ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၸႄႈဝဵင်း

ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ (); (), (), () ၼႆႉပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလုၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ဢၼ်လုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ ၵႂႃႇမူႇၸႄႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႆယၢၼ် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ 48 လၵ်း၊ ၵႆယၢၼ် ဝဵင်းမူႇၸႄႈ 62 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈပႅင်း ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းလွႆသၢမ်သိပ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁိမ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လွႆသၢမ်သိပ်း ဢၼ်ၶပ်ႉယႆ တွၼ်ႇယႅၼ်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၼႄႇ မိူင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵၼ် သိုဝ်ႉၶၢႆၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်သေ ဝၢႆးလင်မႃး ၵူၼ်းၶွၼ်ႈမႃးသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်းယႂ်ႇမႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈ 1953 ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 600 လင် ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီးမွၵ်ႈ 6000 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၶၢင် လႄႈ ပလွင်ႈ (တဢၢင်း)ယဝ်ႉ။ တႆး၊ လီးသူး၊ ၶႄႇ ၵလႃးၵေႃႇရၶႃးၵေႃႈ မီးဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလွႆသုင်သေ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼႃးလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ဝၢၼ်ႈတႆး ဢမ်ႇမီးၼမ်။ ဢွင်ႈတီႈ မီးၼႃးၸိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမေႃႇႁၢၼ်၊ မိူင်းယု၊ ထုင်ႉမိူင်းၸီး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတႆးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၶၢင် ဝၢၼ်ႈတဢၢင်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်။ မိူဝ်ႈပီ 1950 ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၶပ်ႉမၢႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်သေ လႆႈဢဝ် ၶၢင်တီႈၵူတ်ႉၶၢႆ တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇ သၢပ်ႇႁူဝ်ၵွင်း ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း (မိူင်းၵႃယၢင်း)ပုၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ၵူတ်ႉၶၢႆ
 ဝဵင်းၵူၼ်ႉၶၢႆ
 ဝဵင်းမိူင်းငႄးလူင် (တႃႉမိူင်းငႄး)

ပထဝီႇ 

လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၸပ်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇတႄႉ ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈလဝ်ႉၵႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ ဢေႃႈ။ ၽၢႆႇႁွင်ႉၸမ်ႉ ၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႈ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸမ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်လူင် တင်း ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸမ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၸမ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆႇၼႆႉ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ ႑႙႗႒၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ ႑႕ ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈပႃး ပွၵ်ႉ ႖ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ ႗႕ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ႖႔႐ ဝၢၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းတႄႉ မီး ႗.႐႖ လွၵ်းလၵ်းဢေႃႈ။

ၾိင်ႈၾႃႉ 

ၾူၼ်ၵႆႉတူၵ်း တႄႇဢဝ် လိူၼ်မေႇ တေႃႇ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇလႄႈ ၼိူင်ႈပီၼႆႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၾူၼ် မီး ႗႐ ၼဵဝ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉယူႇ တီႈၼႃႈတၢင်းသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ ႔႔႐႐ ထတ်းသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်းပူၼ်ႉ ႓႐ တီႇၵရီႇသိၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉသေပွၵ်ႈ။

ၽၢႆႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ 

ၼႂ်းဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆႇၼႆႉ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ႔ လင်၊ ၵိင်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ႑ လင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် ႕ လင်၊ ၵိင်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် ႓ လင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ ႒႐ လင် လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ ႑႐႒ လင်ဢေႃႈ။ ႁူင်းယႃၵူႇၶဝ်ႈ ႒5 မီး ႒ လင်၊ ႁူင်းယႃၵူႇၶဝ်ႈ ႑႖ မီး ႓ လင်၊ ႁူင်းပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ မီး ႗ လင်၊ ၵိင်ႇႁူင်းပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ မီး ႓႕ လင် လႄႈ ႁူင်းပၢႆးယူႇလီဢိူင်ႇ မီး ႒ လင်ယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်

!Main category
ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး