ဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း

ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ (, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ လႄႈ ဝဵင်းယႂႃႇတိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉယဝ်ႉ။

ပထဝီႇၼႃႈလိၼ်

ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 18 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 19 တီႇၵရီႇ 14 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 57 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 97 တီႇၵရီႇ 50 မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ မီး ယဝ်ႉ။

လႅၼ်လိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆ့ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ၊ ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း၊ ၽၢႆတၢင်းတူၵ်း ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၼႃႈလိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်သုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 542 ထတ်းသေ ပဵၼ်ထုင်ႉၶူင်ႈ ဢၼ်ၵွင်းလွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵႄးၼမ်ႉ
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆ့ ႁွင်ႈၼမ်ႉၵႄးၼမ်ႉဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉၵႄးၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉပွၼ်သေ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ လတ်းၵႂႃႇႁိမ်းဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၾိင်ႈၾႃႉ
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉမႆႈလိူတ်ႇႁႅင်ႈႁွင်သေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 43 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉ လႄႈ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် 7 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ် 35 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း 
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 8,480 ၵေႃႉသေ တေႃႇထိုင် ပီ 2017 ၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီႈ 7,508 ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ မီး 2,913 ၵေႃႉသေ၊ တီႈထုင်ႉဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ မီး 3,760 သေ တီႈ ၼိူဝ်ဝဵင်းယႂႃႇတိတ်ႉၼႆႉ မီး 835 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

တီႈၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်း ယၢင်းလႅင်၊ တႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ယၢင်း၊ ၶျၢင်း လႄႈ ရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။

ပၢႆးပႆႇၺႃႇ 
တီႈၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး ႁူင်းႁဵၼ်းပူင်သွၼ်ပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ်တႄႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 1 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၽႄ 2 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁႅၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 20 ႁူင်း လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး 8 ႁူင်းယဝ်ႉ။

ပၢႆးယူႇလီ 
တီႈၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ မီး ႁူင်းယႃၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၵူႇၶဝ်ႈ 50 ႁူင်းၼိုင်ႈ၊ ႁူင်းယႃပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၵူႇၶဝ်ႈ 16  ႁူင်းၼိုင်ႈ၊ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 2 ႁွင်ႈ၊ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီၽႄဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 15 တီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း 
တီႈၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃးၼႆႉ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ၊ သၢႆတၢင်းလူမ်း၊ သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းဢမ်ႇမီးသေ မီးဝႆႉ တၢင်းရူတ်ႉၵႃးဢၼ်လဵဝ်ယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ