အီထယ်ဝန်လူပိမှု

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၉) ရက်ညတွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဆိုးလ်မြို့၊ အီထယ်ဝန်ရပ်ကွက် ဟောလိုဝင်းပွဲတော်အတွင်း လူပိမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အနည်းဆုံး လူ (၁၅၈) ဦး သေဆုံးပြီး (၁၉၆) ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။  သေဆုံးသူအများစုမှာ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများဖြစ်သည်။ 

လူစုလူဝေး နှိပ်စက်ခြင်း သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် MV <i id="mwFQ">Sewol</i> နစ်မြုပ်ခြင်းပြီးနောက်ပိုင်း တောင်ကိုရီးယားတွင် အသေအပျောက်အများဆုံး ကပ်ဘေးဖြစ်ပြီး ဆိုးလ်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဆမ်ဖွန်းကုန်တိုက် ပြိုကျခြင်း ပြီးနောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံး အသေအပျောက်ဒဏ်ရာရမှု ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။   ဘူဆန်မြူနီစီပယ်အားကစားကွင်းတွင် လူပေါင်း (၆၇) ဦး သေဆုံးခဲ့သည့် ၁၉၅၉ ဖြစ်ရပ်ထက် နိုင်ငံ၏ လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လူစုလူဝေး နှိပ်စက်မှုဖြစ်သည်။

လူပိမှု 

လူပိမှု ဖြစ်ပွားမီတွင် ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ပွဲတော်အတွင်း လူစုလူဝေးကို ထိန်းချုပ်ရန် အခက်အခဲရှိခဲ့သည်။ ဟာမီလ်တန်ဟိုတယ်အနီးရှိ ကျဉ်းမြောင်းသော တောင်ဆင်းလမ်းများ အပါအဝင် လမ်းများတွင် ပါတီပွဲကျင်းပသူများဖြင့် ပြည့်ကျပ်နေကြောင်း မျက်မြင်သက်သေများက ပြောသည်။  ဒေသစံတော်ချိန် ၁၉ ၀၀ တွင် မနေ့ညက ရောက်ရှိလာသူ တစ်ဦးက လူများသောကြောင့် အီထယ်ဝန်ဘူတာမှ တစ်မိနစ်ခန့် တွေ့ဆုံရန် ၁၀ မိနစ်ကျော် အချိန်ယူခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။  ၁၈ ၀၀ နှင့် ၂၂ ၀၀ ကြားတွင် အရေးပေါ်ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု အနည်းဆုံး ခုနစ်ဆယ့်ကိုးခုကို 112 သို့ ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ် ၁၈ ၃၄ တွင်လူပိခြင်းမဖြစ်မီ၊ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွင်၊ ဟာမီလ်တန်ဟိုတယ်ဘေးရှိ လမ်းကြားတစ်ခုသည် အလွန်လူစည်ကားပြီး အန္တရာယ်ဖြစ်လာကြောင်း ဖုန်းခေါ်ဆိုသူမှ ပြောကြားခဲ့သည်။ တစ်စုံတစ်ဦး ပြုတ်ကျပါက ကြီးမားသော မတော်တဆမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားနိုင်သည်ဟု တာဝန်ရှိသူများက အကြောင်းကြားပြီးနောက် ခေါ်ဆိုသူမှ ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။  

လူစုလူဝေးပိမှုမှာ ဒေသစံတော်ချိန် ၂၂ ၂၀ အချိန်တွင် အီထယ်ဝန်ဘူတာရုံ ထွက်ပေါက်အမှတ် (၁) နှင့် ဟယ်မီလ်တန်ဟိုတယ်အနီးရှိ   လမ်းကြားတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။   မျက်မြင်သက်သေများ၏ ဗွီဒီယိုများတွင် လူပေါင်း ရာနှင့်ချီသော ကျဉ်းမြောင်းသော လမ်းကြားတွင် လူငါးဦး သို့မဟုတ် ခြောက်ဦး အနက်မှ ထုထည်ကြီးမားသော အလောင်းများအဖြစ်သို့ ဖိသိပ်ခံခဲ့ရကြောင်း ပြသခဲ့သည်။    အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူအချို့က အလုပ်ချိန်ကုန်သွားသောကြောင့် အနှိပ်စက်ခံရမှုမှလွတ်မြောက်ရန် အနီးနားရှိစက်ရုံများမှ လူများဝင်ရောက်ခြင်းမပြုရန် ပိတ်ဆို့ထားသည်ဟုဆိုသည်။   လူအချို့သည် ပါတီပွဲကျင်းပပြီး လူနာတင်ယာဉ်များ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာသို့ မရောက်ရှိအောင် တားဆီးထားသည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည့် ဗီဒီယိုဖိုင်တစ်ခု အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ဒေါသများထွက်ပေါ်စေခဲ့သည်။  

ထိုညတွင် မည်သည့်ရာဇ၀တ်မှုများအတွက်မဆို တုံ့ပြန်ရန် စောင့်ဆိုင်းရန် ညွှန်ကြားထားသည့် အရာရှိတစ်ဦးသည် ထိုညတွင် လူစုလူဝေးကို ထိန်းချုပ်ရန် သို့မဟုတ် ဟယ်လိုလိုကိုတက်မည့်နေ့ရက်များကို ဖော်ပြထားခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ လမ်းကြားအနီးတွင် မသင်္ကာဖွယ် ရန်ဖြစ်မှုတစ်ခုအား တုံ့ပြန်စဉ် နှိပ်စက်ခြင်းကို သတိပြုမိခဲ့ပြီး လမ်းကြားထိပ်သို့ လူများဝင်ရောက်ခြင်းကို ရပ်တန့်ခြင်းဖြင့် လူများစီးဆင်းမှုကို သက်သာစေရန် ကြိုးပမ်းမှုအား မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။

ခံရသူများ 

သေဆုံးသွားသူအများစုမှာ အမျိုးသမီးများဖြစ်သည်။ ဆွန်းရှီးလ် ဆိုက်ဘာ တက္ကသိုလ်မှ မီးဘေးနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး ပါမောက္ခတစ်ဦး၏ အဆိုအရ အမျိုးသမီးများ၏ ခန္ဓာကိုယ်များသည် အမျိုးသားများထက် ဖိအားဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်နည်းပါသည်။  သို့သော်လည်း University of Suffolk မှ လူစုလူဝေးသိပ္ပံ ပါမောက္ခ က အမျိုးသမီးများသည် Compressive asphyxia ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများကြောင်း အထောက်အထား ခိုင်လုံခြင်း မရှိဟု ဆိုပါသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ၎င်းတို့၏ ရင်ဘတ်အပေါ်ပိုင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်ပိုင်း ကြံ့ခိုင်မှုနည်းသော အမျိုးသားများထက် ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် ပိုနည်းသော အမျိုးသမီးများထက် သာမန်အားဖြင့် ပိုနည်းသည်ဟု သူက ညွှန်းဆိုခဲ့သည်။ 

Pages using multiple image with manual scaled images
အောက်တိုဘာလ (၃၁) ရက်က ဆိုးလ်မြို့တော်ဝန်၊ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် သမ္မတအပါအဝင် လူပေါင်း ၄၀၀၀ ခန့်သည် ဆိုးလ်ပလာဇာ တွင် အောက်မေ့ဖွယ်အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဘူဆန်မြို့၊ ဒယ်ဂူးမြို့နှင့် အင်ချွန်းမြို့အပါအဝင် မြို့ပေါင်း (၁၇) မြို့၌ အောက်မေ့ဖွယ် အထိမ်းအမှတ်များကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန (တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ) က ဆိုးလ်မြို့ရှိ အောက်မေ့ဖွယ် အခမ်းအနားများတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်ပေးသည့် ပြခန်းများတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးအပ်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီများကိုလည်း ဒုက္ခသည်များ ပညာသင်ကြားနေသည့် ကျောင်းများတွင်လည်း ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။  နိုဝင်ဘာလ (၁၃) ရက်နေ့တွင် အီထယ်ဝန် ဘူတာရုံထွက်ပေါက် အမှတ် (၁) အနီးတွင်ပြုလုပ်ခဲ့သောပထမဆုံးအောက်မေ့ဖွယ်အမှတ်အသားကိုဘူတာရုံမှစင်္ကြံမှ (၂၀) မီတာခန့်အကွာတွင်သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်လမ်းကြားအဝင်ပေါက်အထိဖုံးလွှမ်းရန်တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ အမည်မသိ စေတနာ့ဝန်ထမ်း အများအပြားသည် အခမ်းအနား စားပွဲတစ်ခုမှတစ်ဆင့် ကွယ်လွန်သူအား ဆွမ်းတော် နှင့် အချိုရည်များ ချန်ထားခဲ့သကဲ့သို့ အမှိုက်ပုံး သို့မဟုတ် ပုပ်နေသော အစားအစာများ ကင်းစင်စေရန် အထိမ်းအမှတ် လက်ရာကောင်းများ ထားရှိရန် အတူတကွ လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ယုံဆန်းခရိုင်အရာရှိများ၏အကူအညီဖြင့် ၎င်းတို့သည် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နှင့် ပူဇော်သက္ကာများကို မိုးရွာခြင်း သို့မဟုတ် အခြားရာသီဥတုဒဏ်မှ ကာကွယ်ရန်အတွက်လည်း ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ 

နိုဝင်ဘာလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ယုံဆန်းရဲစခန်းမှ ရဲအရာရှိတစ်ဦး မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။ အာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်မှု၊ အထောက်အထားများ ဖျက်ဆီးမှုနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ ပေါ့ဆမှုတို့ကြောင့် အီထယ်ဝန်တွင် လူစုလူဝေးများစုဝေးမှု အန္တရာယ်ဆိုင်ရာ သတိပေးချက်အတွင်း ထောက်လှမ်းရေးအစီရင်ခံစာကို ဖျက်ပစ်ရန် အမိန့်ပေးမှုဖြင့် သူ့ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။  ထိုနေ့တွင် ဆိုးလ်မြို့တော် အစိုးရ လုံခြုံရေး ထောက်ပံ့ရေး ဌာနမှ အကြီးတန်း အရာရှိ တစ်ဦးသည် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေသည်ဟု ယူဆရသော ကြောင့် သေဆုံး သွားသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူသည် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအစီအမံများနှင့် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးအစီအစဉ်များဆိုင်ရာ အရေးပေါ်စစ်ဆေးမှုများအတွက် စာရွက်စာတမ်းများ၏ နောက်ဆုံးအတည်ပြုသူဖြစ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းသည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာနေရာ၌ အလုပ်မလုပ်ခဲ့ဘဲ ရဲတပ်ဖွဲ့မှ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းမပြုခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိခဲ့သည်။

တုံ့ပြန်မှု

ပြည်တွင်း 
တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ ယွန်းဆော့ခ်ယောလ်သည် အရေးပေါ် ရှင်းလင်းပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရသူများကို အမြန်ကုသရန်နှင့် ပွဲတော်နေရာများ၏ လုံခြုံရေးကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် အကြံပြုခဲ့သည်။   မနက်တွင် သူသည် လူမျိုးကို မိန့်ခွန်းပြောပြီး အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာကို သွားရောက်ခဲ့သည်။  နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်အထိ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဝမ်းနည်းခြင်း တစ်ပတ်ကို သမ္မတ ယွန်းက ကြေညာခဲ့ပြီး အစိုးရ အဆောက်အအုံများနှင့် အများပြည်သူရုံးများတွင် အလံများကို တိုင်တစ်ဝက် တွင် လွှင့်တင်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။    အခင်းဖြစ်ပွားချိန်တွင် ဥရောပသို့ ခရီးထွက်နေသည့် ဆိုးလ်မြို့တော်ဝန် အိုဆယ်ဟွန်း သည် ဆိုးလ်မြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ 

အနှိပ်စက်ခံရပြီးနောက် ရက်ပိုင်းအတွင်း အခမ်းအနားစီမံခန့်ခွဲမှုအပေါ် ဝေဖန်မှုများ တိုးပွားလာကာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန (တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ) လီဆန်မင်က တရားဝင် တောင်းပန်စကား ပြောကြားခဲ့ပြီး အမျိုးသားရဲချုပ် ယွန်ဟီးကွင်က “ရဲတပ်ဖွဲ့ကို တိုင်ကြားမှု အများအပြား ရှိခဲ့ပါတယ်။ အခင်းဖြစ်ပွားသည့်နေရာ၌ လူအုပ်ကြီး စုရုံးရောက်ရှိလာပြီး အန္တရာယ်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေကို ညွှန်ပြနေကြောင်းသိရသည်။ သို့သော်လည်း သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှု မလုံလောက်သဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ထံမှ လုံလောက်သော တုံ့ပြန်မှု မရှိခဲ့ပါ။"  ယွန်းက ဦးညွှတ်တောင်းပန်လိုက်သည်။

နိုင်ငံတကာ 
စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် အကူအညီပေးမှုများကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်အများအပြားက တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။  အမေရိကန်သမ္မတ ဂျိုးဘိုင်ဒင် က “ကျွန်တော်တို့ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံနဲ့ ဝမ်းနည်းကြေကွဲရပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေအားလုံးကို အမြန်ပြန်ကောင်းလာစေဖို့ ကျွန်တော်တို့ အကောင်းဆုံးဆုမွန်ကောင်း တောင်းလိုက်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။  ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဖူမီယို ကီရှီဒါက “တန်ဖိုးကြီးတဲ့ အသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးလိုက်ရတဲ့အတွက် တုန်လှုပ်ခြောက်ခြား ဝမ်းနည်းမိပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်သည် သေဆုံးသူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း စာတစ်စောင်ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ရီရှီ ဆူးနက်ခ်က "ကျွန်ုပ်တို့၏ အတွေးအမြင်များအားလုံးသည် ယခုအချိန်တွင် တုံ့ပြန်သူများနှင့် တောင်ကိုးရီးယားအားလုံးသည် ဤအလွန်စိတ်ပျက်စရာကောင်းသောအချိန်တွင် ရှိနေသည်" ဟု တွစ်တာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ . ရုရှား၊ နော်ဝေး၊ ကနေဒါ၊ ဗာတီကန်နှင့် အီတလီနိုင်ငံတို့အပါအဝင် အခြားခေါင်းဆောင်များသည် တောင်ကိုရီးယားပြည်သူများကို စာနာကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။  အိန္ဒိယ၊  မလေးရှား၊  နှင့် ဗီယက်နမ် ခေါင်းဆောင်များက ဝမ်းနည်းကြောင်း ပေးပို့ခဲ့သည်။

ကိုးကား 

ဟောလိုဝင်း ဖြစ်ရပ်များ