မွန်ဂိုစာရေးနည်းပုံစံ

နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းကပင် မွန်ဂိုဘာသာစကားရေးသားရန်အတွက် မွန်ဂိုအက္ခရာအမျိုမျိုးကို တီထွင်ခဲ့သည်။  မွန်ဂိုအက္ခရာ၏ မူလရှေးပုံစံအက္ခရာသည် မွန်ဂိုသမိုင်းတွင် အများဆုံးမြင်တွေ့ရသည့် အက္ခရာဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် တရုတ်ပြည် အတွင်းပိုင်းမွန်ဂိုလီးယား နှင့် မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံတွင် ယနေ့အထိ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ သင်္သကရိုက်နှင့် တိဘတ် စသည့်အခြားသောဘာသာများမှ စကားလုံးများကို မှတ်သားရန်၊ သုံးစွဲရန်အက္ခရာအသစ်များစွာကို ပြုပြင်ဖန်တီးခဲ့ရာမှ အက္ခရာများစွာဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၂၀ ရာစုတွင် မွန်ဂိုလီးယား သည် လက်တင်အက္ခရာသို့ ဦးဆုံးပြောင်းခဲ့သည်။ အကြောင်းရင်းမှာ ၎င်းသည်ခေတ်၏နိုင်ငံရေးမဟာမိတ်ဖြစ်သော ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု နှင့်လိုက်လျောညီထွေမှုရှိစေရန်စိရယ်လ် အက္ခရာ ဖြင့်ချက်ချင်းအစားထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား - မွန်ဂိုတရုတ်နှင့်အခြားဒေသများတွင် ရှေးဟောင်းမွန်ဂိုအက္ခရာကို အခြေခံ၍ မွန်ဂိုအက္ခရာများကိုဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။

အစောပိုင်းတွေ့ရှိရသည်အက္ခရာအရေးအသား 

ပရိုတို - မွန်ဂိုလစ်စကားပြောအနွယ်ဝင် ရှန်းပေ စကားပြောသူများသည် ဘာသာစကားနှင့်ပတ်သက်၍ အရေးအသားမျိုးစုံနှင့်ရေးသားကြသည်။ ရှန်းပေတို့ အသံထွက်ဖို့ရာ တရုတ်စာအရေးအသားကိုယူသုံးသည်မှာ ဂျပန်တို့သုံးသော မန်ညိုဂါနာစာပေရေးရာ၌ တရုတ်အက္ခရာကို ယူသုံထားပုံနှင့် ပုံစံဆင်တူညီပါသည်။ လက်ရှိအချိန်၌ ရှင်းပေးစာပေ မရှိတော့ပါ။

ခီတန် (ပရိုတို - မွန်ဂိုလစ်အနွယ်ဝင်စကားပြောသူများ )လူမျိုးများ၏ စကားကို  ခီတန်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆို၍ ခီတန်စာရေးသားရာ၌ ခီတန်စာလုံးကြီးအရေးအသားနှ့် ခီတန်စာလုံးလေအရေးအသား နှစ်မျိုးလုံးထွန်းကားပြီး တရုတ်စာအရေးအသားမှ ထွနဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ဂန္ထဝင်မွန်ဂိုအက္ခရာ

ဂါးလစ် အက္ခရာ 
၁၅၈၇ခုနှစ်၌ ဘာသာပြန်ဆရာလည်းဖြစ်ပညာရှင်လည်းဖြစ်သည့် Ayuush Güüsh က ဂါးလစ်အက္ခရာကို ဖန်တီးခဲ့ရာ Sonam Gyatsoအမည်ရသည့် တတိယမြောက် ဒလိုင်းလားမားက စိတ်ဝင်စားသွားစေခဲ့သည်။ တိဘက်နှင့် သင်္သကရိုက်စာပေအသုံးအနှုန်းများကို ဘာသာရေးအသုံးအနှုန်းဖြင့် သုံးနှုန်းနိုင်ရန် အဓိကူးယူရေးသားပြီးနောက်တွင် တရုတ်နှင့် ရုရှားဘာသာတို့မှ ထပ်မံကူးယူပါသည်။ နောက်ပိုင်းဤစာပေကို တရားဝင်အသုံးအနှုန်းဖြင့်  ဂါးလစ် အူဆက်ဟု နိုင်ငံခြားအခေါ်ဖြင့် သတ်မှတ်လိုက်ပါသည်။ ဤစာပေကို ယနေ့ထိ သုံးစွဲပါသည်။

'ဖဂ်သ - ပေါ အက္ခရာအရေးအသား (လေးထောင့်ပုံစံရှိသည့်အက္ခရာ)

ပဲပုပ်အက္ခရာအရေးအသား 

ဤပဲပုပ်အက္ခရာအရေးအသားကို အဘူဂီတအရေးအသားမျိုးနွယ်ဝင်အဖြစ် မွန်ဂိုဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးနှင့် ဘိုဂဒို  ဇနာဘာနာအမည်ရသည့် ပညာရှင်တို့က ၁၇ရာစုနှောင်းပိုင်း၌ တီထွင်ဖန်တီးခဲကြသည်ဤစာလုံးများကို တိဘက်နှင့် သင်္သကရိုက်စာရေးသားရာ၌ အသုံးပြုပါသည်။

အလျားလိုက်လေးထောင့်ပုံအရေးအသား 

အလျားလိုက်လေးထောင့်ပုံအက္ခရာသည် အခြေခံ ယူနီကုဒ်တွင် ဇာနာဘာဇာလေးထောင့်ပုံဟု အမည်ပေးထားသည့် အက္ခရာဖြစ်သည်။ ဤ ဇာနာဘာနာလေးထောင့်ပုံ သည် အရေးအသား ၇၂ခုပါရှိရာ ယူနီကုဒ်ဗားရှင်း ၁၀.၁တွင်ထပ်မံဖြည့်သွားရာ၌ ၂၀၁၇ခုနှစ် ဇွန်လက ပိတ်ပင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။

စီရယ်လ်အက္ခရာ

ကြည့်ရှုပါ 

 Mongolian language
 Mongolian script
 Galik alphabet
 Todo alphabet
 ʼPhags-pa script
 Horizontal square script
 Soyombo script
 Mongolian Latin alphabet
 SASM/GNC romanization § Mongolian
 Mongolian Cyrillic alphabet
 Mongolian transliteration of Chinese characters
 
 Mongolian Braille
 Mongolian Sign Language
 Mongolian name

ကိုးကားချက်များ

ပြင်ပလင့်ခ် 

 The Silver Horde: Mongol Scripts
 The Mongolian language and scripts, Tseveliin Shagdarsuren, Indiana University
 Inkway  မွန်ဂိုလက်ရေးလှ