ၶိူဝ်းသႅၼ်

ၶိူဝ်းသႅၼ် (ၵိူတ်ႇဝၼ်းထီႉ 19 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ၊ 1954) ၼႆႉပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးပိုၼ်း၊ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၽူႈတၢၼ်ႈၶႆ လႄႈ ပဵၼ်မေႃသွၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၵေႃႉဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း လိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၽိင်ႈငႄႈတႆး။ ပပ်ႉပိုၼ်း "ပိုၼ်ႉၶိူဝ်းတႆး လႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး"၊ ပပ်ႉၸိူင်းယၢဝ်းပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ "ယၢၼ်" လႄႈ ပပ်ႉပိုၼ်း "ဝတ်ႉၵူႇမူၸွႆႈ" ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉၽီမိုဝ်းၶိုၵ်ႉလူင် ဢၼ်မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၶိူဝ်းသႅၼ် တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိုဝ်ႈပၢႆၵမ် တီႈၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ၸိူဝ်းပဵၼ်- ၶမ်းၸင်ႈ၊ ငဝ်းၸႅင်ႈ၊ သႅပ်ႉ (မိူင်းယၢႆး)၊ မွၼ်း (မႂ်ႇလူင်)၊ ၶိူဝ်းသႅၼ် လႄႈ မီးထႅင်ႈတၢင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

သိူၵ်ႈပိုၼ်း

မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း 
မႄႈၶူး ၶိူဝ်းသႅၼ် ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ၊ ပီႊၶရိတ်ႉ 1954 (ပီႊတႆး ႒႐႔႘ ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ ႓ ၶမ်၊ႈ၊ ဝၼ်းသဝ်) တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ၸိုဝ်ႈတေႉၶဝ်ပဵၼ် ၼၢင်းယွတ်ႈၼူႉ၊ ၼၢင်းဢွၼ်ႇ၊ သႅပ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃႈမႄႈၶဝ်ပဵၼ် လုင်းၵျွင်းလူႇ (မိူင်းယၢႆး) ပဵၼ်ၶိူဝ်းၶိင်းႁဵင် လႄႈ ၵူၼ်းၵႃႉ လႄႈ ဢွၵ်ႇလွႆၸၼ် ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း ပူႇမူင် တႃႈၵႃး၊ မိူင်းလိူၼ်း။ ၶဝ်မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉသၢမ်ၵေႃႉ - ပီႈဢၢႆႈ ၸၢႆးၶမ်းၸိုၼ်ႈ ယူႇတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး (သဵင်ႈၵၢမ်ႇယဝ်ႉ) လႄႈ ပီႈၼၢင်း ၼၢင်းမွၼ်းၸိင်ႇ ယူႇတီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ 

ၶဝ်ၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၵဵင်သိူင်း ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼွင် ၵေႃႉထူၼ်ႈ 5 မိူဝ်ႈပီႊ 1980 သေ မီးလုၵ်ႈလၢင်းႁူမ်ႈၵၼ် 3 ၵေႃႉ - (1) ၸၢႆးယိုၼ်ႈလႅင်း၊ (2) ၸၢႆးႁိူဝ်ႈလႅင်း လႄႈ (3) ၼၢင်းၽူၺ်းလႅင်း (လုၵ်ႉၵဵပ်း၊ လဵင်ႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဢႃႇယုလႆႈ 2 ဝၼ်း)။

ပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး

လိၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၶိူဝ်းသႅၼ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉ 

 ပိုၼ်ႉၶိူဝ်းတႆး လႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး
 ၸဵတ်းသွင်ဝၼ်းၼိုင်ႈ
 ယၢၼ် (ၸိူင်းယၢဝ်း)
 ဝတ်ႉၵူႇမူၸွႆႈ
 ပီလိူၼ်ဝၼ်းတႆး ပီမႂ်ႇတႆး
 ပိုၼ်း ၸၼ်ႉသၢၼ်
 ပိုၼ်း ၸၼ်ႉသီႇ
 ပိုၼ်းမိူင်းတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ်
 လၢႆးၺၢၼ်ႇဝၢင်းၽႅၼ် (Sun Tzu)
 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်
 ပပ်ႉၵၢၼ်လုမ်း
 ၾိင်ႈပဵၼ် ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ
 ၾိင်ႈပဵၼ် ၸၼ်ႉသွင်
 ၾိင်ႈပဵၼ် ၸၼ်ႉသၢမ်
 ပထဝီႇ ၸၼ်ႉသွင်
 ပထဝီႇ ၸၼ်ႉသၢမ်
 ပထဝီႇ ၸၼ်ႉသီႇ
 ပၢႆးၼပ်ႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ
 ပၢႆးၼပ်ႉ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ
 ပၢႆးၼပ်ႉ ၸၼ်ႉသွင်
 ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းငၢၼ်
 ပပ်ႉသပ်းၸႅင်ႈ (Picture Dictionary)
 English Primary (ပပ်ႉတင်ႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ)
 ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၸၼ်ႉႁူၵ်း

ၽိုၼ်ဢိင်