တီႇယေးၵူဝ်း မႃရႃတူဝ်ၼႃႇ

တီႇယေးၵူဝ်း မႃရႃတူဝ်ၼႃႇ (; 1960 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 302020 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 25) ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်၊ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်မႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပုၼ်ၽွၼ်း ၶူးလၢႆး မႃးတီႈ ၵလၢပ်ႉမၢၵ်ႇၼင် လႄႈ ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႉ ၽၢႆႇမၢၵ်ႇၼင်၊ ၽူႈထတ်းသၢင်ၶဝ်၊ ၽူႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်မႃး မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉလဵၼ်ႈယူႇယၢမ်းလဵဝ် လႄႈ ၽူႈပၼ်ႁႅင်းမၢၵ်ႇၼင်ၶဝ် မၵ်းမၢႆမၼ်းဝႃႈ  ၼႂ်း တူင်ႇဝိူင်းမၢၵ်ႇၼင် မၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် ၵတ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းလႄႈ ပီႇလီႇ ၵေႃႉပဵၼ် ၶုၼ်မၢၵ်ႇၼင်ပရႃႇၸီး ၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇမၼ်းမၢႆပဵၼ် ၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉသုတ်း တႃႇ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ႁင်း ငဝ်ႈငုၼ်း မၢၵ်ႇၼင်ၵမ်ႇၽႃႇ ၾီႇၾႃႇယဝ်ႉ။ 

မႃရႃတူဝ်ၼႃႇၼႆ့ လွင်ႈမုင်ႈႁၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမၢၵ်ႇၼင်၊ လူင်လတ်းသူင်ႇ၊ လွင်ႈၵုမ်းၵမ်မၢၵ်ႇၼင် လႄႈ လွင်ႈလႅတ်းလႅၼ်ႇၽၢႆႇလိင်ႉလိမ်ႇမၼ်းလႄႈ တင်းတူဝ်ၶိင်းဢွၼ်ႇမၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁႂ်ႈၵႅၼ်ၵၢင်ႁႅင်းၸၼ်လိၼ်တႅမ်ႇ (centre of gravity) သေ မၼ်းတိူဝ်းၵုမ်းၵၼ်လဵၼ်ႈလီလႆႈသေ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်တၢင်ႇၸိူဝ်းယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းမၼ်းတႄႉ ၽွင်းမၼ်းၸၼ်မၢၵ်ႇၼင်သေလႅၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈ လိင်ႉလိမ်ႇ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶႄႉမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈမီးယူႇၼႂ်းပၢင် လႄႈ လွင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်မၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းမီးၽွၼ်းလူင်လၢင်ၼိူဝ် လွင်ႈလဵၼ်ႈလႆႈၵူႈထၢၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸုမ်းထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၼႆႉ မေႃၽင်ၸႂ်ဝႆႉ ၼိူဝ်မၼ်းၵေႃႉလဵဝ်သေ လဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေမီး လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈလႆႈသေဢမ်ႇၵႃး မီးပႃးလွင်ႈမုင်ႈႁၼ် တႃႇသႂၢင်းၵူဝ်းလႄႈ မၼ်းၵတ်ႉလႅၼ်ႇပႃး ၽၢႆႇပိတ်ႇမၢၵ်ႇၼင်လူတ်ႈယဝ်ႉ။ မႃရႃတူဝ်ၼႃႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်ၸိုဝ်ႈပႅင်းမၼ်းဝႃႈ  "El Pibe de Oro" (ၸၢႆးသီၶမ်း) ၼႆသေ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းဢႃႇယုမၼ်းလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ႇၼၼ်ႉ ၵိုၵ်းတင်းမၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၵေႃႉလႅတ်းၽၢႆ၊ ၵေႃႉၶူင်သၢင်ႈပၼ် ပွတ်းၵၢင်ပၢင်လဵၼ်သေ မၼ်းၼုင်ႈ မၢႆသိူဝ်ႈ (10)သေ မၼ်းပဵၼ်ၽူႈလဵၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ႁၢၵ်းလႆႈ လၵ်းၸဵင်ၵႃႈၶၢႆႉတီႈ သွင်ပွၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈထူၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ၶၢႆႉၸူး ၵလၢပ်ႉပႃႇၸီႇလူဝ်းၼႃး ၶၼ်ၶၢႆႉသုင်သုတ်း (5) လၢၼ်ႉသေ၊ ထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ၶၢႆႉၸူး ၵလၢပ်ႉဢီႇတႃႇလီ ၼႃႇပူဝ်ႇလီ (6.9) လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈလဵၼ်ႈမႃး တီႈၸိူဝ်းပဵၼ် ၵလၢပ်ႉ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီႈၼေႃႉသ် ၵျူႇၼီႇယႃႇ၊ ပူဝ်ႇၵႃႇ ၵျူႇၼီႇယႃႇ၊ ပႃႇၸီႇလူဝ်းၼႃး၊ သႄႇဝီႇလႃႇ လႄႈ ၼိဝ်းဝိတ်ႉ ဢူဝ်းလ် ပႂၢႆး (ၼိဝ်းသ် ဢေႃးလ် ပႂၢႆးသ်) ၼၼ်ႉသေ တီႈ ၼႃႇပူဝ်ႇလီႇ လႄႈ ပႃႇၸီႇ ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်သုတ်းသေ ထုၵ်ႇယွင်ႈၵုင်မႃး တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

ၸွမ်း ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃးသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉပွႆးလဵၼ်း မီးမႃး (91) ပွႆးသေ သႂၢင်းလႆႈၵူဝ်း (34) ၵူဝ်းျဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1986 တီႈ ပွႆးမၢၵ်ႇၼင်ၵွၵ်းသူးၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး တီႈ မႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းသေၵေႃႈ လႆႈလဵၼ်ႈမႃးသေ တီႈပွႆးႁိမ်တီႈၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ ၸုမ်းၵျႃႇမၼီႇပွတ်းတူၵ်းသေၵေႃႈ လႆႈသူးမၢၵ်ႇၼင်ၶမ်းၾီႇၾႃႇမႃးယဝ်ႉ။ တီးပွႆးၵွၵ်းသူးၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ပွႆးဢၼ်လႆႈထူပ်းၵၼ်တင်း ဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢွင်ႇပႄႉတင်း 2-1 သေ တင်းသွင်ၵူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႉသႂၢင်းပၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵူဝ်းသွင်ၵူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေ ပေႃးၵိုၵ်းပိုၼ်းမၢၵ်ႇၼင်မႃးယဝ်ႉ။ ၵူဝ်းထိၼိုင်ႈၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူဝ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႃႈ မိုဝ်းၶမ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢဝ်မိုဝ်းသေပၢႆယဝ်ႉ သႂၢင်းၵူဝ်းမႃးသေ ဢမ်ႇထုၵ်ႇပၼ် တၢင်းၽိတ်းသေ တႃႇထႅင်ႈၵူဝ်းၼိုင်ႈတႄႉ လုၵ်ႉတီႈတၢင်းၵႆႇ  သေ ၸၼ်မႃးယဝ်ႉ လႆႈလိင်ႉလိမ် ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶႄႉမၼ်း ႁႃႈၵေႃႉသေၵေႃႈ သႂၢင်းၵူဝ်းဢဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉၾီႇၾႃႇ မိူဝ်ႈပီ 2002 ၼၼ်ႉသေ ၵူဝ်းထိသွင်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် "ၵူဝ်းၶႅမ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ" မႃးယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူးလၢႆး တီႈ ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃးယဝ်ႉ။ ပီ 2010 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၵွၵ်းသူးၵမ်ႇၽႃႇ ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်း မႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႆႈယိပ်းၵမ် ဢလၢပ်ႉယူႇဢေႇဢီးမႃးသေ မေႇ 2018 ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ တၢႆႇၼမူဝ်ႇပရႅတ်ႉသ် တီႈ ၵလၢပ်ႉပႄႇလႃႇရုတ်ႈ မႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ႁဵၼ်းၶူးလၢႆးမႃးတီႈ ၵလၢပ်ႉမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ  တႄႇဢဝ် 2019 တေႃႇပေႃးသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ၼႆႉ ႁဵတ်းၶူးလၢႆး  Gimnasia de La Plata တီႈ ၵလၢပ်ႉ ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး မႃးယဝ်ႉ။

သဵင်ႈၵၢမ်ႇ
မိူဝ်ႈ ပီ 2020၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 2 ၼၼ်ႉ မႃရႃတူဝ်ၼႃႇ ၼႆႉ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းပၢႆးယူႇလီၸႂ်သေၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တၢင်ႇႁူင်းယႃ "လႃ ပလႃတႃ" မႃးယဝ်ႉ။ ဝၼ်းထိ 3 ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ် လွင်ႈၽႃႇတတ်း တွၼ်ႈတႃႇ ယူတ်းယႃ subdural hematoma ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် လိူတ်ႈႁူဝ်ႈ တီႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမေႃယႃၶဝ် ဢမ်ႇလႆႈမၵ်းမၢႆပဵၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ၽၢႆႇၼႂ်းၼႆလႄႈ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃမႃး မိူဝ်ႈ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 12 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2020၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 25ၼၼ်ႉ မႃရႃတူဝ်ၼႃႇၼႆႉ ၽွင်းဢႃႇယု လႆႈ (60) ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်သေၵေႃႈ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇတီႈ ႁိူၼ်းမၼ်း ဢၼ်မီးတီး ဝဵင်းတီးၵရႄႇ၊ ထုင်ႉပူၺ်းၼူဝ်ႉသ်သေးရႄႉသ် (Tigre, Buenos Aires) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းမွင်ၸႂ်ၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇသၢမ်ဝၼ်းယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်

ၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် ဢႃႇၵျႅၼ်ႇတီးၼႃး
ၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 2020