Ki cacangkir

Ki cacangkir; (Abroma augusta (L.) L.f.) nyaéta tutuwuhan anu asalna tina kulawargga Malvaceae. Tangkal ki cacangkir hirup nyebar ti mimiti India, Asia Ngidul, Tiongkok kidul, ngaliwatan  Nusantara nepi ka Pasifik. Dina  basa Inggris, Ki cacangkir disebutna Devil’s cotton, perennial Indian hemp, atawa cotton abroma.

Ngaran daérah
Ngaran daérah ki cacangkir aya sababaraha rupa, kayaning:
 Melayu :  kapas hantu
 Sunda : ki kecangkir, ki cacangkir, kaworo
 Jawa : kapasan, lawé
 Minang :  baréh-baréh
 Lampung : rĕbong pĕngayoh
 Ternaté:amé-amé
 Halmahéra :  jaba oto (Halmahera)
 Pulo Buru :  runa (Buru).

Ciri mandiri 

Rungkun anu ajeg ngawujud tangkal leutik, jangkungna bisa nepi ka 10 m; tapi anu remen katempo 2–3 m. Tangkal sareng régang baruluan anu matak ateul mun keuna kana kulit.

Daun-daun tunggal, selang-seling, gagang daun panjang, puhuna kawas jantung,  tungtungna méncos; deukeut puhu régang buleud kentob 3-5, lk. 20–37 cm garis tengahna, sareng anu deukeut tungtung régang buleud endog panjang kalawan tungtungna rérégéan.

Kembang ngumpul di jero wadah anu wujudna kawas cangkir (cyme) ditungtung régran atawa pasingareup-singareup jeung daun, eusina 1-4 kuntum, cupat cangkir lk. 1–3 cm, daun panyalindungna (braktea) 6–8 mm. Kembangna ngagantung, diaméter 3–5 cm, kelamin ganda, lobana-5, gagangna panjang 1–3,5 cm. Kelopak kembang  bertaju-5 bagéan dalam, menyegitiga, 15–20 mm × 6 mm, semu héjo. Daun mahkota 5 lambar, wujudna sendok, 2–3,5 cm × 1 cm; bungur kolot, beureum atawa konéng kalayan puhuna celong jeung bodas; leuleus ngagantung . Tempat benang sari wujudna kawas pariuk, putik sari 15, pajulang-jaling unggal 3 putik sari jeung 1 staminodium.

Buah wujud locéng atawa aseupan tibalik, jangjangna 5, engkéna baris meleték muka sorangan milu kan sikatanna. ukuran lk. 4–5 cm × 3–4 cm. Biji buleud aya agé anu lonyod kawas endog, 3–4 mm × 2 mm.

Agihan jeung ékologi 
Ki cacangkir nyebar ti mimiti India, Asia Tenggara, ka wétan Tiongkok kidul jeung Kepuloan Solomon, jeung ka kidul nepi ka Australia kalér. Di Asia Tenggara, ki cacangkir aya hirup kapanggih di Thailand, Vietnam, Malaysia, Indonesia, jeung  Pilipina. Di India, Asia Tenggara, jeung Afrika (Kongo katut Uganda) ngahaja dipelak pikeun diarah haramayna.

Rungkun ki cacangkir remen katempo hirup di sisi susukan, ogé di leuweung anu caang, di tegalan; anu perenahna 5-1.100 m dpl. aya ogé hirup liar dina taneuh anu teu kaurus, sisi kampung , sarta sisi jalan karéta api. Wilayah nyebarna ka daérah anu kaayaan suhuna lk. 27–30 °C dina usum halodo tarik, rata-rata turun hujan sahenteuna 1500 mm dina satauna.

Manfaat 
Tina pepagan;kulit jerona ngahasilkeun harambay;selulosa, anu kasebut leuleus pikeun digintir dijieun tali (benang) useup, jaring lauk, jaring tempat saré (kulambu), tambang, jeung bahan pakéan. Ieu harambay ki cacangkir mibanda kualitét anu alus pikeun dijieun bahan kabutuhan sapopoé. Di Lampung, harambayna dimangpaatkeun pikeun nyieun buuk palsu bakat ku alus leuleus liat. Pikeun ngarah harambay ki cacangkir, numutkeun Rumphius urang Bali dimimitian neukteukan heula tangkan ki cacangkir, tuluy dikeueuman heula 2 nepi ka 3 poé sangkan rada buruk jadi leuwih gampil migawéna, kakara kulit luarna dikerok, bakal katembong harambay anu bersih bodas tulu baé disuay-suay sangkan bisa diarah harambayna. Rumphiusnyebut kana ki harambay "capas antu" (Lat.: Gossypium daemonis, atawa Bld.: Duivels cattoen).

Timimiti akar, tangkal, daun jeung anu séjén dimangpaatekun pikeun ubar. Ki cacangkir digunakeun ubar tradisional di India jeung Bangladesh pikeun  ngubaran gangguan mangsa datang  haid, pikeun ubar (afrodisiak) sarta anti-kesuburan, nyageurkeun kasakit kencing nanah (gonore) jeung kencing manis (diabetes), kitu deui bisa ngubaran  penyakit kulit. Di zaman Rumphius, akarnya dipergunakan sebagai obat kudis.

Ki cacangkir sakapeung ngahaja dipelakeun pikeun pepelakan hias, mapaés buruan sangkan tambah éndah .

Catatan kaki

Pranala luar 

 FAO Ecocrop: Abroma augustum 
 Philippine Medicinal Plants: Anabo, Ambroma augusta Linn.
 Project Gutenberg: Abroma augustum

Malvaceae
Pohon hias
Tumbuhan obat
Tumbuhan serat
Flora Indonesia
Flora Mikronesia