တာ့ခ်ခရိုင်

တာ့ခ် ခရိုင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ခရိုင် ၇၇ ခု အတွင်းမှ ခရိုင် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်း အောက်ဖက်တွင် တည်ရှိသည်။ အိမ်နီးချင်း ခရိုင်များမှာ မြောက်ဘက်မှစ၍ လက်ယာရစ်ကြည့်လျှင် မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်၊ ချင်းမိုင်ခရိုင်၊ လန်ဖွန်းခရိုင်၊ လန်ပန်းခရိုင်၊ ဆူခိုထိုင်းခရိုင်၊ ကန်ဖန်ဖတ်ခရိုင်၊ နခွန်ဆဝမ်ခရိုင်၊ ဦထိုင်းထာနီခရိုင်၊ ကန်ချနဘူရီ ခရိုင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကရင်ပြည်နယ် နှင့် ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဆက်စပ်လျှက် ရှိသည်။

ပထဝီဝင် 

အဆိုပါ ဘူမိဘောဆည်အကြာတွင်အမည်ရှိ ဘုရင်ကဘူမိဘောအဒူလျာဒက်အမည်အဟောင်းနာမကိုအမှီရန်ဟီးဆည်ခဲ့ခေါင်ကဲလ်၌တည်ရှိ၏ဆမ်ငေါင်ခရိုင်တာ့ခ်နှင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ်ကနေ၁၉၆၄ မှတည်ဆောက်ခဲ့  ကျောက်ဖယား မြစ်၏အရင်းအမြစ်နှစ်ခုအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည့် ပင်းမြစ်ရေ သည်ရပ်တန့်သွားစေသည်။    ဖန်တီးထားသောရေကန်ဧရိယာ၃၀၀ရှိသည်စတုရန်းကီလိုမီတာရှိပြီးထိုင်းနိုင်ငံတွင်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ပါက်ဆင်မဟာလက်လ်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ နန်တို့ဖာကျလိန်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊လန်အမျိုးသားဥယျာဉ်  နှင့် ဦးခွန်ဖော အမျိုးသားပန်းခြံ အားလုံးပြည်နယ်၌ရှိကြ၏။ ထူးယိုင်နလဲဇွန်းတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် သည်ဦထိုင်းထာနီးနှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသောကန်ချနာဘူရီနှင့် ဝွေ့ခါခန်းတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် ၏ထက်ဝက်ကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ နှင့်ခွဲ ထားသည်။   

တာ့ခ်ခရိုင်အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တနင်္သာရီတောင်တန်းများသည် ဒေါနတောင်တန်းနှင့်တွေ့ဆုံသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဖြတ်ကျော်သောလမ်းများနှင့်နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်အချက်အချာများမှာ မဲဆောက်တွင် ဖြစ်သည်။ မဲဆောက်အနောက်မြောက်ဘက်ထိုင်းဘက်ခြမ်းအဓိကလမ်းမကြီးသည်နယ်စပ်ကိုဖြတ်ပြီးမြောက်ဘက်သို့ မဲဟောင်ဆောင်ဆီသို့ ဦးတည်သွားသည်။ 

တာ့ခ်ခရိုင်တွင် ၁၆,၄၀၆ ဦးရှိသည်   ကီလိုမီတာ ၂ နှင့် ၄၂၆ တည်ရှိသည်   ဘန်ကောက်မြောက်ဘက်ကီလိုမီတာ။

သမိုင်း 
တာ့ခ်ပင်မတိုင်မီ ၂၀၀၀ကျော်လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်းတည်ဆောက်တဲ့သမိုင်းဆိုင်ရာ သောက္ကတဲ သို့ ပထမရာစုတဝက်တွင်ရှေးဘုရင်ကအထွတ်အထိပ်သို့ရောက်ခဲ့သည်။ ၅ ရာစုတွင်ဤနိုင်ငံ၏မြို့တော်သည်တောင်ဘက်ရှိလာဗို လို့ဘူရီပြည်နယ် သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဘန်တာ့ခ် အမည်ရှိသောမြို့ကိုစီဒီ ၆၆၃ ခန့်တွင် လဝိုးနိုင်ငံ၏မင်းသမီး ကျာမာဒေဝီ (พระนางจามเทวี) ကတည်ထောင်ခဲ့သည်။ မဟာရမ်ခမ်းဟဲန် ဦးဆောင်သောတိုက်ပွဲများမှတဆင့် သောက္ကတဲပြည်နယ် ၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်လာပြီးအနောက်ဘက်တွင်အဓိကခံတပ်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့သည်အနောက်ဘက်သို့ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ပြီး ဘုရင်မဟာသမာဓိ လက်ထက်၌အယုဒယနိုင်ငံ အား ဗမာ ပျောက်ဆုံးချိန်တွင်လဟဲန်မြို့ဟုအမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ အစောပိုင်းကာလတွင်မြို့သည် ပင်းမြစ် အရှေ့ဘက်သို့ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။  

တာ့ခ်ဆင် ဘုရင်သည်ဟလပ်နခွန်းစီအယုဒီယာတိုင်းပြည်နှင့်ဗမာစစ်ပွဲမကျရောက်မှီတာ့ခ် ၏ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူးဖြစ်သည်။ သူ၏အမည်မှာပါက်ဖြစ်ပြီးသူသည်တာ့ခ်တွင်ရှိစဉ်က တာ့ခ်ပါက်ဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။

လူဦးရေ 
လူဦးရေလေးပုံတစ်ပုံခန့်မှာထိုင်းနိုင်ငံ တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်သည့် ယောင်လူမျိုး၊ ကရင်  ထိုင်းကရင်လူမျိုး၊ အိကော ထိုင်းအိကောလူမျိုး၊ လားဟူ ထိုင်းလားဟူလူမျိုး၊ မုံ ထိုင်းမုံလူမျိုးနှင့် လီဆူ ထိုင်းလီဆူတို့ဖြစ်သည်။  တာ့ခ်တွင်အကြီးဆုံးလူမျိုးစုမှာကရင်လူမျိုးဖြစ်သည်။

ဒုက္ခသည်များ 
ယင်းအလိုအရ ကုလသမဂ္ဂက ၂၀၀၈ခုနှစ်ဒေတာနီးပါး ၉၅,၀၀၀ ထိုင်းရဲ့ ၁၂၁.၀၀၀ မှတ်ပုံတင် ဒုက္ခသည်များ အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏တာ့ခ်ခရိုင်ရှိအတော်ကြာဒုက္ခသည်စခန်းများ၌ကျိန်းဝပ်နေကြသည် မဲလစခန်း ၄၅,၀၀၀ ဝန်းကျင်နှင့်အတူအကြီးဆုံးဖြစ်ပါတယ် ကရင် ဒုက္ခသည်များပါဝင်။

အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ

ပြည်နယ်အစိုးရ 
အဆိုပါပြည်နယ်ခရိုင်ကိုး ခရိုင် သို့ခွဲခြားထားတယ်။ ဤရွေ့ကားနောက်ထပ် ၆၃နယ်သို့ခွဲခြားထားတယ်ကျေးရွာပေါင်း၄၉၃ကျေးရွာ။

ဒေသန္တရအစိုးရ 
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၇၈ပြည့်နှစ်တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၂ရက် စနေနေ့အဖြစ်ရှိပါတယ်  တာ့ခ်ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ နဲနန်ပြည်နယ်ပန်းခြံအုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ပြည်နယ်၁၉စည်ပင်သာယာမြူနီစီပယ်ဒေသများမဲဆောက်တွင် နခွန်းမြူနီစီပယ် အဆင့်အတန်းရှိသည်။ တာ့ခ်တွင်မြို့  မြူနီစီပယ် ရှိသည်။ နောက်ထပ်ဌာနခွဲ ၁၇ ခု ခရိုင်မြူနီစီပယ် စည်ပင်သာယာမဟုတ်သည့်ဒေသများကို ၆အုန်းကန်နဲနန်စီမံခန့်ခွဲမှုခရိုင် ၄၉ ခု၊ရှိသည်။

သင်္ကေတများ 
ခရိုင်တံဆိပ်မှာတော်ရာဆင်ကဘုရင်နာရက် ဆွာကိုပြသည်။  တစ်ခါတစ်ရံဆင်အောက်တွင် ဂဠုန်ထိုင်းနိုင်ငံ၏ပြည်နယ်အမှတ်အသားဖြစ်သော ဂဠုန် ကိုပုံဖော်သည်။ ဘုရင်နလဲစွန်သည်သန့်ရှင်းသောရေကိုမြေပေါ်သို့သွန်းလောင်းသည်။ လွတ်လပ်ရေးကိုကြေညာရန်အတွက်သင်္ကေတဖြစ်သည်။ ၁၅၈၄စစ်ကိုရည်ညွှန်းသည်တာ့ခ်မြန်မာထိန်းချုပ်မှုကနေလွတ်မြောက်ရဖို့ပထမဦးဆုံးနယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည်။ 

ပြည်နယ်ကြွေးကြော်သံမှာအံ့ဩဖွယ်ကောင်းသောမြို့တစ်မြို့၊ ကြီးမားသောဘူမိဘောဆည်၊ မဟာတာ့ခ်ဆင်နှင့်လှပသောသစ်တောများဖြစ်သည်။  

ပြည်နယ်သစ်ပင်သည် အာရှကျယ်တိုဘာဆိုင်လ်လစ်ခေလီယာဖြစ်ပြီးခရိုင် ပန်းသည်သစ်ခွပင်  ဘဝိုင်လစ်ဖြစ်သည်။

ကျန်းမာရေး 
တာ့ခ်နှစ်ခုအဓိကအများပြည်သူဆေးရုံများရှိပါတယ် ဆုံထစ်ဖလပ်စန်ခလက်စကွန်းမဟာစံခပရိုနာယို့ဆေးရုံ နှင့်မဲဆောက်ဆေးရုံအနေဖြင့်ခွဲစိတ်ကုသမှုနှစ်ခုစလုံး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန။

စီးပွားရေး 

စိုက်ပျိုးရေးသည်တာ့ခ်စီးပွားရေး၏အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ တာ့ခ်ခရိုင်းသည် ဆန်၊ ပြောင်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီး၊ အမဲသား၊ တီလားပီးယားနှင့်အခြားအစားအစာများထုတ်လုပ်သည်။ တာ့ခ်ရှိစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ကျောက် မိုင်းနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာများ ပါဝင်သည်။ ယခင်က မဲဆောက်ခရိုင် ၌သွပ်သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများအားပြုလုပ်ခဲ့သည်။  

လက်မှုပညာ နှင့် မြန်မာ ထုတ်ကုန်လည်းကုန်သွယ်မှုများအတွက်အရေးကြီးလှသည်။ တာ့ခ်မြောက်ပိုင်းရှိ ဘူမိဘောဆည် သည်လူကြိုက်အများဆုံးခရီးသွားဧည့်သည်ဖြစ်သည်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းအထူးသဖြင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတောင်ပိုင်းအစိတ်အပိုင်းအတွက်ထိုကဲ့သို့သောအဖြစ်ရေပန်းစားနေရာများနှင့်အတူရာသီအလိုက်ဖြစ်ပါတယ် သီလိုစုရေတံခွန်၊သီလိုလဲ့ရေတံခွန်တောင်တက် နှင့် အဖြူရောင်ရေဖောင် အမျိုးမျိုးသောသစ်တောသိုက်၌တည်ရှိသည်။ တာ့ခ်၏ လွိုင်ကထုံ ပွဲတော်အတွက်လူသိများသည်။ ကထုံဆိုင်လ်(กระทงสาย)သည်ကထုံများစွာပါဝင်သောမြစ်ကိုဖြတ်၍ရှည်လျားသောမျဉ်းကြောင်းတွင်မျောနေသည်။  လွိုင်ကထုံပွဲကိုလွိုင်ကထုံညတွင် မိန်းတာ့ခ်ခရိုင်ရှိ ပင်းမြစ် ပေါ်တွင်ကျင်းပခဲ့သည်။

သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး

လမ်းများ 
တာ့ခ်သည် အာရှ၏အဝေးပြေးလမ်းမကြီး သုံးခုကိုဖြတ်သန်းဖြတ်သန်းသွားသောအဓိကဆက်သွယ်ရေးနှင့်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအချက်အချာဖြစ်သည်။ AH1 မှာမြန်မာထိုင်းနယ်စပ်မှတဆင့်ဝင် မဲဆောက်ခရိုင်  AH2 တောင်ဘက်မှမြောက်ဘက်ကနေပြည်နယ်မှတဆင့်ဖြတ်သန်းပါတယ်။ ထို့အပြင် AH16 တာ့ခ်ကိုအဆုံးသတ်သည်။

လေ 
တာ့ခ်ခရိုင်ကိုတာ လေဆိပ်မှတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

လူ့အောင်မြင်မှုညွှန်းကိန်း ၂၀၁၇ 

၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ထိုင်းနိုင်ငံရှိကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP)လူသားဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်း (ထိုင်း)ကိုအသုံးပြု၍လူ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာတိုးတက်မှုများကိုဒေသအဆင့်တွင်ခြေရာခံခဲ့သည်။ အမျိုးသားစီးပွားရေးနှင့်လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးဘုတ်အဖွဲ့ (NESDB) ၂၀၁၇ ကတည်းကဒီတာဝန်လွှဲပြောင်းယူထားပါတယ်

မှတ်စုများ 
ထိုင်းအစိုးရမှအစီရင်ခံစာများအချက်အလက်များသည်မူပိုင်ခွင့်မပြုနိုင်ပါ (ပြည်သူ့ဒိုမိန်း)မူပိုင်အက်ဥပဒေ ၂၅၃၇ (၁၉၉၄)အပိုင်း ၇

ကိုးကားချက်များ

ပြင်ပလင့်များ 

    

 ပြည်နယ်ဝက်ဘ်ဆိုက်