ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ)

ဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း သေ ၽၢႆႇပုၼ်ႉၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတွင်ႇငူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး ဝႆႉ 647 လွၵ်းလၵ်းသေ ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း တေႃႇပေႃးထိုင် တီႈ တိၼ်လွႆ ဢၼ်မီးတီႈ လႅၼ်လိၼ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 80000 ၼႆၼႆယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ႁႆႈ၊ ၼႃးယဝ်ႉ။ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ လႄႈ ထူဝ်ႇၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆ့ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (6) ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ -
 ပွၵ်ႉသီႇရိရတၼႃႇ
 ပွၵ်ႉသီႇရိႁေႇမႃႇ
 ပွၵ်ႉဢွင်ႇသုၶ
 ပွၵ်ႉဢွင်ႇၶျၢမ်းသႃႇ
 ပွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵျီး
 ပွၵ်ႉသီႇရိမင်ႇၵလႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇၸွမ်းရႃႇသီႇမၼ်းတႄႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ မၢၵ်ႇမု၊ မၢၵ်ႇလၢင်းလိၼ်၊ မၢၵ်ႇဢုၼ်၊ မၢၵ်ႇတိုင်ႇယၢင်း၊ ထူဝ်လိၼ်၊ ထူဝ်ႇ၊ ၼမ်ႉမၼ်းထူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်း မၢၼ်ႈ၊ ယၢင်းၸၵေႃး၊ ပဢူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇသဝ်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်တႄႉ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လႄႈ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၼိတ်ႉၶျိၼ်း ၶဝ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်

ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ