wangun lulugu dialék Shtokavia. Kasilihngartian kaopat dialék éta téh variasi pisan, boh antardialék atawa jeung basa deungeun. Dialék Kajkavia mikasilihngartian jeung Slovénia sarta dialék Torlakia (dianggap ku sababaraha urang salaku subdialék Shtokavia) mikasilihngartian sacara signifikan jeung Makédonia jeung Bulgaria.
 Tagalog: Filipino—minangka basa nasional Filipina, basa Filipino dumasar kana ampir sagemblengna basa Tagalog dialék Luzon.

Rujukan 

Linguistik