ၵျႅၵ်ႉမရေႃး၊ ဝဵင်း

ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃး () ; () ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃး ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလမႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉဢတ်ႉတရၢၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ၼၼ်ႇသေ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၼႆ ၵႆယၢၼ် (15) လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈဢဝ် ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးသေ ၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉဢတ်ႉတရၢၼ်ႇသေ ၽႅဝ်ထိုင်လႆႈ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃးယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃးၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမုတူင်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၵျႅၵ်ႉမရေႃးၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းၼႆ တႅမ်ႈ ကျော်မရဟ်ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇတႄႉ ဝႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်မီးၽြႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးလူင်ယွၼ်းသူးတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၵျႅၵ်ႉမရေႃးၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၵျွင်းတေႃႇ တီႈယွၼ်ႈသူးၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼၢင်းႁေႃၶမ်းမွၼ်း သျိၼ်ႇၸေႃးပု လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ သၢၵ်ႈၵရိတ်ႉပီမိူင်း 817၊ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၵျွင်းတေႃႇတီႈယွၼ်းသူးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်တင်း ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးတၢင်ႇၸိူဝ်းသေ လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁူးၶဝ်ႈၽၢႆႇသၢႆႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လိၵ်ႈၶႅပ်းႁိၼ်မွၼ်း ၶႅပ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးထိုင် ၶၢဝ်းလိူၼ်ႁႃႈၶိင်ႇသွၼ်းၼမ်ႉၼႆ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ လႄႈ ပွႆးၽြႃးယွၼ်းသူးတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းတမ်ႇၼူတ်ႇ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ၊ ၵျွင်းဝတ်ႈ၊ တိူၵ်ႈငိုၼ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ လုမ်းသဵၼ်ႈမၢႆလိၼ်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပႃႇမႆႉ လႄႈ ႁူင်းယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉ ဢတ်ႉတရၢၼ်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႉ တင်းဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃး (24) လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈယေႇပူႇ (ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇ) ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီး ၼွင်ၼမ်ႉဢုၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇ (ယေႇပူႇယႂႃႇ) ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မီးဝႆႉ လွႆႁိၼ်ထုၼ် မွၵ်ႈ 15 လုၵ်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈၽဝ်ထုၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ထုၼ်သေ တၢင်ႇဝၢၼ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း။ ဢဝ်ထုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သူင်ႇၸူးထိုင် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇသေ ၶၢႆယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မၢၵ်ႇလေႃႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႇၵေႃႈ မီးဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။

တီႈၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃးၼႆႉ ဢိူင်ႇ ၶဝ်ႈပႃး (35) ဢိူင်ႇသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မီး 23300 ဢေႇၵပၢႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး မွၵ်ႈ 195,770 ၵေႃႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း မွၼ်း၊ မၢၼ်ႈ၊ ယၢင်း၊ တႆး၊ တွင်ႇသူႇ၊ ၶႄႇ၊ ၵလႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်းၶဝ်ယူႇသဝ်းယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃးၼႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇၵွင်းလွႆၼမ်လိူင်ႇသေ မီးဝႆႉ သူၼ်ၵႃႇၽီတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၼႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉၼၼ်ႉၼႆႉ ၶွၼ်ႇမၼ်းလိၼ် ဢမ်ႇပေႃးလီသေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၵမ်းၵမ်းၵႆႉထူမ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ႁႆႈၼႃးဢမ်ႇပေႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။

ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ