မဇ္ဈိမနိကာယ်

မဇ္ဈိမ ဆိုသည်မှာ အလယ်အလတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မဇ္ဈိမနိကာယ်သည် "ဒီဃနိကာယ်ကဲ့သို့လည်း မကျယ်လွန်း မရှည်လွန်း၊ ခုဒ္ဓကနိကာယ်ကဲ့သို့လည်း မကျဉ်းလွန်း မတိုလွန်း" မတိုမရှည်၊အလယ်အလတ် ဒေသနာများ သတ္တုန်များကို စုစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ (မဇ္ဈိမ= အလယ်အလတ်+ နိကာယ = အစု) မဇ္ဈိမနိကာယ၌ ဒေသနာငါးဆယ်လျှင် တစ်ကျမ်းပြုကာ သုံးကျမ်းခွဲခြားထား၏။ မဇ္ဈိမနိကာယတွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာနှင့် ခေတ်ပြိုင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အယူဝါဒအမျိုးမျိုးတို့ကို ဗုဒ္ဓအဆုံးအမနှင့် ကွဲပြားခြားနားပုံ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် သူတော်စင်တို့၏ ပန်းတိုင်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို အဆင့်အဆင့် လေ့ကျင့်မှသာလျှင်ရနိုင်ပုံ၊ ရတနာသုံးပါးဂုဏ်ကို ညှိုးနွမ်းအောင် ကြံဆောင်နေသာ သစ္စကကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ အောင်မြင်ပုံစသည်တို့ ပါဝင်သည်။

ထိုမဇ္ဈိမနိကာယ၌ပါရှိသော ဒေသနာများ ငါးဆယ်လျှင် တစ်ကျမ်းပြုကာ သုံးကျမ်းခွဲထားပြန်လေသည်။ ၎င်းတို့မှာ-
 မူလပဏ္ဏာသ (ရှေးဦးအစဖြစ်သည့် ဒေသနာ ဝါ သုတ်ငါးဆယ်ပါသောကျမ်း)
 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ (အလယ်ဖြစ်သည့် ဒေသနာ ဝါ သုတ်ငါးဆယ်ပါသောကျမ်း)
 ဥပရိပဏ္ဏာသ (နောက်ဆုံးဖြစ်သည့် ဒေသနာ ၅၂-သုတ်ပါသောကျမ်း)တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။

၎င်းတို့ကို ပဏ္ဏာသသုံးကျမ်းဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ (ပဏ္ဏာသ= ပညာသ = ငါးဆယ်)

မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော်

မူလပရိယာယဝဂ်
မူလပရိယာယသုတ်
သဗ္ဗာသဝသုတ်
ဓမ္မဒါယာဒသုတ်
ဘယဘေရဝသုတ်
အနင်္ဂဏသုတ်
အာကင်္ခေယျသုတ်
ဝတ္ထသုတ်
သလ္လေခသုတ်
သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ်
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်

သီဟနာဒဝဂ်
စူဠသီဟနာဒသုတ်
မဟာသီဟနာဒသုတ်
မဟာဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ်
စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ်
အနုမာနသုတ်
စေတောခိလသုတ်
ဝနပတ္တသုတ်
မဓုပိဏ္ဍိကသုတ်
ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ်
ဝိတက္ကသဏ္ဍာနသုတ်

ဩပမ္မဝဂ်
ကကစူပမသုတ်
အလဂဒ္ဒူပမသုတ်
ဝမ္မိကသုတ်
ရထဝိနီတသုတ်
နိဝါပသုတ်
ပါသရာသိသုတ်
စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ်
မဟာသာရောပမသုတ်
စူဠသာရောပမသုတ်

မဟာယမကဝဂ်
စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ်
မဟာဂေါသိင်္ဂသုတ်
မဟာဂေါပါလကသုတ်
စူဠဂေါပါလကသုတ်
စူဠသစ္စကသုတ်
မဟာသစ္စကသုတ်
စူဠတဏှာသင်္ခယသုတ်
မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ်
မဟာအဿပုရသုတ်
စူဠအဿပူရသုတ်

စူဠယမကဝဂ်
သာလေယျကသုတ်
ဝေရဉ္ဇကသုတ်
မဟာဝေဒလ္လသုတ်
စူဠဝေဒလ္လသုတ်
စူဠဓမ္မသမာဒါနသုတ်
မဟာဓမ္မသမာဒါနသုတ်
ဝီမံသကသုတ်
ကောသမ္ဗိယသုတ်
ဗြဟ္မနိမန္တနိကသုတ်
မာရတဇ္ဇနီယသုတ်

မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတော်

ဂဟပတိဝဂ်
ကန္ဒရကသုတ်
အဋ္ဌကနာဂရသုတ်
သေခသုတ်
ပေါတလိယသုတ်
ဇီဝကသုတ်
ဥပါလိသုတ်
ကုက္ကုရဝတိကသုတ်
အဘယရာဇကုမာရသုတ်
ဗဟုဝေဒနီယသုတ်
အပဏ္ဏကသုတ်

ဘိက္ခုဝဂ်
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်
မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်
စူဠမာလုကျပုတ္တသုတ်
မဟာမာလုကျပုတ္တသုတ်
ဘဒ္ဒါလိသုတ်
လဋုကိကောပမသုတ်
စာတုမသုတ်
နဠကပါနသုတ်
ဂေါလိယာနိသုတ်
ကီဋာဂိရိသုတ်

ပရိဗ္ဗာဇကဝဂ်
တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ်
အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ်
မဟာဝစ္ဆသုတ်
ဒီဃနခသုတ်
မာဂဏ္ဍိယသုတ်
သန္ဒကသုတ်
မဟာသကုလုဒါယိသုတ်
သမဏမုဏ္ဍိကသုတ်
စူဠသကုလုဒါယီသုတ်
ဝေခနသသုတ်

ရာဇဝဂ်
ဃဋိကာရသုတ်
ရဋ္ဌပါလသုတ်
မဃဒေဝသုတ်
မဓုရသုတ်
ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ်
အင်္ဂုလိမာလသုတ်
ပိယဇာတိကသုတ်
ဗာဟိတိကသုတ်
ဓမ္မစေတိယသုတ်
ကဏ္ဍကတ္ထလသုတ်

ဗြဟ္မဏဝဂ်
ဗြဟ္မာယုသုတ်
သေလသုတ်
အဿလာယနသုတ်
ဃောဋမုခသုတ်
စင်္ကီသုတ်
ဧသုကာရီသုတ်
ဓနဉ္ဇာနိသုတ်
ဝါသေဋ္ဌသုတ်
သုဘသုတ်
သင်္ဂါရဝသုတ်

ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော်

ဒေဝဒဟဝဂ်
ဒေဝဒဟသုတ်
ပဉ္စတ္တယသုတ်
ကိန္တိသုတ်
သာမဂါမသုတ်
သုနက္ခတ္တသုတ်
အာနေဉ္ဇသပ္ပါယသုတ်
ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ်
ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ်
မဟာပုဏ္ဏမသုတ်
စူဠပုဏ္ဏမသုတ်

အနုပဒဝဂ်
အနုပဒသုတ်
ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ်
သပ္ပုရိသသုတ်
သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ်
ဗဟုဓာတုကသုတ်
ဣသိဂိလိသုတ်
မဟာစတ္တာရီသကသုတ်
အာနာပါနဿတိသုတ်
ကာယဂတာသတိသုတ်
သင်္ခါရုပပတ္တိသုတ်

သုညတဝဂ်
စူဠသုညတသုတ်
မဟာသုညတသုတ်
အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတသုတ်
ဗာကုလသုတ်
ဒန္တဘူမိသုတ်
ဘူမိဇသုတ်
အနုရုဒ္ဓသုတ်
ဥပက္ကိလေသသုတ်
ဗာလပဏ္ဍိတသုတ်
ဒေဝဒူတသုတ်

ဝိဘင်္ဂဝဂ်
ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်
အာနန္ဒဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်
မဟာကစ္စာနဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်
လောမသကင်္ဂိယဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်
စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ်
မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ်
သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ်
ဥဒ္ဒေသဝိဘင်္ဂသုတ်
အရဏဝိဘင်္ဂသုတ်
ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ်
သစ္စဝိဘင်္ဂသုတ်
ဒက္ခိဏာဝိဘင်္ဂသုတ်

သဠာယတနဝဂ်
အနာထပိဏ္ဍိကောဝါဒသုတ်
ဆန္နောဝါဒသုတ်
ပုဏ္ဏောဝါဒသုတ်
နန္ဒကောဝါဒသုတ်
စူဠရာဟုလောဝါဒသုတ်
ဆဆက္ကသုတ်
မဟာသဠာယတနိကသုတ်
နဂရဝိန္ဒေယျသုတ်
ပိဏ္ဍပါတပါရိသုဒ္ဓိသုတ်
ဣန္ဒြိယဘာဝနာသုတ်

ကိုးကား 

ပိဋကတ် သုံးပုံ