ၸလိၼ်း၊ ဝဵင်း

ဝဵင်းၸလိၼ်း ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ တင်း ၼမ်ႉၵဵဝ် ယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 6 လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်း တီႈၽင်ႇ ႁွင်ႈၸလိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်းၸလိၼ်း ၸူး ဝဵင်းမိၼ်းပူး ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ယၢၼ် 39 လၵ်းသေ တင်း ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း ၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ 7 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ဢၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ မႃးၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၸလိၼ်းယဝ်ႉ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉတီႈၽၢႆတီႈႁွင်ႈသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႃႈလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၵိၼ်ၼမ်ႉၽၢႆသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ မီးယူႇ ဢေႇၵ သွင်မိုၼ်ႇ သွင်ႁဵင်ပၢႆယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉၵျိၼ်း ဢၼ်မီးႁိမ်း ဝဵင်းၸလိၼ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢွၵ်ႇၸေႈပရပႅၵ်ႉယဝ်ႉ။

လႆႈမီးပိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇ၊ မိူင်းပူးၵမ်ႇ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီမိူင်းမၢၼ်ႈ 656 ၼီႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းၼိုင်ႈၵေႃႉသေၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းၸလိၼ်းမႃးယဝ်ႉ။

ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ႇၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၵိၼ်ဝဵင်းၸိၼ်းလိၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵႆႉဢဝ်ၵူၼ်းသမတႃႇ သေ ပၼ်ၵၢၼ်။ တွၼ်ႈတႃႇထုင်ႉၸလိၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၵႆႉဢဝ် ၵူၼ်းဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဝႆႉၼၵ်းၼႃၼၼ်ႉ သႂ်ႇၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။

ထိုင်ပၢၼ် ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸပႄႇၸလိၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1887 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းၼႃႈလိၼ်လႄႈ မီႈဝႆႉ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ႁူင်းယႃ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပွႆးၽြႃးၵုသိၼႃႇရူင်ႇၼၼ်ႉ ၵႆႉႁဵတ်းလူၼ်ႁူၵ်း ၵူႈပီယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1931 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 6654 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်

ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး
ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ