သိၼ်ႇပွင်ႇဝႄး၊ ဝဵင်း

ဝဵင်းသိၼ်ႇပွင်ႇဝႄး ( ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းသိၼ်ႇပွင်ႇဝႄး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆ့ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းသိၼ်ႇပွင်ႇဝႄးၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းမျေႇထေးၼႆယဝ်ႉ။ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၸႄႈဝဵင်းသိၼ်ႇပွင်ႇဝႄးၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး မၵူၺ်း လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ဢေႇရိယႃႇတၢင်းၵႂၢင်ႈၼႆႉ မီး မွၵ်ႈ 1873 လွၵ်ႈလၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးယူႇ 5,089ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းသိၼ်ႇပွင်ႇဝႄးၼႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်း ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ် ၽွင်းငမ်းမႃးၼၼ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇဢိူင်ႇသီႇ ဢိူင်ႇ မျူဝ်ႉမ၊ တတ်ႉတေႃႇယႃႇ၊ ၶေႃးတမ်ႇပီႇ၊ ဢွၵ်ႇၽႅတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1886 ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ်ယဝ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇ ဢိူင်ႇ 10 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇတႂ်ႈ ဝဵင်းသိၼ်ႇပွင်ႇဝႄး မွၵ်ႈ 19 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လွႆသၢၼ်ႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႉ ၽၢႆတႂ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ပေႃးၽႅဝ်တီႈၼၼ်ႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ဢၼ်ပႃးမႃးၼၼ်ႉ ၵွင်ဝႆႉတီႈ တိၼ်လွႆၼၼ်ႉသေ ဝႆႉႁိူဝ်းပဝ်ႇယဝ်ႉ လႆႈလၢၵ်ႈ ႁႂ်ႈပူၼ်ႉႁႅင်းၼမ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁွင်ႉၵိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ လွႆသၢၼ်ႇပူင်ႇ (လွႆၶဝ်ႈၵွင်) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်

ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ
ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ