Li Niha

thumb|375px|Grafik ngawalö li ni'oguna'ö niha ba gölana Sumatra. Kode ISO 639-3 Li Niha ya'ia da'ö nia

Li Niha ya'ia da'ö no sambua li ni'oguna'ö niha si toröi ba Danö Niha ba ba hulo-hulo si fasui khönia. So ambö töra fitu ngaotu ribu niha sangoguna'ö Li Niha.

Ngafu Li Niha 

Molo'ö Lea Brown so tölu ngawa Li Niha nifotöi dialek ba Li Indonesia:
 Ngafu Li Yöu ni'oguna'ö ba Gunungsitoli ba si fasui, ba Nias Utara ba ba Nias Barat.
 Ngafu Li Otalua ni'oguna'ö ba Gomo faoma Susua
 Ngafu Li Raya ni'oguna'ö ba gotalua niha raya awö Pulau-Pulau Batu.

Lafotöi ngawa fefu ngawalö li andre me no fahatö sibai ira. Lö aröu sibai wa'afabö'öra simane ba gotalua zi dombua li si fabö'ö, ba hiza ha ba wa'afabö'ö ngawua wehede ni'oguna'ö, si mane na laŵaö saekhula ba li raya, ba laŵaö banio ba li otalua ba ba li yöu. Molo'ö Nothofer arakhagö 80% fagölö fefu ngawa li andrö.

Heŵa'ae simanö abölö muzawili Li Yöu börö me no la'oguna'ö Li Yöu andre ira falito Protestan ba woraka Zura Ni'amoni'ö, irege muzawili ia ba zi sagörö Tanö Niha.

Famoligö ba fanura 

Ba Li Niha so mato ha'uga ngawua li si so ha ba Danö Niha. Duma-dumania famoligö li nisura faoma ö ba ŵ (da'a dombua hurufo nifili Sundermann ba wanura li andrö). Ba hiza li sindruhu si so ha ba Danö Niha (Li Indonesia, khas) ya'ia da'ö  kh ba ndr. Tonönö ba da'ö wangulu mböröta ngawua wehede ndrege wetaronia bakha ba huhuo simane ama tobali nama, bagi tobali mbagi, eleŵazi tobali geleŵazi ba tanö bö'önia. Baero zi so ha ba Li Niha andre inönö na sa Sundermann wangoguna'ö nifotöi apostrof (tandra ') ba wanandrai hurufo nihöndrögö simane ba wehede bini'ö ma la'a-la'a.

Duma-duma hurufo ba mböröta ngawua wehede sangulu na te'oguna'ö ia bakha ba huhuo 

 a: ama — nama; aŵa'ai — gaŵa'ai; ahe — gahe
 b: bagi — mbagi; bawa — mbawa
 d: danga — ndranga
 e: elewazi — gelewazi; edu'ö — gedu'ö ; ekhe — nekhe
 f: fondraru — ŵondraru
 i: i'a — gi'a; ina — nina
 k: kara — gara
 o: ola — nola; oŵöliwa — goŵöliwa
 t: tanö — danö
 u: uli — guli; uo — nuo

Tandra wombaso 

So 16 dandra wombaso ya'ia da'ö:

Fehede fangali 

 ha ba wehede niha yöu so,  ha ba niha raya.

1. = niha si oföna

2. = niha si dua

3. = niha si tölu

sms = samösa

oya = töra samösa

Umbu 

Kategori:Li ba Indonesia