Tawés

Tawés atawa turub hawu, basa latin (Barbonymus gonionotus Bleeker, 1850) nyaéta  lauk tina anggota kulawarga  Cyprinidae. Tawés loba diingu/dipiara pikeun dimangpaatkeun  akuakultur. Anu kasohor tina olahan lauk tawés téh asin lauk tawés. Di alam bébas tawés kapanggih méh di sakuliah Indonésia utamana di pulo-pulo Sunda . Kiwari geus di pijahkeun tur di piara dina jumlah anu loba sahenteuna geus lumangsung ti mimiti abad ka-19, tawés di rekahkeun introduksi ka pulo-pulo séjéna; saperti ka Sulawesi.  numutkeun kana cutatan ti FAO, ieu lauk di rekahkeun ogé ka luar nagara saperti ka:Filipina (1956) ka India (1972).

Disababaraha tempat ngaran pikeun nyebut kana lauk  tawés béda-béda saperti: lawak, lalawak dina basa malaysia; dina basa sunda katelah ogé turub hawu  ;  jeung tawés", badir sebutan urang Jawa.  Aya  ogé anu nyebut lampam jawa.  Dina basa Inggris, ieu lauk dingaranan  Java Barb, Silver Barb,  atawa Tawes.

 Pedaran 

Lauk tawés sisitna bodas ngagurilap, gedé awakna kasup sedeng, panjang tina hulu nepi ka buntut kurang leuwih  330 mm.  Sisit palebah luhureun beuteung  jeung pundukna aya Gurat sisi lobana 29-31 siki., Kungsi katéwak tawés anu panjangna nepika 45 cm dina hiji bendungan di Thailand.

Sirip pundukna, tina tungtung sirip pundukna kurang leuwih 2,4-2,6 dibandingkeun jeung panjang awakna (teu kaasup buntut).  Panjang huluna 4-4,3 dibandingkeun jeung panjang awakna (teu kaasup buntut). Sirip dina pundukna dimimitian sajajar jeung sisit kurang leuwih  ka-10, tina tungtu sisit beuteungna, dina embun-embuna aya 11 sisit.  Cucuk sirip dina pundukna mibanda  IV (ramo-ramo heuras tur cucukan) sesana 8 siki (ramo-ramo leuleus);  sirip palebah bujurna III.6;  sirip dadana I.14-15;  jeung  sirip palebah beuteung I.8 (hartina 1 anu heuras 8 ramo-ramo leuleus). Cucuk teuas tur seuket aya dina palebah pundukna kalawan rérégéan dina palebah tukangna. Buntutna dikurilingan ku  16 sisik.

 Tempat hirup 
Di alam bébas, tawés ilaharna kapanggih di susukan ogé solokan leutik, rawa-rawa, nepika bendungan anu gedé. Tawés mikaresep cai anu tenang atawa ngalirna  lalaunan. Sanajan henteu jauh lauk tawés ogé katiténan migrasi atawa pindah tempat, ilaharna tina susukan gedé pindah ka susukan leutik, kamalir, atawa kana cai naneum, utamana mangsa datang usum hujan. Tawés dina panitenan loba hirup liar di susukan Mekong, Chao Phraya, Semenanjung Malaya, Sumatera jeung Jawa.
Dina cara barang hakan tawés mah kagolongkeunherbivora tayalian mikaresep dangdaunan saperti  Hydrilla, jeung tatangkalan liar séjéna, kitu ogé dangdaunnan anu murag ka susukan.  Dalah ti kitu tawés ogé resep ngahakan invertebrata. Suhu cai anu loyog pikeun hirup tawés nyaéta 22-28 °C.

 Manfaat 
 Lauk piaraan 
Lauk tawés mangrupa lauk anu loba dipiara pikeun dimangpaatkeun, din nagara  Thailand komo deui, lauk tawés téh jadi lauk anu penting pikeun dipiara sagigireun opat lauk anu séjéna.. Kawas lauk nila, tawés henteu hésémiarana, tur teu perlu waragad anu gedé, kualatan ieu pisan   di Bangladesh mah loba dipelak di balong-balong .  Taksiran mah 50.000 ton lauk tawés beunang miara geus di hasilkeun  di wilayah Asia Tenggara jeung Bangladesh sajering taun 1994 .

Di balong pamiaraan lauk tawés arang langka gedéna nepika 40 cm tur  beurat ngaleuwihan 1,5 kg.  Sanajan tikitu kungsi aya lauk tawés beunang nguseup anu beuratna 2,8 kg ti situ  Teak Tree di Thailand, kalawan beuratna 13 kg (panjang 90 cm) di Malaysia.

 Konsumsi
Tawés mangrupa lauk anu loba dipiara utamana pikeun dikonsumsi dina kaayaan seger atawa geus diolah ilaharna dijieun lauk asin utamana di wewengkon Asia Tenggara. Mangsana diolah paling dipikaresep nyaéta lauk beunang ngagoreng kusabab seungitna anu mandiri, aya ogé anu resep ngolah lauk tawés kujalan dibeuleum, dipais, jeung sajabana.

Komo di nagara Thailand mah lauk tawés mangrupa lauk konsumsi anu geus jadi kabiasaan/tradisi masak di Thailand, Laos, dan Kamboja.  Di Laos, tawés biasa diasakan anu katelah Lap Pa.  Sementara di Thailand, daging tawes dimasak sebagai Pla som  (ปลาส้ม, ikan asam) atawa campuran olahan anu katelah Tom yam.

 Ngabasmi gulma 
Kulantaran lauk tawés sipatnya mangrupa hérbivora'' bisa waé dipelakeun pikeun ngabasmi atawa ngurangan gulma di jero cai. Ieu dikuatkeun ku ayana hasil tina panalungtikan anu pernahna di situ/Danau Maninjau, Sumatera beulah kulon, yén lauk tawésjeung nilem anu ngahaja dipelakeun di dinya bari jeung henteu di awur/diparaban, ieu lauk-lauk téh ngahakan rupa-rupa  fitoplankton anu aya di éta situ, tah ku alatan ieu pisan ieu lauk-lauk bisa ngahaja dipelak pikeun ngabantu méré sihan cai situ.

Dicutat tina

Tutumbu ka luar 

 FAO Species Fact Sheet: Barbonymus gonionotus (Bleeker, 1850)
  -Mengenal & Mengend. Predator Ikan

Cyprinidae
Sasatoan Sunda
Sasatoan Indonésia
Lauk
Lauk darat