ၽႃႇသႃႇယၢင်း

ၽႃႇသႃႈၵႂၢမ်းယၢင်း  ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ဢၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ဢၼ်မီးမွၵ်ႈၸဵတ်းလၢၼ်ႉၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢတ်ႈၸႃဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢၼ်းၼႆႉ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆၵၼ်တင်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၸၢဝ်းၶႄႇ-တိဝႅတ်ႉ ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၸႅင်ႈလႅင်းလီ။ ပေႃးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းၼႆႉ ဢဝ် တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ ၸႂ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႈၵႂၢမ်းယၢင်း ပိူင်လူင်မၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉသၢမ်မဵဝ်းသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းသၵေႃး၊ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပူဝ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းပဢူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ သၵေႃးၼႆႉ မီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉတင်း ၽႃႇသႃႇယၢင်းလႅင်(ၵယႃး) လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵယၢၼ်း(ပတွင်ႇ) ယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးၼိူင်းၵၼ်တူၺ်းတင်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း ၸုမ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၸၢဝ်း ၶႄႇ-တိဝႅတ်ႉသေ မၼ်းပဵၼ်ပိူင် (subject-verb-object) ယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၸၢဝ်း ၶႄႇ-တိဝႅတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင် (subject–object–verb)ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း ၽႃႇသႃႇမွၼ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇတႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽႃႇသႃႇယၢင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶႄႇႁူမ်ႇငမ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယဝ်ႉ။

ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်း 
တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းၼႆႉ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၵႂၢမ်းယၢင်းသၵေႃးၼႆႉ မီး 1.28 လၢၼ်ႉ၊ ၽူႈၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပူဝ်းပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး မွၵ်ႈ လၢၼ်ႉၼိုင်ႈ လႄႈ ၽူႈၸႂ်ႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပူဝ်း ပွတ်းတူၵ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 210000 ၼႆႉသေ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပႅၵ်ႈတၢင်ႇဢၼ်ၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ ႁႃႈသႅၼ်ပၢႆၼႆ လႆႈၼႄဝႆႉတီႈ Ethnologue 16th edition ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ် ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ ၼၼ်ႉ မီး ပၵ်းသပ်း ယၢင်း-ဢင်းၵိတ်ႉ ဝႆႉယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင် 

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ