Jukut riut

Jukut riut;Garut gedéh; (Mimosa pudica) nyaéta salah sahiji spésiés tutuwuhan tina génus Mimosa nu asup kana kulawarga kacang (Leguminosae).
 Hirupna nguyupuk luhureun taneuh /perdu anggota tina  suku polong-polongan. Ieu spésiés miboga sifat sensitif, daunna nu mangrupa daun majemuk bakal ngariut ku sorangan nalika adek jeung hiji barang. daunna anu ngariut/narilep tadi ngan sakeudeung, sababaraha menit ka dituna, maruka deui jiga sasarina. Mimosa pudica mangrupa spésiés asli Brasil tapi sumebar ka sakabéh daérah tropis Amérika, Afrika, jeung Asia. Putri malu mangrupa tutuwuhan sub-kai taunan atawa dua taunan nu biasana nyebar jadi gulma di loba daérah tropis. Hal ieu bakal babari kasebar sabab propagul na nu napel kana buuk mamalia jeung pakéeun manusa. Tutuwuhan ieu sok ngabentuk panutup taneuh monotypic, jeung mangrupa gulma utama pikeun loba tutuwuhan tropis.

Pedaran 
Jukut riut mibanda ngaran anu béda-béda di unggal nagara, saperti : di Pilipina disebut makahiya anu hartina éra atawa isin; Urang Hindia Kulon sebutna mori vivi;  nidikumba ceuk urang Sinhala anu hartina saré; di Tonga disebutna  mate-loi anu hartina papaéhan. 
Jukut riut, ngariutkeun daunna sangkan henteu diganggu ku sasatoan utamana anu ngakan jukut (herbivora), kelir daunna anu beulah handap leuwih pias ti batan anu luhurna, ku jalan kitu ieu jukut katempo geus layu antukna sato anu tadina hayang ngaganggu henteu jadi ku lantaran katempo jiga tangkal layu.

Ciri mandiri
Tangkalna nguyupuk luhureun taneuh,  panjang tangkalna kurang leuwih 1,5 méter. Sanajan tangkal ngorana mimiti bijil mah ajeg. tangkalna leutik mibanda dahan tur loba cucukan, daunna loba lalutik tur papasangan (bipinnately) biasana dina sagagang daun mibanda opat gagang daun leutik unggal gagang daun leutik mibanda kurang luwih 10 - 26 pasang daun, kembangna garing bijil tina penul kembang kelirna semu ganola, wujudna lonyod jiga endog ukurna 8–10 mm ( teu kaasup benang sari ) 

Buahna (polong) mibanda 2-10 papan anu panjangna kurang leuwih 1–2 cm, dinamangsa geus kolot iau cangkang buah carucukan dina sisina tur kelirna robah jadi semu cokelat nyumputkeun siki-siki teuas anu aya jeroeunna.

daunna ngariut umpama katoél atawa ngahaja ditoél, ditiup, atawa kapanasan. Ieu alatan ayana parobahan tekenan  turgor dina tulang daun. Ieu kaayaan bisa waé karasa ku daun anu séjén, sok padahal henteu katoél. Ngariutna daun jukut ieu disebut seismonasti, sanajan kapangaruhan ku ayana tekenan atawa kareuwas  (tigmonasti) buktina, ngariutna daun  tigmonasti henteu kapangaruhan tibeulah mana datangna éta gangguan.
daunna ogé ngariut dina mangsa geus surup panon poé, tuluy ligar deui isukan dina mangsa panon poé geus nyorot deui.

Tempat hirup

Jukut riut biasana hirup di wewengkon anu kahieuma ku tangkal séjén, sakapeung paselang jeung eurih atawa rungkun séjéna, mindeng kapanggi dina sisi jalan, galengan sawah, sisi kamalir, tambakan balong, kebon jeung réa-réa deui,
Jukut riut asal muasalna ti daérah Amérika , kaler, kidul, jeung tengah. tuluy nyebar ka daérah séjén, kiwari jukut riut bisa kapanggih di Asia kidul, Asia kulon, jeung pulo-pulo di padifik. jukut ieu digolongkeun kana gulma/hama ku lantaran gancang pisan ngarekahanna contona di Australia  jeung Tanzania.
Kitu ogé di nagara Ghana , Nigeria , Seychelles , Mauritius jeung Asia Timur ngan henteu dianggap hama.

Ngaran séjén
Ieu tutuwuhan téh miboga loba pisan ngaran séjén saluyu jeung éta sipatna téa, di antaranna:
 makahiya (Pilipina, hartina "éra")
 mori vivi (Hindia Kulon)
 nidikumba (Sinhala, hartina "saré")
 mate-loi (Tonga, hartina "api-api paéh)

Obah
Unikna ieu tutuwuhan téh nyaéta saupama daunna dicabak, ditiup, didéang atawa dipoé, éta daun téh bakal buru-buru ngariut. Éta hal téh ku alatan ayana parobahan tekanan turgor dina tulang daun. Éta rangsangan téh bisa milu karasa ku daun séjén anu henteu milu kacabak. Obahna ieu tutuwuhan téh disebut seimonasti, nu sok sanajan dipangaruhan rangsangan ngaliwatan cabakan (tigmonasti), minangka conto, daun jukut riyud henteu nolih ti mana arah datangna cabakan. Ieu daun tutuwuhan ogé nilep nalika mangsa panon poé surup, ogé mekar deui nalika panon poé medal.

Ieu tutuwuhan nilepkeun daunna pikeun ngajaga diri tina sato nu ngadahar tutuwuhan (herbivora) anu boga niat ngadahar inyana.
Daun jukut riyud beulah handap kelirna leuwih pias, ku cara némbongkeun kelir pias, sato anu satadina boga niat pikeun mgadahar ieu tutuwuhan baris boga anggapan yén ieu tutuwuhan téeh geus péot, nepi ka henteu tulus ngadaharna.

Mangpaat
Sababaraha panalungtikan ngenaan mangpaat ieu tangkal jukut riut diantrana pikeun ngubaran, reumatik, bronchitis, jeung sajabana. Ieu ku lantaran jukut riut mibanda kimia tranquiliser, sedative pikeun ngurangan reuhak, expectorant jeung antitusive pikeun ubar batuk, antipiretic pikeun nurunkeun panas, antiinflammatory pikeun ngubaran raheut jeung diuretic pikeun ngalancarkeun kahampangan 
Ekstrak tina akar tangkal jukut riut geus dicoba pikeun ngurangan pangaruh peurah oray kobra (naja Kaouthia) ku jalan nyegah enzim tina peurah kobra nyaéta (myotoxicity) henteu nyaliara saméméh meunang parawatan ti dokter
.

Tutumbu kaluar

Ubar
Fabaceae
Jukut