ပၢင်ၵႆႇၽူႈ၊ ဝဵင်း

ဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈ ( ;  ; ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽဵဝ်ႈတီႈလိၼ် တွၼ်ႈတႃႇတင်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ၸူးလႆႈႁၼ် ၵႆႇၽူႈ တူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ပၢင်ၵႆႇၽူႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၼမ်ႉမူး ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းၵေႃလၢင်း ယၢၼ်မွၵ်ႈ 25 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းသိူဝ် ၸမ်ႉ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 41 လၵ်းၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၵၢႆႇသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး သဵၼ်ႈတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇသင်လႄႈ ဢမ်ႇပေႃးၵိုၼ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း မွၵ်ႈ သွင်ႁဵင်ပၢႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1891 ၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် ထုင်ႉဝဵင်းသိူဝ်သေ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈၼႆႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းသိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉဝဵင်းသိူဝ်သေ ဢဝ်သႂ်ႇ တီႈၼႂ်း ထုင်ႉၵေႃလၢင်းယဝ်ႉ။  ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇပုၼ်ႉ ၼမ်ႉမူးယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၽွင်းပၢင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလဵၵ်း ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 1367 လွၵ်းလၵ်းသေတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းတႄႉ မီး 0.02 လွၵ်းလၵ်းၵူၺ်း။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၸိုၼ်း လႄႈ ၵိူဝ် ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းမႆႉ ၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ