သူၺ်ႇတွင်ႇ၊ ဝဵင်း

ဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇ ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီႈဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းပျီႇ ယၢၼ်ၵဝ်ႈလၵ်းယဝ်ႉ။

ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ 
မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃးၵုင်ႈ-ပျီႇသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵႆယၢၼ် 169 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး၊ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 
ၸွမ်းလူၺ်ႈလႆႈလၢမ်းတူၺ်း မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီး 83150 ၵေႃ့သေ ထိုင်ပီ 1963 မႃး သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ မီး 10788 ယဝ်ႉ။

ၾိင်ႈငႄႈ 
ၽြႃးတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇၼၢတ်ႉၼွင်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း ယၢၼ်သီႇလၵ်း၊ ၽြႃးသူၺ်ႇမေႃႇတေႃး ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်း၊ ၽြႃးသူၺ်ႇမျႅတ်ႉမၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽြႃးသႂ်ႇ ၵႅဝ်ႈတႃႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၵွင်းမူး ၽြႃးသူၺ်ႇၼၢတ်ႉတွင်ႇ ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်သီႇၵူႈပီသေ ၵိုၼ်းတႄႉၵိုၼ်းဝႃႈလႄႈ ပေႃးၶဝ်ႈၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသြႃႇသူၺ်ႇတွင်ႇၵျီးတႄးလေးထတ်ႉ ဢၼ်တႅမ်ႈ ၵျၢမ်းၸိၼတ်ႉထပၵႃႇသၼီႇ လႄႈ ၵျၢမ်းၸွႆႇၸူင်ႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ပမေႃႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်မင်းတုင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸႃႇတိ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။

ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး 
ဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇၼႆႉ ၽုၼ်ႇလိၼ်ၶႅမ်ႉလီသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမွၵ်ႇမၢၵ်ႇ ပဵၼ်လီယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၽႅၼ်ႇမူင်ႈ (ပူဝ်းထႄႇ) () သေ ၽႅၼ်ႇမူင်ႈသူၺ်ႇတွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၽႅၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။

တႃႇသိုပ်ႇလူထႅင်ႈ 

 ၶဝ်ႈသွႆးသူၺ်ႇတွင်ႇ

 မူင်းႁိၼ်းၶႃးတပိၼ်ႇတႅင်ႇ

ၽိုၼ်ဢိင်

ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ