ၵျွၵ်ႉတေႃႇ၊ ဝဵင်း

ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ၊ သေ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃႇ တီႈ မႄႈၼမ်ႉၵလတၢၼ်ႇသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်းမီး 3 လၵ်း ၼႃႈပွတ်းမီး 1/2 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵလတၢၼ်ႇသေ တီႈၼိူဝ်လွႆၵျွၵ်ႉတေႃႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၵွင်းမူးၵျွၵ်ႉတေႃႇယဝ်ႉ။

တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းယႃ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ လုမ်းသၢႆလူမ်း သေဢမ်ႇၵႃး မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၼ်ႉသုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ 4 ၵျွင်းသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵျွင်းသျၢၼ်းယႂႃႇ (ဝၢၼ်ႈတႆး)၊ ၵျွင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ၊ ၵျွင်းသိမ်ႇ လႄႈ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝဵင်းၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၼမ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ တီႈႁိမ်းႁွမ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇသေၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းပလႅတ်ႉဝ၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ဢဝ်ၵုၼ်ႇတီႈ သၼ်လွႆမိူင်းၶျၢင်း လႄႈ ၵုၼ်ႇတီႈ ထုင်ႉပဵင်းရၶႅင်ႇၶဝ် မႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ယဝ်ႉ။ ယႃႈၵလတၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပလႅတ်ႉဝၼၼ်ႉ မႃးသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်တီႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈလူင် ၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼႆႉ ၵႆႉပိုတ်ႇၵၢၼ်ႇ ၼိုင်ႈဝူင်ႈ 2 ဝၼ်းယဝ်ႉ။

တီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 5 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈၵဝ်ႇ ဢၼ် ၽြႃးမႁႃမုၼိ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉသေ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးသူႇၼိုင်ႈ ဢၼ်သထေးလူင် ဢူးယႄးၵျေႃႇတူႇ လူႇတၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ၵႂႃႇၸူး တၢင်းမုင်းမႁႃႇမုၼိၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၵဝ်ႇယဝ်ႉ။

သၢႆပိုၼ်း 
မိူဝ်ႈမႁႃႇသၢၵ်ႈၵရဵတ်ႈ 123 ၼီႈၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃးတမၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶုၼ်ရၶႅင်ႇ ၸၼ်ႇတသူရိယ ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ဢတိၵ်ႉထၢၼ်ႇသေပၢႆးလႄႈ လႆႈယေႃးၶိင်းမႃး မိူင်းရၶႅင်ႇသေ လႆႈပႃးၸုၵ်းတီႈၼိူဝ် လွႆမေႃးရပပ်ႉပတ ဢၼ်ပဵၼ်လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈၸၢတ်ႈၸဝ်ႈၼုမ်ႇၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်မေႃၶႅၵ်းမႆႉမႃး၊ ပေႃးဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ ဢဝ်တင်းထၢတ်ႈတေႃႇလုပ်ႇႁိၼ်သေ ထႃႇပၼႃႇလႄႈ လႆႈပၼ်ပျႃႇတိၵ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေပဵၼ် ၵွင်းမူးၵျွၵ်ႉတေႃႇ ဝႃႈၼႆၼႆ ၼႂ်းပိုၼ်းရၶႅင်ႇၶဝ် မီးဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈၵွင်းမူးၵျွၵ်ႉတေႃႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼႆယဝ်ႉ။

ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး 
လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇသေ ၵူႈပီၵူႈပီၼႆႉ ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢွၵ်ႇ 13000 တၢၼ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ႈသၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်လူၼ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းသိုဝ်ႉၶၢႆမၢၵ်ႇၼမ်ႉၶဝ်ႈတႅင် ၸိုင်ႈမိူင်း သိုဝ်ႉဢဝ်ၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈ တီႈၼၼ်ႉ မီး 2 မဵဝ်းသေ ၶဝ်ႈမီးတူင်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ငၵျဵင်ႇတီး လႄႈ ၶဝ်ႈငၸဵင်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶဝ်ႈလႅတ်ႉယူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်ၼမ်တႄႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈငႃးယႃႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းယူႇတီႈဝဵင်းၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵိၼ် ၼႃးတီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပၼ်ၵၢၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ် လႄႈ မႆယႃႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ငႃး လႄႈ ထူဝ်ႇလိၼ်သေ ဢိတ်ႇပဵၼ်ၼမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။

ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ 
 Satellite map at Maplandia.com

ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ