ထၼုၽျူႇ၊ ဝဵင်း

ဝဵင်းထၼုၽျူႇ ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းထၼုၽျူႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽုၼ်ႇလိၼ်ၶႅမ်ႉလီသေ ယွၼ်ႉမီး လိၼ်ၼႃးလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ လႄႈ ထူဝ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢွၵ်ႇပႃး ယႃႈလႅၼ်းယႃႈလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလႅၼ်းယႃႈၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ငၢၼ်းလေႃႉ၊ ၵၢၼ်ၵငၢၼ်းသၢတ်ႇၽိဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈ ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းထၼုၽျူႇၼႆႉ မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢင်းၵိတ်ႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်သိုၵ်း ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၼႂ်းၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးလမ်ႇလွင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢင်သိုၵ်း 1825 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် မႁႃႇပၼ်ႇထုလ လႆႈတိူဝ်ႉၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇသေ တူၵ်းသုမ်းတီႈ ဝဵင်းထၼုၽျူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပႃႇႁဵဝ်ႈႁူဝ်သိုၵ်းလူင်ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉႁၼ်လႆႈယူႇ တီႈ ဝဵင်းထၼုၽျူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ လႆလူင်းၸွမ်းသၢပ်ႇၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ပွတ်းၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈၼႆသေ လႆႈႁဵတ်းပၼ် ၽၢႆႁႄႉၼမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 30 လၵ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် ဝဵင်းထၼုၽျူႇ သိုပ်ႇၵၢႆႇပၼ်ဝႆႉတင်း ဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ