မလှိုင်မြို့နယ်

မလှိုင်မြို့နယ် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင် တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မလှိုင်မြို့ ဖြစ်သည်။

သမိုင်း​ကြောင်း
မလှိုင်မြို့ရှိ ရွှေမု​ဌော​စေတီ​တော်မြတ်ကြီးသည် သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၁၄ခုနှစ် ​တော်သလင်းလပြည့်​ကျော် ၁ရက်၊ ဘီစီ၃၃၀တွင် တည်ထားခဲ့သည်ဟု ဘုရားသမိုင်းအရလည်း​ကောင်း၊ပုဂံပြည့်ရှင် ပထမမင်းဖြစ်​သော သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမတိုင်မီကပင် မလှိုင်မြို့ ပြူကန်ရွာတွင် ပြူတို့​ကျေးရွာတည်​နေထိုင်ခဲ့​ကြောင်းကို မလှိုင်မြို့နယ်၏ ကျေးရွာများမှာ ဆည်ထိပ်​ကျေးရွာ ရွှေစာပင်​စေတီ​တော် အ​ထောက်အထားအရလည်း​ကောင်း၊မလှိုင်ရွာရှိ ပုပ္ပရတနာဦး​စေတီ​တော် ​လောကဉာဏ်ထွန်းလင်း ရုပ်ပွား​တော်မြတ်ကြီးအ​ကြောင်း ကမ္မည်း​ရေးထိုးထားသည့် ​ကြေးသွန်း​ခေါင်း​လောင်းကြီးတွင် ၁၁၆၃ခနှစ် တန်ခူးလပြည့်​ကျော်၁ရက်၊ တနင်္ဂ​နွေ​နေ့တွင် ​ရေစက်သွန်းချခဲ့​ကြောင်း အ​ထောက်အထားမျာူအရ မလှိုင်မြို့သည် ​ရှေးယခင်ကပင် ရွာအဖြစ်တည်ရှိခဲ့​ကြောင်း သိနိုင်သည်။ ဆရာ​တော် ဦးတိ​လောက ပြန်ဆို​​သော ပရိယတ္တိစာတမ်းတွင် မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ ယခုမြို့သည် ​ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်ကပင် မြို့ဟု​ခေါ်ခဲ့​ကြောင်း ​တွေ့ရသည်။ ထိုစဉ်က မလှိုင်မှာ မြို့ဖြစ်​သော်လည်း လွန်ခဲ့​သော နှစ်​ပေါင်း ၁၇၀ခန့် ဘိုး​တော်ဘုရားလက်ထက်က ရွာတစ်ရွာသာဖြစ်​ကြောင်း ​ရှေး​ဟောင်း ​ခေါင်း​လောင်းတစ်ခုက ​ဖော်ပြသည်ဟု ​ရေးသားထားပြန်သည်။ ထို့အပြင် ပန်းအိုင်ရွာမှ ဆရာကြီးဦးမြင့်ဦး၏ ​လေ့လာမှုအရ မလှိုင်၊ပန်းလှိုင်၊ပန်းအိုင်ရွာညီ​နောင်များသည် နိဂုံးများဖြစ်ကာ မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်ကပင် ပန်းတလဲ(ပင်းတလဲ)စီရင်စုလက်​အောက်တွင် ထားရှိကာ ပင်းတလဲမြို့ဝန်က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ရွှေမု​ဌောဘုရားအနီးတွင် ပန်းများလှိုင်​နေရာမှ ပန်းလှိုင်ဟု​ခေါ်တွင်ရာမှ ​နောင်တွင် မလှိုင်ဟု အမည်တွင်လာခဲ့သည်။၁၉၇၅ခုနှစ် ဇူလိုင်၁၅ရက်တွင် ပြည်ထဲ​ရေးနှင့် သာသနာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ပထဝီဝင်အ​နေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၅၅မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၀၀မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂၅မိနစ်နှင့် ၉၅ဒီဂရီ ၅၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၄၂၈.၇တုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။

နယ်နိမိတ်
မလှိုင်မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊​တောင်ဘက်တွင် ​​မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊အ​နောက်ဘက်တွင် ​တောင်သာမြို့နယ်နှင့် ​ကျောက်ပန်း​တောင်းမြို့နယ်၊ ​မြောက်ဘက်တွင် ​တောင်သာမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်များ တည်ရှိသည်။

​​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
​ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ​ပေ၉၀၀အထက်တွင် တည်ရှိသည်။​မြို့နယ်၏ ​မြောက်ပိုင်းတွင် ညီညာပြန့်ပြူး​သော ယာ​မြေများ၊အ​ရှေ့ပိုင်းတွင် ​ကျောက်စရစ်ကုန်း​မြေများ၊ ဆပ်ပြာ​မြေများ၊​တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် လျို​မြောင် ​ချေက်ကမ္ဘားများ၊အ​နောက်ပိုင်းတွင် ပုပ္ပါး​တောင်နှင့် ထိစပ်​နေ​သော ​တောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။ မလှိုင်မြို့၏ ​တောင်ဘက်ပိုင်းမှစတင်၍ နိမ့်ဆင်းသွား​သော မျက်နှာပြင်​ကြောင့် ​မြောက်ဘက်နှင့် အ​ရှေ့​မြောက်ဘက်သို့ ​ရေများ စီးဆင်းသွားသည်။

လူဦး​ရေ
မလှိုင်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ချင်းနှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်နှင့် ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၀.၀၀၃%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယလူမျိုးများဖြစ်သည်။

စီးပွား​ရေး
မလှိုင်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု​နှေး​ကွေး​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ နှမ်း၊ပြောင်း၊ပဲစဉ်းငုံ၊ပဲနှောက်၊မြေပဲ၊ကြက်သွန်၊ ထန်းလျက်နှင့် မလှိုင်ဝါများဖြစ်ကာ  ရန်ကုန်တိုင်းသို့ အများဆုံး တင်ပို့​ရောင်းချသည်။ နိုင်ငံပိုင် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင် အလုပ်ရုံ၂ရုံ၊ အိမ်တွင်း စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၇၂ခု တည်ရှိသည်။

​ဈေးများ
မြို့မ​ဈေး
ပန်းအိုင်ဈေး
​နှောကန်​ဈေး
သိမ်ကုန်းဈေး
ဆည်တို​ဈေး

ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး
မလှိုင်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ တိုင်းအတွင်းမြို့နယ်များနှင့်သာ ထိစပ်​နေ​သော ကုန်းပိတ်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ကာ ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ သွားလာနိုင်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း ခရိုင်ချင်းဆက်လမ်း၊ မြင်းခြံ-မိတ္ထီလာလမ်းတို့ ဖြတ်သန်းသွားကာ မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်-မန္တ​လေး အမြန်လမ်းမကြီးမှာ အနည်းငယ်ဖြတ်သန်းသွားသည်။

ပညာ​ရေး

အ​ခြေခံပညာ

အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။
အထက မလှိုင်
အထက ဆည်တို
အထက မုံပင်
အထက ​နှောကန်
အထက ပန်းအိုင်
အထက မှရိုး
အထက ​ရေငံရွှေ​ပေါ်ကျွန်း

အထက(ခွဲ)/အလက
အလက (ထ(ခွဲ)) သာထွန်း​အေး
အလက (ထ(ခွဲ)) ရုံးပင်​ဇောက်
အလက (ထ(ခွဲ)) ဝါးရုံ
အလက (ထ(ခွဲ)) ကျွဲခြံ
အလက (ထ(ခွဲ)) မြို့သစ်
အလက (ထ(ခွဲ)) ​ကျောက်တန်း
အလက (ထ(ခွဲ)) သက္ကယ်ကျင်း
အလက (ထ(ခွဲ)) ကျပ်ဖြူ
အလက ထန်း​တော
အလက အုပ်ကြီး
အလက ကုန်းလည်
အလက သိမ်ကုန်း
အလက လယ်တာ​ကောင်း
အလက ထန်းပင်ကန်
အလက ကူကြီးကုန်း
အလက သဘွတ်ကုန်း
အလက ​ပျော်ဘွယ်
အလက ယာကြီးကုန်း
အလက ဖက်ကုန်း
အလက လက်​စွေ့
အလက မြင်းဦးလှည့်
အလက ကသစ်ပင်
အလက လဲ​​တော
အလက တည်ကြီး​စော
အလက သမန်းကန်
အလက အုတ်ဖိုကန်
အလက ​ဖျောက်ဆိပ်ကုန်း
အလက​ ညောင်ကုန်း
အလက​ တောင်ရိုးတဲ
အလက ကံရွာ
အလက သုံး​တောင်

အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၄၈ကျောင်းရှိသည်။

ကျန်းမာ​ရေး
မလှိုင်မြို့နယ်ဆေးရုံ
ဆည်တို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ
ကျောက်တန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ
​နှောကန် တိုက်နယ်​ဆေးရုံ
မရိုး(မှတ်+ရိုး) တိုက်နယ်ဆေးရုံ

ကိုးကား 

မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ