ၵၼွင်ႇ၊ ဝဵင်း

ဝဵင်းၵၼွင်ႇ ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမျၢၼ်ႇဢွင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵၼွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၽၢႆႇတူၵ်းသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းမျၢၼ်ႇဢွင်ႇ ယၢၼ်ႁူၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆ ၵႆယၢၼ် (200)လၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၵၼွင်ႇၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈပူဝ်းၸႃႇတေႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵၼွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ် ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ၶုၼ်ၸၢႆးၵၼွင်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ၶတ်းၸႂ်ဢဝ် လွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶိုတ်းၸတ်ႉလုမ်ႈၽႃႉ မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၵုင်ပွင်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်မႃး လိုၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉၵၼွင်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ မိူဝ်ႈၽွင်းမွၼ်းၶဝ်မႃးယူႇၼၼ်ႉ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးတူၼ်ႈမႆႉၵုၵ်ႉၵူဝ်ႇလူင်တူၼ်ႈၼိုင်ႈသေ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ ႁွင်ႉ 'ၵၼ' (သဵင်ဢွၵ်ႇ ၵၼွင်ႇ) ၼႆယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႈၶဝ်တႄႉ ႁွင်ႉတူၼ်ႈမႆႉၼၼ်ႉဝႃႈ 'ၸိတ်ႉပိၼ်ႇ' ၼႆသေတႃႉ ထုင်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ၸူးႁွင်ႉၸွမ်းဝႃႈ 'ၵၼွင်ႇ' ၼႆယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၼႂ်းၵႄႈ ဝဵင်းၵၼွင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈမေႃႇဝုၼ်း တီႈၼိူဝ်ၵိင်ႇႁွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈၵၼွင်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ မၼ်ႈၵႅၼ်ႇလီယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်မႆႉၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းလေႃႉ၊ မၢၵ်ႇလေႃႉ၊ ႁိူဝ်း၊ လႅမ်ႈၽၢႆးႁိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵဝ်ႇၵၼွင်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပတဵင်ႇ (32) ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵျႅၵ်ႉတေႃႇ၊ ၸိုဝ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵျႅၵ်ႉတေႃးတူင်းမျႅင်ႇသႅင်ႇ၊ ၸိုဝ်ႈၵမ်းသၢမ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵၼွင်ႇၼႆသေ လႆႈတႅမ်ၼႄဝႆႉၼႂ်း ပပ်ႉ 'ရႃႇၸဝၢင်ႈပတဵင်ႇ' ႁင်းမႃႇၵႃႇၼၼ်ႉသေတႃႉ ၸိုဝ်ႈၵဝ်ႇသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ