Odéng

Odéng (Lat. Apis dorsata) nyaéta nyiruan ti Asia kidul jeung tenggara nu hirup di leuweung. Subspésiés nu pangbadagna nyaéta Apis dorsata laboriosa ti Himalaya - ilaharna mah kira ukur 17–20 mm (ampir sainci). Nyayangna di tempat nu laluhur jauh ti lemah tapi nembrak. Ieu gegeremet gangas kacida antukna teu bisa diingu. Sakoloni sayangna bisa nepi ka saméter pasagi nu teu weléh digembrong. Sayangna sok pipindahan kumaha usum, tapi kadang sok balik deui ka sayangna nu ti heula ditinggalkeun.

Najan gangas, masarakat sok ngala madu jeung lilinna. Pikeun nyingkahan panarajang odéngna, masarakat biasana sok ngahaseupan sayangna ku sarupaning tutuwuhan anu jétu ngusir odéng.

Subspésiés  
Engel (1999) nyindekkeun sababaraha subspésiés:
Apis dorsata dorsata; utamana aya di India
Apis dorsata binghami Cockerell; ti Indonesia jeung Malaysia 
Apis dorsata breviligula Maa; ti Filipina
Apis dorsata laboriosa Fabricius; ti Himalaya, tapi aya ogé di Myanmar, Laos, jeung Cina béh kidul.

Ngeunaan babagian subspésiés, sababaraha ahli nyebutkeun perluna panalungtikan leuwih jero, sabab bisa jadi spésiésna misah (Arias & Sheppard 2005).

Rujukan 
  (2005): Phylogenetic relationships of honey bees (Hymenoptera:Apinae:Apini) inferred from nucléar and mitochondrial DNA sequence data. Molecular Phylogenetics and Evolution 37(1): 25–35. . Erratum in Molecular Phylogenetics and Evolution 40(1): 315. 
  (1999): The taxonomy of recent and fossil honey bees (Hymenoptera: Apidae: Apis). Journal of Hymenoptera Research 8: 165-196.
 Jaringan Mitra Simpang Tilu. "Pandangan masyarakat terhadap kawasan cagar alam Simpang dan Tilu. Yayasan Ciungwanara, Bandung.

Seungseureudan
Hymenoptera
Sasatoan