မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ

ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ (), () ၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ပဵၼ်တီႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ မႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတုၼ်း မႃးႁူပ်ႉၵၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။

ၸႄႈဝဵင်း 

ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
 ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ 
 ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး 
 ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ 
 ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ

ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ 

ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းတေမီးတီႈ ၵႅၼ်ၵၢင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ၾူၼ်ဢေႇၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်ဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် ၼႃႈလိၼ်ဝႃႈ ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း၊  ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီးၵျွၵ်ႉသႄႇလႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်။ ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၸမ်ႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ထုင်ႉမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ထုင်ႉပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽွတ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ။  တီႈၼႂ်းထုင်ႉမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈထုင်ႉပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး)ၸမ်ႉ ၶဝ်ပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး)၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမတွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ မီး 710 လၵ်းပၼ်မူၼ်းသေ ဝၢၼ်ႈမီးၵႂႃႇ 448 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ လၢမ်းဝႃႈ မီး(  ) ၵေႃႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇသေ ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ပူးၵမ်ႇ၊ ၺွင်ႇဢူး၊ ၼထူဝ်းၵျီး၊ တွင်ႇတႃႇ၊ ၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ငၸုၼ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

လိၼ်ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ်လိၼ်ႁႅင်ႈႁွင်သေ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢွၵ်ႇၽၼ်ဝႆႉ။ ၵုင်းဢွၼ်ႇလွႆဢွၼ်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇ။ ဢၼ်ပဵၼ် လွႆပူၵ်ႉပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၸဵင်ႇၸၢၼ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းပဵၼ် လွႆၾႆးသေ တၢင်းသုင်မၼ်းမီးၸမ်မွၵ်ႈ 5000 ထတ်းသေ မၼ်းမီးဝႆႉ ၸိၵ်းလွႆသုင် (2) ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်လွႆပူၵ်ႉပႃးၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉသင်ဢွၵ်ႇလႆႈလႄႈ လွႆၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်လွႆလွမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။

ႁိမ်းႁွမ်းတိၼ်လွႆၸမ်ႉ လႆႈႁၼ်မီး သူၼ်မွၵ်ႇ သူၼ်မၢၵ်ႇသေ ၶဵဝ်မူၼ်သိူဝ်းသႃႇယႃႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ လႄႈ တီႈၼထူဝ်းၵျီး ၸိူဝ်းမီးပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် လွႆယူင်ႇထူဝ်း၊ လွႆသၵျႃႇ၊ လွႆမိၼ်းၵုၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်လိုဝ်းလင်တႄႉ ပဵၼ် မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်လႆႈလဵပ်ႈမႃးၸွမ်း လႅၼ်ၶွပ်ႇၽၢႆႇတူၵ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ၵူတ်ႉၼႃႇလႄႈ လႆႈႁၼ်မီး ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆး၊ ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉတင်းၼမ်သေ တီႈၼိူဝ် ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆး၊ ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ယႃႈယႃ၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈမယိၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးဝႆႉတႃႇသေႇ၊ ပေႃးၼမ်ႉမႃးထူဝ်းထွင်းၵိၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ မေႃၸူမ်ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် လႆႈႁၼ် ၵုၼ်ဢၼ်မႂ်ႇ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးတၢင် ၵုၼ်ဢၼ်ၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။

ၾိင်ႈၾႃႉယႃႇသီႇ 
ၼႂ်းၵႃႈႁွင်ႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈ ဢၼ်လႆပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈငပျေႃးဢၢႆႇလႄႈ ႁွင်ႈပူၵ်ႉပႃး ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈ သိၼ်ႇတႄးဝ၊ ပျွင်းပႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈၸုၼ်းလုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃး မေႃႁႅင်ႈသေ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းမႃး ၼမ်ႉမေႃႁႅင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၾိင်ႈၾႃႉဝႃႈ မၼ်းတူၵ်းတီႈၼႃႈလိၼ် ၾူၼ်ဢေႇလႄႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉႁႅင်ႈႁွင်ဝႆႉ။ တီႈလွႆပူၵ်ႉပႃးၵူၺ်း မီးၾိင်ႈၾႃႉၵတ်းယဵၼ်လီ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇတႄႉ တၢင်းပီၼႆႉ ၵူၺ်းမီးတၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် 30 ၼိဝ်ႉၵူၺ်း။

ၵၢၼ်ငၢၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး 

တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ့ ၸိူဝ်းပဵၼ်လိၼ်လၢႆဢေႇၵၼႆႉ ဢဝ်ၼမ်ႉဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၶုတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သႂ်ႇသေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ငႃး၊ ၵုၺ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း လႄႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၼ်သုင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉ ပွတ်းတူၵ်း ဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တွင်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇၵုၺ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဝႃႈ ထုင်ႉဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ၵုၺ် တႃႇၼႃႈလိၼ်ၼိုင်ႈၶိုင်ႈၼၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽၵ်းမီႇ၊ မၢၵ်ႇၽိတ်း၊ ဢႃႇလူး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႉတႄႉၽုၵ်ႇယူႇ။ ယွၼ်ႉဢွၵ်ႇထူဝ်ႇလိၼ်၊ ငႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းထူဝ်ႇ၊ ၼမ်ႉမၼ်းငႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၵျွၵ်ႉပတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ တွင်ႇတႃႇ၊ ၼထူဝ်းၵျီႈၼႆႉ မီး ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ဢဝ် မဵတ်ႉၵုၺ်ဢွၵ်ႇ၊ မီးၼႃႈၵၢၼ်ငၢၼ်း တေႃးၵုၺ်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ့ ယွၼ်ႉတူၼ်ႈထၢၼ်လိူင်ႇလႄႈ ၼမ်ႉထၢၼ်ၵေႃး ဢွၵ်ႇပႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တီႈ ပူးၵမ်ႇ၊ ၺွင်ႇဢူး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶူဝ်းယုၼ်းၵေႃႈ လိုဝ်းလင်သေ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်းဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ လႆႈမီးၼႃႈတႃဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းတၢင်းတူၵ်း တီႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူးၼၼ်ႉ မီးထၢင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်၊ မီးႁူင်းၸၢၵ်ႈႁုင်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ႁင်းၶေႃဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးၸၢၵ်ႈလိူဝ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။

သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ 

သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁၢင်ႈႁၢႆႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းသိုဝ်ႇယၢင် ဢၼ်ၶႅမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ် ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵူၺ်း၊ ၸိူဝ်ႈပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုပ်ႇယႆၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမတွင်း ဢၼ်မီးတၢင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်တီႈဢၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ မဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ မၵူၺ်း ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵျွၵ်ႉပတွင်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းသုတ်း တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်မၢၵ်ႇၼ (ပျိၼ်းမၼႃး) သေ ၽႄဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်မၢၵ်ႇၼသေ ၵႆယၢၼ် 139 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႇၸီႇ ဢၼ်မီးတီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇသေ ၽႄဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃးသုတ်းတီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇထႅင်ႈသေ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ ၵႆယၢၼ် 70 လၵ်းယဝ်ႉ။

ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁွတ်ႈထိုင် ပလဵၵ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈလူင်း တႃႈၵုင်ႈ - ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၸွမ်း သၢႆမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်​ဢၼ်လႆလဵပ်ႈၶၢင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ ယင်ႉၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ ပူးၵမ်ႇ၊ ၺွင်ႇဢူး၊ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ဝဵင်းသီႇမီးၶူင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ပေႃးဢဝ်သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ဝႃႈတႄႉ မီး ၺွင်ႇဢူး လႄႈ တႃႈၵုင်ႈၵူၺ်း။ ၵႂႃႇယူႇတႃႇသေႇတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ပေႃးၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၶႂ်ႈၵႂႃႇဝႆႈၽြႃးၸင်ႇၵွႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢႆတၢင်းမၼ်းပွင်ႇၸူး ထုင်ႉပွတ်းၼိူဝ် ပွတ်းတႂ်ႈယူႇယဝ်ႉ။

ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ် 

တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉၵွင်းမူးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ သူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ၊ ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ၊ သပ်ႉပႆႇၺု၊ ၵတေႃႉပလင်ႇ တႄႇဢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ ၽြႃးလၢႆသူႇ လၢႆသူႇၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းႁွမ်း ပူးၵမ်ႇ ၺွင်ႇဢူးလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၵွင်ႈၵၢႆႇၵၼ်တင်း ပိုၼ်းလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇတၵ်းလူဝ်ႇလၢတ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးသင်ယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈ ၼထူဝ်းၵျီး၊ တွင်ႇတႃႇ၊ ၵျွၵ်ႉပတွင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးထႅင်ႈသေ တီႈလွႆသၵျႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၼထူဝ်းၵျီးၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင် လိူၼ်ၵဝ်ႈမႃး ႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၽြႃးသေ ပွႆးၽြႃးမုင်ၸု ဢၼ်မီးတီႈထုင်ႉ ၵျွၵ့်ပတွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵႆႉႁဵတ်းလိူၼ်သၢမ်ယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဝဵင်းဢွၼ်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးတၢင်းၼမ်သေ ပွႆးၽြႃးၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇယူႇၵူႈပီယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ႁၢမ်ႉဢႄႇဝႆႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉၸၢဝ်းပုတ်ႉထၼမ်လႄႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ၽြႃး၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈမီးၼမ်ဝႆႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဢၼ်မီးတီႈဝၢၼ်ႈ ၸုၼ်းလုၼ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် တူဝ်ၶၢပ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၢၼ်းၵျႃႉၼၼ်ႉလႄႈသင် ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈလွၼ်ႇၵႂႃႇ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယဝ်ႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽုင်းၵၢမ်ႇတၼ်းၶူဝ်း ၽႃႇဝၼႃႇၵမ်ႇမထၢၼ်းလႄႈ တူဝ်ၶၢပ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် သွင်ပႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼဝ်ႈဢမ်ႇလူႉသင်သေ တိုၵ်ႉမီးမိူၼ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵူႈတီႈတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးဝႆႈသႃႇယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵျွင်းၸုၼ်းလုၼ်းၵူႇ ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်တင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပူးၵမ်ႇ၊ ဝဵင်းၺွင်ႇဢူးၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇလႄႈ တေၵႆႉလႆႈႁၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉ - မၢၼ်ႈ ပဵၼ်သိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၵၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈယၼ်တပူဝ်ႇသေ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင် 

!Main category
ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ