ဥရောပတိုက်ရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများနှင့် အမှီအခိုနယ်မြေများ စာရင်း

ဤသည်မှာ ဥရောပ၏ အမျိုးမျိုးသော ဘုံအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်၊ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်တစ်ခုခု၏အောက်တွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့်ဖြစ်စေ ပတ်သက်နေကြောင်း အထင်အရှားရှိသော နိုင်ငံများစာရင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ ၅၀ ခုမှာ အသိအမှတ်ပြု အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများဖြစ်ပြီး ကိုဆိုဗိုနိုင်ငံသည် အကန့်အသတ်ဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသော်လည်း တောင့်တင်းခိုင်မာသော နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုကို ရရှိသည်။ နိုင်ငံ ၅ ခုမှ ကြီးမားစွာ အသိအမှတ်ပြုခြင်း မခံရသော de facto နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ စာရင်းတွင်းရှိ အသိအမှတ်ပြုနိုင်ငံ ၈ ခုမှာ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် တစ်ဆက်တည်းတည်ရှိနေခြင်းမဟုတ်သော သို့မဟုတ် အထူးနိုင်ငံရေးသဘောတူညီမှုရှိသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သည်။

ဥ‌ရောပတိုက်၏ နယ်နိမိတ်မျဉ်းများ

ဥရောပတိုက်၏ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်မျဉ်းများ 
အများအားဖြင့်အသုံးပြုနေသော ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုအောက်တွင် အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်အကြား နယ်နိမိတ်မျဉ်းသည် ယူရယ်တောင်တန်း ၊ယူရယ်မြစ်နှင့် ကက်စပီယံပင်လယ်တို့၏ အရှေ့၊ မဟာကော့ကေးဆပ်တောင်တန်း  နှင့် ပင်လယ်နက်နှင့် ၎င်းမှ စီးဆင်းသော ဘာ့စပေါ့ရပ်မြစ်နှင့် ဒါတန်အဲ့စ်မြစ်တို့မှ တောင်ဘက်ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။   ထို ဘုံအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို မူတည်၍ တိုက်ကြီးများအား ခွဲခြားလျှင် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၊ ‌‌ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ၊ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံနှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့သည် အာရှနှင့် ဥရောပတိုက်ကြီးနှစ်ခုလုံးတွင် နယ်မြေများရှိသောကြောင့် တိုက်ကြီးနှစ်ခုလုံးနှင့် ထိစပ်နေသော ကြားနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ ထိုနိုင်ငံများထဲမှ နိုင်ငံ ၄ ခုသည် အာရှတိုက်နှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆက်နွယ်နေပြီး ရုရှားနိုင်ငံသည် တစိတ်တပိုင်းအားဖြင့် ဥရောပတွင် တည်ရှိနေသောလည်း သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမျိုးရေးတို့သည် ဥရောပတိုက်နှင့် ဆက်နွယ်၍နေသောကြောင့် ဥရောပနိုင်ငံအဖြစ် မှတ်ယူသည်။ 

အနောက်အာရှဒေသရှိ ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံသည် အနာတိုလီယား (သို့မဟုတ် အာရှ မိုင်းနား) အနီးတွင်ရှိသော်လည်း တခါတရံတွင် ဥရောပအစိတ်အပိုင်းဟု မှတ်ယူပြီး ဥရောပသမဂ္ဂ၏ လက်ရှိအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ဆိုက်ပရပ်စ်ကဲ့သို့ပင် အာမေးနီးယားနိုင်ငံသည် အနောက်အာရှဒေသတွင် လုံးလုံးတည်ရှိနေသော်လည်း များစွာသော ဥရောပအဖွဲ့အစည်းများ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်နေသည်။

မြေထဲပင်လယ်သည် အာဖရိကတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်ကို ထင်းရှားစွာ ခြားနားထားသော်လည်း အစဉ်အလာအရ ဥရောပကျွန်းများဖြစ်သော မော်လတာနိုင်ငံ၊ စစ္စလီကျွန်းနှင့် ပန်တီလေးရီးယားကျွန်းကဲ့သို့သော အစဉ်အလာအရ ဥရောပကျွန်းများသည် အမှန်တကယ်တွင် အာဖရိကန်ကျောက်လွှာတွင် တည်ရှိသည်။  အိုက်စလန်နိုင်ငံတည်ရှိရာ ကျွန်းသည်လည်း ယူရေးရှန်းကျောက်လွှာနှင့် မြောက်အမေရိကန်ကျောက်လွှာကို ခွလျက် အလယ်အတ္တလန်တိတ်ကြော(Mid-Atlantic Ridge )၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် တည်ရှိသည်။  

အချို့သော နယ်မြေများသည် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာအရ ဥရောပ၏ အပြင်တွင် တည်ရှိနေသော်လည်း ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် ခိုင်မြဲသော ဆက်ဆံရေးရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂရင်းလန်ကျွန်းသည် ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် လူမှု-နိုင်ငံရေး ဆက်နွယ်မှုများရှိပြီး ဒိန်းမတ်ဘုရင်နိုင်ငံတော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေပြီး ထိုတိုက်နှင့် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့ဖွဲ့မှုများလည်း ရှိသည်။  

အခြားသောနယ်မြေဒေသများဖြစ်သည့် ပြင်သစ်ပင်လယ်ရပ်ခြားဒေသ  ၊ အာဖရိကကမ်းရိုးတန်းတွင်ရှိသော စပိန်မြို့များဖြစ်သည့် စီယုတာမြို့နှင့် မယ်လီလာမြို့  နှင့် ကာရစ်ဘီယံနယ်သာလန်ကျွန်းများဖြစ်သော ဘာနေယားကျွန်း၊ ဆာဘာကျွန်းနှင့် စိန့် ယူစတေးရှပ်ကျွန်း  တို့သည် ဥရောပနိုင်ငံများ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သော်လည်း အခြားသော တိုက်ကြီးများတွင် တည်ရှိနေသည်။

ဥရောပတိုက်၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်မျဉ်းများ 
ဥရောပတိုက်၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်များသည် မတူညီသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများမှ အသုံးပြုသော ဥရောပတိုက်၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ပေါ်မူတည်၍ ပြောင်းလဲသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဥရောပကောင်စီ(Council of Europe)နှင့် ဥရောပ လူအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တရားရုံး(European Court of Human Rights)တို့တွင် ၎င်းတို့၏ ဥရောပအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ၄၇ နိုင်ငံပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဥရောပအဆင့်မြင့်ပညာရေးဧရိယာ(European Higher Education Area)တွင် ၄၈ နိုင်ငံပါဝင်ပြီး ဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုသဘောတူညီချက်(European Cultural Convention)နှင့် ဥရောပအိုလံပစ်ကော်မတီ(European Olympic Committees)တွင် ၅၀ နိုင်ငံပါဝင်သည်။

အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ 

အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများသည် လူထုအတွက် အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားနှင့်ပတ်သက်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များပြုလုပ်ရေးတွင် ထိရောက်သော အချုပ်အခြာအာဏာရှိသည့် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည်။ မွန်တီဗီဒီယိုသဘောတူညီချက် (Montevideo convention)အရ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတော်သည် အမြဲတမ်းနေထိုင်သော လူထု၊ တိကျသော နယ်မြေ၊ အစိုးရနှင့် အခြားနိုင်ငံများ ဆက်ဆံရေးဝင်ဆံမှု ရှိရမည်ဖြစ်သည်။

ကုလသမဂ္ဂအဖွဲဝင်နှင့် လေ့လာသူနိုင်ငံများ 
ဥရောပတိုက်၏ ဘုံအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် နှင့်/သို့မဟုတ် နိုင်ငံတကာမှ နိုင်ငံအားလုံးနီးပါးအသိအမှတ်ပြုထားသော နိုင်ငံတကာနှင့်ဆိုင်သော ဥရောပအဖွဲ့အစည်းများ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခြင်းတွင် ပါဝင်သော နယ်မြေ၌ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံ ၅၀ ခုရှိသည်။ နိုင်ငံအားလုံးသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ သို့မဟုတ် လေ့လာသူနိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး ထို့ထဲတွင် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ၊ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံနှင့် ဗာတီကန်စီးတီးတို့ မပါဝင်ပေ။ နိုင်ငံ ၄၄ ခု၏ မြို့တော်များသည် ဥရောပတိုက်တွင်း တည်ရှိပြီး (၂၀၂၀ ခုနှစ်အရ) ထိုအထဲမှ နိုင်ငံ ၂၇ နိုင်ငံသည် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး ဆိုလိုသည်မှာ ထိုနိုင်ငံများသည် နိုင်ငံတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ခိုင်မြဲစွာ ဆက်နွယ်နေပြီး ဥရောပသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့အစည်းများအောက်တွင် ၎င်းတို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာအား မျှဝေကြသည်။ 

စာရင်းတွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံဇယားတစ်ခုစီတွင် ၎င်းတို့၏ ဥရောပတိုက်တွင်း မြေပုံကို ထည့်သွင်းပေးထားသည်။ ဥရောတိုက်၏နယ်မြေတွင်းတွင် အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြင့် ပြသထားပြီး ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာအရ နယ်မြေသည် ဥရောပတိုက်အတွင်း မရှိပါက အနည်းငယ်ဖျော့သော အစိမ်းရောင်ဖြင့် ပြသထားသည်။ အရောင်အဖျော့ဆုံးသော အစိမ်းရောင်သည် ဥရောပသမဂ္ဂအတွင်း နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော အခြားသောနိုင်ငံများကို ပြသထားသည်။

အခြားသော နိုင်ငံများ 
ဖော်ပြပါ ဥ‌ရောပတိုက်အတွင်းအရှိ နိုင်ငံ ၆ ခုမှာ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခု သို့မဟုတ် ထိုထက်ပို၍ သံတမန်ရေးအရ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအသိအမှတ်ပြုထားသော သို့မဟုတ် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ သံတမန်ရေးအရ အသိအမှတ်ပြုခြင်း မခံရသော နိုင်ငံများဖြစ်သော်လည်း အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာထားကြသော နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံများသည် ကုလသမဂ္ဂ၊ ဥရောပကောင်စီနှင့် ဥရောပသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ မဟုတ်ကြပေ။

အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရ အစိတ်အပိုင်းများ 
ဖော်ပြပါနေရာတို့သည် ၎င်းတို့အား ထိန်းချုပ်သောအချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရအစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူထားကြသည်။ ဩကျွန်းနှင့် ဆဗာဘတ်ကျွန်းစုသည် နိုင်ငံတကာသဘောတူညီမှုများအရ နိုင်ငံရေးသဘောတူညီမှုများ ရှိကြသည်။

အမှီအခိုနယ်မြေများ 
ဖော်ပြပါ ဒေသ ၅ ခုမှ အမှီအခိုနယ်မြေများဖြစ်ကြသည်။

ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန်

မှတ်စု

ကိုးကား 

ဥရောပတိုက်ရှိ အမှီအခိုနယ်မြေများ
ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ၏ စာရင်းများ
ဥရောပတိုက်နှင့်ဆက်နွယ်သော စာရင်းများ