ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း-၃

ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း-၂ မှ အဆက်ဖြစ်သည်

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဗဟိုစခန်း ပထမအကြိမ် အတိုက်ခံရခြင်း

တော်လှန်သော ဗဟိုစခန်း အခြေအနေ

၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် စတင် ဆင်နွှဲသော အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ ပြည်သာယာစစ်ဆင်ရေးကြောင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ 

ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်းသည် ပြည်ခရိုင်နှင့် သာယာဝတီခရိုင် အစပ်၌ နေရာအတည်တကျမရှိဘဲ ရွှေ့ ပြောင်းနေခဲ့ရသည်။ ထိုအတောအတွင်း ဗဟိုဌာနချုပ်မှ 

သောင်းကျန်းသူများသည် ရေချိုးချိန်ပင်မရဘဲ အစာရေစာပြတ်လပ်၍လည်း နေသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ဗဟိုဌာနချုပ်သည် သာယာဝတီ ခရိုင်နှင့် 

ပြည်ခရိုင်အစပ် ကျွဲတဲကြီး(ကရင်ရွာ)နှင့် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် ခိုအောင်းခဲ့ရသည်။ ရိက္ခာအတွက် တောဆင်နှင့် ပြောင်များကို ပစ်ခတ်စားကြရပြီး ဆန် ကိုမူ 

တောင်ငူခရိုင်က ပို့ပေးခဲ့သည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဗဟိုဌာနချုပ်တွင် ပါတီကော်မတီခြောက်ဦးရှိရာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ် သည်။

(၁)	ရဲဘော်ဉာဏ်ကျော်(ခ)ညိုအောင်(ပြည်ပပြန်) 	အတွင်းရေးမှူး	
	
(၂)	ဗိုလ်တင်မောင်(ခ)လှဟန်(ခ)သိန်းထွန်း	တပ်မှူး
	
(၃)	ရဲဘော်မျိုးတင့်(ခ)ကြည်အောင်	ဗဟိုမာ့ခ်စ်လီနင်ဝါဒကျောင်း(ပြည်ပပြန်)	တာဝန်ခံ

(၄)	ရဲဘော်သက်(ခ)ဦးခင်(ခ)အေးမောင်	ထောက်ပံ့ရေးမှူး
	
(၅)	ရဲဘော်တင်ထွေး(ခ)မောင်ညို(ပြည်ပပြန်)	ဗဟိုဌာနချုပ်ရုံး
	
(၆)	ရဲဘော်ချစ်ဝေ(ခ)အေးလွင်(ခ)ဂျိုကာ	ဗဟိုကြိုးမဲ့ကြေးနန်းတာဝန်ခံ
		
ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်းတစ်ခုလုံးအား တပ်ခွဲပုံစံဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး တပ်စု(၄)စု ပါဝင်သည်။ တပ်ဖွဲ့တစ်ခု လုံး၏ တပ်မှူးကြီးမှာ သခင်သန်းထွန်းပင်ဖြစ်သည်။ 

သခင်သန်းထွန်း၏ အမိန့်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရသူမှာ ဗဟိုစခန်းလုံခြုံရေးမှူးနှင့် တပ်စု(၁)တပ်စုမှူး ဖြစ်သူ ဗိုလ်တင်မောင်(ခ)လှဟန်(ခ)သိန်းထွန်းပင် ဖြစ်သည်။ 

နိုင်ငံရေးမှူးမှာ ရဲဘော်ဉာဏ်ကျော်(ခေါ်)ပြည်ပပြန် ညိုအောင်ဖြစ်သည်။ စင်စစ်တပ်စု(၁)သည် ဗဟို ဌာနချုပ်၏လုံခြုံရေးကို တာဝန်ခံရသော ဗဟိုလုံခြုံရေး 

တပ်စုပင်ဖြစ်ပြီး တပ်စိတ်(၄)စိတ်ပါဝင်သည်။

တပ်စိတ်(၁)၏ တပ်စိတ်မှူးမှာရဲဘော်သောင်းစိန် (ခေါ်) ညိုထွန်းဖြစ်ပြီး တပ်စိတ်(၂)၏ တပ်စိတ်မှူးမှာ ရဲဘော်ငွေသိန်းဖြစ်သည်။ တပ်စိတ်(၃)နှင့် တပ်စိတ် (၄)တို့၏ 

တပ်စိတ်မှူးများမှာ ရဲဘော်သန်းဝင်းနှင့် ရဲဘော်မြင့်နိုင်ဖြစ်သည်။ ဤကား ဗဟိုစခန်းလုံခြုံရေး အတွက် အရေးအပါဆုံးသော တပ်စု(၁)ပင်ဖြစ်သည်။

တပ်စု(၂)မှာ ဗဟိုရုံးအဖွဲ့သားများ ပါဝင်သည့် တပ်စုဖြစ်သည်။ ဗဟိုဆေးဌာန၊ နိုင်ငံရေးဦးဆောင် အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဗဟိုကော်မတီများ၊ တတိယပတ် ဗဟို 

မာ့ခ်စ်လီနင်ဝါဒကျောင်းသားများပါဝင်သည်။ နိုင်ငံရေးမှူးနှင့် တပ်မှူးမှာ ပြည်ပပြန်ရဲဘော်ညိုဖြစ်ပြီး တပ်စိတ်(၄)စိတ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ 

တပ်စိတ်(၁) တပ်စိတ်မှူးမှာ ဗိုလ်ခင်ညို(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း)ဖြစ် ပြီး ယင်း၏တပ်စိတ်တွင် တတိယပတ် ဗဟိုမာ့ခ်စ် လီနင်ဝါဒကျောင်းသားများသာမကဘဲ 

ဗဟိုကော်မတီဝင် သခင်ပု(ခေါ်)ဦးထွန်းဝေ၊ ဗဟိုကော်မတီဝင် ရဲဘော်မြ(ခေါ်) ဦးတင်ဦးတို့ ပါဝင်ကြရသည်။ တပ်စိတ် (၂) တပ်စိတ်မှူးမှာ တပ်စု(၂)၏ နိုင်ငံရေးမှူး

နှင့် တပ်မှူးဖြစ်သူ ပြည်ပပြန်ရဲဘော်ညိုပင်ဖြစ်သည်။ 

ယင်း တပ်စိတ်တွင် သခင်သန်းထွန်းနှင့် တော်လှန်သော နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်များ၊ ရဲဘော်အောင်ကြီး၊ ဗိုလ်ဇေယျ စသည်တို့ပါဝင်သည်။ တပ်စိတ်(၃)တွင်မူ 

ဗဟိုရုံးအဖွဲ့နှင့် ဗဟိုဆေးအဖွဲ့တို့ပါဝင်ပြီး  တပ်စိတ်မှူးမှာ ရဲဘော်သိန်းဟန်(ခေါ်)အောင်လေးဖြစ်သည်။ တပ်စိတ်(၄)တွင် တပ်စိတ်မှူးမှာ ဗိုလ်ဘုန်းကျော်ဖြစ် ပြီး 

ပဲခူးရိုးမတိုင်းကော်မတီဝင်များ ပါဝင်ကြသည်။

တပ်စု(၃)သည် ဗဟိုကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ တပ်မှူးမှာ ရဲဘော်အေးလွင်(ခ) ချစ်ဝေ(ခ)တင့်ဆွေ(ခ)ဂျိုကာဖြစ်သည်။ ဤတပ်စုတွင် 

အသံဖမ်းစက်များအပြင် ပြည်ပနိုင်ငံနှင့် ဆက်သွယ်သော စက်ကြီးတစ်လုံးပါဝင်သည်။ လက်လှည့်အားသွင်း စက်လည်း ပါဝင်သည်။ တပ်စိတ်နှစ်စိတ်ခွဲထားရာ 

တပ်စိတ်(၁)မှူးမှာ ရဲဘော်ရဲညွန့်(ခ)မောင်ညွန့်ဖြစ်ပြီး တပ်စိတ်(၂)မှူးမှာ ရဲဘော်ဝင်းမောင်(ခ)သစ်လွင်(ခ) မြင့်မောင်ဖြစ်သည်။ ရဲဘော်ဝင်းမောင်သည် ဗဟို 

ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းသင်တန်းကျောင်း၏ နည်းပြဆရာ လည်း ဖြစ်သည်။

တပ်စု(၄)၏ နိုင်ငံရေးမှူးမှာ ရဲဘော်မျိုးတင့်(ခေါ်) ကြည်အောင်ဖြစ်သည်။ တပ်မှူးမှာ ဟင်္သာတခရိုင် အတွင်းရေးမှူး ရဲဘော်ဘုန်းမြင့်ဖြစ်သည်။ တတိယပတ် 

ဗဟိုမာ့ခ်လီနင်ဝါဒ ကျောင်းသားများပါဝင်သည်။ တပ်စိတ်(၁)မှူးမှာ ရဲဘော်ခင်မောင်(သရက်ခရိုင်)ဖြစ် ပြီး တပ်စိတ်(၂)မှူးမှာ ဗိုလ်အောင်မင်း(ပဲခူးခရိုင်)ဖြစ် သည်။ 

ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်းသည် တပ်စု(၄)စုပါဝင်သော စစ်ကြောင်းအသွင် ဖွဲ့စည်း၍ သခင်သန်းထွန်း၏ တစ်မိန့်တည်းအောက်တွင် လိုက်နာလှုပ်ရှားကြရသည်။ 

ဗဟိုဌာနချုပ်တွင် တာဝန်ယူကြရသူများမှာ လုံခြုံရေး အရ မကြာခဏ နာမည်ပြောင်းကြရလေရာ အချို့မှာ နာမည်များလွန်းသဖြင့် မိမိနာမည်ကိုပင်

မမှတ်မိတော့ပေ။ ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်းသည် မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်ရောက် ပြည်ပရေဒီယိုကိုသာဖွင့်၍ နားထောင် ကြရသည်။ ပြည်ပရေဒီယိုကလည်း 

အစီအစဉ်ဖြင့် ညွှန်ကြားချက်များ၊ ကြွေးကြော်သံများကို အသံလွှင့်ပေး လျက်ရှိသည်။

အနာဂတ်ဟာ ဥက္ကဋ္ဌကြီး သခင်သန်းထွန်း ခေါင်းဆောင်တဲ့ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကသာ ပိုင်တယ်၊ ဗမာပြည်သူလူထုဟာ ဗမာ့သမိုင်းကို ဖန်တီးသူများ 

ဖြစ်တဲ့အတိုင်း ပြည်သူလူထုအကျိုး ကိုယ်စားပြုတဲ့ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီဟာ မုချအောင်ပွဲရမှာဖြစ်တယ်။

နိုင်ငံရေးအာဏာဟာ သေနတ်ပြောင်းဝက သာ ပေါ်ထွက်နိုင်တယ်၊ ဒါ့ကြောင့် ဘယ်လို အခြေအနေမျိုးအောက်မှာပဲဖြစ်ဖြစ် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီဟာ-

-	လက်နက်စွဲကိုင်ပြီး နိုင်ငံရေးအာဏာကို အရ ယူကြလော့။

-	လက်နက်စွဲကိုင်ပြီး နေဝင်းစစ်အစိုးရကို ဖြုတ် ချကြလော့။

-	ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဓွန့်ရှည်ပါစေ။

-	ဥက္ကဋ္ဌကြီးသခင်သန်းထွန်း ကျန်းမာပါစေ။

-	ဥက္ကဋ္ဌကြီးမော်သက်တော်ရာကျော်ရှည်ပါစေ။

	(ပြည်ပရေဒီယိုမှ အသံလွှင့်ချက်များမှ)

သခင်သန်းထွန်းနှင့်ရဲဘော်အောင်ကြီးတို့လူစုသည် ရန်သူ့ထိုးစစ်ကို ထိုးစစ်ဖြင့်ရိုက်ချိုးရမည်ဟု လမ်းညွှန် ထားကြသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အမှတ်(၇၇) 

ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ ထိုးစစ်များကို ရင်ဆိုင်နိုင် စွမ်း မရှိသဖြင့် ရှောင်တိမ်း၍သာ နေရသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှစ၍ အမှတ်(၇၇) ခြေမြန်တပ်မ၏ စစ်ဆင်ရေး 

များကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသူများမှာလည်း မနည်းတော့ ပေ။

ပါတီတွင် ၂၃ နှစ်ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ သူတစ်ဦးဖြစ်သော ပြည်ခရိုင်ကော်မတီနှင့် ပေါင်းတည် မြို့နယ် အတွင်းရေးမှူး ရဲဘော်ဘိုအေး(ခေါ်)အေးဘို သည် 

၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်တွင် ပြည် ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ ငပေါရွာအနီးတွင် ကျဆုံး ခဲ့ရသည်။ သခင်သန်းထွန်း၏ နှမဖြစ်သူ မမြဝင်း(ခေါ်) မစိမ်းချိုနှင့် 

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလက လက်ထပ်ခဲ့သော ရဲဘော်အောင်မြင့်(ခေါ်)ခင်လတ် (ဗဟိုဆေးကျောင်းတပ်မှူး)သည်လည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် 

ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ 

အသတ်ခံရ သူ ရဲဘော်ဌေး၏ ဇနီး မစောရီ(ခေါ်)မစိန်အေး(ခေါ်) မရင်ရင်(ခေါ်)မခင်ရီ(ပြည်ခရိုင်တပ်နီအမျိုးသမီး ခေါင်းဆောင်)သည်လည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ 

၂၅ ရက်တွင် ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ဒလမဲတွင် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ မစောရီသည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ရဲဘော်ဌေးအား ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသမား အဖြစ် 

သုတ်သင်ပစ်ရန် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လက တောင်းဆိုခဲ့ သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် ပြည်ခရိုင် ကော်မတီနှင့် ပြည်ခရိုင် ယာယီတပ်မှူး ဗိုလ်သန်းနောင်  (ခေါ်)ရဲဘော်စိုးတင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ သို့နှင့် အမှတ် (၇၇) 

ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ ထိုးစစ်များအောက်တွင် ပြည်ခရိုင်ကော်မတီအများစုမှာ ကျဆုံးခဲ့ရပြီးဖြစ်သည်။ သခင်သန်းထွန်းတို့လူစုသည် တပ်မတော်အား စစ်ရေး အရ 

ပြန်လည်တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သခင် သန်းထွန်းက အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ရန်သူ့ထိုးစစ်တွေဟာ မကောင်းတာမဟုတ်ဘူး၊ ကောင်းတာဖြစ်တယ်၊ ရန်သူ့ထိုးစစ်ဆိုတာ ငါတို့ အားကြီးဖို့ အခွင့်အလမ်းကောင်းဖြစ်တယ်။

ရန်သူရဲ့တပ်မကြီးတွေကို ငါတို့ရဲ့ ထောက်ပံ့ ရေးဌာနလို့ သဘောထားရမယ်။

ရန်သူ့တပ်မကြီးတွေဆိုတာ တံဆိပ်ပြောင်းထား တဲ့ ငါတို့ရဲ့ ငယ်နိုင်တွေဖြစ်တယ်၊ အမြဲတမ်း နိုင်ခဲ့တာချည်းပဲ။

၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လနဲ့ ဩဂုတ်လတုန်းက တပ်မ(၇၇)က ပါတီဗဟိုကိုထိုးတယ်၊ ငါတို့က မင်းတုန်းကို သိမ်းလိုက်တော့ တပ်မ(၇၇)ရဲ့ ထိုးစစ်ဟာ ပျောက်သွား

ရတယ်။

အခုဆိုရင် နေဝင်းရဲ့ အိမ်နဲ့နှစ်မိုင်လောက် ဝေးတဲ့နေရာမှာ တိုက်ပွဲတွေဖြစ်နေတယ်၊ ဒါတွေ ကို တပ်မ (၇၇)ကလည်း ကာကွယ်နိုင်မှာ မဟုတ် တော့ဘူး။

ထို့နောက် ဗဟိုစစ်ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ သခင် သန်းထွန်း၊ ရဲဘော်အောင်ကြီး၊ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း၊ ရဲဘော် စိုးဝင်း(ခေါ်)ရဲဘော် ဌေးအောင်တို့သည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ 

ပြည်ခရိုင် ပါတီကော်မတီ၏ ပြည်သူ့ ထိုးစစ်ကို ထိုးစစ်ဖြင့် ပြန်လှန်ရိုက်ချိုးရေး စီမံကိန်း ကို ရေးဆွဲကြသည်။ တိုက်ခိုက်ရေးခွင်မှာ ပေါက်ခေါင်းလမ်းတောင်ဘက် 

အခြမ်းဖြစ်ပြီး အဓိကတိုက်ရမည့် ဦးတည်ရန်သူမှာ တပ်မ(၇၇)ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ထို့နောက် သခင်သန်းထွန်းသည် ပါတီတွင်း၌ တပ်မ(၇၇)အား မုန်းတီးစိတ်၊ နားကြည်းစိတ်များ ပေါ် ပေါက်လာပြီး တိုက်ခိုက်ရေး၊ ချေမှုန်းရေးစိတ်ဓာတ်များ 

ထက်သန်လာစေရေးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း လှုံ့ဆော်ပြန်သည်-

အမျိုးသမီးတွေဟာ ယောက်ျားတွေထက်ပိုပြီး သွေးစုပ်ခံရ၊ ဖိနှိပ်ခံရတယ်၊ ယောက်ျားတွေ သွေး စုပ်ခံရတယ်၊ အသတ်ခံရတယ်၊ မိန်းမတွေလည်း သွေးသုပ်ခံရတယ်၊ 

အသတ်ခံရတယ်၊ မိန်းမတွေ က တစ်ခုခု အမြဲပိုတယ်၊ အဲဒါကတော့ မိန်းမ တွေက နေဝင်းရဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ခံရတာဖြစ်တယ်။

တစ်ခုတော့ရှိတယ်၊ အခုတော့ အထူးအဆန်း တွေ့လာရပြီ၊ တပ်မ(၇၇)ဆိုတဲ့အကောင်တွေရဲ့ ထူးခြားချက်ပဲ၊ တခြားအစုတွေတော့မသိဘူး၊ ကျွန်တော်တို့အစုမှာ

တော့ ကြားရတယ်၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်က အောင်စစ်သည်ထိုးစစ်မှာ (အခု မအူပင်ဘက်မှာထိုးနေတယ်) တပ်မ(၇၇)က ကောင်တွေဟာ အမျိုးသမီးတွေကိုသာ မုဒိမ်း 

ကျင့်တာ မဟုတ်ဘူး၊ ယောက်ျားတွေကိုပါ မုဒိမ်း ကျင့်တယ်လို့ သိရတယ်၊ အခုဆိုရင် ပေါက်ခေါင်း ဘက်မှာလည်း တပ်မ(၇၇)က ကောင်တွေက ယောက်ျားတွေပါ 

မုဒိမ်းကျင့်သတဲ့၊ ဒါကတော့ ရန်သူတပ်တွေရဲ့ နောက်ဆုံးထူးခြားချက်ပေါ့

ယေဘုယျပြောရရင်တော့ မုဒိမ်းကျင့်ခံရတယ် ဆိုတာ မိန်းမတွေပဲ

သခင်သန်းထွန်းက ဖော်ပြအတိုင်း လှုံ့ဆော် သောအခါ ဗဟိုဌာနချုပ်တွင် ဂယက်အမျိုးမျိုး ရိုက်ခတ်သွားရသည်။

ဒါလောက်တောင်တော့ မပြောသင့်ဘူးထင်တယ်၊ မမှန်တာကို လုပ်ကြံပြောရင် ပါတီကိုပဲ ပြန်ထိမှာပဲ၊ အထူးသဖြင့် ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌကြီး အနေနဲ့ ဒါမျိုးတွေကို 

ဖန်တီးပြီး မပြောသင့်ဘူး၊ သခင်သန်းထွန်းဟာ သူ ထင်ရင် တစ်မျိုး၊ မထင်ရင် မထင်သလို တစ်မျိုး၊ အလွန် အကျွံ ပြောတတ်လွန်းလို့ ခက်နေတယ်စသည်ဖြင့် 

ဝေဖန်သံများ ထွက်လာသည်။ သို့သော် တရားဝင် ထုတ်ဖော်တင်ပြဝံ့သူကား မရှိခဲ့ပေ။ သခင်သန်းထွန်း သည် ကွယ်ရာမှ ဝေဖန်မှုများကို ကြားသိရသောအခါ 

အောက်ပါအတိုင်း ပြောပြန်သည်။

ရန်သူနဲ့ပတ်သက်လာရင် ငါတို့ပြောတာဆိုတာ၊ လုပ်တာကိုင်တာတွေဟာ ဘယ်တော့မှကို လွန် တယ်ကျွံတယ်၊ ပိုတယ် များတယ်ဆိုတာ မရှိ ဘူး

ဒါကြောင့် တပ်မ (၇၇)ဟာ ယောက်ျားတွေ တင် မကဘူး၊ တစ်ရွာလုံးကို မုဒိမ်းကျင့်တယ်လို့ ပဲ ပြောပြော၊ တစ်မြို့လုံး၊ တစ်ခရိုင်လုံး၊ နောက်ဆုံး နောက်ဆုံး 

တစ်ပြည်လုံးကိုတောင် မုဒိမ်းကျင့် တယ်လို့ ပြောပြော မှန်တယ်၊ တရားတယ်၊ မှားကို မမှားဘူး

ဒီမှာ ငါတို့အဖို့ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ တပ်မ (၇၇)ကို ချေမှုန်းဖို့ပဲ၊ ဒီကနေပြီးတော့ ဗမာ တစ်ပြည်လုံးကို အာဏာသိမ်းဖို့ပဲ

တပ်မ(၇၇)ကို ချေမှုန်းရေးနှင့်ပတ်သက်၍ သခင် သန်းထွန်းသည် ဖော်ပြပါအတိုင်း လုပ်ကြံဖန်တီး၍ လှုံ့ဆော်ဟောပြောခြင်းကိုသာ အဓိကထား၍ လုပ်နိုင်ခဲ့ သည်။

ထိုးစစ်ကို ထိုးစစ်ဖြင့် ရိုက်ချိုးရန်ဆိုသည်မှာလည်း လမ်းညွှန်ချက်သာရှိခဲ့သည်။ စင်စစ်တွင် စစ်ဆင်ရေး စစ်ကြောင်းများအား လှည့်ပတ်ရှောင်တိမ်း၍ ပြေးလွှား 

နေရခြင်းသာဖြစ်သည်။ သို့နှင့် ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်း သည် အရှေ့ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်း၍ လာလေသည်။

ဗဟိုစခန်း ပထမအကြိမ်အတိုက်ခံရခြင်း

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်စခန်းတွင် 'တော်လှန်သော မဟာနှစ်သစ်ကူးပွဲတော်'ကို ဆင်နွှဲကြသည်။ တပ်နီ လူငယ်များ၊ 

အမျိုးသမီးများက ပြဇာတ်အကများဖြင့် ကပြတင်ဆက်ကြသည်။ သံချပ်များထိုးကြသည်။ ညဉ့် သန်းခေါင်ကျမှ အဆုံးသတ်ကြသည်။ သို့တိုင်အောင် အချို့မှာ 

သီချင်းများ၊ သံချပ်များ ဆက်လက်သီဆို အော်ဟစ်နေဆဲဖြစ်သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက် နံနက် ၅ နာရီ ၂ဝ မိနစ်တွင် အမှတ်(၇၇) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်မှ စစ်ကြောင်းတစ်ကြောင်းသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ 

ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်းအား အလစ်အငိုက်ယူ၍ အရုဏ်ဦး တိုက်စစ်ကို ဆင်နွှဲတော့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗိုလ်ဇေယျ သည် တဲအပြင်တွင် ရောက်ရှိနေပြီး မိမိပစ္စတိုကို ဆွဲ 

ထုတ်၍ ပစ်ခတ်မည်အပြုတွင် ကျည်ထိမှန်၍ လဲကျ သွားတော့သည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟို ကော်မတီအဖွဲ့ဝင်၊ ဗဟိုစစ်ကော်မရှင်(စစ်ကော်မတီ) အဖွဲ့ဝင်၊ 

ဗဟိုစစ်ဦးစီးဌာနချုပ်မှူး ဗိုလ်ဇေယျကား သေနတ်ကျည်ဆန်ထိမှန်သည့်နေရာမှာပင် ကျဆုံး သွားရတော့၏။

ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်းတစ်ခုလုံးမှာ ဖရိုဖရဲဖြစ်သွား သည်။ နှစ်ပိုင်းကွဲ၍သွားသည်။ အနောက်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာသွားသူများတွင် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းကျောင်းသား များ၊ 

ဗဟိုမာ့ခ်စ်နင်လီဝါဒ ကျောင်းသားများ၊ ကျောင်း ဆရာများ ပါသွားကြသည်။ တောင်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာ  သွားရသူများတွင် သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ပု၊

ရဲဘော် အောင်ကြီး၊ ရဲဘော်မြ စသော ခေါင်းဆောင်များ၊ တော် လှန်သော နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သွား ကြသည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်း သည် တပ်စု(၄)စုဖြင့် တပ်ဖွဲ့သဏ္ဌာန်၊ စစ်ကြောင်း သဏ္ဌာန် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော်လည်း နံနက် 

လင်းအားကြီးအချိန်တွင် အငိုက်ဖမ်း တိုက်ခိုက်ခံရသော ကြောင့် ကစဉ့်ကလျားဖြစ်ပြီး ပြိုကွဲသွားခြင်းပင်ဖြစ် သည်။ ဗိုလ်တင်မောင်ဦးစီးသော တပ်စိတ်တစ်စိတ်

သာ သခင်သန်းထွန်းနှင့် ခေါင်းဆောင်များ လွတ် မြောက်စေရန် ခုခံပစ်ခတ်ပေးနိုင်ကြသည်။ သခင် သန်းထွန်းသည် ဆောင်းနေကျဦးထုပ်နှင့် ကျောပိုး အိတ်ကိုပင် 

မသယ်နိုင်ဘဲ တစ်ကိုယ်တည်း လက်လွတ် ဆုတ်ခွာ ပြေးခဲ့ရသည်။ အတန်ကြာမှ ရဲဘော်မြတို့ လူစုနှင့် ဆုံခြင်းဖြစ်သည်။

သခင်သန်းထွန်းတို့လူစုသည် ပဲခူးရိုးမကို ကျော် ဖြတ်၍ တောင်ငူခရိုင်အတွင်းရှိ ဖြူးချောင်းအတိုင်း စုန်ဆင်းဆုတ်ခွာသွားကြသည်။ နောက်တစ်နေ့ဖြစ်သော

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်တွင်ဖြူးချောင်းကမ်းပါး ရှိ ဖိုးမူရွာ(ကရင်ရွာ)အနီးရှိ ခွက်ပေါင်မြောင်တွင် ယာယီစခန်းချကြသည်။ ဧပြီလ ၂၂ ရက်တွင် 

အနောက်ဘက်သို့ ကွဲကွာသွားသူများသည် ခွက်ပေါင် မြောင်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး ဆုံစည်းမိကြတော့ ၏။ သခင်သန်းထွန်းက ဂုဏ်ပြုအားပေးသည့် မိန့်ခွန်း 

ကိုပြောကြားခဲ့သည်-

ရန်သူရဲ့အလစ်ဝင်ရောက်အတိုက်ခံရတဲ့အခါ မှာ လူစုတွေအကွဲကွဲဖြစ်ပြီးတော့ အခုလို ပြန်လည် ဆုံတွေ့ရတာဟာ ဝမ်းအသာဆုံးပဲဖြစ်ရတယ်၊ ခံစားရတယ်။ဒီတိုက်ပွဲမှာ ရဲဘော်ဇေယျဟာ ကျဆုံးသွား တယ်၊ ရဲဘော် ရန်အောင်နဲ့ ရဲဘော်လှကျော်တို့ လည်း ဒဏ်ရာရခဲ့ကြတယ်၊ ရဲဘော်လှကျော်က တော့ ပြန်ပြီး

ပေါင်းမိတယ်၊ ရဲဘော်ရန်အောင်က တော့ ဒဏ်ရာနဲ့ကွဲကျန်ခဲ့တယ်၊ ပြန်မပေါင်းမိဘူး။

အခု ငါတို့ရဲ့ အကျအဆုံးဖြစ်တာတွေဟာ ဆုံးရှုံးမှုမဟုတ်ဘူး၊ တကယ်က ရန်သူရဲ့ ဆုံးရှုံး မှုဟာ ငါတို့ထက် အဆမတန် ပိုကြီးနေတယ်၊ တစ်ပြည်လုံးမှာ ရန်သူဟာ 

အဆုံးကြီး၊ အရှုံးကြီး တွေဖြစ်နေတယ်။ဒီအခြေအနေမှာ ငါတို့ဟာ ကျဆုံးသွားတဲ့ ရဲဘော်တွေအတွက် အားငယ်တာ၊ စိတ်ပျက်တာ မဖြစ်ရဘူး။

ပြည်ခရိုင်မှာ ရဲဘော်ဘိုအေးတို့၊ ဗိုလ်သန်း နောင်တို့၊ ရဲဘော်အောင်မြင့်တို့ဟာလည်း ကျဆုံး သွားကြတယ်၊ ဒါတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ တော်လှန်ရေး အကောင်းမြင်

ဝါဒကို စိုက်ထူကြရမယ်၊ မွေးမြူ ကြရမယ်၊ အဲဒီရဲဘော်တွေ တိုက်ပွဲမှာ ကျဆုံး တာဟာ ကောင်းသလား၊ မကောင်းဘူးလားလို့ ပြောရင် ကျဆုံးတာဟာ 

ကောင်းတယ်လို့ပဲ ဖြေရ မယ်။အခု ဗိုလ်ဇေယျကျဆုံးသွားတာနဲ့ ပတ်သက်လို့  လည်း အဲဒီအတိုင်းပဲ၊ ဗိုလ်ဇေယျကျဆုံးတာဟာ ကောင်းသလား၊ မကောင်းဘူးလား၊ ဒါကို ဒီလို ဖြေရမယ်၊ 

ဗိုလ်ဇေယျကျဆုံးတာဟာ ကောင်း တယ်၊ သိပ်ကိုကောင်းတယ်။(သခင်သန်းထွန်း၏မိန့်ခွန်း ၂၂-၄-၆၈)

သခင်သန်းထွန်းသည် ဗိုလ်ဇေယျကျဆုံးခြင်းကို တော်လှန်ရေး အကောင်းမြင်ဝါဒဖြင့် ဖော်ပြပါအတိုင်း သုံးသပ်လိုက်သည်။ ထို့နောက် တော်လှန်သော ဗဟို 

ဌာနချုပ်စခန်းသည် တပ်မတော်၏ ပြည်သာယာ စစ်ဆင်ရေးစစ်ကြောင်းများအား ရှောင်ကွင်း၍ ရွှေ့ပြောင်းပုန်းအောင်းနေရလေသည်။

တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၂)

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဗဟိုဌာန ချုပ်စခန်းကို အတိုက်ခံရပြီးနောက် သခင်သန်းထွန်း သည် စစ်ရေးကျဆုံးမှုကို အဖတ်ဆယ်နိုင်ရန်အတွက် 

ကြိုးစားတော့သည်။ ထို့နောက် တစ်လခွဲခန့်အကြာ  တွင် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် တိုက်တိုင်း အောင် တပ်ခွဲ(၂)ကို ဖွဲ့စည်းရန် အောက်ပါအတိုင်း 

အမိန့်ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။-

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ

ဗဟိုကော်မတီ

ဗဟိုစစ်ကော်မရှင်

တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၂)ပါတီကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခြင်း

၁။	အောက်ပါရဲဘော်များပါဝင်သော တိုက်တိုင်းအောင် တပ်ခွဲ(၂) ပါတီကော်မတီကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်-

	(က)	ရဲဘော်ဗိုလ်တင်မောင် (အတွင်းရေးမှူး)
		
	(ခ)	ရဲဘော်သာဦး

	(ဂ)	ရဲဘော်သောင်း

	(ဃ)	ရဲဘော်စိန်ဝင်း

	(င)	ရဲဘော်သောင်းစိန်

	(စ)	ရဲဘော်ဗိုလ်တိုက်အောင်

၂။	ရဲဘော်ဗိုလ်တင်မောင်အနေနှင့် တပ်ခွဲ(၂) ပါတီကော်မတီအတွင်းရေးမှူးနှင့် နိုင်ငံရေး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန်-

	-	ရဲဘော်သာဦးအနေနှင့် တိုက်တိုင်းအောင် တပ်ခွဲ(၂) တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရန်။

	-	ရဲဘော်သောင်းအနေနှင့် တိုက်တိုင်း အောင် တပ်ခွဲ(၂) ဒုတိယတပ်ခွဲမှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်ရန်ဖြစ်သည်။

၃။	တိုက်တိုင်းအောင် တပ်ခွဲ(၂)၏ တာဝန်မှာ ပြည်သာယာစစ်ဆင်ရေးလုပ်နေသော ရန်သူ ထိုးစစ်တပ်များကို တစ်ဆင့်တိုး၍ ချေမှုန်း ရန်ဖြစ်သည်။

၄။	တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၂)လှုပ်ရှားရမည့် ဒေသမှာ ကြို့ပင်အိုင်၊ သဖန်းချောင်းလမ်း၊ မြောက်ဘက်ပြည်ခရိုင်တစ်ခုလုံးပါဝင်သည်။

၅။	တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၂)ပါတီကော်မတီ အနေနှင့် ပြည်ခရိုင်ပါတီကော်မတီ အပါ အဝင် ဒေသပါတီအဖွဲ့အစည်းများကို ညွှန်ကြားနိုင်ခွင့်ရှိသည်။

၆။	တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၂)ပါတီကော်မတီ သည် မိမိ၏လုပ်ငန်းအောင်မြင်ရေးအတွက် သင့်လျော်သော ရဲဘော်များနှင့် ပူးတွဲဆောင် ရွက်ခွင့်ရှိသည်။

သန်းထွန်း

ဥက္ကဋ္ဌ

ဗဟိုစစ်ကော်မရှင်

ဗဟိုကော်မတီ

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ

ရက်စွဲ၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁)ရက်

မိတ္တူ

	၁။	ပဲခူးရိုးမတိုင်းကော်မတီ

	၂။	ဗဟိုစခန်းကော်မတီ

	၃။	ပြည်ခရိုင်ကော်မတီ

	၄။	တောင်ငူခရိုင်တပ်ပါတီကော်မတီ

	၅။	တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၁)ပါတီ ကော်မတီ

တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၂)သည် အောက်ပါ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့သုံးဖွဲ့ကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့စည်းခြင်း ဖြစ်သည်-

(၁) ဗဟိုကင်းတပ်ဖွဲ့

(၂) တောင်ငူခရိုင်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့

(၃) ပြည်ခရိုင်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့

တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၂)၏ ဖွဲ့စည်းပုံကိုလည်း တစ်ပါတည်းထုတ်ပြန်ရာ လူအင်အား ၁ဝ၇ ယောက် ရှိသည်။ ယင်းတို့တွင် အသက် ၁၄ နှစ်နှင့် ၁၁ နှစ် အကြားရှိ 

အမျိုးသမီးငယ် ၁ဝ ဦးလည်း ပါဝင်သည်။ တပ်ခွဲ(၂)တွင် တပ်စု(၃)စုပါဝင်လေရာ တပ်စု(၁)၏ တပ်စုမှူးမှာ ဗိုလ်တိုက်အောင်ဖြစ်သည်။ တောင်ငူခရိုင် 

လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှ ဖြစ်သည်။ တပ်စု(၂)တပ်စုမှူးမှာ ဗဟိုကင်းတပ်ဖွဲ့မှ ရဲဘော်ညိုထွန်းဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှဖြစ်သည်။ တပ်စု(၂) တပ်စုမှူး

မှာ ဗဟိုကင်းတပ်ဖွဲ့မှ ရဲဘော်မောင်တိုးသည် တပ်စု(၃)၏ တပ်စုမှူးဖြစ်သည်။

လက်နက်မျိုးစုံ ၇၂ လက် ပါဝင်ပြီး အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်-

(၁)	ဘရင်းဂန်း	၇ လက်

(၂)	ကာဘိုင်	၅ လက်

(၃)	ဂျီ ၃	၅ လက်

(၄) စတင်း	၁၁ လက်

(၅) ၂ လက်မမော်တာ	၂ လက်

(၆)	ခြောက်လုံးပြူး	၂ လက်

(၇)	ရိုင်ဖယ်	၄ဝ လက်

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်း သည် တောင်ငူခရိုင်၊ ရိုးမအခြေခံဒေသ လွယ်ဘီးရွာ တစ်ဖက်ကမ်း ဖထော့လော့မြောင်အနီးတွင် စခန်းချ၍ 

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်၌ တိုက်တိုင်းအောင် တပ်ခွဲ(၂)ကို အခမ်းအနားနှင့် ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်ပပြန် ရဲဘော်စိုးဝင်းသည် သခင်သန်းထွန်းကိုယ် စား 

တိုက်တိုင်းအောင် တပ်ခွဲ(၂)ကို ဖွဲ့စည်းရသည်။ ရဲဘော်ဘုန်းကျော်၊ ရဲဘော်မြ၊ ရဲဘော်ထွန်းကြိုင်၊ ရဲဘော် လှကြည်(ပဲခူးရိုးမတိုင်းကော်မတီဝင်)တို့က ရဲဘော် စိုးဝင်း

ကို ကူညီရသည်။ သခင်သန်းထွန်းက တိုက်တိုင်းအောင် တပ်ခွဲ(၂)ပါတီကော်မတီနှင့် ပါတီဝင်တပ်သား များသို့ တိုက်ရိုက်ပေးစာကိုဖတ်ကြား၍ နှုတ်ခွန်းဆက် 

မိန့်ခွန်းပြောကြားသည်။ 

တိုက်တိုင်းအောင်ဆိုသည်မှာ မာ့ခ်စ်လီနင်ဝါဒ၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော ၎င်းတို့ ဝါဒ အတွေးအခေါ် ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ အထူး သဖြင့် ရန်သူ့ထိုးစစ်ကို 

ထိုးစစ်ဖြင့် ချေမှုန်းရေးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း မှာကြားခဲ့သည်-ပါတီတပ်အဆင့် နေရာအသီးသီးမှာ အသွင် အမျိုးမျိုးနှင့် ပေါ်ပေါက်နိုင်တဲ့ ထွက်ပြေးရေး၊ တိမ်းရှောင်ရေး၊ စစ်ပြေးအတွေးအခေါ်၊ မချေမှုန်း ရေး 

အတွေးအခေါ်တွေကို တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းပစ်ရ မယ်။ အနောက်ဘက်ကို ပြေးရမယ်၊ အနောက် ဘက်မှာ ထမင်းဝဝစားရမယ်၊ အစားကောင်းကောင်း စားရမယ်ဆိုတဲ့ 

ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ အတွေးအခေါ်တွေကို တိုက်ထုတ်ပစ်ရမယ်။ သရက်ခရိုင်ဘက်သွားရမယ်၊  တောင်ငူမှာ တစ်မိုးခိုရမယ်ဆိုတဲ့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရေး 

အတွေးအခေါ်တွေကို တိုက်ထုတ်ပစ်ရမယ်၊ ရန်သူ ကို ချေမှုန်းလို့မဖြစ်ဘူး၊ တပ်မရှိဘူး၊ တပ်ရှိမှ ရန်သူကိုချေမှုန်းလို့ဖြစ်မယ်ဆိုတဲ့ ကြောက်ချေး ပါတဲ့ 

သဘောတရားတွေကို ချေမှုန်းပစ်ရမယ်။ 

ရန်သူထိုးစစ်ဖြစ်နေချိန်မှာ ရန်သူချေမှုန်းရေး အားမထုတ်ဘဲ သေနတ်သံမကြားရတဲ့ဆီမှာ  တည်ဆောက်ရေးတွေ အေးအေးလုပ်မယ်ဆိုတဲ့ စစ်ပြေးအယူအဆတွေ

ကို ချေမှုန်းပစ်ရမယ်။တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၂)၏ နိုင်ငံရေးမှူးနှင့် တပ်ခွဲပါတီကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သော ဗိုလ် တင်မောင်(ခ)လှဟန်(ခ)သိန်းထွန်းကလည်း သခင် 

သန်းထွန်းမှာကြားသည့်အတိုင်း အကောင်အထည် ဖော်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အဓိဌာန်ပြုလိုက်သည်။ မြစ်ဖျားဒေသတိုင်း အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဗဟိုကော်မတီဝင် 

ဗိုလ်မျိုးမြင့်(အသားမည်း)ကလည်း တိုက်တိုင်းအောင် သည်  တိုက်တိုင်းအောင်မည်။ ကဗျာကို ချက်ချင်း လက်တန်းစပ်၍ ဂုဏ်ပြုလိုက်သည်။ တိုက်တိုင်းအောင် 

စာစဉ်ကိုလည်း ချက်ချင်းပင် ထုတ်ဝေကြသည်။ တော် လှန်တဲ့ မှာကြားချက်သီချင်းကိုလည်း တပ်နီလူငယ်နှင့် အမျိုးသမီးများက သံပြိုင်သီဆိုကြသည်။

ဗိုလ်တင်မောင်သည် တပ်ခွဲပါတီ ကော်မတီနှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်း၍ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၂၈ ရက်တွင် တပ်စုမှူးဖြစ်သူ ရဲဘော်မောင်တိုးအား ဖမ်းဆီး၍ ဥက္ကဋ္ဌ 

မှာကြားချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်တော့သည်။ စွဲချက်တင် တိုက်ပွဲဝင်ရန်အတွက် တိုက်ပွဲဦးစီး ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ဇွန်လ ၃ဝ ရက်တွင် 

စွဲချက်တင်လူထုတိုက်ပွဲကို စတင်သည်။ အမျိုးသမီး များက ရဲဘော်မောင်တိုးအား ပြန်ပြင်ရေးသမား၊ သစ္စာ ဖောက်၊ မုဒိမ်းကျင့်ရန် ကြံစည်သူ စသည်ဖြင့် စွဲချက် 

တင်သည်။ မမြထွန်းက မုဒိမ်းသုံးခါအကျင့်ခံရသည်ဟု စွဲချက်တင်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုက်ပွဲဦးစီးကော်မတီ သည် ရဲဘော်မောင်တိုးအား ပါတီဖျက်ဆီးရေးသမား၊ 

ပါတီတပ်တွင်း ရိုက်ခွဲရေးသမား၊ တော်လှန်ရေး ဖျက်ဆီး ရေးသမား၊ အမျိုးသမီးများကို ဖျက်ဆီးသူ စသော စွဲချက်များအရ သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်သည်။

သေဒဏ်ကို အမျိုးသမီးများက အကောင်အထည် ဖော်ရသည်။ မယ်မြ၊ မမြထွန်း၊ မအေးသန်းတို့သည် ရဲဘော်မောင်တိုးအား ဝါးရင်းတုတ်များဖြင့် ရက်စက်စွာ 

ရိုက်သတ်ကြသည်။ မယ်မြက ရဲဘော်မောင်တိုး၏ လည်ပင်းကို ဓားမြှောင်ဖြင့်လှီးသည်။ အမျိုးသမီးများ က ရဲဘော်မောင်တိုး၏ လည်ချောင်းသွေးဖြင့် အလု 

အယက်ခြေဆေးကြသည်။

ဤကား ရန်သူ့ထိုးစစ်ကို ထိုးစစ်ဖြင့် ရိုက်ချိုးရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော တိုက်တိုင်းအောင်တပ်ခွဲ(၂) ၏ ဇာတ်တူသားစားလိုက်ကြရသည့် ပွဲဦးထွက် အောင်ပွဲ 

ပင်တည်း။

ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း၊ ဗိုလ်ထွန်းရှိန်နှင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ
ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း

သခင်သန်းထွန်းနှင့်တော်လှန်သောနိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်များသည် ပြည်ပပြန် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း အား တိုက်တိုင်းအောင်(၁)တွင် တာဝန်ပေးထားရာမှ 

ပြန်လည်ခေါ်ယူပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက် ရေးတပ်တွင် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတွင် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအပေါ် 

မကျေနပ်သူအချို့က ဗဟိုသို့ စာရေး၍ တင်ပြရာမှ သခင်သန်းထွန်းတို့လူစုသည် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအပေါ် သင်္ကာမကင်းဖြစ်လာကြသည်။ လျှို့ဝှက်စုံစမ်းလေ့လာ မှုတွေ 

ပြုလုပ်လာသည်။ 

ရဲဘော်မညွန့်ညွန့်အား ဗဟိုမာ့ခ်စ်လီနင်ဝါဒကျောင်းသို့တက်ရောက်ရန် ခေါ်ယူလိုက်သောအခါ မညွန့်ညွန့်က တော်လှန်သော နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့၏ 

တတိယပတ် ဗဟိုမာ့ခ်စ် လီနင်ဝါဒကျောင်းကို တက်ရောက်သင်ကြားခြင်းထက် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း၏ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက် ရေး၌ လက်တွေ့လေ့လာခြင်းက 

ပိုအကျိုးရှိသည်ဟု ပြန်ကြားလိုက်တော့သည်။

ရဲဘော်မညွန့်ညွန့်၏ ပြန်ကြားချက်သည် ဗိုလ် ထွန်းငြိမ်းက ပါတီဗဟိုကို စိန်ခေါ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်ဟု သခင်သန်းထွန်းနှင့် တော်လှန်သော နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့က 

ယူဆကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗိုလ် ထွန်းငြိမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ လျှို့ဝှက်အစီရင်ခံစာများ တင်ပြချက်များလည်း အဆက်မပြတ်ရောက်ရှိနေသည်။ သခင်သန်းထွန်းသည် 

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက် နေ့တွင် ပြည်ခရိုင်ပါတီ ကော်မတီနှင့် တိုက်တိုင်းအောင် တပ်ခွဲ(၂) ဖွဲ့စည်းခြင်းအတွက် ပေးစာနှစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ 

ယင်းပေးစာနှစ်စောင်သည် ဗိုလ် ထွန်းငြိမ်း ချေမှုန်းရေးအတွက် ပထမအဆင့်ပင်ဖြစ် သည်။

သခင်သန်းထွန်းသည် ရဲဘော်ညိုစိမ့်ကိုလွှတ်၍ မညွန့်ညွန့်ကို သွားရောက်ခေါ်ယူစေသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ဝ ရက်တွင် ရဲဘော်ညိုစိမ့် ပြန်လာရာ 

မညွန့်ညွန့်ပါမလာဘဲ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း၏ အမာခံကျောရိုး  သုံးဦးဖြစ်သော ဗိုလ်မင်းလွင်၊ ရဲဘော်ဘသန်း၊ ရဲဘော် ထွန်းကျော်တို့ သုံးဦးသာ ပါလာကြသည်။

ဗိုလ်ထွန်း ငြိမ်းသည် ဗိုလ်မင်းလွင်တို့သုံးဦးအား မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေးအခြေအနေကို အစီရင်ခံရန်နှင့် သခင်သန်းထွန်းတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကို 

လေ့လာရန် စေလွှတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ သခင်သန်းထွန်းနှင့် ရဲဘော်အောင်ကြီးတို့သည် ဗိုလ်မင်းလွင်တို့သုံးဦးအား သီးခြားစီခွဲထုတ်၍ ဆွေးနွေးတော့သည်။ 

အထူးသဖြင့် ဗိုလ်မင်းလွင်ကို ဇနီးဖြစ်သူ မစန်းမှတစ်ဆင့် ချဉ်းကပ် ဆွေးနွေးသည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ဝ ရက်တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ပါတီကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သော ဗိုလ်မင်းလွင်သည် တော်လှန် သော 

ပါတီဗဟိုသို့ အကြွင်းမဲ့လက်နက်ချကြောင်း တင်ပြလိုက်ရတော့၏။ ဗိုလ်မင်းလွင်သည် ဗိုလ်ထွန်း ငြိမ်းနှင့် ယင်း၏ကျောရိုးများ၏ ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဆန့်ကျင်ရေး၊ 

တော်လှန်သော ဗဟိုဆန့်ကျင်ရေး၊ ရဲဘော်အောင်ကြီးနှင့် ပြည်ပပြန်များ ဆန့်ကျင်ရေးကို အစီအစဉ်ဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်နေသည်ဟု ဖွင့်ချ ဝန်ခံတော့သည်။ 

ထို့ကြောင့် ဗိုလ်မင်းလွင်နှင့် ကိုယ် စားလှယ်အဖွဲ့အား မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက် ရေးသို့ ပြန်ခွင့်မပြုကြောင်း တားဆီးလိုက်ပြီး ရဲဘော် ထွန်းကျော်(ခ) 

မောင်စိုးဝင်းနှင့် ရဲဘော်ဘသန်း(ခ) သိန်းထွန်းတို့ကို အကျယ်ချုပ်ချထားလိုက်သည်။

သခင်သန်းထွန်းနှင့် ရဲဘော်အောင်ကြီးသည် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအား အချိုသတ်၍ ခေါ်ယူရန် စီစဉ်ကြ တော့သည်။ စုံစမ်းရေးကော်မရှင်ကိုလည်း ပြည်ပပြန် 

ရဲဘော်စိုးဝင်း(ခ)ဌေးအောင်ကို ခေါင်းဆောင်စေ၍ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အား ကြိုဆို ရန် အကြောင်းပြကာ လျှို့ဝှက်ဖွဲ့စည်းထားသည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်တွင် သခင်သန်းထွန်း သည် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအား အရေးယူရန် မိန့်ခွန်းပြော ခဲ့သည်။ သခင်သန်းထွန်း၏မိန့်ခွန်းကို 

ရဲဘော် ထွန်း ကျော်(ခ)စိုးဝင်းနှင့် ရဲဘော်ဘသန်း(ခ)သိန်းထွန်းတို့ လည်း တက်ရောက်နားထောင်ရပြီး ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း၏ ကျောရိုးအဖြစ် လှုပ်ရှားရပုံများကို 

ဆန်းစစ်တင်ပြစေ ခဲ့သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်တွင် သခင်သန်း ထွန်းနှင့် ရဲဘော်အောင်ကြီးတို့ ခေါင်းဆောင်သော နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်များသည် ထွန်းငြိမ်းရဲ့ပါတီ 

ဆန့်ကျင်ရေး၊ တန်ပြန်တော်လှန်ရေးလုပ်ရပ်များကို ဆန်းစစ်တိုက်ခိုက်ရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးကို စတင်ကြ တော့သည်။ ပြည်ပပြန်ရဲဘော်စိုးဝင်း(ခ)ဌေးအောင် 

နှင့်အဖွဲ့သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေး တပ်သို့ သွားကာ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအား အယုံသွင်း ဆွေးနွေးကြသည်။ အဘိုးကြီးများက အလွန်တွေ့ချင်ကြောင်း၊ 

အရှည်စီမံကိန်းများအတွက် ဆွေးနွေးလို ကြောင်း လှည့်ဖြားခေါ်ယူကြသည်။ သို့နှင့် ဗိုလ်ထွန်း ငြိမ်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ် တစ်ခုလုံး 

ခရီးထွက်လာကြတော့သည်။ ဗိုလ်ရန်အောင် ၏ တူဖြစ်သူ ရဲဘော်တင်ဟန်(ခ)သာမောင်(ခ)အောင် သိန်းနိုင်နှင့် မင်းဝင်းထိန်(ခ)ဝင်းအောင်တို့မှာမူ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းက 

ပစ္စည်းများ စောင့်ယူရန် မှာကြား ထားသဖြင့် ပဲခူးရိုးမတိုင်း၏ နောက်တန်းတိုင်းရုံးတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။

ထိုအချိန်တွင် ရဲဘော်ထွန်းကျော်(ခ)စိုးဝင်း (လူထုဦးလှ-ဒေါ်အမာသား)သည် 'အကောက်ကျစ်ဆုံး တန်ပြန်တော်လှန်ရေးသမား၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး သမား 

ထွန်းငြိမ်းတိုက်ပွဲစွဲချက်'ဟူသောခေါင်းစဉ်ဖြင့် တက်ကြွစွာ စွဲချက်တင်နေရသည်။ ရဲဘော်ဘသန်း(ခ) သိန်းထွန်းကလည်း ရှည်လျားစွာစွဲချက်တင်ပြီး 

ဗိုလ် ထွန်းငြိမ်းအား သေဒဏ်ပေးရန် တောင်းဆိုနေရသည်။ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းကား ယင်း၏ အမာခံကျောရိုးများပင် သေဒဏ်ပေးရန် တောင်းဆိုနေရသော အခြေအနေ

ကို မသိရှာပေ။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ် ထွန်းငြိမ်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတည်ဆောက်ရေး တပ်ဖွဲ့သည် ဗဟိုစခန်းနှင့် တစ်နာရီကြာ ခရီးခန့် ဝေးသော 

ဗဟိုစခန်းထောက်သို့ ရောက်ရှိလာကြသည်။ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းတို့အား ရဲဘော်သက်နှင့် ကြိုဆိုရေးအဖွဲ့ က ဖော်ရွေစွာ ခရီးဦးကြိုပြုသည်။ နောက်တစ်နေ့ ဩဂုတ် 

၇ ရက်တွင် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ်ပါတီကော်မတီဝင်များ ဖြစ်ကြသော မညွန့်ညွန့်၊ ရဲဘော်ဗိုလ်ရွှေ၊ ရဲဘော် စိုးအောင်၊ 

ရဲဘော်ကြည်ထွန်းနှင့် ရဲဘော်လှငွေတို့သည် ဗဟိုနှင့် ဆွေးနွေးရန် ထွက်ခွာလာကြသည်။ ရဲဘော် သက်နှင့် ကြိုဆိုရေးအဖွဲ့မှာမူ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်း 

တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့များနှင့်အတူ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

ဗဟိုစခန်းသို့ ရောက်သည်နှင့် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းတို့ အဖွဲ့သည် ချက်ချင်းပင် ကြိုးတုပ်ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံလိုက် ရသည်။ ရဲဘော်မညွန့်ညွန့်သည် ဟေ့ ငါ့ကိုလည်း 

ဗိုလ်မှူးနဲ့တစ်ကျင်းတည်းမြုပ်လိုက်၊ ဗိုလ်မှူးနဲ့တစ်ကျင်း တည်းပဲ အတူတူအသေခံမယ် စသည်ဖြင့် ဒေါသ ထွက်စွာ အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် 

ရဲဘော်သက် ရောက်ရှိလာပြီး ရဲဘော်ဘိုးသာ၊ ရဲဘော်ခင်ဝင်း၊ ရဲဘော်တင်မြင့်၊ ရဲဘော်မျိုးမြင့်၊ ရဲဘော်လှဝင်းတို့ငါးဦး အား ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း၏ လက်ရေးဖြင့် စာရေး၍ 

ခေါ်ယူ စေသည်။ 

ထိုရဲဘော်များ ယုံကြည်ကြစေရန်အတွက် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအား ထာဝရဆန့်ကျင်ခဲ့သည့် ရဲဘော် ထွန်းသောင်းနှင့် ရဲဘော်နွဲ့ကို ကြိုးတုပ်၍ ဖမ်းဆီးစေ သည်။ 

စခန်းအပြင်ရောက်မှ အကျိုးအကြောင်းရှင်းပြ ပြီး ရဲဘော်ထွန်းသောင်းနှင့် ရဲဘော်နွဲ့တို့အား  တောင်ငူခရိုင် နောက်တန်းစခန်း တောပုသို့ စေလွှတ်လိုက်လေသည်။

ရဲဘော်ဘိုးသာ၊ ရဲဘော်ခင်ဝင်းတို့ငါးဦးသည် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း၏စာအရ ယုံကြည်စိတ်ချစွာဖြင့် ဗဟို စခန်းသို့လိုက်လာရာ လမ်းခရီးမှာပင် ကြိုးတုပ်ဖမ်းဆီး ခြင်းကို 

ခံလိုက်ရတော့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၉ ရက်တွင်ကား ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းနှင့် ငြိစွန်းနေပြီဟု သတင်းကြီးခဲ့သော မညွန့်ညွန့်နှင့် တည်ဆောက်ရေးမှ 

ပါတီကော်မတီဝင်များသည် သခင်သန်းထွန်းနှင့် ရဲဘော်အောင်ကြီးတို့၏ ဆွေးနွေးမှုများကြောင့် ယုတ်မာသော ပြုပြင်ရေးသမားထွန်းငြိမ်းကို တပ်ဖွဲ့၏ရှေ့ဆုံး မှ 

ချေမှုန်းသွားမည်။ ဗဟိုနှင့်အတူ ရပ်မည် စသည် ဖြင့် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ တင်ပြကြလေတော့၏။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ဝ ရက်တွင် သခင် သန်းထွန်းသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တပ်တည်ဆောက်ရေး ပါတီခွဲ ကော်မတီရဲဘော်များနဲ့ ရဲဘော်ရဲမေအားလုံးသို့ ဟု 

ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသော ပေးစာတစ်စောင်ကို မညွန့်ညွန့်နှင့်တည်ဆောက်ရေးပါတီခွဲ ကော်မတီဝင် များအား မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ် ရှိရာ 

ဗဟိုစခန်းထောက်သို့ ယူဆောင်သွားစေသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ်က လက်နက်အသိမ်းမခံပါကလည်း ချေမှုန်းပစ်ရန် စီစဉ် ထားသည်။ 

မညွန့်ညွန့်က သခင်သန်းထွန်း၏စာကို ဖတ်ပြပြီး အခြေအနေကို ရှင်းပြရသည်။ ရဲဘော်သက် တို့အဖွဲ့က မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ်မှ လက်နက်များ

ကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ 

သခင်သန်းထွန်း က ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇၊ ၈၊ ၉၊ ၁ဝ ရက်သည် 'ဗမာပြည်တော်လှန်ရေးကို သိမ့်သိမ့်တုန်စေသော ထို ၄ ရက်'ဖြစ်သည်ဟု

မှတ်တမ်းတင်လိုက်သည်။

သို့နှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းပါတီအတွင်းရေးမှူး ရဲဘော်စိုးသန်းအား ချေမှုန်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ်သည် ရဲဘော် စိုးသန်း

အား မချေမှုန်းရမီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသသို့ လုံးဝခြေမချနိုင်မီ ပဲခူးရိုးမ၌ပင် လက်နက် အသိမ်းခံလိုက်ရလေပြီ။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်တွင် မြစ်ဝကျွန်း ပေါ်တိုင်း တည်ဆောက်ရေးပါတီခွဲကော်မတီနှင့် တပ်ဖွဲ့ ဝင်များသည် ယင်းတို့ အလွန်လေးစားခဲ့သော 

ဗိုလ် ထွန်းငြိမ်းအား သတ်ပစ်ရန် ကြွေးကြော်သံများ အော်ဟစ်၍ ဗဟိုစခန်းသို့ ရောက်ရှိလာကြသည်။ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းကိုမူ ဗဟိုစခန်းမှာပင် ကျပ်တည်းစွာ      

ချည်နှောင်ထားသည်။ 

သခင်သန်းထွန်းက ပြန်လည် ပြင်ဆင်ရေးသမား ထွန်းငြိမ်းကို ဖမ်းမိသည်မှာ အောင်ပွဲကြီးပင်ဖြစ်ကြောင်း မိန့်ခွန်းပြောခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက် 

တွင်ကား နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့က ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန် ရာ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအား အရေးယူနိုင်ရေးအတွက် သခင်ချစ်ဦးစီးသော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၊ 

သခင်ပု ဦးစီးသော လူထုတိုက်ပွဲဦးစီးကော်မတီ၊ သခင်ဇင် ဦးစီးသော သဘာပတိအဖွဲ့တို့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်လေ တော့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် သခင်သန်းထွန်း 

က ၂၉ နှစ် မြောက်ပါတီနေ့ အထိမ်းအမှတ် မိန့်ခွန်း ပြောကြားရာ ထွန်းငြိမ်းကိုသာမကဘဲ ထွန်းရှိန်ကိုပါ ချေမှုန်းရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဩဂုတ် ၁၆ ရက် တွင် 

စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့အတွက် အစီအစဉ်နှင့် လမ်းညွှန်ချက်တစ်ရပ် ချမှတ်ပေးပြီးနောက် ဗိုလ် ထွန်းငြိမ်းအား စတင်စစ်ဆေးတော့သည်။ ဗိုလ် ထွန်းငြိမ်းသည် 

လုံးဝပင် ဘူးကွယ်ခဲ့သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ၇က်တွင် 'ထွန်းငြိမ်း၊ ထွန်းရှိန်ဂိုဏ်း ချေမှုန်းရေး စွဲချက်တင် လူထုတိုက်ပွဲ ကြီး' ကို စတင်ဆင်နွှဲတော့သည်။ ရဲဘော်ထွန်းကျော် (ခ)စိုးဝင်း

(လူထုဦးလှ-ဒေါ်အမာသား)၊ ရဲဘော်ဘသန်း (ခ) သိန်းထွန်း၊ ရဲဘော်တိုးသာ(ခ)ကျော်ခင်၊ ရဲဘော် ခင်ဝင်း(ခ)စိုးမြင့်တို့ လေးဦးကိုလည်း ထွန်းငြိမ်း ဂိုဏ်းသားများ 

ဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ချက်ချင်း ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်လိုက်သည်။ ရဲဘော်သာမောင်(ခ)တင်ဟန် (ခ)အောင်သိန်းနိုင်နှင့် မင်းဝင်းထိန်(ခ)ဝင်းအောင်  (ခ)

မင်းတင်နိုင်တို့နှစ်ဦးမှာမူ ပဲနွယ်ကုန်းမြို့နယ် ထုံးခန်းချောင်းလက်တက် ရေအေးမြောင်ဖျားရှိ ပဲခူး ရိုးမတိုင်း နောက်တန်းရုံးတွင် ဩဂုတ်လ ၉ ရက် ညကတည်းက 

ရက်စက်စွာသတ်ဖြတ်ခံလိုက်ကြရပြီး ဖြစ်လေသည်။

ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်းတွင်ကား ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းသည် ပြင်းထန်စွာ စွဲချက်တင်ခံနေရသည်။ သခင်သန်းထွန်း ကိုယ်တိုင်က ချက်ချင်းမသေစေရဟု တားမြစ်ထား 

သော်လည်း တပ်နီလူငယ်နှင့် အမျိုးသမီးများမှာ ဗိုလ် ထွန်းငြိမ်းအား အမျိုးမျိုး ရိုက်နှက်ကန်ကျောက်၍ နှိပ်စက်နေကြသည်။ သခင်သန်းထွန်းက ရန်သူကို 

ချေမှုန်းရန် မိန့်ခွန်းပြောပြီးနောက် သဘာပတိအဖွဲ့ ယာယီဥက္ကဋ္ဌ သခင်ချစ်က 'ထွန်းငြိမ်း၊ ထွန်းရှိန်ဂိုဏ်း ချေမှုန်းရေးစွဲချက်တင်လူထုတိုက်ပွဲ'ကို ဖွင့်လှစ်လိုက် သည်။ 

စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ကလည်း အောက်ပါ အတိုင်း စွဲချက်တင်သည်-ဒီလိုလေ့လာစစ်ဆေးပြီးတဲ့အခါ စုံစမ်းစစ်ဆေး ရေးအဖွဲ့က ထွန်းငြိမ်းဟာ-

(၁)	ပါတီဥက္ကဋ္ဌ နဲ့ ပါတီဗဟိုကို ဆန့်ကျင်ပြီး စင်ပြိုင်ဗဟိုလုပ်နေတာ၊

(၂)	ပါတီလမ်းစဉ်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး စင်ပြိုင်လမ်း စဉ် ထူတောင်တာ၊

(၃)	ပါတီနဲ့တပ်မတော်ကို ဖျက်ဆီးတာ၊

(၄)	တော်လှန်စစ်ဖျက်ဆီးတာ၊ တော်လှန်တဲ့ သမိုင်းကို ချေဖျက်ပစ်တာ၊

(၅)	ဂိုဏ်းခွဲတာ၊

(၆)	အာဏာရူး၊ အခွင့်ထူးခံ၊ အမျိုးသမီးတွေ ဖျက်ဆီးတဲ့ တဏှာရူးဖြစ်တာ၊

(၇)	တန်ပြန်တော်လှန်ရေး၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင် ရေးသမားဖြစ်တာတွေ အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရ ပါတယ်(စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ စွဲချက်မှ)

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုစခန်းတွင် ပြည်ပပြန် ဗိုလ်ထွန်း ငြိမ်းအား စွဲချက်တင်တိုက်ပွဲ ဆက်လက်ဆင်နွှဲပြန်သည်။ 

ရဲဘော်မစန်းမြင့်က ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအား ပြန်ပြင်ရေး သမား သစ္စာဖောက်ဖြစ်ကြောင်း၊ အမျိုးသမီးများကို ဖျက်ဆီးကြောင်း၊ တင်ဟန်က မနီကို ဖျက်ဆီးကြောင်း၊ 

မညွန့်ညွန့်နှင့် အချိန်မတော် ညသန်းခေါင်အထိ တတွဲတွဲနေကြောင်း၊ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းက အမျိုးသမီးများ အား နင်းခိုင်း၍ ဇိမ်ခံကြောင်း၊ အမျိုးသမီးများရှေ့တွင် 

မလုံ့တလုံထိုင်၍ တဏှာရာဂနှိုးဆွကြောင်း စသည်ဖြင့် လက်ညှိုးငေါက်ငေါက်ထိုး၍ စွပ်စွဲသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ်မှ ရဲဘော်မြကြီး ကလည်း 

မညွန့်ညွန့်နှင့် နေပုံထိုင်ပုံများကို စွဲချက်တင်သည်။ မညွန့်ညွန့်ကိုယ်တိုင်ကလည်း အခန်းပေါင်း ၁၂ ခန်း ခွဲ၍ စွဲချက်အမျိုးမျိုးတင်ကာ လည်လှီးပြီး ခြေဆေးခွင့် 

ပေးပါရန် ပြင်းထန်စွာ တောင်းဆိုလိုက်တော့သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ဝ ရက်တွင်ကား 'ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတရားခုံ သဘာပတိအဖွဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်'ကို ချမှတ်၍ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအား သေဒဏ် 

ပေးလိုက်တော့သည်။ 

ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအား မမြဝင်း၊ မညွန့်ညွန့်တို့ဦးဆောင်သော အမျိုးသမီး ၁၂ ဦးတို့က သတ်ဖြတ်သုတ်သင်လိုက်ကြသည်။

တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားခြောက်ဦးချေမှုန်းရေး

ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအား သုတ်သင်သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် တစ်နေ့ဖြစ်သည့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက် တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ နိုင်ငံ ရေး 

ဦးဆောင်အဖွဲ့သည် ဘသန်း၊ ထွန်းကျော်၊ ကျော် ရင်၊ တင်ဟန်နှင့် ခင်ဝင်းတို့အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ် ရပ် ချမှတ်ပြန်လေသည်။ ဘသန်း၊ ထွန်းကျော်တို့ လူစု သည် 

ထွန်းငြိမ်း-ထွန်းရှိန်ဂိုဏ်းသားများဖြစ်သဖြင့် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအတွက် ဖွဲ့စည်းထားသော ပြည်သူ့ တော်လှန်ရေး တရားခုံရုံး သဘာပတိအဖွဲ့ကပင် အပြစ် ပေး 

အရေးယူရမည်ဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးစွဲချက်တင်ရန် အတွက်လည်း ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအတွက် ဖွဲ့စည်းထား သည့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ကပင် တာဝန်ယူရသည်။ 

ထို့နောက် သခင်သန်းထွန်းသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့၏ ထွန်းရှိန်(ဖေငြိမ်း)နှင့် ပတ်သက်သည့် ၃၁-၈-၆၈ ရက် က 

ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုပါ လက်မှတ်ရေးထိုး၍ အတည်ပြု လိုက်သည်။

ထွန်းရှိန်(ခေါ်) ဖေငြိမ်းအား အရေးယူရန် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးခုံရုံး သဘာပတိအဖွဲ့ကို သခင်ဇင် က ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူရပြီး သခင်ပုနှင့် ရဲဘော် ညိုအောင်တို့ 

ပါဝင်သည်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ရဲဘော်ညိုအောင်ဖြစ်သည်။ လူထုတိုက်ပွဲ ဦးစီးကော်မတီကို သခင်ပုက အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဦးစီးသည်။ 

ဗဟိုဆေးကျောင်းမှ လူထုတိုက်ပွဲ ဦးစီး ကော်မတီလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။ သို့နှင့် ထွန်းရှိန်အား သုတ်သင်ရန် သခင်ဇင်တို့အဖွဲ့သည် ဗဟိုဆေးကျောင်း 

သို့ ခရီးထွက်သွားကြရလေသည်။

သခင်ဇင်တို့အဖွဲ့ ခရီးထွက်သွားသည်နှင့် ဗဟို ဌာနချုပ်စခန်းသည် ထွန်းငြိမ်းဂိုဏ်းသားများ ချေမှုန်း ရန် လုပ်ငန်းစတော့သည်။ ထုံးစံအတိုင်းပင် တပ်နီလူငယ်များ 

နှင့် တပ်နီအမျိုးသမီးများသည် ထွန်းကျော်၊ ဘသန်းတို့ ငါးဦးအား သတ်ပစ်ရန် ကြွေးကြော်ကြတော့ သည်။ အချုပ်ခန်းအတွင်း၌မူ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် 

ကျောင်းသားတပ်ဦးခေါင်းဆောင်များသည် ထိပ်တုံးနှင့် ချည်နှောင်ခံထားကြရပြီး ဖြောင့်ချက်များကို ရေးသား ကြရသည်။ တောခိုတက္ကသိုလ်ကျောင်းသား

ခေါင်း ဆောင်များသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို အလေးအနက် စိစစ် ဝန်ခံပြီး စီရင်ချက်များ ချမှတ်လျှင် ပါတီအနေနှင့် သက်ညှာစွာ စဉ်းစားမည်ဟု သခင်သန်းထွန်း၊

ရဲဘော် အောင်ကြီးနှင့် သခင်ချစ်တို့က ပြောကြားသဖြင့် စိစစ် ဝန်ခံချက်နှင့် စီရင်ချက်များကို ရှည်လျားစွာ ရေးသား ကြရသည်။ မိမိတို့အား သေဒဏ်စီရင်

ပါဟူ၍လည်း စီရင်ချက်ချကြရသည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် သခင် သန်းထွန်းသည် ငြိမ်း-ရှိန်ဂိုဏ်းချေမှုန်းရေးစီမံကိန်းကို ရေးဆွဲထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ထို့နောက် စွဲချက်တင် 

လူထု တိုက်ပွဲကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် စတင်တော့သည်။ ရဲဘော်ထွန်းကျော်၊ ရဲဘော်ဘသန်း၊ ရဲဘော်ဘိုးသာ၊ ရဲဘော်ခင်ဝင်းတို့လေးဦးကို 

အချုပ်ခန်း မှ ဆွဲထုတ်လိုက်သည်။ တင်ဟန်(ခ)အောင်သိန်းနိုင်ကို မူ သတ်ဖြတ်ပြီးဖြစ်သဖြင့် လူအစား ဝါးလုံးတိုင်တွင် သစ္စာဖောက်တင်ဟန်ဟု စာတပ်၍ 

စွဲချက်တင်သည်။ 

သတ်ဖြတ်ပြီးသူ မင်းဝင်းထိန် ကိုမူ စွဲချက်မတင်တော့ ပေ။ မင်းဝင်းထိန်မှာ အောင်သိန်းနိုင်နှင့် တွဲနေသော ကြောင့် အဆစ်ပါသွားရသောသူသာဖြစ်သည်။

သဘာပတိအဖွဲ့ဥက္က သခင်ချစ်က မိန့်ခွန်းပြော ကြားသည်။ တပ်နီလူငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများက သံချပ်များ၊ ကြွေးကြော်သံများ အော်ဟစ်ကြသည်။ 

စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က တောခိုကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြသော ဘသန်း၊ ထွန်းကျော်၊ ဘိုးသာ၊ တင်ဟန်နှင့် ခင်ဝင်းတို့အား ထွန်းငြိမ်းနှင့် ကြံရာပါများအဖြစ် စွဲချက် 

တင်လိုက်သည်။ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးလုပ်ငန်းကို အသိရှိရှိနှင့် ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲသည်။ ကျောင်းသား ဘဝကတည်းက ဖောက်ပြန်ခဲ့ကြခြင်းဟုလည်း ဆိုသည်။ 

စွဲချက်များမှာ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းအပေါ် စွဲချက်ကဲ့သို့ပင် အချက်ခုနစ်ချက်ရှိသည်။ ထပ်တူနီးပါးပင်ဖြစ်သည်။ ရဲဘော်ထွန်းကျော်(ခ)စိုးဝင်းသည် ကြွေးကြော်သံများ 

အော်ဟစ်နေစဉ်ပင် သတိလစ်သွားသဖြင့် ဆေးထိုး၍ ကုသပေးရသည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် လူထု တိုက်ပွဲနောက်ဆုံးနေ့အဖြစ် ကျင်းပသည်။ တပ်နီ အမျိုးသမီး မစိုးစိုးက တောခိုကျောင်းသားများအား 

အမျိုးမျိုးစွဲချက်တင်သည်။ မညွန့်ညွန့်ကလည်း မိမိတို့ အား မိန်းမပျက်များသဖွယ် ဆက်ဆံစော်ကားခဲ့သဖြင့် ကိုယ်တိုင်လည်လှီးမည်ဟု ကြုံးဝါးသည်။ ပြည်သူ့ 

တော်လှန်ရေး တရားခုံရုံးသဘာပတိအဖွဲ့ကလည်း တောခိုကျောင်းသားများအား သေဒဏ်ချမှတ်လိုက် တော့သည်။ တောခိုကျောင်းသားများသည် အလေး အနက် 

စိစစ်ဝန်ခံ၍ စီရင်ချက်ချလျှင် သက်ညှာမည် ဟူသော မူလကတိအတိုင်း ခံစားခွင့်မရကြတော့ပေ။

ရဲဘော်ဘသန်း(ခ)သိန်းထွန်းအား မညွန့်ညွန့် ခေါင်းဆောင်သည့် အမျိုးသမီးများကလည်းကောင်း၊ ရဲဘော်ထွန်းကျော်(ခ)စိုးဝင်း(လူထုဦးလှ-ဒေါ်အမာ သား)အား 

မကြည်ဝင်းခေါင်းဆောင်သော အမျိုးသမီး များကလည်းကောင်း၊ ရဲဘော်ဘိုးသာ(ခ)ကျော်ခင်ကို မကြည်မြင့်ခေါင်းဆောင်သော အမျိုးသမီးများက လည်းကောင်း၊ 

ရဲဘော်ခင်ဝင်း(ခ)စိုးမြင့်ကိုလည်း မပု ခေါင်းဆောင်သော အမျိုးသမီးများကလည်းကောင်း လည်လှီး၍ သတ်ဖြတ်လိုက်ကြသည်။ အောင်သိန်းနိုင် နှင့် မင်းဝင်းထိန်

မှာမူ အသတ်ခံနှင့်ပြီးဖြစ်ကြသည်။

သို့ဖြင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ သွေးထိုးမှုဖြင့် တောခိုလာကြသော တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားခြောက်ဦး သည် ရက်စက်စွာ အသတ်ခံလိုက်ကြရခြင်းဖြင့် ဇာတ် 

သိမ်းသွားကြရလေသည်။

ဗိုလ်ထွန်းရှိန်(ခ)ဖေငြိမ်း

သခင်သန်းထွန်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ လ ၁၅ ရက်တွင် ထွန်းငြိမ်း၊ ထွန်းရှိန်ဂိုဏ်းကို ဆက်လက်ချေမှုန်းရန် တိုက်တိုင်းအောင် တပ်ခွဲ(၂)သို့ 

ပေးစာတစ်စောင် ပေးပို့လိုက်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗဟိုဆေးကျောင်းသည် တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ မြရာပင်ကြော၏ အနောက်စောင်းရှိ ဖြူးချောင်း၏ 

လက်တက်မြောင် ရှည်မြောင်တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ပြည်သူ့တော်လှန်ရေး တရားခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်သည် စက်တင်ဘာလ  ၁၅ ရက်မှာပင် မိန့်ခွန်းပြော၍

'ပြန် ပြင်ရေး သစ္စာဖောက် ထွန်းငြိမ်း၊ ထွန်းရှိန်ဂိုဏ်း ချေမှုန်း ရေး'ကို စတင်လိုက်သည်။ ထွန်းရှိန်ချေမှုန်းရေး စွဲချက် တင် လူထုတိုက်ပွဲတွင် ပြည်ပပြန် ရဲဘော်ရှိန်

(ခ) ထွန်းလှက စွဲချက်ကို ရှည်လျားစွာ ဖတ်ကြားတင်သွင်း သည်။ အဓိကစွဲချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ် သည်-

(၁)	ဥက္ကဋ္ဌ သခင်သန်းထွန်းအမှူးပြုတဲ့ ဗဟိုဌာန ချုပ်ကို ပုန်ကန်ခြားနားပြီး စင်ပြိုင်ဗဟို ထူထောင်သူဖြစ်တယ်။

(၂)	ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီရဲ့ ပစ္စည်းမဲ့လူတန်း စား တော်လှန်ရေးလမ်းစဉ်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး အရင်းရှင်လူတန်းစား ပြန်ပြင်ရေးလမ်းစဉ် နဲ့ စင်ပြိုင်လမ်းစဉ် 

ထူထောင်သူဖြစ်တယ်။

(၃)	ပါတီဗဟိုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုနဲ့ ပြည်သူ့ တပ်မတော်ရဲ့ တပ်ဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ ဗဟို ဆေးကျောင်းပါတီနဲ့ တပ်မတော်ကို ဖျက်ဆီး သူဖြစ်တယ်။

(၄)	ဗမာပြည်သူလူထုရဲ့ တော်လှန်ရေးသမိုင်း ကို ချေဖျက်ရုံမက လက်ရှိဆင်နွှဲနေတဲ့ ပြည်သူ့ တော်လှန်ရေးစစ်ပွဲကိုလည်း ဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်တယ်။

(၅)	ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနဲ့ ပြည်သူ့တပ်မ တော်အတွင်းမှာ အကောက်ကျစ်ဆုံး ဂိုဏ်းခွဲ သူဖြစ်တယ်။

(၆)	ကိုယ်ကျိုးရမ္မက်ကြီးသူ အာဏာရူး၊ တဏှာ ရူးဖြစ်တယ်။

(၇)	ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်ကို အကြမ်းဖက်လုပ်ကြံ မယ့် တန်ပြန်တော်လှန်ရေးသမား၊ ပြန်ပြင် ရေးသမားဖြစ်တယ်။

(၈)	ပြည်တွင်းပြည်ပ တန်ပြန်တော်လှန်ရေး၊ ပြန်ပြင်ရေးဂိုဏ်းအသီးသီးရဲ့ မျိုးဆက်ဖြစ် တယ်။

(စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ စွဲချက်မှ)

စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က ထွန်းရှိန်အား မသေ မချင်း သေဒဏ်ပေးရန် တောင်းဆိုလိုက်သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် သခင်ဇင်သည် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတရားခုံရုံး သဘာပတိအဖွဲ့၏ စီရင်ချက်ကို ဖတ်ကြား၍ ထွန်းရှိန် အား သေဒဏ် 

ချမှတ်လိုက်တော့သည်။ ပြည်ပပြန် ထွန်းရှိန်ကို သခင်သန်းထွန်း၏နှမ မမြဝင်းခေါင်း ဆောင်သော အမျိုးသမီးများက ဝိုင်းဝန်းရိုက်နှက်ပြီး သတ်ဖြတ်လိုက်ကြသည်။

သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးခြင်း
ဗဟိုစခန်းဒုတိယအကြိမ်အတိုက်ခံရခြင်း

သခင်သန်းထွန်းနှင့် ပြည်ပပြန်များ က အာဏာ သိမ်းထားသော ဗဟိုဌာနချုပ်သည် ပြည်ပပြန်ပင်ဖြစ် သော်လည်း ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းနှင့် ထွန်းရှိန်ကို စိတ်မချ 

သောကြောင့် သတ်ပစ်ခဲ့ကြသည်။ တောခိုတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများကိုလည်း ထွန်းငြိမ်း၊ ထွန်းရှိန်ဂိုဏ်း သားများဟုဆိုကာ သတ်ဖြတ်ပစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ 

ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ကို အတောမသတ် ကျင့်သုံး နိုင်ခြင်းအား သခင်သန်းထွန်းနှင့် တော်လှန်သော နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်များသည် မဟာအောင်ပွဲ များ

အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ 

သခင်သန်းထွန်းသည် ထွန်းငြိမ်းဂိုဏ်းချေမှုန်းရေးကို နိဂုံးချုပ်ပေးလိုက်ပြီး နောက် ရဲဘော်စိုးသန်း ချေမှုန်းရေးကို ဆက်လက် အကောင်အထည်ဖော်ရန် 

ပြင်ဆင်တော့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရဲဘော်စိုးသန်းသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှ ပဲခူး ခရိုင်ဘက်သို့ ရောက်ရှိလာသဖြင့် စွဲချက်များ ကြိုတင် စီစဉ်ထားရန်နှင့် ထွန်းရှိန် 

ဂိုဏ်းဝင် ဗိုလ်တင်ရှိန်ကို ဆက်လက်ချေမှုန်းရန် ဆောင်ရွက်တော့သည်။

ထို့နောက် ငြိမ်းရှိန်ဂိုဏ်းချေမှုန်းရေးအောင်ပွဲ ကျင်းပရန်လည်း အမြန်ဆုံးစီစဉ်တော့သည်။ ဗိုလ်ဘုန်းကျော်၊ ဗိုလ်ထွန်းတင်နှင့် ဗိုလ်တင်မောင် တို့ ခေါင်းဆောင်သော 

အဖွဲ့သည် တိုက်တိုင်းအောင်(၂) ကို ပြန်လည်စုစည်းရန်အတွက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် ပြည်ခရိုင်ဘက်သို့ ခရီး စတင်ထွက်ခွာသွားကြသည်။

ငြိမ်းရှိန်ဂိုဏ်းအောင်ပွဲခံရန် နွားပေါ်မည့်အဖွဲ့ သည်လည်း စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ခရိုင်စခန်းမှ တစ်ဆင့် ရှမ်းစုရွာသို့ ဆင်းသွားသည်။ စခန်းတွင် ကျန်ရစ်သူများ

မှာ ပြဇာတ်တိုက်သူ သီချင်းတိုက်သူ များဖြင့် စိုပြည်စည်ကား၍နေသည်။ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင်ကား ဆန်တင်း ၄ဝ သယ်ယူရေးကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်၊ နံနက် အရုဏ်ဦးတွင် တောင့်တင်းသော ရဲဘော် ၅ဝ ခန့်မှာ ဆန်သယ်ရန် မြရာပင်ကြောအရှေ့ဘက်သို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ 

ဗဟိုစခန်းမှ လူအများစုမှာ ဆန်သယ်ရန် နှင့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် စခန်းအပြင် ရောက်နေကြသည်။ နံနက် ၉ နာရီတိတိတွင်ကား အမှတ် (၇၇) 

ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ တေဇစစ်ဆင်ရေးမှ စစ်ကြောင်းတစ်ကြောင်းဖြစ်သော အမှတ်(၁ဝ၅) ခြေမြန်တပ်ရင်းစစ်ကြောင်းသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ 

ဗဟိုဌာနချုပ်စခန်းအား အငိုက်ဖမ်း၍ ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်တော့၏။ ဗဟိုဌာနချုပ် သည် ရုတ်တရက် မမျှော်လင့်ဘဲ အတိုက်ခံရသော ကြောင့် 

ပြန်လည်ခုခံချိန်ပင်မရပေ။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ်မှာ လက်နက်အသိမ်းခံထားရသောကြောင့် ပြန်လည်ပစ်ခတ်ရန် အခွင့်အရေး  မရနိုင်ပေ။ 

တိုက်ပွဲစလျှင်စချင်းပင် ဗဟိုဌာနချုပ်မှ တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ကျဆုံးကုန်သည်။

သခင်သန်းထွန်း၊ ရဲဘော်အောင်ကြီး၊ သခင်ချစ်၊ ရဲဘော်သက်၊ ပြည်ပပြန်ရဲဘော်စိုးဝင်းတို့သည် ကျောပိုးအိတ်များကိုပင် သယ်ယူခြင်းမပြုနိုင်တော့ဘဲ ကစဉ့်ကလျား 

အကွဲကွဲအပြားပြား ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးကြရ တော့သည်။ ဗဟိုဌာနချုပ်မှာ လုံးဝပြိုကွဲသွားရသည်။ တပ်နီအမျိုးသမီးများမှာလည်း ကြောက်အားလန့်အား ဖြင့် 

ထွက်ပြေးကြရသည်။

ယင်းတိုက်ပွဲတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အဆုံးအရှုံးများစွာ ကြီးမားခဲ့ရသည်။ လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲ အနှစ် ၂ဝ အတွင်း အကြီးမားဆုံးနှင့် အပြင်းထန်ဆုံး 

အရှုံးပေါ်ခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကျဆုံးသူ ၁၃ ဦးမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

	(၁)	ဗိုလ်စိန်လွင်	(မြစ်ဖျားဒေသတိုင်း)

	(၂)	ရဲဘော်ထွန်းရှိန်	(မြစ်ဖျားဒေသတိုင်း)

	(၃)	ရဲဘော်ဝင်းအောင်	(ပဲခူးခရိုင်)

	(၄)	ရဲဘော်ခင်မောင်	(သရက်ခရိုင်)

	(၅)	ရဲဘော်ဘိုဆိုင်	(ရေတာရှည်မြို့နယ်)

	(၆)	ရဲဘော်လှမြင့်	(မွန်အမျိုးသား)

	(၇)	ရဲဘော်ချစ်(ခ)ညွန့်ထွေး	(သာယာဝတီခရိုင်)

	(၈)	ရဲဘော်သန်းဖေ	(သရက်ခရိုင်)

	(၉)	ရဲဘော်ဘမြင့်	(ပြည်ခရိုင်)

	(၁ဝ)	ရဲဘော်သန်းလွင်	(သာယာဝတီခရိုင်)

	(၁၁)	ရဲဘော်မညွန့်ညွန့်	(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း)

	(၁၂)	ရဲဘော်မစိုးစိုး	(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း)

	(၁၃)	ရဲဘော်မသန်းစိန်	(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း)

ပစ္စည်းပစ္စယဆုံးရှုံးမှုမှာလည်း အလွန်များပြားလှ သည်။ လက်နက်မျိုးစုံ ၂၂ လက် တပ်မတော်စစ်ကြောင်း က သိမ်းဆည်းရရှိသွားသည်။ ပြည်ပနိုင်ငံနှင့် ဆက်သွယ် 

သည့် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းစက်နှင့် လက်လှည့်အားသွင်း စက်ဆုံးရှုံးသွားရခြင်းကား အသက်သွေးကြော ပြတ်သည့်နှယ်ပင်ဖြစ်သည်။ ရေဒီယိုအသံဖမ်းစက် မျိုးစုံ ၁၄ လုံး 

ဆုံးရှုံးသောကြောင့်လည်း တပ်မတော်စစ် ကြောင်းများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကြားဖြတ်ဖမ်းယူ၍ ခန့်မှန်းနိုင်ခြင်း မရှိတော့ပေ။ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အရေးကြီးသော 

စာရွက်စာတမ်းများကိုလည်း ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဒဏ်ရာရသူများလည်းရှိပြီး လူချင်းကွဲသွားသူများမှာ ကျား၊ မ ၁၈ ဦးရှိသည်။ ရိက္ခာများကို သယ်ယူနိုင်ခြင်း မရှိတော့ 

သဖြင့်လည်း ဆုတ်ခွာရာ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် အငတ်ငတ်အပြတ်ပြတ်ဖြင့်သာ ထွက်ခွာကြရသည်။

အမှတ်(၁ဝ၅) ခြေမြန်တပ်ရင်းစစ်ကြောင်းများ သည် ဗဟိုစခန်းအား ထွက်ပေါက်မရှိစေရန် ပိတ်ဆို့ ထားကြသော်လည်း စစ်ကြောင်းအချို့ အချိန်ကိုက် 

ရောက်ရှိခြင်းမရှိသဖြင့် သခင်သန်းထွန်းတို့လူစုသည် ခြေလွတ်လက်လွတ် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားကြရ သည်။ သခင်သန်းထွန်းသည် တိုက်ပွဲစတင်ဖြစ်ပွားပြီး 

တစ်နာရီခန့်အကြာတွင် ဝင်းချောင်းနှင့် စပါးရိုးချောင်း အကြား တောင်ကြောပေါ်တွင် မိမိလူများကို ခေတ္တ စစ်ဆေးရန် စုစည်းရသည်။ သို့သော် တပ်မတော် 

စစ်ကြောင်းက လိုက်လံတိုက်ခိုက်ပြန်သဖြင့် အနောက် စူးစူးသို့ ဆုတ်ခွာကြရသည်။ ထို့နောက် အမှတ်(၄) တိုက်နယ်စခန်းတွင် ခေတ္တခိုအောင်းကြရသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ်မှ ရဲဘော်များသည် လက်နက်အသိမ်းခံရသောကြောင့် တိုက်ပွဲတွင် ဆုံးရှုံးရကြောင်း ဝေဖန်လာကြတော့သည်။ 

သခင်သန်းထွန်းက မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ်မှ တပ်စိတ်တစ်စိတ်ကို လက်နက်တပ်ဆင် ပေးလိုက်သည်။ သခင်သန်းထွန်းနှင့် ဗဟိုဌာနချုပ် သည် 

ခြေဦးတည့်ရာသို့သာ ဆုတ်ခွာနေရသည်။ သွား လေရာရာတွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများနှင့် ရင်ဆိုင် တိုးနေသဖြင့် လမ်းခရီးက မတွင်တော့ပေ။ အစာရေစာ

မှာလည်း များစွာငတ်ပြတ်၍ နေသည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ငူခရိုင်ကို ကျွမ်းကျင်သူရဲဘော်မြ၏ အကူအညီ ဖြင့် မြရာပင်ကြောကိုကျော်၍ ရန်ကုန်-မန္တလေး 

ရထားလမ်းဘက်သို့ ကပ်ရန် ကြိုးစားရတော့သည်။ ထိုသို့ကပ်ရခြင်းမှာ လူသူနှင့်နီးသော်လည်း ကျေးရွာ များမှ ရိက္ခာရရှိရန် မျှော်လင့်ချက်ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများ၏ ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ထားမှု ကြောင့် ပြေးစရာမြေမရှိဖြစ်နေသည့်အပြင် စားစရာ လည်း 

မရှိတော့သဖြင့် အခြေအနေမှာ တစ်ရက်ထက် တစ်ရက်များစွာ ဆိုးရွားလာရလေသည်။

သခင်သန်းထွန်း လုပ်ကြံခံရခြင်း

အစာရေစာ ငတ်ပြတ်ပြီး အလဲလဲအကွဲကွဲ ဖရို ဖရဲဖြစ်နေသော ဗဟိုဌာနချုပ်သည် ကျွဲပွဲအနောက် ဘက် ငါးမိုင်ခန့်အကွာရှိ မင်းရဲချောင်းတောင်ဘက် 

ကျောက်ချောင်းတွင် ခေတ္တခိုအောင်းနေရသည်။ သခင် သန်းထွန်း နှင့် ရဲဘော်အောင်ကြီးသည် ဗိုလ်လွင်(ခေါ်) အောင်သိန်းလွင်နှင့်အဖွဲ့ကို ရိက္ခာရရှိရေးအတွက် 

ဇီး ကုန်းနှင့် တရုတ်ကုန်းရွာများသို့ စေလွှတ်လိုက်သည်။ လက်ရှိနေရာတွင် မရှိတော့ပါက ညောင်ခြေထောက် မြို့၏ အနောက်ဘက် သုံးမိုင်ခန့်အကွာရှိ 

နတ်ရေတွင်း ရွာ ရော်ဘာခြံသို့ ပြန်ဆုံရန် စုရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေး လိုက်သည်။ ထို့နောက် ပိုမိုစိတ်ချရပြီး ချောင်ကျသည့် ကျောက်ချောင်းကမ်းပါးသို့ ပြောင်းရွှေ့ 

လိုက်ကြသည်။

သခင်သန်းထွန်းနှင့် ဗဟိုဌာနချုပ်သည် မျှစ်ပျံ ခေါ် အတော်အတန်မြင့်မားသော မျှစ်များ၏ အဖျား ပိုင်းများကို လှုပ်ချိုး၍ ပြုတ်စားနေခဲ့ကြရသည်။ သခင် သန်းထွန်း 

သည် လုံခြုံရေးမှူးဖြစ်သူ ဗိုလ်လွင်အား ကင်းကို စနစ်တကျချခိုင်းသည်။ ထို့နောက် မိမိတွင် ပါသော ဓားလှီးဆေးများကို အားလုံးမျှ၍ ဆေးလိပ် သောက်နိုင်ရန် 

ထုတ်ပေးလိုက်သည်။ သခင်သန်းထွန်း သည် ရဲဘော်မြ နှင့် စကားပြောပြီးနောက် ညနေ ၅ နာရီသာသာခန့်တွင် အခင်းကြီးသွားရန် ကမ်းပါးထစ် သို့ ထွက်သွားသည်။ 

အခွင့်အရေးကိုစောင့်နေသော မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေးတပ်မှ ရဲဘော်မြကြီးသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက် ညနေ ၅ နာရီနှင့် 

၁၅ မိနစ်တွင် သခင်သန်းထွန်းအား ရိုင်ဖယ်သေနတ်ဖြင့် တစ်ချက်တည်းပစ်ခတ်လိုက်တော့သည်။ ထို့နောက် ထိုနေရာမှ ထွက်ပြေး၍ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းတွင် 

လက်နက်ချ အလင်းဝင်သွားလေသည်။

ရိုင်ဖယ်ကျည်ဆန်သည် သခင်သန်းထွန်း၏ ကျောပြင်မှဖောက်ဝင်ပြီး လက်ယာဘက်ရင်အုံမှ ပေါက် ထွက်သွားသည်။ သခင်သန်းထွန်းသည် ချောက်အတွင်း မှ 

ပြန်ပြေးတက်လာသည်။ ထို့နောက် ဘယ်ဘက်က ပစ်လိုက်တယ်မသိဘူးဟု ညည်းညူကာ လဲကျသွား သည်။ ရဲဘော်စိုးဝင်းနှင့် ရဲဘော်အောင်ကြီး 

သခင် သန်းထွန်းကို ပွေ့ထားကြသည်။ ကျွန်တော့်တော့ ထိ သွားပြီဟုပြောကာ သခင်သန်းထွန်းသည် ဝေဒနာကို အပြင်းအထန်ခံစားရတော့သည်။ ဆေးမှူးဖြစ်သူ 

ရဲဘော်လှမောင်က ဆေးထိုး၍ကုသသည်။ သို့သော် သခင်သန်းထွန်းသည် စကားမေးမရတော့ဘဲ ကျဆုံး သွားရတော့၏။ သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးချိန်တွင် ညနေ 

၅ နာရီ မိနစ် ၂ဝ ခန့်ရှိလေပြီ။ သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးချိန်တွင် တော်လှန်သော နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သခင်ချစ်တစ်ဦးသာ ရှိသည်။ သခင်ဇင်မှာမူ 

ထွန်းရှိန်အား သုတ်သင်ရန် ဗဟိုဆေးကျောင်းသို့ ခရီးထွက်သွားရာမှ ပြန်မရောက် သေးပေ။ သခင်ချစ်သည် ရဲဘော်မြနှင့်တိုင်ပင်၍ သခင် သန်းထွန်း၏ 

အလောင်းအား ရွှေ့ပြောင်း၍ သယ်ယူ စေသည်။ 

ထို့နောက် သခင်ချစ်သည် သခင်သန်းထွန်း ၏ အသုဘအခမ်းအနားအတွက် မိန့်ခွန်းပြောကြားပြီး သစ္စာအဓိဌာန်သုံးချက်ကို တိုင်ပေးလိုက်သည်။

၁။	ငါတို့ဟာ ဥက္ကဋ္ဌကြီး မရှိပေမယ့် ဥက္ကဋ္ဌကြီးရှေ့ဆောင်ခဲ့တဲ့ တော်လှန်ရေးကြီးကို ပြီးဆုံး အောင် ဆောင်ရွက်သွားပါမယ်။၂။	ငါတို့ဟာ ဥက္ကဋ္ဌကြီးချမှတ်သွားတဲ့ တော်လှန် တဲ့လမ်းစဉ်အတိုင်း  တက်တက်ကြွကြွ ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်သွားပါ မယ်။၃။	ငါတို့ ဥက္ကဋ္ဌကြီး တည်ဆောက်သွားတဲ့ ပါတီနဲ့ ဘယ်တော့မှ မခွဲမခွာ ရပ်တည်သွားပါ မယ်။ထို့နောက် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ် သည် သခင်သန်းထွန်းအား နောက်ဆုံးအနေနှင့် အလေးနီပြုလိုက်ကြသည်။ အလေးနီပြုသည်ဆိုခြင်းမှာ 

ညာလက်သီးကိုဆုပ်၍ တံတောင်ဆစ်ကို ၄၅ ဒီဂရီ ကွေးတင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် 'ဥက္ကဋ္ဌကြီး အလောင်း သင်္ဂြိုဟ်ရေးကော်မတီ'သည် အလောင်းကို 

နာရီဝက်ခန့် ထမ်းသွားသည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက် နံနက် ၉ နာရီ ၂ဝ မိနစ်တွင် မြေမြုပ်၍ သင်္ဂြိုဟ်လိုက်ကြတော့သည်။ 

သခင်သန်းထွန်း ကျဆုံးကြောင်းကိုမူ လျှို့ဝှက်ထားရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ထို့နောက် သခင်ချစ်ဦးဆောင်၍ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် ခရီးဆက်လက်ထွက်ခွာကြသည်။ 

သခင်ချစ်မှာ စိတ် ထိခိုက်လွန်းသဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုသတ်သေရန်ပင် စိတ်ကူး ခဲ့လေသည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်တွင် တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးချောင်း၏တောင်ဘက်ကမ်းမှ လေလံ မြောင်ဝ၏အနီးတွင် သခင်ချစ်တို့အဖွဲ့နှင့် သခင်ဇင် တို့အဖွဲ့ 

ပြန်လည်ပူးပေါင်းမိသွားသည်။ သခင်ဇင်တို့ အဖွဲ့မှာ ထွန်းရှိန်ကိုသတ်ပြီး ဗဟိုဆေးကျောင်းမှ ပြန်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အစည်းအဝေးတစ်ရပ် ကျင်းပပြီး 

သခင်ဇင်က မိန့်ခွန်းတစ်ရပ်ကို ပြောကြား သည်။

ရဲဘော်တို့-ကျွန်တော်တို့ရဲ့ဥက္ကဋ္ဌကြီး သခင်သန်းထွန်း ဟာ သစ္စာဖောက်မြကြီးရဲ့လက်ချက်နဲ့ ကျဆုံး သွားရတာဟာ ကျွန်တော်တို့အဖို့ ကြီးမားတဲ့ ဆုံးရှုံးမှုကြီးဖြစ်တယ်။ 

ကျွန်တော်တို့အဖို့ ဖော်မပြ နိုင်တဲ့ ကြေကွဲမှုကြီးလည်းဖြစ်တယ်ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဒီကြေကွဲမှုကြီးကို အားအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ကြရမယ်ကျွန်တော်တို့ဥက္ကဋ္ဌကြီး ဟာ အလွန်ကို အမြော်အမြင်ကြီးတဲ့ ခေါင်းဆောင်ကြီးနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် ကြီးဖြစ်တယ်။ ခေါင်းဆောင်ကြီးမဟာမော်စီတုံး ရဲ့ အာဇာနည် 

တပည့်ကြီးလည်း ဖြစ်တယ်ဥက္ကဋ္ဌကြီး သခင်သန်းထွန်းဟာ သူ့ကိုယ်သူ ကျဆုံးနိုင်တယ်လို့ တွက်ခဲ့တယ်။ အကယ်၍ သူ ကျဆုံးလျှင် ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ချက်ချင်းဆက်လက် ထမ်းဆောင်နိုင်ဖို့ 

ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ကျွန်တော့် ကို သူကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်ခဲ့တယ်အခုတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အချစ်မြတ်နိုး တကာ့ အချစ်မြတ်နိုးဆုံးဖြစ်တဲ့ ဥက္ကဋ္ဌကြီး သခင် သန်းထွန်းဟာ ကျဆုံးသွားတဲ့အတွက် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ကျွန်တော်ကပဲ 

ဆက်လက်ထမ်းဆောင် သွားမယ်ကျွန်တော်တို့ဟာ ဥက္ကဋ္ဌကြီး သခင်သန်းထွန်း ရဲ့ သွေးခင်းတဲ့လမ်းကြောင်းအတိုင်းပဲ တစ်သဝေ မတိမ်း လိုက်သွားမှာဖြစ်တယ်ရဲဘော်တို့အားလုံးလည်း တော်လှန်တဲ့ ပါတီ ဗဟိုကို အစွမ်းကုန် ဝိုင်းရံသွားကြဖို့လိုတယ်ကနေ့အခြေအနေမှာ ကျွန်တော်တို့ တော်လှန်ရေးဟာ အောင်ပွဲခံဖို့နီးကပ်နေပြီ     ဖြစ်တယ်ကျွန်တော်တို့ဟာ အောင်ပွဲကို တကယ်တမ်း အရယူရဲသလား၊ မယူရဲဘူးလားဆိုတာ အဖြေကို ရဲရဲကြီးပေးဖို့ လိုနေပြီဖြစ်တယ်ရဲဘော်တို့ဟာ အောင်ပွဲကိုယူဖို့ဆိုရင်  ဥက္ကဋ္ဌကြီး သခင်သန်းထွန်းရဲ့ သွေးခင်းတဲ့လမ်း ကြောင်းအတိုင်းလိုက်ကြဥက္ကဋ္ဌကြီး သခင်သန်းထွန်းရဲ့ သွေးခင်းတဲ့ လမ်းကြောင်းအတိုင်းလိုက်ကြဤကား ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အမြင့်ဆုံး ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော ပါတီဥက္ကဋ္ဌသစ် သခင်ဇင်၏ ပထမဆုံး အသစ်စက်စက်မိန့်ခွန်းပင်ဖြစ်သည်။     

သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးသွားသော်လည်း ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်မှုသည် သခင်ဇင်၊ သခင်ချစ်နှင့် ပြည်ပပြန် ရဲဘော်အောင်ကြီးတို့လက်ထဲတွင် ဆက်လက် ရှင်သန်

နေဆဲ ပင်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပြည်ပပြန်များ သည် အရေးပါသောနေရာတိုင်းကို အုပ်စီးမိထားပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်သည် ဆက်လက်၍ 

အရုပ်ဆိုးအကျည်းတန်စွာပင် ပဲခူးရိုးမ တွင် လွှမ်းခြုံနေဦးမည်သာတည်း။

တပ်မတော်သည် စာနယ်ဇင်းဆရာများကိုရဟတ် ယာဉ်ဖြင့်ခေါ်ယူ၍ သခင်သန်းထွန်း၏ အလောင်းကို ဖော်ယူပြသခဲ့သည်။ ပြည်သူသို့လည်း သခင်သန်းထွန်း 

ကျဆုံးပြီဖြစ်ကြောင်း အသိပေး သတင်းထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကလည်း သခင်သန်းထွန်းကျဆုံး 

သည့်အတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြား ခဲ့သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကား အဓိကအားဖြင့် ပဲခူးရိုးမနှင့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများတွင် ပြည်သူလူထု

ကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ ဖိစီးနှိပ်စက် ဆဲ၊ ပါတီတွင်း၌လည်း ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ဖြင့် ဇာတ်တူသားစားဆဲသာတည်း။

တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး ကြိုးပမ်းချက်

မြေအောက်သောင်းကျန်းသူများ၏ယေဘုယျ အခြေအနေ(၁၉၆၈ ခုနှစ်)

တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် အမျိုးသား ညီညွတ်ရေးအတွက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ကမ်းလှမ်းချက်ထုတ်ပြန်၍ ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း 

သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများဘက်က သဘောထား မမှန်ကန်သဖြင့် အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ပေ။ ထိုစဉ်က ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ 

စသော လက်ဝဲအလွန်အကျွံပါတီများက မိမိတို့ပါတီ အကျိုးကိုသာ ကြည့်ခဲ့သကဲ့သို့ လူမျိုးစု သောင်းကျန်းသူ များကလည်း ဖက်ဒရယ်မူထက် ပိုမိုဆိုးရွားသော 

တောင်းဆိုချက်များကိုသာ တောင်းဆိုခဲ့သည်။ စောဟံ တာသာမွှေး၏ ကေအာရ်စီသာ လက်နက်ချ အလင်းဝင် ခဲ့သည်။ ကျန်သောင်းကျန်းသူများမှာ တောခို၍ 

ဆက် လက်သောင်းကျန်းမြဲ သောင်းကျန်းနေခဲ့ကြသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို အကြောင်းပြု၍ ဗမာ ပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ပြည်ပပြန်များ ရောက်ရှိလာ ပြီး ပြည်ပလမ်းစဉ်ကို အကြွင်းမဲ့နာခံရန် အတင်း အကျပ် 

ကြိုးစားလာကြသည်။ ပြည်ပလမ်းစဉ်ကို မနာ ခံဟု ထင်ရသော ရဲဘော်ဌေး၊ ဂိုရှယ်၊ ဗိုလ်ရန်အောင် တို့မှာ ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသည်။ ပြည်ပပြန် 

အချင်းချင်းမှာပင် အာဏာလုမည်ဟု ထင်ရသော ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းနှင့် ထွန်းရှိန်မှာ အသတ်ခံရသည်။ တောခိုကျောင်းသားများလည်း အသတ်ခံရသည်။ ပဲခူး 

ရိုးမတွင်ကြီးစိုးနေသော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အချင်းချင်း ဇာတ်တူသားစားရုံသာမကဘဲ ပြည်သူ လူထုကိုလည်း နည်းမျိုးစုံဖြင့် သတ်ဖြတ်နှိပ်စက်ခဲ့သည်။ 

ပဲခူးရိုးမ၌ အဆိုးရွားဆုံးဒေသမှာ ပေါက်ခေါင်း မြို့နယ်ပင်ဖြစ်သည်။ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်တွင် အပြစ်မဲ့ တောင်သူလယ်သမားကြီးများမှာ လူမဆန်စွာ သတ်ဖြတ် 

ညှဉ်းဆဲခြင်းခံခဲ့ရသည်။

ပဲခူးရိုးမနှင့် နင်လားငါလား လူသတ်ဝါဒ ထွန်းကားရာအရပ်ဒေသမှာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသဖြစ် သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ 

ညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု(မဒညတ)နှင့် ကေအင်န်ယူ ပါတီတို့သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးတွင် လူသတ်၊ မုဒိမ်းကျင့်၊ ပြန်ပေးဆွဲ၊ ပစ္စည်းလု၊ ရွာမီးရှို့ 

စသည်ဖြင့် ထင်သလိုပင် ရမ်းကားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လည်း အချို့ကျေးရွာများတွင် ပြည်သူ့စစ်၏ အခြေခံ ဖြစ်သော သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များ 

ဖွဲ့ စည်း၍ ရန်သူအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်နေကြလေပြီ။

ရခိုင်ဒေသတွင်လည်း မူဂျာဟစ်များမှာ ဆန် မှောင်ခိုအဆင့်သာရှိနေသော်လည်း ဗမာပြည်ကွန်မြူ နစ်ပါတီ၊ အလံနီပါတီနှင့် ရခိုင်ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့ 

လှုပ်ရှားထကြွလျက်ရှိသည်။ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတွင်ကား ကေအိုင်အေသောင်းကျန်း သူများ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ အဝေးရောက်ဗမာပြည် 

ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ပြည်တွင်းမှ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီကို ကယ်တင်နိုင်ရန်အတွက် နော်ဆိုင်းကို ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ စေလွှတ်၍ အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ

သို့ တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ သို့သော် ကေအိုင်အေနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပြီး မကြာခဏ တိုက်ခိုက် နေကြရသည်။

ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခွင်လုံးတွင်လည်း ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ အဖွဲ့အစည်းလေးများက တသီးတခြားစီ ထကြွသောင်းကျန်းလျက်ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို ဗမာပြည် 

ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ထိုင်ဝမ်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့တို့ က အပြိုင်အဆိုင် သိမ်းသွင်းလျက်ရှိသည်။ ကယား ပြည်နယ်တွင်လည်း ကယန်းပြည်သစ်ပါတီနှင့် ကရင်နီ 

အမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီတို့ လှုပ်ရှားနေကြသည်။ ယင်းတို့အချင်းချင်းလည်း အစေးမကပ်ကြပေ။ ကရင်ပြည်နယ်တွင်ကား ဗိုလ်မြအုပ်စုသည် မှောင်ခိုလုပ်ငန်း 

ကို စတင်လုပ်ကိုင်လာကြပြီဖြစ်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်း တွင်မူ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီနှင့် ကေအင်န်ဒီအိုတို့သည် နယ်မြေလုလျက်ရှိသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးပန်းကို ကမ်းလင့်ခဲ့သော်လည်း လက်မခံသောကြောင့် တပ်မတော်သည် ထိုးစစ်များ ဆင်နွှဲ၍ တိုက်ခိုက်ရတော့သည်။ အမှတ်(၇၇) ခြေမြန် 

တပ်မဌာနချုပ်၊ အမှတ်(၈၈) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် များဖွဲ့စည်း၍ စစ်ဆင်ရေးများ ဆင်နွှဲရသည်။ တစ်ချိန် တည်းမှာပင် နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးတွင်လည်း 

တပ်မတော်သားများသည် အမာခံကေဒါများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေရသည်။ နိုင်ငံရေးတာဝန်ကိုရော စစ်ရေးတာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်နေရခြင်းဖြစ်သည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အတွင်း ပြည်တွင်း သောင်းကျန်းမှုအခြေအနေမှာ များစွာရှုပ်ထွေးလှသည်။ အဖွဲ့အစည်းသစ်များ ပေါ်ပေါက်သည်လည်းရှိသည်။ 

ထို့အပြင် အထူးခြားဆုံးမှာ လက်ဝဲလက်ယာပြည်ပ ပယောဂများ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းသူများအား ဝင်ရောက်ကူညီလာကြခြင်းပင်ဖြစ်လေသည်။

တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ က နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များအား ဖိတ်ခေါ်ခြင်း

တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်က ငြိမ်းချမ်းရေးကမ်းလှမ်းချက်ကို ထုတ်ပြန်၍ မြေအောက် သောင်းကျန်းသူများနှင့် ဆွေးနွေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် 

အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ပေ။ ထိုစဉ်က ငြိမ်းချမ်း ရေး အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ဦးဗဆွေ၊ ဦးကျော်ငြိမ်းနှင့် ဦးဝင်းတို့ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၉ ရက်မှစ၍ 

ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ပထစခေါင်းဆောင် များဖြစ်သော သခင်တင်၊ သခင်တင်မောင်နှင့် ဗိုလ်မှူး အောင်တို့ကိုမူ ထိန်းသိမ်းထားရာမှ ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ သည်။ 

ပမညတဦးစီးသော ပြည်သူ့ကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မတီဝင်များသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ဆက်သွယ်၍ ငြိမ်းချမ်းရေးပျက်စီး ရာ 

ပျက်စီးကြောင်း ဆောင်ရွက်သဖြင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်မှစ၍ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ရ  သည်။

သို့သော် ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်တွင် ဦးနုနှင့် ဦးဗဆွေတို့ကို ထိန်းသိမ်းထားရာမှ ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် တော်လှန်ရေး ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ 

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက် နံနက် ဝ၉ဝဝ နာရီတွင် အမှတ် (၁၆) ဝင်ဒါမီယာ၌ အောက်ပါနိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် များကို 

ဖိတ်ကြားလိုက်သည်-

(က)	ဦးကျော်ငြိမ်း

(ခ)	ဦးကျော်မင်း

(ဂ)	ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး

(ဃ)	ဗိုလ်ခင်မောင်

(င)	သခင်ချစ်မောင်(ဝိဓူရ)

(စ)	သခင်ချစ်မောင်(မြန်အောင်)

(ဆ)	စဝ်စိုင်းလုံ

(ဇ)	သခင်စံမြင့်

(ဈ)	ဒူဝါဇော်ရစ်

(ည)	ဒူဝါဇော်လွန်း

(ဋ)	သခင်တင်

(ဌ)	ဦးတင်ထွန်း

(ဍ)	ဦးထပ်လှိုင်း

(ဎ)	ဦးထွန်းမြင့်(လင်းခေး)

(ဏ)	ဦးနု

(တ)	စဝ်ပြည့်

(ထ)	မွန်ဖိုးချို

(ဒ)	ဦးဗဆွေ

(ဓ)	ဗိုလ်မင်းခေါင်

(န)	ဦးရွှေကြိုင်

(ပ)	သခင်လွင်

(ဖ)	သခင်လှကြွေ

(ဗ)	သခင်လေးမောင်

(ဘ)	ဦးလွန်ပုမ်

(မ)	စဝ်ဝဏ္ဏ

(ယ)	မန်းဝင်းမောင်

(ရ)	ဖဒိုဝေသော

(လ)	သခင်တင်

(ဝ)	သခင်သာခင်

(သ)	ဆရာသာထို

(ဟ)	ဦးသာထွန်း

(ဠ)	ဗိုလ်မှူးအောင်

(အ)	နိုင်အောင်ထွန်း

အထက်ပါ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ သည် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီခေတ်တစ်လျှောက်လုံး မြန်မာ့နိုင်ငံရေးကို ကြိုးကိုင်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေး ကောင်စီ

သည် ထိုခေါင်းဆောင်များအား လုံးဝပစ်ပယ် မထားဘဲနှင့် နိုင်ငံရေးစင်မြင့်ပေါ်သို့ ဖိတ်ခေါ်ကာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးကို ကြိုးပမ်းဆောက်တည်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ 

တော်လှန်ရေးကောင်စီဘက်မှ ဗိုလ်ချုပ် ကြီး နေဝင်း၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်တင်ဖေ၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်စန်းယု၊ ဗိုလ်မှူးကြီးသန်းစိန်နှင့် ဗိုလ်မှူးကြီးလှဟန်တို့ ပါဝင် ကြသည်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက-ဒီနေ့ ကျွန်တော်ဖိတ်တာကတော့ ဖိတ်ထားတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို ကျွန်တော်ပြောပြပါမယ်။ ရှေးဦး ဆုံးအပိုင်းကတော့ တိုင်းပြည်တကယ်အကျိုးပြုမယ့် အလုပ်တွေကို 

လုပ်နေတဲ့အခါ တတ်နိုင် သမျှ ညီညွတ်ရေးရအောင် ဘယ်လိုများ ဆောင်ရွက်ရမယ်၊ ဆောင်ရွက်ရင် ကောင်းမယ် ဆိုတာကို အကြံဉာဏ်ပေးကြပါလို့ အကြံဉာဏ် 

ပေးဖို့ ကျွန်တော်မေတ္တာ ရပ်ခံပါတယ် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆွေးနွေးကြပြီး နံနက် ဝ၉ ၃၅ နာရီတွင် ဆွေးနွေးပွဲကို ရုပ်သိမ်း လိုက်သည်။ 

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်တွင် တော်လှန် ရေးကောင်စီသည် ကြေညာချက်အမှတ်(၇၂) ဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်းညီညွတ်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့

ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ အဖွဲ့ဝင် ၃၃ ဦးမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ၃၃ ဦးပင်ဖြစ်သဖြင့် သတင်း စာအချို့က ၃၃ ဦး

ကော်မတီဟု ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ယင်းအဖွဲ့၏လုပ်ငန်းကိုလည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်အထိ သတ်မှတ်ပေးလိုက်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ 

၅ ရက်နေ့တွင် ကြေညာ ချက် အမှတ်(၇၄)ကိုထုတ်ပြန်၍ ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေး အတွက် အကြံဉာဏ်များ တောင်းခံလိုက်ပြန်သည်။ တစ်ပြည်လုံးရှိ လုပ်သား 

ပြည်သူများထံမှ အကြံဉာဏ် တောင်းခံခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် နိုင်ငံတော် တစ်ခုလုံး ဥမကွဲသိုက်မပျက် စည်းလုံးညီညွတ်စေရေး အတွက် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ 

ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးကမ်းလှမ်းချက်နှင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပေးခြင်းတို့သည် သမိုင်းတင်ရမည့် ထင်ရှားသော အမျိုးသားညီညွတ်ရေး 

ကြိုးပမ်းချက်များပင် ဖြစ်သည်။ မြေအောက်နိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခများကို တပ်မတော်က စစ်ဆင်တိုက်ခိုက်၍ ချေမှုန်းနေစဉ် မြေပေါ်ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းရန် 

ကြိုးစားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပေါ်ပေါက်လာ သည့် အကျိုးဆက်များကို ရှေ့အခန်းများတွင် တွေ့ရ ဦးမည်ဖြစ်လေသည်။

ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ သို့မဟုတ် ပြည်ပြေးနိုင်ငံရေးသမားများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း

ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးအကြံပေးအဖွဲ့၏ လှုပ်ရှားမှုများ

တော်လှန်ရေးကောင်စီသည်  လုံခြုံရေးအရ ထိန်းသိမ်းထားသော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များအား ပြန်လွှတ်ပေးပြီးနောက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်

တွင် ထိပ်သီးနိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များအား ဖိတ်ကြား၍ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတွက်ကြိုးပမ်းခဲ့ ကြောင်း တင်ပြပြီးပေပြီ။ တော်လှန်ရေးကောင်စီသည်

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်တွင် ကြေညာ ချက်အမှတ်(၇၂)ဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးအကြံပေးအဖွဲ့(ခေါ်)၃၃ဦး

ကော်မတီကိုဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ယင်းအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းများကိုလည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ရက် အထိ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊

 ဒီဇင် ဘာလ ၅ ရက် တွင် လည်း ကြေညာချက် အမှတ် ၇၄ ဖြင့် တစ်ပြည်လုံးရှိ လုပ်သားပြည်သူများထံသို့ ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးအတွက်

အကြံပြုပါရန် အကြံ ဉာဏ်များတောင်းခံခဲ့သည်။ ဤကားတော်လှန်ရေး ကောင်စီ၏ ရိုးသားသောစေတနာဖြင့် ကြိုးပမ်းသည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး

ကြိုးပမ်းချက်ပင် ဖြစ်သည်။

တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့၏လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန်(၆)  လသက်တမ်းသတ်မှတ်ပေးထားသော်လည်း

လိုအပ် လျှင် အချိန်ထပ်တိုးပေးမည်ဆိုကပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ် ထားလေသည်။တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊

 နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင်  နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များအား  ဖိတ်ကြား၍ အောက်ပါအတိုင်း ပြောဆိုသွားသည်ကို သတိပြုနိုင်သည်။နောက်တစ်ခုကတော့ ဒီဆွေးနွေးတယ်ဆိုတာက အချိန်အခါကတော့ ယူလုပ်ရင်ကောင်းမယ်၊ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့မှန်းတာကတော့ (၆)လပေါ့လေ၊ အချေ

အတင်ဆွေးနွေးနိုင်အောင် ဒါဆွေးနွေးကြရင်း ကိစ္စဝိစ္စ များ မပြီးဘူး၊ အချိန်ထပ်ပေးမှဖြစ်မယ်လို့ ဆိုလို့ရှိရင် လည်း အဲဒီပြီးတဲ့ နည်းတဲ့အချိန်ကျတော့ ထပ်ပြီး

ဆွေးနွေးကြ၊ ပြီးတော့ကာ အချိန်တိုးချင်လည်း တိုးလာ မှာပေါ့၊ အခု ယာယီသတ်မှတ်ထားတာကတော့(၆) လပဲဆိုပါတော့၊ လိုရင်လိုသလိုပေါ့ခင်ဗျာ၊

နည်းတွေ၊ စည်းတွေ လှေနံဓားထစ် (၆)လနဲ့ ပြီးရမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူးတော်လှန်ရေးကောင်စီသည် နိုင်ငံရေးခေါင်း ဆောင် ၃၃ ဦးအား (၆)လအတွင်း လုပ်ငန်းဆောင်ရွက် နေစဉ် သုံးစွဲရန် တစ်ဦးလျှင် ငွေကျပ် ၅ဝဝဝ စီ

ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။

အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များသည် အမှတ် (၁၆) ဝင်ဒါမီယာလမ်းနေအိမ် (ယခင်ဝန်ကြီးချုပ် နေအိမ်)တွင် နေ့စဉ်ရုံးထိုင်ကြရသည်။ ဆွေးနွေးကြရ သည်။ သဘာပတိ

အဖြစ် သမ္မတဟောင်း ဦးဝင်းမောင် က ဆောင်ရွက်သည်။ အကြံပေးစာတမ်းများ မပြီးမီ၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီသို့ မတင်သွင်းမီ အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးမှုမရှိစေရန်

အတွက် နေ့စဉ်ဆောင်ရွက်ချက် များကို ပြင်ပသို့ပေါက်ကြားခြင်းမရှိစေရန် ထိန်းသိမ်း ရေးကို  တော်လှန်ရေးကောင်စီက  မေတ္တာရပ်ခံခဲ့   သည်။ သို့သော်

တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ရိုးသား သော စေတနာမှာ အတွင်းကျိတ်အာဏာရူးနေသော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်အချို့ကြောင့် အရာမထင်ဖြစ် ခဲ့ရလေသည်။

နေ့စဉ်ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်ချက်များမှာ နေ့စဉ်ပင် ပြင်ပသို့ ပေါက်ကြားလျက်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ဦးနု သည် နေ့စဉ်ဆွေးနွေးချက်မှတ်တမ်းများကို စာကူးစက်

ဖြင့် ကူးယူရိုက်နှိပ်၍ သူ၏နောက်လိုက်နောက်ပါများ သို့ ဝေငှခဲ့သည်။ အဆိုးဆုံးကား ဦးနုသည် တော်လှန် ရေးကောင်စီသို့ တင်သွင်းရမည့်စာတမ်းကို မတင်သွင်း

မီ မပေါက်ကြားစေရဟူသော မေတ္တာရပ်ခံချက်ကို လိုက်နာခြင်းမရှိဘဲ အနောက်အုပ်စုရှိ သံရုံးအချို့သို့ ကြိုတင်ပေးပို့ထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အကြံပေးချက်

စာတမ်းများအား တော်လှန်ရေးကောင်စီသို့ တရား ဝင်တင်သွင်းသောရက်မှာ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက် ဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ယင်း

စာတမ်း များအားစာအုပ်များအဖြစ် ရိုက်နှိပ်ဖြန့်ဝေ၍လည်း ကောင်း၊ သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြ၍လည်းကောင်း၊ ပြည်သူများသို့ အသိပေးခဲ့သည်။ သို့သော်

ဖော်ပြပါ စာတမ်းများမှာ နိုင်ငံခြားသံရုံးအချို့သို့ ကြိုတင်ရောက် ရှိနေခဲ့ပြီး ပြည်ပစွက်ဖက်မှုများအတွက် လက်ယပ် ခေါ်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီးနေလေပြီ။

ဦးနု၏တင်ပြချက်

ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုသည် ကာလသတ်မှတ် ချက်(၆)လ မပြည့်မီ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၁)ရက် တွင် အိန္ဒိယပြည်သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ထိုသို့ မထွက်ခွာမီ

တွင် ယင်း၏ အကြံပြုချက်၊ တောင်းဆိုချက် စာတမ်းများအား ဗိုလ်မှူးအောင်မှတစ်ဆင့် ပေးပို့ထား ခဲ့သည်။ ယင်း၏စာတမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းချက် မှာ

အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

ဒီစာတမ်းကို ဘာကြောင့်တင်ရသလဲ။

ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏စီးပွားရေး၊ ငွေရေး၊ ကြေးရေး၊ လူမှုဖူလုံရေး၊ ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ပြဿနာများသည် ပြည်ထောင်စု၏ လွတ်လပ်ရေးနှင့်

တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးတို့အား ပြိုကွဲကျဆုံးသည့်ဘဝသို့ မရောက်ရောက်အောင် တစ်နေ့တခြား ပိုမိုတိုးတက်ပြင်းထန်စွာ တွန်းပို့ လျက်ရှိသည်ဟု

ကျွန်တော်မမှိတ်မသုန်ယုံကြည် သည်။ ယခုကဲ့သို့ အခြေအနေမျိုးတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းခေါင်းဆောင်သော အမျိုးသားအစိုးရ  အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို

ချက်ချင်းအရေးတကြီးဖွဲ့စည်းပြီး အထက်တွင်ဖော်ပြထားသော အလွန်အရေးကြီး သည့်ပြဿနာများကို ကိုယ်စွမ်းဉာဏ်စွမ်းရှိ သရွေ့ ချက်ချင်းဖြေရှင်း

စေချင်သည်။ ဤဆန္ဒ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ကျွန်တော်သည် ဤစာတမ်း ကို တင်သွင်းရခြင်းဖြစ်သည်။

ယခု ဖော်ပြခဲ့ပြီးသောပြဿနာများမှာ လက်ရုံး ရည်တစ်ခုတည်းနှင့်သာ မဟုတ်ဘဲ နှလုံးရည်ကိုပါ အသုံးပြုပြီး ဖြေရှင်းရမည့်ပြဿနာများဖြစ်သည်။

တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များထဲ၌လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များထဲတွင်လည်းကောင်း လက်ရုံးရည်နှင့် နှလုံးရည်ပြည့်ဝသူများ အမြောက်

အမြားရှိနေသည်။  သို့ဖြစ်၍  တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်များနှင့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ ပူးပေါင်းထားသည့် အမျိုးသားအစိုးရအဖွဲ့ကို

ဖွဲ့စည်းရန်အကြံပေးရခြင်းဖြစ်သည်။

အမျိုးသားအစိုးရအဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းပြီး အထက် တွင် ဖော်ပြထားသောပြဿနာများကို ဖြေရှင်း ရာ၌ အောင်အောင်မြင်မြင် ထိထိရောက်ရောက် ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက်

လူမျိုးစုများအပါအဝင်ဖြစ် သော ပြည်သူလူထုကြီးတစ်ရပ်လုံး၏ တစ်ခဲနက် ရက်ရက်ရောရော  အားပါးတရထောက်ခံမှုကို လိုသည်။ ဤထောက်ခံမှုကို

ရရှိနိုင်ရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စာတမ်းတွင်ပါသောအချက် (၁ဝ)ချက်ကို အကြံပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

၎င်း(၁ဝ)ချက်ထဲတွင် နံပါတ်(၁)အချက်ကို အထူးရှင်းပြရန်လိုသည်။ ရှင်းမပြလျှင် ကျွန်တော် ၏စေတနာကို အထင်လွဲနိုင်စရာအကြောင်းရှိ သည်။

ထိုနံပါတ်(၁)အချက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက ကျွန်တော့်အား အာဏာပြန်အပ်ရန် ကျွန်တော်အကြံပေးထားသည်။ ဤသို့အကြံ ပေးရခြင်းမှာ

အခြားအကြောင်းကြောင့်မဟုတ်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရကို  ပြည်သူလူထုက ကြည်ဖြူစွာတင်မြှောက်ထားသောအစိုးရအဖြစ် သို့

ပြောင်းလဲပေးချင်သော'ဆန္ဒကြောင့် ဖြစ်သည်။ဤသို့ပြောင်းလဲပေးချင်သောဆန္ဒ ကျွန်တော့်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းမှာလည်း အခြားကြောင့်မဟုတ်။ ဤသို့ပြောင်းလဲပစ်မှ ပြည်သူလူထု၏တစ်ခဲနက်  ထောက်ခံမှုကို

ရရှိလိမ့်မည်ဟု မမှိတ်မသုန်ယုံကြည် သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။

ဤသို့ တော်လှန်ရေးအစိုးရဘဝမှ ပြည်သူလူထု အစိုးရဘဝ သို့ ပြောင်းလဲမည်ဆိုလျှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက ကျွန်တော့်အား အာဏာပြန်အပ်ရန်ဆိုသော

အချက်သည် အလွန်အရေးကြီးသော အဓိကအချက်ဖြစ် သည်။ မလုပ်လျှင်မဖြစ်သောအချက်ပင်ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်တော်မမှိတ်မသုန်ယုံကြည်သည်။

ကျွန်တော့်ကို အာဏာပြန်အပ်ပါဟူသော အကြံကို မပေးလိုသောကြောင့် အခြားနည်းများကို ကျွန်တော် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ စဉ်းစားကြည့်ပါသေးသည်။ အခြား

ဘယ်နည်းကိုမျှ မမြင်သောကြောင့်သာ ဤအကြံကိုပေး ရခြင်းဖြစ်သည်။

အာဏာကိုပြန်၍မအပ်မချင်း တော်လှန်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များသည် အာဏာသိမ်းသွားသူများသာ ဖြစ်နေလိမ့်မည်။ မည်သည့် အသွင်သစ်၊ မည်သည့်

ပုံသဏ္ဌာန်အသစ်ကို ဆောင်နေကာမူ တော်လှန်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များသည် အာဏာသိမ်းသွားသူများသာ ဖြစ်နေလိမ့်မည်။ ပြည်သူလူထုကလည်း ၎င်းအတိုင်း

မြင်နေလိမ့်မည်။ အာဏာကို ပြန်အပ်လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များသည် အာဏာသိမ်းသွားသူများအဖြစ်မှ တစ်ခါတည်း ရပ်စဲ

သွားမည်။

ကျွန်တော်သည် ယခုကဲ့သို့ ရိုးသားစွာ ယုံကြည် ချက်ရှိသဖြင့် အာဏာပြန်အပ်ရန် ရိုးသားစွာ အကြံပေး ရခြင်းဖြစ်သည်။

အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်လူကြီးများတွင် တခြားနည်း လမ်းများရှိပါလျှင် ထိုနည်းလမ်းများကို ကျွန်တော်တို့ ကျေကျေလည်လည်ဆွေးနွေးသင့်ပါသည်။

အာဏာပြန်အပ်ရန် အကြံပေးရာ၌ ကျွန်တော် စဉ်းစားမိသည့်အခြားအချက်များ ရှိပါသေးသည်။ ၎င်း အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့တွင် သက်ဦးဆံပိုင်သည့် အာဏာများ အပြည့်အဝရှိသည်။ ၎င်းအဖွဲ့ဝင်များ ကသာ အာဏာပြန်မအပ်ချင်ဘူးဟုဆိုလျှင် ၎င်းတို့အား

အတင်းအကျပ် တိုက်တွန်းဖို့ မပြောထားနှင့်၊ လက်ဖျား နှင့်ပင် တို့ရဲသူများမရှိပါ။ ဤမျှ တန်ခိုးအာဏာကြီးမား သူများက အလိုအလျောက် အာဏာပြန်အပ်ခြင်း

သည် ၎င်းတို့၏ သဘောထားကြီးမှု၊ အမြင်ကျယ်မှု၊ နိုင်ငံနှင့် လူမျိုးကောင်းစားစေမှုတို့ကို အလွန်လေးစားသည်။ သို့ဖြစ်ရာ သဘောထားကြီးသော၊ အမြင်ကျယ်သော

နိုင်ငံနှင့်လူမျိုး ကောင်းစားစေလိုသော တော်လှန်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအား ပြည်သူလူထုက ယခုထက် အဆပေါင်းများစွာတိုးပြီး ကြည်ညိုလေးစားလာကြမည် မှာ

မလွဲနိုင်တော့ပေ။

၎င်းအပြင်လည်း သဘောထားကြီးမှု၊ အမြင်ကျယ် မှု၊ နိုင်ငံနှင့်လူထုကောင်းစားစေလိုမှုတို့ကို ဤသို့ ထုတ်ဖော်ပြသခြင်းသည် သာမန်ဖြစ်ပေါ်လာသော

အဖြစ်အပျက်မဟုတ်၊ အလွန်အရေးပါအရာရောက် သော အဖြစ်အပျက်ကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်ရကား အလွယ် တကူနှင့် ပျောက်ကွယ်သွားမည်မဟုတ်၊ ပြည်ထောင်စု

မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်းတွင်  အထင်အရှားမှတ်တမ်း တင်ပြီး ကျန်ရစ်ပေလိမ့်မည်။

ဤအချက်များအပြင် အခြားအချက်ကြီးတစ်ရပ် ရှိသေးသည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များက  ဤသို့ သဘောထားကြီးမှုကိုပြလျှင် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ ကလည်း-

၁။	ဖြစ်ပြီးသမျှ အကုန်မေ့ပစ်ခြင်းအားဖြင့် လည်းကောင်း၊

၂။	ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ခေါင်းဆောင်မှုကို တစ်ခဲနက် ကြည်ကြည်ဖြူဖြူထောက်ခံခြင်း ဖြင့် လည်းကောင်း၊

၃။	ပြည်ထောင်စု၏ အလွန်အရေးကြီးနေသော ပြဿနာများကို တပ်မတော်ခေါင်းဆောင် များနှင့်လက်တွဲကာ ကိုယ်စွမ်းရှိသရွေ့၊ ဉာဏ်စွမ်းရှိသရွေ့

ဝိုင်းဝန်းဖြေရှင်းခြင်း အားဖြင့် လည်းကောင်း၊

တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကဲ့သို့ပင် သဘောထားကြီးကြောင်းကို လိုက်၍ပြပေတော့မည်။ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များသည် တော်လှန်ရေးအစိုးရ

အဖွဲ့ဝင်များကဲ့သို့ သဘောထားကြီးကြောင်းကို ဤသို့ မပြ၍ မဖြစ်တော့ပေ။

ဤသို့ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံး၏ သဘောထားကြီးမှု သည် နောင်လာနောက်သားများအတွက် အတုယူစရာ သာဓကကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်သဖြင့် ထာဝရရပ်တည်နေပေ

လိမ့်မည်။ နောင်သောအခါ အလားတူကိစ္စမျိုးပေါ် ပေါက်လာသည့်အခါ ငါတို့၏ နောင်တော့်နောင်တော် များလက်ထက်က ငါတို့၏မိဘဘိုးဘွားများလက်ထက် ကလက်ရုံးရည်ဖြင့် ဖြေရှင်းရမည့်ကိစ္စကို နှလုံးရည်ဖြင့်  ဖြေရှင်းသွားခဲ့ကြဖူးသည်ဟူသော အသိဉာဏ်ကြီးသည် ၎င်းတို့၏ပြဿနာများကို ဖြေရှင်း ရာ၌

မီးရှူးတန်ဆောင်ကြီး ဖြစ်နေပေလိမ့်မည်။

ဤအချက်အားလုံးကို သေသေချာချာ အပြန်ပြန် အလှန်လှန် စဉ်းစားပြီးမှ ကျွန်တော့်အား အာဏာပြန် အပ်ပါဟူသောအကြံကို ကျွန်တော်ပေးရခြင်းဖြစ်သည်။

ဤအကြောင်းများကို ထောက်ထား၍ အကြံပေး အဖွဲ့ဝင်များသည် ၎င်းအကြံကို လက်ခံကြလိမ့်မည်ဟု ကျွန်တော်ယုံကြည်လျက်ရှိသည်။

လက်ရှိအခြေခံအုပ်ချုပ်ရေးစည်းမျဉ်းကိုပြင် ဆင်ရသည့်ကိစ္စသည် လည်းကောင်း၊ စည်းမျဉ်းသစ်  ရေးဆွဲရသည့်ကိစ္စသည်လည်းကောင်း လွယ်ကူသော

ကိစ္စများလည်းမဟုတ်ပါ။ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း ပြီးနိုင်သောကိစ္စများလည်းမဟုတ်ပါ။ သို့ဖြစ်ရကား ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းခေါင်းဆောင်သော အမျိုးသား

အစိုးရသည် ကျွန်တော်အကြံပေးထားသည့်အတိုင်း အမျိုးသားညီလာခံကြီးတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းပြီး အခြေခံ စည်းမျဉ်းနှင့်ပတ်သက်သောကိစ္စရပ်ကို သေသေချာချာ

လေးလေးပင်ပင် စဉ်းစားသင့်သည်။

ကျွန်တော့်အနေနှင့်ဆိုလျှင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီကို အခြေပြုထားသော စည်းမျဉ်းများမှတစ်ပါး အခြား စည်းမျဉ်းများကို လက်ခံနိုင်မည်မဟုတ်ရာ ပါလီမန်

ဒီမိုကရေစီကို အခြေခံသော  စည်းမျဉ်းတစ်ခုကို အမျိုးသားညီလာခံက ရေးဆွဲရန် အကြံပေးရခြင်းဖြစ် သည်။

ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုသည် ယင်းအား အာဏာ ပြန်အပ်ရန်သာ အစဉ်တောင်းဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီဖြစ်သော ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ပြန်လည်

အသက်သွင်းရန်လည်း ရည်ညွှန်းထားသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရအား မြှောက်ပင့်၍ တစ်မျိုး၊ မသိမသာ ခြိမ်းခြောက်၍တစ်ဖုံ အာဏာစွန့် ရန်သာ

တိုက်တွန်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပြည်တွင်း ညီညွတ်ရေးအကြံပေးအဖွဲ့မှ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံတင်ပြကြ သော စာတမ်းများအနက် ဦးနု၏စာတမ်းသည် ပြည်သူ

လူထုအတွင်း များစွာဂယက်ရိုက်ခဲ့သည်။ ကြိုတင်ပေါက် ကြားနေသောကြောင့်လည်း ကောလာဟလသတင်း များ၊ များစွာထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဦးနု လိုလားသူများ

ကလည်း တီးတိုးဝါဒဖြန့်မှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။

ဦးနုတင်သွင်းသောစာတမ်း

ဦးနုတင်သွင်းသောစာတမ်းအပြည့်အစုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်က ဗိုလ်ချုပ် ကြီးနေဝင်း ကိုယ်တိုင် တင်ပြသွားသောပြဿနာများ ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အောက်ပါ

အချက်များကို ဖော်ပြထားသည့် အစီအစဉ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်သွားသင့်သည်ဟု ကျွန်တော်ယုံကြည်ပါ သည်။

အဆိုပါပြဿနာများကိုဖြေရှင်းရာ၌-

၁။ နိုင်ငံရေးသမားများမပါလျှင်လည်း မဖြစ်။

၂။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းမပါလျှင်လည်း မဖြစ်။

၃။ ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီနည်းဖြင့် မဖြေရှင်းလျှင် လည်းမဖြစ်။

ယခုအခါ ပြည်ထောင်စုအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသော လက်ငင်းပြဿနာများမှာ အလွန်အရေးကြီး သောပြဿနာများဖြစ်သည်။ အမှန်အတိုင်းပြောရလျှင်

ပြည်ထောင်စု၏အနာဂတ်သည် ဤလက်ငင်းပြဿနာ များကို ကျေကျေလည်လည် ဖြေရှင်းနိုင်ရေးအပေါ်တွင်  ရာခိုင်နှုန်းအများကြီးတည်ရှိနေသည်။ သို့ဖြစ်ရာ

လက်ငင်းနှင့် အနာဂတ်ပြဿနာများကို တစ်ကဏ္ဍစီ မခွဲခြားဘဲတစ်ပြိုင်နက်တည်းတတ်စွမ်းသရွေ့ ဖြေရှင်း သွားသင့်သည်။

ဤလက်ငင်းနှင့် အနာဂတ်ပြဿနာများကို အချိန်မကုန်စေဘဲ လျင်လျင်မြန်မြန် ထိထိရောက် ရောက်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံရေးသမားများ၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း

ထည့်သွင်းလိုသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ လူမျိုးစုကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အခြားပါသင့်ပါထိုက် သော ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ပြီးလျှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ကိုယ်တိုင်ခေါင်းဆောင်သော

အမျိုးသားအစိုးရအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ကို အလျင်အမြန် ချက်ချင်းဖွဲ့သင့်သည်။

ထိုအစိုးရအဖွဲ့သည် အရေးကြီးသော လက်ငင်း ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနေရင်း အနာဂတ်ပြဿနာ များကိုလည်း ကိုယ်စွမ်းဉာဏ်စွမ်းရှိသလောက် ဖြေရှင်းသွားရမည်။

အထက်တွင် အကြံပေးထားသည့်နည်းအတိုင်း အမျိုးသားအစိုးရအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီး လက်ငင်း နှင့် အနာဂတ်ပြဿနာများကို ထိထိရောက်ရောက်

ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အောက်ပါအဆင့်(၁ဝ)အဆင့် တွင်  ပါရှိသောကိစ္စရပ်များကို  ဖော်ပြထားသည့် အစီအစဉ်များအတိုင်း  ဆောင်ရွက်သင့်သည်ဟု

ကျွန်တော်ယုံကြည်သည်-အဆင့်(၁ဝ)ဆင့်၁။ ပထမအဆင့်အဖြစ်ဖြင့် တော်လှန်ရေးအစိုးရ ကို ပြည်သူလူထုကတင်မြှောက်သောအစိုးရအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပစ်ရမည်။

ဤသို့ပြောင်းလဲပစ်နိုင်လျှင် အစိုးရအတွက်လည်း ကောင်းသည်။ နောင်လာနောက်သားများအတွက် လည်းကောင်းသည်။ ဤသို့ပြောင်းလဲပစ်နိုင်ရန်အတွက်

အောက်ပါအတိုင်းဆောင်ရွက်ရန် အကြံပေးလိုသည်။ရှေးဦးစွာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ကျွန်တော့် အား အာဏာပြန်အပ်ရန်ပင်ဖြစ်သည်။ ကျွန်တော်က တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ အကြံပေးအဖွဲ့နှင့်တိုင်ပင်ပြီး

အစိုးရဖွဲ့ရန်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ အကြံပေးရခြင်းမှာ အခြားကြောင့်မဟုတ်ပါ။ ကျွန်တော် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ စဉ်းစားပြီး တခြားနည်းမရှိဟု မမှိတ်မသုန်ယုံကြည်

သောကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။

သို့ဖြစ်ရာ အခြားနည်းကောင်းများရှိသည်ဟု ဆိုလျှင် ထိုနည်းကောင်းများကို ကျွန်တော်တို့ လေးလေး နက်နက်ဆွေးနွေးစဉ်းစားသင့်သည်။

၂။  အာဏာပြန်ရလျှင်ရခြင်း ကျွန်တော်က ပါလီမန် ကို ချက်ချင်းခေါ်ရန်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအခြေခံ အုပ်ချုပ်ရေးစည်းမျဉ်းအရ လွှတ်တော်ကို သာမန် အားဖြင့်

ရက်ပေါင်း ၃ဝ အချိန်ပေးပြီးခေါ်ရမည်။ သို့သော် အရေးတကြီးကိစ္စတစ်ရပ်အနေဖြင့် လွှတ်တော် ကို တနင်္ဂနွေ (၂)ပတ် အချိန်ပေးပြီးခေါ်သင့်သည်။

ဤနေရာတွင် အထူးရှင်းပြစရာတစ်ခုရှိသည်။ လွှတ်တော်ကို ယခုကဲ့သို့ ခေါ်ယူခြင်းမှာ ပထမအစိုးရ ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် မဟုတ်ပါ။ အောက်ပါလုပ်ငန်း များကို

ဥပဒေနည်းအရဆောင်ရွက်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။

၃။  လွှတ်တော်ကျင်းပသည့်နေ့မှ တနင်္ဂနွေ(၂) ပတ် အတွင်းတွင်-

(က) ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကို အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်၊ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်၊ ဥပဒေပြုပိုင်ခွင့်ဆိုသည့် အချုပ်အခြာအာဏာကြီးသုံးရပ်ရှိသည့် အနက် အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်

အချုပ်အခြာအဏာ အပြည့်အဝရှိသော နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဖြင့် လွှတ်တော်က ရွေးကောက်တင်မြှောက် နိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သည့်ဥပဒေတစ်ရပ် ကို

လည်းကောင်း၊

(ခ)	လွှတ်တော်အမတ်များ ဝန်ကြီးရာထူးကို လက်မခံရ။ လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦး ဝန်ကြီး အဖြစ်ဖြင့် အခန့်ခံရလျှင် လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ်မှ

နုတ်ထွက်ရမည်အစရှိသော ဥပဒေ တစ်ရပ်ကိုလည်းကောင်း။

(ဂ)	၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်မှစ၍ ကျွန်တော့်လက်တွင်းသို့ အာဏာကို ပြန်လွှဲ ပြောင်းပေးသည့်နေ့အချိန်အထိ အချိန် ကာလအတွင်း နိုင်ငံတော်အတွင်း၌

ကျူးလွန် ခဲ့မိသမျှသော အဖြစ်အပျက်များအားလုံးကို သင်ပုန်းချေပစ်ရန်အတွက် (Inaenty Act) ခေါ်သည့် သင်ပုန်းချေဥပဒေတစ်ရပ်ကို လည်းကောင်း။

(ဃ)	အခြားလိုအပ်သော ဥပဒေများကိုလည်း ကောင်း ပြီးစီးအောင် ပြဋ္ဌာန်းရမည်။ ဤ အစိုးရအဖွဲ့သည် တစ်ဖက်က ဥပဒေဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ရင်း

အခြားတစ်ဖက် က လက်ငင်းနှင့်အနာဂတ်ပြဿနာများကို တတ်စွမ်းသလောက်ဖြေရှင်းရမည်။

၄။ အထက်ပါ ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးက အောက်ပါ အဆိုတစ်ရပ်ကိုဆုံးဖြတ်ရန်ဖြစ်သည်-ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းအား အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်သော နိုင်ငံတော်သမ္မတ အဖြစ်ဖြင့် လွှတ်တော်မှရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုပါသောကြောင့် အရွေးအကောက်ခံဖို့အတွက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကို မေတ္တာရပ်ခံရန်၅။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ သဘောတူညီချက်ကိုရရှိ  လျှင်ရရှိခြင်း၊ လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းကို အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်သော နိုင်ငံ

တော်သမ္မတအဖြစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက် ရန်ဖြစ်သည်။ဤသို့ ရွေးကောက်ပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ကျွန်တော်နှင့်တကွ ဝန်ကြီးများအဖွဲ့က တစ်ဖွဲ့လုံး နုတ်ထွက်ရန်ဖြစ်သည်။

ဤနေရာတွင် အချက်တစ်ချက်ကို ဖော်ပြလိုသည်။ အခြေခံ အုပ်ချုပ်ရေးစည်းမျဉ်းအရ ရွေးကောက်ပွဲပြီး သည့်အချိန်မှ (၄)နှစ်စေ့သည့်အခါတွင် လွှတ်တော်

ပျက်သွားပြီ။

ထို့ကြောင့် လွှတ်တော်ကိုမခေါ်တော့ဘဲ တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ အကြံပေးအဖွဲ့နှင့် တိုင်ပင် ပြီး ဂိုဏ်းပေါင်းစုံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ လူမျိုးစုနှင့် လူတန်းစား

အသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပြည့်ပြည့် စုံစုံပါဝင်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီး၊ ပါလီမန်တွင် လုပ်စရာရှိသော ကိစ္စအရပ်ရပ်ကို ၎င်းအဖွဲ့က ဆောင်

ရွက်သင့်သည်ဟု ဥပဒေပါရဂူအချို့က အကြံပေးသည်။ ၎င်းအကြံကိုလည်း စဉ်းစားသင့်သည်။

၆။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းအား နိုင်ငံတော်သမ္မတ အဖြစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးနောက် သင့်တော် သည့်အခမ်းအနားဖြင့် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲကျင်းပရ မည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် မိမိသဘောကျအတိုင်း အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့ရန်ဖြစ်သည်။

ဤအစိုးရအဖွဲ့ကို  ဖွဲ့ပြီးသည့်အချိန်မှစ၍    တစ်ပါတီတည်းသာရှိရမည်ဆိုသော အမိန့်ကို ဖျက်သိမ်း ပြီးလျှင်-

(က)	လွတ်လပ်စွာ စည်းရုံးပိုင်ခွင့်၊

(ခ)	လွတ်လပ်စွာ ရေးသားပိုင်ခွင့်၊

(ဂ)	လွတ်လပ်စွာပြောဆိုပိုင်ခွင့်  အစရှိသော    မူလအခွင့်အရေးများကို  ပြည်သူလူထုသို့ ပြန်လည်အပ်နှင်းရန် ဖြစ်သည်။

(ဃ)	ကောင်းသောနိုင်ငံရေးအခြေအနေကို ဖန်တီး ရန်အတွက် အကျဉ်းခံနေရသော နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများကိုလည်း လွှတ်ပေးရန် အကြံ ပေးသည်။

ဤသမ္မတအစိုးရသည် ပြည်ထောင်စု၏လက်ငင်း နှင့် အနာဂတ်ပြဿနာများကို ဆက်လက်ဖြေရှင်းသွား မည်။

ဤအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းပြီးသည့်အချိန်အခါတွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏အကြံပေးအဖွဲ့မှာ အောက်ပါ အတိုင်းအကြမ်းအားဖြင့် လူသုံးစု ကွဲသွားနိုင်စရာ

အကြောင်းရှိသည်-

(က)	သမ္မတအစိုးရအဖွဲ့တွင်  ဝန်ကြီးများအဖြစ် အခန့်ခံရမည့်သူများ။

(ခ)	အစိုးရအဖွဲ့တွင် မပါလိုဘဲ ကျွန်တော်ကဲ့သို့ အပြင်မှနေ၍  လက်ငင်းနှင့်  အနာဂတ် ပြဿနာများကိုဖြေရှင်းရာ၌ အစိုးရအဖွဲ့ကို ကိုယ်စွမ်းဉာဏ်စွမ်းရှိသရွေ့

ကူညီလိုသူများ။

(ဂ)	အထက်ပါနှစ်စုထဲတွင် မပါဝင်ဘဲ ကျန်ရှိနေ သူများ။

ဤသို့ သုံးစုရှိရာတွင် တတိယအစုထဲမှတွင် ပုဂ္ဂိုလ် များအား နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ အဖြစ်ဖြင့် ဆက်လက်ခန့်ထားသင့်သည်။

၇။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည်  ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီကို အခြေပြုသော အခြေခံစည်းမျဉ်းသစ်တစ်ခုကို ရေးဆွဲ ရန်အတွက် အမျိုးသားညီလာခံကြီးတစ်ရပ်ကို ကျင်းပရန်

ကျွန်တော်တိုက်တွန်းလိုသည်။ အခြေခံစည်းမျဉ်း တစ်ခုကို ရေးဆွဲရန်ကိစ္စမှာ အလွန်အရေးကြီးသောကိစ္စ တစ်ရပ်ဖြစ်သဖြင့် အဖွဲ့ပေါင်းစုံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊

လူမျိုးစုကိုယ်စားလှယ်များ၊ လူတန်းစားအသီးသီး၏ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ တစ်သီးပုဂ္ဂလပုဂ္ဂိုလ်များ ပြည့်ပြည့် စုံစုံပါသင့်သည်။

အမျိုးသားညီလာခံကြီးသည် အခြေခံစည်းမျဉ်း ရေးဆွဲရန် ကိစ္စကို အလျင်စလို မလုပ်ဘဲ အချိန်ယူ စဉ်းစားဆွေးနွေးပြီးမှ ရေးဆွဲသင့်သည်။

၈။ အကယ်၍   လွှတ်တော်ခေါ်ယူရန်ဟူသော  အကြံကိုလက်ခံလျှင်  သမ္မတအစိုးရဖွဲ့ပြီးနောက် လွှတ်တော်ကို တစ်ကြိမ်တည်းသော်လည်းကောင်း ဖျက်သိမ်းရန်

ဖြစ်သည်။

ဤသို့ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပရမည်။

လွှတ်တော်ကို တစ်ကြိမ်တည်း မဖျက်သိမ်းလိုဘဲ တစ်ကြိမ်လျှင် အမတ်သုံးပုံတစ်ပုံကို မဲချအထွက်ခိုင်း ပြီး ထိုသုံးပုံတစ်ပုံအတွက် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်နိုင်သည်။

ဤသို့လုပ်လျှင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို တစ်ကြိမ် တည်းမလုပ်ရန် သုံးကြိမ်ခွဲလုပ်ရမည်။ ဤသို့လုပ်ရ ခြင်းဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲမှာ စနစ်တကျ ပိုပြီးဖြစ်နိုင် စရာ

အကြောင်းရှိသည်။ ဤအချက်ကိုလည်း စဉ်းစားသင့် သည်။

အကယ်၍ ပါလီမန်ကိုမခေါ်ဘဲ ဥပဒေပါရဂူများ အကြံပေးသည့်အတိုင်း ဥပဒေပြုရန်အတွက် အရေး ပေါ်အဖွဲ့တစ်ခုကိုဖွဲ့မည်ဆိုလျှင်လည်း သမ္မတအစိုးရ အဖွဲ့သစ်ကို

ဖွဲ့စည်းပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထိုအရေး ပေါ်အဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းပြီး အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကို ကျင်းပရမည်။

ထိုအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီးက ရွေးချယ်တင် မြှောက်လိုက်သောလွှတ်တော်သစ်တွင်  အမျိုးသား ညီလာခံကြီးက အတည်ပြုလိုက်သော အခြေခံစည်းမျဉ်း

ဥပဒေကြမ်းကိုပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည့် အာဏာအပြည့်အစုံ ရှိရမည်။

၉။ အမျိုးသားညီလာခံသည်  အခြေခံစည်းမျဉ်း ဥပဒေကို ရေးဆွဲရန်အတွက် နှစ်နှစ်ခန့်အချိန်ယူစရာ အကြောင်းရှိသည်။ ၎င်းထက် ပိုလွန်စရာအကြောင်း မရှိပေ။

ရေးဆွဲပြီးလျှင် ဥပဒေအဖြစ်ပြဋ္ဌာန်းရန် လွှတ် တော်သို့ တင်ရမည်။

၁ဝ။ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံပါဝင်သော ဝန်ကြီးများအဖွဲ့တို့ သဘောတူတိုင်ပင်ချိန်းဆိုထားသော အချိန်တွင် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲကိုကျင်းပပြီး အရွေးခံ

ရသူသို့ နိုင်ငံတော်သမ္မတက အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် ဖြစ်သည်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ယခုကဲ့သို့ လွှတ်တော်က သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းကိုခံယူပြီး နောက် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခံ

နိုင်ခွင့်ရှိရမည်။

ဦးနု တင်ပြချက်စာတမ်းမှာ မိမိအား အာဏာပြန် လည်အပ်နှံရေး၊ ယင်းတို့ လိုချင်သည့်ပုံစံဖြင့် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရေးတို့ကိုသာ

တွင်တွင်တောင်းဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေး ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ အား သမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူရန် အကြံပြုထားသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးခဲ့ သော

ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေဟောင်းအရ လက်တွေ့၌သမ္မတသည် ရုပ်ပြသာ ဖြစ်သည်။ တကယ်တမ်းအာဏာမရှိပေ။ ဖွဲ့စည်းပုံ

အခြေခံဥပဒေကို ပြန်လည်အသစ်ရေးဆွဲရန် ဦးနုက တင်ပြထားသော်လည်း ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကိုသာ အခြေခံရမည်ဟု စွဲမြဲစွာ ဆုပ်ကိုင်ထားသည်ကိုလည်း

စာတမ်းအရ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သည်။

ဦးနုသည် ယင်းစာတမ်းများအား ဗိုလ်မှူးအောင်မှ တစ်ဆင့်ပေးပို့ပြီးနောက် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁၁) ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ

ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရန်ပေးထားသည့်အချိန်ထက် တစ်လစော နေသေးသည်။ ဦးနုသည် ဗုဒ္ဓဂယာတွင် ဘုရားဖူးရန် နှင့်

ကျန်းမာရေးအတွက် ဆေးဝါးကုသရန်အကြောင်း ပြခဲ့သည်။  ဦးနုနှင့်အတူ  ဇနီးဒေါ်မြရီ၊  သား မောင်အောင်၊ သမီး သန်းသန်းနုနှင့် ဦးမိုးကျော် (ခေါ်)

ဗိုလ်ကြီးဟောင်းစိုးမြင့်တို့ လိုက်ပါသွားကြ သည်။ ဦးနုသည် ကာလကတ္တားမြို့ဒမ်ဒမ်လေဆိပ် တွင် သတင်းထောက်များနှင့်တွေ့ဆုံရာ၌ မြန်မာနိုင်ငံ သည်ဇွန်လအတွင်း၌ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ဦးတည်ပြီး   အပြောင်းအလဲဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်နိုင်ကြောင်း၊ နိုင်ငံကိုခေါင်းဆောင်ရန်အစီအစဉ်မရှိကြောင်း၊'ဘာသာရေးအပေါ်တွင်သာ အလေးသာနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ မြန်မာ ကွန်မြူနစ်များက အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်သဖြင့်

အစိုးရကပြန်တိုက်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကိုသာ ယုံကြည်ကြောင်း လည်း ပြောကြားခဲ့သေးသည်။

ဦးနု၏စာတမ်းမှာ ထိုအချိန်က တရားဝင်ထုတ် ဖော်သေးခြင်းမရှိပေ။ ဦးနုပြောကြားချက်သည် ပြည်သူ လူထုကို သို့လောသို့လောဖြစ်ပေါ်စေပြီး အခြေအနေ ကို

ရှုပ်ထွေးစေခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးနုသည် ဘာသာရေး ကိုသာ အလေးအနက်ထား၍ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒုလ္လဘရဟန်းခံဦးမည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ဦးနုသည်

အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရှိနေစဉ်အတွင်း အမေရိကန်ဗဟို ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့(စီအိုင်အေ) နှင့် ပတ်သက်နေ သော ကမ္ဘာ့စာရိတ္တမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့ (MRA)နှင့်

ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး  ထိုင်းနိုင်ငံရှိနေးရှင်းသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း ဦးလောရုံ နှင့်လည်း အဆက် အသွယ်ရရှိခဲ့သည်။

ပြည်ပြေးတို့၏ အကြိုစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ

ဦးနုနှင့် အပေါင်းပါများ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာ သွားချိန်တွင် နေးရှင်းသတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း  ဦးလောရုံသည် ပြည်ပသို့ထွက်ပြေးသွားကြသော နိုင်ငံ

ရေးသမားများအား စုစည်းထားပြီး ဖြစ်နေသည်။ ခေါင်းဆောင်မှုလိုအပ်ချက်ကြောင့် ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် လှုပ်ရှားမှုများမပြုလုပ်ဘဲ လျှို့ဝှက်စွာလှုပ်ရှားမှုများကို သာ

ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ ဦးလောရုံက ဦးနုအား ဆက်သွယ် နေချိန်တွင် ပြည်ပြေးအတော်များများမှာ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနေကြပြီးဖြစ်သည်။

ဗိုလ်ရန်နိုင်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း စောကြာဒိုး၊ ဇာလီမော်၊  မစ္စတာပက်  (နေးရှင်းသတင်းစာ     အယ်ဒီတာဟောင်း)တို့ ပါဝင်သည့်အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးသည်

၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်မှ တိတ်တဆိတ်ထွက်ခွာသွားပြီး  မုဒုံမြို့ရှိ  တရုတ်  အမျိုးသား ကင်ချွန်း၏အိမ်တွင် စုရုံးခဲ့ကြသည်။ ကင်ချွန်းက

ဗိုလ်ရန်နိုင်တို့လူစုအား ကြာအင်းဆိပ်ကြီး မြို့နယ် ဗိုလ်ကတော်ရွာ၊ သာယာကုန်းရွာ၊ အပလုံ ရွာများမှတစ်ဆင့် ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ် ဝမ်ကသို့

ပို့ပေးလိုက်သည်။

ဗိုလ်ရန်နိုင်တို့လူစုသည် မွန်သောင်းကျန်းသူ ဗိုလ်ကွန်ပါ၏ အကူအညီဖြင့် ဝမ်ကရှိသာသနာပြုကျောင်းတွင်  တဲတန်းလျားများ ဆောက်လုပ်၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။

၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်အထိ စစ်သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်လေ့ကျင့်ကြသည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်

အမည်ဖြင့် ကြေညာချက်တစ်စောင်ထုတ်ပြန်ရာ  ဗိုလ်မှူးချုပ် ကြာဒိုးနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီးရန်နိုင်ဟု  လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ ကြသည်။

၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ အတွင်း၌ ဗိုလ်ရန်နိုင်တို့လူစုသည် ကေအင်န်ယူသောင်းကျန်းသူ များနှင့် ပူးပေါင်း၍ဆီးတိုး ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တွေ့ဆုံ

ဆွေးနွေး ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်တို့လူစုတွင် ဗိုလ်ရန်နိုင်၊  စောကြာဒိုး၊  ဇာလီမော်၊  ဗိုလ်မြ (ကော်သူးလေ တပ်မ ၁၊ တပ်မမှူး)ဗိုလ်မှူးကြီး ဂျော်လီ၊

ဗိုလ်မှူးစောဘယ်နီထူး၊  မွန်ဘုန်းကြီး ဦးဉာဏရံသီတို့ပါဝင်ပြီး ဗန်ကောက်မြို့တွင် တွေ့ဆုံ ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  ထိုဆွေးနွေးပွဲတွင်  ဆီးတိုး

ကိုယ်စားလှယ်နှင့်ထိုင်းအရာရှိကြီးများ၏ အကြံပြုချက် အရ  အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးကောင်စီကို အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းလိုက်ကြသည်-

(၁) စောကြာဒိုး

(၂) ဗိုလ်ရန်နိုင်

(၃) ဗိုလ်မြ

(၄) ဗိုလ်ရွှေဆိုင်း

(၅) စောဘယ်နီထူး

(၆) ဇာလီမော်

(၇) ဦးဉာဏရံသီ

(၈) မဟာဒေဝီ

(၉) ရန်ကြီးစိန်(ကိုးကန့်အဖွဲ့)

(၁ဝ) ဦးလှိုင်

(၁၁) ဘုန်းကြီးဦးချစ်စိန်

(၁၂)	ဇော်ဆိုင်း	ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင်

(၁၃)	ဇော်တူး	နှစ်ဦးအားလျာထား၍ဆက်သွယ်မှုပြုရန် ဆုံးဖြတ်သည်။

(၁၄) ဗိုလ်စကြာ

အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးကောင်စီ၏လက်အောက်တွင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်ကို လည်း ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး စစ်နယ်မြေနှင့် စစ်ဦးစီးတာဝန်များ

ကိုပါ ခွဲဝေသတ်မှတ်ကြသည်။ ကရင်တပ်ကို  ဗိုလ်မြ ကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍လည်းကောင်း၊ မွန်တပ်ကို ဗိုလ် ရွှေဆိုင်းကဦးစီး၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာတပ်ကို

ဗိုလ်ရန်နိုင်ကဦးစီး၍လည်းကောင်း၊ ရှမ်းတပ်ကို မဟာဒေဝီနှင့်ရန်ကြီးစိန်တို့က ဦးစီး၍လည်းကောင်း၊ ကချင် တပ်ကို ဇော်ဆိုင်းနှင့်ဇော်တူးတို့က ဦးစီး၍

လည်းကောင်း တာဝန်ယူဖွဲ့စည်းကြရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်တို့ ပြည်ပြေးတစ်စုသည် ကရင်သောင်းကျန်း သူ၊ မွန်သောင်းကျန်းသူ၊

ကချင်သောင်းကျန်းသူများ နှင့် ပူးပေါင်း၍ မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသော်လည်း ခိုင်မာ ကျစ်လျစ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေနှင့် ပေါ်ထွက် လာခြင်းကား မဟုတ်ပေ။

သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်း များမှာ တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ မကြာခဏ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွား လျက်ရှိရာ ဗိုလ်ရန်နိုင်အနေနှင့် ယာယီစုစည်း၍ ပြည်ပြေးသောင်းကျန်းမှုအတွက်

ခေတ္တမှီခိုခဲ့ရခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

စစ်ဦးစီးမှူး ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် တပ်ရင်းတစ်ရင်း လျှင် လူအင်အား ၅ဝဝ ကျော်ပါဝင်သောတပ်ရင်း ၉ ရင်းနှင့်တပ်မဟာ (၁၇)၊တပ်မဟာ(၂၇)၊တပ် မဟာ(၃၆)

တို့ကို စနစ်တကျဖွဲ့စည်း၍ တပ်မဟာ (၁၇)ကို  ထားဝယ်ခရိုင်၊  တပ်မဟာ(၂၇)ကို မြိတ်ခရိုင်၊ တပ်မဟာ(၃၆)ကို မော်လမြိုင်ခရိုင် များတွင်  တာဝန်ယူရန်

သတ်မှတ်လိုက်သည်။

စစ်ဆင်ရေးစီမံကိန်းကိုလည်း  အောက်ပါအတိုင်း ရေးဆွဲလိုက်သည်-

(က) ပထမအဆင့်။ တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင် ပြည်နယ်ကို ခြေကုပ်စခန်းပြုလုပ်၍ တိုက်ခိုက်ရန် (အထူးသဖြင့် စစ်တောင်းကမ်းခြေအထိ စစ်မျက်နှာ ဖွင့်ရမည်။)

(ခ) ဒုတိယအဆင့်။ စစ်တောင်းမှ ဆက်လက် တိုက်ခိုက်ရန်။

(ဂ) တတိယအဆင့်။ စတင် တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် ပြည်နယ်များပါ တစ်ပြိုင်နက်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ် ရန်။

(ဃ) စတုတ္ထအဆင့်။ ပျဉ်းမနား၊ တောင်ငူပြည်မှ အထက်အောက် ဖြတ်တောက်ရန်။

(င) ပဉ္စမအဆင့်။ နောက်ဆုံးတနင်္သာရီတိုင်းကို မည်သည့်နည်းနှင့်မဆို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရန်။

(စ) ဆဌမအဆင့်။ ပဲခူးရိုးမ တိုင်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်း ပေါ်တိုင်းသည် ရန်ကုန်မြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရန် နှင့် စစ်တောင်းမှလည်း ရန်ကုန်မြို့အား ပဲခူးမှ

ဖြတ်တောက်ရန်။

(ဆ) သတ္တမအဆင့်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ မှ စတင်၍ ဗမာပြည်တစ်ပြည်လုံးတွင် ပြင်းပြင်းထန် ထန် တိုက်ခိုက်ရန်။

ဤကား ဗိုလ်ရန်နိုင် ဖွဲ့စည်းရေးဆွဲခဲ့သော အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့်ပြည်သိမ်း စစ်ဆင်ရေးစီမံကိန်းပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်ရန်နိုင်၏ တပ်များ၊

တပ်မဟာများ၊ စီမံချက်များမှာ စာရွက် ပေါ်တွင်သာ ရှိသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် ဗိုလ်တိုက်အောင်အား တပ်မဟာ (၁၇) တပ်မဟာမှူး အဖြစ်

ခန့်အပ်လိုက်သည်။

ဗိုလ်တိုက်အောင်သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သော ဗိုလ်ကြီးဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ လတွင်

ကုန်းလမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (အာရ်တီဘီ)တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်တွင်  နိုင်ငံတော်ပိုင် ငွေတစ်သောင်းကျော်အား

အလွဲသုံးစားလုပ်၍ ရန်ကုန်မြို့မှ ရှောင်တိမ်းသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျုံဒိုး၊ ကော့ကရိတ်၊ ဖလူးမှတစ်ဆင့်ဝမ်ကရှိ ဗိုလ်ရန်နိုင် အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းသွားမိသူဖြစ်သည်။

ဗိုလ်တိုက်အောင် သည် ဝမ်ကစခန်းတွင် ဗိုလ်ရန်နိုင်စုစည်းထားသော လူ ၁၈ ယောက်ကို စစ်သင်တန်းပေးခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၅ ရက်တွင်

ဗိုလ်ရန်နိုင်နှင့် စောကြာဒိုး တို့က တပ်မဟာမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးချက်အရ တပ်မဟာ (၁၇)ကို  ဖွဲ့စည်းရန်  ဗိုလ်ကျော်ခေါင်၊ ကိုမြစိုးတို့နှင့်အတူ

ထားဝယ်သို့ထွက်ခွာခဲ့သည်-

သို့သော် ဗိုလ်တိုက်အောင်သည် တပ်မဟာမှူးဟု ဆိုသော်လည်း လူအင်အားလည်းမရှိ၊ လက်နက်လည်း မရှိ၊ ငွေကိုလည်း သထုံခရိုင်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်နှင့်

ထားဝယ်ခရိုင်များတွင် ကိုယ့်နည်းကိုယ်ဟန်ဖြင့် တစ်နှစ် လျှင် ဆက်ကြေးငွေသုံးသိန်းကျစီကောက်ခံ၍ ဆောင် ရွက်ရန်သာ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသဖြင့် များစွာ

စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်တွင် ထားဝယ်မြို့ အမှတ် (၂၅) ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့ လက်နက်ချ အလင်းဝင်လိုက်ရတော့သည်။ သို့နှင့်

ဗိုလ်ရန်နိုင်တို့လူစု၏ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်ဆိုသည်မှာ ဆီးတိုးကိုယ်စားလှယ်နှင့် ထိုင်းအရာရှိကြီးများရှေ့မှောက်ရှိ စာရွက်ပေါ်တွင်သာ

ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရပြီး လေထဲမှာသာ လွင့်ပျောက်သွားရ တော့သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်နှင့် ပြည်ပြေးတစ်စုသည်လည်း ကရင်သောင်းကျန်သူများထံတွင် မှီခိုကပ်ရပ်၍

တစ်ဖက်နိုင်ငံနှင့်ဆက်သွယ်ပြီး အကူအညီတစ်စုံတစ်ရာ ရရှိရေးကိုသာ ကြိုးစားနေရလေသည်။ ဦးလောရုံသည် ဗိုလ်ရန်နိုင်၊ စောကြာဒိုး၊ မဟာဒေဝီစသော ပြည်ပြေး

များအား တစ်စတစ်စဆက်သွယ်၍ စုရုံးသိမ်းသွင်းပြီး  ပြည်ပြေးသောင်းကျန်းမှုအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်လျက် ရှိလေသည်။

ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပါတီထူထောင်ခြင်း

ဦးနုနှင့်အဖွဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်ရှိနေစဉ် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် ဦးလောရုံသည် ဦးနု ထံသို့ ရောက်လာပြီး အစီအစဉ်အသေးစိတ်ကိုရှင်းပြရန်

ဦးနုအား ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ခေါ်ဆောင်သွားလေသည်။ ဦးလောရုံက ဦးနုအား ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာပိုင်ကြီး တစ်ဦး၏ စာတစ်စောင်ကိုလည်း ပြသနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဦးနု

များစွာအားတက်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ဦးလောရုံ သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးခဲ့သော ပြည်ပြေး နိုင်ငံရေးသမားဟောင်းကြီးများကို ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စုရုံး၍

ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီဖွဲ့စည်းရန် အဆင်သင့်ပြင်ဆင်ပြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအစဉ်အလာ ဩဇာတိက္ကမကြီးမားသည့်ခေါင်းဆောင်မှုကို လိုအပ်သောကြောင့်သာ

ဦးနုအား စည်းရုံးခေါ်ငင်ရခြင်းဖြစ် သည်။ ဦးနုသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် ဦးလောရုံနှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ လိုက်ပါသွားခဲ့ရာ ဦးနုနှင့်အတူ

ဇနီး သားသမီးများအပြင် ဗိုလ်လကျာ်၊ ဦးမိုးကျော်(ခေါ်) ဗိုလ်ကြီးဟောင်းစိုးမြင့် တို့လည်း လိုက်ပါသွားကြသည်။

ဦးနုတို့လူစုသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိသွားသောအခါ ဦးလောရုံကြိုတင်စုစည်းထားသော

စောကြာဒိုး၊ ဗိုလ်ရန်နိုင်၊ ဗိုလ်စကြာ၊ ညောင်ရွှေ မဟာဒေဝီစဝ်ဟိန်ခမ်း၊

လေတပ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်း တီကလစ်တို့ လူစုနှင့် ပူးပေါင်းသွားသည်။ ထို့နောက် အာဏာပြန် လည်ရရှိရေး၊ အနောက်အုပ်စု အသိုင်းအဝိုင်းမှ

အကူအညီ ရရှိရေးတို့ကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းပင် ကြိုးစား လာတော့သည်။

ဦးနုသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့မထွက်ခွာမီ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ရှိနေစဉ်တွင် မိမိအနေနှင့် ဘာသာရေးကိုသာ အဓိက ထား၍ လုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း

၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄ ရက် အေပီသတင်းက ဖော်ပြခဲ့သေးသည်။ ဦးလောရုံ နှင့်အတူ အိန္ဒိယမှ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ လိုက်ပါသွားရာတွင်  လည်း ဘုရားဖူးရန်

ဟူ၍သာ အကြောင်းပြခဲ့သည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ လန်ဒန်မြို့သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ဦးနုသည် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ရပ်ကို ကျင်းပတော့သည်။

ဦးနုက ဦးလောရုံကို ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ၏ အထွေ ထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ပွဲထုတ်ပေးသည်။ ဦးနုက နယူးယောက်၊ တိုကျို၊ ဟောင်ကောင်မြို့များသို့

လှည့်လည်မည်ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အခြားနိုင်ငံများ၏ အကူအညီဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းအစိုးရကို  အကြမ်းဖက်၍  ဖြုတ်ချမည်။

ဌာနချုပ်ကို ဗန်ကောက်တွင်  ဖွင့်လှစ်မည် ဟူ၍ လည်း အတိအလင်းကြေညာသည်။ ဦးနုတို့၏ လှုပ်ရှားမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကာလကတ္တား

မြို့တော်ထုတ် စတိတ်စမင်းသတင်းစာက အောက်ပါ အတိုင်း ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်-

(ကျွနု်ပ်တို့ လန်ဒန်ဌာနမှ)ဩဂုတ်လ ၂၅

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ဆန့်ကျင်မှုများအား ခေါင်းဆောင်ရန် ဦးနုက ဆုံးဖြတ် လိုက်ခြင်းသည် တိုင်းပြေး ပြည်ပြေးများ၏ မျှော်လင့်

အားထားချက်ကို ဖြည့်စွမ်းပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ အားတက်လာစေသည်။

တိုင်းပြေး ပြည်ပြေးများအနေဖြင့် ဗမာပြည်တွင်း ၌ အစိုးရအား နှောင့်ယှက်မှုများကို ပြုလုပ်လာမည်။ တိုင်းပြေးပြည်ပြေးများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် အလံ

တော်တစ်ခုတည်းအောက်တွင် ဦးနုလည်း ပါဝင်လာ မည်။

ဗမာပြည်တွင်း၌ လက်နက်ကိုင်သူပုန် ၄ဝဝဝဝ ရှိသည်။ ၎င်းတို့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ထိုင်းနိုင်ငံ အတွင်းရှိဌာနချုပ်(ယိုးဒယားအစိုးရက မြန်မာအစိုးရ နှင့်

တရားဝင်ပုံမှန်ဆက်သွယ်နေလင့်ကစား) က ကိုင်တွယ်ညွန်ကြားနေသည်။

ဦးနုနှင့် ဦးလောရုံတို့၏ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမတိုင်မီ

တွင်လည်း လန်ဒန် ဘီဘီစီသတင်းထောက်နှင့် တွေ့ဆုံ ခဲ့သည်။ ဘီဘီစီအသံလွှင့်ဌာနမှ သတင်းဝေဖန်သူ  မစ္စတာဘားနာဒ်ဆဲလ်ဘီ က ဦးနုသည် လွန်ခဲ့သည့်

အနှစ်(၂ဝ)ကကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်ပါဦးမည်လားဟု ဗြိတိန် လူထုက သံသယရှိနေကြောင်း အသံလွှင့်ဖော်ပြဝေဖန် ခဲ့သည်။ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဦးလောရုံက ဦးနု၏

ကြေညာချက်ကိုဖတ်ပြရာ ကြေညာချက်မဖတ်ခင်    ဦးနုက  အောက်ပါအတိုင်း  ပဏာမပြောကြားခဲ့ သည်။

ကြွလာကြတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ မကြာခင်မှာပဲ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးလောရုံက အသင့်ပြင်

ဆင်ပြီးဖြစ်တဲ့ ကြေညာချက်စာတမ်းကို ဖတ်ပြပါလိမ့် မယ်။ ပြီးတော့ ကျွန်တော်က မေးခွန်းများကိုဖြေပါ့မယ်။

ကြေညာချက်စာတမ်းကို ဖတ်မပြခင် ကျွန်တော် တို့ ကြေညာစာတမ်းကို ဘာဖြစ်လို့ လန်ဒန်မှာ ထုတ်ပြန်ရတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်းကလေးကို ပြောပြချင်ပါ သေးတယ်။

ရာစုနှစ်များတစ်လျှောက်မှာ အဓမ္မအုပ်စိုး မှုတွေရှိနေတဲ့ မိမိတို့ရဲ့ တိုင်းပြည်က ထွက်ပြေးလာကြ တဲ့လူတွေဟာ ဒီမြို့ကြီးမှာ ခိုလှုံပြီးတော့ သူတို့ရဲ့လူမျိုး

လွတ်လပ်ရေးကို ကြိုးပမ်းစည်းရုံးမှုပြုကြပါတယ်။

အဲဒီကောင်းမွန်လှတဲ့ အစဉ်အလာကြီး အတိုင်းပဲ အခု ကျွန်တော်တို့ဟာလည်း ဒီကြေညာစာတမ်းကိုဖတ် ပြခြင်းနဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့လူမျိုး လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု ကို

ပထမခြေလှမ်းအနေနဲ့ ဆောင်ရွက်ရခြင်းဖြစ်ပါ တယ်။

နောက်တစ်ကြောင်းကတော့ ကျွန်တော်ဟာ ကျွန်တော့်ပြည်သူတို့ရဲ့ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးအဖြစ် ဒီမြို့တော်ကြီးကို လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၂ နှစ်က ဗြိတိသျှအစိုးရ နဲ့

တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုပြုဖို့ ရောက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

ဒီမြို့တော်ကြီးမှာပဲ ကျွန်တော်ဟာ လွတ်လပ်တဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်တဲ့ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဖြစ်ပေါ်လာစေတဲ့ နု-အက်တလီစာချုပ်ကို ချုပ်ဆို

လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ ကျွန်တော် ဟာ လွတ်လပ်တဲ့မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ပထမဦးဆုံးသော ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဦးနုက ဖော်ပြပါအတိုင်း အစပျိုးလိုက်ပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့မခိုင်မာသေးခင်တွင် ကွန်မြူနစ်များသည် ကာလကတ္တားကွန်မြူနစ် ကွန်ဖရင့်၏ ညွှန်ကြားချက် အရ

ပုန်ကန်ကြသဖြင့် တိုင်းပြည်၏ ၁ဝ ပုံ ၉ ပုံ ကွန်မြူနစ်များလက်သို့ ရောက်ရှိသွားကြောင်း၊ မြန်မာ ပြည်သူများက ကွန်မြူနစ်စနစ်နှင့် ဒီမိုကရေစီစနစ် အနက်

ဒီမိုကရေစီကိုရွေးခဲ့ကြောင်း၊ မိမိအစိုးရက ကွန်မြူနစ်များ သိမ်းပိုက်ထားသည့်အနက် အားလုံးကို ပြန်သိမ်းနိုင်ခဲ့ကြောင်း ဆက်လက်ရှင်းပြသည်။ လွတ် လပ်ရေး

ခေတ်ဦးတွင် နယ်မြေအများအပြားကို သိမ်း ပိုက်ထားသော သောင်းကျန်းသူများမှာ ကွန်မြူနစ်များ သာဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး ကရင်သောင်းကျန်း

သူများအကြောင်းကိုမူ ထည့်မပြောခဲ့ပေ။ လန်ဒန် တက္ကသိုလ် အရှေ့တောင်အာရှသမိုင်းပါမောက္ခ ဒီဂျီ အီးဟောလ်၏ မြန်မာနိုင်ငံစာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၇၈

တွင် မိမိကို ချီးကျူးထားကြောင်းလည်း ကောက်နုတ် ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်လက် ပြောကြားပြန်သည်။၁၉၄၈ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံဟာ သက်ဦးဆံဖျား ဘေးဒုက္ခကြီးနှင့် ကြုံတွေ့နေရသလိုပဲ၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှာ လည်း ဘေးဒုက္ခကြီးတစ်ခုနဲ့ကြုံရပြန်တယ်။ ဒီတစ်ခါ တော့

သူပုန်သူကန်တွေကြောင့်မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော့်ရဲ့ စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းရဲ့သစ္စာဖောက် မှုကြောင့်ပဲဖြစ်တယ်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဟာ ဒီမိုကရေ

စီစနစ်အရရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားတဲ့ တရားဝင် အစိုးရကိုဖြုတ်ချလိုက်တယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဒီလို လုပ်လိမ့်မယ်လို့ မမျှော်လင့်ခဲ့ကြဘူး။ ကျွန်တော်လည်း

နောက် ၅ နှစ်လုံးလုံးထောင်ထဲမှာနေခဲ့ရတယ်။

နောက်ဆုံး ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှာ ကျွန်တော့်ကို လွှတ် လိုက်တဲ့အခါ ကျွန်တော်ဟာ ထောင်ကထွက်လာပြီး တိုင်းပြည်အခြေအနေကို ကြည့်လိုက်တော့ တိုင်းပြည်ရဲ့

အခြေအနေဟာ ကျွန်တော့်အဖို့ ရင်ကွဲစရာကြုံတွေ့ရ ပါတယ်။ အသေးစိတ်အချို့ကိုတော့ ကြေညာချက် ဖတ်ပြတဲ့အခါမှာ ကြားသိရပါလိမ့်မယ်။

ဒီလို ကြောက်စရာလန့်စရာအခြေအနေကို ပြောင်းပစ်ဖို့အတွက် ကျွန်တော်က ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ကို ဗမာပြည်မှာ ဒီမိုကရေစီစနစ်ထူထောင်ဖို့ တိုက်တွန်း

လိုက်ပါတယ်။

အဲဒီလိုသာ သူကလုပ်ရင် ကျွန်တော့်တို့ တစ်တွေဟာ သူရဲ့ခေါင်းဆောင်မှုအောက်မှာ လုပ် ဆောင်ကြဖို့အသင့်ရှိတယ်လို့ ကျွန်တော်က ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ဒီ ကျွန်တော်တို့ရဲ့အဆို ကို ပယ်ချလိုက်ပါတယ်။

ဦးနုက တိုင်းပြည်ကိုကယ်ဆယ်ရန် အခြားနည်း လမ်းများရှာဖွေရကြောင်း၊ ပြည်သူလူထုကို လန်ဒန်မှ တစ်ဆင့် မေတ္တာရပ်ခံကြောင်း၊ အစိုးရကိုဖြုတ်ချရန်

သေချာကျနစွာ စီစဉ်ပြီးမှဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုသွားသည်။ ဦးလောရုံက အောက်ပါစာတမ်းကို ဆက်လက်ဖတ်ပြသည်-

၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် လွတ်လပ် သောအချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ လာသော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကို ပြည်သူလူထု

အား အချုပ်အခြာ အာဏာအပ်နှင်းသော အခြေခံ အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ အရ အုပ်ချုပ်သည်။

အစ ကနဦးကတည်းကပင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာ နိုင်ငံသည် ပြည်သူတို့က လွတ်လပ်စွာ ရွေးကောက် တင်မြှောက်သော ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော

လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သည့် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ တော်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ နောက်ဆုံးဖြစ်သော ၁၉၆ဝ နှစ်ပြည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေး

ပါတီ ကြီး  သုံးခုဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုပါတီက မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် အနိုင်ရရှိ ခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင် ပါလီမန်က ဦးနုအား ဝန်ကြီးချုပ်

အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုက်သည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် အခြေခံအုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ ကိုစောင့်ထိန်းရန် ပေးအပ်ထားသော သစ္စာကိုဖောက် ဖျက်၍

အာဏာကိုသိမ်းယူပြီးလျှင် ပါလီမန်လွှတ်တော် ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်လေသည်။

သမ္မတကြီး ဦးဝင်းမောင်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၊ တရား လွှတ်တော်ချုပ်၊ တရားဝန်ကြီးချုပ် ဦးမြင့်သိမ်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးချုပ်အဖွဲ့ဝင်အားလုံးတို့ကို ဖမ်းဆီး၍ ငါးနှစ်

ကျော်ကြာမျှ အကျဉ်းချထားခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်ထားရာတွင် စွဲချက်တင်ခြင်း၊ တရားရုံးတော် တွင် စစ်ဆေးခြင်းမပြုဘဲထားခဲ့သည်။

အာဏာသိမ်းသောနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သော ကြေညာချက်၌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက သူသည်    ပြည်ထောင်စုကြီးပြိုကွဲမည့် အန္တရာယ်နှင့် ကြုံနေသော ကြောင့်

ဝင်ရောက်၍ အာဏာသိမ်းရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ရှမ်းခေါင်းဆောင်များက ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်ထောင်စုကြီးထဲမှ ခွဲထုတ်ရန် တိတ်တဆိတ်ကြိုးပမ်း

နေကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု အကြောင်းဆက်၍ပြ လေသည်။

လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ဆယ်နှစ်ကြာလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်က ပြည်ထောင်စုကြီးထဲမှ ခွဲထွက်နိုင်ခွင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်

အောင်ဆန်းက ကတိပေးခဲ့သည်။ ထိုကတိအတိုင်းပင် ထိုအခွင့်အရေးကို အခြေခံအုပ်ချုပ်ပုံ ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားပေသည်။ ထို အခွင့်အရေးကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီး

နေဝင်းက ဖျက်ဆီးလိုက်သည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်မှစ၍ ယနေ့တိုင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် အမိန့်ပြန်တမ်းများဖြင့် နိုင်ငံ ကိုအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ထိုကာလတစ်ခုလုံးတွင်

ထောင်ပေါင်းများစွာသော ယောက်ျား၊ မိန်းမတို့အား ထောင်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အကျဉ်းချထားခြင်း၊ သတ်ဖြတ်မှု၊ ကိုယ်အင်္ဂချို့တဲ့စေမှု၊ ညှဉ်းဆဲမှုတို့ဖြင့်

နှိပ်စက်ကလူပြုခြင်းတို့သည် ရှိခဲ့ချေသည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်တွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများစွာကို သေနတ်ဖြင့်ပစ်သတ်ခြင်း၊ ဒဏ် ရာရစေခြင်းတို့ကို ပြုခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား

သမဂ္ဂအဆောက်အအုံကို ဒိုင်းနမိုက်ဖြင့် ဖြိုချဖျက်ဆီး ပစ်လိုက်သည်။

ထို့နောက် ဦးနု၏စာတမ်းတွင် တော်လှန်ရေး ကောင်စီအစိုးရ၏ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်းများကို အသေး စိတ်ပင် ရှုတ်ချထားသည်။ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအား

ပုတ်ခတ်ထားပြန်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေ များစွာ ချို့တဲ့ယိုယွင်းလျက်ရှိပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် တစ်ပြည်လုံးငတ်မွတ်လုနီးပါးရောက်နေပြီဟုဆိုသည်။

တစ်ပြည်လုံးအုံကြွဆူပူနေခြင်း၊  ပြည်နယ်များက ပုန်ကန်ခြင်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် အဆင်မပြေခြင်း တို့ကြောင့် တော်လှန်ရေးအစိုးရသည် အဖတ်ဆယ်

နိုင်ရန် ၃၃ ဦးကော်မတီကို ဖိတ်ခေါ်ဖွဲ့စည်းရခြင်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ သို့သော် ၃၃ ဦး ကော်မတီ၏အဆိုပြုချက်များကို တော်လှန်ရေးအစိုးရ က

ပယ်ချလိုက်လေရာ တော်လှန်ရေးအစိုးရအား အင်တိုက်အားတိုက်  ကန့်ကွက်ကြရန်သာရှိတော့ သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ဦးနုအား အာဏာပြန်အပ်ရန် ကိုလည်း

အောက်ပါအတိုင်း တောင်းဆိုသည်။ဤကြေညာချက်ဖြင့်  ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုက ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းအား မတရားသိမ်းယူထားသော အာဏာကို ပြန်၍အပ်ရန် တောင်းဆိုလိုက်သည်။မြန်မာတို့သည် နှိပ်စက်စိုးမိုးမှုကို ကြာရှည်မခံ သော အနိုင်မခံ အရှုံးမပေးသော ဂုဏ်မာနဖြင့် ပြည့်စုံသောလူမျိုးဖြစ်ကြောင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အား သတိပေးစကား ပြောကြားလိုက်သည်။ ပြည်သူ တို့သည် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို သူတို့အဖို့ လူနေမှု စနစ်တစ်ရပ်အဖြစ်ရွေးချယ်ပြီးဖြစ်သည်။ မြတ်နိုး လျက်ရှိကြသည်။စာတမ်းတွင် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ပြန် လည်အသက်သွင်းရေး၊ အာဏာပြန်လည်ရယူရေးတို့ကို သာမက ဖက်ဒရယ်မူကိုပင် ပြန်လည်အသက်သွင်းရ

တော့မည်ကဲ့သို့ တွင်တွင်ဖော်ပြထားသည်။ မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ကိုလည်း ဖက်ဆစ်ဝါဒအဖြစ် စွပ် စွဲထားသည်။ ကုလသမဂ္ဂနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကိုလည်း

အကူအညီပေးကြရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ထွန်းပြောင်စေရမည်ဟုလည်း ကတိပြု သည်။ အခြားဘာသာများအတွက်လည်း အာမခံသည်။

ပြည်သူတို့ကိုလည်း လွတ်လပ်ခွင့်ပေးမည်ဟု အမျိုးမျိုး ကတိပေးခဲ့သည်။

ဦးနုတို့လူစုသည် လန်ဒန်သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ တွင်  ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ  ပါတီသစ်တစ်ရပ် ထူထောင်ကြောင်း အတိအလင်းကြေညာလိုက်သည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌ မှာ

ဦးနုဖြစ်ပြီး ဦးလောရုံမှာ အထွေထွေ အတွင်းရေး မှူးဖြစ်သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ လ ၃ ရက်တွင်လည်း ဦးနု၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ တစ်ဦးက  ဦးနုသည်

လန်ဒန်မှ  နယူးယောက်သို့  ထွက်ခွာရန်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုသို့ ကြေညာ ပြီးနောက် ဦးနုတို့လူစုသည် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်တွင် နယူးယောက်မြို့သို့

ရောက်ရှိသွားကြပြန်သည်။ ဦးနုတို့ အဖွဲ့သည် အမေရိကန်အစိုးရထံမှ အကူအညီရရှိရန် ကြိုးပမ်းခြင်း၊ စာနယ်ဇင်းများမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတကာ တွင် ဝါဒဖြန့်ချိရန်

စီစဉ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နေကြ သည်။ အမေရိကန်အမျိုးသား အသံလွှင့်ဌာနကုမ္ပဏီ (အင်န်ဘီစီ)ရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ်နှင့် တွေ့ဆုံ၍ ဦးနုက

တော်လှန်ရေးအစိုးရကိုဖြုတ်ချမည်ဟု ပြောပြန် သည်။ အမေရိကန်အစိုးရက တော်လှန်ရေးအစိုးရအား ထောက်ပံ့ကူညီမှုအားလုံး ရပ်ဆိုင်းရန်လည်း တောင်းဆို

ခဲ့သည်။

စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ဦးနုက ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းအစိုးရအား ဖြုတ်ချရေးအတွက် အမေရိကန်အမျိုးသားများထံမှ အကူအညီတောင်းခံခဲ့ ပြန်သည်။

တရုတ်နီ၊ ဆိုဗီယက်တို့ထံမှလည်း အကူအညီတောင်းမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သို့သော် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကိုသာ ကျင့်သုံးမည်ဖြစ်ကြောင်းဖြင့်လည်း ကြေညာခဲ့သည်။

ဦးနုသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာတစ်ပတ်လှည့်၍ အကူအညီရရှိရေးကို ကြိုးပမ်း ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်ကို

တောင်းခံခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်ရရှိရန်အတွက် ဦးနုနှင့်အဖွဲ့သည် ထိုင်းအစိုးရအား ထိုင်း-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံရေးကိုမထိခိုက်စေရန် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ မပြု လုပ်ပါဟု အာမခံချက်ပေးရသည်။ ဦးနုသည် လေတပ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်း တီကလစ်အိမ်တွင်နေမည် ဟုဆိုသည်။

ဦးနု၏ဇနီးနှင့်သမီးမှာမူ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လကတည်းက  ဗန်ကောက်မြို့သို့  ကြိုတင် ရောက်ရှိနေခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ထိုင်းအစိုးရက ဦးနုအား ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ လ ၂၇ ရက်တွင် နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်ပေးလိုက်သည်။ ဦးနုတို့လူစုသည် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်တွင်  ဖနွမ်းပင်မှ  တစ်ဆင့် ဗန်ကောက်

သို့ရောက်ရှိလာကြသည်။ စင်စစ် ဦးနု မရောက်မီတွင် ဝန်ကြီးဟောင်းဦးသွင်(ကျိုက်မရော ဦးသွင်) ခေါင်းဆောင်သော ပြည်ပြေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ကိုလည်း  ထိုင်းနိုင်ငံက

နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်ပေးပြီး ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးလာသော နိုင်ငံရေးသမား များ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စုရုံးနေခြင်း၊ ဦးနုတို့ လူစုက ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီကို ထူထောင်ပြီး တော်လှန်ရေး အစိုးရ

အား ဖြုတ်ချမည်၊ အကြမ်းဖက်မည်ဟု ကမ္ဘာ လှည့်၍အတိအလင်းပြောကြားခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်ပြေးများအား နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်ပေးခြင်းသည် ထိုင်း

နိုင်ငံရေးလောကတွင်လည်း ဂယက်ရိုက်သွားခဲ့သည်။ ထိုင်းဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေသော သတင်းစာ ဆိုင်ယင်း ရတ်သ် နှင့် ဗန်ကောက်ပို့စ် သတင်းစာများက

ထိုင်းနိုင်ငံ၏  လုံခြုံရေးနှင့်  တည်ငြိမ်မှုအတွက် အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ချိန်းဂရေးမဲဆန္ဒနယ်မှ တစ်သီးပုဂ္ဂလ အမတ်ဆောင်သက်ပါသာဒီးက  ဝန်ကြီးချုပ် ထနွန်ကစ်တီကာချွန်အား ဦးနုတို့လူစုက ထိုင်းနိုင်ငံ ကို အသုံးချခြင်းမှ မည်သို့ကာကွယ်ထားကြောင်း မေးမြန်းခဲ့သည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ထာနတ်ခိုမန်က မြန်မာအစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရေးထိန်းသိမ်းမည်ဟု ကတိ ပေးခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ထာနတ်ခိုမန်သည် ဦးနုတို့လူစုအနေနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုပြုလုပ်မည် မဟုတ်ပါဟု အကြိမ်ကြိမ်ကတိပေးနေရသည်။ သို့သော်

ဦးနုတို့လူစုနှင့် ပြည်ပြေးများကား အငြိမ် မနေပါ။ လက်နက်ကိုင် ဆူပူသောင်းကျန်းရေးကို ကြိုတင်ပြင် ဆင်နေချိန်မှာပင် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက် နေ့စွဲပါ

ကြေညာချက်(မေတ္တာရပ်ခံချက်)တစ်စောင်ကို ရိုက်နှိပ်၍ ပြည်တွင်းသို့ ယင်းတို့၏ အမာခံများမှ တစ်ဆင့် ဖြန့်ချိဝါဒဖြန့် စည်းရုံးလာတော့သည်။ မေတ္တာ ရပ်ခံချက်

တွင် ဦးနုကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ရေးထိုးထား ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-မေတ္တာရပ်ခံချက်(တတ်စွမ်းသလောက်ကူးယူ၍အဆင့်ဆင့်ဝေငှကြရန်)ကိုယ်ကျိုးကိုရှာခေါင်းပုံဖြတ်သမားများဖြစ်ကြ ကုန်သော ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းနှင့်တော်လှန်ရေးကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်များခေါင်းဆောင်လျက်ရှိသည့် စစ်အာဏာရှင်

အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖျက်ဆီးချေမှုန်းပစ်လိုသော ရဟန်း ရှင်လူပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံးသည် တစ်ခဲနက်အုံကြွ လျက်ရှိသည်ကို မြန်မာပြည်မှ ထွက်မလာမီကပင်

ကျွန်တော်ကောင်းစွာသိရှိခဲ့သည်။

အုံကြွမှုကြီးမှာ တစ်နေ့တခြား ဒီရေအလားကဲ့သို့ ပေါက်ကွဲလုနီးနီးအဖြစ် ကြီးမားထွားကျိုင်းလျက်ရှိသည် ဆိုသောအချက်ကိုလည်း မကြာခဏ ကျွန်တော်တို့က

ရရှိနေသောလျှို့ဝှက်သတင်းများအရ ကျွန်တော်တို့ သိရှိရသည်။

ကိုယ်ကျိုးရှာခေါင်းပုံဖြတ်သမားများဖြစ်ကြကုန် သော ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းနှင့်အပေါင်းပါတစ်စု'တို့အား သုတ်သင်ရှင်းလင်းပစ်ရန် ကျွန်တော်တို့သည် နေ့စဉ်

နှင့်အမျှ  မနေမနားကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြသည်။ အစကောင်းမှ အနှောင်းသေချာသည်ဆိုသော ပညာရှိ ကြီးများ၏စကားအရ အစကောင်းရန် ကျွန်တော်တို့ သည်

အထပ်ထပ် အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြသည်။

ကျွန်တော်တို့ကို ယုံကြည်၍ ကျွန်တော်တို့ ဦးဆောင်ရာသို့ လိုက်ပါလိုသူများအား ကျွန်တော်တို့ စွန့်စားရဲသည်ထက် ပိုမိုစွန့်စားကြစေလိုသောဆန္ဒများ

ကျွန်တော်တို့တွင် အနည်းငယ်ခန့်မျှမရှိရကား ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင်စတင်၍တိုက်ပွဲဝင်ပါပြီဟု ကြေညာသည့်နေ့အထိ   အဆိုပါအုံကြွမှုကြီး

မပေါက်ကွဲအောင် သက်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်အသီးသီး က အထူးထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားကြပါရန် ကျွန်တော်တို့ အထူးမေတ္တာရပ်လိုသည်။

ပြည်ထောင်စုသူ ပြည်ထောင်စုသားတို့သည် ကိုယ် ကျိုးရှာ ခေါင်းပုံဖြတ်သမားများ၏ ဘေးအန္တရာယ်များမှ လျင်မြန်စွာ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မိမိတို့ယုံကြည်ရာ

ဘာသာအသီးသီးအရ အထူးဆုတောင်းကြစေချင်ပါ သည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များက မူကား ဝေသာလီပြည်ကို ဘီလူးသဘက်ဘေး၊ ရောဂါဘေး၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါး ခြင်းဘေးတို့မှ လွတ်မြောက်စေခဲ့သော ရတနာသုတ်တော်ကို

အဓိပ္ပာယ်နှင့်တကွ ရဟန်းတော်များထံမှ သင်ယူပြီး နေ့စဉ် အကြိမ်ကြိမ်ရွတ်ဖတ်ကြရန် အထူး မေတ္တာရပ်ခံပါသည်။

ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူအများ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာပါစေ။

တော်လှန်ရေးသမားအမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာခေါင်း ပုံဖြတ်သမားများ ကျဆုံးရမည်။

ရဟန်းရှင် ပြည်သူလူထု အောင်ရမည်။

(ပုံ)မောင်နု

ဥက္ကဋ္ဌ

ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့

၂၃.၁၁.၆၉

ထိုင်းအစိုးရသည် ဦးနုနှင့်ပြည်ပြေးတစ်စုက ထိုင်း နိုင်ငံတွင် နေထိုင်၍ နိုင်ငံရေးမလုပ်စေရပါ၊ မြန်မာနိုင်ငံ နှင့်ချစ်ကြည်ရေးမပျက်စေရပါစသည်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ်

အထပ်ထပ်ကတိပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးနုတို့လူစုကား ခြေပုန်းခုတ်၍ ပြင်ဆင်လှုပ်ရှားနေကြပြီဖြစ်သည်။ ဖော်ပြပါ ကြေညာချက်ကို

၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ တာမွေတိုက်နယ် ပထစ အတွင်းရေးမှူးဟောင်း မောင်စောထံမှ သက်ဆိုင်ရာ က ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

မောင်စောထံမှ ဓာတ်ပုံ နှစ်ပုံပါ  ဖမ်းဆီးရမိလေရာ  ပထမဓာတ်ပုံတွင် (၁)ဗိုလ်လကျာ်၊  (၂) သန်းသန်းနု  (ဦးနု၏ ဒုတိယသမီး)၊ (၃) ဦးနု၊(၄) ဒေါ်မြရီ (ဦးနု၏ဇနီး)၊

(၅) အယ်နီနာနိုးပါစီစမစ် (ဦးလောရုံ၏ဇနီး)၊ (၆) အမည်မသိ၊ (၇) ဒေါ်ကြည် (ရန်ကုန်မြို့ ယူအီးအိုင် အလွတ်ပညာသင် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး အီးအေတော့ဒ်၏ဇနီး)၊

(၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း တီကလစ်၊ (၉) ဝန်ကြီးဟောင်း ကျိုက်မရောဦးသွင်၊ (၁ဝ) ဦးလောရုံ၏သား၊ (၁၁) ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး အီးအေတော့ဒ်၏သား

နှင့်အပေါင်းပါများပါဝင်ကြ သည်။

ဒုတိယဓာတ်ပုံတွင် (၁) ဦးလောရုံ၊ (၂) ဗိုလ်ရန် နိုင်၊ (၃) ဗိုလ်လကျာ်၊ (၄) ဦးနုသမီးသန်းသန်းနု၊ (၅) ဦးနု၊ (၆) ဒေါ်မြရီ၊ (၇) ဦးလောရုံ၏ဇနီး၊

(၈) ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး အီးအေတော့ဒ်၏သားနှင့် အပေါင်းပါများ ပါဝင်ကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ညောင်ရွှေ မဟာဒေဝီ စဝ်ဟိန်ခမ်းမှာ ဩစတြေးလျ

နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံများသို့  ခရီးလှည့်လည်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဦးသွင်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ တွင် ရန်ကုန်မြို့မှ ခြေရာဖျောက်သွားပြီးနောက်

ဦးသွင်၊ ပါလီမန်အမတ်ဟောင်း ဗိုလ်ကျော်ထင်၊ ကျိုက်မရော ပထစအမတ်ဟောင်း  ဦးစံအုန်းတို့အပါအဝင်   နိုင်ငံရေးသမား ၁၁ ဦးအား ထိုင်းနိုင်ငံက

နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့်ပေးကြောင်း အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက် အေပီသတင်းက ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

စင်စစ်ပြည်ပြေးလှုပ်ရှားမှုကြီးတစ်ခုလုံးကို ကြိုးကိုင်ထိန်းသိမ်းနေသူမှာ ဦးလောရုံပင်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလှသည်။ဦးနုသည်ပင်လျှင် ဦးလောရုံ၏ ညွန်ကြားချက်များ

အရ လိုက်နာဆောင်ရွက်နေရသည်။ သို့သော် ပြည်ပြေးများသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်ကုန် သည် အထိ စစ်ရေးအရ လှုပ်ရှားနိုင်ခြင်းမရှိသေးဘဲဟန်ရေး

သာပြနေကြရသည်။

လေတိုက်ပွဲသာ ဆင်နွှဲနေကြရ သည်။ ထိုအချိန်တွင် ပြည်ပြေးဆန့်ကျင်မှု ဆန္ဒပြပွဲများ တစ်ပြည်လုံးတွင် အနှံ့အပြားပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ သက်ဆိုင် ရာ

လုံခြုံရေးနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီများက ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြရသည်။ သို့သော် ပြည်ပြေးများကား တစ်ပြည်လုံး ၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိနေသည်ဟုထင်မှတ်ကာ ပြည်ပ

စွက်ဖက်မှုများကို လိုလိုလားလားဖိတ်ခေါ်၍ လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများအတွက်သာ ပြင်ဆင်နေကြလေတော့ သည်။

သုံးပါတီညီညွတ်ရေးလှုပ်ရှားမှု

ပြည်ပြေးတို့၏ ဝါဒဖြန့်ချိချက်များ

ဦးနုခေါင်းဆောင်သော ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ပါတီသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ဗဟိုကော်မတီအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ကို  အောက်ပါ အတိုင်း 

ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်-

	၁။	ဥက္ကဋ္ဌ	ဦးနု

	၂။	ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ   ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လကျာ်

	၃။	အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်	     ဦးလောရုံ

	၄။	တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်	ဗိုလ်ချုပ်သွင်
		
	၅။	ဘဏ္ဍရေးမှူး	ဗိုလ်ချုပ်တီကလစ်

	၆။	စာရင်းစစ်	ဗိုလ်မှူးကြီး မိုးကျော်

	၇။	အလုပ်အမှုဆောင်	ဗိုလ်ချုပ် စောကြာဒိုး

	၈။	အလုပ်အမှုဆောင်	ဗိုလ်ချုပ် ရန်နိုင်

	၉။	ဥပဒေအကြံပေး	  ဗိုလ်မှူးကြီး ဇာလီမော်

	၁ဝ။	ဗဟိုကော်မတီဝင်  	ဦးမန်းတလင်း

	၁၁။	ဗဟိုကော်မတီဝင်	   ဗိုလ်မောင်ကလေး

	၁၂။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဦးလှိုင်

	၁၃။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ကိုငြိမ်း

	၁၄။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဗိုလ်စိန်တိုး

	၁၅။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဗိုလ်ဂျင်မီ

	၁၆။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဦးဘို

	၁၇။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ဒင်

	၁၈။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဗိုလ်မှူးကြီးလှမောင် (ခလရ၉၇မှတပ်ပြေး)
				
	၁၉။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဗိုလ်တက်ထွန်း 	(ဦးသွင်ယောက်ဖ)
			
	၂ဝ။ 	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဗိုလ်အောင်မြင့်

	၂၁။ 	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဗိုလ်အောင်ခင်

	၂၂။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဗိုလ်အောင်ကြီး

	၂၃။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဂျင်မီယန်း

	၂၄။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	မစ္စတာ ဒေါ်နယ်ယန်း

	၂၅။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ကိုသုဝေ

	၂၆။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ကိုချစ်ညို

	၂၇။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ကိုတင်မောင်ဝင်း (ဦးဝင်း၏သား)
				
	၂၈။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ကိုရဲခေါင် (မြဝတီရဲခေါင်)
				
	၂၉။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ကိုအောင်လကျာ် 	(ဗိုလ်လကျာ်သား)
			
	၃ဝ။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဘရိုင်ယန်မာကာ (နိုင်ငံခြား  ကုမ္ပဏီမှ စာရေး)
				
၃၁။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ကိုသောင်းထိုက် 	(ဦးနု၏သား)
			
	၃၂။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ကိုအောင် 	(ဦးနု၏သား)
			
	၃၃။	ဗဟိုကော်မတီဝင်	ကိုထွန်းရွှေ (အသံလွှင့်စက်ဆရာ)
				
	၃၄။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဦးသန့်ဇင်

	၃၅။	ဗဟိုကော်မတီဝင် 	ဦးယုံ

ပြည်ပြေးများသည် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပါတီကို အတိအလင်း  ဖွဲ့စည်း၍ နိုင်ငံတကာ၏ထောက်ခံမှု ရရှိရန်  ကြိုးပမ်းနေကြသော်လည်း ယင်းတို့တွင် နောက်လိုက် 

နောက်ပါ အင်အားကောင်းမွန်လှသည် မဟုတ်ပေ။ ဗဟိုကော်မတီအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ သည်ပင်လျှင် တိုင်းပြည်မှ ထွက်ပြေးသွားကြသော နိုင်ငံ ရေးသမား 

ဟောင်းကြီးများကို အခြေပြု၍ ယင်းတို့နှင့် အတူပါလာသော ဆွေမျိုးသားချင်းများ၊ နိုင်ငံရေး အစဉ် အလာမရှိသော တပည့်လက်သားများကိုပါ အားလုံးသိမ်းကျုံး

၍ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းထားရခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ပြည်ပြေးတို့သည် အင်အားကောင်းမွန်ခြင်း မရှိသော်လည်း ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး ယင်းတို့ဘက်သို့ 

ပါလာနိုင်စေရန်နှင့် အခြားသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များ၏ ထောက်ခံမှုရရှိလာစေရန်အတွက်  နည်းမျိုးစုံဖြင့် ဝါဒဖြန့်ချိခြင်းကို ပြုလုပ်လာကြသည်။

နိုင်ငံခြားသတင်းစာဆရာများ၊ စာနယ်ဇင်းများ သည် ဦးလောရုံ၏ စီမံပေးချက်အရ ပြည်ပြေးများ ဘက်မှရပ်တည်၍ ဆောင်းပါးပေါင်းများစွာကိုဖော်ပြ၍ 

ဝါဒဖြန့်ချိပေးကြသည်။ ပြည်ပြေးအုပ်စုသည် ကရင် သောင်းကျန်းသူဗိုလ်မြအုပ်စု၏ ဘိနစခန်း တွင် ခိုကပ်၍ အမှီပြုနေရစဉ်တွင် အီယင်ဝပ်ဆိုသူက 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်ထုတ် လန်ဒန်ဒေးလီး ဂရပ်(ဖ်)သတင်းစာရန်ကုန်အုပ်စိုးမှုကို ဖြိုချရန် အတွက် မြန်မာသူပုန်များ၏စီမံချက် 

အမည်ရှိ ဆောင်းပါးဖြင့်  ပြည်ပြေးများကို  ကြော်ငြာပေး လိုက်သည်။ အီယင်ဝပ်က ရေးသားရာတွင် ကရင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး၊ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး

ခေါင်းဆောင် များ၏ သုံးလကြာ ကွန်ဂရက်က တော်လှန်ရေးအစိုးရ အား ဖြုတ်ချရန် မြန်မာသူပုန်များ(ပြည်ပြေးများ)နှင့် ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ကြရန် 

တိုက်တွန်းထားကြောင်း၊ ကရင်သူပုန်သည် အင်အားအကြီးဆုံးဖြစ်ကြောင်း၊ မိမိသည် ကရင်သူပုန်နယ်သို့ ပထမဦးဆုံးဝင်ရောက်ခွင့်ရသော သတင်းစာ 

ဆရာတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း၊  ထင်ရှားသော  ကရင်အမျိုးသား အမျိုးသမီးများသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ စကားကိုကျွမ်းကျင်ပြီး ဂလက်စ်တုံး၊ စမစ်၊ ကင်း၊ ဖရီးမင်း၊

ဝီလ်ဆင်၊ ဂျော်လီ စသော အင်္ဂလိပ်အမည် များကို လိုလားလက်ခံကြကြောင်း၊ ကရင်ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးမှာ အမှတ် ၁၃၆ တပ်ဖွဲ့ (FORCE 136)မှ 

ဖြစ်ကြောင်း၊ ကရင်သူပုန်များက ဦးနုကို ယုံကြည် ကြကြောင်း၊ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။

မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံဟောင်း ဆာဒေါ်မန်စမစ် ကလည်း  လန်ဒန်ဒေးလီးတယ်လီဂရမ်(ဖ်) သတင်းစာသို့ ပေးစာတစ်စောင်ပေးပို့ရာ အပြည့် အစုံမှာ အောက်ပါ 

အတိုင်းဖြစ်သည်-

ဒေးလီးတယ်လီဂရပ်(ဖ်)(ဧပြီ ၂ဝ၊ ၁၉၇ဝ)

တရုတ်ပြည်သည် ဗမာပြည်ကိုလွယ်ကူစွာ သိမ်းယူနိုင်ခြင်း

ကာနယ်ဆာရယ်ဂျီနယ်ဒေါ်မန်စမစ်ထံမှ

ခင်ဗျား-

မစ္စတာအီယင်ဝပ်၏ ဧပြီလ ၁၃ ရက်စွဲပါ ဦးဆုံး အစီရင်ခံစာနှင့် မစ္စတာအီယင်ဝပ်၏ ကိုယ်တိုင်အား ထိုတိကျသော အထူးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်အတွက် 

အထူးဝမ်းမြောက်ကြောင်း မေတ္တာစကားပါးလိုသည်။

ဗမာပြည်နယ်နိမိတ်သည် အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ လာအို နှင့် ယိုးဒယားတို့ကဲ့သို့သော အခြားနိုင်ငံများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့်အချက်ကို သတင်းစာဆရာ(သို့မဟုတ်) 

သတင်းစာများက အလေးထားဖော်ပြခြင်းမှာ ဤ အကြိမ်သည် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်တော် ထင်ပါသည်။ အကယ်၍သာ တရုတ်ပြည်သည် ရန်ကုန် 

သို့ ချီတက်ရန်ဆုံးဖြတ်ပါမူ ယင်းချီတက်မှုကို တားဆီး ရန် အနည်းငယ် သို့မဟုတ် ဘာမျှပင် ရှိလိမ့်မည်မဟုတ်ဟူသော ကြောက်လန့်ဖွယ် အတွေးပင်ဝင်မိပါသည်။

ကျွန်တော်တွက်ဆ၍ ရနိုင်သမျှဆိုပါက နေဝင်း၏ ဗမာပြည်သည် ပုလိပ်နိုင်ငံတစ်ခုသာလျှင် ဖြစ်ရမည် ဖြစ်သည်။  ကျွန်တော်ဘုရင်ခံမင်းကြီးဖြစ်စဉ်က 

ကွန်မြူနစ်များ ဟု အထင်အရှားဖြစ်နေသူများ လက်သို့အာဏာနှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များ လွှဲအပ်ပေးရ ခြင်းကို ကျွန်တော်၏ဆန္ဒနှင့် လွန်စွာဆန့်ကျင်ပြီး 

ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ ကျွန်တော်တို့သည် ကျွန်တော်တို့၏ မိတ်ဆွေများ ကို အားကိုးရာမဲ့အဖြစ်စွန့်ခွာပြီးထား ခဲ့ကြသည်။

ကရင်လူမျိုးများနှင့် တောင်တန်းသားများက အလုံးစုံအာဏာပိုင်ဝါဒကို စစ်ခင်း ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြခြင်း မှာ မောင့်ဘက်တန် သို့မဟုတ် ဝင်းဂိတ် တို့အား 

မျက်နှာလိုအားရပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်။ အလျှော့ပေးရန် ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသော ဆီဂရင်း၊ နိုဝဲလ်စတီဗင်ဆင် တို့အား အထူးတလည်ဂုဏ်ပြုခြင်းသာလျှင်ဖြစ်သည်။ 

ကျွနု်ပ်တွေးပြီး တကယ်အားဖြင့် ကြောက်လန့်နေသည် မှာ အကယ်၍သာ သူတို့ကလိုလားပါက တရုတ် တို့သည် ဗမာပြည်၏ အဓိကအပိုင်းကိုသိမ်းပိုက်ပြီး 

ဘင်္ဂလားအော်အတွင်း၌  အခိုင်အမာခြေကုပ်ယူ  နိုင်မည့် အရေးပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဆိုပါက လွန်စွာ ဆိုးရွားနိုင်ပေသည်။

အာ(ရ်)အိပ်(ခ်ျ)ဒေါ်မန်စမစ်

ဟက်စလမီးယား-ဆာရေး

ဘုရင်ခံဟောင်း ဆာရယ်ဂျီနယ် ဒေါ်မန်စမစ် သည် တရုတ်ကွန်မြူနစ်အန္တရာယ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်၍ မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်းရေးအား ဝင်ရောက်စွက်ဖက် ကြရန် 

အနောက်နိုင်ငံများသို့ တိုက်တွန်းလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က အနောက်အုပ်စုနိုင်ငံကြီးများသည် တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့၏အန္တရာယ်ကိုစိုးရိမ်ပြီး အရှေ့ 

တောင်အာရှဒေသတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေချိန် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်သည် ဗီယက်နမ်စစ်တွင် ပါဝင် နေပြီး ဆီးတိုးစစ်စာချုပ်အဖွဲ့ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းထား 

သည်။  ပြည်ပြေးတို့လိုချင်သည်မှာလည်း  ပြည်ပ စွက်ဖက်မှုများပင် ဖြစ်နေသည်။ ပြည်တွင်း၌ကား ထူးထူးခြားခြားလုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။ ကရင် 

သောင်းကျန်းသူဗိုလ်မြအုပ်စုနှင့် မွန်သောင်းကျန်းသူ နိုင်ရွှေကျင်အုပ်စုကို  အောက်ကျို့စည်းရုံးနေရချိန် ဖြစ်သည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက် တွင် လန်ဒန် ဒေးလီးမေး(လ်)သတင်းစာ၌ အီယင်ဝပ်ကမြန်မာ နိုင်ငံအာဏာသိမ်းရေးအတွက် သူပုန်အဖွဲ့များ 

ပူးပေါင်းမိကြပြီ ဟူသောခေါင်းစဉ်ဖြင့် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပါတီ၊ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနှင့် မွန်ပြည်သစ် ပါတီတို့  ရန်ကုန်အာဏာရှင်စနစ်ကို  ဖြုတ်ချရန် 

ပူးပေါင်းသွားကြပြီဟု ရေးသားပြန်သည်။ ရှမ်းနှင့် ကချင်သောင်းကျန်းသူတို့ကလည်း  ပူးပေါင်းရန် စဉ်းစားနေကြပြီဟုဆိုသည်။  အစိုးရအတွက် 

ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်ပြီး သူပုန်တို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ဘက် တောတောင်များတွင် လေ့ကျင့်ရေးစခန်းများ ထူထောင်ထားကြကြောင်း၊ 

နည်းပြဆရာများမှာ အမှတ် ၁၃၆ တပ်ဖွဲ့ (FORCE 136) မှဖြစ်ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြထားသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလအတွင်း၌ပင် စတာ လင်ဆီးဂရေ့(ဖ်)ဆိုသူက အက်တလန်တစ်ရီဗျူး ဂျာနယ်တွင်  ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း  အစိုးရသည်  ရန်ကုန်မှ 

မန္တလေးမြောက်ဘက် မိုင်အနည်းငယ်ခန့်သာ ခိုင်ခိုင်မာမာအုပ်ချုပ်နိုင်ကြောင်း၊ တိုင်းပြည်၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံရှိ  တောတောင်ထူထပ်သောအပိုင်းတွင် 

ဒေသန္တရပြောက်ကျားတပ်များ၊ တရုတ်ကွန်မြူနစ် ပြည်သူ့စစ်များ အခြေစိုက်နေကြောင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း၏ ကြားနေဝါဒသည် ဆိုးရွားသောအန္တရာယ် 

နှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း၊ ဦးနုသည် ဗန်ကောက်သို့ ကျွမ်းကျင်စွာထွက်ပြေးလာနိုင်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ဖြိုချရန် အတိအလင်းကြေညာ

ခဲ့ကြောင်း၊ သူပုန်များသည် မြန်မာပြည်တွင်း၌ စတင် လေ့ကျင့်နေကြပြီဖြစ်ကြောင်း  လုပ်ကြံဝါဒဖြန့်ချိ ရေးသားခဲ့သည်။

စတာလင်ဆီးဂရေ့(ဖ်)ဆိုသူမှာ အခြားမဟုတ် ပေ။ မြန်မာပြည်တွင် ငယ်စဉ်ကနေထိုင်ခဲ့ဖူးသူ သတင်း စာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာဂေါ်ဒွန်ဆီး ဂရေ့(ဖ်)

(သေဆုံး)၏သားဖြစ်ပြီး အက်ဒွပ်လောရုံ (ဦးလောရုံ) ၏ သမီးနှင့်အကြောင်းပါရာမှ သားမက် ဖြစ်လာသူပင်တည်း။ ထို့ကြောင့် ပြည်ပြေးများအတွက် 

ဝါဒဖြန့်ချိပေးခြင်းမှာ မဆန်းလှပေ။

ဦးလောရုံသည် အီယင်ဝပ်နှင့် စတာလင်ဆီး ဂရေ့(ဖ်)တို့အား ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ပထမပတ် နှင့် ဒုတိယပတ်တွင် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးဌာနချုပ်သို့ ပို့ပေး

ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကေအင်န်ယူတပ်ဦးဌာနချုပ် မှာ သောင်ရင်းမြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ဘိနတွင် တည်ရှိ သည်။ ဦးလောရုံသည် သားသမက်ဖြစ်သူ ဆီးဂရေ့(ဖ်) နှင့် 

ဩစတြေးလျသတင်းထောက် အီယင်ဝပ်တို့ကို လုပ်ကြံ၍ ဝါဒဖြန့်ချိစေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဦးနု နှင့် ဦးလောရုံသည် ပြည်ချစ်လူငယ်တပ်ပေါင်းစုကို 

အရေးပေါ်ဖန်တီးပြီး ပြည်ချစ်လူငယ်တပ်ပေါင်းစု အသံလွှင့်ဌာနကို ထိုင်းနိုင်ငံမှ နိုင်ငံခြားသားအရင်းရှင် ကြီးများ၏အကူအညီဖြင့် တည်ထောင်ကြပြန်သည်။

ထို့နောက် ဂျပန်မှ အသံလွှင့်စက် သုံးလုံး မှာကြားပြီး ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက် ညနေ ၅ နာရီ ၅ဝ မိနစ်မှစ၍ ထိုင်းနိုင်ငံ 

ဆူခိုထိုင်  (သောက္ကတဲ)မြို့တွင် အခြေချကာ အသံလွှင့်ကြတော့ သည်။

ပြည်ချစ်လူငယ်တပ်ပေါင်းစု အသံလွှင့်ဌာန အတွက်  အသံလွှင့်နိုင်ရေးနှင့် နေရာထိုင်ခင်း အဆောက်အအုံတို့ကို စီစဉ်ပေးသူမှာ ဆူခိုထိုင်မှ တစ်သီးပုဂ္ဂလ 

လွှတ်တော်အမတ်  ဆစ်ရွှေသမ် စွန်လောင်နှင့် ထိုင်းစီအိုင်ဒီမှ ပုလိပ်အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်တွင် အသံလွှင့် 

အစီအစဉ်ကို သုံးပတ်မျှရပ်နားပြီး မဲဆောက် မှတစ်ဆင့် ဩဂုတ်လကုန်တွင် ဘိနစခန်းသို့ ရွှေ့ပြောင်း ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်

မှစ၍  အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးများကို  အသံလွှင့်၍   လှုံ့ဆော်ကြပြန်သည်။  သို့သော်  တပ်မတော် အရှေ့တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၏ ပတ္တမြားစစ်ဆင်ရေး

ကြောင့် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် အသံလွှင့် လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းသွားရတော့သည်။   တစ်ခါတစ်ရံ ၌သာ စက်စမ်းရင်း အသံလွှင့်ကြသေး

သော်လည်း ကျယ်ပြန့်သော အသံလွှင့်ဝါဒဖြန့်ချိခြင်းအဖြစ်သို့ ရောက်မလာနိုင်ခဲ့ပေ။

ပြည်ပြေးအသံလွှင့်ဌာနသည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပါတီ ကရင် အမျိုးသားအစည်းအရုံး(ကေအင်န်ယူ)နှင့် မွန်ပြည်သစ်

ပါတီတို့ သုံးပါတီပူးပေါင်းပြီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ပေါင်းစုံ ညီညွတ်ရေးနှင့် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ပေါင်းစု ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရေးအတွက် လက်မှတ်ရေး 

ထိုးပြီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

နောက်တစ်နေ့ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်  နံနက် ၆ နာရီ ၄၅ မိနစ်တွင် သုံးပါတီ၏ ပူးတွဲကြေညာချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း အသံလွှင့် 

ကြေညာပြန်သည်-

ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ နှင့်  ကေအင်န်ယူကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး  များ၏ ပူးတွဲကြေညာချက်

(၁) မဟာဗမာဝါဒီ စစ်အာဏာရှင် ဗိုလ်နေဝင်း ငါ့မင်းငါ့ချင်း အစိုးရဖြုတ်ချရေး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ပေါင်းစုံ ပြည်သူများ၏ လွတ်လပ်သော၊ တန်းတူသော၊ 

ဒီမိုကရေစီကျသော၊ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးသော၊ ငြိမ်းချမ်း သာယာသော ပြည်နယ်ပေါင်းစုံ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ နိုင်ငံတော်သစ်တည်ဆောက်ရေးနှင့် တပ်ပေါင်းစု 

ဖွဲ့စည်းရာတွင် တန်းတူသော၊ ဒီမိုကရေစီကျသော၊ အပြန်အလှန်အထောက်အကူပြုသော၊ တပ်ပေါင်းစုမှ နုတ်ထွက်လိုက နုတ်ထွက်နိုင်ခွင့်ရှိသော၊ အပြန်အလှန် 

အကြံပေးမှုများရှိသော စည်းရုံးမှုများကို အခြေခံ၍ မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ချင်း၊ ဗမာ၊ မွန်၊ ပအိုဝ်း၊ ရှမ်း၊ ရခိုင် အစရှိသော တိုင်း 

ရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံပါဝင်၍ စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ လွတ်မြောက်ရေးတပ်ပေါင်းစုကို ဖွဲ့စည်းရန်။

(၂)  တပ်ပေါင်းစုသည်  တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ပေါင်းစုံ ပြည်သူများကို စည်းရုံး၍ ရှေ့ဆောင်ကာ လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲကို အဓိကထား၍ ဗိုလ်နေဝင်း အစိုးရကို

ဖြုတ်ချ၍ အောက်ပါလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်သွားရန်-

(က)	လူမျိုးတစ်မျိုး၏  အရည်အချင်းရှိသော မည်သည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဆို လူဦးရေ နည်းသည်ဖြစ်စေ၊ များသည်ဖြစ်စေ၊ တရား မျှတသော 

အကျယ်အဝန်းရှိပြီး ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေး အခွင့်အာဏာ အပြည့်အဝ ရှိသော ပြည်နယ်များဖွဲ့စည်းပေးရန်။

(ခ)	တန်းတူရေးအခြေခံပေါ်တွင်  ပြည်နယ် ပေါင်းစုံ ပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံ တည် ဆောက်ရန်နှင့် ပြဿနာရပ်များကို အကြမ်း မဖက်ဘဲ 

ငြိမ်းချမ်းစွာဖြေရှင်းသွားရန်။

(၃) အဖွဲ့သုံးဖွဲ့သည် မွန်ပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်တည်းဟူသော ပြည်နယ်သစ် သုံးပြည်နယ် ကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူကြသည်။

ဤကား ပြည်ပြေးတို့၏ဝါဒဖြန့်ချိချက်များပင် ဖြစ်သည်။ လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်များနှင့်ကား များစွာကွာ ခြားနေကြောင်း ဆက်လက်ဖော်ပြသွားမည်ဖြစ်ပေသည်။

သုံးပါတီအစည်းအဝေး

ဦးနုနှင့် ပြည်ပြေးများ၏ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ပါတီ သည် ထိုင်းနိုင်ငံ ဗန်ကောက်မြို့ အမှတ် ၃၂ ဆွိုင် ၁၈ စုခုမ်းဗစ်တ်လမ်း(SOI,18 sukhumvit) တွင် 

ဌာနချုပ်ဖွင့်လှစ်၍ အထင်အရှားအခြေစိုက်လျက်ရှိ သည်။ မန်းဘဇံ က ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဆောင်ရွက်နေသော ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် ဘိနစခန်း

တွင် ဌာနချုပ်ဖွင့် လှစ်ထားသည်။ 

နိုင်ရွှေကျင်၏ မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှာ လူအင်အားမဆိုစလောက်နှင့်သာ လှုပ်ရှားနေရသည်။ ပြည်ပြေးများသည် တစ်ဖက်မှ နိုင်ငံတကာထောက်ခံ မှုရရှိရန် 

ဆောင်ရွက်ရင်း ကရင်နှင့် မွန်သောင်းကျန်း သူများ၏ အားပေးကူညီမှု၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ရရှိရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၁၅ ရက်

တွင်ကား ဆွိုင် ၁၈ ဌာနချုပ်တွင် သုံးပါတီ အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပနိုင်ကြတော့သည်။ အစည်းအဝေးမှာ မေလ ၂၅ ရက်အထိ ၁ဝ ရက် တိုင်တိုင် 

ကြာမြင့်ခဲ့သည်။  ဦးနုတို့လူစုသည် ယိုးဒယား ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း မာရှယ်ဆွန်ဂရမ်'၏ ဇနီးတစ်ဦး က ပေးထားသော အဆောက်အအုံတွင်နေထိုင်လျက် 

ရှိကြ သည်။ ဦးလောရုံသည် သုံးပါတီအစည်းအဝေးသတင်း အား ဟောင်ကောင်နှင့် ဗန်ကောက်မှသတင်းထောက် များကို ခေါ်ယူ၍ တခမ်းတနားဓာတ်ပုံ

ရိုက်ကူးစေခဲ့ သည်။

သုံးပါတီခေါင်းဆောင်များသည် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ စည်းရုံးရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာများကို မေလ ၂၅ ရက် တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးလိုက်ကြသည်။ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးပေါင်းစုံလွတ်မြောက်ရေးတပ်ပေါင်းစုကိုလည်း ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြသည်။ တပ်ပေါင်းစုနာယကမှာ ဦးနု ဖြစ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌ မှာ မန်းဘဇံဖြစ်သည်။ 

နိုင်ရွှေကျင်(ခေါ်) နိုင်ဘလွင်သည် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးနှင့်စည်းရုံးရေးဆပ်ကော်မတီအတွင်းရေးမှူး မှာ ဗိုလ်လကျာ်ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်မြက 

စစ်ရေးဆပ်ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဘဏ္ဍာရေး ဆပ်ကော်မတီအတွင်းရေးမှူးမှာ  တီကလစ်ဖြစ်     သည်။

ပြည်ပြေးခေါင်းဆောင်များ၊ ကေအင်န်ယူတပ်ဦး ခေါင်းဆောင်များနှင့် မွန်ပြည်သစ်ပါတီခေါင်းဆောင် များသည် သုံးပါတီအစည်းအဝေးတွင် ညီညွတ်ရေးရ

ကြပြီး ပူးပေါင်းကြပါပြီဟုဆိုကာ လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသော်လည်း စင်စစ်တွင်ကား ခိုင်မာသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ မဟုတ်ပေ။ 

ပြည်ပြေးများမှာ နိုင်ငံတကာတွင် ထင်ပေါ်လျက်ရှိပြီး ဟိတ်ဟန်ကြီးမားနေသော်လည်း လူသူလက်နက် အင်အား၊ စည်းရုံးရေးအင်အား မည်မည်ရရမရှိလှပေ။ 

မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှာလည်း လူအင်အား အနည်းငယ် သာရှိပြီး ဗိုလ်မြအုပ်စုနှင့် အစေးမကပ်ခြင်းကြောင့် အခြေအနေအရကြည့်၍ ဆက်ဆံနေရသည်။ ဗိုလ်မြ 

အုပ်စုမှာလည်း အခြားသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်း များနှင့် ညီညွတ်ရန်မဆိုထားနှင့် ကရင်သောင်းကျန်းသူ အခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့်ပင် ပဋိပက္ခပြင်းထန်စွာ 

ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။

စင်စစ်သောင်းကျန်းသူ သုံးဖွဲ့စလုံးမှာ အခက်အခဲ အကျပ်အတည်းများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေကြရသော ကြောင့် မိမိတို့အတွက် အသက်ရှူ ချောင်လိုချောင်ငြား၊ 

အခွင့်အရေး ရလိုရငြား ပူးပေါင်းကြခြင်းသာဖြစ်သည်။ ပြည်ပြေးအဖွဲ့သည် ပြည်တွင်းသို့ ပြန်လည်ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ရာတွင် ကရင်နှင့်မွန်သောင်းကျန်းသူ

တို့၏ နယ်မြေများကို အသုံးပြုရန်လိုအပ်နေသကဲ့သို့ ကရင် နှင့်မွန်သောင်းကျန်းသူများမှာလည်း နိုင်ငံတကာတွင် ဝင်ဆံ့နိုင်ရေးအတွက် ပြည်ပြေးအဖွဲ့ကို 

ခုတုံးလုပ်ရမည့် အခြေအနေမျိုးတွင် ရောက်ရှိနေပေသည်။ သို့သော် တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချခြင်းကား မရှိကြပေ။ ဦးနုသည် ဗမာပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းရေးအပါအဝင်  ဖယ်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုဖွဲ့စည်းရေးနှင့် မွန်ပြည်နယ် ဖွဲ့စည်းရေးတို့ကို မန်းဘဇံနှင့် နိုင်ရွှေကျင်တို့  အကြိုက်

လိုက်လျော သဘောတူခဲ့ရသည်။ သို့သော် ကရင်ပြည်နယ်တိုးချဲ့ဖော်ထုတ်ရေးနှင့် ခွဲထွက်ခွင့် ပြဋ္ဌာန်းရေးတို့တွင်မူ  အငြင်းပွားနေကြသည်။ 

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးက သုံးပါတီတပ်ပေါင်းစုကို မသန့်ရှင်းသော မသူတော်မဟာမိတ်ဖွဲ့မှု (UNHOLY ALLIANCE) ဟုသာ မြင်ထားသည်။

စင်စစ် သုံးပါတီညီညွတ်ရေး လှုပ်ရှားမှုမှာ တစ်ပါတီချင်း၊ တစ်ဖွဲ့ချင်းအတွင်း၌ ကမောက်ကမ မညီမညွတ်ဖြစ်နေကြသည့်အပြင် နိုင်ငံခြားသူလျှိုများ ပါ 

ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေသဖြင့် ရှုပ်ထွေးပွေလီနေသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဟုသာ ဆိုရပေမည်။

နိုင်ငံခြားသူလျှိုများ၊ သို့မဟုတ် ပြည်ပစွက်ဖက်မှု

ပြည်ပြေးလှုပ်ရှားမှုသည် နိုင်ငံတကာ နိုင်ငံရေး ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် အခြားသောသောင်းကျန်းမှုများ၏ လှုပ်ရှားမှုများထက်ပင် နေ့ချင်းညချင်း ထင်ပေါ်ကျော်

ကြားခဲ့သော လှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် နိုင်ငံခြား စွက်ဖက်မှုများ၊ ပြည်ပ ပယောဂများလည်း ပါဝင်ရှုပ်ထွေးခဲ့ရသည်။ ပြည်ပြေးခေါင်းဆောင်ပိုင်း

တွင် ပင် နိုင်ငံခြားသူလျှိုများ ပါဝင်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပြေးလှုပ်ရှားမှုကို အစီအစဉ်တကျကြိုးကိုင်နေသူမှာ နေးရှင်းသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း 

ဦးလောရုံဖြစ်သည်။ 

ဦးလောရုံသည် ပြည်တွင်းမှ ထွက်ပြေးသွားကြသော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဟောင်းများ ကို စနစ်တကျစုစည်း၍ ဦးနုကို စည်းရုံးကာခေါင်းဆောင်တင်ခဲ့သူ

ဖြစ်သည်။ ဦးလောရုံသည် အမေရိကန် ဗဟိုထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့(စီအိုင်အေ)အတွက် အလုပ် လုပ်ပေးခဲ့သူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။

ဦးလောရုံအား အဘ စီအက်စ်တုန် အမိ မြစ်ကြီးနားသူ ရှမ်းအနွယ်ဝင် ဒေါ်စောရွှေ တို့မှ ၁၉၁၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်တွင် ကချင်ပြည်နယ် 

ကာမိုင်း မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က မန္တလေးမြို့စိန်ပီတာ ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် မှစ၍ မြန်မာပြည်မီးရထားဌာနတွင် 

အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်၌ အရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင်ကား အမေရိကန် တပ်သို့  ဝင်ရောက်ပြီး  လျှိုဝှက်ထောက်လှမ်းရေး မဟာဗျူဟာအဖွဲ့(အိုအက်စ်အက်စ်)တွင် ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိ  ဗိုလ်မှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၄၇ခုနှစ် တွင် ကုန်းလမ်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဘုတ်အဖွဲ့  ပို့ဆောင်ရေး အရာရှိချုပ်ဖြစ်လာသည်။၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်တွင် နေးရှင်းအင်္ဂလိပ်သတင်းစာ ထုတ်ဝေသူ နှင့် အယ်ဒီတာချုပ်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံသစ်သတင်းစာ ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်  နိုင်ငံတော်အစိုးရ  ဆန်စပါးစုံစမ်းရေး   ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်

ဖြစ်ပြီး သတင်းစာနှင့် အနုစာပေ ဆိုင်ရာ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ မက်ဆေးဆေးဆုကို ရရှိခဲ့ သည်။ သတင်းစာလောကတွင် များစွာလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး  ဩဇာတိက္ကမ 

ရှိသူလည်း ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်၏ လျှို့ဝှက်ထောက်လှမ်းရေး မဟာဗျူ ဟာဌာန(အိုအက်စ်အက်စ်)သည် စီအိုင်အေအဖွဲ့ကြီး၏ အခြေခံပင်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက 

ဂျပန် တို့၏ လက်ဦးမှုရယူတိုက်ခိုက်ခံရခြင်းမှာ သတင်း ထောက်လှမ်းရေးညံ့ဖျင်း၍ဟုယူဆပြီး ထိုစဉ်က အမေရိကန်သမ္မတရုစဘဲ့က အိုအက်စ်အက်စ်ကို 

ထူထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင်မူ သမ္မတ ထရူးမင်းက အိုအက်စ်အက်စ်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေနှင့် 

တစ်ဆက်တည်း စီအိုင်အေ အဖွဲ့ကြီးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စီအိုင်အေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် တရားဝင်ပေါ်ပေါက် လာသည်။ 

စီအိုင်အေအဖွဲ့ကြီးသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ဆန့်ကျင်ရေးကို အဓိက ဦးတည်ချက်ထားပြီး နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရေးလောကတွင် ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလာရာ ကမ္ဘာတွင် 

လူသိများ၍လာသည်။

ဦးလောရုံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်တွင်  နေးရှင်းအင်္ဂလိပ်သတင်းစာတိုက်ကို ထူထောင်ပြီး အယ်ဒီတာချုပ်အရေခြုံ၍ သူလျှိုလုပ်ငန်း ကို 

စတင်တော့သည်။

ဦးလောရုံသည် စစ်မှုထမ်းအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သော အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံများ အပေါ်တွင် နည်းမျိုးစုံဖြင့် အကျိုးပြုလာခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ခါစနိုင်ငံတော်

အား အနောက်အုပ်စုနိုင်ငံ များက နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးအကူအညီများ ဗန်းပြ၍ လည်းကောင်း၊ ခြိမ်းခြောက်၍လည်းကောင်း ဩဇာ လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးစားနေကြချိန်

တွင် ဦးလောရုံကလည်း တိုးတက်သောသတင်းစာဆရာများအား ဖယ်ရှားပစ် နိုင်ရန် အာရှဖောင်ဒေးရှင်း၊ ဖို့ဒ်ဖောင်ဒေးရှင်းတို့၏ အကူအညီဖြင့် 

သတင်းစာကလပ်တစ်ခုတည်ထောင်ရန် ကြိုးပမ်းသေးသည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာ ဆရာအသင်းနှင့် မြန်မာပြည်သတင်းထောက်အသင်း တို့က 

ဝိုင်းဝန်းကန့်ကွက်ဆန့်ကျင်ခဲ့သဖြင့် မအောင်မြင် ခဲ့ပေ။

တော်လှန်ရေးအစိုးရတက်လာသောအချိန်တွင် ဦးလောရုံသည် နေးရှင်းသတင်းစာနှင့် နိုင်ငံသစ်သတင်း စာများမှ စောင်းမြောင်းပုတ်ခတ်တော့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက ဦးလောရုံအား ထိန်းသိမ်းပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ပြန်လွှတ်လိုက်သည်။ ဦးလောရုံသည် ထိုနှစ်ကုန်တွင် အေဒီလမ်းရှိ အမှတ် ၁၄

(အေ) နေအိမ်အား ရုပ်ရှင်မင်းသားဝင်းဦးသို့ ရောင်းချ၍ မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် စွန့်လွှတ်လိုက်သည်။

ဦးလောရုံသည် အေဒီလမ်း၌နေထိုင်ခဲ့စဉ် တစ်လျှောက်လုံး အိမ်နီးနားချင်းများဖြစ်သူ မစ္စတာ ဂျေအက်စ် ဖာနီဗယ်(ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသူ)၊ ပါမောက္ခ 

ဒေါက်တာလုစ်တို့နှင့် တောက်လျှောက်အဆက်အသွယ် ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသား အဖြစ်မှစွန့်လွှတ်ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံသားအဖြစ်ခံယူမည် 

ဟုဆိုကာ ထိုင်းနိုင်ငံဗန်ကောက်မြို့သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့ သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိသောအခါ ဗိုလ်ရန်နိုင်တို့ ကဲ့သို့သော ပြည်ပြေးအချို့မှာ ကြိုတင်ရောက်ရှိ

နေကြ ပြီး ဖြစ်သည်။ဦးလောရုံသည် ပြည်ပြေးအဖွဲ့လှုပ်ရှားမှု ပေါ်ပေါက်လာရန်အတွက် အဓိကကြိုးပမ်းသူပင် ဖြစ် သည်။

ဦးလောရုံသည် ပြည်ပြေးများအား စုစည်း၍ တော်လှန်ရေးအစိုးရအား ဖြုတ်ချနိုင်ရန်အတွက် ဦးနု အား ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ဦးနုသည် 

နိုင်ငံရေးဩဇာကြီးမားသည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁ဝ နှစ်ခန့် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခေါင်းဆောင်လုပ်လာသူဖြစ် သည်။ ဘာသာရေးအရ စည်းရုံးခဲ့သောကြောင့်

လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာအများစု၏ ထောက်ခံမှု ရရှိနိုင်သည်။ ဦးနုအား ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်တွင် မြောင်းမြခရိုင်၊ ဝါးခယ်မမြို့၌ အဖ ဦးစံထွန်း၊ အမိ ဒေါ်စောခင် တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရန်ကုန် မြို့မ ကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်ပြီး တက္ကသိုလ်ရောက် သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဘီအေအောင်ပြီး ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဘီအယ်လ်အောင်သည်။ ၁၉၃၅-၃၆ ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားသပိတ် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရက ဦးနုအား ထောင်နှစ်နှစ် ချထားရာ ဂျပန်တပ်များဝင်လာမှ 

လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးများဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာပြီး 

ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းကျဆုံးချိန်တွင် နု- အက်တလီ စာချုပ်ချုပ် ဆိုသည်အထိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏နေရာကို ဝင်ခဲ့ ရသည်။  

လွတ်လပ်ရေးရသောအခါ  ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ဖဆပလဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် သန့်ရှင်းဖဆပလ ကို

ထူထောင်ပြီး ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု ပါတီဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။

ဦးနုသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက် တွင် ထိန်းသိမ်းခံရပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက် တွင် ပြန်လွတ်လာသည်။၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ လ ၄ ရက်တွင် ဦးဓမ္မဓဇဘွဲ့အမည်ဖြင့် ရဟန်းဝတ်သည်။  တရားဟောသည်။  အလှူခံ ထွက်သည်။ ရခိုင်လေဘေးကိုအကြောင်းပြ၍ 

နေရာ အနှံ့အပြားလှည့်လည် တရားဟောခဲ့သည်။ 

ဘာသာ ရေးကိုသာ ဆောင်ရွက်ပါတော့မည်ဟု အကြိမ်ကြိမ် ကြေညာသည်။ သို့သော် ဦးလောရုံက အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ခေါ်ယူသွားသောအခါတွင် 

ကောက် ကောက်ပါအောင် လိုက်ပါသွားတော့၏။

ပြည်ပြေးအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မှုအပိုင်းတွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်စကြာလည်း ပါဝင်သည်။ ဗိုလ်စကြာသည် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် အဘ ဦးမြသာ၊အမိ ဒေါ်သန်းတင် တို့မှ ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အစိုးရဆေးကျောင်းတက်ရာမှ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် နှင့် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗမာ့ကာကွယ် ရေးတပ်မတော် ဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယစစ်ဝန်ကြီးဖြစ်လာသည် ၁၉၄၃ -၄၅ ခုနှစ်တွင်  ဂျပန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ

မြန်မာစစ်သံမှူးဖြစ်ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ် တွင် ပါလီမန်အတွင်းဝန်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် ပါလီမန်အမတ်မှ နုတ်ထွက်ပြီးဗမာ့လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး AIR BURMA နှင့် သီရိစကြာကုမ္ပဏီ ထူထောင်ခဲ့သည်။  

အမေရိကန်ရုပ်ရှင်မင်းသား ဂရေဂရီပက်နှင့်တွဲ၍ ခရမ်းရောင်လွင်ပြင်ရုပ်ရှင် ကားတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဝင်းမင်းသန်း နှင့် လက်ထပ်

ခဲ့သည်။ စောကြာဒိုး သည်လည်း  တပ်မတော်တွင်  ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အထိ  တာဝန်ယူခဲ့ဖူးသူ နိုင်ငံရေးအစဉ်အလာရှိသူ  ကရင်အမျိုးသား 

ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ညောင်ရွှေမဟာဒေဝီ စဝ်ဟိန်ခမ်း သည်လည်း သိန္နီမြောက်ပိုင်း စော်ဘွား ကြီး၏သမီး၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက်(ကွယ်လွန်)၏ ဇနီး ဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော်အမျိုးသမီးအမတ် ဖြစ်ခဲ့သူပင်ဖြစ်သည်။တီကလစ် သည်လည်း ၁၉၆၃ ခုနှစ် အထိ  တပ်မတော်တွင်  လေတပ်ဦးစီးချုပ် (ဗိုလ်မှူးချုပ်)အဆင့်အထိ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ 

အတွေ့အကြုံရှိသူပင်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင် သည်လည်း ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ဒေါက်တာဘမော်၏သမီး သဉ္ဇာမော်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ဗိုလ်လကျာ် သည် လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသူ ပင်ဖြစ်သည်။ ဦးသွင်နှင့်ဦးဝင်းတို့သည်လည်း ဝန်ကြီး ဟောင်းများပင်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ပြည်ပြေးခေါင်း ဆောင်များမှာ နိုင်ငံရေးအစဉ်အလာရှိသူ၊ ဩဇာတိက္ကမ ကြီးမားသူများပင် ဖြစ်သည်။

ဖော်ပြပါ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကိုယူ၍ တော်လှန်ရေးအစိုးရအား ဖြုတ်ချပါက ပြည်သူလူထု၏ ထောက်ခံမှုရလိမ့်မည်၊ 

လွယ်ကူစွာအောင်မြင်လိမ့်မည်ဟု နိုင်ငံခြားသူလျှိုများ က ထင်မြင်ယူဆခဲ့ပုံရသည်။ သို့သော် ပြည်ပြေး ခေါင်းဆောင်များမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မျက်မှောက်နိုင်ငံ 

ရေးသမိုင်းတစ်လျှောက်အတွင်း ဂိုဏ်းဂဏစွဲ၊ ဝါဒစွဲဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ပဋိပက္ခဖြစ်ခဲ့ကြဖူးသူများ ဖြစ်သည်ကို မူကား ဦးလောရုံ၏ဆရာများ သတိပြုမိကြဟန် 

မတူခဲ့ ပေ။

ပြည်ပြေးအဖွဲ့၏ခေါင်းဆောင်ပိုင်းမှာ နိုင်ငံရေး အစဉ်အလာရှိသူ ခေါင်းဆောင်ဟောင်းများ ဖြစ်နေ သကဲ့သို့ ပြည်ပြေးအဖွဲ့၏ နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးနှင့် 

ဝါဒဖြန့်ချိရေးလုပ်ငန်းများကို အဓိကဆောင်ရွက်နေသူ များမှာလည်း နိုင်ငံခြားအဖွဲ့အစည်းများမှ သူလျှိုများ ပင်ဖြစ်သည်။ ဖဆပလအစိုးရ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် 

ဦးကျော်ငြိမ်း၏ အပါးတော်မြဲဖြစ်ခဲ့သူ သုဝေ သည် ၁၉၆၅ ခုနှစ် တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးပြီး ဗိုလ်ရန်နိုင် အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။   ပြည်ပြေးလှုပ်ရှားမှု   

ထင်ရှားလာချိန်တွင်  သုဝေသည်  ဗန်ကောက် ဝေါလ်ဒ်  သတင်းစာတိုက်တွင် အလုပ်လုပ်ရင်း နိုင်ငံခြားသူလျှိုအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ အထောက်တော် 

ဖြစ်နေလေပြီ။ဘီဘီစီ ထွေးမြင့် သည် အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံရုံးတွင် ရုံးအုပ် အဖြစ် အမှုထမ်းနေရာမှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်တွင် 

လန်ဒန်သို့ တိတ်တဆိတ်ထွက်ပြေးပြီး ဘီဘီစီ အသံလွှင့်ဌာနတွင်  အမှုထမ်းခဲ့သည်။  ထို့နောက် နိုင်ငံခြားလျှို့ဝှက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ အထောက် တော်အဖြစ် 

ပြည်ပြေးအဖွဲ့ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ မြဝတီမဂ္ဂဇင်းလက်ထောက်စာတည်းဟောင်း ရဲခေါင် သည်လည်း အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်မှုကြောင့် 

ပြည်ပကိုထွက်ပြေးသွားရသူဖြစ်သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက် တွင် ပထမဝန်ကြီးဟောင်း ဦးဝင်း ခေါင်းဆောင်သော ၁၁ ဦး ပြည်ပသို့ထွက်ပြေး 

ခဲ့ရာ ဦးဝင်း၏သား တင်မောင်ဝင်းနှင့် ချွေးမ ဘေဘီ တို့လည်း ပါသွားကြသည်။ သုဝေ၊ ထွေးမြင့်၊ ရဲခေါင် နှင့် တင်မောင်ဝင်း တို့သည် ဦးလောရုံ၏

အစီအစဉ်အရ အသံလွှင့်၍ ဝါဒဖြန့်ချိကြရသူများဖြစ်သည်။

ပြည်ပြေးအဖွဲ့၏လှုပ်ရှားမှုတွင် အဓိကကြိုးကိုင်သူ မှာ စီအိုင်အေ သူလျှိုကိုယ်စားလှယ် ဦးလောရုံဖြစ် ကြောင်း၊ ပြည်ပြေးခေါင်းဆောင်ပိုင်းနှင့် အရေးပါသော 

နေရာများတွင် သူလျှိုများဝင်ရောက်လှုပ်ရှားနေကြောင်း၊ ဦးနုနှင့် ပြည်ပြေးခေါင်းဆောင်များသည် နိုင်ငံခြား အရင်းရှင်ကြီးများထံမှ အကူအညီရသည်သာမကဘဲ 

အမေရိကန်ဦးဆောင်သော ဆီးတိုးစစ်အုပ်စုထံမှ အကူ အညီများရရှိနေကြောင်းများနှင့် ထိုင်းအစိုးရက ငြင်း ဆန်သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံရေးသမားအချို့နှင့် 

ပုလိပ်အာဏာပိုင်အချို့က ပြည်ပြေးများအား လိုအပ် သည်များကူညီနေကြောင်းတို့မှာ ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှား သည်ထက် ထင်ရှားလာသည်။ ပြည်ပြေးများအား 

ဦးလောရုံ၏သားမက်ဖြစ်သူ စတာလင်ဆီးဂရေ့ဖ်(နမ်းခမ်းဆေးရုံအုပ်ကြီးဂေါ်ဒွန်ဆီးဂရေ့ဖ်၏သား အမေရိ ကန်လူမျိုး)က သတင်းဆောင်းပါးများဖြင့် ကြော်ငြာ 

ပေးရုံသာမကဘဲ ဆီးကရေ့ဖ်၏ဇနီး (ဦးလောရုံ၏သမီး) ဝင်ဒီဆီးဂရေ့ဖ်ကလည်း ဝင်းလင်းရောင်အမည်ဖြင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊  ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်ထုတ် ဗန်ကောက်မဂ္ဂဇင်းတွင် မေ့ပျောက်နေသော ဒိုမီနို ဖဲချပ်ဗမာပြည် (Burma; The Forgotten Domino ) ဆောင်းပါးကိုရေးသား၍ ပြည်ပြေးများအား 

သိဒ္ဓိတင်ခဲ့ပြန်သည်။

ဝင်ဒီဆီးဂရေ့ဖ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအား တရုတ် ကွန်မြူနစ်များက ကျူးကျော်နေပြီဖြစ်ကြောင်း လိမ်ညာ သတင်းလွှင့်၍ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးအုပ်စုများက 

ပြည်ပြေးတို့အား ကူညီလာစေရန် ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို တရုတ်တပ်များက သိမ်းပိုက်ထားသယောင်ယောင်ပင် အောက်ပါ

အတိုင်း လုပ်ကြံရေးသားခဲ့သည်။

ကမ္ဘာက တောင်ဗီယက်နမ်၊ လာအိုနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့အား  အာရုံပြုနေကြလင့်ကစား  ဗမာ ပြည်တွင်းစစ်ရေးဖြစ်ပေါ်မှုများ မဖုံးကွယ်နိုင်လောက် 

အောင်ဆိုးရွား၍နေပေသည်။ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ လာအိုနှင့် ယိုးဒယားအစိုးရအာဏာပိုင်အသီးသီး ကလည်း သတိရှိစွာဖြင့် စောင့်ကြည့်နေကြသည်။ 

ယခင်လများအတွင်းက ဗမာပြည်အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဒေသများကို တိတ်တဆိတ်စိုးမိုးထားရာတွင် တိဗက်၊ ကိုရီးယားအရေးပြီးသည့်နောက်တွင် 

တရုတ်နီတပ်များ အများအပြားကို အသုံးပြုခြင်းမှာ ပထမအကြိမ်ဟု ဆိုရပေမည်။

ပြည်ပြေးအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ဗန်ကောက်ဝေါလ်ဒ် သတင်းစာ အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သူ အမျိုးသားသစ္စာ ဖောက် မရန်ဂျာလာလည်း ပါဝင်သည်။

မရန်ဂျာလာ သည် ဟူးကောင်းတောင်ကြား တိန်ကောက်ရွာ ဒူဝါ စွန်ဖုန်း၏သား ကချင်အမျိုးသားဖြစ်သည်။ နေးရှင်း သတင်းစာတွင် ဦးလောရုံ၏ 

လက်ထောက်အယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောလုပ်ငန်းကော်ပိုရေးရှင်းတွင် လက်ထောက် အရာရှိအဖြစ် 

လုပ်ကိုင်ရာမှ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်း သို့ ထွက်ပြေးသွားသူဖြစ်သည်။ ထိုင်းတွင် တီကလစ် ၏ တွန်မီတိုးရစ်အေဂျင်စီ(Tommie tourist agency) ၌ 

လုပ်ကိုင်နေစဉ် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်၌  ကေအိုင်အေသောင်းကျန်းသူများ အတွက် လက်နက်များကို ဗန်ကောက်မြို့ဒုံးမွန်း လေဆိပ် မှ မြို့တွင်းသို့သယ်ဆောင်လာစဉ် ထိုင်း ရဲဘက်မှ ဖမ်းဆီးမိပြီး ထောင်နှစ်နှစ်ကျခဲ့ရသည်။ ထောင်မှလွတ်လာသောအခါ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗန်ကောက်ဝေါလ်ဒ်(Bangkok World) သတင်းစာတွင် ဝင်လုပ်သည်။ ဦးလောရုံ၏တပည့် လက်ရင်း သူလျှိုတစ်ဦးပင်

ဖြစ်သည်။၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ဝ ရက်တွင် ဟောင်ကောင်မြို့ထုတ် ဖားအီစတန်အီကောနောမစ်ရီ  ဗျူးဂျာနယ်တွင် ဒါရက်ဒေးဗိစ်(Derek Davies)ဆိုသူက မြန်မာနိုင်ငံချိန်ခွင်လျှာ အလေးသာစေပြီ (Burma; Tilting The Scales)ဆောင်းပါးနှင့် ဂျိမ်းစ် ဒေါ်လတန် (James Dalton) ဆိုသူက 

တောတွင်းက သူငယ်နပ်စားများ  (Babies In The Wood) ဆောင်းပါးများရေး၍ ပြည်ပြေးများကို ကြော်ငြာပေး ကြပြန်သည်။ ယင်းဆောင်းပါးများမှာ 

ဦးလောရုံ၏ အစီအစဉ်ပင်ဖြစ်ပြီး ထုံးစံအတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်နီကျူးကျော်မှုနှင့်  ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း၊ တော်လှန်ရေးအစိုးရ အကျပ်အတည်းနှင့် 

ရင်ဆိုင်နေရ ကြောင်းဖော်ပြပြီး ဦးနု၏ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပြန်လည် အသက်သွင်းရေးကိုသာ အမွှမ်းတင်ထားကြသည်။ စင်စစ်အရှေ့ဖျားစီးပွားရေးဂျာနယ်

သည် စီအိုင်အေနှင့် အရင်းရှင်ကြီးများ၏ ကျောထောက်နောက်ခံဂျာနယ် တစ်ခုသာဖြစ်သည်။

ဦးနုအား တောက်လျှောက် အကူအညီပေးနေ သော နိုင်ငံခြားသားများတွင် တစ်ချိန်က ပြည်တော်သာ စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော ကေတီအေ 

(Knappen Tippets Abbet Engineering Company) တွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသူ ရောဘတ်အာရ်နာသန် အဆိုစ် ယိတ်စ် အင်ကော်ပိုရေတက်

(Robert R.Nathan Associates Inc)မှ ရောဘတ်နာသန်(Robert Na-than)နှင့် ဦးနု၏ ပြည်တော်သာစီမံကိန်း စီးပွားရေး အရာရှိဖြစ်ခဲ့ဖူးသူ လူးဝစ်ဂျေဝေါ်လင်စကီး ( Louis J.Wallinsky ) တို့လည်း  အဓိကပါဝင်ခဲ့ကြသည်။  ၁၉၆၉ ခုနှစ်က  ဦးနုလန်ဒန်မှ  နယူးယောက်သို့ ရောက်ရှိလာစဉ်တွင် 

ရောဘတ်နာသန်နှင့် ဝေါ်လင် စကီးတို့သည် ဦးနုအား လာရောက်တွေ့ဆုံကြသည်။ ထို့နောက် ဦးနုအား အမေရိကန်မှ လိုအပ်သူများနှင့် တွေ့ဆုံနိုင်ရန် 

စီစဉ်ပေးခဲ့ကြသည်။ ဦးနုသည် ဝေါ်လင် စကီး၏စီစဉ်ပေးမှုဖြင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ တွင် ဦးနုလိုလားသူ နိုင်ငံခြားသားများ၊ မြန်မာများ၊ 

သတင်းထောက်များနှင့် တွေ့ခွင့်ရခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊  စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင်လည်း အမေရိကန်အစိုးရ နိုင်ငံခြားရေးဌာနမှ ပုဂ္ဂိုလ်အချို့နှင့် 

သီးသန့်တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းခွင့်ရခဲ့သည်။၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ တွင် ရောဘတ်နာသန် သည် ဗန်ကောက်သို့ရောက်ရှိလာပြီး ဦးနုနှင့်တွေ့ဆုံခဲ့ သည်။ ရောဘတ်နာသန်သည် အမေရိကန်သို့ ပြန်သွား 

ပြီးနောက် ဝေါ်လင်စကီး ဗန်ကောက်သို့ရောက်ရှိ လာကာ ဦးနုအတွက် လတ်တလောရပ်တည်ရေး လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာများကိုပါ အကြံပေးဆောင်ရွက်ခဲ့ ပြန်သည်။ 

ပြည်ပြေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုလုံးမှာသူလျှိုများ၊ ပြည်ပစွက်ဖက်မှုများဖြင့်သာ ရောပြွမ်း၍နေခဲ့သည်။ အာဏာရူးသူများက မည်သူ့ထံမှ အကူအညီကိုမဆို ယူပါမည်ဟု 

မျက်နှာပြောင်တိုက်၍ ကြေညာသည်နှင့် ပြည်ပစွက်ဖက်မှုများမှာ အလုအယက်ပေါ်ပေါက်လာ သည်။ စီးပွားရေးသမားများကလည်း ကွန်မြူနစ် 

အန္တရာယ်ဖြင့်ခြိမ်းခြောက်၍ နိုင်ငံကြီးများပါဝင်လာရန် လက်ယပ်ခေါ်ကြသည်။  သို့သော်  ပြည်ပြေးများ ကိုယ်တိုင်မှာမူကား  ဟိတ်ဟန်ကြီးမားသယောင်ရှိ 

သော်လည်း  ထိရောက်သော  နိုင်ငံရေး၊  စစ်ရေး  လှုပ်ရှားမှုတစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ ပြုလုပ်နိုင်ကြစွမ်း မရှိ သေးပေ။

ကရင်သောင်းကျန်းသူများ၏အခြေအနေ(၁၉၆၉- ၁၉၇ဝ)

ဦးနုတို့လူစုသည် တော်လှန်ရေးအစိုးရအား အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ဖြုတ်ချ၍ နိုင်ငံတော်အာဏာ ပြန်လည်ရယူရေးကို  ကြိုးပမ်းကြရာတွင် အဓိက အားဖြင့် 

ပြည်ပအရင်းရှင်နိုင်ငံများကို အားကိုးကြ သည်။ ထိုစဉ်က အနောက်အုပ်စုနိုင်ငံကြီး များသည် တရုတ်နီ၊ မြောက်ဗီယက်နမ်၊ လော၊ ကမ္ဘောဒီးယား 

(ယခု ကမ်ပူးချား)နိုင်ငံများမှတစ်ဆင့် ကွန်မြူနစ်များ အရှေ့တောင်အာရှဒေသကို   လွှမ်းမိုးသွားမည့် အန္တရာယ်ကို များစွာစိုးရိမ်နေကြသည်။ 

အမေရိကန် သည် ထိုင်းနိုင်ငံကဲ့သို့သော မဟာမိတ်နိုင်ငံများ ကျဆုံး သွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ဆီးတိုးစစ်စာချုပ်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းထားရသည်။ 

ဗီယက်နမ်၊ လောနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား ဟူသော အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသတွင် အမေရိကန် စစ်တပ်သည် ကွန်မြူနစ်များနှင့် တိုက်ခိုက်နေရသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် 

အမေရိကန်တပ်များ ချထားရသည်။ ထိုအချိန်တွင် ပြည်ပြေးများသည် တရုတ်ကွန်မြူနစ် အန္တရာယ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ အနောက်အုပ်စု အကြိုက် ပါလီမန် 

ဒီမိုကရေစီစနစ် ပြန်လည်အသက် သွင်းရေးကို ဗန်းပြခြင်းတို့ဖြင့် ပြည်ပစွက်ဖက်မှုများ ကို ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရ သည်  နိုင်ငံအား  

မထိန်းသိမ်းနိုင်တော့သဖြင့် တစ်ပြည်လုံးဆူပူနေကြောင်း၊  တရုတ်တပ်များကို ကာကွယ်နိုင်တော့မည်မဟုတ်ကြောင်းဖြင့်လည်း အကြိမ်ကြိမ် အထပ်ထပ် 

ဝါဒဖြန့်ခဲ့ကြရသည်။

ပြည်ပြေးများသည် လက်နက်နှင့်ငွေကြေးရရှိရေး အတွက် ပြင်ပကို အဓိကအားကိုးခဲ့ကြသကဲ့သို့ ပြည်တွင်း လူအင်အားနှင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုအတွက် ပဏာမအား 

ဖြင့် ကရင်သောင်းကျန်းသူများကို အားကိုးခဲ့ကြသည်။ အီယင်ဝပ်နှင့် ဆာဒေါ်မန်စမစ်တို့ကလည်း ကရင် သောင်းကျန်းသူများသည် အင်အားအကြီးဆုံးဖြစ် 

ကြောင်းဖြင့် အမွှမ်းတင်ပေးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ပြည်ပြေးများအားကိုးသည့် ကရင်သောင်းကျန်းသူများ မှာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်များအတွင်းကကဲ့သို့ 

မြန်မာနိုင်ငံရှိမြို့ကြီးများကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်သော အင်အားစုများ မဟုတ်ကြတော့ပေ။ ကရင်သောင်းကျန်း သူများသည် အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ပြိုကွဲနေကြပြီဖြစ် 

သည်။ စောဟန်တာသာမွှေး၏ ကေအာရ်စီသည် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ  သဘောတူညီချက်အရ  အလင်းဝင်သွားပြီဖြစ်သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီသည် 

ကွန်မြူနစ်ဝါဒကိုလက်ခံပြီး ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပူးပေါင်းနေပြီဖြစ်သည်။ မန်းဘဇံ၏ကေအင်န်ယူ တပ်ဦးသာလျှင်  ပြည်ပြေးအဖွဲ့နှင့်  လတ်တလော 

ပူးပေါင်းမိနေခြင်း ဖြစ်သည်။

ကရင်သောင်းကျန်းသူများအတွင်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ဝင်ရောက်လာသည်မှ အစပြု၍ အုပ်စုများကွဲခဲ့ ကြောင်းကို တင်ပြခဲ့ပြီးလေပြီ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် ကေအင်န်ယူပါတီ 

ပထမအကြိမ် ပါတီညီလာခံအပြီးတွင် ကရင် သောင်းကျန်းသူများသည် ကေအင်န်ယူပါတီ၊ ကေအာရ်စီ၊ ကေအင်န်ယူနှင့် ကေပီအယ်လ်အေ ဟူ၍ 

အုပ်စုကြီးလေးခုအထိပင် ကွဲပြားသွားခဲ့ရပြီး လက်ဝဲလက်ယာပဋိပက္ခသည်လည်း  အတိအလင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် 

စောဟန်တာသာမွှေး၏ ကေအာရ်စီ အလင်းဝင်ပြီး နောက် ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၁) ရက်တွင် ဗိုလ်မြအုပ်စုသည် ကေအင်န်ယူပါတီ၏ ဦးဆောင်မှု 

အောက်မှခွဲထွက်သွားပြန်သည်။ ထို့နောက် ကရင် သောင်းကျန်းသူများတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပူးပေါင်းသော ကျော်မြသန်းအုပ်စု(ကေအင်န်ယူပီ)နှင့် ကျဉ်းမြောင်းသော လူမျိုးရေးဝါဒီ ဗိုလ်မြအုပ်စု (ကေအင်န်အယ်လ်စီ) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် ကွဲပြားလာ သည်။ ကွန်မြူနစ်များနှင့် လုံးဝပူးပေါင်းခြင်းထက် 

မဟာမိတ်အဖြစ်သာ ဆက်ဆံလိုသော မန်းဘဇံသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂ဝ ရက်တွင် ကေအင်န်ယူပီမှခွဲထွက်ပြီး ဗိုလ်မြအုပ်စုနှင့် သွားရောက် 

ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ကရင်သောင်းကျန်းသူ အင်အားစုကြီး နှစ်ရပ်သည် ပြန်လည်ညီညွတ်ကြရန် စေ့စပ်ဆွေးနွေး ကြရင်းမှ ရွှေကျင်၊ ကျောက်ကြီးနယ်မြေများတွင် 

နယ်မြေလုကြရင်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားလာသည်။ မန်းဘဇံနှင့် ဗိုလ်မြကလည်း ပဲခူးရိုးမတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့်အတူ အခြေချနေသော 

ကေအင်န်ယူပါတီ ဗဟိုနှင့် စင်ပြိုင် ကေအင်န်ယူကြားဖြတ်ဗဟို ကို ထူထောင်ထားခဲ့ကြသည်။

ကေအင်န်ယူကြားဖြတ်ဗဟိုသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင် ရခိုင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံပြီး သဘောတူညီချက်များ

ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြကြောင်း၊ ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များ  ချမှတ်ခဲ့ကြောင်းတို့ကို တင်ပြခဲ့ပြီးပေပြီ။၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ တွင် ကေအင်န်ယူ ကြားဖြတ်ဗဟို (မန်းဘဇံအုပ်စု)သည် ကေအင်န်ယူ လမ်းစဉ်နှင့်  မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်တို့ကို 

ယှဉ်ပြသောဝါဒဖြန့်စာရွက်စာတမ်းများကို ကျေးရွာ များတွင် ဝေငှခဲ့သည်။ ယင်းစာရွက်စာတမ်းများတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရအား မဟာဗမာ လူမျိုးကြီးဝါဒ 

ကျင့်သုံးသူ၊ သာသနာပြုကျောင်းများကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းယူသူ၊ လွတ်လပ်ခွင့်များကို ပိတ်ပင်သူအဖြစ် ရှုတ်ချပြီး ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုပုံစံ ကို 

ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ထားသည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ် အကုန်ပိုင်းတွင်ကား ကေအင်န်ယူ ကြားဖြတ်ဗဟိုသည် ကေအင်န်ယူတပ်ဦး (KNUF) အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ လက်အောက်ခံ 

တပ်များကိုလည်း ကေအင်န်အယ်လ်အေ(KNLA) အဖြစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ကေအင်န်အယ်လ် ဦးစီးဌာန ချုပ် (G.H.Q)အောက်တွင် တပ်မနှစ်ခုဖွဲ့စည်းရန် 

ရည်ရွယ်ပြီး ကရင်ပြည်နယ်(ခေါ်)အရှေ့တိုင်းအတွက် တပ်မတစ်ခုနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီ ကြီးစိုးနေသော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တပ်မတစ်ခုဖွဲ့စည်းရန်လျာထား 

လိုက်သည်။ တပ်ခွဲနှစ်ခွဲကို တပ်ရင်းတစ်ရင်း၊ တပ်ရင်း နှစ်ရင်းကို တပ်မဟာတစ်ခုသတ်မှတ်ပြီး တပ်မ (၁) အောက်တွင် တပ်မဟာ (၅)ခု ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ တပ်မဟာ(၁)သည် သထုံနယ်မြေ၊ တပ်မဟာ(၂) သည် သံတောင်နယ်မြေ၊ တပ်မဟာ (၃)သည် ရွှေကျင်ကျောက်ကြီးနယ်မြေ၊ တပ်မဟာ(၆)သည်ကော့ကရိတ် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးနှင့်  ထားဝယ် နယ်မြေ၊ တပ်မဟာ(၇)သည် ဖာပွန်၊ လှိုင်းဘွဲ့နှင့် ကော့ကရိတ်နယ်မြေများကို အသီးသီးတာဝန်ယူ 

ကြမည်ဖြစ်ပြီး  တပ်မ(၁)ဌာနချုပ်ကို  မဲသဝေါ (ကြူအိပ်ခ်ျ-၅၈၂၉) တွင် ဖွင့်လှစ်သည်။ တပ်မ(၁) တပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မြ ဖြစ်သည်။ ကေအင်န်အယ်လ်အေ ကို 

အထောက်အကူပြုမည့် ကေအင်န်ဒီအို (KNDO) ကိုလည်း ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ကြသည်။

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးတွင် ဥက္ကဋ္ဌ မှာ မန်းဘဇံ ဖြစ်သော်လည်း တကယ်တမ်း အာဏာကို ထိန်းချုပ်ထား သူမှာ ဗိုလ်မြဖြစ်သည်။ မန်းဘဇံသည် အစဉ်အလာရှိ သူ 

တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူရသူဖြစ် သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်မြသည် ကေအင်န်အယ်လ်အေ နှင့် ကေအင်န်ဒီအိုအတွက် အောက်ပါမူများကို ချမှတ် 

စေခဲ့သည်။(က) ကေအင်န်အယ်လ်အေအတွက် မူ(၅)ချက်(၁)	တပ်စိတ်ချေမှုန်းရေးမှ တပ်စုချေမှုန်းရေး။

(၂)	ရဲချေမှုန်းရေးမှ တပ်ချေမှုန်းရေး၊ တပ်ညံ့ ချေမှုန်းရေးမှ တပ်မာချေမှုန်းရေး။

(၃)	သာမန်လှုပ်ရှားနေသောဒေသတွင် အုပ်ချုပ် ရေးတပ်များချေမှုန်းရေးမှ တပ်မကြီးတပ်များ ချေမှုန်းရေး။

(၄)	သာမန်လှုပ်ရှားနေသော ဒေသအုပ်ချုပ်ရေး တပ်များချေမှုန်းရေးမှ ထိုးစစ်ဆင်နေသော တပ်များချေမှုန်းရေး။(ခ)ကေအင်န်ဒီအိုတပ်ဖွဲ့၏အဆင့်ဆင့်ကွပ်ကဲ အုပ်ချုပ်ပုံ(၁)	ကေအင်န်ဒီအိုတပ်ဖွဲ့များသည်   ဗဟို ကေအင်န်ဒီအိုဌာနလက်အောက်တွင်ရှိပြီး လိုအပ်သောညွှန်ကြားချက်လုပ်ငန်းများကို ဆင့်ကဲအောက်ခြေအဖွဲ့အထိ 

ညွှန်ကြားသွား မည်။

(၂)	ခရိုင် ကေအင်န်ဒီအို တာဝန်ခံနှင့်မြို့နယ် ကေအင်န်ဒီအိုတာဝန်ခံများကို သက်ဆိုင်ရာ နှင့် မြို့နယ်ကေအင်န်ယူအစည်းအရုံးမှ ရွေးချယ်တာဝန်ပေးအပ်၍ 

ကေအင်န်ဒီအို ဌာန၏အလုပ်ဝတ္တရားများကို ဆောင်ရွက် စေမည်။

(၃) မြို့နယ် ကေအင်န်ဒီအိုတာဝန်ခံသည် မြို့နယ် အတွင်းရှိ အချိန်ပြည့်ကေအင်န်ဒီအိုတပ်ဖွဲ့နှင့် ကျေးရွာတိုင်းရှိ ကေအင်န်ဒီအိုအဖွဲ့များကို 

စနစ်တကျဖော်ထုတ်ဖွဲ့စည်းပြီး  ကွပ်ကဲ အုပ်ချုပ်သွားရမည်။

(၄)	ခရိုင်ကေအင်န်ဒီအိုတာဝန်ခံသည်  ခရိုင် အတွင်းရှိ အချိန်ပြည့် ကေအင်န်ဒီအိုတာဝန်ခံ များနှင့် အချိန်ပိုင်းကေအင်န်ဒီအိုတပ်ဖွဲ့များ   ကို 

စနစ်တကျဖော်ထုတ်ဖွဲ့စည်းပြီး အုပ်ချုပ် ကွပ်ကဲသွားရမည်။

(၅)	ခရိုင်နှင့်မြို့နယ် ကေအင်န်ဒီအိုတာဝန်ခံများ သည် ခရိုင်၊ မြို့နယ်ကေအင်န်ယူ အစည်းအရုံး ၏ အလုပ်အမှုဆောင်များဖြစ်ကြရမည်။

(၆)	ခရိုင်၊  မြို့နယ်၊  ကျေးရွာကေအင်န်ဒီအို တာဝန်ခံများနှင့်တပ်ဖွဲ့များသည် သက်ဆိုင် ရာ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ ကျေးရွာကေအင်န်ယူ အစည်းအရုံး၏ 

အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲမှုအောက် တွင်ရှိပြီး ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်း ဆောင်ကြရမည်။

(၇)	ဗဟိုကေအင်န်ဒီအိုတာဝန်ခံသည် ကေအင်န်အယ်လ်အေ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ရှိသူ ဖြစ်ရ မည်။ တိုင်း ကေအင်န်ဒီအိုတာဝန်ခံသည် ကေအင်န်အယ်လ်အေ 

ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ရှိသူဖြစ်ရမည်။ ခရိုင် ကေအင်န်ဒီအို တာဝန်ခံသည် ကေအင်န်အယ်လ်အေ၏ ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိသူဖြစ်ရမည်။ မြို့နယ် ကေအင်န်ဒီအို 

တာဝန်ခံသည် ကေအင်န် အယ်လ်အေ၏ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိသူဖြစ်ရ မည်။ ကေအင်န်အယ်လ်အေနှင့်တွဲ၍ စစ်ရေး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ဆိုင်ရာစစ်ရေး 

တာဝန်ခံတပ်မှူး၏အောက်တွင်ရှိစေရမည်။

ဗိုလ်မြသည် ကေအင်န်ယူပါတီမှ ခွဲထွက်အုပ်စု အဆင့်သာ ရှိနေသေးသော ယင်းတို့၏ အင်အားစုများ အား ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် တသီးတခြားစီ ကွဲပြား 

ခြားနားသွားစေရန် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ကေအင်န်အယ်လ်အေကို အမြဲတမ်းတပ် အသွင် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး ကေအင်န်ဒီအိုအား ပြောက်ကျား 

တပ်များအဖြစ် ရည်စူးခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။

ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးညီလာခံကျင်းပခြင်း၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်တွင် ကေအင်န်ယူညီလာခံကို ဗဟို၌ကျင်းပခဲ့ပြီး မန်းဘဇံက သဘာပတိအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဗိုလ်မြက ဒုတိယ 

သဘာပတိအဖြစ်လည်းကောင်း၊  သန်းအောင်က အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဖဒိုဂေဒွဘွားနှင့် ဖဒိုထွန်းဖေ တို့က မှတ်တမ်းတင်မှူးများအဖြစ်

လည်း ကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းညီလာခံကို တောနော် တွင်ကျင်းပပြီး (၇)ကြိမ်မြောက်ညီလာခံဟု သတ်မှတ်ရန်ဖြစ်သော်လည်း မြစ်ဝကျွန်းပေါ်နှင့်

ပဲခူး ရိုးမမှ ကိုယ်စားလှယ်များမပါဝင်သောကြောင့် ကရင် အမျိုးသားအစည်းအရုံးညီလာခံဟုသာ ခေါ်ဆိုသတ် မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ကေအင်န်ယူတပ်ဦး 

အခေါ်အဝေါ် နှင့်  ပတ်သက်ပြီးရှင်းပြရန်  ကိုယ်စားလှယ်များက တောင်းဆိုရာ မန်းဘဇံက တပ်ဦး ဟူသော ဝေါဟာရ ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ဟု သံသယမဖြစ်စေ 

လိုကြောင်း၊ တပ်ဦးအမည်ပါသော်လည်း  မူနှင့်လုပ်ငန်းများ ပြောင်းလဲမှုမရှိကြောင်း ရှင်းလင်းခဲ့သည်။

ပြည်ပြေးများနှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးကြရာတွင် ယာယီ အကျိုးဖြစ်ထွန်းနိုင်သောကြောင့် ကေအင်န်ယူ နယ်မြေကို ဖြတ်သန်းခွင့် ပေးရန်နှင့် ပြည်ပြေးအမာခံ 

စခန်းများကို ပြည်ပတွင်ပင် ထားရှိစေ၍ စီးပွားရေး လှုပ်ရှားမှုကိုခွင့်မပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် စတင်ဖွဲ့စည်းခါစဖြစ် သည့်အပြင် ကရင်သောင်းကျန်းသူများအတွင်း လက်ဝဲ ဝါဒ၊ လက်ယာဝါဒ(ကွန်မြူနစ်နှင့်လူမျိုးရေး)

အငြင်းပွားမှုများ၊ ပဋိပက္ခများက ဂယက်ရိုက်ခတ်ဆဲဖြစ်နေသော ကြောင့် ပြဿနာများစွာရှိနေသည်။ အစိုးရအား တိုက်ခိုက်ရေး၊  ကေအင်န်ယူပါတီနှင့်  

ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အပေါ် သဘောထား၊ ပြည်ပြေးများအား လက်ခံရေး၊ လက်မခံရေးတို့မှာ အကြိတ်အနယ်ဆွေးနွေး စရာများဖြစ်နေသည်။ 

သို့နှင့်ညီလာခံသည် သုံးလခန့် ကြာမြင့်သည်အထိ ကျင်းပခဲ့ရသည်။၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၈ ရက်တွင် ၁၉၇ဝ/ ၁၉၇၄ ခုနှစ် အတွက် ကေအင်န်ယူ ဗဟိုအလုပ်အမှု ဆောင်အဖွဲ့ကို အောက်ပါအတိုင်း

ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြ သည်-

(၁) မန်းဘဇံ	ဥက္ကဋ္ဌ နှင့်   နိုင်ငံခြားရေး ဌာန

(၂) ဗိုလ်မြ	  ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ နှင့်  ကာကွယ်ရေး

(၃) သန်းအောင်	အတွင်းရေးမှူးချုပ်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဌာန			

(၄)	မောင်မောင်	တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးနှင့် စည်းရုံးရေးဌာန

(၅)	ဖဒိုသာပြည့်	     သစ်တောနှင့်လယ်ယာဌာန
			
(၆)	ဖဒိုချာလေ	ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းဌာန၊စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူ ရေးဌာန

(၇)	ဖဒိုဂေဒွဘွား	ပညာရေး၊    ယဉ်ကျေးမှု၊ကျန်းမာရေးနှင့် ကယ်ဆယ် ရေးဌာန

(၈)	ဖဒိုဘောယူဖော	ကေအင်န်ဒီအိုဌာန

(၉)	ဖဒိုဖူးလယ်ဝါး	အခွန်နှင့်ဘဏ္ဍာရေးဌာန

(၁ဝ) ဖဒိုဖူးစံဝေး	တရားရေးဌာန

(၁၁) ဖဒိုသာမောင်	တရားလွှတ်တော်ချုပ်

(၁၂) ဖဒိုစကော်ထူး	တရားလွှတ်တော်ချုပ်၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက် တွင် အေအင်န် ယူအက်ဖ်သည် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ၊ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ပါတီတို့နှင့်အတူဆွေးနွေးရန် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး 

ပေါင်းစုံညီညွတ်ရေးနှင့် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ပေါင်းစု (တညလ)တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ စင်စစ်သုံးပါတီတို့သည် ကိုယ်စီကြုံနေရသောအခက်အခဲများ ယာယီပြေလည် 

စေခြင်းအလို့ငှာ ယာယီမဟာမိတ်ဖွဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ မိမိအကျိုးစီးပွားများကိုသာ အဓိကထား၍ သဘောတူ ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

သုံးပါတီတပ်ပေါင်းစု၏ အခြေခံမူ၁များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

(၁) တစ်ပါတီသဘောမျိုးမဟုတ်ဘဲ တူတာတွဲ လုပ်၊ မတူတာခွဲလုပ်ရေးသဘောပင်ဖြစ်ခြင်း။

(၂) အခြေခံလုပ်ငန်းစဉ်မူဝါဒများ တစ်ထပ်တည်း ရှိမှ တပ်ပေါင်းစု ဖွဲ့ရမည်ဟူသော တော်လှန် ရေးတပ်ပေါင်းစု တည်ဆောက်ရေးသဘော တရားမရှိခြင်း။

(၃) တပ်ပေါင်းစု တစ်ရပ်တည်ဆောက်ရာတွင် တစ်ပါတီအပေါ် စိုးရိမ်မှုကို အဓိကရှေ့တန်း မတင်ဘဲ  ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် နည်းပရိယာယ်တိုက်ပွဲ

အတွက် မည်ကဲ့သို့ အသုံးချနိုင်မည်ကို လက်တွေ့ကျကျတွေ့ရှိ ရန် အရေးကြီးခြင်း။

(၄) အထက်ပါသဘောတရားများအတိုင်း ခံယူ ပြီး  တပ်ပေါင်းစုကိုဖွဲ့စည်းသော်လည်း အမျိုးသားရေးသတိ  အမြဲရှိရမည့်အပြင် အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုမရှိဟု 

သဘောပေါက်ခံယူ သောနေ့တွင် အဖွဲ့အစည်းတိုင်း၏ ကိုယ်ပိုင် ပြဋ္ဌာန်းခွင့်မူအရ ခွဲထွက်နိုင်ခြင်း။

အထက်ဖော်ပြပါ အခြေခံမူများကိုကြည့်ပါက သုံးပါတီတပ်ပေါင်းစုသည် ခိုင်မာခြင်းမရှိဘဲ ယာယီ သဘောမျိုး၊ အမည်ခံသဘောမျိုးသာဖြစ်ကြောင်း 

လေ့လာတွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ တပ်ပေါင်းစုဝင်များ သည် အခြားအဖွဲ့ဝင်များနှင့်တွဲ၍ ဆောင်ရွက်လိုမှသာ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ အချိန်မရွေးခွဲထွက်နိုင်ခြင်း 

ကြောင့် အချိန်မရွေးပင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပြီး တိုက်ခိုက် နိုင်သည်။  အခြေခံလုပ်ငန်းစဉ်မူဝါဒမှာလည်း  တစ်ထပ်တည်းမရှိခဲ့ပေ။ တပ်ပေါင်းစုဖွဲ့စည်းရခြင်း 

အကြောင်းရင်းများကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ကြေညာခဲ့သည် -

(၁)	ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုပုံစံ ပါလာမည်ကို ဒီမိုကရေစီပါတီက လက်ခံခြင်း။

(၂)	လူမျိုးကြီးငယ်သဘောမဟုတ်ဘဲ ဗမာအမျိုး သားများကိုလည်း လူမျိုးစုတစ်စုအဖြစ် အသိ အမှတ်ပြုရန်ဖြစ်ခြင်း။

(၃)	အခြေခံလုပ်ငန်းစဉ် ၁၁ ချက်အနက် ၁ဝ ချက်ကို သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ခြင်း။

(၄)	ကွန်ဂရက်သဘောတူညီချက်အရ တပ်ပေါင်း စုဖွဲ့စည်းရေးမူ ငါးချက်တွင် လေးချက်ကို သဘောတူညီခဲ့ခြင်း။

(၅)	နည်းပရိယာယ်တိုက်ပွဲတာဝန်အရ ဘုံရန်သူ ကို တညီတညွတ်တည်း ဦးတည်တိုက်ခိုက်ရန် သဘောတူညီခြင်း။

သုံးပါတီတပ်ပေါင်းစုတွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ပါတီသည် ဦးဆောင်သူသဖွယ် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးနုတို့လူစုသည် မြန်မာပြည်အတွင်း ဝင်ရောက်နိုင်ရေး 

အတွက် ကေအင်န်ယူ၏ထောက်ခံမှုမရလျှင် မဖြစ် သောကြောင့် ကေအင်န်ယူ၏ လိုလားချက်များကိုသာ အဓိကလိုက်လျောခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ သဘောတူညီချက် 

အများစုမှာ မန်းဘဇံတို့၏အလိုတိုင်းသာ ဖြစ်သည်။ အာဏာရရှိလျှင် မန်းဘဇံသာ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ဦးနုမှာ ဝန်ကြီးချုပ်လုပ်ခွင့်မရပေ။၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်  စက်တင်ဘာလထုတ် ကေအင်န်ယူ စာစဉ်(၈)တွင် တပ်ပေါင်းစုအဖွဲ့ဝင် များ၏တာဝန် ကိုးရပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း 

ဖော်ပြ ထားပြန်သည်။

(၁)	တပ်ပေါင်းစုလုပ်ငန်းကို ကေအင်န်ယူတပ်ဦး ၏ရှေ့ဆောင်ညွှန်ကြားမှုအရ တိကျစွာလုပ် ဆောင်ရမည်။

(၂)	တပ်ပေါင်းစုလုပ်ငန်း လုပ်ဆောင်ရာတွင် ကေအင်န်ယူလုပ်ငန်းများကို မနှောင့်နှေး စေရ။

(၃)	အခြေခံအားဖြင့် ကေအင်န်ယူကြီးထွားမှ တပ်ပေါင်းစုကြီးထွားမည်ကို သဘောပေါက် အလေးအနက်ထားရမည်။

(၄)	ကေအင်န်ယူလုပ်ငန်းအဝဝကို တပ်ပေါင်းစု လုပ်ငန်းနှင့် စနစ်တကျ ဆက်စပ်ပေးရမည်။ (တပ်ပေါင်းစု လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာတွင် မိမိတို့ အဖွဲ့လုပ်ငန်းကိုပင်  

အလေးမထားဘဲ ပေါ့လျော့ခဲ့သည်ဟု ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်ကို သင်ခန်းစာယူခြင်းဖြစ်သည်။

(၅)	တပ်ပေါင်းစု  လုပ်ငန်းစဉ်များသည်  ကေအင်န်ယူကို  ဆန့်ကျင်သောလုပ်ငန်း မဟုတ်ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ စည်းရုံးရေးဝါဒဖြန့်မှုများတွင် 

ကေအင်န်ယူ မူနှင့်  ပဋိပက္ခမဖြစ်ရန်  သတိပြုရမည်၊ ကေအင်န်ယူ မူကိုဆန့်ကျင်ထိခိုက်လာပါက လိုအပ်သလို ဝေဖန်ထောက်ပြခြင်းနှင့် သတိပေးခြင်းများ 

အမြန်ဆုံးပြုလုပ်ရမည်။

(၆)	 တပ်ပေါင်းစုမပြိုကွဲရေးအတွက် ဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်ကြရမည်။

(၇)	တပ်ပေါင်းစုကိစ္စ (ဥပမာ-ပြည်သူ့ပြည်ချစ် ပါတီ(ပီဒီပီ)သို့ သွားလိုသူ မည်သည့် လူပုဂ္ဂိုလ်၊ လူတစ်စုနှင့်တပ်ဖွဲ့များ မိမိဒေသ သို့ ရောက်လာပါက) စနစ်တကျဆန်းစစ် ပြီး ဗဟိုသို့အကြောင်းကြားရမည်။ လက်နက် မှန်သမျှကို သိမ်းဆည်းရယူရမည်။(၈)	တပ်ပေါင်းစုပြဿနာတစ်ခုခုကြောင့် ခရိုင် အတွင်း မည်သည့် အခက်အခဲရှိလာသည်ကို ဗဟိုသို့ လိုအပ်သလို တင်ပြရမည်။

(၉)	တပ်ပေါင်းစုဖွဲ့စည်းခြင်းသည် အကျိုးရှိသည့် အတွက် ဖွဲ့စည်းလုပ်ဆောင်သလို အကျိုးမရှိ တော့ပါက ကေအင်န်ယူသည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် 

အခွင့်အရေးကို အသုံးပြု သွားမည်ဖြစ်သည်။

ဖော်ပြပါအချက်များကား တပ်ပေါင်းစုနှင့် ပြည်ပြေးများအပေါ် ကေအင်န်ယူတပ်ဦး၏ သဘော ထားပင်ဖြစ်သည်။ စင်စစ်သုံးပါတီအဖွဲ့ဝင်များသည် မြွေမြွေချင်း 

ခြေမြင်ကြသည်ပင်ဖြစ်သည်။ တစ်ဖွဲ့နှင့် တစ်ဖွဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချခြင်း မရှိကြပေ။ ထို့ကြောင့် မန်းဘဇံနှင့် ဗိုလ်မြတို့သည် ပြည်ပြေးများနှင့်ပတ်သက် ၍ 

မျက်နှာသာမပေးဘဲ မိမိတို့က အပေါ်စီးရနေစေရန် သဘောတူညီချက်များ၊ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများပြုလုပ် ကြခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနှင့်

ပတ်သက် ၍ ပြည်ပြေးများကို ခုတုံးလုပ်ရေးနှင့် လောလောဆယ် ရန်သူအဖြစ် စစ်မျက်နှာနောက်တစ်ဖက် ထပ်မဖွင့်ရ ရေးသာလျှင် ကေအင်န်ယူ၏ 

ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သည်။ 

ထိုအချိန်တွင် ကေအင်န်ယူပါတီသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် လုံးဝပူးပေါင်းနေပြီဖြစ်သည်။ ကေအင်န်ယူ ညီလာခံကျင်းပနေစဉ် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၌ပင် ကေအင်န်ယူပါတီမှ ဗိုလ်ချုပ်ကျင်ဖေ နှင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုတို့သည် ကြို့ပင် ကောက်မြို့နယ်၊ ဝိုင်းရွာ(ကြူအေ-၁၉၁၇)၊ 

ချောင်း စောက် (ကြူအေ-၂ဝ၁၈) ဒေသများတွင် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။  တပ်မဟာအဆင့်တွင်လည်း ကျော်မြသန်းနှင့်မန်းဘဇံ သည် တစ်ဖက်နှင့်

တစ်ဖက် မကျူးကျော်ရေး၊  နိုင်ငံရေးအရဖြေရှင်းရေးတို့ကို ဆွေးနွေးထားကြသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊  ဇူလိုင်လတွင်  

ပဲခူးရိုးမသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့်ဆက်သွယ် ပြီး ကရင်နီ၊ ကယန်းတို့နှင့် ညီညွတ်ရေးကိုလည်း ကြိုးစားခဲ့သည်။ 

ကျောက်ကြီးနယ်လုပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် နော်ပဲဒိုး(ကြူ-၃၈၂၂)၌ ကေအင်န်ယူပါတီမှ ဗိုလ်ချုပ်မြမောင်နှင့် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးမှ 

ဗိုလ်မြ၊ ဒေဝတို့က ဦးဆောင် ကျင်းပခဲ့ရာ ကေအင်န်ယူပါတီမှ အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် ကေအင်န်ယူပါတီသည် ဗိုလ်မြအုပ်စုက အင်အားသုံးလာမည်ကို

စိုးရိမ်သဖြင့် ပဲခူးရိုးမသို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပူးပေါင်း လိုက်သည်။

ဦးနုသည် ကေအင်န်ယူ တပ်ဦးအား လိုလားချက် များကို လိုက်လျော၍ ချဉ်းကပ်ခဲ့ရသည့်အပြင် မွန်ပြည်သစ်ပါတီကိုလည်း ငွေသိန်း ၃ဝ ကျော်လာဘ် ထိုးခဲ့ရသည်။ ပြည်ပြေးများသည် ကေအင်န်ယူနှင့် မွန် ပြည်သစ်ပါတီတို့၏နယ်မြေများကိုအခြေခံ၍ ပြည်တွင်း သို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ရန် 

ကြိုးစားနေကြချိန်တွင် မဟုတ်မမှန် လုပ်ကြံ ဝါဒဖြန့်မှုများကိုလည်း ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပေသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် သောင်းကျန်းသူများ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှ သောင်းကျန်းသူများ

တော်လှန်ရေးအစိုးရက ၃၃ ဦး ကော်မတီအား ဖိတ်ခေါ်၍ ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်း နေစဉ်မှာပင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် သောင်းကျန်းသူ 

အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များမှာ အဆိုးရွားဆုံးသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် ဆန်ရေစပါးပေါများပြီး 

ရေလုပ်ငန်းကောင်းစွာ ဖွံ့ဖြိုးသည့်အလျောက် သောင်းကျန်းသူတို့အတွက် လက်မလွတ်နိုင်သော ဒေသကြီး တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ 

ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ ညီညွတ် ရေးတပ်ပေါင်းစု(မဒညတ)တို့သည် နယ်မြေအသီးသီး သတ်မှတ်၍ လှုပ်ရှားစိုးမိုးနေကြသည်။ ကေအင်န်ယူ 

ပါတီသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့်ပူးပေါင်း၍ မဒညတအသွင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သီးခြား အစီအစဉ် ဖြင့်လည်းကောင်း လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင်

ပဲခူးရိုးမရှိ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟို၌ ဖြုတ်၊ ထုတ် သတ်လမ်းစဉ် (ခေါ်)လူသတ်ဝါဒ ထွန်းကားလာပြီ ဖြစ်ရာ ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် 

သို့လည်း ကူးစက်လာသည်။ သို့သော် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် သို့ ကူးစက်လာသော လူသတ်ဝါဒမှာ အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်ကြသည်ထက် အပြစ်မဲ့ပြည်သူလူထုကို 

သတ်ဖြတ်နှိပ်စက်သည်က ပိုမိုများပြားကြောင်း တွေ့ ရသည်။ 

အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ တပ်ပေါင်းစု(ခေါ်) မဒညတကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ အဓိက အင်အားစုများမှာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ

နှင့် ကေအင်န်ယူပါတီပင် ဖြစ်သည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်  ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီနှစ်ရပ်လုံးအတွက် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စည်းရုံးရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးတို့အတွက် အခြေစိုက်ရာ 

အချက်အချာဒေသပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပါတီနှစ်ရပ်စလုံးသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းမဒညတ အား အထူးအာရုံစိုက်ခဲ့ကြသည်။မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသတွင် ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသည် မြစ်ဝကျွန်း ပေါ်တိုင်း ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် ပူးတွဲနေသကဲ့သို့ မဒညတဗဟိုသည်လည်း 

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၌ပင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ကေအင်န်ယူဗဟိုနှင့် မဒညတဗဟိုအား မြစ်ဝကျွန်း ပေါ်တိုင်း 

ကေအင်န်ယူပါတီမှတစ်ဆင့် ဦးဆောင် လမ်းညွန်မှုများပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်မှု အောက်မှ 

တကယ်တမ်းအာဏာရှိသည်မှာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ကေအင်န်ယူပါတီသာလျှင် ဖြစ်သည်။ သို့နှင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်း 

ကေအင်န်ယူပါတီမှတစ်ဆင့် ကေအင်န်ယူပါတီ (ဗဟို)အား မဟာမော်စီတုန်းအတွေးအခေါ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးစေရန် တွန်းအားပေးနိုင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်တွင် ကေအင်န်ယူပါတီ(ဗဟို) သည် ဗဟိုကော်မတီ အစည်အဝေးတစ်ရပ်ကိုကျင်းပ ပြီး ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ကေအင်န်ယူပါတီကွန်ဂရက်အပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ကျင်းပ သည့် (၆)ကြိမ်မြောက် ကေအင်န်ယူပါတီ ဗဟို ကော်မတီ အစည်းအဝေးတွင်တင်သွင်းသော ပါတီဗဟိုကော်မတီ၏ အစီရင်ခံစာဟု ခေါ်တွင် သည့်လမ်းစဉ် ပေါ်လစီအသစ်တစ်ရပ်ကို ချမှတ် လိုက်သည်။ ယင်းလမ်းစဉ်သည်

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ၆၄ လမ်းစဉ်နှင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အခြေခံ ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ 

အောက်တိုဘာလ ၂ဝ ရက်တွင်လည်း မဒညတသဘာပတိအဖွဲ့(ဗဟို) က  အထွေထွေနိုင်ငံရေးသဘောထားနှင့် လမ်းညွန် ကို ချမှတ်ပြန်သည်။

ထို့နောက် မဒညတမြစ်ဝကျွန်းပေါ်စစ်နယ်မြေ စစ်ဦးစီးကော်မတီသည် အောင်ပွဲသံစစ်ဆင်ရေး စီမံကိန်းကို ချမှတ်ခဲ့ကြသည်။ အောင်ပွဲသံ စစ်ဆင်ရေး 

စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်မည့်ကာလမှာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ် အကုန်အထိဖြစ်သည်။  အောင်ပွဲသံစစ်ဆင်ရေး စီမံကိန်းကို 

မဒညတအဖွဲ့ဝင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့က အကောင်အထည် ဖော်မည်ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် ကရင်တော်လှန်ရေး ကောင်စီ(ကေအာရ်စီ)မှ စောစိန်မှုန်နှင့် ကိုလမ် ဘတ်(စ်)တို့ လူစုလည်း မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် သီးခြား လှုပ်ရှားနေသည်။ ဖျာပုံခရိုင်အတွင်း အလံနီအင်အား

အနည်းငယ်လည်းရှိသည်။ စင်စစ်မဒညတမှာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏တိုက်ရိုက် ဦးဆောင်မှု အောက်တွင်သာ တည်ရှိနေသည်။မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ တွင် တိုင်းကော်မတီ(၆)ဦးရှိရာ အတွင်းရေးမှူးမှာ ရဲဘော်စိုးသန်းဖြစ်ပြီး ရဲဘော်ဝင်းမောင်၊ ဗိုလ်သော်၊ ဗိုလ်အောင်ဖေ၊ ရဲဘော်ဗိုလ်ဦး(မြောင်းမြ)နှင့် ရဲဘော်အောင်ခင်(ဖျာပုံခရိုင်)တို့ပါဝင်ကြသည်။ ခရိုင်အားဖြင့် ဖျာပုံခရိုင်တို့ ပါဝင်ကြသည်။ ခရိုင် အားဖြင့် ဖျာပုံခရိုင်၊ မအူပင်ခရိုင်၊ မြောင်းမြခရိုင်၊ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ဟင်္သာတခရိုင်ဟူ၍ ငါးခရိုင်သတ်မှတ် ပြီး ဟံသာဝတီခရိုင် အနောက်ခြမ်းကိုလည်း 

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းအတွင်းတွင် ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်း ထားသည်။ ပဲခူးရိုးမတွင် ဖြုတ်၊ ထုတ်၊ သတ်လမ်းစဉ် ထွန်းကားပြီးနောက် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် 

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းအား အစားထိုးဖွဲ့စည်းရန်နှင့် ရဲဘော်စိုးသန်းအား သုတ်သင်ပစ်ရန် စီစဉ်လျက် ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း အပိုင်း(၃)တွင် အကျယ်တဝင့်တင်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်ပေသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းတည်ဆောက်ရေးစီမံကိန်းအတွက် တိုင်း၊ ခရိုင်၊ 

မြို့နယ်အသီးသီးမှ ကေဒါ ၁၅ဝ ရွေးချယ်ပြီး ဖြစ်သည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ အဓိကအားထားရာနှင့် မဒညတ၏ မဏ္ဍိုင် ဒေသမှာ မြောင်းမြခရိုင်ဖြစ်သည်။ မြောင်းမြခရိုင် ဗမာ 

ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီခေါင်းဆောင်မှာ သခင်ဗိုလ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် သခင်ဗိုလ်ဦး အား  မြှောက်စား၍တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ခြင်းဖြင့်တိုင်း ကော်မတီကိုပင်လျှင် သခင်ဗိုလ်ဦးက ညွှန်ကြားကွပ်ကဲ လာသည်။ သခင်ဗိုလ်ဦးသည်တော်လှန်သော ဗဟိုကော် မတီဝင်တစ်ဦးပင်ဖြစ်သည်။ 

ရဲဘော်စိုးသန်းအား ချေမှုန်းသုတ်သင်ရန် စီစဉ်နေသည့်အချိန်တွင် သခင် ဗိုလ်ဦးသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် အစွမ်းကုန် လှုပ်ရှားတော့သည်။ 

ခရီးသည်တင်သင်္ဘောများဖြစ် သော ရွှေပြည်သာ၊ ရေတမာ၊ ဒဂုံမေ၊ ဒဂုံလွင်၊ တိုးကြွယ်၊ မင်းကြီး၊ မင်းလှ၊ ချမ်းသာကြီးတို့ကို အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီး၍ 

ခရီးသည်များကို လုယက်ကြ သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်တွင်လည်း လပွတ္တာမြို့နယ်မှ အိမ်ခြေ ၈ဝဝ ကျော်ရှိသော ရွှေပြည်သာရွာကြီးကို 

မီးရှို့ခဲ့ကြသည်။ ပုသိမ်ခရိုင် ခေါင်းဆောင် ရဲဘော်မြင့်အောင်နှင့် ဗိုလ်ထွန်းဦး တို့ကလည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် သာပေါင်းမြို့နယ်  ကြက်သွန်ခင်းကျေးရွာနှင့် ကြို့ကုန်းကျေးရွာတို့ကို မီးရှို့ပစ်ခဲ့ကြသည်။

စာသင်ကျောင်းများ၊ ဆေးပေးခန်းများမှာလည်း အမြောက်အမြားမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုမှ အာဏာနီကို ချက်ချင်း တည်ဆောက်ရန်နှင့် အဖျက်လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက် ရန်  ညွှန်ကြားချက်များကို  မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီ

တို့သည် အကြွင်းမဲ့ပင် လိုက်နာကြသည်။

ဒုတိယပတ် ဗဟိုမာ့က်စ်လီနင်ဝါဒ ကျောင်းဆင်း ဖြစ်သော ရဲဘော်ဘအောင် သည် လပွတ္တာမြို့နယ် အတွင်းတွင် အလယ်အလတ်တန်းစားလယ်သမားနှင့် 

ချမ်းသာသော လယ်သမားများ၏ ကျွဲနွားပစ္စည်းများကို ဝမ်းစာစပါးပင်မချန်ဘဲ အဓမ္မလိုက်လံသိမ်းဆည်းခဲ့ သည်။ ရဲဘော်ဘအောင်အား ဆန့်ကျင်မိသူများမှာ 

အသတ်ခံကြရသောကြောင့် လယ်သမားမိသားစု အမြောက်အမြားပင် မြို့သို့ပြေးခဲ့ကြရသည်။

ရဲဘော်ဘအောင်သည် မြောင်းမြခရိုင်၊ လပွတ္တာ မြို့နယ်တွင် မဟာအတွေးအခေါ်ရှင်ကြီးအဖြစ်များစွာ တန်ခိုးအာဏာထက်မြက်ခဲ့သည်။ ရဲဘော်ဘအောင် 

သည် မြောင်းမြခရိုင်ကော်မတီအတွင်းတွင် ခရိုင် မြေယာတာဝန်ခံ ရဲဘော်စောအေးနှင့် ခရိုင်စစ်ရေး တာဝန်ခံ ဗိုလ်စိုးတင့်တို့ကိုပင် ကျောရိုးအဖြစ် 

အသုံးချ နေသည်။ ခရိုင်အတွင်းရေးမှူး သခင်ဗိုလ်ဦးပင်လျှင် ကျောရိုးတစ်ပိုင်းဖြစ်လာသည်။ သို့နှင့် မြောင်းမြ ခရိုင်ကော်မတီသည် ရဲဘော်ဘအောင်၏ 

အာဏာစက် အောက်သို့ ရောက်သွားသည်။ ရဲဘော်ဘအောင်သည် သခင်သန်းထွန်းတို့ လူစု၏ ကျောထောက်နောက်ခံဖြင့် ဖျာပုံခရိုင်ကော်မတီကိုလည်း 

လှမ်း၍ချုပ်ကိုင်ညွှန် ကြားခဲ့သည်။ ဖျာပုံခရိုင်ခေါင်းဆောင်ရဲဘော်အောင်ခင် က မနာခံသောအခါ ရဲဘော်ဘအောင်သည် ရဲဘော် အောင်ခင်အား ၅၅ 

ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသမားဟု သတ်မှတ်လိုက်သည်။

ရဲဘော်ဘအောင်သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မြောင်းမြခရိုင်အာဏာနီတည်ဆောက်ရေးပြင်ဆင်မှု ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ လပွတ္တာမြို့နယ်၊ မောင်းဒီးဒိုင်နယ်ကိုလည်း စံပြအဖြစ်ရွေးချယ်လိုက် သည်။ အမျိုးသမီးများအား အပျိုအအိုမရွေးစော်ကား နေသူများ၊ အကျင့်ပျက်နေသူများကိုလည်း 

ကျောရိုး အဖြစ် စုစည်းလိုက်သည်။ ရဲဘော်ဘအောင်နှင့် ကျောရိုး ကိုအောင်တို့သည် မောင်းဒီးဒိုင်နယ်မှ အမျိုးသမီး များစွာကို ခြေတော်တင်၍ 

ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ ရဲဘော် ဘအောင်သည် အမျိုးသမီးများနဖူးတွင် ဆံယဉ်ချ၍ ဆံထုံးထုံးသည်ကိုပင်လျှင် အာဏာနီဒေသတွင် ဂေါတမဆံထုံး မထုံးရ။ ဂေါတမဆိုတာ ပဒေ သရာဇ်ကြီး သုဒ္ဓေါဒနရဲ့သားဖြစ်တယ်။ အဲဒီ ဆံထုံးဟာ အရင်းရှင်နှင့်ပဒေသရာဇ်တို့ စပ်ကျပြီးမှ ပေါ်လာတာဖြစ်တယ်။ အလွန်ဖောက်ပြန်တယ် ဟုဆိုကာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ လကုန်တွင်ကား ရဲဘော်ဘအောင်နှင့် ကိုအောင် တို့သည် ယင်းတို့၏

လုပ်ရပ်များအား ဖော်ကောင်လုပ် နိုင်သည့် စံပြကျောရိုး ကိုဟန်ရှိန်အား သင်တောရွာ အနီးတွင် ဓားဖြင့်ခုတ်သတ်လိုက်ကြသည်။ ရဲဘော် ဘအောင်တို့သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြောင်းမြမြို့နယ်တောင်ပိုင်း  ကျောက်ဖြူရွာမှ ကိုချစ်လှိုင်ကိုလည်း သတ်ပစ်ခဲ့သည်။

မြောင်းမြခရိုင်တွင် ရဲဘော်ဘအောင်တို့လူစု အကြောင်းမဲ့သတ်ဖြတ်ခဲ့သော လူပေါင်းမှာ စာရင်း အတိအကျပင်မရှိပေ။ ထို့ပြင် တိတ်တိတ်ပုန်းတစ်မျိုး၊ 

အတိအလင်းတစ်မျိုး ခြေတော်တင်ဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ရ သည့် အမျိုးကောင်းသားသမီးများ၏အရေအတွက်မှာ လည်း မနည်းလှပေ။ စင်စစ် မြောင်းမြခရိုင်၏

အာဏာနီတည်ဆောက်ရေးမှာ ပြည်သူလူထုနစ်မွန်းဖို့ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။ မြောင်းမြခရိုင် မဒညတကလည်း အောက်ပါ အရေးပေါ်ညွှန်ကြားချက်နှင့်ကြေညာချက်ကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ မေလမှစ၍ ထုတ်ပြန်ထားခဲ့သည်။

(က) ကျေးရွာများအတွင်း၌ရှိသော စပါးများကို မည်သည့်အကြောင်းပြချက်များနှင့်မှ အပြင် သို့ မထုတ်ရ၊ မထွက်စေရ။

(ခ) ကျေးရွာများအတွင်း၌ရှိသော ဆန်နှင့်စပါး များကို မဒညတ၏စီမံခန့်ခွဲမှုအရသာဖြစ်စေ ရမည်။

(ဂ) မဒညတ၏တားမြစ်ချက်များကို ဖောက်ဖျက်သူများသည် ကြီးလေးသောအပြစ်ပေးခြင်းကို ခံကြရမည်။

မဒညတ ကေအင်န်ယူပါတီ ကရင်ပြည်သူ့ ပြောက်ကျားတပ်ရင်း (ကေဂျီအက်ဖ်)တပ်ရင်း(၆)တပ် ခွဲ(၁)ခွဲမှူး ဗိုလ်အောင်သန်းတို့လူစုသည် ဝမ်းစာကြိတ် 

ခွဲရန်သွားသော ရွာသားများထံမှ စပါးများကိုပါ ဖြတ်၍ လုယက်ကြသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီ အမှတ်(၂) ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ နှင့်  မဒညတသဘာပတိအဖွဲ့ဝင် စောဘီဖိုး၏တပည့် လှမင်းနှင့် ဝိုက်စမိုးတို့ကလည်း စပါးသိမ်းခြင်း၊ ဆက်ကြေးကောက်ခြင်းတို့ကို အတင်းအဓမ္မ ပြုလုပ်ပြီး၊ ဆန့်ကျင်သောရွာသားများအား 

ရက်ရက်စက်စက်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ တံခွန်တိုင်ရွာမှ ဦးစမြဲနှင့် မောင်ထွန်းတို့အား လှမင်းနှင့် ဝိုက်စမိုးက ဖမ်းဆီးပြီး ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ 

ဦးစမြဲနှင့်မောင်ထွန်းသည် ပြန်လည်ခုခံပြီး ဝိုက်စမိုးကို သုတ်သင်နိုင်ခဲ့သည်။ လှမင်းကား ဓားဒဏ်ရာဖြင့် ထွက် ပြေးရသည်။ ဤကား မခံမရပ်နိုင်သော

ပြည်သူလူထု ၏ တုံ့ပြန်မှု တစ်စွန်းတစ်စပင်ဖြစ်သည်။ လမ်းသမိုင် ရွာ သည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှစ၍ သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင် ရေးအတွက် စတင်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ 

လမ်းသမိုင်ရွာ သားများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဆန်လုသော မဒညတ စံလှနှင့် မောင်မောင်တို့ ခိုအောင်းရာစခန်းကို ရှိသည့်အင်အားဖြင့် 

တိုက်ခိုက် ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ကြလေသည်။၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်ညတွင် မဒညတ၏ကေအင်န်ယူပါတီမှ ဗိုလ်အောင်သန်းနှင့် အင်အား ၅ဝ ကျော်သည် လက်နက်မျိုးစုံကိုင်၍ 

လမ်းသမိုင်ရွာအား အငြိုးကြီးစွာ လာရောက်တိုက်ခိုက် ကြသည်။ သို့သော် လမ်းသမိုင်ရွာမှ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ကလေးမကျန် ရွာသားများဖြင့် အပြင်းအထန်

ခုခံတိုက် ခိုက်ကြရာ ဗိုလ်အောင်သန်းတို့လူစု ဆုတ်ခွာထွက်ပြေး ကြရတော့သည်။ ဤကား ကျေးရွာများတွင် ပေါ်ပေါက် လာသော ပြည်သူ့စစ် အသွင်သဏ္ဌာန်ပင် 

ဖြစ်သည်။ လမ်းသမိုင်ရွာသည် တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်း၍ ရန်သူ ကိုဆန့်ကျင်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်တော့သည်။ တပ်မတော် က လမ်းသမိုင်ရွာကို 

လက်နက်တပ်ဆင်ပေးလိုက်ရာ မဒညတများအနေနှင့် များစွာအထိနာခဲ့ရသည်။

မြောင်းမြခရိုင်၊ ဝါးခယ်မမြို့နယ်ရှိ ဘာဘူချောင်း ကျေးရွာ သည်လည်း  ကေအင်န်ဒီအို၊  သုံးပါတီ၊ ကေအင်န်ယူပါတီ၊ ကရင်ပြည်သူ့ပြောက်ကျားတပ်ရင်း 

အမှတ်(၆)စသည်ဖြင့် အမည်နာမအမျိုးမျိုးတပ်ဆင် ထားသည့် သောင်းကျန်းသူများ၏နှိပ်စက်ကလူပြုမှုကို အနှစ် ၂ဝ ခန့် ခေါင်းငုံ့ခံခဲ့ရသောရွာပင်ဖြစ်သည်။ 

အသတ်ခံရသူများ၊ အနိုင်ကျင့်ခံရသူများမှာလည်း မနည်းလှပေ။ ထို့ကြောင့် အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်နှင့် ပါတီယူနစ်သို့တင်ပြကာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ 

ဧပြီလခန့်တွင် အင်အား(၈ဝ)ခန့်ရှိသော ပြည်သူ့ စစ်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၇ရက်တွင်ကား ကရင်ပြည်သူ့ပြောက်ကျား တပ်ရင်း(၆) တပ်ခွဲ(၁)မှ တပ်ခွဲမှူးအောင်သန်းနှင့် အင်အား ၆ဝ သည်  တပ်မတော်စစ်ဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ပြီး 

တပ်မတော်အယောင်ဆောင်၍ ဘာဘူ ချောင်းကျေးရွာကို ဝင်စီးလိုက်ကြသည်။ ပြည်သူ့စစ် ၃ဝ ကျော်ကိုဖမ်းဆီး၍ တစ်ရွာလုံးကို လုယက်ကာ မီးတင်

ရှို့လိုက်သည်။ မဒညတဆက်ကြေးတာဝန်ခံ စောလေးက ဖမ်းဆီးလာသည့် ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ဝင် များကို  စတင်းဂန်းဖြင့်  ရက်စက်စွာရိုက်နှက်၍ နှိပ်စက်သည်။

ဗိုလ်အောင်သန်းတို့လူစုသည် ပြည်သူ့စစ်ခေါင်း ဆောင်ဟုယူဆရသူခြောက်ဦးကို ဘာဘူချောင်းကျေးရွာ နှင့် ကိုက် ၅ဝဝ ခန့်အကွာတွင်ရှိသော ဝင်းချောင်း ကမ်းပါးသို့ တရွတ်တိုက် ဆွဲခေါ်သွားကာ အင်္ကျီ လုံချည် များချွတ်၍ ရက်ရက်စက်စက်ပင် သတ်ဖြတ်လိုက်ကြ သည်။ အသတ်ခံရသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်း

ဖြစ် သည်-

(၁)	ဦးဟန်တိန်။ အသက်(၄၅)နှစ်ကျော်ရှိပြီး ဇနီးဒေါ်ဂျမ်းပုံနှင့် သားသမီးကိုးဦးကျန်ရစ် ခဲ့သည်။

(၂)  ဦးမောင်အေး။ အသက်(၅ဝ)ကျော်ရှိပြီး ဇနီး ဒေါ်ပိုက်မိနှင့် လူမမယ်သားသမီး(၃)ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

(၄)  ဦးသောင်းကျော်။ အသက်(၆၇)နှစ်ရှိပြီး ဇနီး ဒေါ်အေးသိန်းနှင့် သားသမီး(၂)ဦး ကျန် ရစ်သည်။ 

(၅)  ဦးစိုးတင့်။ အသက်(၂ဝ)။

(၆)  ဦးဟန်သိန်း။ အသက်(၅ဝ)ရှိပြိး ဝါးခယ်မ မြို့မှ ခေတ္တရောက်ရှိနေသူဖြစ်သည်။

အောင်သန်းနှင့် စောစေးတို့သည် ဖော်ပြပါရွာ သားများအား လူမဆန်စွာပင်နှိပ်စက်၍ သတ်ဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးဟန်တိန်နှင့် ဦးမောင်အေးတို့ကို ဝါးရင်း 

တုတ်များဖြင့် ရိုက်၊ ဓားဖြင့် ထိုးပြီတော့မှ မသေမရှင် ဖြစ်နေချိန်တွင် မီးပုံတွင်းသို့ အရှင်လတ်လတ်မီးရှို့သတ် ခြင်းဖြစ်သည်။ ဦးခွေးသည်လည်း 

မချိမဆံ့နှိပ်စက်ခြင်း ခံရပြီးမှ အသက်ဆုံးရှူံးရသည်။ ဦးသောင်းကျော်သည် လည်လှီး၍ အသတ်ခံရသူဖြစ်သည်။ မသေခင်ဝှေးစေ့ ကိုပါ အဖြတ်ခံရသည်။ 

ကိုစိုးတင့်ကိုကား အကြိုင်၊အခြင်း၊ စောစေးနှင့် ဗိုလ်မောင်နီတို့လူစုက အရှင် လတ်လတ်ရင်ခွဲပြီးမှ အသည်းကိုထုတ်ယူကာ ကြော်၍ အရက်နှင့်မြည်းခဲ့ကြသည်။ 

အောင်သန်းတို့လူစု၏ ကမ်းကုန်အောင်ရက်စက်မှုကြီးကို ဝင်းချောင်းအနီး လယ်တဲမှ မြင်တွေ့ခဲ့ရသည့် ကိုလှရွှေဆိုသူမှာ စိတ် နောက်၍ ရူးသွပ်သွားခဲ့ရသည်။ 

ကျန်ရစ်သူမိသားစုများ မှာလည်း ရူးသူရူးသွားခဲ့ရသည်။ ထိုနေ့က ကိုလှငွေ ဆိုသူလည်း သေနတ်နှင့် ပစ်သတ်ခံရသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ သောင်းကျန်းသူများမှာ ပြည်သူလူထုအား ထင်သလိုနှိပ်စက်၍ ထင်သလိုပင် အနိုင်ကျင့်ခဲ့ကြသည်။ ကရင်ပြည်သူ့ပြောက်ကျား  တပ်ရင်း (၇)မှ ဒုတပ်ရင်းမှူးဖလော့မယ်ခလှီးနှင့် စံထွန်းမောင်တို့ သည် ဝဲဒေါင့်၊ ပတ္ကော်၊ စစ္စလီကုန်း၊ တောင်ပို့ကြီး၊ ဘုရားတောင်၊ ကျိုက်ပိရွာများ ပါဝင် သည့် ဘုံတောင်စုကွင်း တွင် ရမ်းကားချင်တိုင်း ရမ်းကားခဲ့ကြရာ ကျိုက်လတ်မြို့နယ် အလမ်းချောင်း ရွာမှ ကိုယ်ဝန်(၈)လရှိ အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို

ပင် အဓမ္မ ကျင့်ကြံခဲ့ကြသည်။ ဖလော့မယ်ခလှီးသည် တစ်အိမ် တည်းရှိမိန်းမပျိုသုံးဦးစလုံးကိုပင် မတရားကျင့်ကြံခဲ့ ကြသည်။ ဘုံတောင်စုချောင်းကမ်းပါးရှိ

တဲစုမှ ဦးဟန်စိန် ၏သမီးနှစ်ယောက်နှင့် တူမတစ်ဦးမှာ တပ်ရင်း(၇)၊ ဒုတပ်ရင်းမှူး၏ဖျက်ဆီးခြင်းကို  ခံရသည်သာမက ဦးဟန်စိန်ကိုယ်တိုင်ပင်လျှင် သေနတ်ဖြင့် 

ပစ်သတ်ခံ ခဲ့ရသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးရှိ သောင်းကျန်းသူများ မှာ ပဲခူးရိုးမရှိဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ လွှမ်းမိုးချုပ် ကိုင်မှုအောက်သို့ လုံးဝရောက်ရှိနေပြီး၊ မဟာမော်စီတုံး 

အတွေးအခေါ်၊ အာဏာနီတည်ဆောက်ရေးစသည် တို့ကို ကြွေးကြော်လျက်ရှိကြသည်။ သို့သော် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီဖြစ်စေ၊ ကေအင်န်ယူပါတီဖြစ်စေ၊ 

မဒညတအသွင်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ သောင်းကျန်းသူများ၏ လုပ်ရပ်မှာ ပြည်သူလူထုအား ထင်သလိုအနိုင်ကျင့်ရေး သာဖြစ်နေသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှ

ပြည်သူလူထု သည် ဆန်ရေစပါး၊ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို မတရားအသိမ်း ခံခဲ့ကြရသည်။ ဆက်ကြေးငွေကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပေးခဲ့ရသည်။ 

ထင်သလိုအသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ သားပျိုသမီးပျိုများ စော်ကားခံခဲ့ရသည်။ ရွာလုံးကျွတ် မီးရှို့ခံခဲ့ကြရသည်။  မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် သောင်းကျန်းသူများ 

ထင်သလိုစိုးမိုးခြယ်လှယ်ခဲ့ကြ သည်မှာ လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ စတင် သော် ၁၉၆၈ -၆၉ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း(၂ဝ)ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ရသည်။  

၁၉၆၈-၆၉ ခုနှစ်တွင်ကား သောင်းကျန်းသူတို့၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများ အမြင့်မား ဆုံးသို့ရောက်လာသည်။ ထို့အတူ ပြည်သူလူထု၏ သည်းခံနိုင်စွမ်း

သည်လည်း အဆုံးစွန်းသို့ရောက်ရှိ သွားပြီဟုဆိုရပေမည်။

နွေဦးစစ်ဆင်ရေး

တပ်မတော်သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ထကြွသောင်းကျန်းလျက်ရှိသော သောင်းကျန်းသူများ အား စစ်ဆင်ရေးဆင်နွှဲ၍ အစဉ်တစိုက် တိုက်ခိုက် 

ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ဒေသခံတပ်များဖြင့် နယ်မြေထိန်းသိမ်း စိုးမိုးရေးသာမကဘဲ စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြင့်လည်း ထိုးစစ်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ထို့အပြင် 

သောင်းကျန်းသူများ၏ လျှို့ဝှက်အမာခံများ အဆက်အသွယ်များကို ဖော်ထုတ် သည့်စစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ်ကိုလည်း ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ယင်း စစ်ဆင်ရေးမှာ 

ရန်ကုန်မြေအောက်ကလာပ်စည်းများ ကို ဖော်ထုတ်သည့် နွေဦးစစ်ဆင်ရေးပင် ဖြစ်သည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ပဲခူးရိုးမနှင့် မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ်ဒေသအား ဆက်သွယ်ရာတွင် ရံဖန်ရံခါ၌ ရန်ကုန်မြို့ပေါ်ရှိမြေအောက်ကလာပ်စည်းဝင်များမှ တစ်ဆင့် 

နိုင်ငံခြားသံရုံးနှင့်ပါ စပ်ဆက်သည့်အဆက် အသွယ်အချို့မှာလည်း မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှတဆင့် ပဲခူးရိုးမသို့ရောက်ရသည်။ တရုတ်ကျောင်းသားများ 

အရေးအခင်းနောက်ပိုင်းတွင် တောခိုတရုတ်အမျိုးသားများ၊ ပြည်ပမှပို့ပေးသည့် တရုတ်ကေဒါများသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှတစ်ဆင့် ပဲခူးရိုးမသို့ရောက်ရှိသွားသည်။ရှေ့တန်းအမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၊ အမှတ်(၇၇၁)  နည်းဗျူဟာ  ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့ လက်အောက်ခံ  အမှတ်(၆)ခြေလျင်တပ်ရင်းမှ အမှတ်(၁)တပ်ခွဲသည် တာဝန်သိလုပ်သားပြည်သူ များ၏သတင်းပေးချက်အရ ညောင်လေးပင်မြို့နယ် လေးအိမ်စုကျေးရွာသို့ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်တွင် သွားရောက်ရှင်းလင်းရာ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ရဲဘော်ချစ်မောင်(ခေါ်) သာမြ အောင်နှင့် ရဲဘော်မောင်ဆန်းတို့ကို အရေးကြီးသော 

စာရွက်စာတမ်းများ၊ ရေဒီယိုနှစ်လုံး၊ အသံသွင်းကြိုးခွေ နှစ်ခွေတို့နှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။

ရဲဘော်ချစ်မောင်(ခေါ်)သာမြအောင်သည် ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏မြေအောက်ရန်ကုန်အဖွဲ့အစည်း မှခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရဲဘော်ချစ်မောင် သည် 

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဌာနချုပ်နှင့် ရခိုင်တိုင်း၊ မအူပင်ခရိုင်၊ ဖျာပုံခရိုင်တို့နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ရ သူဖြစ်သည်။ ရဲဘော်ချစ်မောင်သည် ရန်ကုန်မြို့ပေါ် 

တွင်လည်း မြေအောက်ကလာပ်စည်းများကို စည်းရုံး၍ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စက်မှုလက်မှုတိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းရုံးမှ ဌာနခွဲစာရေးတစ်ဦးအဖြစ် အမှု 

ထမ်းရာမှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် တောခိုခဲ့သူဖြစ်သည်။ တောခိုသည်ဆိုသော်လည်း ရန်ကုန်တွင်ပင် မြေအောက် လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် 

ပါတီ၏ အရေးကြီးသောဆက်သားတစ်ဦးပင်ဖြစ်သည်။ မောင်ဆန်းမှာ ဂုန်လျှော်စက်ရုံမှဖြစ်သည်။

ရဲဘော်ချစ်မောင်တို့ထံမှ ဖမ်းဆီးရမိသည့် စာရွက် စာတမ်းများအရ နွေဦးစစ်ဆင်ရေးကို ဆင်နွှဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ 

ဂွတ္တလစ်၌ ခင်အောင်မြင့်နှင့်ဇနီး မမြင့်မြင့်သန်း (ခေါ်)ဝါဝါတို့အား ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမြစ်ဝကျွန်း ပေါ်တိုင်းမှ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်သို့ 

ပေးပို့သော အစီရင်ခံစာများနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ သည်။ ခင်အောင်မြင့်တို့အိမ်မှာပင် မြောင်းမြခရိုင်မှ သခင်ဗိုလ်ဦး၏ ဆက်သားဖြစ်သူ မောင်ပိန်(ခေါ်) 

ကျော်မြင့်ကိုပါ ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ ခင်အောင်မြင့်သည် ရည်ညွှန်းဆိုသည့် ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာရေး နေသော ကဗျာဆရာပေါက်စဖြစ်သည်။ 

ခင်အောင်မြင့် သည် စာရူးကဗျာရူးများကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ယင်းလူငယ်များအား ဗဟိုဌာနချုပ်မှ သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့က တောတွင်းသို့ 

ခေါ်ယူလေ့ကျင့်ကာ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရေးအစီအစဉ်များ ချမှတ် ပေးခဲ့သည်။ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရေးကို မြောင်းမြ ခရိုင်အတွင်းရေးမှူး 

သခင်ဗိုလ်ဦးနှင့် မအူပင်ခရိုင် အတွင်းရေးမှူးရဲဘော်တုတ်တို့က အကောင်အထည် ဖော်ရန် အသေးစိတ်စီစဉ်နေကြသည်။ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံ ရေးတွင် ရန်ကုန်နှင့် 

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မြို့ကြီးများတွင် နေထိုင်ကြသော နိုင်ငံခြားသားမှတ်ပုံတင်ကိုင် တရုတ် အမျိုးသားများလည်း ပါဝင်ကြသည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုသည်  သခင် သန်းထွန်း   လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရခြင်းကြောင့် တပ်မတော်အရာရှိကြီး ၁ဝ ဦးကို လုပ်ကြံရန်စီစဉ် ခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ မြေအောက် အဆက်အသွယ်များကို ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးလိုက်သော အခါ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ရေးအစီအစဉ်များ သည် 

ထင်ရှားစွာပေါ်လာတော့သည်။ ထို့ကြောင့် သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသော တပ်မတော်အရာရှိကြီး များသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၆) ရက်တွင် 

အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တည်ရှိရာ ပုသိမ်မြို့ သို့ရောက်ရှိလာပြီး တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးစန်ကြည်၊ အမှတ်(၈၈) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တပ်မမှူးဗိုလ်မှူး ကြီး အေးကို တို့နှင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

နွေဦးစစ်ဆင်ရေးသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ၏ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရေးအစီအစဉ်များကို တားဆီးနိုင်ရုံသာမကဘဲ၊ ပဲခူရိုးမနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ 

ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့၏ အခြေ အနေကိုလည်း အထိုက်အလျောက်သိရှိလာစေခဲ့သည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်နှင့် ပဲခူးရိုးမမှ

လုပ်သားပြည်သူများ သာမကဘဲ ရန်ကုန်မြို့ပေါ်ရှိ လုပ်သားပြည်သူများကပါ ရန်သူ့အမာခံများ မြေအောက်ကလာပ်စည်းများကို ဖော်ထုတ်ပေးခြင်း၊ 

ရန်သူလှုပ်ရှားမှုသတင်းပေးပို့ခြင်း  ဖြင့် တပ်မတော်အား ကူညီလာကြသည်။ အချို့နေရာ များတွင် သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့အစည်း များ၊  

ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များဖွဲ့စည်း၍  ရန်သူအား တပ်မတော်နှင့်  လက်တွဲတိုက်ခိုက်လာကြသည်။ တစ်ဦးချင်း၊ တစ်ယောက်ချင်း ရန်သူကိုအန်တုတုံ့ပြန် ကြသည်

များလည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။

မဒညတ စစ်ဦးစီးကော်မတီသည် အမိန့်များ၊ ညွှန်ကြားချက်များကို မကြာခဏထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထွက်လာသမျှသော အမိန့်နှင့်ညွှန်ကြားချက် များမှာ 

အကောင်အထည်ဖော်လိုက်သောအခါ ပြည်သူလူထု ထိခိုက်နစ်နာဖို့သာ ဖြစ်ပေါ်လာလေ့ရှိသည်။ သောင်းကျန်းသူများ၏နှိပ်စက်မှုများ ပိုမိုတိုးပွားဆိုးရွားလာလေ၊ 

သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့အစည်းများမှာလည်း တစ်ဖွဲ့ပြီးတစ်ဖွဲ့ပေါ်ပေါက်လာလေပင် ဖြစ် သည်။ 

မြောင်းမြခရိုင်သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့ များသည် တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်း၍ တိုက်ပွဲဝင်ကြရာ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ နွေဦးကာလမှာပင် တိုက်ပွဲကြီး ၁၁ ပွဲ 

ဆင်နွှဲအောင်မြင်ခဲ့သည်။ သောင်းကျန်းသူများထဲတွင် လည်း လက်နက်ချသူများ တစ်စတစ်စ များပြားလာ သည်။

ရွှေလင်းယုန်နှင့်မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေးကြီးများ

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးတွင် သောင်းကျန်းသူများ၏ ကမ်းကုန်အောင်ရက်စက်ရမ်းကားမှု များ ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိရာ တပ်မတော်နှင့်ပြည်သူများ သည် 

စစ်ဆင်ရေးကြီးများ အဆင့်ဆင့်ဆင်နွှဲ၍တိုက် ခိုက်ချေမှုန်းခဲ့ရသည်။  အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်း အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိတပ်များဖြင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၆)ရက်မှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၂)ရက်အထိ နှစ်နှစ်ကျော်ကာလ အတွင်း ရွှေလင်းယုန်စစ်ဆင်ရေးအဆင့်(၁)မှ အဆင့် (၁ဝ)အထိ ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၄)ရက်မှ ၁၉၇၁  ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ လ(၂၁)ရက်အထိ 

ရွှေလဝင်းစစ်ဆင်ရေးအဆင့်(၁)မှ အဆင့်(၅)အထိ ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ရှေ့တန်းအမှတ်(၈၈) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်လက်အောက်ခံတပ်များသည် လည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်မှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ (၂၇)ရက်အထိ မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေး အဆင့်(၁)မှ အဆင့် (၅) အထိ ဆင်နွှဲ၍ တိုက်ခိုက် ခဲ့သည်။

ရွှေလင်းယုန် စစ်ဆင်ရေး၊ မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေးနှင့် ရွှေလဝင်းစစ်ဆင်ရေးများ၏ထူးခြားချက်မှာ ပြည်သူ များကပါ အင်တိုက်အားတိုက်ပူးပေါင်းပါဝင်တိုက်ခိုက် 

ကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှ ပြည်သူ များသည် သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များ၊ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ အလုအယက်ဖွဲ့စည်း၍ စစ်ဆင် 

ရေးကြီးများတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ သောင်းကျန်း သူများမှာလည်း တပ်မတော်နှင့်ပြည်သူတို့၏ ထိုးစစ် များကို ရှောင်တိမ်းရင်း ပြဿနာမျိုးစုံကို 

ဖြေရှင်းနေရ သည်။ အချင်းချင်းပဋိပက္ခများပေါ်ပေါက်လာသည်။ ရဲဘော်ကျော်အေးသည် မခံမရပ်နိုင်တော့သဖြင့်  ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ  

မြောင်းမြခရိုင်ဌာနချုပ် အထွေထွေတာဝန်ခံ ရဲဘော်သန်းကြွယ်အား နားထင် ကို ရိုင်ဖယ်နှင့်ပစ်သတ်၍ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလ (၄) ရက်တွင် 

တပ်မတော်သို့လက်နက်ချလာသည်။၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၁) ရက် တွင် လင်းယုန် အဆင့်(၃) စစ်ဆင်ရေး စတင်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ မြောင်းမြခရိုင်အဖွဲ့သည်   လမုအုပ်စခန်းမှ  အရန်စခန်းများဖြစ်သော တယ်ချောင်းစခန်း၊ ဦးတိုစခန်း၊ မာလာကွင်းစခန်း၊ မာလာကွဲစခန်းအပြင် လေးခွစခန်း၊ ပျဉ်းမချောင်း စခန်း 

စသည့်စခန်းများသို့ အဆင့်ဆင့် တိမ်းရှောင် နေကြရသည်။ မေလ (၁၂)ရက်တွင် အမှတ် (၁) စစ်ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ခိုင်၏ ကွပ်ကဲမှု အောက်၌ရှိသော 

အမှတ်(၂၇)ခြေလျင်တပ်ရင်းသည် လုပ်သားပြည်သူ ၈ဝဝ ကျော်နှင့်အတူ ကကရံမြစ် နှင့် ဧရာဝတီမြစ်အကြား ကကရံထင်းတောကို ကွက်ပြည့်နင်း၍ 

စတင်ရှင်းလင်းကြသည်။ မေလ (၁၇) ရက်တွင် လင်းယုန်(၁၃)စစ်ကြောင်းသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမြောင်းမြခရိုင်ဌာနချုပ်မှရဲဘော် လှကြိုင်(ခေါ်)မန်းလျူး နှင့် ခရိုင်သစ်တောတာဝန်ခံ ရဲဘော်မောင်သန်းတို့အား ဖမ်းဆီးရမိလိုက်သည်။ ရဲဘော်လှကြိုင်၏သတင်းပေးမှုအရ 

တပ်မတော်နှင့် လုပ်သားပြည်သူများသည် အလျားသုံးမိုင်၊ အနံနှစ်မိုင်ခွဲ ရှိသော ဓနုံးကျွန်းကြီးကိုထွက်ပေါက်မရှိအောင် ပိတ်ဆို့ဝန်းရံထားလိုက်သည်။ 

မေလ(၁၈)ရက်တွင် တပ်မတော်က အသံချဲ့စက်ဖြင့် လက်နက်ချကြရန် လှည့်လည်ဖိတ်ခေါ်သည်။ မေလ (၂ဝ) ရက်တွင် လင်းယုန်(၁၃)စစ်ကြောင်းသည် နိုင်ငံခြားမှလျှို့ဝှက် ဝင်ရောက်လာသော တရုတ်အမျိုးသားဝေါင်နီမွန်း (ခေါ်)အောင်ကျော်အား အသေဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။

လက်နက်ချရန် တပ်မတော်က အကြိမ်ကြိမ် ဖျောင်းဖျသော်လည်း သခင်ဗိုလ်ဦးတို့လူစုက ခေါင်းမာ နေသည်။ စစ်ကြောင်းများအား နေရာအနှံ့အပြားမှ 

ခုခံနေသည်။ ၁၉၆၉ ခု၊ မေလ (၂၃)ရက်တွင် တိယွန် ချောင်ယီး(ခေါ်) ချန်ဂျိပိန်(ခေါ်)မစ္စတာချောင် (ခေါ်)အောင်မြင့် အမည်ရှိ တရုတ်အမျိုးသားကို 

အသေရရှိပြန်သည်။ ထို့နောက် မြောင်းမြခရိုင် အတွင်းရေးမှူး သခင်ဗိုလ်ဦးသည် သားငယ်ဇော်ဦး၊ မော်ဦးတို့နှင့်အတူ ပြည်သူတို့၏ဒဏ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် 

မိုက်ဇာတ်သိမ်းသွားရတော့သည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမြောင်းမြခရိုင်သည် လင်းယုန်အဆင့် (၃)၏ချေမှုန်းခြင်းကိုခံလိုက်ရတော့သည်။ သေသူသေ၊ 

ဒဏ်ရာရသူရ၊ လက်နက်ချသူချဖြင့် ပြိုကွဲသွားတော့ သည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမြောင်းမြခရိုင်အဖွဲ့ အထိနာနေခြင်း၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီး တစ်ခုလုံးမှ လုပ်သားပြည်သူများက တပ်မတော်နှင့်အတူ ရွှေလင်းယုန်နှင့် 

မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေးကြီးများကို ဆင်နွှဲလာခြင်း၊ ပြည်သူလူထု၏လုံးဝဆန့်ကျင်မှုကို ရင်ဆိုင်နေရခြင်း တို့ကြောင့် သောင်းကျန်းသူများမှာ ပြေးစရာမြေမရှိ 

အောင်ဖြစ်လာကြသည်။ မြောင်းမြခရိုင်အတွင်းမှ မဒညတများသည် ၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး မြစ်ချောင်းတောတောင်ထူထပ်သည့် သိလ္လာကျော ထဲတွင် 

ခိုအောင်းနေရသည်။ သိလ္လာကျောသည် သဘာဝအတားအဆီးများသောကြောင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် မဒညတတို့သည် 

သေနင်္ဂဗျူဟာပြောက်ကျားအခြေခံဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဌာနချုပ်၊ ဌာနခွဲများ စခန်းချနေခဲ့ ကြသည်။ တပ်မတော်၏စစ်ဆင်ရေးများကို ရင်ဆိုင် ရတိုင်း 

သိလ္လာကျောအတွင်းသို့ပင် ပြေးလွှားဝင်ရောက် ပုန်းအောင်းလေ့ရှိသည်။၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၅)ရက်တွင်ကား ဒုဗိုလ်မှူးကြီးကွက်ကော့သည် မဒညတခေါင်းဆောင် များအား စုစည်းလိုက်သည်။ ကွက်ကော့ ကား 

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တစ်ခုလုံး ဟိုးဟိုးကျော်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ငါးသုံးလုံးစီးကရက်ကိုသာ အမြဲသောက်ပြီး နိုင်ငံခြားဖြစ် အရက်၊ ပစ္စည်းတို့ဖြင့် ဇိမ်ခံလေ့ရှိသည်။ 

ကွက်ကော့ခေါ်ယူသည့် အစည်းအဝေးသို့ ကေအင်န်ယူ ပါတီအမှတ်(၂)ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် မဒညတ သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင် စောဘီဖိုး(ခေါ်) စောအယ်မူဖိုး၊ 

ကရင် ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်(ကေပီအယ်လ် အေ) အမှတ် (၂)တပ်ရင်း၊ တပ်ရင်းမှူး ဒုဗိုလ်မှူးကြီး သောင်းညွန့်၊ အမှတ်(၂)ခရိုင် ကေအင်န်ယူပါတီ 

အတွင်းရေးမှူးနှင့် မဒညတ သဘာပတိအဖွဲ့ဝင် စောအယ်ကော် တို့ တက်ရောက်ကြသည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ မြောင်းမြခရိုင်စစ်ရေးတာဝန်ခံ 

ဗိုလ်မှူးစိုးတင့်လည်း မြောင်းမြခရိုင်ကိုယ်စား တက် ရောက်သည်။

ထိုအချိန်တွင် သိလ္လာကျော၌ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးကွက် ကော့နှင့် တပ်စုနှစ်စု၊ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး သောင်းညွန့်နှင့် တပ်စုနှစ်စု၊ ကေအင်န်ယူပါတီ ကျောင်းကုန်းမြို့နယ် ဥက္ကဋ္ဌ

နှင့် အမှတ် (၃) ကရင်ပြည်သူ့ပြောက်ကျား တပ်မတော်၏ဒုတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်သန်းရှိန် နှင့် တပ်စု တစ်စု၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ မြောင်းမြမြို့နယ် တပ်နှင့် 

ပါတီဝင်အား ၁ဝဝ ခန့်အပြင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ  မြောင်းမြခရိုင်ကော်မတီ၏ အရန် ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် မဒညတ သဘာပတိအဖွဲ့ဝင် ရဲဘော်စောအေး(ခေါ်) တင်ကြွယ် တို့လည်း စုဝေးရောက်ရှိ နေကြသည်။ စုစုပေါင်း သောင်းကျန်းသူအင်အားမှာ ၂၅ဝ ကျော်ခန့်ရှိသည်။ စင်စစ် ကွက်ကော့တို့လူစုသည် 

ဓနုံးကျွန်းတွင် သခင်ဗိုလ်ဦးတို့လူစု ပိတ်မိနေသကဲ့သို့ သိလ္လာကျောအတွင်းချောင်ပိတ်မိနေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကွက်ကော့တို့လူစုသည် အသက်ရှူချောင်

လို ချောင်ငြား ၁၉၆၉ ခု၊ မေလ (၂၅)ရက်တွင် မြောင်းမြ မြို့နှင့် အမှတ်(၉၃)ခြေလျင်တပ်ရင်းကို ဝင်စီးရန် ကြံစည်လိုက်ကြသည်။ သို့သော် ယင်းအကြံအစည်မှာ 

မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။

၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၂)ရက်တွင် အနောက် တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်တို့သည် ရွှေလင်းယုန်အဆင့်(၄)နှင့် မိုးဟိန်းအဆင့်(၂)စစ်ဆင်ရေးများကို စတင်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ စစ်ဆင်ရေးကြီးတစ်ရပ်လုံးကို တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး စန်ကြည်က ကွပ်ကဲသည်။ အမှတ် (၁) စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ကိုလည်း စစ်ဗျူဟာမှူး အဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီးစန်ကြည်ကိုယ်တိုင်ကွပ်ကဲပြီး အောက်ပါတပ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်-

(၁)	အမှတ်	(၂) ချင်းသေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း

(၂)	အမှတ်	(၂၇) ခြေလျင်တပ်ရင်း

(၃)	အမှတ်	(၃၈) ခြေလျင်တပ်ရင်း

(၄)	အမှတ်	(၉၃) ခြေလျင်တပ်ရင်း

(၅)	အမှတ်	(၉၈) ခြေလျင်တပ်ရင်း

(၆)	အမှတ်	(၅) တိုင်း ဗဟိုလေ့ကျင့်ရေးစခန်း

(၇)	ဧရာဝတီတိုင်းပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များတပ်မတော်(ရေ)မှလည်း နဝရတ်၊ အင်းမ၊  အမှတ်(၃ဝ၂)တိုက်ရေယာဉ်  အမှတ်(၃ဝ၆)တိုက် ရေယာဉ်များကို ဗိုလ်မှူးမောင်ဆွေက ကွပ်ကဲ၍ တိုက်ခိုက်ရန်

စီစဉ်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၈၈၁) နည်းဗျူဟာ ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့ ကို ဗိုလ်မှူးကြီးအေးကို က ကွပ်ကဲပြီး အောက်ပါတပ်များ ပါဝင်သည်-

(၁)	အမှတ်	(၂) ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း

(၂)	အမှတ်	(၁ဝ၈) ခြေမြန်တပ်ရင်း

(၃)	အမှတ်	(၁၁) ခြေလျင်တပ်ရင်း

ထို့အပြင် ရန်မနိုင်၊ ကြာကန်၊ ပုလ၊ ငါးရာဘို၊ ကွမ်းခြံစသည့်ကျေးရွာပေါင်းများစွာမှ သောင်းကျန်းသူ ဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့ဝင်များ၊ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင်များနှင့် 

လုပ်သားပြည်သူများကလည်း စစ်ဆင်ရေးကြီးတွင် တစ်ခဲနက်ပါဝင်ဆင်နွှဲကြသည်။ သိလ္လာကျောကြီးအား တပ်မတော်နှင့်ပြည်သူများက ပိတ်ဆို့ဝန်းရံထားကြချိန် 

မှာ စပါးစိုက်ပျိုးချိန်ဖြစ်လေရာ စပါးစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းများ မထိခိုက်စေရန်အတွက်လည်း တပ်မတော် က ကုန်ထုတ်ရင်းတိုက်၊ တိုက်ရင်းကုန်ထုတ် 

ဆောင်ပုဒ်အရ အစီအစဉ်များချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၇)ရက်တွင် စစ်ဆင်ရေး စစ်ကြောင်းများသည် ရန်သူနှင့် စတင်

ထိတွေ့တော့ သည်။  ကွက်ကော့တို့လူစုသည်  တပ်မတော် ဆက်သွယ်ရေးစက်များကို ကြားဖြတ်ဖမ်းခြင်း (INTERCEPT)ဖြင့် ရှောင်တိမ်းနိုင်မြဲဖြစ်သော်လည်း 

သိလ္လာကျောအတွင်း၌ကား ကြားဖြတ်ဖမ်း၍မရတော့ ချေ။

ရွှေလင်းယုန်အဆင့်(၄)နှင့် မိုးဟိန်းအဆင့်(၂) စစ်ဆင်ရေးများသည် တိုက်ခိုက်ရေးစစ်ကြောင်းကြီး လေးကြောင်းခွဲ၍ ရန်သူကို တိုက်ခိုက်ပိတ်ဆို့ကြသည်။ 

တပ်မတော်(ရေ)မှ မြစ်တွင်းတိုက်ရေယာဉ်များနှင့် လုပ်သားပြည်သူများက သိလ္လာကျောကို ထွက်ပေါက် မရှိအောင် ပိတ်ဆို့ထားကြသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီ 

ကျောင်းကုန်းမြို့နယ် ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ကရင်ပြည်သူ့ပြောက် ကျားတပ်ရင်း (၃) ဒုတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်သန်းရှိန် တို့ လူစု သည် အထူးလျှို့ဝှက်၍ ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်သို့ 

ထွက် ပြေးရသည်။ ကွက်ကော့လည်း အမှတ်(၁၁)ခြေလျင် တပ်ရင်း၏တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ခြေလွတ်လက်လွတ် ထွက်ပြေးရသည်။ ကွက်ကော့သည် ကစဉ့်ကလျား 

ဆုတ်ပြေးနေစဉ်  အရက်ကိုသာ  ဖိသောက်နေခဲ့     သည်။

မဒညတများသည် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူများ၏ စစ်ကြောင်းများနှင့် ဝေးမည်ထင်ရာသို့ ခြေဦးတည့်ရာ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးနေကြရသည်။ ထိုအချိန်တွင်

ကွက် ကော့သည် လူ ၂ဝဝ ကျော်နှင့်အတူ ထွက်ပြေးလျှင် လုံခြုံမှုရှိမည်  မဟုတ်သဖြင့်  ကိုယ်လွတ်ရုန်းရန်  စောအယ်ကော်(ခေါ်)ဦးတာ အား တိုင်ပင်ခဲ့သည်။

စစ်ဆင်ရေးစစ်ကြောင်းများကလည်း နေ့ရောညပါ မနားတမ်း ထက်ကြပ်လိုက်၍ စစ်ဆင်တိုက်ခိုက်နေ သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၅ ရက် နံနက် ၉ နာရီ တွင် 

ဖရိုဖရဲဖြစ်နေသော မဒညတစစ်ကြောင်းများ အား တပ်မတော်နှင့်ပြည်သူတို့က ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ရာ မဒညတများမှာ နှစ်စုကွဲ၍ ထွက်ပြေး ကြရပြန်သည်။ 

ပထမတစ်စုတွင်ကွက်ကော့၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမြောင်းမြမြို့နယ် စစ်ရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်တင်ဖေ၊ ရဲဘော်ဘအောင် (ဒုတိယပတ် ဗဟို 

မာ့က်စ်လီနင်ဝါဒကျောင်းဆင်း)တို့ပါဝင်ပြီး ကစဉ့်ကလျား အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာပြိုကွဲ၍ ခြေဦးတည့်ရာ ပြေးကြသည်။ စောအယ်ကော်နှင့် ဗိုလ်သာမင်းတို့မှာမူ လူ ၅ဝ ကျော်ကို စုစည်းပြီး ထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့ ကြသည်။၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်တွင် စောအယ် ကော်နှင့် ဗိုလ်သာမင်းတို့ခေါင်းဆောင်သော မဒညတ အင်အား ၅၈ ယောက်သည် စကားမြားစခန်းရှိ တပ်မတော်(ရေ)တပ်ဖွဲ့ရှိရာသို့ ရဲဘော်ဉာဏ်စိန် ကို စေလွှတ်ပြီး လက်နက်ချရေးအတွက် ကမ်းလှမ်းခဲ့ သည်။ တပ်မတော်(ရေ)မှ ဗိုလ်ကြီးအောင်သန့်ဇင်က လက်နက်ချရေးကိုကြိုဆိုကြောင်း စာပြန်ရေး၍ အစီအစဉ်များပြုလုပ်ပေးသည်။ စောအယ်ကော် ခေါင်းဆောင်သော မဒညတ ၅၈ ယောက်သည် 

လက်နက်ကြီး/လက်နက်ငယ်မျိုးစုံ ၃၆ လက်ဖြင့် လက်နက်ချအလင်းဝင်လိုက်ကြသည်။ လက်နက်ချ အပ်သူများအား တပ်မတော်နှင့် လုပ်သားပြည်သူများ က 

လှိုက်လှဲပျူငှာစွာ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။   နောင်တွင်ဘဝအာမခံချက်ရရှိရေးအတွက်လည်း ဆိုင်ရာမှ စီစဉ် ပေးခဲ့ကြသည်။

ကွက်ကော့သည် မဒညတ အဖွဲ့ဝင်များနှင့်အတူ  ဆုတ်ခွာနေရာမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၇)ရက်တွင် ဆေးမှူးဖိုးဆီ၊ ကြားဖြတ်ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဖမ်းယူသူ လောအယ်၊ ဒေသကျွမ်းကျင်သူ အခွာ တို့အားခေါ်ကာ ကိုယ်လွတ် ရုန်းကာ ခွဲခွာသွားခဲ့သည်။ဗိုလ်စန်ကောင်းနှင့် ဗိုလ်တင်ဖေတို့မှာမူ မဒညတအဖွဲ့ဝင် ၆ဝ ကျော်နှင့်အတူ ကျန်ရစ်ခဲ့ကြ သည်။ ခေါင်းဆောင်လုပ်သူက မိမိကိုယ်ကျိုးကိုသာ ကြည့်ပြီး 

ငယ်သားများအား ပစ်ပြေးသွားသောကြောင့် လည်း အကြီးအကျယ် စိတ်ဓာတ်ကျသွားကြသည်။ ဗိုလ်စန်ကောင်းတို့လူစုသည် ရက်ပေါင်းများစွာ 

အစာရေစာငတ်ပြတ်နေရာ ညောင်ပင်ကြီးရွာသို့ ထမင်းကျန်ဟင်းကျန်များ ဝင်ရောက်တောင်းရမ်းကြရ သည်။ ရွာသားများက အလင်းဝင်မည်ဆိုမှ ထမင်းကျွေး 

မည်ဟုဆိုကာ အလင်းဝင် လက်နက်ချရန်တိုက်တွန်း ကြသည်။ သို့နှင့် ဗိုလ်စန်ကောင်းတို့ လူစုလည်း အမှတ် (၂၇)ခြေလျင်တပ်ရင်း စစ်ကြောင်းသို့ လက်နက်

မျိုးစုံ နှင့်တကွ အစုလိုက် အပြုံလိုက် လက်နက်ချ အလင်းဝင် လိုက်ကြရတော့သည်။

ကရင်ပြည်သူ့ပြောက်ကျားတပ်ရင်း(၆)တပ်ရင်းမှူး ကွက်ကော့နှင့် နောက်ပါသုံးဦးမှာမူ တပ်မတော် နှင့်ပြည်သူတို့၏ လုံးဝချေမှုန်းသုတ်သင်ခြင်းကို 

ခံလိုက် ကြရသည်။ ဤသို့ဖြင့် စစ်ဘုရင်တစ်ဆူ၊ စစ်အာဏာရှင် တစ်ဆူနှယ် ကြီးစိုးခဲ့သော ကွက်ကော့တစ်ယောက် မိုက်ဇာတ်သိမ်းရတော့သည်။ ကွက်ကော့

နှင့်အတူ ငွေ နှစ်သောင်းကျော်နှင့် ရွှေများကိုလည်း သိမ်းဆည်းရမိ ခဲ့သည်။

မြောင်းမြခရိုင်ကေအင်န်ယူပါတီဥက္ကဋ္ဌ နှင့် မဒညတသဘာပတိအဖွဲ့ဝင် စောဘီဖိုးနှင့်ဇနီး    ဗိုလ်ကတော် အပါအဝင် ၁ဝ ဦးကိုလည်း သိလ္လာကျော မှပင် 

အသေရမိခဲ့သည်။ ကရင်ပြည်သူ့လွတ်မြောက် ရေးတပ်မ(၂)၏ တပ်မဆေးမှူးဆရာကလောဒီသည် စောဘီဖိုးတို့နှင့်အတူ သေပွဲဝင်ခဲ့ရသည်။ စောဘီဖိုးတို့ 

လင်မယားမှာ ရွာသူရွာသားများထံမှ ငိုစားရယ်စား ခေါင်းပုံဖြတ်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ စောဘီဖိုးက ဆက်ကြေး ကို မတန်တဆတောင်းသည်။ ငွေမရှိသော ရွာသားများ

မှ ရှိစုမဲ့စုရွှေတိုရွှေစများကို ဗိုလ်ကတော်ထံတွင် ဈေး အနှိမ်ခံ၍ရောင်းချပေါင်နှံပြီးပေးရသည်။ နှစ်ဖက်ခွ၍ ခေါင်းပုံဖြတ်သူများပင်ဖြစ်သည်။ စောဘီဖိုးနှင့် ဗိုလ် 

ကတော်တို့ လင်မယားကို ပြည်သူလူထုက အထူးပင် အော့နှလုံးနာပြီး ရွံရှာမုန်းတီးကြသည်။

ကရင်တော်လှန်ရေးကောင်စီ(ကေအာရ်စီ)မှ ကိုလံဗတ်စ်နှင့် ၁ဝ ယောက်သည်လည်း စောဘီဖိုးတို့ နှင့်အတူ ခိုအောင်းနေရာမှ သရောကွင်းရွာအနီးတွင် 

ပြည်သူ့စစ်အမျိုးသား အမျိုးသမီး ၁ဝဝဝ ကျော်က ပိတ်ဆို့ထားသဖြင့်  လက်နက်ချအညံ့ခံလိုက်ကြရ   သည်။

မြောင်းမြခရိုင်အတွင်းတွင် မဒညတနှင့်ကေအင်န် ယူပါတီတို့အကြီးအကျယ် အရေးရှုံးနိမ့်လာသောအခါ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည်လည်း ခေါင်းမာမနေနိုင် 

တော့ပေ။ မြောင်းမြခရိုင်ကော်မတီ ရဲဘော်သန်းလွင် နှင့် မြို့နယ်ကော်မတီများ၊ တပ်မှူးများသည် အစုလိုက် အပြုံ လိုက် လက်နက်ချကြရတော့သည်။ 

ခရိုင်တပ်ခွဲမှူး မောင်မှုံလည်း လက်နက်ချလိုက်ရသည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီတော်လှန်သော  ဗဟိုဌာနချုပ်မှ သခင်သန်းထွန်းနှင့် ရဲဘော်အောင်ကြီးတို့၏ 

အထူး အားထားခဲ့ရသော  ပေါက်ခေါင်းကောင်စီပြန် ရဲဘော်ဘအောင် (ဒုတိယပတ် ဗဟိုမာ့က်စ်လီနင်ဝါဒ ကျောင်းဆင်း)သည်လည်း သိလ္လာကျောအတွင်းရှိ 

ရှစ်အိမ်တန်းရွာအနီးတွင် ပြည်သူတို့၏ သုတ်သင် ချေမှုန်းခြင်းကိုခံလိုက်ရတော့သည်။ ရဲဘော်ဘအောင် ကား အပြစ်မဲ့ပြည်သူများစွာကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သူ၊

အမျိုးသားကောင်းသားသမီးများစွာကို စော်ကား ဖျက်ဆီးခဲ့သူပင် ဖြစ်သည်။ သို့နှင့် သိလ္လာကျောထဲတွင် ဒုဗိုလ်မှူးကြီးသောင်းညွန့်နှင့် အင်အားလေးယောက် သာ 

ကျန်ရစ်ခဲ့ရလေသည်။

ကရင်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(ကေပီ အယ်လ်အေ)တပ်ရင်း(၂)၊ တပ်ရင်းမှူးသောင်းညွန့်အား လက်နက်ချရေးအတွက် တပ်မတော်သည် ပုသိမ်အရှေ့ 

ပိုင်းမှ သောင်းညွန့်၏ဖခင် ဦးကျော်အောင်နှင့် ညီဖြစ် သူ ကိုရွှေမြတို့အား ခေါ်ယူ၍ သောင်းညွန့်ထံ စေလွှတ် ပြီး စေ့စပ်ခဲ့သည်။ သောင်းညွန့်ကား လက်မခံပေ။ 

သို့နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၈) ရက် နံနက်(၈) နာ ရီတွင် သောင်းညွန့်တို့လူစုသည် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ချေမှုန်းခြင်းကိုခံလိုက်ရ၏။ 

သောင်းညွန့်၏ ညာလက်ရုံး မှိုင်းဝေ မှာမူ လက်နက်ချခဲ့သည်။ မှိုင်းဝေ က နေ့စဉ်မှတ်တမ်းတွင်-

	တော်လှန်ရေးတို့မည်သည် တောတောင် ရေမြေသဘာဝ၊ ရာသီဥတုအခြေအနေ မည်မျှပင်ကောင်းမွန်စေကာမူ၊ ပြည်သူ မပါဝင်လျှင် 

မည်သို့ မျှမအောင်မြင်နိုင်ပါချေ တကား

ဟုရေးသားခဲ့လေသည်။

သို့နှင့် သိလ္လာကျောတွင် သောင်းကျန်းသူများ ရှင်းလင်းသွားရသည်။

သိလ္လာကျောအတွင်းတွင် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ များ၏ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မဒညတများသည် သေသူသေ၊ လက်နက်ချသူချနှင့် အထိနာသွားကြလေ ရာ 

ကျန်ရစ်သူများမှာ သိလ္လာကျောတွင် ခြေမချဝံ့တော့ ဘဲ ခြေလွတ်လက်လွတ်ထွက်ပြေးသွားကြရသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ မြောင်းမြခရိုင်ကော်မတီ ရဲဘော်မြဒင်နှင့် အဖွဲ့သည် မဒညတ၏ ကရင် ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မ(၂)၏ ဒုစစ်ဦးစီး ဌာနမှူး ဗိုလ်ချုပ်အက်စ်သိန်း(ခေါ်)သထော်တို့ 

လူစုနှင့် တိတ်တဆိတ်သွားရောက်ပူးပေါင်းရသည်။ အက်စ်သိန်းတို့အဖွဲ့တွင် ကရင်ပြည်သူ့ပြောက်ကျား တပ်မဟာ(၅)တပ်မဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကျော်ငွေ(ခေါ်) ကြောင်တရာတို့လူစုလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်ကြသည်။ ထို့အပြင် ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် အစေးမကပ်သဖြင့် သီးခြားခွဲထွက်ခဲ့သော ကရင်တော်လှန်ရေးကောင်စီ (ကေအာရ်စီ)မှ ဗိုလ်ချုပ်စောစိန်မှုန်သည်လည်း ကကရံကြိုးဝိုင်းအတွင်းတွင် ပုန်းလျှိုး၍နေရသည်။

ကကရံကြိုးဝိုင်းသည် မြောင်းမြခရိုင်လပွတ္တာ မြို့နယ်၏အရှေ့တောင်ဘက်တွင်ရှိပြီး ကျေးရွာ ၂၂ ရွာပါဝင်သည်။ အကျယ်အဝန်း ၅၄ စတုရန်းမိုင်ခန့်ရှိပြီး 

မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းတို့ ထူပြောသည်။ အက်စ်သိန်း၊ ကြောင်တရာ၊ ရဲဘော်မြဒင်နှင့် စောစိန် မှုန်တို့လူစုသည် ကကရံကြိုးဝိုင်းထဲတွင်

ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ နှင့်သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅ဝဝ ကျော် တို့၏ ပိတ်ဆို့မှုကို ခံနေကြရသည်။ အနောက်တောင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၅) ရက်တွင် လင်းယုန်အဆင့်(၅)အပိုင်း(၁) စစ်ဆင် ရေးကြီးကို  စတင်လိုက်သည်။  စစ်ဆင်ရေးတွင် 

တိုင်းလက်အောက်ခံတပ်များမှတပ်ခွဲလေးခွဲ၊ အမှတ် (၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် အမှတ်(၈၈၁)နည်းဗျူဟာ ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့နှင့် တပ်မတော်(ရေ)မှ အကူတိုက် 

ရေယာဉ်ဝိုင်အမျိုးအစားနှစ်စင်းတို့ပါဝင်ကြသည်။ တပ်မတော်သည် တိုက်ရင်းစည်းရုံး၊ စည်းရုံးရင်း တိုက်ဆောင်ပုဒ်ကို လက်တွေ့ကျင့်သုံး၍ ပြည်သူ 

လူထုနှင့်တစ်သားတည်းဖြစ်နေသည်။ ဩဂုတ်လ (၁၉)ရက်တွင် ဒုတိုင်းမှူးသည် ပိုးလောင်းရွာနှင့် အနီးအနားမှ ကျေးရွာခုနှစ်ရွာမှ ပြည်သူတို့နှင့် 

ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

နောက်ဆုံးတွင် ဗိုလ်ချုပ်အက်စ်သိန်းနှင့် မဒညတ ခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်သူလူထုအား အန်တုခြင်း ငှာမစွမ်းသာတော့ပေ။ ကရင်ပြည်သူ့လွတ်မြောက် ရေးတပ်မ(၂)မှ ဗိုလ်ချုပ်အက်စ်သိန်း၊ တပ်မဟာ (၅) တပ်မဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြောင်တရာနှင့် နောက်လိုက် ၁၇ ဦး၊  

ကရင်တော်လှန်ရေးကောင်စီမှ ဗိုလ်ချုပ်စောစိန်မှုန်နှင့် နောက်လိုက် ၃ဝ ဦးတို့သည် လက်နက်ခဲယမ်းမျိုးစုံနှင့်အတူ လက်နက်ချလိုက်ကြရ တော့သည်။ 

ဗိုလ်ချုပ်အက်စ်သိန်းက-

အရင်က ကျွန်တော်တို့ကို အကူအညီပေးခဲ့တဲ့ လူထုတွေကလည်း ကျွန်တော်တို့ကို ပြန်ပြီးလိုက်နေကြ တယ်။ ဝိုင်းနေကြတယ်။ ဒီလိုနဲ့ ကျွန်တော်တို့ဟာ ကိုယ့် 

အခြေအနေနဲ့ ကိုယ့်ဘဝကို မှန်မှန်ကန်ကန်နားလည် ပြီး အခုလို အလင်းဝင်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ် တော့ ကျွန်တော်တို့ဟာ  လူထုကောင်းစားရေးဆိုပြီး 

လုပ်ခဲ့ကြပေမယ့် လူတွေကိုသာ အမျိုးမျိုးဒုက္ခရောက် အောင် လုပ်ခဲ့ကြတယ်။ အခုတော့ လူတွေက မခံနိုင်လို့ ပြန်ချပြီလေ၊ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့လဲ 

မနေနိုင်တော့ ဘူး၊ ဒီအတိုင်းမိုက်မိုက်ကန်းကန်းဆက်သွားရင်တော့လဲ ခွေးသေဝက်သေပဲ သေကြရတော့မှာပါပဲ

ဟူ၍ပြောကြားခဲ့သည်။ ကြောင်တရာကလည်း-

အခု တပ်မတော်ကလုပ်တဲ့ စစ်ဆင်ရေးကသိပ် ကို ထူးခြားတယ်။ လူထုဟာ အူလှိုက်သဲလှိုက်ကို ပါဝင် ပြီး တိုက်ခိုက်လာတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ လေးဖက် 

တန်ကဝိုင်းပြီး ပိတ်ဆို့တာကို ခံခဲ့ရတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မှာ ပြေးစရာမြေမရှိတော့ဘူး။ ဒါကြောင့် စိတ်ဓာတ်ကျ ပြီး တပ်မတော်မှာ လက်နက်ချတာပဲ။ ကျွန်တော်တို့ 

တောထဲမှာရှိတုန်းက ကျွန်တော်တို့မှာ သံသယတွေရှိခဲ့ ကြတယ်။ တို့ဝင်ရင်တော့ ထောင်ချမယ်၊ သတ်မယ်၊ ညှဉ်းဆဲမယ်နဲ့ အမျိုးမျိုးတွေးခဲ့တယ်။ အခု ဒီရောက် 

တော့ အထင်နဲ့အမြင်ဟာတခြားစီပဲ၊ ကျွန်တော်တို့ကို အားလုံးလက်ခံကြိုဆိုကြတယ်။ ဒါ့ကြောင့်မို့ သိပ်ကို ဝမ်းသာပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အထင်နဲ့သံသယတွေ 

ကလည်း လုံးလုံးမရှိတော့ပါဘူး ဟု ခံစားရသမျှကို ရင်ဖွင့်ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့နှင့် ရွှေလင်းယုန်အဆင့်(၅) အပိုင်း(၁)သည် ကကရံကြိုးဝိုင်းတွင် လုံးဝအောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။

အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် အမှတ် (၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တို့သည် ရွှေလင်းယုန် အဆင့်(၅) အပိုင်း(၂)စစ်ဆင်ရေးကို မြောင်းမြခရိုင်၊ 

မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်၏ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ ကျေးရွာ ၁၉ ရွာပါဝင်သော ဗန္ဓုလကြိုးဝိုင်းတွင် ဆက် လက်ဆင်နွှဲပြန်သည်။ ဗန္ဓုလကြိုးဝိုင်းသည်လည်း ပျောက်ကြိုးဝိုင်း၊ ကုလားရိုက်ကြိုးဝိုင်းနှင့် ညီနောင် ကြိုးဝိုင်းများကို စုပေါင်းခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်ပြီး အကျယ် အဝန်း ၄၆ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။ တောထူသည်။ မြစ် 

ချောင်းပေါသည်။ တောဆင်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်ပင်ခို အောင်းကျက်စားလျက်ရှိသည်။ ဗန္ဓုလကြိုးဝိုင်းအတွင်း ၌ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် 

မဒညတတို့သာမက  အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီ တောင်ပိုင်းဗျူရိုမှ ရဲနီမယ် ခိုင်ထွန်းမယ်တို့လူစုပါ ခိုအောင်းလျက်ရှိသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းကော်မတီဝင်  ရဲဘော် အောင်ခင်(ခေါ်)ဦးထွန်းစိန်နှင့်  ကရင်ပြည်သူ့ ပြောက်ကျားတပ်ရင်း(၇) တပ်ရင်းမှူးဂျော်နီတို့၏ 

အခြေစိုက်ရာလည်း ဖြစ်သည်။

သိလ္လာကျောမှ ထွက်ပြေးလာသော မြောင်းမြခရိုင် စစ်ဆင်ရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးစိုးတင့်နှင့် ခရိုင်ကော်မတီ ရဲဘော်မြဒင်တို့လူစုလည်း ခိုအောင်းနေကြသည်။ 

ယင်းဒေသ၏ဒေသတာဝန်ခံမှာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်ကော်မတီ ရဲဘော် မင်းဝဏ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်တွင် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင် အင်အား ၁ဝဝဝ ကျော်သည် ရရာလက်နက်များကိုကိုင်စွဲ၍ ဗန္ဓုလ ကြိုးဝိုင်းကြီးအား 

ကင်းတဲများ၊ လင့်စင်များ၊ ကတုတ်များ နှင့်တကွ ခြံစည်းရိုးပါခတ်ပြီး ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့လိုက်ကြ သည်။ ခလရ (၂၇)၊ ခလရ(၉၃)၊ ချင်း(၂)၊ ခလရ(၃၈)၊ 

တပ်မတော်(ရေ)မှ တိုက်ရေယာဉ်များ၊ ပြည်သူတို့၏ အင်အားကို အန်မတုနိုင်တော့သဖြင့် မော်လမြိုင်ကျွန်း မြို့နယ်ကော်မတီ ရဲဘော်မင်းဝဏ်သည် 

နောက်ပါ ၂ဝ ယောက်၊ ကျောရိုး ၃ဝ ယောက်၊ လက်နက်မျိုးစုံနှင့်အတူ လက်နက်ချလိုက်တော့သည်။ ရဲဘော်မြဒင်သည်လည်း လက်နက်ချ 

အလင်းဝင်လိုက်သည်။ လက်နက်မချသူ များမှာ ပြည်သူတို့၏သုတ်သင်ချေမှုန်းမှုကို ခံကြရ သည်။  ကျန်ရစ်သူများမှာလည်း  ကျီးလန့်စာစား အငတ်ငတ် 

အပြတ်ပြတ်ဖြင့် ပုန်းအောင်းပြေးလွှားနေရ သည်။

အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် အမှတ် (၈၈) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တို့သည် ရန်သူကို ဆက်လက်ချေမှုန်းရေးအတွက် ရွှေလင်းယုန်အဆင့် (၆) နှင့် မိုးဟိန်းအဆင့်(၃)စစ်ဆင်ရေးကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၁၃)ရက်တွင် စတင်လိုက် ပြန်သည်။ စစ်ဆင်ရေးဒေသမှာ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ကျုံပျော် 

မြို့နယ်အရှေ့ခြမ်း၊ ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်၊ မြောင်းမြ ခရိုင်၊ အိမ်မဲမြို့နယ်နှင့် မအူပင်ခရိုင်၊ ပန်းတနော် မြို့နယ်များကို အခြေပြုသည်။ ပတ်လည် ၁၅၅ မိုင်နှင့် 

၄ ဖာလုံရှိပြီး၊ ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၄ဝ မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ ရွာပေါင်း ၁၇၆၃ ရွာရှိရာ စစ်ဆင်ရေး ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို ပြည်သူလူထုက ဝါးစည်းရိုး 

နှစ်ထပ်ကို တစ်ထပ်နှင့်တစ်ထပ် ၁ဝ ပေကွာ ဆောက် လုပ်၍ ဝိုင်းရံထားသည်။ ကိုက် (၃ဝ)ခန့်အကွာတွင် ကင်းတဲလင့်စင်တစ်ခုကျစီ ဖြင့် ကင်းတဲလင့်စင်ပေါင်း 

၁၂၆ဝ ဆောက်လုပ်၍လည်း ရန်သူထွက်ပေါက်မရှိ အောင် မျက်ခြည်မပြတ်စောင့် ကြပ်ပိတ်ဆို့ထားသည်။ ရန်သူခိုအောင်းနိုင်သမျှ ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများကိုလည်း 

ကရင်ဗမာပြည်သူများက ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းထားကြ သည်။စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေအတွင်းတွင် စုစုပေါင်း သောင်းကျန်းသူ ၄ဝဝ ကျော်ခန့် ခိုအောင်းနေရာ ကရင်ပြည်သူ့ပြောက်ကျားတပ်ရင်း(၃) ဒုတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်သန်းရှိန်နှင့်အင်အား ၁ဝဝ ခန့်၊ ကရင်ပြည်သူ့ ပြောက်ကျားတပ်ရင်း(၆)မှ  အင်အား ၉ဝ ခန့်၊ ကေအင်န်ယူပါတီခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ မန်းဆိုင်းမွန်နှင့်အင်အား ၄ဝ ကျော်ခန့်၊  အမှတ် (၇) ခရိုင် ကေအင်န်ယူပါတီဥက္ကဋ္ဌ  မန်းအယ်တူးနှင့်  အင်အား ၁၂ဝ ခန့်ပါဝင်သည်။ ရန်သူအင်အားစု အားလုံး၏ 

အဓိကမဏ္ဍိုင်မှာ ဗိုလ်သန်းရှိန်ဖြစ်သည်။ အမှတ်(၂)ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းနှင့် အမှတ် (၁၁) ခြေလျင်တပ်ရင်းတို့သည် သရက်ကုန်း အောက်ဘက်သို့  

ရှောင်ကွင်းထွက်ခွာသွားသော ဗိုလ်သန်းရှိန်ကို ကျုံးသွင်းရန်ကြိုးစားနေကြသည်။ ရန်သူများမှာ ပြည်သူလူထု အလုံးအရင်းနှင့် ဝိုင်းရံ ပိတ်ဆို့ထားသောကြောင့် 

ရှေ့တိုးမရ နောက်ဆုတ်မရ ဖြစ်နေသည်။ ဗိုလ်သန်းရှိန်သည် တပည့်ခြောက်ဦးနှင့် အတူ ခွဲထွက်ပြီး ကိုယ်လွတ်ရုန်းပြေးရန်ကြံတော့သည်။ 

ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်တွင်းတပ်ရွာတွင် သန်းရှိန်၏ ညာလက်ရုံးဖြစ်သူ ဒုတပ်ခွဲမှူး နက်ကလေး၏အဖွဲ့နှင့် ဆုံသည်။ ထို့နောက် တစ်ရွာပြီး တစ်ရွာ ရွှေ့ပြောင်း 

ပုန်းအောင်းသည်။၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၈)ရက်တွင် ဗိုလ်သန်းရှိန်နှင့် ထွန်းလှအေးတို့နှစ်ယောက်သည် ဂုံညှင်းတန်းရွာရှိ တပည့်ဖြစ်သူ အုန်းကြွယ်အား

တွေ့ဆုံ ကာ ပါလာသောပစ္စည်းများကို လျှို့ဝှက်အပ်နှံခဲ့သည်။  ထို့နောက်  အစုကြီးရွာသို့သွားကာ  တပည့်ဖြစ်သူ  စိန်လှိုင်ဘို နှင့်  တွေ့ဆုံသည်။  ရွာလူကြီးဦးဘိုက်  ကိုလည်း ခေါ်ခိုင်းသည်။ ထို့နောက် သန်းရှိန်က ဆင်ခေါင်းကျေးရွာရှိ အပျော်မယားဖြစ်သူ မုဆိုးမ မချစ်ပိုကို ခေါ်ခိုင်းသည်။ မချစ်ပိုသည် သန်းရှိန်

ထုတ်ပေးထားသောငွေအရင်းအနှီးဖြင့် ငွေတိုးချေးစား နေသူဖြစ်သည်။ ဦးဘိုက်သည် ဆင်ခေါင်းကျေးရွာတွင် စစ်ကြောင်းများ ရှိသဖြင့် မချစ်ပိုအား မခေါ်နိုင်ဘဲ 

အစုကြီးရွာသို့ ပြန်ခဲ့ရသည်။

ဗိုလ်သန်းရှိန်က အကျပ်ကိုင်သဖြင့် ဦးဘိုက်၏ဇနီး ဒေါ်ကောက်ကို စေလွှတ်၍ မချစ်ပိုအား ခေါ်ပေးလိုက် ရသည်။ ဗိုလ်သန်းရှိန်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တို ဘာလ (၂၄)ရက် တွင် ဆင်ခေါင်းရွာသို့ ရောက်ရှိပြီး ခိုအောင်းနေသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၇) ရက်တွင်ကား 

အမှတ်(၁ဝ၈) ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ ဗိုလ်ကြီးသန်းရှိန်နှင့် ဗိုလ်ကြီးကံဦးတို့ဦးစီးသော တပ်စုလေးစု စစ်ကြောင်းသည် ပြည်သူတို့၏ သတင်း ပေးချက်အရ 

သန်းရှိန်အား ဝိုင်းဝန်းထားလိုက်သည်။ သန်းရှိန်ကို လက်နက်ချပေးရန် ဖျောင်းဖျသော်လည်း မရသဖြင့်  တိုက်ခိုက်ရလေရာ  ကရင်ပြည်သူ့ 

ပြောက်ကျားတပ်ရင်း(၃) ဒုတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်သန်းရှိန် နှင့် ထွန်းလှအေးတို့ကို အသေရရှိတော့သည်။ သန်းရှိန် တွင် ဇနီးနှစ်ယောက်နှင့် အပျိုအရွယ်သမီး

နှစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။ တိတ်တိတ်ပုန်းတစ်မျိုး၊ အတိအလင်း တစ်မျိုး မိန်းမတွေမှိုလိုပေါက်အောင်ယူထားပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင်  နာမည်ဆိုးနှင့်

ကျော်ကြား သူပင် ဖြစ်လေသည်။၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလကုန်တွင် တပ်မတော် မှအရာရှိကြီးများနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တာဝန် ရှိသူများသည် စာရေးဆရာဦးသိန်းဖေမြင့်အပါအဝင် သတင်းစာဆရာများ၊ အယ်ဒီတာများကို စစ်ဆင်ရေး နယ်မြေသို့ ဖိတ်ကြားပြသခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းသမား များသည် ပြည်သူနှင့် 

တပ်မတော်တို့ပူးပေါင်းဆင်နွှဲ နေသော စစ်ဆင်ရေးကြီးများကို တအံတဩမြင်တွေ့ ကြရသည်။ အလင်းဝင်ရဲဘော်များဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ် အက်စ်သိန်း၊ စောအယ်ကော်၊  မန်းစံမင်း၊ စောမြအောင်၊ ဗိုလ်ဇော်ဝိတ်၊ ဦးစာမိ၊ စောထူးအေး စသော ပုဂ္ဂိုလ် ၁၆ ဦးနှင့်လည်း တွေ့ဆုံခွင့်ရခဲ့ကြ သည်။

ပြည်သူလူထုနှင့်လည်း တွေ့ဆုံမေးမြန်းခွင့် ရခဲ့ကြသည်။

သတင်းစာဆရာများ၏ တစ်ဆင့်တင်ပြချက်များ ကြောင့် ရွှေလင်းယုန်နှင့်မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေးကြီးများ၏ အောင်ပွဲသတင်းသည် တစ်ပြည်လုံးသို့ 

ပျံ့နှံ့သွားသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးက မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ပြည်သူများကို ချီးကျူး ထောမနာပြုကြသည်။ လေးမြို့နယ်စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ အတွင်း ကျဆုံးသူ၊ 

လက်နက်ချသူ၊ ဖမ်းဆီးရမိသူ သောင်းကျန်းသူပေါင်းမှာ ၃၁၅ ဦးရှိခဲ့သည်။ လက်နက် မျိုးစုံ ၁၅ဝ နှင့်  ငွေကျပ်တစ်သိန်းကျော်ကို သိမ်းဆည်းနိုင်ခဲ့သည်။ကေအင်န်ယူပါတီ အမှတ် (၅)ခရိုင်သည် မြောင်းမြခရိုင်၊ မအူပင်ခရိုင်၊ ဖျာပုံခရိုင်တို့၏သုံးပွင့်ဆိုင် ဒေသဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါမြို့နယ်များ ပါဝင်သည်-

(၁)	မော်-ဘိုမြို့နယ်။  မော်လမြိုင်ကျွန်း မြို့နယ်နှင့် ဘိုကလေးမြို့နယ်တစ်ပိုင်းစီကို ပူးပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

(၂)	မော်-ကျိုက်မြို့နယ်။ မော်လမြိုင်ကျွန်း မြို့နယ်နှင့် ကျိုက်လတ်မြို့နယ် တစ်ပိုင်းစီကို ပူးပေါင်းထားသည်။

(၃)	မအူ-ကျိုက်မြို့နယ်။  မအူပင်မြို့နယ် တစ်ပိုင်းနှင့် ကျိုက်လတ်မြို့နယ် တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းတို့ပါဝင်သည်။

(၄)	ငွေသောင်ယံမြို့နယ်။ ဖျာပုံခရိုင် ပင်လယ် ပိုင်း။

အမှတ်(၅)ခရိုင်တွင် ကေအင်န်ယူပါတီဥက္ကဋ္ဌ မှာ နယ်လဆင်(ခေါ်)ကော့မှူး ဖြစ်ပြီး အတွင်းရေးမှူးမှာ စကောစေးထူး ဖြစ်သည်။ ကရင်ပြည်သူ့ပြောက်ကျား တပ်ရင်း(၇)ကို တပ်ရင်းမှူး ဂျော်နီ နှင့် ဒုတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်ပြူး တို့က ဦးဆောင်လှုပ်ရှားသည်။ ကရင်ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်တပ်ရင်း(၂)တပ်ခွဲ(၂) တပ်ခွဲမှူး ချစ်လေးမောင်တို့လည်း လှုပ်ရှားကျက်စား နေသည်။ အမှတ်(၅)ခရိုင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ 

ဦးဆောင်မှုအောက်တွင်ရှိသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းကော်မတီ ရဲဘော်ထွန်းစိန် (ခေါ်) အောင်ခင် ဖျာပုံခရိုင်ကော်မတီနှင့် ဗဟို 

တောင်သူလယ်သမားသမဂ္ဂ၊ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ရဲဘော်ကျော်သိန်း(ခေါ်)အေးကျော် တို့က အမှတ်(၅) ခရိုင် မဒညတကို ကွပ်ကဲသည်။

အမှတ်(၅)ခရိုင်အတွင်းမှ သောင်းကျန်းသူများ သည် ဗကပ၊ ကေအင်န်ယူပီ၊ မဒညတ စသည်ဖြင့် မည်သို့ပင် အမည်နာမတပ်ထားသည်ဖြစ်စေ ပြည်သူလူထုအား 

နှိပ်စက်ရာတွင်မူ အပြိုင်အဆိုင်ပင် ဖြစ် သည်။ အမှတ်(၅)ခရိုင်ကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်က စတင်ဖွဲ့ စည်းခဲ့ရာ အသတ်ခံရသူများ အစော်ကားခံရသူ အမျိုး သမီးများမှာ 

စာရင်းမကောက်နိုင်အောင်ပင် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ (၈)ရက် တွင် ကရင်ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ တပ်ရင်း(၂)တပ်ခွဲ(၂) တပ်ခွဲမှူး 

စောချစ်လေးမောင်သည် ကေအင်န်ယူပါတီ ဥက္ကဋ္ဌသစ်  ဗိုလ်ချုပ်ကျော်မြသန်းထံသို့ လက်ရှိ ကေအင်န်ယူပါတီ၏ရှေ့ဆောင်မှုဖြင့် တော်လှန်ရေး မအောင်မြင်နိုင်ကြောင်း၊ ကရင်အမျိုးသားများ ကိုပင် သိမ်းသွင်း၍မရကြောင်း၊ အခြေခံနိုင်ငံရေး လမ်းစဉ်၊ စစ်ရေးလမ်းစဉ်အား အပြည့်အစုံပေးပို့ စေလိုကြောင်း စာရေး၍အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် အမှတ်(၈၈)   ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တို့သည် ရွှေလင်းယုန်အဆင့်(၈)နှင့်  မိုးဟိန်းအဆင့်(၅) စစ်ဆင်ရေးကို ဆင်နွှဲရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ စစ်ဆင်ရေးသည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့ ၁၅ဝဝ နာရီ တွင် စတင်သည်။ စစ်ဆင်ရေးတွင် အောက်ပါတပ်များ ပါဝင်သည်-

(က) အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တပ် များ 

	(၁) ချင်း(၂)စစ်ကြောင်းငါးကြောင်း

	(၂) ခလရ(၂၇) စစ်ကြောင်းငါးကြောင်း

	(၃) ခလရ(၉၃) စစ်ကြောင်းသုံးကြောင်း

	(၄) ခလရ(၉၈) 

(ခ) အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်ဌာနချုပ်တပ်များ	(၁) သနက(၂)

	(၂) ခမရ(၁ဝ၈)

(ဂ) တပ်မတော်(ရေ)မှ  မြစ်တွင်းတိုက်ရေ ယာဉ်များ	(၁) အင်းယား

	(၂) အင်းလေး

	(၃) မြစ်တွင်းတိုက်ရေယာဉ် ၃ဝ၉

	(၄) မြစ်တွင်းတိုက်ရေယာဉ် ၃၁ဝ

	(၅) မြစ်တွင်းတိုက်ရေယာဉ် စကု

	(၆) တိုက်ရေယာဉ် ၁ဝ၁ရွှေလင်းယုန် အဆင့်(၈)နှင့် မိုးဟိန်းအဆင့် (၅) စစ်ဆင်ရေးသည် ပရိုက်ချောင်းမြစ်လက်တက် ဖြစ်သော သဖန်းချောင်းအတွင်း၌ ကရင်ပြည်သူ့ 

ပြောက်ကျားတပ်မတော်မှ တပ်ရင်း(၆)၊ တပ်ခွဲ(၁)  အား ပြည်သူလူထု၏အကူအညီဖြင့် ဝိုင်းပတ်ချေမှုန်း လျက်ရှိသည်။ တိုက်ပွဲစပြီး လေးမိနစ်အကြာမှာပင် 

တပ်ခွဲမှူးလုပ်သူ ဗိုလ်အောင်သန်းကျဆုံးသွားသော ကြောင့် တပ်ခွဲသည် ကစဉ့်ကလျားဖြစ်သွားရသည်။ ဒုတိယတပ်ခွဲမှူးဖြစ်သူ ဗိုလ်ကြီးမောင်နီသည်လည်း ကိုယ်လွတ်ရုန်းပြေးခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲသည် ဇွန်လ(၂၈) ရက် နံနက်(၉)နာရီ (၁၅)မိနစ်သာ ကြာမြင့်ခဲ့သော် လည်း အမှတ်(၁ဝ၈) 

ခြေမြန်တပ်ရင်းစစ်ကြောင်းသည် တပ်ခွဲမှူး အောင်သန်းနှင့် ကိုးယောက်ကို အသေရ မိခဲ့ပြီး လက်နက်ခဲယမ်းအမြောက်အမြားကိုလည်း သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။
 
ဒုတပ်ခွဲမှူးမောင်နီသည် အောင်သန်း၏ဇနီးမယ်ငို နှင့်အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးတပ်သားသိန်းရွှေ၊ ဇနီး မစန်းဌေးတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ ထွက်ပြေးရာမှ ကျောတွင် 

ဒဏ်ရာရထားသော သိန်းရွှေအား စွန့်ပစ်ထားခဲ့သဖြင့် သိန်းရွှေသည်သေဆုံးခဲ့ရသည်။ မောင်နီသည် ဘုံထောင်စုကွင်းဘက်ရှိ ချစ်လေးမောင်တို့ဘက်သို့ 

ဦးတည်ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။  တပ်သားငွေလှိုင်မှာမူ လွတ်လမ်းမမြင်တော့သဖြင့် ဂရမ်းချောင်းနောက် ကျောရှိ နွားတင်းကုပ်တစ်ခုတွင် ဆွဲကြိုးချ၍ မိမိကိုယ်ကို 

အဆုံးစီရင် သွားခဲ့ရသည်။

ရွှေလင်းယုန်အဆင့်(၈)နှင့်မိုးဟိန်းအဆင့်(၅) စစ်ဆင်ရေးသည် အမှတ်(၁)ဦးတည်ရန်သူဖြစ်သော အောင်သန်းနှင့် အင်အား ၆ဝ ကို ကစဉ့်ကလျားဖြစ် ကာ 

ပြိုကွဲသွားစေပြီးနောက်  ကရင်ပြည်သူ့ ပြောက်ကျား တပ်မတော်တပ်ရင်း(၇) ဒုတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်ပြူးနှင့် စဘီးတို့ကို ချေမှုန်းနိုင်ရန် စိုင်းပြင်း ပြန်သည်။ 

ဗိုလ်ပြူးအဖွဲ့သည် ဘုံထောင်စုကွင်းမှ ဂရမ်းချောင်းဖျားသို့ အင်အား ၇၆ ဦးဖြင့် ရွှေ့ပြောင်း သွားခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ပြူးအဖွဲ့သည် ဘောက်တူလှေ   ၂၇ စင်းဖြင့် 

လှုပ်ရှားသွားလာနေခြင်းဖြစ်သည်။

ကျေးရွာပြည်သူလူထုက ဗိုလ်ပြူးတို့လူစု ခိုအောင်း နေသည့် နေရာအားတပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသို့ သတင်းပို့ပြီး လိုက်လံပြသပေးကြသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် 

ဇူလိုင်လ (၈)ရက်တွင်ကား ဗိုလ်ပြူးနှင့် စဘီးခေါင်း ဆောင်သောအဖွဲ့သည် အစာရေစာငတ်ပြတ်ပြီး တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ ပိတ်ဆို့ဝိုင်းရံထားမှုကို 

ခံယူနေရပြီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ပြူးနှင့်အင်အား စုစုပေါင်း ၄၆ ယောက်သည် အမှတ်(၂) ဗမာ့သေနတ် ကိုင်တပ်ရင်း စစ်ကြောင်းသို့ ကမ်းလှမ်း၍ လက်နက် 

ခဲယမ်းမျိုးစုံနှင့်တကွ လက်နက်ချအပ်လိုက်ကြတော့ သည်။ သို့နှင့် ရွှေလင်းယုန်၊ မိုးဟိန်း စစ်ဆင်ရေးသည်  ဦးတည်ရန်သူနံပါတ်(၂) နှင့် နံပါတ်(၃) ကိုဖြိုဖျက်လိုက် 

နို်င်လေသည်။

ချစ်လေးမောင်သည်လည်း ကျံပိုင်းလေးတိုက်ပွဲ  တွင် ဒဏ်ရာရရှိသွားပြီးနောက် တပ်မတော်နှင့်ပြည်သူ တို့၏ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးမှ လွတ်မြောက်ရန်တစ်ပြေး 

တည်းပြေးနေရလေသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ (၁၈)ရက်တွင်ကား အမှတ်(၁ဝ၈) ခြေမြန်တပ်ရင်း စစ် ကြောင်းသည် ကရင်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး

တပ် မတော် တပ်ရင်း (၂) တပ်ခွဲ(၂)၏  တပ်ခွဲမှူးဖြစ်သူ ချစ်လေးမောင်နှင့်အဖွဲ့အား ဝါးတောချောင်းဖျားတွင် ချေမှုန်းနိုင်လိုက်တော့သည်။ ချစ်လေးမောင်နှင့်

အဖွဲ့ သည် ကတုတ်ကျင်းများတူး၍ နောက်ဆုံးအချိန်အဖြစ်  ခုခံတိုက်ခိုက်နေကြသဖြင့် တပ်မတော်သားများက အသက်စွန့်၍  တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းကြရသည်။ 

သောင်းကျန်းသူများမှလည်း တပ်မတော်သားတို့၏ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တစ်ယောက်ပြီး တစ်ယောက် ကျဆုံးကြရသည်။ နောက်ဆုံးတွင်ကား

ချစ်လေးမောင်တို့လူစုသည် မိုက်ဇာတ်သိမ်းသွားကြရ တော့၏။

ချစ်လေးမောင်အဖွဲ့မှ ၁၆ ယောက်မှာ လက်နက် အပြည့်အစုံနှင့် လက်နက်ချခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည့်အပြင် တိုက်ပွဲများတွင်လည်း တပ်စုမှူးအယ်ဆိုးနှင့် ခုနစ်ယောက် 

သေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ လက်နက်ချရန် ခေါင်းမာ နေသော သောင်းကျန်းသူကိုးယောက်မှာ ချစ်လေး မောင်နှင့်အတူ သေကျေပျက်စီးကြရလေတော့၏။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးမှ လုပ်သား ပြည်သူများသည် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများနှင့်အတူ သောင်းကျန်းသူများအား တစ်ယောက်မကျန် ပိုက်စိတ်

တိုက်၍ ရှာဖွေသုတ်သင်လျက်ရှိသည်။ ရွာများတွင် မင်းမူနေသော ရန်သူကျောရိုးများကိုဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီး ကြသည်။ ဘာဘူချောင်းနှင့် နှင်းဆီကုန်းတွင် အစုလိုက်

အပြုံလိုက်လူသတ်ပွဲကြီးများကို ကျင်းပခဲ့ကြသော ဗိုလ်ကြီးမောင်နီ သည်လည်း ရေမကြီးတန်းရွာသား များ က မြတ်ခုတ်ဓားဖြင့် ဝိုင်းဝန်းသုတ်သင်ခြင်းကို 

ခံလိုက်ရသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက် တွင် မိခင်ဖြစ်သူက လက်နက်ချရန်ဖျောင်းဖျသည်ကိုပင် လက်မခံသော စိန်ပန်းသည်လည်း ခလရ(၉၃)နှင့် 

ပြည်သူ့စစ်များကြောင့် မိုက်ဇာတ်သိမ်းသွားရသည်။

ပြည်သူ့စစ်အောင်ပွဲ

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြ သော ကရင်မြန်မာ တိုင်းရင်းသား လုပ်သားပြည်သူများသည် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု၏ နှိပ်စက်ဖိစီးမှုများကို 

ကာလများစွာပင် ခံစားခဲ့ကြရသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ကရင်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်း ကြောင့် အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်အချို့ ပျက်စီးခဲ့ရ သည်။ 

သခင်စိုး၏အလံနီများသည် လွတ်လပ်ရေးမရ ခင်ကပင် လက်နက်စွဲကိုင်ပြီးမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ဆူပူသောင်းကျန်းခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေးရသော 

အခါတွင်လည်း  မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ  မြို့ကြီး အတော်များများမှာ အစိုးရအားပုန်ကန်သူ ကရင် စစ်ရဲများ၊ ကေအင်န်ဒီအိုများ၏ လက်သို့ကျ ရောက်ခဲ့ရလေရာ

တပ်မတော်ကပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ရသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် မြစ်ချောင်းအင်းအိုင် အလွန်ထူထပ်သည်။ ဆန်ရေစပါးနှင့် ရိက္ခာသားငါး ပေါများသော အရပ်လည်းဖြစ်သည်။ လူနေလည်း ထူထပ် 

စည်ကားသည်။ အချို့နေရာများတွင် ကျူတော ကိုင်းတောများ ပိတ်ဆီး၍နေသည်။ သစ်တောကြိုးဝိုင်း များလည်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပထဝီဝင်သဘောအရ 

သောင်းကျန်းသူများအနေနှင့် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားရန် အကောင်းဆုံးဒေသကြီးဖြစ်သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် 

ဒေသကို အထူးအာရုံစိုက်ခဲ့ကြသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသကို ပိုင်နိုင်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရေးအတွက် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ရိုးသားသော ကရင် ဗမာတောင်သူလယ်သမားကြီးများ၊ ရေလုပ်သား ကြီးများမှာ လူများစုဖြစ်သည်။ ကျေးရွာများသည် 

သောင်းကျန်းသူများနှင့် နှစ်ရှည်လများ ဆက်ဆံခဲ့ရ သည်။ လူမျိုးရေးသံယောဇဉ်ကြောင့်သော်လည်း ကောင်း၊ သောင်းကျန်းသူများ၏စည်းရုံးမှုကို နားယောင် 

၍သော်လည်းကောင်း၊ လူသားအချင်းချင်း စာနာ ထောက်ထားညှာတာတတ်သည့် စိတ်ဓာတ်နှင့်ဖော်ရွေ တတ်သော အစဉ်အလာကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ 

သောင်းကျန်းသူများ၏လက်နက်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်မှု ကြောင့်သော်လည်းကောင်း သောင်းကျန်းသူများသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ ပြည်သူများထံမှ အကူအညီ 

များစွာရရှိခဲ့ကြလေသည်။

ထို့ကြောင့်ပင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးတွင် ကရင်လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူ အင်အားစုအား လုံး၏ ဗဟိုချက်မဖြစ်သော ကေအင်န်ယူပါတီသည် 

နှစ်ပေါင်းများစွာကြီးစိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီ သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇွန် (၉)ရက် တွင် ဝါးခယ်မ မြို့နယ်အတွင်း၌ကျင်းပခဲ့သောစိန့်ထောင်ကွန်ဖရင့် မှ စတင်၍  လက်ဝဲယိမ်းလာခဲ့သည်။  ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် တစ်စတစ်စပူးပေါင်းမိလာသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီအတွင်းမှ 

လက်ယာဝါဒီ၊ ကျဉ်းမြောင်း သောလူမျိုးရေးဝါဒီများသည် ခွဲထွက်ပြီး စစ်တောင်းမြစ် အရှေ့ခြမ်း သံလွင်မြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် ထိုင်းနယ်စပ်ဘက် တွင် 

သွားရောက်အခြေချကြသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသတွင်ကား ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ကေအင်န် ယူပါတီတို့သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ ညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစု(မဒညတ)အဖြစ် 

လှုပ်ရှားလာကြသည်။

ကာလကြာမြင့်သောအခါ သောင်းကျန်းသူများ၏ လှုပ်ရှားမှုများသည် ပြည်သူ့ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ သာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီက မြစ်ဝကျွန်း 

ပေါ်ဒေသကို အမှတ်(၁)ခရိုင်မှ အမှတ်(၇)ခရိုင်ထိ ခွဲခြား၍လှုပ်ရှားသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီက ခရိုင်ငါးခုခွဲ၍လှုပ်ရှားသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင်း

တွင် ၁၉၆၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ ဖြုတ်ထုတ် သတ်လမ်းစဉ်(ခေါ်)လူသတ်ဝါဒ ထွန်းကားလာသော အခါ ယင်းလူသတ်ဝါဒသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သို့ လည်း 

ကူးစက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ တွင်  အချင်းချင်းသတ်ဖြတ်ကြခြင်း၊  ပြည်သူလူထု  ကို သတ်ဖြတ်နှိပ်စက်ခြင်းက ပိုမိုများပြားခဲ့သည်။ 

သောင်းကျန်းသူများသည်  လူသတ်ခြင်းလုပ်ငန်းကို ထင်သလိုပြုလုပ်ကြသည်။ သောင်းကျန်းသူများ၏ လက်ချက်ကြောင့်သေဆုံးခဲ့ရသော အပြစ်မဲ့ပြည်သူ 

များ၏အရေအတွက်မှာ စာရင်းကောက်၍မရနိုင်ခဲ့ပေ။ ဖျက်ဆီးစော်ကားခြင်းခံရသော အမျိုးကောင်းသားသမီးများမှာလည်း မရေမတွက်နိုင်အောင်ပင်ရှိခဲ့သည်။ 

ဆက်ကြေးအသွင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရိက္ခာစုဆောင်း ခြင်းအသွင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အဓမ္မလုယက်ယူငင် ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း သောင်းကျန်းသူများကို ပေးခဲ့ 

ရသောငွေကြေးရိက္ခာပစ္စည်းတန်ဖိုးမှာလည်း ငွေ  သိန်းပေါင်းများစွာပင်ရှိလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ မီးရှို့ဖျက်ဆီး ခြင်းခံရသောရွာပေါင်းမှာလည်း မနည်းလှပေ။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးတွင် သောင်းကျန်းသူတို့ ၏နည်းမျိုးစုံဖြင့် နှိပ်စက်ကလူပြုမှုများမှာ ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံးသောအခြေအနေသို့ 

ရောက်ရှိလာသည်။ ကျေးရွာများမှာ ကျီးလန့်စာစား ဖြစ်လာကြသည်။ သောင်းကျန်းသူတို့၏ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုကို ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ကျေးရွာသူကျေးရွာ 

သားအများအပြားသည် လယ်ယာအိုးအိမ်တို့ကိုပစ်၍ မြို့သို့တက်ပြေးကြရသည်။ သမီးရှင်များမှာ ကိုယ့်ရပ် ကိုယ့်ရွာတွင်မနေရဲကြတော့ပေ။ သောင်းကျန်းသူ 

ခေါင်းဆောင်များသည် မိန်းမဆိုလျှင် အပျိုအို လင်ရှိ၊ မရှိမရွေး နေ့စေ့လစေ့ကိုယ်ဝန်ဆောင်ပင်မချန်ဘဲ အဓမ္မကျင့်ကြံစော်ကားခဲ့ကြသည်။ သတ်ရာဖြတ်ရာတွင် 

လည်း လူမဆန်စွာ ကမ်းကုန်အောင်ရက်စက်ကြတော့ သည်။ အရှင်လတ်လတ် ရင်ခွဲ၍ အသည်းကိုထုတ်ယူ ကြော်စားခြင်း၊ ကိုယ်လက်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို 

သွေးအေးအေးဖြင့် ဖြတ်တောက်ညှဉ်းပန်းခြင်း၊ မီးရှို့ သတ်နည်းအပါအဝင် နည်းမျိုးစုံဖြင့် သတ်ဖြတ်ခြင်းတို့ သည် အရိုင်းခေတ်အတွင်း ရောက်ရှိနေသကဲ့သို့ပင် 

ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးသည် အကြမ်း ဖက်မှုများ၊ အဓမ္မအနိုင်ကျင့်မှုများ၊ လူမဆန်စွာရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုများဖြင့် ပြွမ်းတီးပြည့်နှက်ကာ 

အမှောင် အတိဖုံးလွှမ်းနေခဲ့ရတော့သည်။

ကြာတော့လည်း ပြည်သူလူထုမှာ သည်းညည်းခံ နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် အစကနဦးတွင် ရန်သူ ကို ဒေသန္တရစစ်ဆင်ရေးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ချေမှုန်း 

နေသောတပ်မတော်အား သတင်းပေးခြင်း၊ လျှို့ဝှက် အကူအညီပေးခြင်းဖြင့် တိုးတိုးတိတ်တိတ်ကူညီကြသည်။ သောင်းကျန်းသူများကလည်း တပ်မတော်အား 

ကူညီ သူများကိုဖော်ထုတ်၍ ရက်စက်စွာ နှိပ်စက်သုတ်သင် ကြသည်။ ဒုတိယအဆင့် တွင်ကား ရွာသူရွာသားများ သည် တစ်ယောက်ချင်းနှစ်ယောက်ချင်း 

မိမိအစီအစဉ် ဖြင့် မိမိတို့ခုခံတိုက်ခိုက်အန်တုမှုများ ပေါ်ပေါက်လာ သည်။ မခံမရပ်နိုင်သဖြင့် ရန်သူအား ခုခံအန်တုမှုများ သည် တောမီးပမာပင် 

ကူးစက်ပြန့်ပွားလာသည်။ တတိယအဆင့် တွင် ပြည်သူလူထုသည် ပေါက်ကွဲတော့ သည်။ သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း 

ဖွဲ့စည်းလာကြတော့သည်။ ရန်သူကို အတိအလင်းပင် အုံကြွ၍ဆန့်ကျင်တော့ သည်။ ထိုအခြေအနေသည် ပြည်သူ့စစ်ဖြစ်ထွန်းရန် အသင့်တော်ဆုံးသော 

အခြေအနေပင်ဖြစ်လေသည်။

ရွှေလင်းယုန်နှင့် မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေးကြီးများသည် ပြည်သူ့စစ်ကိုအခြေခံ၍ ပြည်သူလူထုပါဝင်သော စစ်ဆင်ရေးကြီးများဖြစ်သည့်အလျောက် နိုင်ငံတော်၏ 

သမိုင်းတွင် ထူးခြားသောမှတ်တိုင်များပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်တွင် အမှတ်(၈၈) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်သည် မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေးအဆင့် 

(၁)ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်နှစ်အကြာ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၆)ရက်တွင် အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်သည် ရွှေလင်းယုန်စစ်ဆင်ရေးအဆင့် (၁)ကို စတင်သည်။ ထို့နောက် ရွှေလင်းယုန်နှင့် မိုးဟိန်း စစ်ဆင်ရေးများသည် အဆင့်လိုက်ပူးပေါင်း၍ တစ်ပြိုင် နက်တည်း ဆင်နွှဲလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက် တွင် မိုးဟိန်း အဆင့်(၅)စစ်ဆင်ရေး ပြီးဆုံးသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် တွင် ရွှေလင်းယုန်အဆင့်(၁ဝ)စစ်ဆင်ရေး ပြီးဆုံး သည်။ ထိုအချိန်တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးတစ်ခု လုံးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၁)ရက် 

အထိ ဆင်နွှဲသော ရွှေလဝင်းစစ်ဆင်ရေးအဆင့်(၁)မှ အဆင့်(၅) သည် ကြွင်းကျန်ရစ်သောရန်သူများကို ကောက်သင်းကောက် ရှင်းလင်းခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် သောင်းကျန်းသူများ လုံးဝကင်းစင်ရှင်းလင်းသွားသည်အထိ ချေမှုန်းတိုက် ခိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ တပ်မတော်နှင့် ဒေသခံလုပ်သား 

ပြည်သူများ တစ်သားတည်းရှိသည်အထိ ပူးပေါင်း၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ပြည်သူ့စစ်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ကေအင်န်ယူပါတီနှင့်

မဒညတအဖွဲ့များမှ လက်နက်ချအလင်းဝင်လာကြ သောရဲဘော်များဖြစ်သည့်  စောအယ်ကော်၊ မန်းစံမင်း၊  ရဲဘော်မြ၊  ရဲဘော်ဘခက်နှင့် ရဲဘော်သံဒိုင်တို့သည် 'ပြည်သူ့စစ်၊ ဒို့စစ် ဒို့စစ်' စာအုပ်ကိုရေးသားပြုစု၍ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ (၂၆) ရက်တွင် မြရာပင် စာပေမှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့ ကြသည်။

ပြည်သူ့စစ် ဒို့စစ် ဒို့စစ် စာအုပ်ပြုစုသူများက မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် ပြည်သူ့စစ် အောင်ပွဲခံရခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ်တင်ပြကြသည် -

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ရွှေလင်းယုန်၊ မိုးဟိန်း စစ်ဆင်ရေးကြီးသည် သောင်းကျန်းသူများ၏ နှစ်ရှည်လများ အခြေစိုက်ခဲ့သော အခြေခံစခန်း နှင့် အဓိကအင်အား

ကို ချေမှုန်းနိုင်ခြင်းနှင့် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူတို့ ပူးပေါင်းမှုမြင့်မားသော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေခြင်းတို့ကြောင့် ထူးထူး ခြားခြား အောင်မြင်နေသော 

စစ်ဆင်ရေးကြီး၊ ပြည်သူ့စစ်ပွဲကြီးအဖြစ် ပေါ်လွင်လျက်ရှိသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း အတွေ့အကြုံအရ ဆိုသော် ပြည်သူ့စစ်ပွဲကြီးကို စည်းရုံးဖော်ထုတ်ရာတွင် အကြောင်း (၂)ချက်ကြောင့် အောင်မြင်သည် ကို တွေ့ရှိရပေသည်။ 

ယင်းအကြောင်း (၂)ချက် မှာ -

(၁)	ပြည်သူ့စစ်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော အခြေအနေ တည်ရှိနေခြင်းနှင့်

(၂)	မှန်ကန်သော စည်းရုံးရေးပေါ် လစီ တို့ပင် ဖြစ်သည်။အခြေအနေ ဆိုသည်မှာ တကယ်ဖြစ်ပေါ် တည်ရှိနေသော အခြေအနေတို့ကို ဆိုလိုပြီး ပေါ်လစီ ဆိုသည်မှာ မှန်ကန်သော ခေါင်းဆောင်မှုပင် ဖြစ်သည်။

ပြည်သူ့စစ်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော အခြေအနေ မရှိပါဘဲလျက် ခေါင်းဆောင်မှုက ပြည်သူ့စစ်ကို မည်မျှပင်ဖော်စေကာမူ ပြည်သူ့စစ်ပွဲသည် မပေါ် ပေါက်နိုင်။ ထို့အတူ 

အခြေအနေရှိပါလျက် ခေါင်းဆောင်မှုတွင် မှန်ကန်သောပေါ်လစီမရှိလျှင် ပြည်သူ့စစ်ပွဲသည် မပေါ်နိုင်ပေ။

ထို့ကြောင့် ပြည်သူ့စစ်ပွဲဖြစ်ပေါ်ထွန်းကား ရန်မှာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် အခြေအနေလည်း တည်ရှိနေပြီး ခေါင်းဆောင်မှုကလည်း မှန်မှန် ကန်ကန် 

စည်းရုံးဖော်ထုတ်နိုင်စွမ်းရှိရန် လိုပေ သည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတွင်မူ အခြေအနေက လည်း ရှိနေသည်။ အခြေအနေသည် ရင့်မှည့်၍ ပင်နေသည်။ ခေါင်းဆောင်စည်းရုံးသောအပိုင်းက လည်း 

မှန်ကန်သောပေါ်လစီကို ကိုင်စွဲနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်သာလျှင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် ပြည်သူ့ စစ်ပွဲသည် အုံကြွဖြစ်ပေါ်လာနေခြင်းဖြစ်သည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းအတွင်း၌ရှိသော တိုင်းရင်းသား လုပ်သားပြည်သူများသည် နယ်ချဲ့စနစ် ဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ပွဲ၊ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တိုက်ပွဲ၊ 

မြေရှင်စနစ်ဆိုးဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ပွဲ၊ ပြည် တွင်းဖောက်ပြန်ရေး အမျိုးမျိုးကို ဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ပွဲများ အဆက်ဆက်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော 

တိုက်ပွဲအတွေ့အကြုံရှိပြီးသူများဖြစ်ကြသည်။

အနှစ်(၂ဝ)ကျော်အတွင်း  ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့၏ လွဲမှားသောလမ်းစဉ်များ အောက်တွင် အလူးအလိမ့်လည်းခံခဲ့ကြရသည်။ တောတွင်း

အဖျက်သမားများ၏ လက်ဝဲ အလွန် အကျွံလမ်းစဉ်အောက်တွင် အကြမ်းတမ်း အရက် စက်ဆုံး လုယက်သတ်ဖြတ်မှုများကို မည်သည့် အခါကနှင့်မျှမတူအောင် 

ခံစားနေကြရသည်။

ထို့ကြောင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း၌ရှိသော တိုင်းရင်းသားလုပ်သားပြည်သူလူထုသည် မခံမရပ် နိုင်ဖြစ်ကာ အုံကြွသည့်အခြေအနေသို့ပင် ဆိုက်ရောက်

နေကြပေသည်။ သို့သော် ယင်းသို့သောအခြေအနေဆိုးသို့ ဆိုက်ရောက်နေသော လုပ်သားပြည်သူများကို မှန်ကန်စွာ စုစည်းနိုင်သောအဖွဲ့အစည်းများသည်  

မပေါ်ပေါက်ခဲ့။ ရှိပြီးအဖွဲ့အစည်းများကလည်း မှန်ကန်စွာ ရှေ့မဆောင်နိုင်၊ မစည်းရုံးနိုင်ဖြစ်ခဲ့ သည်။ ဖဆပလ အဖွဲ့အစည်းနှင့် အစိုးရအဆက် ဆက်သည် 

အရာရာတွင် လုပ်သားပြည်သူများ အတွက် စိတ်ရောကိုယ်ပါအလုပ်အကျွေးပြုသော ရပ်တည်ချက်လည်း မရှိ။ အလုပ်အကျွေးပြုသော ရပ်တည်ချက်လည်းမရှိ။ 

အလုပ်သမား၊ လယ် သမား လူတန်းစားများကို အခြေခံလိုသည့်စိတ် လည်း မရှိ။ လူထုအမြင်၊ လူထုလမ်းစဉ်ကိုလည်း မကျင့်သုံးပါဘဲ 

လူထုဆန့်ကျင်ရေးပေါ်လစီများကို သာ အတောမသတ် ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ ပြည်သူလူထုမပါသော စစ်ဆင်ရေးများကိုသာ ဆင်နွှဲခဲ့ကြ သည်။ ပြည်သူလူထု၏ဆန္ဒ

နှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်သော ကျေးရွာများကိုပြောင်းရွှေ့သည့် 'သေနင်္ဂဗျူဟာ ရွာ'များကိုပင် ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။

ထို့ကြောင့် ဖဆပလအစိုးရ အဆက်ဆက် စစ်ဆင်ရေးများသည် လုပ်သားပြည်သူလူထုတို့ကို ဆန့်ကျင်သော စစ်ဆင်ရေးများသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အောင်မြင်မှုလည်း 

မရခဲ့ချေ။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတွင် ယနေ့ဆင်နွှဲနေ သော  စစ်ဆင်ရေးများ  အထူးသဖြင့်  'ရွှေလင်းယုန်၊ မိုးဟိန်း' စစ်ဆင်ရေးများမှာမူ ယခင် စစ်ဆင်ရေးများနှင့် 

အခြေခံကအစ မတူခြားနား လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။

အနောက်တောင်တိုင်း  စစ်ဌာနချုပ် တပ်မတော်သားများ၊ အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်လက်အောက်ရှိ တပ်မတော်သားများ၊ ရေတပ်မတော်သားများ၊ 

ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ တို့သည် လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ရှေးဦးစွာစုစည်းလိုက်ကြသည်။

မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ယုံကြည် ချက်နှင့် အဓိဌာန်ပြုချက်ကို တပ်မတော်တပ်မှူး တပ်သားတိုင်းက အလေးအနက်ခံယူကြသည်။

ယင်းယုံကြည်ချက်အရ လူလူချင်း ခေါင်းပုံ ဖြတ်၍ မတရားအမြတ်ရှာစားသော စီးပွားရေး စနစ်ဆိုးများဖြစ်သည့် မြေရှင်စနစ်၊ အရင်းရှင် စနစ်တို့ကို  ပြုတ်ပြုတ်ပြုန်းချေမှုန်းကာ လုပ်သားပြည်သူတို့  သာယာဝပြောစေမည့် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကို တည်ဆောက် ရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ကို

ခိုင်ခိုင်မာမာ စိုက်ထူလိုက်ကြသည်။

မွန်မြတ်သော ဤရည်ရွယ်ချက်ပေါ်တွင် လက်နက်ကိုင်ရဲဘော်တိုင်း စည်းလုံးမှုကို အရယူ ကြသည်။ ယင်းရည်ရွယ်ချက်ကို ကျယ်ပြန့်သော 

လုပ်သားပြည်သူများအတွင်း ရှင်းလင်းတင်ပြကြ သည်။ တပ်မတော်သားများသည် ပြည်သူလူထုနှင့် အတူနေ၊ အတူစား၊ အတူအလုပ်လုပ်၊ အတူအိပ် ရင်း 

လမ်းစဉ်ပါတီ၏ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြည်သူက အလေးအနက်ခံယူလာအောင် စိတ်ရှည်လက်ရှည် စည်းရုံးနိုင်ကြသည်။

သောင်းကျန်းသူများ၏ဒဏ်ကြောင့် မခံမရပ် နိုင်ဖြစ်နေသော လုပ်သားပြည်သူများသည် လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဆိုရှယ်လစ်ရေးရည်ရွယ်ချက်များ ကို 

နားလည်သဘောပေါက်လာကြသည်နှင့်အမျှ နိုးကြားတက်ကြွလာကြသည်။ အုံကြွတော်လှန်လာ ကြသည်။ တပ်မတော်နှင့် လက်တွဲပြီး စစ်ပွဲတွင် စိတ်ရော

ကိုယ်ပါ ပါဝင်လာကြသည်။ အထူးသဖြင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း သောင်းကျန်းမှုဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့စစ်ပွဲကြီးတွင် ကရင်ဗမာ တိုင်းရင်းသား 

လုပ်သားပြည်သူတို့၏ညီညွတ်မှုသည်လည်း အဆုံး အဖြတ်အခန်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တိုင်း ရင်းသားလုပ်သားပြည်သူဆိုသည်မှာ ကရင်လယ်သမား၊ 

ဗမာလယ်သမားများပင်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ကရင်အလုပ်သမားများနှင့် ဗမာအလုပ်သမားများ လည်း ပါဝင်ကြသည်။

ယခုအခါတွင် ကရင်ဗမာ တိုင်းရင်းသား လုပ်သားပြည်သူတို့သည် ပြည်ထောင်စုအရေး၊ ဆိုရှယ်လစ်အရေးတို့အတွက် စည်းလုံးညီညွတ်သော အခြေခံ 

အုတ်မြစ်နှင့်မဏ္ဍိုင်ကို တည်ဆောက် နေကြပြီဖြစ်သည်။

ဤသို့ တပ်မတော်နှင့်တိုင်းရင်းသားလုပ်သား ပြည်သူ ပူးပေါင်းမိသည်နှင့် 'ရွှေလင်းယုန်၊ မိုးဟိန်း' စစ်ဆင်ရေးသည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်လာသည်။ 

ပြည်သူ့စစ်ပွဲကြီးအဖြစ်သို့ ဖြစ်ထွန်းလာကာ အောင်ပွဲများကို တစ်ပွဲပြီးတစ်ပွဲ ရယူနိုင်ခဲ့သည်။

ဤသည်မှာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း အတွေ့ အကြုံများမှ လေ့လာရရှိသော ရှေးဦးသင်ခန်းစာ ကြီးပင်ဖြစ်သည်။(ပြည်သူ့စစ် ဒို့စစ်၊ ဒို့စစ်၊ စာမျက်နှာ ၃၂၉ မှ ၃၃၃ အထိ)ပြည်သူ့စစ် ဒို့စစ် ဒို့စစ် စာအုပ်တွင် စာရေးသူ များသည် သောင်းကျန်းသူတို့၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ် ကြပုံ၊ ပြည်သူက အုံကြွ၍ တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်းကာ 

ပြည်သူ့စစ်ပွဲကြီးဆင်နွှဲကြပုံတို့ကို မြေပုံများ၊ ဓာတ်ပုံ များနှင့်တကွ ဖော်ထုတ်ရေးသားခဲ့ကြသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် အောင်ပွဲခံနိုင်ကြခြင်းမှာ ပြည်သူ့စစ် 

အခြေခံ သဘောတရားကို ပါတီ၏ဦးဆောင်မှုဖြင့် မဟာဗျူဟာ၊ နည်းဗျူဟာ မှန်ကန်စွာ ကျင့်သုံးနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်တင်ပြခဲ့ကြသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီသည် တပ်မတော်နှင့်ပြည်သူများ လုံးဝပူးပေါင်းပြီး တစ်ခဲနက်ပါဝင်လာကြစေရန် မဟာဗျူဟာချမှတ်၍ 

စနစ်တကျစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ နည်းဗျူဟာ ပိုင်းတွင်လည်း အသေးစိတ်စီစဉ်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။

ပထမအဆင့်တွင် တပ်မတော်မှ ဒေသန္တရတပ် များက ရန်သူ့သတင်းထောက်လှမ်းရေးနှင့် နယ်မြေ စိုးမိုးရေးကို ဆောင်ရွက်နေကြစဉ်တွင် ပြည်သူလူထု သည် 

ရန်သူသတင်းကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးခြင်း၊ ရန်သူ ရှိရာနေရာကို ရှာဖွေပြသခြင်းဖြင့် အကူအညီပေးလာ ကြသည်။

ဒုတိယအဆင့်တွင် သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့များ၊ ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့များသည် သီးခြားသော် လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများနှင့်ပူးပေါင်း 

၍သော်လည်းကောင်း ရန်သူကို မိမိတို့ တတ်နိုင်သမျှ ချေမှုန်းသုတ်သင်တိုက်ခိုက်ကြသည်။

တတိယအဆင့်တွင်ကား ပြည်သူ့စစ်များနှင့် တပ်မတော်သည် ရန်သူကို သတ်ကွင်းအတွင်းရောက်ရှိ ရန် ကျုံးသွင်း၍လည်းကောင်း၊ ရန်သူများ ခိုအောင်း 

နေသည့်နေရာကို သတ်ကွင်းအဖြစ် ဖန်တီး၍လည်း ကောင်း၊ နယ်မြေများ၊ ခွင်များ ခွဲခြား၍ လှုပ်ရှားကြ သည်။ သို့နှင့် ရန်သူသည် သတ်ကွင်းအတွင်းတွင် 

ချောင်ပိတ် မိနေတော့သည်။ သို့မဟုတ် ရန်သူများစုဝေး ခိုအောင်းနေသည့်နေရာများသည် သတ်ကွင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားရသည်။

စတုတ္ထအဆင့် တွင် ဒေသခံပြည်သူလူထုသည် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ကလေးမကျန်ရအောင် ပါဝင်၍ ရန်သူအား ရရာလက်နက်စွဲကိုင်ကာ ဝိုင်းရံထား

လိုက်ကြလေသည်။ ထိုသို့ ဝိုင်းရံရာတွင် ရန်သူထွက်ပေါက် မရှိစေရန်အတွက် ဝါးစည်းရိုးအတားအဆီးများကို မိုင်ပေါင်းရာနှင့်ချီ၍ ရှည်လျားသည်အထိ 

အထပ်ထပ် ဆောက်လုပ်ကာ ဝိုင်းရံကြခြင်းဖြစ်သည်။ ကင်းတဲများ၊ လင့်စင်များကိုလည်း ထောင်နှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်ကြ သည်။ ထို့နောက် လက်ချင်းဆက်မိ 

သည်အထိ ဝိုင်းရံ ထားကြလေရာ ရန်သူသည် ထွက်ပေါက်မရှိတော့သဖြင့် အဆက်အသွယ်ပြတ်တောက်ခြင်း၊ အစာရေစာ ငတ် ပြတ်ခြင်းတို့ကြောင့် စိတ်ဓာတ် 

ကျဆင်းလာပြီး စိတ်ဝမ်း ကွဲပြားလာသည်။ ခေါင်းဆောင်များက ကိုယ်လွတ်ရုန်း ပြေးလာကြသည်။ တစုတစည်းတည်း မရှိတော့ဘဲ အင်အားချည့်နဲ့လာသည်။

ပဉ္စမအဆင့် ကား ချေမှုန်းရေးအဆင့်ပင်ဖြစ်သည်။ သတ်ကွင်းအတွင်း ပြည်သူလူထု၏ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့မှုကို ခံနေရသော ရန်သူကို တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ် 

လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များက ဝင်ရောက်၍ ချေမှုန်းကြ သည်။ သို့နှင့် ရန်သူအင်အားစုများသည် ပြိုကွဲကုန် သည်။ တိုက်ပွဲတွင် သေသူက သေပြီး လက်နက်ချသူ 

လက်နက်ချ အညံ့ခံလိုက်ကြရသည်။

ပြည်သူ့စစ်ပွဲကြီး ဆင်နွှဲနေစဉ်အတွင်း ပြည်သူများ သည် မိမိတို့၏ စီးပွားရေးကိစ္စများကို စိတ်မဝင်စားနိုင် ကြပေ။ လယ်ယာလုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်းတို့ကို လျစ်လျူ 

ရှုထားကြရသည်။ သို့သော် တပ်မတော်သည် တိုက်ရင်း ကုန်ထုတ်၊ ကုန်ထုတ်ရင်း တိုက်ဟူသောဆောင်ပုဒ်အရ ပြည်သူတို့၏စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ 

မထိခိုက်ရစေရန် ဝင်ရောက်အကူအညီပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သက်ဆိုင်ရာ ပါတီနှင့် လူထုလူတန်းစားအဖွဲ့အစည်းများက လုပ်ငန်း ခွင်မပျက်ရလေအောင် စီစဉ် 

ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ပါတီက စစ်ကြောင်းကြီး (၅)ကြောင်းဖြင့် စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးစစ်ကြောင်း၊ စစ်ရေးစစ်ကြောင်း၊ စီးပွားရေး စစ်ကြောင်း၊ လူမှုရေး

စစ်ကြောင်း နှင့် ပြည်သူ့ရေးရာ စီမံခန့်ခွဲရေးစစ်ကြောင်းဟူသော စစ်ကြောင်းကြီး (၅) ကြောင်းသည် ဒေသခံပြည်သူတို့အတွက် စည်းရုံးရေး၊ စီးပွားရေး၊ ဖူလုံရေး၊ 

ပညာပေးရေး၊ သက်သာချောင်ချိ ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဖျော်ဖြေရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများ ကို စနစ်တကျဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။

အဘက်ဘက်မှ ပြည့်စုံစွာ စီစဉ်နိုင်သောကြောင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီး၏ ပြည်သူ့စစ်ဆင်နွှဲမှုသည် စစ်ရေးအရသာ အမြတ်ရသည်မကဘဲ နိုင်ငံရေးအရပါ 

အနိုင်ရရှိခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ကရင်-ဗမာ တိုင်းရင်း သား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးမှတ်တိုင်ကို စိုက်ထူနိုင်ခဲ့ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးကျင့်သုံးရမည့် ပြည်သူ့စစ်နှင့်ပတ်သက် 

သည့် သင်ခန်းစာ နမူနာများကိုလည်း ထင်ရှားစွာ မီးမောင်းထိုးပြသနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပလှုပ်ရှားမှုစတင်ခြင်း
အဝေးရောက် ဗဟိုကော်မတီ၏ကြိုးပမ်းမှုနှင့် ဗဟိုခွဲ

ပဲခူးရိုးမတွင် ဗဟိုဌာနချုပ်ကိုအခြေစိုက်၍ လှုပ်ရှားနေသော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြား ပြီးနောက် 

ပါတီတွင်း ပဋိပက္ခများနှင့် ဖြုတ် ထုတ် သတ် လမ်းစဉ်(ခေါ်) လူသတ်ဝါဒကြောင့် အခြေအနေယိုင်နဲ့ လာခဲ့သည်။ ဒေသခံပြည်သူလူထုအပေါ်တွင်လည်း များစွာ 

ဖိစီးနှိပ်စက်လာသောကြောင့်လည်း ပြည်သူ လူထုထောက်ခံမှုလျော့ပါးလာသည့်အပြင် ဆန့်ကျင် အန်တုမှုများကိုပင် ကြုံတွေ့လာရသည်။ တပ်မတော်၏ 

စစ်ဆင်ရေးများကြောင့်လည်း ဗဟိုဌာနချုပ်သည်ပင် မကြာခဏ နေရာရွှေ့ပြောင်းနေရသည်။ ထို့ကြောင့် ဆိုးရွားစွာကျဆင်းလာသော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ 

အား ကယ်တင်ရန် တစ်ဖက်နိုင်ငံရှိ အဝေးရောက် ဗဟိုကော်မတီသည် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပကို ဖန်တီးဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ရသည်။ ပြည်တွင်းပြိုကွဲမှုများကို 

ကျားကန်ပေးနိုင်ရန်နှင့် ညှပ်ပူးညှပ်ပိတ်တိုက်ခိုက်နိုင် ရန်အတွက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်မှ စ၍ အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပလှုပ်ရှားမှုကို စတင် 

အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ရသည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ပြည်တွင်းအခြေခံ ဒေသနှင့် ပြည်ပ ကွန်မြူနစ်နယ်မြေများ ဆက်စပ်မိ စေရေးကို ရှေးဦးမဆွကပင် အစီအစဉ်များ ချမှတ်ခဲ့ 

ဖူးပြီဖြစ်သည်။ ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသမှတစ်ဆင့် ကသာခရိုင်နှင့်ဆက်စပ်မှုရှိရေးကို ကြိုးစားခဲ့ဖူးသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ပဲခူးရိုးမတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် 

ပါတီဗဟိုကို အတိုက်ခံနေရစဉ် အဝေးရောက် ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် သခင်တင်ထွန်း အား ဗဟိုခွဲ အဖြစ် အင်တောကျောက်ဂူဒေသတွင် 

အခြေခံ စခန်းတည်ဆောက်စေခဲ့သည်။ ဗဟိုခွဲသည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ကူညီပံ့ပိုးမှုဖြင့် ပြည်မ ထိုးဖောက်ရေးမှတစ်ဆင့်  ဗမာပြည်တစ်ပြည်လုံး 

သိမ်းပိုက်ရေးအတွက် မိုးလုံးဟိန်း ငါးနှစ်စီမံကိန်းကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။

မိုးလုံးဟိန်း ငါးနှစ်စီမံကိန်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဗကပအင်အား ၅ဝဝ ကျော်၊ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ ၃ဝဝ ကျော်၊ ပအို့ဝ်သောင်းကျန်းသူ ၂ဝဝ ကျော် ရရှိအောင် 

စည်းရုံးသိမ်းသွင်း၍ တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ကာ သင်တန်းတက်စေပြီးမှ လက်နက်ခဲယမ်းများတပ်ဆင်၍ ရှမ်းပြည်နယ်အား တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရန်ဖြစ်သည်။ 

ရှမ်းပြည်နယ်မှတစ်ဆင့်  ပြည်မနယ်မြေများအား ထိုးဖောက်တိုက်ခိုက်ရန်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်အား သေနင်္ဂဗျူဟာအခြေခံစခန်း အဖြစ် ပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လောနိုင်ငံနယ်မြေများနှင့် တစ်ဆက်တစ်စပ် တည်းဖြစ်စေရန်လည်း 

ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ဗဟိုခွဲဖွဲ့စည်းရေးအတွက် အဝေးရောက် ဗဟို ကော်မတီသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ် တွင် သခင်ဖေတင် အား ရှမ်းပြည်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် 

တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့ ခေါ်ယူခဲ့ သည်။ အဝေးရောက် ဗဟိုကော်မတီတွင် အထူး လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သော ဗိုလ်သူရ(စစ်ကိုင်း)နှင့် ရဲဘော် စံသူ(ပျော်ဘွယ်)တို့ကိုလည်း 

ရှမ်းပြည်နယ်သို့ လျှို့ဝှက် စေလွှတ်၍ အထူးတာဝန်များပေးအပ်ခဲ့သည်။

ဗဟိုခွဲ၏ အမြင့်ဆုံးတာဝန်ခံမှာ သခင်တင်ထွန်း ပင်ဖြစ်သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ရှမ်းပြည် နယ်အား အပိုင်းကြီး သုံးပိုင်းခွဲ၍ ခရိုင် သုံးခု သတ်မှတ်

ခဲ့သည်။ ယင်းတို့မှာ -

(၁)	  မြောက်ပိုင်းခရိုင်

(၂)	  အလယ်ပိုင်းခရိုင်

(၃)	  တောင်ပိုင်းခရိုင်

မြောက်ပိုင်းခရိုင်ကို ဗိုလ်ကျင်မောင် က တာဝန် ယူပြီး အလယ်ပိုင်းခရိုင်ကို ဗိုလ်စိုးမောင် က တာဝန် ယူရသည်။ တောင်ပိုင်းခရိုင်တာဝန်ခံမှာ ဗိုလ်ပုဖြစ် သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ (၁)ရက်က ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပြည်သူ့တပ်မတော်တွင် သခင် တင်ထွန်းနှင့် ဗိုလ်စိုးမောင်သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့် ရှိသူများဖြစ်သည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ် ဗဟိုခွဲ သည် ယင်းတို့၏ သီးခြားအင်အားဖြင့် မိုးလုံးဟိန်းငါးနှစ် စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်

နိုင်စွမ်းမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် အဝေးရောက်ဗဟိုကော်မတီသည် အရှေ့ မြောက်ဒေသမှ ထိုးဖောက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ရလေသည်။

ဗကပ အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ ဌာနချုပ်ဖွင့်လှစ်ခြင်း

၁၉၆၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ် ကျောင်းသားများအရေးအခင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တစ်ဖက်နိုင်ငံတို့ဆက်ဆံရေး မပြေမလည်ဖြစ်သည်ကို 

အခွင့်ကောင်းယူ၍ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီအဝေးရောက် ဗဟိုကော်မတီသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဗကပ အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသဌာနချုပ်အား ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 

အဝေးရောက် ဗကပ ဒုဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဗသိန်းတင်သည် အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသအတွက် တစ်ဖက်နိုင်ငံတွင် ခိုလှုံနေထိုင်လျက်ရှိသော တပ်ပြေးနော်ဆိုင်း၏ 

အင်အားစုများကိုအသုံးချခဲ့သည်။ ဗကပအရှေ့မြောက် စစ်ဒေသဌာနချုပ်တွင် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်အဖြစ် သခင်ဗသိန်းတင်နှင့်ခင်မောင်ကြီးတို့က

လည်းကောင်း၊ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်အဖြစ် နော်ဆိုင်းကလည်းကောင်း တာဝန်ယူကာ အကြံပေးအဖွဲ့အဖြစ် တစ်ဖက်နိုင်ငံ တပ်မှ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦး 

ခေါင်းဆောင်သောအဖွဲ့က အနီးကပ် ကွပ်ကဲဆောင်ရွက်သည်။ ဗကပတပ်ရင်းကြီး (၃ဝ၃)ကိုလည်း အဓိကအင်အားစုအဖြစ် အင်အား ၄ဝဝ ခန့်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

ဗကပတပ်ရင်းကြီး(၃ဝ၃) သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်တွင် တပ်မတော်မှ တပ်စွဲထားသော မုံးကိုးစခန်းအား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်၍ အရှေ့မြောက် 

စစ်ဒေသ ဗကပလှုပ်ရှားမှု ကို စတင်ခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဗကပများသည် ရှမ်းပြည်နယ် ဗဟိုခွဲနှင့်ဆက်စပ်မိရေးအတွက် အင်အားအချို့ အား ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်း မိုးမိတ်ဒေသသို့ ဝင်ရောက် 

လှုပ်ရှားစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က နယ်ခံဖြစ်သော သောင်းကျန်းသူများမှာ ကေအိုင်အေသောင်းကျန်းသူများဖြစ်ရာ  ဗကပတို့သည်  ကေအိုင်အေများနှင့် 

ပြေလည်ရေးအတွက် ကချင်တိုင်းရင်းသားဖြစ်သူ နော်ဆိုင်းအား ခေါင်းဆောင်အဖြစ်တင်မြှောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဗကပတို့သည် ကေအိုင်အေများနှင့် 

ညှိနှိုင်း နေစဉ် ၁၉၆၈ ခုနှစ် အတွင်း၌ တပ်မတော် တပ်စခန်းများဖြစ်သော  ဖောင်းဆိုင်၊  ပန်စုတိုင်၊ ဖော်ကျုံး၊ ကြူကုတ်(ပန်ဆိုင်း)၊ ကောင်းလုံ၊ လုံထန်နှင့် နမ့်ပေါ်တံတားများ ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် ဗကပတို့သည် အရှေ့ မြောက်ဒေသတွင် အခြေခံနယ်မြေ၊ လှုပ်ရှားနယ်မြေ များတိုးချဲ့လာကြသည်။ အင်အားသုံးရသည့် အဆုံး 

အဖြတ်ပေးတိုက်ပွဲများလည်း ဖော်ထုတ်လာကြသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် မေလတွင် ကေအိုင်အေမှ သဘောထား ကွဲလွဲပြီး  ခွဲထွက်လာသည့်  စခုံတိမ်ယိမ်းနှင့်လယောက်ဇေလွမ်း တို့ခေါင်းဆောင်သော မရူ(ခေါ်) လောင်ဝေါ် နှင့် လရှီ(ခေါ်)လချိတ် တိုင်းရင်းသား အင်အား ၂၅ဝ အား တစ်ဖက်နိုင်ငံတွင် သင်တန်းပေးပြီး ဗကပတပ်ရင်းကြီး (၁ဝ၁) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပေး ခဲ့သည်။ ဗကပတပ်ရင်းကြီး (၁ဝ၁)သည် ကချင် ပြည်နယ်၊ မေခမြစ် အရှေ့ခြမ်း ချီဖွေ၊ လောခေါင်၊ ဆော့လော်ဒေသ များသို့ ဝင်ရောက်ကာ တပ်မတော် စခန်းငယ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗကပ အဝေးရောက်ဗဟို ကော်မတီသည် တပ်ရင်းကြီး(၂ဝ၂) ကိုဖွဲ့စည်း၍  ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသစိုးမိုးရေးကို ဆောင်ရွက်ပြန်သည်။

ဗကပတပ်ရင်းကြီး (၄ဝ၄)ကိုဖွဲ့စည်း၍လည်း ကိုးကန့်နယ်မြေကုန်ကြမ်းစခန်း ကို  တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် ဗကပ တပ်ရင်း (၁ဝ၆)၊ တပ်ရင်း (၁ဝ၇)၊ တပ်ရင်း (၁ဝ၈) နှင့် တပ်ရင်း (၈ဝ၁)တို့အား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းပြန်သည်။ တပ်ရင်းကြီး(၄ဝ၄)၏လက်အောက်

တွင်လည်း 'ဝ'တိုင်းရင်းသားများအား စည်းရုံး၍ တပ်ရင်း(၅ဝ၁)၊ (၅ဝ၂)နှင့် (၅ဝ၃) တို့ကို ဖွဲ့စည်းကြပြန်သည်။ ထို့နောက် အမှတ်(၈ဝ၈)စစ်အကြံပေးအဖွဲ့ဌာနချုပ်ကို မုံးကိုး တွင်လည်းကောင်း၊ အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသဌာနချုပ်ကို မိုးယား တွင်လည်းကောင်း၊ သံလွင်မြစ် 

အရှေ့ခြမ်း  စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ကို မုံးယားတွင်လည်း ကောင်း ဖွင့်လှစ်အခြေစိုက်၍ တပ်ရင်းကြီး (၂ဝ၂)ကို မုံးကိုးဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ 

တပ်ရင်းကြီး (၃ဝ၃)ကို မုံးယားတွင်လည်းကောင်း၊ တပ်ရင်းကြီး(၄ဝ၄)ကို ကိုးကန့်ဒေသနှင့် 'ဝ'နယ်တွင်လည်းကောင်း အခြေပြု ၍ လှုပ်ရှားစေခဲ့သည်။

တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှု

ဗကပတို့သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက် တွင် မုံးကိုးစခန်းအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာ၌ အင်အား ၃ဝဝ ခန့်ပါဝင်ပြီး တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ အကူအညီ 

ရယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် အကုန်တွင်ကား ဗကပ အင်အားသည် ၅ဝဝ ခန့်အထိ တိုးတက်များပြားလာ ပြီး အခြေခံနယ်မြေ၊ လှုပ်ရှားနယ်မြေများလည်း 

တစ်စ တစ်စ ကျယ်ဝန်းများပြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် တွင် အင်အား ၂၁၆၂ ယောက် အထိ တိုးတက်လာပြီး ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်အား ၂၄၁၈ ယောက် ခန့် ရှိလာသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင်ကား ၃၅၄၈ ယောက် အထိ တိုးတက်များပြားလာခဲ့သည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသကိုတည်ဆောက်ရာ၌ ဒေသခံတိုင်းရင်းသား သောင်းကျန်းသူများကိုစည်းရုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရွှေလီ 

ဒေသတွင် တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးနှင့် အဖွဲ့တွင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ကျဆုံးမှုရှိနေသော ရှမ်းသောင်းကျန်း သူ ကံရွဲ့ အဖွဲ့သည် ဗကပတို့၏သိမ်းသွင်းမှုကြောင့် 

ဗကပနှင့်ပူးပေါင်းသွားခဲ့သည်။ ရှမ်းတရုတ်လူမျိုးများ အတွင်းသို့လည်း ထိုးဖောက်စည်းရုံးလာခဲ့သည်။ ဗကပတပ်ရင်း(၁ဝ၇)သည် ကံရွဲ့အဖွဲ့နှင့် ရှမ်းတရုတ် 

လူမျိုးများကို အခြေခံခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေနှင့် ယာယီမဟာမိတ်ဖွဲ့နိုင်သည်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ တစ်ဖက်နိုင်ငံသား ကချင်လူမျိုးစုများ အများဆုံးပါဝင်သည့် ဗကပတပ်ရင်းကြီး (၃ဝ၃) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ ခြင်းဖြစ်သည်။  ဗကပတပ်ရင်းကြီး (၄ဝ၄) သည် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သဘောကွဲလွဲမှုကြောင့် 

တောခိုသွား သော ဖုံကြားရှင်၏ ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ ဆုံကရာမန်နှင့် ပန်ဝိုင်နယ်ရှိ နယ်ခံ 'ဝ' ကာကွယ်ရေးများ

ကိုလည်း သိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဗကပတပ်ရင်းကြီး (၂ဝ၂)သည် မိုးကုတ်အရှေ့ခြမ်းရှိ  နယ်ခံ နစ်ဖြူများနှင့် ဆက်စပ်မိလာသည်။

ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင် ဇော်တူး သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလမှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအထိ တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ပြီး မော်စီတုံး၏

ဩဝါဒကို နာခံရန် ကတိပြုခဲ့သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ မြောက်စစ်ဒေသ၏ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်မှာ ကချင် တိုင်းရင်းသားများအပေါ် ဩဇာရှိသော 

ကချင်တပ်ပြေး နော်ဆိုင်း ဖြစ်နေသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဗကပတို့ သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ကေအိုင်အေနယ်မြေ များတွင် အခွင့်ကောင်းယူ၍ 

လှုပ်ရှားနိုင်ခဲ့သည့်အပြင် ဒေသခံ ကချင်တိုင်းရင်းသားအချို့ကိုလည်း စည်းရုံး သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ကေအိုင်အေ အောက်ခြေ

အဆင့်က လက်မခံနိုင်ခြင်း၊ ဗကပတို့၏နယ်မြေတိုးချဲ့မှုတွင် ဆက်ကြေးရိက္ခာကိစ္စ ၌ အငြင်းပွားလာခြင်း၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် မရူ လူမျိုး ကေအိုင်အေ

တပ်ရင်း(၄) အဖွဲ့(၁)မှူး ဇော်လွမ်း၊ အဖွဲ့(၅)မှူး စခုံတိမ်ယမ်းတို့ လူစုခွဲထွက်ခြင်းတို့ကြောင့် ကေအိုင်အေနှင့် ဗကပတို့ မပြေမလည်ဖြစ်လာကြပြန် သည်။၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်၌ ကေအိုင်အေ တပ်မဟာ (၂)ဌာနချုပ်တွင် ပြုလုပ်သောအစည်းအဝေး က နော်ဆိုင်းခေါင်းဆောင်သော ဗကပများအား 

နံပါတ် (၁) ရန်သူဟုသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇွန်လမှစ၍  ကေအိုင်အေတို့သည် ဗကပနှင့်စစ်ရေးအရ ရင်ဆိုင်မှု များပြုလုပ်လာသည်။ ဇော်တူးသည် 

ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို စွန့်လွှတ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် လက်နက် ခဲယမ်းရရှိရေးအတွက်မူ တစ်ဖက်နိုင်ငံ ကွန်မြူနစ် အာဏာပိုင်များနှင့် 

ဆက်သွယ်နေရသည်။ တစ်ဖက် နိုင်ငံက ကေအိုင်အေအား လက်နက်ထောက်ပံ့ရာတွင် ဗကပမှတစ်ဆင့် ထောက်ပံ့ရန် ကြိုးစားလာသည်။ ကေအိုင်အေကလည်း 

ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် အနောက်အုပ်စု၏အကူအညီရရှိရန် ကြိုးစားခြင်းဖြင့် အကျပ်ကိုင်ထားသည်။ စင်စစ် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပ လှုပ်ရှားမှုနှင့် 

ကေအိုင်အေလှုပ်ရှားမှုတွင် တစ်ဖက်နိုင်ငံသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ် တရုတ်ကျောင်းသားများ အရေးအခင်းမှစ၍ အကူအညီအမျိုးမျိုး ပေးလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဗိုလ်ချုပ်စိုးမောင်ကျဆုံးခြင်း၁၉၆၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ဝ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဆင်တဲရွာ၌ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ရှမ်းပြည်နယ် 

ကော်မတီ ဗိုလ်ချုပ်စိုးမောင်ကို အသေဖမ်းဆီး ရမိခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်စိုးမောင်သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ခရိုင်၏တာဝန်ခံပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် အမှတ် ၁၃၆ တပ်ဖွဲ့ (FORCE  136) ၌ သင်တန်းတက် ပြီး  ပြည်တွင်းသို့  လေထီးနှင့်ဆင်းခဲ့ဖူးသည်။ ဗိုလ်စိုးမောင်အား ကပ္ပလီစိုးမောင်ဟု လူသိများခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်တပ်ရင်း (၃) တောခိုသောအခါ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ ဗိုလ်စိုးမောင်  လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်သူ့ 

ဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစု ဗဟိုစည်းရုံးရေးကော်မတီ တွင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပြည်သူ့တပ်မတော်တွင် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ ရသည်။၁၉၅၅-၅၆ ခုနှစ်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်အား ချေမှုန်းရန် ကြိုးစားလာသည့် အောင်မာဃ စစ်ဆင်ရေး ကို တန်ပြန်ရင်ဆိုင်ရာ၌ သခင်သန်းထွန်းအတုနှင့် ဗဟိုဌာနချုပ်အတု တို့ကို ဖန်တီးလှည့်စားခဲ့ရာ ဗိုလ်စိုးမောင်သည် သခင် သန်းထွန်းအတုအဖြစ်  သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။  

ဗိုလ်စိုးမောင်သည် သခင်သန်းထွန်းနှင့် ဗဟိုဌာနချုပ် အယောင်ဆောင်၍ အောင်မာဃစစ်ဆင်ရေးတပ်များ အား ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်သို့ အာရုံပြောင်းစေခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကော်မတီဖြစ်လာ သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ပဏာမငြိမ်းချမ်းရေးကိုယ်စား လှယ်အဖွဲ့တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။

သို့သော် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ဗိုလ် စိုးမောင်၏ခေါင်းဆောင်မှုနှင့်အရည်အချင်းအပေါ်တွင် အားကိုးအားထားပြုခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ဗိုလ်စိုးမောင်၏ 

လက်ထပ်ခွင့်တင်ပြမှုများကြောင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဦးစားပေးသူအဖြစ်သာ မြင်ထားကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်စိုးမောင်ကျဆုံးခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဗကပတို့

အနေ နှင့် အလေးအနက်ထားခြင်း မရှိခဲ့ကြပေ။

အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ ဗကပတို့၏ မဟာဗျူဟာ နှင့် နည်းဗျူဟာများ

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ အဝေးရောက် ဗဟို ကော်မတီသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုများဖြင့် အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသကိုတည်ဆောက်၍ ပဲခူးရိုးမ ရှိ 

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုအား ကယ်တင်ရန် ကြိုးစားရာတွင် အောက်ပါနိုင်ငံရေးမဟာဗျူဟာများ ကို ချမှတ်ခဲ့သည် -

(က)	လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲဖြင့် စစ်အနိုင်တိုက် အာဏာသိမ်းရေး။

(ခ)	အစိုးရ၏အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲမှုနှင့် အလှမ်းဝေး သော  နေရာဒေသတို့တွင်  အာဏာနီ    တည်ဆောက်ရေး။

(ဂ)	တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများနှင့် မဟာမိတ် ဖွဲ့၍ ဒီမိုကရေစီညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစု တိုးချဲ့ရေး။

(ဃ)	ပြည်သူလူထုကို အဆက်မပြတ် စည်းရုံး သိမ်းသွင်းရေး။

(င)	သံလွင်မြစ်အရှေ့ခြမ်းဒေသအား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ပြီး စင်ပြိုင်အစိုးရထူထောင်ရေး။

(စ)	မာ့က်စ်လီနင်၊ စတာလင်နှင့် မော်စီတုံး အတွေးအခေါ် သဘောတရားများကို အကြွင်းမဲ့ခံယူရေး။

(ဆ)	တစ်ဖက်နိုင်ငံအပေါ် ရေရှည်မှီခိုရေး။

(ဇ)	လူတန်းစားတိုက်ပွဲအပေါ် အခြေခံပြီး အစိုးရအား အဘက်ဘက်မှ ချေမှုန်းတိုက် ဖျက်ရေး။စစ်ရေးမဟာဗျူဟာ များ မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-

(က)	ကျေးလက်နှင့်နယ်စပ်ဒေသများကို အခြေ ခံ၍ မြို့နှင့်အချက်အချာဒေသများကိုသိမ်း ပိုက်ပြီးလျှင် တစ်ပြည်လုံးသိမ်းပိုက်ရေး။

(ခ)	အင်အား အချိုးအစား အခွင့်မသာစဉ်တွင် ရေရှည်စစ်ကို မျှော်မှန်းပြီး ပြောက်ကျား စစ်ကို အခြေခံရေး။

(ဂ)	တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု သောင်းကျန်းသူများ အား စည်းရုံးသိမ်းသွင်း၍ လက်နက်ကိုင် အင်အား ကြီးထွားရေး။

(ဃ)	သိမ်းပိုက်ပြီးသော နယ်မြေများအား အခြေ ခံ ခိုင်မာအောင် ဘက်စုံမှတည်ဆောက်   ပြီး ယင်းမှတစ်ဆင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ကို နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုဖြင့် 

ပေါင်းစပ်၍ အခြေခံနယ်မြေအသစ်များ တိုးချဲ့စိုးမိုး သိမ်းပိုက်ရေး။

(င)	ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းနှင့် သိမ်းပိုက်ပြီး သံလွင် အရှေ့ခြမ်းဒေသတို့မှ သံလွင်အနောက် ခြမ်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်ဒေသအတွင်းသို့ လမ်း ကြောင်းဖွင့် ဝင်ရောက်ရေး။

(စ)	တစ်ပြည်လုံးကို မသိမ်းပိုက်နိုင်မီစပ်ကြား သံလွင်အရှေ့ခြမ်းအား လွတ်မြောက်သော ဒေသအဖြစ် ဖန်တီးရာ၌ အချက်အချာ ဖြစ်သော ကွမ်းလုံဒေသနှင့် 

ကျိုင်းတုံဒေသ များအား မရမနေ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရေး။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပတို့သည် အထက် ဖော်ပြပါအတိုင်း နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး မဟာဗျူဟာများ ကို ချမှတ်ပြီးနောက် ပြောက်ကျားလှုပ်ရှားမှုများကို 

နည်းဗျူဟာများအဖြစ်  ဖော်ထုတ်လာကြသည်။ တပ်မတော်စခန်းများအား သမားရိုးကျနည်းဖြင့် တိုက်ခိုက်မည်ဆိုလျှင် အင်အားအဆပေါင်းများစွာကို သုံးပြီးမှ 

တိုက်ခိုက်လာကြသည်။ ပြောက်ကျားစစ် နည်းဗျူဟာအမျိုးမျိုးကိုသာမကဘဲ အင်အားသုံးရသည့် သမားရိုးကျ စစ်နည်းဗျူဟာများကိုပါ အသုံးပြုလာကြ သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွမ်းလုံနှင့် ရွှေလီဒေသရှိ ကေအိုင်အေ နယ်မြေများကိုလည်းကောင်း၊ တန့်ယန်းရှိ အက်စ်ယူအေ နယ်မြေများကို လည်းကောင်း၊

မိုင်းရယ်ရှိ အက်စ်အက်စ်အေ နယ်မြေများကိုလည်းကောင်း၊ မိုင်းကိုင်ရှိ အက်စ်ယူ အာရ်အေ နယ်မြေများကိုလည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ရလလဖ နယ်မြေ များကိုလည်းကောင်း နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးအရ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာကြ သည်။ တပ်ရင်း (၁ဝ၇) နှင့် (၂ဝ၂)တို့ကိုလည်း 

တပ်ရင်းကြီး အဆင့်အထိ တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းရန် ကြိုးစားလာကြသည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပတို့သည် ဒေသခံ တိုင်းရင်းသား သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများအား စည်းရုံးသိမ်းသွင်းရာတွင် စစ်ရေးအင်အားနည်းပါး သော

ဒေသများ၌ အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက် ထိုးဖောက်လေ့ရှိသည်။ ကချင်ပြည်နယ် မေခအရှေ့ ခြမ်းဒေသသို့ ထိုးဖောက်ရာတွင် တစ်ဖက်နိုင်ငံရှိ ဖီးမော်၊ ဂေါ်လန်ဒေသများကိုအခြေပြု၍ တပ်မတော် ယန်းတုံရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်ဝင်ရောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကေအိုင်အေ အင်အားနည်းပါးသည့် 

ဆော့လော်မြို့နယ် မှ မန်ကျီ၊ မျောချောင်း ဒေသများကို ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်လာရာ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများနှင့် တိုက်ပွဲကြီးများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ တပ်ရင်း (၂ဝ၂)သည် မုန်းစီးဒေသကို ထိုးဖောက်ပြီးနောက် နောင်ချိုနယ်ရှိ ဗကပဗဟိုခွဲနှင့်အဆက်အသွယ်ရရှိခဲ့သည်။ တပ်မတော် သည် မုံးကိုးနှင့်

မုံးပေါ်ကြားရှိ မန်ကန်စခန်း အား အခြေအနေအရ လက်လွှတ်ပေးခဲ့ရရာ ဗကပများ သည် မုံးကိုး၊ ဖောင်းဆိုင်အပြင် မန်ကန်၊ ဖော်ကျုံး၊ ရီခူး၊ ကပ္ပနားသို့တိုင် 

အခြေခံနယ်မြေကို တိုးချဲ့လာ ခဲ့ကြသည်။၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တပ်ရင်းကြီး (၁ဝ၆) နှင့် (၁ဝ၈)တို့သည် တစ်ဖက်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်သွားကြပြီး ပြန်လည်ပြင်ဆင်၍ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ 

ထို့နောက် အမှတ်(၈ဝ၈)စစ်ဆင်ရေးအကြံပေး ဌာနချုပ်ကို မုံးကိုးတွင်လည်းကောင်း၊ အရှေ့မြောက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို မုံးယားတွင်လည်းကောင်း၊ သံလွင် 

အရှေ့စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးဌာနချုပ်ကို မန်ဝိန်း တွင်လည်းကောင်း၊ တပ်ရင်း(၁ဝ၇)ကို ရီခူးတွင်လည်း ကောင်း၊ တပ်ရင်းကြီး (၂ဝ၂) ကို မုံးလီတွင်

လည်းကောင်း၊ (၃ဝ၃)ကို မုံးယားတွင်လည်းကောင်း၊ (၄ဝ၄) ကို ကိုးကန့်ဒေသတွင်လည်းကောင်း အသီးသီးအခြေ ပြုလှုပ်ရှားစေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပန်ဆန်းနှင့်

မုံးပေါ် ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည့်အပြင် ဖန်ကျုံး၊ လွယ်မွန်၊ မန်ဟိုင်း၊ ဆွတ်မွန်၊ ကောင်စိုင်၊ ဆမ်ဝမ်း၊ ပွိုင့် ၄ဝ၇၇ နှင့် မိုင်းမောတို့တွင် တိုက်ပွဲကြီးများ 

ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ တပ်မတော်အင်အားနည်းစခန်းများ၊ စစ်ကြောင်းများမှာ အကျအဆုံးများပြားခဲ့ရသည်။၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း တရုတ် နိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်လည်ပတ်ရာ ဗကပများ တွေဝေသွားခဲ့ရသည်။ သို့သော် အရှေ့ 

မြောက်ဒေသလှုပ်ရှားမှုများကို အရှိန်မပျက်စေရန် ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်းကြီးများကို 'ဝ'နယ်မြောက်ပိုင်းနှင့်တောင်ပိုင်းတို့တွင် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်း 

ကြသည်။ တပ်ရင်းကြီး(၁ဝ၇)မှ တပ်ခွဲတစ်ခွဲကို အမှတ် (၈ဝ၁)ဒေသန္တရတပ်ဖွဲ့အမည်ဖြင့် မန်ဟီးရိုး တွင် တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တပ်ရင်း (၅ဝ၁)၊ (၅ဝ၂) နှင့် 

(၅ဝ၃) တို့ကိုလည်း လောကြောင် က ခေါင်းဆောင် ဖွဲ့စည်းပြီး 'ဝ'နယ် မိုင်းမောတွင် လှုပ်ရှားလာကြသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် 'ဝ'နယ်ထဲမှ 

တိုက်ခိုက် ရေးတပ်များသည် ကွမ်းလုံ၊ ပန်လုံဒေသများကို တစ်စတစ်စနှင့် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်၍လာကြသည်။ ကချင်ပြည်နယ် မေခအရှေ့ခြမ်းဒေသ

တွင်လည်း ရစ်ကျော်နှင့် လဂွီစခန်း များကို အင်အားသုံး၍ တိုက်ခိုက်လာကြသည်။

ဗကပတို့၏မူလရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည့် ရွှေလီ ချိုင့်ဝှမ်းကို စိမ့်ဝင်ထိုးဖောက်၍ ရှမ်းပြည် ဗဟိုခွဲမှ တစ်ဆင့် ပဲခူးရိုးမရှိ ဗကပဗဟိုနှင့်ဆက်စပ်ရေးမှာ ၁၉၇ဝ 

ပြည့်နှစ်ကုန်သည်အထိ အောင်မြင်မှုမရှိခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ကိုးကန့်နယ်နှင့် 'ဝ'နယ် တို့ကို ဆက်စပ်၍ အခြေခံဒေသတည်ဆောက်ရန် 

ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားလာကြသည်။ ကွမ်းလုံကိုလည်း အကြိမ်ကြိမ် ထိုးဖောက်တိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားလာကြ သည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ  ဗကပလှုပ်ရှားမှုတွင် တစ်ဖက်နိုင်ငံ ပါဝင်ပတ်သက်မှုကြောင့် နိုင်ငံခြား သတင်းစာများက တရုတ်နီတပ်များ မြန်မာနိုင်ငံကို ကျူးကျော်

နေကြောင်း ရေးသားခဲ့ကြသည်။ အထူး သဖြင့်  ပြည်ပြေး၊  ကေအင်န်ယူတပ်ဦး  စသော  လက်ယာစွန်းရောက်အင်အားစုများသည် ကွန်မြူနစ် အန္တရာယ်ဖြင့် 

ခြိမ်းခြောက်၍ အနောက်အုပ်စုနိုင်ငံ များမှ အကူအညီရရန် ကြိုးစားခဲ့ကြလေသည်။

သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးပြီးနောက် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ

သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၂၄) ရက်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ သခင်သန်းထွန်း သည် ဗဟိုကင်းတပ်ဖွဲ့ဝင် ရဲဘော်မြကြီးက 

ရိုင်ဖယ်သေနတ် ဖြင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံသောကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က ဗကပဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ မှာ သခင်ဇင်ဖြစ် သည်။ သခင်ဇင်သည် မိမိကိုယ်မိမိ 

ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာ လိုက်သည်။

ဥက္ကဋ္ဌကြီး သခင်သန်းထွန်း ဟာ သူ့ကိုယ်သူ ကျဆုံးနိုင်တယ်လို့ တွက်ခဲ့တယ်၊ အကယ်၍ ကျဆုံးခဲ့ရင် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ချက်ချင်းဆက်လက် ထမ်းဆောင်နိုင်ဖို့ 

ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ကျွန်တော့် ကို သူကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်ခဲ့တယ် 

ထို့နောက် သခင်ဇင်သည် ဥက္ကဋ္ဌ ကြီး သခင် သန်းထွန်းရဲ့ သွေးခင်းတဲ့လမ်းကြောင်းအတိုင်း လိုက်ကြဟု တိုက်တွန်းလိုက်တော့သည်။ ဗမာပြည် 

ကွန်မြူနစ်ပါတီအထွေထွေကျဆင်းမှုများကိုလည်း ယာယီအခက်အခဲများသာဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်လိုက် သည်။ ဆက်လက်ရပ်တည်ရမည့်လမ်းစဉ်အဖြစ် ၆၄ လမ်းစဉ်ကိုသာ ဆုံးဖြတ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗဟို ဌာနချုပ်သည် သရက်ခရိုင် အရှေ့ခြမ်း၊ ပြည်ခရိုင်၊ သာယာဝတီခရိုင်၊  တောင်ငူခရိုင်၊  ပဲခူးခရိုင် 

အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အဆက်အသွယ်ပြတ်နေချိန်ဖြစ် သည်။ သို့သော် သခင်ဇင်သည် အောင်ပွဲနီးကပ်လာ သောကြောင့် အခက်အခဲများ ကြီးမားလာခြင်းဖြစ် 

သည်ဟူ၍သာ သုံးသပ်ခဲ့သည်။

သခင်ဇင်သည် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ဦးကျော် ဇော၊ မိခင်ဒေါ်အေးညိုတို့မှ ဒိုက်ဦးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ သည်။ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာဆယ်တန်းအထိ ပညာသင်ကြား 

ခဲ့ပြီး သစ်ကန်ထရိုက်တာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရဲနွယ်ချောင်း၊ ဗိုင်းဒါးချောင်းဒေသများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူး သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းတိုက်၌ 

အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂-၄၃ ခုနှစ်တွင် ညောင်လေး ပင်မြို့နယ်၊ တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံး အလုပ်အမှုဆောင်ဖြစ်လာပြီး ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ 

ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ညောင်လေးပင်မြို့နယ်နှင့် ရွှေကျင် မြို့နယ်တို့တွင် နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် 

ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင်ကျင်းပသော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီညီလာခံတွင် ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။ 

သခင်ဇင်သည် ညောင်လေးပင် မြို့တွင်နေထိုင်သော ဦးဘဦး၊ ဒေါ်လွယ် တို့၏ သမီး ဒေါ်ကြည်ကြည်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် တွင် ဗမာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားသမဂ္ဂ (ဗဟို ဌာနချုပ်)တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၈)ရက်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ 

တောခိုသောအခါ လိုက်ပါသွားပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးတွင် ပေါ်လစ်ဗျူရိုအဖွဲ့ဝင် (နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်) 

အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က သခင်ဇင်သည် ဗဟိုကော်မတီအဆင့်အတန်းအရ အဆင့်(၆)တွင် ရှိနေပြီး အထက်၌ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ဗသိန်းတင်၊ 

သခင်တင်ထွန်း၊ ရဲဘော်လှသောင်း၊ သခင်သန်းမြိုင်တို့ ရှိနေခဲ့လေသည်။၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သခင်ဇင်သည် အောက် ဗမာပြည်ဌာနခွဲမှ ပျဉ်းမနားမြို့နယ်ရှိ ဗဟိုဌာနချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ယူရသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မြစ်ဝ 

ကျွန်းပေါ်တိုင်းသို့ စုံစမ်းရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူ နစ်ပါတီ တောင်ပိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နိုင်ငံရေးမှူးကြီး အဖြစ် ယာယီတာဝန်ယူခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးရိုးမ၌ တာဝန်ယူသည်။  ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် သခင်ဇင်သည် အစိုးရနှင့်စေ့စပ်ရေး

ကို အထူးဝါယမ စိုက်ထုတ်လုံးပန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးကျဆင်းမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဗဟိုကော်မတီအစည်း အဝေးတွင် သခင်ဇင်သည် 

သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ချစ် တို့နှင့်အတူ ဗဟိုကော်မတီနှင့် အောက်ခြေထုတို့၏ ပြင်းထန်စွာပြစ်တင်ရှုတ်ချ ဝေဖန်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် 

ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ ကာလတွင်  ပြည်ပနှင့်အဆက်အသွယ်ရရှိပြီးမှ ထွက်ပေါက်ရသွားခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးတွင် သခင်သန်းထွန်း နှင့် ရဲဘော်အောင်ကြီးတို့က သခင်ဇင်အား ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်လိုက်ကြသည်။ ရဲဘော်ဌေးနှင့် 

ဂိုရှယ်တို့အား သုတ်သင်သတ်ဖြတ်ရာတွင် သခင်ဇင် သည် တက်ကြွစွာပါဝင်ဦးဆောင်ခဲ့သည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီအတွင်းရေးမှူးမှာ သခင်ချစ် ဖြစ်သည်။ သခင်ချစ်သည် ဦးနွဲ့၊ ဒေါ်အေးချို တို့မှ ပဲခူးခရိုင် သနပ္ပင်မြို့တွင် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်၌မွေးဖွား

ခဲ့ သည်။ သနပ္ပင်မြို့နှင့်ရန်ကုန်မြို့တွင် ပညာသင်ကြား ခဲ့ပြီး ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကျောင်းဆရာဖြစ်လာသည်။ နဂါးနီဦးထွန်းရွှေနှင့်ဆက်သွယ်၍လည်း 

နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ရေကျော် ရပ်မှ ခင်သန်းညွန့်(ခေါ်)အမာ(ခေါ်)မချစ်မေ(ခေါ်) မခင်သန်းနှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးနှစ်ယောက်၊

သား တစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။ တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းရုံးနှင့်  ဗမာပြည်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီတို့၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးတွင် တိုင်း (၄)၌ နိုင်ငံရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင်း ဝင်ရောက်ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် 

သိမ်ဖြူတိုက်နယ်မှ ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ တောခိုသောအခါ ပါဝင်ပြီး ဗဟိုကော်မတီတွင် 

အဆင့်(၇)ဖြစ်သည်။ အနောက် တိုင်းဌာနခွဲတွင် ဒေါက်တာနတ်၊ မျိုးမြင့်၊ ဖြူဝင်း(ခေါ်) မူကာဂျီ၊ ဆရာရာဂျန်တို့နှင့်အတူ တာဝန်ယူခဲ့ရပြီး၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်လစ်ဗျူရိုဖြစ်လာသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၌ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ပြည်သူ့ တပ်မတော်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးနှင့် နိုင်ငံရေးမှူးချုပ်ကြီးရာထူး ရရှိခဲ့သည်။

သခင်ချစ်သည် အထူးလျှို့ဝှက်ဆောင်ရွက်ရသော မြေအောက်လုပ်ငန်းများကို ဝါသနာထုံပြီး လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ရေးအစု (Terrorist  Group) တွင်လည်း 

ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြေအောက်လျှို့ဝှက် စည်းရုံးရေးဌာန၏တာဝန်ခံလည်းဖြစ်သည်။ ရဲဘော် ချစ်ကောင်း၊ လေထီးအုန်းမောင်နှင့် ဆရာရာဂျန် (ခေါ်)အောင်နိုင်တို့အား တောခိုရန် ညွှန်ကြားသော်လည်း မလိုက်နာသဖြင့် ပါတီဝင်အဖြစ်မှထုတ်ပစ်ရေး ကို သခင်ချစ်ဦးဆောင်၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရဲဘော် 

ချစ်ကောင်း (ကာနယ်ချစ်ကောင်း)သည် ညွှန်ကြားချက် အရ တောခိုပြီး သာမန်တပ်သားအဖြစ် တာဝန်ယူ နေစဉ် ၁၉၆၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်တွင် သနက(၆)နှင့်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး ကျဆုံးသွားခဲ့ရလေ သည်။

သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်သည် သခင်သန်းထွန်းနှင့် ပြည်ပပြန်များဦးဆောင်ဆင်နွှဲသော ဖြုတ် ထုတ် သတ် စီမံကိန်းတွင်တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့သည်။ သခင်သန်းထွန်း 

က သခင်ဇင်အား တော်လှန်သော ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌကြီး ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သခင်ချစ်အား တော်လှန်သော အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဟူ၍လည်းကောင်း ချီးကျူး 

ထောမနာပြုသည်ကို ခံခဲ့ကြရသည်။ သခင်သန်းထွန်း ကျဆုံးသွားသောအခါတွင်ကား ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်မှုသည် သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ် 

တို့၏လက်သို့ အလိုအလျောက်ပင် ရောက်ရှိလာသည်။ အဝေးရောက် ဗဟိုကော်မတီကလည်း သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်အား တော်လှန်သောဥက္ကဋ္ဌကြီး နှင့် 

တော်လှန် သော အတွင်းရေးမှူးဟူ၍ အသိအမှတ်ပြုကာ အထူး တာဝန်များကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။

သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်သည် သခင်သန်းထွန်း ကျဆုံးပြီး ဖရိုဖရဲဖြစ်သွားသော ဗဟိုဌာနချုပ်အား အသက်ဆက်နိုင်ရန် အစွမ်းကုန်ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ 

တစ်ချိန်တည်းတွင် အဝေးရောက်ဗဟိုကော်မတီက လည်း အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပကို အလုံးအရင်းဖြင့် တိုးချဲ့လှုပ်ရှားပေးခြင်းဖြင့် ပဲခူးရိုးမတွင် စစ်ဆင်ရေး 

လုပ်နေသော တပ်မတပ်များ ရုပ်သိမ်းသွားစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြသည်။ ချုပ်ငြိမ်းပျက်ပြုန်းလုနီးပါး ဖြစ်နေသော ဗဟိုဌာနချုပ်သည် အဝေးရောက်ဗဟို 

ကော်မတီနှင့် တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ကယ်တင်ခြင်းကြောင့် အသက်ရှူချောင်ခဲ့ရသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်သည် ပဲခူးရိုးမဒေသတွင် ပြန်လည်၍နာလန်ထူနိုင်ရေးအတွက် တိုက်တိုင်းအောင် တပ်များ ဆက်လက်တည်ဆောက်ဖွဲ့စည်းရေး၊ အောင် 

နိုင်တပ်များကို မဒညတပူးတွဲတပ်များအသွင်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားရေး၊ အောင်ဇေယျမြို့သိမ်းတပ်ဖွဲ့စည်း ရေးစီမံကိန်းများကို ရေးဆွဲ

အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကို ကျဆုံးစေခဲ့သောအကြောင်းရင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် ဖြုတ် ထုတ် သတ်လမ်းစဉ် 

ကိုလည်း လက်မလွှတ်ဘဲ ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ဆက်လက်ကျင့်သုံးကြလေသည်။

ဆက်လက်ရင်ဆိုင်ရသောအရှုံးများ

သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးပြီးနောက် သခင်ဇင် ခေါင်းဆောင်သော ဗဟိုကော်မတီဌာနချုပ်သည် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများနှင့် ပြည်သူလူထု၏ဝိုင်းဝန်း ပိတ်ဆို့မှုကို 

ရှောင်ကွင်းပြေးလွှားနေရသည်။ သခင်သန်းထွန်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ(၂၄)ရက် တွင် ကျဆုံးခြင်းဖြစ်ရာ သခင်သန်းထွန်းမကျဆုံးမီ ရက်ပိုင်းအတွင်း 

စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက် စပါးရိုးစခန်း တိုက်ပွဲတွင် ကေဒါ ၁၂ ဦးကျဆုံးခဲ့ရပြီး လက်နက်ပစ္စည်း များစွာဆုံးရှုံးခဲ့သဖြင့် ဗဟိုဌာနချုပ်သည် များစွာ အင်အား 

ချည့်နဲ့နေပေသည်။

ထိုသို့အခြေအနေဆိုးနေဆဲမှာပင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ဗဟိုကော်မတီဝင်နှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း

ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ရဲဘော်စိုးသန်းအား ဖြုတ် ထုတ် သတ် လမ်းစဉ်အရ ရက်စက်စွာသတ်ဖြတ်ကြပြန်သည်။ ရဲဘော် စိုးသန်းအား ဟင်္သာတဖုန်းမြင့်က ရင်ဝသို့ 

ဓားဖြင့် ထိုးသတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တပ်မတော်သည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟို ဌာနချုပ်ချေမှုန်းရေးအား မရပ်မနားပင် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ပြည်သူလူထုရာပေါင်းများစွာ 

သည် တပ်မတော်နှင့်အတူပူးပေါင်း၍ ဗကပများအား ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄)ရက်တွင်ကား တပ်မတော်၏

ချေမှုန်း တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်ပပြန် ရဲဘော်အောင်ကြီး နှင့် ကေဒါ ၃ဝ ကျော်မှာ ငါးပြေမ စားကျက်တော၌ အတုံးအရုံးသေဆုံးကြပြန်လေသည်။ ရဲဘော်အောင် ကြီးသည် ဖြုတ် ထုတ် သတ် လမ်းစဉ်၏ အဓိက  ဇာတ်ဆရာတစ်ဦးပင် ဖြစ်သည်။ သခင်သန်းထွန်းအား ပြည်ပလမ်းစဉ် လိုက်နာရေး ကို 

ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ၊ ပါတီ တွင်းတွင် ပြည်ပလမ်းစဉ် အကြွင်းမဲ့လိုက်နာရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရဲဘော်အောင်ကြီးသည် သခင်သန်းထွန်း၏ အဓိက 

ညာလက်ရုံးပင်ဖြစ်သည်။

ရဲဘော်စိုးသန်းကို ရင်ဝသို့ ဓားဖြင့်ထိုးသတ်ခဲ့သော ဟင်္သာတဖုန်းမြင့်သည်လည်း ရဲဘော်အောင်ကြီးနှင့် အတူ ငါးပြေမစားကျက်တွင် ရင်ဝ၌ရရှိသောဒဏ်ရာ

ဖြင့်ပင် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဖြုတ် ထုတ် သတ် ကဗျာ ဆရာ ဝင်းမောင် (တိုင်းကော်မတီ)သည်လည်း ကျဆုံး ခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉ ခု မေလ ၅ ရက်ထုတ် လုပ်သား  

ပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာတွင်  ဗဟိုကော်မတီဝင် ဟောင်း ရဲဘော်မြက သခင်ဇင်၏ ရှေးဦးနောက်ဆုံး နေ့များအမည်ရှိ ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့ရာ  

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင်း၌ ဖြုတ် ထုတ် သတ် လမ်းစဉ် ထွန်းကားလာပုံ၊ ဖြုတ် ထုတ် သတ် လမ်းစဉ် အကောင်အထည်ဖော်သောသူများကိုယ်တိုင်ပင်လျှင်

ဖြုတ် ထုတ် သတ်လမ်းစဉ်ဖြင့် ပြန်လည်အသတ်ခံရပုံ၊ တိုက်ပွဲများတွင် ကျဆုံးကြရပုံတို့ကို ဖော်ထုတ်တင်ပြ ခဲ့သည်။ တစ်ဖက်နိုင်ငံတွင်ရောက်ရှိနေသော အဝေး 

ရောက် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင်လည်း ရာခိုင်နှုန်း ၆ဝ သည် အသတ်ဖြတ်ခံရပြီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေ သည်။

ဗကပ ဗဟိုသည် အခြေအနေဆိုးရွားနေသည့် ကြားမှပင် ဖြုတ် ထုတ် သတ် လမ်းစဉ်ကို ဆက်လက် အကောင်အထည်ဖော်မြဲဖော်လျက်ပင်ရှိသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် 

ဧပြီလ (၁၈)ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုစစ်ရဲတပ်ရင်း (၂၁) တပ်ခွဲမှူးအဖြစ်မှ တောခိုခဲ့သော ဗိုလ်နေဝင်း သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၄)ရက်၌ ဖြုတ် ထုတ် 

သတ်လမ်းစဉ်အရ အသတ်ခံရပြန်သည်။ ဗိုလ် နေဝင်းသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်၊ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၊ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်တို့ 

တွင်ပါဝင်ခဲ့သော အစဉ်အလာရှိသူဖြစ်သည်။ တောခို ပြီးနောက် တော်လှန်သော ဗမာ့တပ်မတော် တပ်မဟာ (၂) တပ်ရင်း (၃)တွင် တပ်ရင်းမှူးဖြစ်လာသည်။ 

၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ပြည်သူ့တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးအဖြစ် ခန့်အပ် ခံရပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ သရက်ခရိုင် ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်

တွင် ဒုတိယ ပတ် ဗဟိုမာ့က်စ်လီနင်ဝါဒကျောင်းတွင် ဗိုလ်နေဝင်း သည် အထူးတက်ကြွခဲ့ပြီး ရဲဘော်ဘခက်အား ဝေဖန် သူများတွင် ထိပ်ဆုံးမှပါဝင်ခဲ့သည်။

ဗိုလ်နေဝင်းသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ သရက်ခရိုင်လက်နက်ကိုင်တပ်ကို ကိုယ်တိုင်ကွပ်ကဲကာ အောင်လံမြို့နယ် (ယခုမြေထဲမြို့နယ်)နှင့် ဆင်ပေါင်ဝဲ 

မြို့နယ်ရှိ လှံတင်တလုပ်ပင်ကိုင်း၊ တာလပါး၊ ကုတင် ရင်သာ၊ တပလိုင်း၊ ကရင်မစမ်း စသောကျေးရွာများ တွင် အာဏာနီတည်ဆောက်ခဲ့ရာ အပြစ်မဲ့ရွာသား 

များစွာအား အမိန့်ပေး၍ သတ်ဖြတ်စေခဲ့သူဖြစ်သည်။ သို့သော် သရက်ခရိုင်တွင် အဆုံးအရှုံးများပြားလာသောအခါ အဓိကတရားခံမှာ ဗိုလ်နေဝင်းဖြစ်ခဲ့ရသည်။ 

သရက်ခရိုင်ကော်မတီ ရဲဘော်မြင့်နိုင်၊ ချင်းဦးစီးအဖွဲ့ စစ်ရေးတာဝန်ခံ ရဲဘော်ကျော်လှနှင့် တော်လှန်သော ကေဒါများ၊ တော်လှန်သော အမျိုးသမီးများက

ဗိုလ် နေဝင်းအား ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသမား၊ ပါတီ ဆန့်ကျင်ရေးသမား၊ အာဏာသိမ်းရေးကို ဆန့်ကျင်သူ စသည်ဖြင့် ကရင်မစမ်းရွာအနီး ကမြင်းနီစခန်းတွင် ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်လိုက်ကြတော့သည်။

ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ မြစ်ဖျားတိုင်း အခြေစိုက်ရာ ကသာခရိုင်တွင်လည်း ပြည်သူတို့သည် တပ်မတော်နှင့်လက်တွဲ၍ ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်လျက်ရှိကြ သည်။ 

အဝေးရောက်ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၃) ရက်နေ့တွင် ပြည်တွင်းသို့ ပြန်ရောက်လာသော ပြည်ပပြန် ရဲဘော်မင်းအောင် သည် 

တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင်တို့၏ပူးပေါင်း စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၉) ရက်တွင်ကျဆုံးသွားရပြန်သည်။ ရဲဘော် မင်းအောင်

သည် (၁၉၆၃ ခုနှစ်) ပဏာမငြိမ်းချမ်းရေး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်များအနက်မှ နောက်ဆုံးအသက် ဆုံးရှုံးရသောသူဖြစ်ရာ ကျန်ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ် သည့် ဗိုလ်ပု၊ ဗိုလ်စိုးမောင်၊ ရဲဘော်အောင်ကြီး၊ ရဲဘော်ဌေး၊ ဗိုလ်ဇေယျနှင့် ရဲဘော်ခင်ကြီးတို့မှာ အားလုံးပင် သေဆုံးကုန်ကြပြီဖြစ်သည်။ ရဲဘော်သက်တင် တစ်ဦး 

သာလျှင် လက်နက်ချခဲ့သောကြောင့် အသက်မသေဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့ရလေသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလနှင့် မေလအတွင်းတွင် ပဲခူးရိုးမတိုင်း ပါတီကလာပ်စည်း အတွင်းရေးမှူး ရဲဘော် တင်စိုး (ခေါ်) မောင်ညိုအား တိုင်းကော်မတီ

ဗိုလ်ဘုန်းကျော်၏ ညွှန်ကြားချက်အရ အထူးမြို့နယ် ကော်မတီ ဗိုလ်ထွန်းလှိုင်က သေဒဏ်အမိန့်ပေးလိုက် ပြန်သည်။ ရဲဘော်တင်စိုးအား ကျော်သိန်း နှင့် 

မောင်ငယ်တို့က အလစ်တွင် ဖမ်းဆီးပြီး ရက်စက်စွာ ဓားဖြင့်ထိုးသတ်ခဲ့သည်။ ညောင်လေးပင်မြို့နယ် ကော်မတီ ရဲဘော်မြတ်စံ(ခေါ်)အောင်ဝင်း သည် 

လည်း မရှေးမနှောင်းမှာပင် တော်လှန်သော ဗဟိုနှင့် ပဲခူးခရိုင်ကော်မတီ၏ ညွှန်ကြားချက်အရ အသတ်ခံရ ပြန်သည်။ တောင်ငူခရိုင် စစ်ရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်လေး ထွန်းတင် (ခေါ်) အောင်သန်း တို့လူစုကလည်း ဗဟို၏ ညွှန်ကြားချက်အရ တောင်ငူခရိုင်ကော်မတီ ဗိုလ်မင်းမောင်ကို ဖမ်းဆီး၍ 

ရိုက်သတ်လိုက်ကြပြန်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အောက်ခြေ ထုကို မြှောက်ပေးခြင်း၊ အကျပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် စစ်ရေး ရှုံးနိမ့်သောဒေသ၊ 

ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များမှ ခေါင်းဆောင် များအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် မေလ နောက်ဆုံးပတ်တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းကော်မတီ ဦးအောင်ခင် (ခေါ်) ဦးထွန်းစိန်သည် ဆေးထိုးမှား၍ သေဆုံးရပြန်သည်။ 

ဦးအောင်ခင်သည် ၁၉၄၃ ခုနှစ်ကတည်းက ကွန်မြူနစ် ပါတီဝင်ဖြစ်လာသော အစဉ်အလာရှိသူတစ်ဦးဖြစ် သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဦးအောင်ခင်နှင့် မယား

ညီအစ်ကို တော်စပ်သူ ပထစဝန်ကြီးဟောင်းဦးဝင်း သည်လည်း ပြည်ပြေးဘဝဖြင့် ဇာတ်သိမ်းသွားခဲ့ရပြီဖြစ်သည်။ ရှမ်း ပြည်နယ်တွင်ရှိသော ဗဟိုခွဲ 

၌လည်း သခင်တင်ထွန်း (ခေါ်) လှဖေ (ခေါ်) မောင်မောင်သည် တိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့ရပြီးဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ပု(ခေါ်)ဦးဘတင့် (ခေါ်) ဦးထွန်းဝေသည်လည်း 

၁၉၆၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ရောဂါပေါင်းစုံဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရပြန်သည်။ ရဲဘော်သိန်းလွင်မှာ အောက်တိုဘာလ (၇)ရက်ကတည်းက ရောဂါဖြင့် 

သေဆုံးခဲ့သည်။

သို့နှင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ပိုင်းတွင် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲတစ်လျှောက်ကတည်းက စ၍ ပါဝင်လာသော၊ နိုင်ငံရေးအတွေ့အကြုံ 

များပြား သော၊ အစဉ်အလာ ကြီးမားသော ခေါင်းဆောင်များမှာ တဖြည်းဖြည်းလျော့ပါးပျက်စီးကုန်ပြီး ခေါင်းဆောင်မှု အခန်းကဏ္ဍမှာ သိသာစွာ 

ကျဆင်းလာရသည်။ သို့သော် သခင်ဇင်နှင့် ဗဟိုဌာနချုပ်သည် သခင် သန်းထွန်း၏ လမ်းစဉ်အတိုင်း ခေါင်းဆောင်အိုကြီးများ ကို အားမကိုးပေ။ တစ်ဖက်နိုင်ငံ 

ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန် ရေး၏ပုံစံအတိုင်းပင် ကွန်မြူနစ်လူငယ်များ၊ တပ်နီ လူငယ်များ၊ အမျိုးသမီးလူငယ်များကိုသာ သွေးထိုး မြှောက်ပင့်၍ပေးသည်။ 

အစဉ်အလာရှိသူများကို လူငယ် မိုက်ရူးရဲများ၏အင်အားဖြင့် ဖယ်ရှား၍ ဖြုတ် ထုတ် သတ်သည်။

ထိုအချိန်တွင် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပကို ဖန်တီး၍ အဝေးရောက်ကွန်မြူနစ်ပါတီက ဗဟိုဌာနချုပ် အား ကယ်တင်ရန်ကြိုးစားလျက်ရှိသည်။ အရှေ့မြောက်

ဒေသ ဗကပများ လျင်မြန်စွာ အင်အားတိုးချဲ့နေစဉ် မှာပင် သခင်ဇင်တို့လူစုသည် အသက်ရှူချောင်လာ သည်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ဖြုတ် ထုတ် သတ် လမ်းစဉ် 

ကိုသာ အကောင်အထည်ဖော်နေကြတော့သည်။ ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံးသည် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများ ကို မခံနိုင်တော့သဖြင့် တပ်မတော်နှင့်လက်တွဲနေပြီ 

ဖြစ်ကြောင်းကိုကား သခင်ဇင်တို့လူစု သတိမမူမိခဲ့ကြ ပေ။

တိုက်တိုင်းအောင် တပ်များ

ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အဝေးရောက် ဗဟိုကော်မတီ၏ ညွှန်ကြားချက်များနှင့် (၆၄) လမ်းစဉ် ကို တိကျစွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် 

မူလရှိပြီးသား ခရိုင်တပ်များ၊ မြို့နယ်တပ်များကို တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ သည်။ နိုင်ငံရေးအာဏာကို ပြည်ပပြန်များက တစ်စ 

တစ်စသိမ်းယူသွားသည့်နည်းတူ စစ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍လည်း တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များကို ပြည်ပပြန်များ ၏ ခေါင်းဆောင်မှုအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ 

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် တိုက်တိုင်းအောင်တပ် များကို အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားခဲ့လေသည်-

(က)	တိုက်တိုင်းအောင်(၁) ။ သာယာဝတီ ခရိုင် အင်အားစုများကိုအခြေခံ၍ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဖွဲ့စည်းရန် စတင်ခဲ့ ခြင်းဖြစ်သည်။ အမှတ် (၈၈) ခြေမြန် တပ်မဌာနချုပ်၏ မော်နိုင်စစ်ဆင်ရေးကို တုံ့ပြန်ရန်ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။  နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့သည်  သာယာဝတီခရိုင် တပ်သို့ ရဲဘော် အောင်ကြီး (ပြည်ပပြန်)၊ ဗိုလ်ဘုန်းကျော်၊ ရဲဘော်မျိုးတင့် (ပြည်ပ ပြန်)၊ ရဲဘော် အောင်သိန်းတို့ကို ဗဟို ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အဖြစ် စေလွှတ်

လိုက် သည်။  ဗဟိုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် သာယာဝတီခရိုင်   ပါတီကော်မတီ ဗိုလ်စိန်မင်း၊ ဗိုလ်တင်ရှိန် (ပြည်ပပြန်)၊ ဗိုလ်ထွန်းလင်းတို့နှင့်ပူးပေါင်းကာ တိုက်တိုင်းအောင်စစ်ဆင်ရေးစီမံကိန်း နှင့်  တိုက်တိုင်းအောင်စစ်မျက်နှာ ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တိုက်တိုင်းအောင်(၁)ကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်စက်တင်ဘာ လ(၁)ရက်တွင် သာယာဝတီခရိုင်တပ်၊ ဗဟိုဌာနချုပ်ကင်းတပ်မှ တပ်စိတ်နှစ်စိတ်၊ နတ္တလင်းမြို့နယ်တပ်နှင့်  တောင်ညိုဒေသမှ လက်နက်ကိုင် 

တပ်များကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး အာဏာပိုင်မှာ ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း(ပြည်ပပြန်) ဖြစ်ပြီး ထွန်းရှိန်(ခေါ်) ဖေငြိမ်း(ပြည်ပပြန်)က တွဲဖက်ဖြစ်သည်။  

သို့သော် တိုက်တိုင်းအောင်(၁)၏သက်တမ်း တစ်နှစ် မပြည့်ခင်မှာပင် ထွန်းငြိမ်းနှင့် ထွန်းရှိန်မှာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသမားများအဖြစ် ရက်စက်စွာ ဖြုတ် ထုတ် 

သတ် ခံလိုက်ကြ ရသည်။ တိုက်တိုင်းအောင်(၁)မှ တောခို တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားငါးဦးလည်း အသတ်ခံရသည်။ တပ်မှူး ဗိုလ်တင်ရှိန် (ပြည်ပပြန်)မှာ ဖြုတ် 

ထုတ် သတ် ခံရတော့ မည်ကို  ကြိုတင်သိရှိသဖြင့်  ရှေ့တန်း အမှတ်(၇၇) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၊ အမှတ်(၇၇၂)နည်းဗျူဟာကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့သို့ နတ္တလင်းမြို့နယ် 

ပါတီယူနစ်မှတစ်ဆင့် လက်နက်ချအလင်းဝင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်စိန် မင်းသည်လည်း သတ်ဖြတ်ရန် ကြိုးတုပ် မည့်ဆဲဆဲ  ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ပြီး 

လက်နက်ချလာခဲ့သည်။ ဗိုလ်ထွန်းလင်း မှာမူ အသတ်ခံလိုက်ရသည်။ ထို့နောက် ရဲဘော်စုကို တော်လှန်သော တပ်မှူးအဖြစ် တင်မြှောက်ပြီးမှ ပြန်လည် 

ပြင်ဆင်ရေး သမားဟုဆိုကာ ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ် ကြပြန်သည်။ တိုက်တိုင်းအောင်(၁)သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ငရုတ် ကောင်းမြောင်ရှိ 

ဗဟိုဌာနချုပ်သို့ ရောက်ရှိ လာပြီး ဗဟိုဌာနချုပ်၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှု အောက်သို့ရောက်ရှိသွားသည်။ သခင်ဇင် သည် တိုက်တိုင်းအောင်(၁)ဖြင့် အမှတ် (၇၇) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တံခွန် စစ်ဆင်ရေးကို တုံ့ပြန်ရန်ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တိုက်တိုင်းအောင်(၁)သည် အချင်းချင်း ဖြုတ် ထုတ်

သတ်ကြခြင်း၊ တပ်မတော်၏ ထိုးစစ်များတွင် သေကျေ ဒဏ်ရာရ လက်နက်ချကြခြင်းတို့ကြောင့် အဘက်ဘက်မှ ချည့်နဲ့နေပြီဖြစ်လေသည်။

(ခ)	တိုက်တိုင်းအောင်(၂)။  တိုက်တိုင်း အောင်(၂)ကို  ပြည်ခရိုင်အင်အားစု  များအား  အခြေခံ၍  တပ်မတော်၏ ပြည်သာယာစစ်ဆင်ရေးကို တုံ့ပြန်ရန် 

ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။  ကြို့ပင်အိုင်၊  သဖန်းချောင်းလမ်းမြောက်ဘက်  ပြည်ခရိုင်နယ်မြေတွင်လှုပ်ရှားသည်။  ဗဟိုကင်း တပ်ဖွဲ့၊ တောင်ငူခရိုင် လက်နက်ကိုင်တပ် နှင့် 

ပြည်ခရိုင် လက်နက်ကိုင်တပ်တို့မှ အင်အားထုတ်နုတ်ဖွဲ့စည်းပြီး နိုင်ငံရေးမှူး မှာ ဗဟိုဌာနချုပ်မှ ဗိုလ်တင်မောင်(ခေါ်) သိန်းထွန်း (ခေါ်) လှဟန် ဖြစ်သည်။ 

တိုက်တိုင်းအောင်(၂)တွင် အမျိုးသမီး ၁ဝ ဦးအပါအဝင် အင်အား ၁ဝ၇ ဦးရှိပြီး အသက် (၁၈)နှစ်အောက် ငယ်ရွယ်သူ များပြားသည်။ သို့သော် စစ်ရေးအရ 

အထိ နာပြီး ဆုံးရှုံးမှုများလာသောအခါ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၃ဝ)ရက်တွင် တပ်စုမှူး မောင်တိုးအား စစ်ပြေးအတွေးအခေါ် သမားဟု စွပ်စွဲကာ တရားခံ

ရှာ၍ သတ် ဖြတ်လိုက်ကြလေသည်။

(ဂ)	တိုက်တိုင်းအောင်(၃)။  တိုက်တိုင်း အောင်(၃)ကို ပဲခူးခရိုင်အတွက်ရည်ရွယ်၍ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးမှူးမှာ ရဲဘော်သက် (ခေါ်)ဦးမြ  ဖြစ်သည်။  တပ်မှူးမှာ ဗိုလ်စောအောင် ဖြစ်သည်။  ပဲခူးခရိုင် အရှေ့ခြမ်းတပ်မှ  တပ်စိတ်(၁)စိတ်၊ အနောက်ခြမ်းမှ တပ်စိတ်(၂)စိတ်၊ 

ဗဟို ကင်းတပ်မှ တပ်စိတ်(၃)စိတ်တို့ကို အခြေခံ၍  ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။  သခင်ဇင်သည် ငါးပြေမ စားကျက်တွင် စစ်ရေးအရဆုံးရှုံး မှုများအား  တိုက်တိုင်းအောင်(၃)

ဖြင့် အဖတ်ဆယ်ရန်ကြံစည်ခဲ့သည်။ သို့သော် တပ်မတော်ကိုတိုက်ခိုက်ခြင်းထက် ပဲခူး ခရိုင်အရှေ့ခြမ်းတပ်မှ ဗိုလ်မြတ်ထွဋ်အား လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရေး 

ကိုသာဦးစား ပေးခဲ့သည်။ ဗိုလ်မြတ်ထွဋ်နှင့် ရဲဘော် မြတ်ကျော်တို့အား သုတ်သင်ပြီးမှ တိုက် တိုင်းအောင်(၃)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တိုက်တိုင်းအောင်(၃)သည် 

ဗိုလ်မြတ်ထွဋ် တို့အား ကောက်ကျစ်စွာ လုပ်ကြံခြင်း ကြောင့် မကျေမနပ်ဖြစ်လာသည်။ ဖရိုဖရဲ ဖြစ်လာသည်။

ထိုအခါ  သခင်ဇင်က  တိုက်တိုင်း အောင်(၃)ကို ဗဟိုသို့ခေါ်ယူ၍ စည်းရုံးရေး အရပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဗဟိုကင်း တပ်ကို  တပ်စု(၁)စွန်ညိုတပ်ဖွဲ့၊ 

တိုက်တိုင်းအောင်(၃)ကို  တပ်စု(၂) ခြင်္ဘေ့တပ်ဖွဲ့၊ ဗဟိုရုံးတပ်ဖွဲ့ကို တပ်စု(၃) ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဟု အမည်ပေးကာ တိုက်တိုင်း အောင်(၃)ကို ဗဟို၏ တိုက်ရိုက်

ကွပ်ကဲမှု အောက်တွင် ထားလိုက်သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် ရဲဘော်ညိုအောင် (ခေါ်) ပြည်ပပြန်ဉာဏ်ကျော်၊ ဒုတိယ နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် ရဲဘော်သက်၊

တပ်မှူး အဖြစ် ဗိုလ်ဘုန်းကျော်၊ ဒုတိယတပ်မှူး အဖြစ် ဗိုလ်စောအောင်တို့ကိုခန့်အပ်လိုက် သည်။ တိုက်တိုင်းအောင်(၃)ကို ဗဟို၏ ပင်မတိုက်ခိုက်ရေးတပ် 

အဖြစ်ဖွဲ့စည်းပြီး သောအခါ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ကွက်ဖော်လာနိုင်ပြီး လက်နက်အချို့ရရှိလာ သည်။ ဝက်ပက်တိုက်ပွဲ၊ မရမ်းချောင်း တိုက်ပွဲ၊ 

ဝိုင်းကြီးရွာတိုက်ပွဲများတွင် အောင်မြင်မှုရလာသည်။ ထို့နောက် သခင်ဇင်သည် တိုက်တိုင်းအောင်(၃)အား မြေပြန့်ဒေသရှိ တပ်မတော်စခန်းများ  အား 

မဖြစ်ဖြစ်သည့်နည်းနှင့်တိုက်ခိုက်ရန် စေခိုင်းခဲ့သည်။ ဒိုက်ဦးမြို့နယ် ဂွေးပင်လူးရွာ၌ တပ်စွဲထားသော ခလရ (၉)မှ တပ်စုတစ်စုကို တိုက်ခိုက်ရာ 

အောင်မြင်မှုမရသည့်အပြင် အထိနာခဲ့ ရသည်။ ယင်းတိုက်ပွဲအား မတိုက်သင့် ကြောင်း ဒုတိယတပ်မှူး ဗိုလ်စောအောင် က ဆန္ဒပေးခဲ့သည့်အပြင် တက်ကြွမှုမရှိခဲ့ 

သောကြောင့် ပြည်ပပြန်ရဲဘော်ညိုအောင် နှင့်ရဲဘော်သက်က ဗိုလ်စောအောင်အား ကွန်မြူနစ်ပါတီထဲ ခိုအောင်းနေတဲ့  ကရင်သစ္စာဖောက် တစ်ဦးဟု 

စွပ်စွဲလိုက် ကြသည်။ ထို့နောက် တိုက်တိုင်းအောင် (၁)ကိုတာဝန်ပေး၍ ရက်စက်စွာသတ်ဖြတ် လိုက်ကြလေသည်။

(ဃ)	တိုက်တိုင်းအောင်(၄)။ တိုက်တိုင်း အောင် (၄)သည် တောင်ငူခရိုင်တပ်အား ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သောတပ်ဖြစ် သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊နိုဝင်ဘာလ (၂၇)ရက် တွင် ဗိုလ်ထွန်းတင်ခေါင်းဆောင် သော တောင်ငူခရိုင်တပ်သည် အုတ်တွင်း မြို့နယ်ဘုန်းရွာရှိခလရ(၄၈)စစ်ကြောင်း 

အားလာရောက်တိုက်ခိုက်ရာ ဗိုလ်ထွန်းတင် နှင့် အများအပြားသေကျေခဲ့ရသည်။ သခင်ဇင်က ဗိုလ်ထွန်းတင်ကျဆုံးသည့် အတွက် စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ပေးပြီး 

တိုက်တိုင်းအောင်(၄)ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ နိုင်ငံရေးမှူးမှာ ဗိုလ်လွင်ဖြစ်သည်။  ဗိုလ်လွင်သည် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းပြီး ဖရိုဖရဲဖြစ်နေသော တိုက်တိုင်းအောင်(၄) ကို 

ခေါင်းဆောင်၍ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်တွင် ဖြူးမြို့နှင့်ဇေယျဝတီ အကြား၌ ခလရ (၅၉)လိုက်ပါလာသော အစောင့်ရထား (အေပီတီ)ကို တိုက်ခိုက်

ခဲ့ ကြရာ  ဗိုလ်လွင်တို့လူစု  အထိနာပြီး ကစဉ့်ကလျား ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးခဲ့ကြရ သည်။ ဗိုလ်လွင်သည် ဖရိုဖရဲဖြစ်နေသော တပ်အား လမ်းတွင်ပြန်လည်စုစည်း

နေစဉ် နောက်ကျောမှ  ပစ်ခတ်လုပ်ကြံသော ကျည်ဆန်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ယာယီ တပ်မှူး စောအောင်ရွှေက တိုက်တိုင်း အောင်(၄)ကို  ဦးဆောင်နေစဉ်၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၉ ရက်တွင် ခလရ(၃၉) မှ  ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့်  များစွာ ထိခိုက်ကျဆုံးခဲ့ရပြန်သည်။ သခင်ဇင်သည် အရှုံးပေါ်နေသော 

တိုက်တိုင်းအောင်(၄) အတွက် တိုက်တိုင်းအောင်(၁)၏ လင်းယုန်တပ်ဖွဲ့ကို အထူးတာဝန်ပေးအပ် လိုက်သည်။  တိုက်တိုင်းအောင်(၄)၏ နိုင်ငံရေးမှူးနှင့်

တပ်မှူးအဖြစ်  လင်းယုန် တပ်ဖွဲ့မှ  ရဲဘော်ဉာဏ်ထွေးကို တာဝန် ပေးသည်။ ရဲဘော် ကံရင်နှင့် မခင်ညို (ခေါ်) မစန်းရီ (သခင်ချစ်၏သမီးငယ်) တို့ကိုလည်း 

အသေခံတပ်မှူးများအဖြစ် သစ္စာအဓိဌာန်ပြုစေကာ တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂ဝ) ရက်တွင် တုံးခမ်းဆားပြင်လမ်း၌ ခလရ (၁ဝ)နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြန်ရာ ဒုတိယ နိုင်ငံရေးမှူးရဲဘော်ကံရင်ကျဆုံးသွားသည်။  ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊  ဇန်နဝါရီလ  (၅)ရက် တွင်  အုတ်တွင်းပေါက်ခေါင်းလမ်း တောက်တဲ့ရွာ၌ ခလရ(၄၈)မှ လမ်း လုံခြုံရေးတပ်စိတ်နှင့်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြန် ရာ သခင်ချစ်၏သမီးဖြစ်သူ ဒုတိယ နိုင်ငံရေးမှူးနှင့်ဒုတိယတပ်မှူး မခင်ညို 

ကျဆုံးပြန်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော် ဝါရီလ ၂ ရက်တွင် ဇေယျဝတီနှင့် လင်းယောခင်ကြား၌ ရှေ့ပြေးရထားကို တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ နိုင်ငံရေးမှူးနှင့် တပ်မှူး ရဲဘော် ဉာဏ်ထွေး  ကျဆုံးပြန်သည်။ သို့နှင့် တိုက်တိုင်းအောင်(၄)သည် ပြိုကွဲ ပျက်စီးလာလေသည်။

အောင်နိုင်၊ သို့မဟုတ် မဒညတပူးတွဲတပ်

သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့သည် ပဲခူးရိုးမတွင် အထွေထွေကျဆင်းမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီအား နာလန်ထူနိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်း 

ကြရာတွင် တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များဖြင့် ကြိုးစားခဲ့ သည်။ တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များကို စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင် ပေးပြီး တပ်မတော်စခန်းများ၊ စစ်ကြောင်းများကို 

အတင်းအဓမ္မအသေခံတိုက်ခိုက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ပြောက်ကျားစစ်ကို ရေရှည်ဆင်နွှဲနေခြင်းထက် ရှိသမျှ အင်အားကိုစုစည်း၍ သမားရိုးကျ စစ်ဆန်ဆန်

တိုက် ကွက်များဖော်လာခြင်းဖြစ်သည်။ တပ်မတော်မှ စစ်ဆင်ရေးတပ်များ အရှေ့မြောက်ဒေသသို့ ဖဲ့ထုတ်ပေးရချိန် တွင် တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များသည် 

တပ်မတော် အင်အားနည်းစခန်းများ၊ စစ်ကြောင်းများကို စုစည်း အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဖိတိုက်ကြရာ အောင်မြင်မှု အသင့်အတင့်ရရှိခဲ့သည်။ သခင်ဇင်နှင့် 

သခင်ချစ်တို့ သည် ပေါ်ပေါက်လာသော အနိုင်ရမှုအနည်းငယ်ကို လွဲမှားစွာသုံးသပ်ပြီး သမားရိုးကျတိုက်စစ်များကို တိုးချဲ့ ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် 

တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များမှာ တိုက်ပွဲများတွင် အထိအခိုက် အကျအဆုံးများဖြင့် ရင်းနှီးခဲ့ရခြင်း၊ အချင်းချင်းဖြုတ်ထုတ်သတ်ကြခြင်းတို့ ကြောင့် ချည့်နဲ့

လာပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့သည် တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များအား အတင်းအဓမ္မပင် အသေခံတိုက်ခိုင်းကြရာ တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များ

မှာ ပိုမို၍ အထိနာလာပြီး အရှုံးများလာ သည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုသည် တိုက်ပွဲဆုံးရှုံး မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ နိုင်ငံရေးမှူး၊ တပ်မှူးများအပေါ် ပုံချကာ ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ဖြင့် သုတ်သင်ဖယ်ရှား 

ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးမှူးအသစ်၊ တပ်မှူးအသစ်များကို လည်း ထပ်မံခန့်အပ်ခဲ့ကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကေအင်န်ယူပါတီ၏ အင်အားစုများကို သိမ်းသွင်း၍ 

မဒညတပူးတွဲလှုပ်ရှားမှုများကို အကောင်အထည်ဖော် ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ဒုတိယ ပတ်တွင် ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ ပဲခူးချောင်း၏လက်တက်

ဖြစ် သော ထားဝယ်ချောင်းဖျား၌ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် ကေအင်န်ယူပီ ဗဟို ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တို့တွေ့ဆုံကာ အစည်းအဝေး

တစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းအစည်းအဝေးကို မဒညတ (ဗဟို) သဘာပတိအဖွဲ့အစည်းအဝေး အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။

အစည်းအဝေးတက်ရောက်ခဲ့ကြသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

(က)	ကေအင်န်ယူပီ ဗဟိုအဖွဲ့ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့	(၁)	ဥက္ကဋ္ဌ	ဗိုလ်ချုပ်စောကော်ထူး

	(၂)	အတွင်းရေးမှူး	ဗိုလ်ချုပ်မြမောင်

	(၃)	ဗဟိုကော်မတီအဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်မှူးဘော်ဒွင်(ခေါ်) လေးတော
			
	(၄)	ဗဟိုကော်မတီအဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်ကိုကြည်
		
	(၅)	အရန်ဗဟိုကော်မတီအဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်ဟန်ကြည်
		
(ခ)	ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့	(၁)	ဥက္ကဋ္ဌ	သခင်ဇင်

	(၂)	အတွင်းရေးမှူး	သခင်ချစ်

	(၃)	ဗဟိုစခန်းကော်မတီနှင့် ရုံးအုပ်  ရဲဘော်ညို(ပြည်ပပြန်)
		
	(၄)	ဗဟိုကြိုးမဲ့ကြေးနန်းတာဝန်ခံ	ရဲဘော်အေးလွင်(ခေါ်) တင့်ဆွေ

	(၅)	တပ်နီလူငယ်	ဝါဝါ(ခေါ်)မခင်မြိုင်

ဝါဝါ(ခေါ်)မခင်မြိုင်သည် ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ တာဝန်ခံနှင့် ဗဟိုခွဲခေါင်းဆောင် သခင်တင်ထွန်း (ခေါ်) ကိုလှဖေ၏သမီးကြီးဖြစ်သည်။ သခင်တင်ထွန်း 

ကျဆုံးပြီးနောက် ဝါဝါသည် ဗဟိုဌာနချုပ်သို့ရောက်လာခဲ့သည်။ ဝါဝါသည် အရှေ့မြောက်ဒေသ အခြေအနေကိုသိသူဖြစ်သဖြင့် ကေအင်န်ယူပီခေါင်းဆောင်များ

အား ဝါဒဖြန့်နိုင်ရန် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်ရခြင်းဖြစ် လေသည်။ ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပီ ဗဟိုခေါင်းဆောင် များသည် အစည်းအဝေးတွင် 

အောက်ပါတို့ကိုဆွေးနွေး ခဲ့ကြသည် -

	(က)	ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပီ ညီညွတ်ရေး။

	(ခ)	လက်နက်ကိုင် အင်အားစုနှစ်စု၏ ညီညွတ်ရေး။

	(ဂ)	မဒညတ ဗဟို ပူးတွဲတိုက်ခိုက်ရေးတပ်  တည်ဆောက်ရေး။

	(ဃ)	စစ်အနိုင်တိုက်ရေး၊ အာဏာသိမ်းရေး။

	(င)	ထိုးစစ်ကို ထိုးစစ်ဖြင့် ချေမှုန်းရေး။

ထိုအစည်းအဝေး၌ မဒညတဗဟိုသဘာပတိအဖွဲ့ သည် ပစ္စည်းမဲ့ပူးတွဲတပ်မတော်တစ်ရပ်ကို ချက်ချင်း ဖွဲ့စည်းရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး ပစ္စည်းမဲ့ပူးတွဲတပ်မတော်ကို 

လည်း အောင်နိုင်တပ်ဖွဲ့ဟု ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့ကြသည်။ အောင်နိုင်တပ်ဖွဲ့ သည် တစ်ပြည်လုံး၏စံပြနှင့် ရှေ့ဆောင်အဖြစ်  ကျယ်ပြန့်စွာလှုပ်ရှားရမည်ဖြစ် သည်။ အင်အားအနေဖြင့် ဗကပတို့ဘက်မှ အမျိုးသမီး တပ်စုတစ်စုအပါအဝင် တပ်စု (၁)၊ (၂)၊ (၃)၊ ကြိုးမဲ့ ကြေးနန်းအဖွဲ့၊ ရုံးအဖွဲ့၊ ဆေးအဖွဲ့တို့ပါဝင်ပြီး 

အင်အား ၁၁ဝ ပါဝင်သည်။ ကေအင်န်ယူပီပါတီဘက်မှ တပ်စု (၁)၊ (၂)၊ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းအဖွဲ့၊ ဆေးအဖွဲ့၊ ရုံးအဖွဲ့ တို့ပါဝင်ပြီး အင်အား ၇ဝ ရှိသည်။ အောင်နိုင်တပ်

၏ စစ်ဦးစီးကော်မတီကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း  တာဝန်ပေးဖွဲ့စည်းခဲ့သည် -

	(က)	နိုင်ငံရေးမှူး	 ရဲဘော်ညိုအောင် (ဗကပ)
			
	(ခ)	ဒုတိယနိုင်ငံရေးမှူး	ဗိုလ်မှူးဘော်ဒွင် (ကေအင်န်ယူပီဗဟို)
			
	(ဂ)	တပ်မှူး	ရဲဘော်သက် (ဗကပ/ပဲခူးရိုးမတိုင်း)
			
	(ဃ)	ဒုတိယတပ်မှူး	ဗိုလ်မှူးကိုကြည် (ကေအင်န်ယူပီဗဟို)
			
	(င)	ထောက်ပံ့ရေးမှူး	ပြည်ပပြန် ရဲဘော် အောင်သိန်း (ဗကပ)
			
	(စ)	ဒုတိယထောက်ပံ့ရေးမှူး	ဗိုလ်မှူးဟန်ကြည် (ကေအင်န်ယူ အရန်ဗဟို ကော်မတီဝင်)			
			
အောင်နိုင်တပ်၏ စစ်ဆင်ရေးဒေသအဖြစ် ပဲခူး ရိုးမ တောင်ပေါ် (၁၄) ရွာကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အောင်နိုင်တပ်ကို မဒညတ (ဗဟို)သဘာပတိအဖွဲ့ ကိုယ်စား 

သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်က တိုက်ရိုက်ချုပ်ကိုင် ကွပ်ကဲသည်။ အောင်နိုင်တပ်သည် နှစ်ပါတီ၏ အဓိက တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ကြီးဖြစ်သဖြင့် ပဲခူးရိုးမ ကေအင်န်ယူ

ပါတီနှင့် ဗကပတို့၏ကော်မတီအဆင့်ဆင့်သည် အောင်နိုင်တပ်ကော်မတီ၏ တိုက်ရိုက်ရှေ့ဆောင်မှု နှင့် ညွှန်ကြားမှုတို့ကို လိုက်နာရသည်။ ဗကပနှင့် 

ကေအင်န်ယူပါတီတို့သည် အောင်နိုင်တပ်ကို နှစ်ပါတီ၏ အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးတပ်အဖြစ် ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းခဲ့ သော်လည်း အနှစ်သာရအားဖြင့် 

အောင်နိုင်တပ်သည် တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များကို  အဖတ်ဆယ်ရန် ကြိုးစား သော ဗကပ၏အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့သာ ဖြစ်လာ ခဲ့ရသည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌ သည်

အောင်နိုင်တပ်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အကြွင်းမဲ့ခေါင်းဆောင်မှု ထူထောင်ရေးအတွက် လျှို့ဝှက်စည်းရုံးခဲ့သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီကို 

လုံးဝခေါင်းဆောင်နိုင်ရေးနှင့် အောင်နိုင်တပ်ကို အကြွင်းမဲ့ချုပ်ကိုင်နိုင်ရေးအတွက် သခင်ဇင်သည်  ရဲဘော်ဉာဏ်ကျော်  မှတစ်ဆင့် အောင်နိုင်တပ်ကော်မတီသို့ လျှို့ဝှက်ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ဗကပတို့သည် ကေအင်န်ယူပါတီဝင်များအား နည်း အမျိုးမျိုးဖြင့် စည်းရုံးခဲ့ကြသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီ တပ်ခွဲ(၂)မှ ဗိုလ်ဝင်းဦး(ခေါ်) အေးသိန်း (ကေအင်န် ယူပါတီ မြို့နယ်ကော်မတီ)နှင့် ရဲဘော်စိန်ဝင်း တို့ နှစ်ဦး ဗကပတို့ဘက်သို့ပါသွားလေရာ ကေအင်န်ယူ ပါတီဝင်များမှာ 

မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့ကြရသည်။

ကေအင်န်ယူပါတီဝင်များက ဗကပသည် အနိုင်ကျင့်ကြောင်း၊ ပါတီကြီးဝါဒကျင့်သုံးကြောင်းဖြင့် ဝေဖန် ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ဝင်းဦးနှင့် ရဲဘော်စိန်ဝင်းကိုလည်း 

ကေအင်န်ယူပါတီမှ အပြီးအပိုင်ထုတ်ပယ်ပစ်လိုက်ကြ သည်။ ဗကပက ဗိုလ်ဝင်းဦးတို့နှစ်ဦးအား မိမိတို့တပ်ဖွဲ့ တွင်း၌ တာဝန်ပေးလိုက်ကြသည်။ သို့နှင့် နှစ်ပါတီ

ပူးတွဲ တိုက်ခိုက်ရေးတပ်သည် တိုက်ပွဲတစ်ပွဲမျှ မဆင်နွှဲရသေး မီမှာပင် ပဋိပက္ခများ၊ ပြဿနာများနှင့် ရောပြွမ်းလာရ တော့သည်။

အောင်နိုင်တပ်ဖွဲ့၏ ပထမစီမံကိန်းကာလ အတွင်း၌ ပဲခူးရိုးမ၌ရှိသော ရန်သူ့စစ်စခန်းများကို အပြီးအပိုင် ချေမှုန်းပစ်ရမည်။ ရန်သူတစ်ယောက် မျှ လွတ်မပြေးစေရဟူ၍ ဗကပ ဗဟိုဌာနချုပ်က အမိန့်ပေးခဲ့ သည်။ အောင်နိုင်တပ်သည် ယင်းအမိန့်ကို အကောင် အထည်ဖော်ရေးအတွက် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၁)ရက်တွင် တောင်ပေါ်(၁၄)ရွာ၏ ပိန်းချောင်း တောင်ဘက်လက်တက် ဇယားချောင်းဖျား ၌ ခလရ (၃၉) စစ်ကြောင်းအား ဆီးကြိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရဲဘော်ပန်းရှိန် (ဝါမီး) ရဲဘော်ဖြိုး (တောခို ကျောင်းသားဟင်နရီထွေး)၊  ရဲဘော်မြဉာဏ် (သာယာဝတီ)၊ ရဲဘော်သန်းမြင့်(သာယာဝတီ)တို့လေးဦး 

ကျဆုံးပြီး ခုနစ်ဦး ပြင်းထန်စွာဒဏ်ရာရရှိ အထိနာ ခဲ့ရသည်။ သခင်ဇင်သည် ဇယားချောင်းဖျားတိုက်ပွဲ အရေးနိမ့်မှုနှင့်ပတ်သက်၍  ပါတီကို သွေးနဲ့ တည် ဆောက်ရမည်။ ဇယားချောင်းဖျားတိုက်ပွဲအတိုင်း အသေခံကြရမယ်ဟု ဂုဏ်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။

အောင်နိုင်တပ် ဒုတိယစီမံကိန်း၏လမ်းညွှန် ပေါ်လစီမှာ  အာဏာဖြူဖြိုချ၊  အာဏာနီ တည်ဆောက်၊  ရန်သူ့တပ်ချေမှုန်းဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ်(၁၄)ရွာနှင့် 

ပဲခူးချောင်းဖျားဆက်စပ်ဒေသ များ လွတ်မြောက်ရန် အဓိကရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်က ပဲခူးရိုးမတွင် စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်

လာသောအခါ အောင်နိုင်တပ်သည် ဒိုက်ဦးမြို့နယ် မြေပြန့်သို့ ရှောင်တိမ်းလာပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်တွင် ဒိုက်ဦးမြို့နယ် ဘုရား ငုတ်တိုကျေးရွာ 

သမဝါယမဆိုင်ကို ဝင်ရောက်လုယက် ကြသည်။ ထို့နောက် ညောင်လေးပင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပုဂံကွဲ၊ သာယာကုန်း၊ ကဒက်မြောင်ကျေးရွာ 

သမဝါယမဆိုင်များ ကိုလည်း ဝင်ရောက်လုယက်ခဲ့ကြ ပြီး စစ်ရေးမဟာအောင်ပွဲကြီးများအဖြစ် သတ်မှတ် ခဲ့ကြလေသည်။

အောင်နိုင်တပ်သည် စစ်ရေးအရ အရှုံးများဖြင့် သာ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး လက်နက်မဲ့သမဝါယမဆိုင်များ၊ ကျေးရွာပြည်သူလူထုများကိုသာ အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ 

တပ်မတော်ထိုးစစ်များကို ထိုးစစ်ဖြင့် ချေမှုန်းရေးတွင် ကား လုံးဝအောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် သခင် ဇင်နှင့်သခင်ချစ်သည် အောင်နိုင်တပ်၏ နိုင်ငံရေးမှူး 

နှင့်တပ်မှူးတို့ကို ခေါ်ယူသုံးသပ်စေခဲ့သည်။ အောင်နိုင်တပ်၏နိုင်ငံရေးမှူး ပြည်ပပြန် ရဲဘော်ညိုအောင် (ခေါ်)ဉာဏ်ကျော်ကို ဗဟိုဌာနချုပ်သို့ ပြန်လည်

ခေါ်ယူပြီး ရဲဘော်သက်(ခေါ်)ဦးမြင့်ကို နိုင်ငံရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပဲခူးရိုးမတိုင်းစစ်ရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်ဘုန်းကျော်အား တပ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း 

တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ရဲဘော်သက်(ခေါ်)ဦးမြင့်သည် မိမိတွင် အတွေးအခေါ်ချွတ်ယွင်းနေကြောင်း၊ စစ်ပြေး အတွေးအခေါ်များလွှမ်းနေကြောင်း စာဖြင့်

ရေးသား၍ ဝန်ခံစိစစ်ခဲ့ရသည်။

အောင်နိုင်တပ်မှာ အရှုံးများနှင့်သာ ဆက်တိုက် ရင်ဆိုင်နေရလေရာ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်တွင် လည်း ခလရ (၁၃) တပ်ခွဲ(၂)နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ရဲဘော်တင်ဦးနှင့် ရဲဘော်ခင်ညိုတို့သည် နောက် ကျောမှ အချင်းချင်းပစ်ခတ်လုပ်ကြံခြင်းကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရပြန်သည်။  အောင်နိုင်တပ်၏အရှုံးများနှင့် 

ပတ်သက်၍ သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်သည် ရဲဘော်သက်၊ ဗိုလ်ဘုန်းကျော်နှင့် ရဲဘော်အောင်သိန်း(ပြည်ပပြန်) တို့ကို  တရားခံများအဖြစ်  အပြစ်ပုံချလိုက်သည်။ 

အောက်ခြေထုကိုမြှောက်ပေး၍ အကျပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ရဲဘော်သက်နှင့် ဗိုလ်ဘုန်းကျော်သည် အောက်ခြေထု၏ အကျပ်ကိုင်မှုကြောင့် အဓိကတာဝန်ရှိကြောင်း 

ဝန်ခံ ခဲ့ကြရသည်။ အောင်နိုင်တပ်သည် စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး (၇)လအတွင်း၌သာ လက်နက် ၅ဝ လက်ရရှိအောင် တိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အရှုံးပွဲများသာ ဆက် 

လာတော့သည်။ ဗဟိုကလည်း ရဲဘော်သက်နှင့် ဗိုလ်ဘုန်းကျော်ကို စစ်ပြေးအတွေးအခေါ်သမားများ အဖြစ် စွဲချက်တင်ရန် လျှို့ဝှက်ပြင်ဆင်လျက်ရှိလေ သည်။

သခင်ဇင်သည် အောင်နိုင်တပ်ပါတီကော်မတီများ ဖြစ်သော ရဲဘော်သက်(ခေါ်) ဦးမြင့်၊ ဗိုလ်ဘုန်း ကျော်နှင့် ရဲဘော်အောင်သိန်း(ပြည်ပပြန်)တို့အား စစ်ပြေး 

အတွေးအခေါ်သမားများ၊ ရန်သူကိုအထင်ကြီးသူများ၊ ဆန္ဒစွဲအမြင်၊ စိတ်ဝါဒအမြင်ရှိသူများ၊ ဗဟို ဆန့်ကျင်သူများ၊ အခွင့်ထူးခံသူများ စသည်ဖြင့် စွဲချက် 

အမျိုးမျိုးတင်ရန် ပြင်ဆင်တော့သည်။ တစ်ချိန် တည်းမှာပင် အောင်နိုင်တပ်အောက်ခြေရဲဘော်များ အနက်မှ  အသက်အရွယ်ငယ်ရွယ်သူများအား ဗိုလ်မထားဝါဒသမားများ၊ မင်းမဲ့ဝါဒသမားများ၊ တဇောက်ကန်းဝါဒသမားများအဖြစ်  မွေးမြူ မြှောက်စား၍ မိုက်ရူးရဲများဖြစ်လာအောင် စည်းရုံးခဲ့ သည်။ 

အောက်ခြေထုကလုပ်သမျှကို ဂုဏ်ပြု၍ အားပေး ခဲ့သည်။ ရဲဘော်သက်တို့သုံးဦးအား ဖြုတ်ထုတ်သတ် နိုင်ရန် အောင်နိုင်တပ်ဖွဲ့အတွင်း၌ ဂိုဏ်းအုပ်စုများဖွဲ့ပြီး 

ကျောရိုးများကိုလည်း ကြိုတင်မွေးမြူထားခဲ့သည်။

အောင်နိုင်တပ်ဖွဲ့အတွင်းတွင် ပဋိပက္ခများ၊ ပြဿနာများ ကြီးထွားလာရာ လူမှုရေးဖောက်ပြန်မှု များလည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ရဲဘော်သက်သည် 

လက်နက်ချသွားသော  ဇနီးသည် ဒေါ်ကြည်အား အကြီးဆုံးရန်သူအဖြစ် ကြေညာ၍ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်မှ ရဲဘော်မအေးမြင့်နှင့်  ရှုပ်ထွေးငြိစွန်းခဲ့သည်။ 

မအေးမြင့်သည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၂၃)ရက် တွင် ခမရ (၁ဝ၃)နှင့်ဖြစ်ပွားသော ရေအေးမြောင် တိုက်ပွဲ၌ သေတမ်းစာကို ကြိုတင်ရေးသားပြီး 

အသေခံ သွားခဲ့သည်။ သေတမ်းစာတွင် ရဲဘော်သက်နှင့်ငြိစွန်း နေသဖြင့် ပါတီတွင်း ပြည့်တန်ဆာဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း၊ အမှားများအတွက် သွေးနှင့်ဆေးကြော 

သွားကြောင်း ရေးသားထားခဲ့သည်။ ကိုကိုးကျွန်းတွင် ထိန်းသိမ်းထား ရာမှ ပြန်လွတ်လာပြီး တောခိုခဲ့သော မြတ်စံဦး (ခေါ်) မောင်မောင်သည်လည်း 

ခလရ(၃၅)နှင့် ကညင်တုံး တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး ကျဆုံးခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခု မတ်လ (၁၄)ရက်တွင်လည်း  ဖြူးစုရွာရှိ  ခမရ(၁ဝ၆) စစ်ကြောင်းသို့ ဒုတိယစုမှူးစန်းမောင်၊ ဝင်းညွန့်၊ တင်စိန်၊ မကြည်စိုး၊'မသောင်းရွှေ၊ မခင်ဝင်း၊ မသိန်းငွေ၊ မခင်အုန်းမြင့်၊ မလေးညွန့်တို့သည် အစုလိုက် အပြုံလိုက်

လက်နက်ချ အလင်းဝင်ရောက် ခဲ့ကြသည်။ သို့နှင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူ ပါတီတို့၏ ပါတီအဓိကပူးတွဲတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖြစ်သော 

အောင်နိုင်တပ်သည် စစ်ရေးရှုံးနိမ့်လာပြီး သေသူ၊ ဒဏ်ရာရသူ၊ လက်နက်ချသူ၊ အချင်းချင်းသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံရသူတို့ တဖြည်းဖြည်းတိုးပွားလျက်ရှိရာမှ ယိုယွင်း 

ချည့်နဲ့၍ လာပြန်လေသည်။

အောင်ဇေယျ၊ သို့မဟုတ် မြို့သိမ်းတပ်

သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့သည် အခက်အခဲများ အား ကျော်လွှားနိုင်ရေး၊ မြောက်ပိုင်းနယ်မြေများအား တိုးချဲ့နိုင်ရေးအတွက် ဗဟို၏အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးတပ်

ကို အောင်ဇေယျတပ်အမည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းကြပြန်သည်။ စင်စစ် အဘက်ဘက်မှ ယိုယွင်းပျက်စီးလာသော တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များအား အောင်နိုင်တပ်ဖြင့် 

ကျားကန်ပေးသကဲ့သို့ အောင်နိုင်တပ်ကျဆင်းလာချိန် တွင် အောင်ဇေယျတပ်ဖြင့် အဖတ်ဆယ်ရန် ကြိုးစား ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အောင်ဇေယျတပ်ကို 

၁၉၇၃ ခုနှစ် မတ်လ (၂၉)ရက်တွင် မြရာပင်ကြော၊ တောင်ပေါ် (၇)ရွာထဲမှ ထန်းလက်ကုန်းရွာအနီး ကွင်းချောင်း စခန်းတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

အောင်ဇေယျတပ်ရင်းကို အတွင်းရေးမှူး သခင်ချစ်ကိုယ်တိုင် ဦးစီးကွပ်ကဲဖွဲ့စည်း ပြီး အောက်ပါတပ်များကို အောင်ဇေယျတပ်ရင်းအဖြစ် စုစည်းခြင်းဖြစ်သည် -

	(က)	အောင်မြေတပ်။ တိုက်တိုင်းအောင် (၁)၊ တိုက်တိုင်းအောင် (၄) နှင့် ကွင်းချောင်း တပ်ဖွဲ့။

	(ခ)	တိုက်တိုင်းအောင်(၂)။ ပြည်ခရိုင်နှင့် သရက်ဒေသတပ်ဖွဲ့။

	(ဂ)	စွန်ညိုတပ်ဖွဲ့။ ဗဟိုကင်းတပ်။

အောင်ဇေယျတပ်ရင်းတွင် ပြိုပျက်လုနီးပါးဖြစ်နေ သော တိုက်တိုင်းအောင် (၁)၊ (၂)၊ (၄) တို့ကို စုစည်း ထားပြီး တပ်စု(၇)စုနှင့် အမျိုးသမီးတပ်စုတစ်စုအပါအဝင် 

အင်အား ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။ အဓိကတာဝန် မှာ စစ်ရေးအရ ပထမဆုံး ဇေယျဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီး မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဆင်နွှဲရန်၊ နိုင်ငံရေးအရ 

မြို့နေလူတန်းစားလမ်းစဉ် အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊ ကွင်းဒေသ အာဏာဖြူဖြိုချပြီး အာဏာနီတည်ဆောက်ရန်နှင့် တိုးချဲ့ရန်တို့ဖြစ်သည်။ တပ်ရင်းပါတီ

ကော်မတီ မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

	(က)	ရဲဘော်ညိုအောင် (ခ) ဉာဏ်ကျော် (ပြည်ပ ပြန်) နိုင်ငံရေးမှူး

	(ခ)	ဗိုလ်တင်မောင် (ခေါ်) ဗိုလ်သိန်းထွန်း၊ တပ်မှူး

	(ဂ)	ရဲဘော်တင်ထွန်း၊ ဒုတိယနိုင်ငံရေးမှူး

	(ဃ)	ရဲဘော်မြဟန်၊ ဒုတိယတပ်မှူး

	(င)	ရဲဘော်မင်းသိန်း (ခ) သန်းမြင့်၊ ကြိုးမဲ့ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးတာဝန်ခံ

	(စ)	ရဲဘော်ကျော်ဝေ (ခ) ဝင်းမောင်၊ ဆက်သွယ်ရေး

၁၉၇၃ ခု မတ်လ (၂၈)ရက်တွင် ဗဟိုဌာနချုပ် သည် ပြည်သူ့တော်လှန်စစ် (၂၅)နှစ်မြောက်နေ့ အခမ်းအနားကိုကျင်းပရာ ကျေးရွာများမှ ပရိသတ် ၅ဝဝ 

ကျော် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့သည် ယင်းအခမ်းအနားသို့ ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး ထိုးစစ်ကို ထိုးစစ်ဖြင့်ချေမှုန်း ရေး၊  

ပြည်သူ့စစ်များတိုးချဲ့ရေး၊  ပြည်သူ့အာဏာ တည်ဆောက်ရေးတို့ကို လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် မော်စီတုံး၏ဩဝါဒဖြစ်သည့် 

သန္နိဌာန်ချ၊ အသက်စွန့်ရန် မကြောက်၊ အခက်အခဲ ဖယ်ရှား၊ အောင်ပွဲအရယူဟူသော ဆောင်ပုဒ်အရ အောင်ဇေယျတပ်အတွင်းတွင် 

သေအတွေးအခေါ်၊ သေဝါဒ ကို ချမှတ်ပေးပြန်သည်။ သေအတွေးအခေါ်၊ သေဝါဒမှာ အသေခံရန်မြှောက်ပင့် သွေးထိုးပေးခြင်းသာဖြစ်ပြီး 

အောင်ဇေယျတပ်မှ တပ်သားအများအပြားပင် သေတမ်းစာများ ကြိုတင်ရေးသားပြီး အကျိုးမဲ့ အသေခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရလေသည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ (၂၃) ရက် ညတွင် အောင်ဇေယျတပ်သည် ဖြူးမြို့နယ် ရှမ်းစုရွာ၌ တပ်စွဲထားသော အမှတ်(၁ဝ၅)ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ တပ်ခွဲစခန်းကို 

သွားရောက်တိုက်ခိုက်ရာ အထိအခိုက် အကျအဆုံးများစွာဖြင့် ဖရိုဖရဲဆုတ်ခွာထွက်ပြေးခဲ့ကြ ရသည်။ အောင်ဇေယျတပ်မှာ ဝါးအစည်းပြေသကဲ့သို့ 

စုစည်းမရအောင်ပင်ဖြစ်သွားရသည်။ ၁၉၇၃ ခု ဇူလိုင် လ (၂၇)ရက်တွင် လက်နက်ခြောက်လက်နှင့်အတူ သုံးယောက် လက်နက်ချပြီး နှစ်ယောက် လက်နက်မဲ့ 

ထွက်ပြေးသွားသည်။ လင်းယုန်တပ်ဖွဲ့မှ နှစ်ယောက် နှင့် အုတ်တွင်းမြို့နယ် တပ်မှူးစိုးနိုင်လည်း ထွက်ပြေး ပြီး လက်နက်ချသွားသည်။ ဇူလိုင် (၃ဝ)ရက်တွင် 

ကွင်းချောင်းတပ်မှ ခုနစ်ယောက် လက်နက်ချသွားပြီး ဩဂုတ် (၃) ရက်တွင် ကွင်းချောင်းတပ်မှ ရဲဘော် ထွန်းကျန် ကျဆုံးပြန်သည်။  ထွက်ခွင့်တင်သူ 

များပြား လာပြီး  ဩဂုတ်(၁၄)ရက်တွင်  လင်းယုန်မှ လေးယောက်၊ ဩဂုတ် (၁၅) ရက်တွင် ရှစ်ယောက် ထွက်ပြေးပြီး လက်နက်ချကြပြန်သည်။

ဩဂုတ် (၁၆) ရက်တိုက်ပွဲ တွင် သုံးယောက်သေဆုံးပြီး လက်နက် ၁ဝ လက် တပ်မတော်က  သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလအတွင်းတွင်လည်း 

ထွက်ပြေးသူများ၊ တိုက်ပွဲတွင်  သေရသူများမှာ  မဆုံးနိုင်သေးပေ။ အောက်တိုဘာလတွင်လည်း ၁၇ ဦးတစ်ဖွဲ့၊ ၁၂ ဦး တစ်ဖွဲ့၊ ခုနစ်ဦးတစ်ဖွဲ့ အစုလိုက် အပြုံလိုက် 

ထွက်ပြေး ပြီး  လက်နက်ချကုန်ကြသည်။  မကြာခဏလည်း တပ်မတော်၏တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်ကျဆုံးသူဦး ရေတိုးသည်ထက်တိုးနေသည်။ 

ထွက်ခွင့်တင်သူများ၊ လက်နက်ပြန်အပ်သူများလည်း ပေါ်လာသည်။ သို့နှင့် အောင်ဇေယျ မြို့သိမ်းတပ်သည်လည်း မည်သည့်မြို့ကိုမျှ မသိမ်းပိုက်နိုင်မီမှာပင် 

အဘက်ဘက် မှ ယိုယွင်းကျဆင်း၍လာလေသည်။

ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ပုံစံသစ်

သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးပြီးနောက် ဥက္ကဋ္ဌသခင်ဇင် နှင့် အတွင်းရေးမှူးသခင်ချစ်တို့သည် ဖြုတ်ထုတ်သတ် လမ်းစဉ်ကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးခဲ့ကြသော်လည်း

ရဲဘော် ဌေး၊ ဂိုရှယ်၊ ဗိုလ်ရန်အောင်တို့အား သတ်ဖြတ်စဉ်က ကဲ့သို့ အခမ်းအနားများ ကြီးကျယ်စွာပြင်ဆင်၍ စွဲချက် များအဆင့်ဆင့်တင်ကာ ရေရှည် 

ညှဉ်းပန်းသတ်ဖြတ် ခြင်းများကို မပြုလုပ်ကြတော့ပေ။ တပ်မတော်၏စစ်ဆင် ရေးများက ဆက်တိုက်ဆင်နွှဲနေသဖြင့်လည်း ထိုသို့ ပြုလုပ်ရန် အချိန်မရတော့ပေ။ 

ပါတီတွင်း မကျေနပ် မှုများ ကြီးထွားလာမည်ကိုလည်း စိုးရိမ်နေရသည်။ ထို့ကြောင့် ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ကို ပုံစံတစ်မျိုးဖြင့် ကျင့်သုံးလာကြရတော့သည်။ 

ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ် ပုံစံသစ်မှာ အတိအလင်းစွဲချက်တင်၍ အပုပ်ချပွဲများကို ရှည်ကြာစွာကျင်းပမနေဘဲ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်လိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ပဲခူးရိုးမဒေသ၌ ဗကပဗဟိုဌာနချုပ်၏ တိုက်ရိုက် ညွှန်ကြားချက်အမိန့်အရ အတိအလင်း သတ်ဖြတ် ဖယ်ရှားခံရသူများမှာ (၅ဝ) ဦးခန့်ပင်ရှိခဲ့သည်။ ထို 

အရေအတွက်မှာ ပဲခူးရိုးမတွင်သာဖြစ်ပြီး အခြားတိုင်း များ၊ ပြည်နယ်များမပါဝင်ပေ။ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံသတ် ဖြတ်ခံရသူများ စုစုပေါင်းမှာမူ ရာနှင့်ချီ၍ရှိခဲ့သည်။ 

ဤကား ဗကပပါတီတွင်း သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြခြင်းသာဖြစ် သည်။ အာဏာနီတည်ဆောက်ရေးဟုဆိုကာ အပြစ်မဲ့ ပြည်သူများအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းမှာမူ တစ်ပြည်လုံး 

တွင် ရာနှင့်ထောင်နှင့်ချီ၍ရှိခဲ့သည်။ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ရေးသာမကဘဲ အတင်းအဓမ္မ ဖိအားပေး၍ အကျပ်ကိုင်ပြီး အသေခံခိုင်းသောကြောင့် တိုက်ပွဲများ 

တွင် မိမိကိုယ်မိမိ သတ်သေသည့်နှယ် အသေခံသွား ရခြင်းများမှာလည်း ဖြုတ်ထုတ်သတ်ပုံစံသစ်ဟုပင် ဆိုရပေမည်။ ဖြုတ်ထုတ်သတ်ပုံစံသစ်နှင့်ပတ်သက်၍

သွေးကို သွေးဖြင့် သန့်စင်ရေးဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ကြ သည်။

ပဲခူးခရိုင်အရှေ့ခြမ်းတပ်မှ အစဉ်အလာရှိသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဗိုလ်မြတ်ထွဋ်သည် တိုက်တိုင်းအောင် (၃) ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဗဟိုက လိုသလို 

ကြိုးဆွဲ၍မရနိုင်သူဖြစ်သဖြင့် ပဲခူးမြို့နယ်အနောက်ခြမ်း ဘောနီချောင်းထဲတွင် ရဲဘော်သောင်းမြင့်က နောက်ကျောမှ ကာဘိုင်သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်

လုပ်ကြံခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်မြတ်ထွဋ်နှင့်အတူ ပါလာသူ ရဲဘော် မြတ်ကျော်ကိုလည်း ရဲဘော်သက်တို့လူစုက ဘောနီချောင်း ထဲမှာပင် ရက်စက်စွာ 

လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်လိုက် ကြသည်။ ဤကား သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့ကိုယ်တိုင် လျှို့ဝှက်စီစဉ်သော ဖြုတ်ထုတ်သတ် ပုံစံသစ်ပင်ဖြစ် သည်။ ဗိုလ်မြတ်ထွဋ်နှင့် 

ရဲဘော်မြတ်ကျော်အား ပါတီ ဗဟိုက စစ်ပြေးအတွေးအခေါ်သမားများ၊ ပြန်လည် ပြင်ဆင်ရေးသမားများအဖြစ် ကြိုတင်၍ စွဲချက်တင်ပြီး ဖြစ်လေသည်။

တိုက်တိုင်းအောင် (၃)မှ  ဒုတိယတပ်မှူး ဗိုလ်စောအောင် ကိုလည်း ရဲဘော်သက်နှင့် ရဲဘော် ဉာဏ်ကျော်တို့က အလစ်တွင် ဝိုင်းဝန်းဖမ်းဆီးချုပ်နှောင် ၍ 

ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်စောအောင်အား သုတ်သင်ရာတွင် တိုက်တိုင်းအောင်(၃)မှ တပ်သားများ မသိရှိစေရန် တိုက်တိုင်းအောင်(၁)က လျှို့ဝှက်

တာဝန် ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တောင်ငူခရိုင်ကော်မတီနှင့် ခရိုင်စစ်ရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်ထွန်းတင်သည်လည်း စစ်ပြေးသမားနှင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ရေးသမားအဖြစ် စွဲချက်တင် ဖိအားပေးခြင်း 

ခံခဲ့ရသောကြောင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ (၂၇) ရက် ဘုန်းရွာတိုက်ပွဲတွင် အသေခံတိုက်ခဲ့ရလေသည်။ တိုက်တိုင်းအောင်(၄)၏ နိုင်ငံရေးမှူးသစ်ဖြစ်သော 

ဗိုလ်သွင်(ခ)တင့်ဆန်း(ခ)အောင်သိန်းလွင်သည်လည်း ၁၉၇၂ ခု ဩဂုတ်လ (၁)ရက် အစောင့်ရထားတိုက်ပွဲ မှ ဆုတ်ခွာပြီး ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းနေစဉ် 

နောက်ကျောမှ ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၂ ခု ဇွန်လ (၁၅)ရက်တွင်လည်း အောင်နိုင်တပ်မှ တပ်စု နိုင်ငံရေးမှူးဖြစ်သူ ရဲဘော်တင်ဦးသည် 

ကွန်မြူနစ်လူငယ် အမျိုးသမီး မကြည်စိုးနှင့်ငြိစွန်းပြီး ပြင်းထန်စွာရှုတ်ချ ၍ စွဲချက်အတင်ခံခဲ့ရပြီး တိုက်ပွဲတွင် ရဲဘော်မခင်ညို နှင့်အတူ နောက်ကျောမှ 

ပစ်သတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရလေ သည်။

ရဲဘော်သက်နှင့်ငြိစွန်းခဲ့သော မအေးမြင့်မှာမူ ၁၉၇၂ ခု ဒီဇင်ဘာလ (၂၃)ရက် ရေအေးမြောင် တိုက်ပွဲတွင် သေတမ်းစာကို ကြိုတင်ရေးသား၍ 

ကျည်ဆန်လာရာသို့ မျက်နှာမူ မတ်တတ်ရပ်ကာ အသေ ခံခဲ့ရသည်။ ကွန်မြူနစ်လူငယ်ခေါင်းဆောင် ရဲဘော် မောင်သန်းသည်လည်း ၁၉၇၃ ခုနှစ်

ဧပြီလ (၂၆) ရက်တွင် ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဝိုင်းရွာတပ်စခန်း အား သွားရောက်တိုက်ခိုက်စဉ် နောက်ကျောမှ ပစ်ခတ် ခံရသောကြောင့် သေဆုံး

ခဲ့ရပြန်သည်။ သခင်ဇင်က သေအတွေးအခေါ်ကို ချမှတ်ပေးပြီးသောအခါတွင် ကား ဖြုတ်ထုတ်သတ်ပုံစံသစ်အရ အသေခံကြရသူ များမှာ ပိုမိုများပြား 

လာရတော့သည်။ ပါတီဗဟိုသည် အပြစ်ရှိသူများ၊ စွဲချက်အတင်ခံရသူများကို သေအတွေး အခေါ်သွတ်သွင်းပြီး အတင်းအကျပ်ပင် အကျပ်ကိုင် ကြသည်။ 

သေအတွေးအခေါ်အရ အသေခံကြရမည့် သူများသည် သေတမ်းစာကို ကြိုတင်ရေးသားပြီးနောက် တိုက်ပွဲတွင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေသည့်အနေနှင့် 

အသက်စွန့်ခဲ့ကြရသည်။

သရက်ခရိုင်တွင် တိုက်တိုင်းအောင်(၅)ဖွဲ့စည်း ရန် ကြိုးစားလျက်ရှိရာ ရဲဘော်မောင်ငွေ၊ မအုံးရီ၊ မနီ၊ ရဲဘော်ကြည်၊ ရဲဘော်ဆလိုင်း အေးမောင်

တို့ သည် သေတမ်းစာများကို ကြိုတင်ရေးသား၍ တိုက်ပွဲ များတွင် ရှေ့ဆုံးတန်းမှ အသေခံခဲ့ကြရသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်များသည် တပ်မတော်မှ 

ဆင်နွှဲသည့် စစ်ဆင်ရေးများတွင် ကျဆုံးရသည့်အပြင် တရားဝင် ဖြုတ်ထုတ်သတ်ခံရသူများ၊ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံ ခံရသူများ၊ အတင်းအကျပ် အသေခိုင်းသဖြင့် 

အသေခံ ကြရသူများ စသည်ဖြင့် ဆုံးရှုံးပျက်စီးကြရသူများ များပြားလာသောကြောင့် စစ်ရေးအရ အရေးနိမ့် လာကြသည်။ ဗဟို၏ ဖြုတ်ထုတ်သတ်ပုံစံကို 

မနှစ်သက် ကြခြင်း၊ ၆၄ လမ်းစဉ်ကိုမကျေနပ်ခြင်း၊ အဘက်ဘက်မှ ချွတ်ယွင်းပြီး စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းလာခြင်းတို့ကြောင့် လက်နက်ချသူများမှာလည်း 

မနည်းလှပေ။ သို့သော် သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့ကမူ စစ်ရေးရှုံးနိမ့်ရခြင်းကို ပင်လျှင် ယာယီအခက်အခဲများ၊ အောင်ပွဲများအဖြစ်  သုံးသပ်၍ လှည့်စားစည်းရုံး 

နေကြလေသည်။

တပ်မတော်စစ်ဆင်ရေးများနှင့် ဗကပတို့၏ သုံးသပ်ချက်

တပ်မတော်သည် ပဲခူးရိုးမဒေသအတွင်း ဗကပတို့ အား ချေမှုန်းနိုင်ရေးအတွက် အောက်ပါစစ်ဆင်ရေး များကို ဆင်နွှဲခဲ့သည် -

	(က)	ကြံတိုင်းအောင်စစ်ဆင်ရေး

	(ခ)	မော်နိုင်စစ်ဆင်ရေး (၁၉၆၇ ခုနှစ် ဩဂုတ် လမှ နိုဝင်ဘာလ)

	(ဂ)	ပြည်သာယာ စစ်ဆင်ရေး (၁၉၆၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ)

	(ဃ)	တေဇစစ်ဆင်ရေး (၁၉၆၈ ခုနှစ် စက်တင် ဘာလမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ် မတ်လ)

	(င)	တံခွန်စစ်ဆင်ရေး (၁၉၆၉ ခုနှစ် မတ်လမှ ဧပြီလ)

	(စ)	ဇွဲသတ္တိမိုးစစ်ဆင်ရေး (၁၉၆၉ ခုနှစ် မေလမှ စက်တင်ဘာလ)

	(ဆ)	ဇွဲသတ္တိဆောင်းစစ်ဆင်ရေး (၁၉၆၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ လ)

ထို့နောက် တပ်မတော်သည် အရှေ့မြောက်ဒေသ တွင် ရန်သူအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာ ခြင်းကို စစ်ဆင်ရေးများဖြင့် ကာဆီးနေစဉ်မှာပင် ပဲခူး 

ရိုးမတွင်လည်း ဆက်တိုက်ဆိုသလိုပင် ထိုးစစ်များကို ဆက်လက်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ တပ်မတော်၏ ထိုးစစ်များ အပေါ်တွင် ပဲခူးရိုးမဒေသ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် 

အနောက်မြောက်တိုင်းဒေသအလိုက် ခွဲခြား၍ သခင်ဇင် နှင့်သခင်ချစ်က အောက်ပါအတိုင်းသုံးသပ်ခဲ့သည်-

ပဲခူးရိုးမ ထိုးစစ်ကို ထိုးစစ်နဲ့ ချေမှုန်းရေး အတွေ့အကြုံများ

(က)	ပဲခူးရိုးမစစ်မျက်နှာ

	မော်နိုင်ထိုးစစ်

	ကာလ	-	၆၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှ နိုဝင်ဘာ လကုန်အထိ လေးလကြာ

	ဒေသ-	သာယာဝတီခရိုင်၊ တောင်ညို ဒေသ

	ရည်ရွယ်ချက်-  ပါတီဗဟိုကို ချေမှုန်းရေး

	ပါဝင်တဲ့တပ်များ-  တပ်မ(၈၈)ရဲ့တပ်ရင်း (၃) ရင်း၊ လပခ က (၂) ခွဲ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်က (၁) ရင်း၊ ပေါင်း (၄) ရင်း၊ (၁) ခွဲ။

	ပါတီခေါင်းဆောင်မှု

-	တစ်ပြည်လုံးမှာ ရန်သူကို တပ်စိတ် အလိုက် ချေမှုန်းရေးလုပ်ပြီး တပ်စု အလိုက်ချေမှုန်းရေးကို တက်လှမ်းနေ။

-	ပါတီတွင်း တော်လှန်ရေး အုံကြွနေ။

	စိန်ပိန်ကိုတော့ ချေမှုန်းလိုက်။

-	ထိုးစစ်ကိုထိုးစစ်နဲ့ ရိုက်ချိုးရေးစစ်လမ်းညွှန် မှုကိုချမှတ်ပြီး နေဝင်းရဲ့ဖောက်ပြန်တဲ့ ယုတ်မာတဲ့ မော်နိုင်စစ်ဆင်ရေးကို ရိုက်ချိုး ကြလို့ 

တစ်ပြည်လုံးတောင်းဆို။

-	တတအ(၁)ကို ဖွဲ့ပြီး နဘဲကုန်းစိတ်ဓာတ် မွေးဖို့လှုံ့ဆော်ခဲ့၊ ရဲသုံးရဲစိတ်ဓာတ်လှုံ့ဆော်။

-	ဒီကာလအတွင်း ချေမှုန်းရေးတိုက်ပွဲများ။

	၁။	၆၇ ခုနှစ် ဇန်မှာ တောင်ငူ၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးလမ်းမကြီးပေါ်မှာ ရန်သူ တပ်စုတစ်စုကိုချေမှုန်းတဲ့ သပြေ တန်း လမ်းခွဲတိုက်ပွဲ။

	၂။	ဇူလိုင်လမှာ  ပေါက်ခေါင်းအနီး တောင်ငူ၊ ပြည်လမ်းမှာ ရန်သူတစ်စု ကို ချေမှုန်းတဲ့ရွာဘုတိုက်ပွဲ။

	၃။	နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်မှာ တပ်မ(၈၈) ချင်း (၁)၊ (၂)စိတ်ကို ချေမှုန်းတဲ့ မြို့ကျတိုက်ပွဲ။

	ဒီတိုက်ပွဲဟာ  ပြည်သူ့တော်လှန်စစ်မှာ အလှည့်အပြောင်းဖြစ်တယ်လို့ ဥက္ကဋ္ဌ ကြီးက ညွှန်ပြ -

-	ပြည်သူ့စစ်များ၊ အတက်ကြွဆုံး ပါဝင် တိုက်ခိုက်ကြ။

နိဂုံး

		ရဲဘော်သန်းထွန်းရဲ့ ကိုယ်တိုင်ဦးစီးမှု၊ ရန်သူထိုးစစ်ကို မိမိထိုးစစ်နဲ့ ချေမှုန်းရေး လမ်းစဉ်မှန်ကန်မှု၊ တပ်နဲ့ပြည်သူပူးတွဲတိုက် ပွဲဝင်မှု၊ 

ပြည်သူ့စစ်အကျယ်အပြန့်ဆင်နွှဲမှုတို့ ကြောင့် မော်နိုင်ထိုးစစ်ကို ရိုက်ချိုးနိုင်ခဲ့။

(ခ)	ပြည်သာယာထိုးစစ်

	ကာလ	၆၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကုန်မှ ၆၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ ၁ဝ လကြာ။

	ဒေသ 	သာယာဝတီခရိုင် မြောက်ခြမ်းနဲ့ ပြည်ခရိုင်တောင်ခြမ်း၊ တောင်ညို ရွှေလေးဒေသ။

	ရည်ရွယ်ချက်	ပါတီဗဟိုချေမှုန်းရေး၊ အုံကြွ လာတဲ့ ဆင်းရဲသောလယ် သမားထုကို နှိပ်ကွပ်ရေး။

	ရန်သူတပ်	တပ်မ(၇၇)မှ တပ်ရင်း (၅) ရင်း

	နောက်ခံကား	ပေါက်ခေါင်းမှာ  ဆင်းရဲ သားတို့ရဲ့  အာဏာနီ ထူထောင်ရေး အုံကြွမှုကြီး ပေါ်နေချိန်ဖြစ်။

ပါတီခေါင်းဆောင်မှု

-	စိန်ပိန်ဂိုဏ်း စစ်ရေးခေါင်းဆောင် ရန်အောင် ကို ချေမှုန်း။

-	တတအ(၁)ကို ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုလုပ်ပြီး တိုင်း တပ်နဲ့ပေါင်းပေးလိုက်တယ်။

-	မြစ်ဝက ဆေးကျောင်းသား မာ့ခ်စ်လီနင် ကျောင်းသားများရဲ့ဘဝဟစ်တိုင်လှုပ်ရှားမှု လုပ်။

-	တတအ(၁)ကို ထွန်းငြိမ်းက ဖျက်ဆီးပစ်တယ်။

-	ရန်သူချေမှုန်းရေးမပါဘဲ တည်ဆောက်ရေး သာ အဓိကလုပ်တယ်။

-	တပ်စုစည်းရုံးရေးကို ဆန့်ကျင်ပြီး ဖြန့်ခွဲတယ်။ 

-	ပြည်သူ့စစ်အုတ်မြစ်ချရေး၊ ဒေါက်တိုင်ရှင်း ရေးလို့ ဆိုတယ်။

-	ပြည်ခရိုင်တပ်ဟာ ရန်သူကို အထိနာအောင် သုံးကြိမ်တိုက်ပေမယ့် အထီးတည်းတိုက်နေရ။ ထွန်းငြိမ်းရဲ့ ပြည်သူ့စစ်အုတ်မြစ်ချရေး ကြောင့် 

ရန်သူချေမှုန်းရေးမရဘဲ ကေဒါတွေ ကျခဲ့ရတယ်။

-	ဒီအခြေအနေမှာ ပါတီဗဟိုဟာ ၆၈ ခုနှစ် ဧပြီ လမှာ အတိုက်ခံရတယ်။

-	ရဲဘော်ဗိုလ်ဇေယျ၊ ရဲဘော်ရန်အောင် ကျဆုံး ရတယ်။

-	အရေးကြီး စာရွက်စာတမ်းနဲ့ ပစ္စည်းလည်း ဆုံးရှုံးရတယ်။

-	ရန်သူကို အလေးမထားတာကြောင့် အတိုက်ခံ ရတာဖြစ်။(ထွန်းကြည်သစ္စာဖောက်မှုကြောင့်)

-	ဒီကာလအတွင်း ကန ကျောင်း  ဖွင့်နိုင် တယ်။

-	ပြည်ခရိုင်တပ်ကို ပါတီဗဟိုနဲ့ တောင်ငူက တပ် အချို့ပေါင်းပြီး တတအ(၂)ကိုဖွဲ့စည်းလိုက် တယ်။ ၆၈ ခု ဇွန်မှာ ဖြစ်တယ်။

-	တောင်ငူခရိုင်တပ်ဟာ ပါတီဗဟိုရဲ့ရှေ့ဆောင် မှုနဲ့ ခလရ(၆)တစ်စိတ်ပါတဲ့တပ်ကို ၆၈ ခုနှစ် ဇွန်လမှာ ချေမှုန်းလိုက်တယ်။

-	ထွန်းငြိမ်းဟာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရဲ့တပ်ဖွဲ့ကို စည်းရုံးပြီး ပါတီဗဟိုအာဏာသိမ်းဖို့လုပ်လာ တဲ့အတွက် ထွန်းငြိမ်းနဲ့ဂိုဏ်းသားတွေကို ချေမှုန်းလိုက်တယ်။ 

၆၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ မှာဖြစ်တယ်။

နိဂုံးချုပ်

-	ပြည်သာယာထိုးစစ်မှာ တတအ(၁) (၂) များ ဟာ ရန်သူချေမှုန်းဖို့ သူမတူအောင် အဆင်းရဲ အပင်ပန်းခံလုံးပန်းပေမယ့် ထွန်းငြိမ်းရဲ့ရန်သူ မချေမှုန်းရေး 

စစ်ပြေးအတွေးအခေါ်ကြောင့် ရန်သူချေမှုန်းရေးတစ်ပွဲမှမရ။ တပ်တွေရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုအတွင်း ထွန်းငြိမ်းဝါဒဟာ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း လှိုက်စားနေတယ်။

(ဂ)	တေဇထိုးစစ်

	ကာလ	၆၈ ခု စက်တင်ဘာလမှ ၆၉ ခု မတ်လအထိ (၇)လကြာတယ်။

	ဒေသ 	အုတ်တွင်းမြို့နယ် စင်းချောင်း ဝှမ်း။

	ရည်ရွယ်ချက်	ပါတီဗဟိုကို ချေမှုန်းဖို့ဖြစ် တယ်။

	ရန်သူတပ်	တပ်မ(၇၇)နဲ့ (၈၈)တပ်များ ဖြစ်တယ်။

နောက်ခံကား

-	ဒီထိုးစစ်ဟာ ပါတီဗဟိုရောက်ဖူးတဲ့အောင်စိန် 	ရဲ့ သစ္စာဖောက်မှုကြောင့် ပြုလုပ်လာတာဖြစ်။ သူ့ရဲ့သစ္စာဖောက်မှုကြောင့် ၆၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ

၁၉ ရက်နေ့မှာ ဒုတိယ အကြိမ် အတိုက်ခံရပြန်တယ်။

-	အတွင်းရန် ထွန်းငြိမ်းကို အပြင်းအထန် တိုက်ပွဲဆင်ပြီးစ အချိန်ဖြစ်။ အတွင်းရန်ကို အလေးထားတိုက်ပွဲဆင်စဉ် အပြင်ရန်ကို အာရုံစိုက် ပေါ့လျော့နေစဉ်

ခံရတာဖြစ်။

-	ဒီတိုက်ပွဲမှာ မာ့ခ်စ်လီနင်ကျောင်းသားနဲ့ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တည်ဆောက်ရေး ကျောင်း သားထဲမှ ရဲဘော် ၁၂ ယောက် ကွဲထွက်သွား တယ်။ ဒါ့အပြင် 

အရေးကြီးတဲ့ စာရွက်စာတမ်း များ၊ ကနပစ္စည်း များ၊ ရွှေ၊ ငွေအမြောက် အမြား ဆုံးရှုံးရပြန်တယ်။

-	စက်တင်ဘာလ  ၂၄  ရက်နေ့ကျတော့ ထွန်းငြိမ်း ကျောရိုးငမြကြီးရဲ့လုပ်ကြံမှုကြောင့် ဥက္ကဋ္ဌကြီးကျဆုံးခဲ့ရတယ်။

-	ဒီကာလအတွင်းမှာ ပါတီဗဟိုဟာ အတွင်း အပြင်ရန်သူနှစ်ဦးကြားမှာ အလူးအလဲခံနေ ရတယ်။ ရိက္ခာအကျပ်အတည်းကလည်း အလွန်ကြီးတယ်။ 

ရောဂါအန္တရာယ်ကလည်း တစ်ဖက်က ခြိမ်းခြောက်ခံနေရတယ်။

-	ဆေးကျောင်းဟာလည်း ရန်သူရဲ့ချေမှုန်းတာ ခံလိုက်ရတယ်။ ရန်သူနဲ့ ရှေ့မှာရင်ဆိုင်နေ၊ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးသမားတွေက နောက် ကျော 

ဓားနဲ့ထိုးတာခံရတဲ့အတွက် ရဲဘော် ၂ဝ ကျော်ကျဆုံး၊ လက်နက်များဆုံးရှုံးရပြန်တယ်။

-	ဘယ်လိုပင်ဖြစ်စေ လူထု၊ အထူးသဖြင့် တောင်ပေါ်ကရင် ဗမာလူထုရဲ့ အကူအညီနဲ့ အခက်အခဲ အကျပ်အတည်းကို ကျော်လွှား နိုင်ခဲ့တယ်။ 

တေဇထိုးစစ်ဟာလည်း မအောင် မြင်ဘဲ ရုပ်သိမ်းသွားရတယ်။

သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့သည် တပ်မတော်၊ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် ကြုံတွေ့ရသော အရှုံးများကို တတ်နိုင်သမျှ ဖုံးကွယ်ပြီး အနိုင်များကိုသာ ရွေးနုတ်၍ 

သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ ဖုံးဖိ၍မရသော အရှုံးများအတွက် မူကား နိုင်ငံရေးစစ်ရေးခေါင်းဆောင်များအား စစ်ပြေး သမား၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသမားဟုဆိုကာ 

အပြစ် ပုံချခဲ့သည်။ အမှတ်(၇၇)နှင့် အမှတ်(၈၈) ခြေမြန်တပ်မ များ၏ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လမှ မေလအထိ သုံးလကြာ ဆင်နွှဲခဲ့သော တံခွန်စစ်ဆင်ရေး

ကိုလည်း ဤအတိုင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။ ငါးပြေမစားကျက်တွင် ရဲဘော် အောင်ကြီးနှင့် အများအပြားကျဆုံးရခြင်းကို လက်နက် ချသွားသော သစ္စာဖောက်များ

ကြောင့်ဟု သုံးသပ်ကြ သည်။ အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မက ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ငါးလကြာဆင်နွှဲသော ဇွဲသတ္တိစစ်ဆင်ရေး

တွင်လည်း ပါတီဗဟိုသည် ရှောင် တိမ်းပြေးလွှားနေခဲ့ရရာ သခင်ဇင်ကမူ အောင်ပွဲဟုသာ သတ်မှတ်သည်။ အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မ၏ 

ဇွဲသတ္တိ စစ်ဆင်ရေးကိုလည်း   ရိုက်ချိုးလိုက်နိုင်သည်ဟု တော်လှန်ရေးအကောင်းမြင်ဝါဒဖြင့် သုံးသပ်ခဲ့သည်။ လက်တွေ့တွင်မူ ကျဆုံးသူ၊ 

ဒဏ်ရာရသူ၊ လက်နက်ချ သူများပေါ်ပေါက်လာပြီး လက်နက်များလည်း ဆုံးရှုံး ခဲ့ရလေသည်။

သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့သည် အမှတ်(၉၉) ခြေမြန်တပ်မ၏ ဇွဲသတ္တိစစ်ဆင်ရေးကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှ နိုဝင်ဘာလအထိ ပထမကာလ၊ 

၁၉၆၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ အထိ ဒုတိယကာလ၊ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လမှ ဒီဇင် ဘာလအထိ တတိယကာလဟူ၍ ကာလသုံးရပ်ခွဲပြီး 

သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ ပထမကာလတွင် ဗကပတို့က လက်ဦးမှုရသည်ဟု သုံးသပ်သည်။ သို့သော် ထိခိုက် ကျဆုံးမှုများကိုလည်း ဖုံးကွယ်မထားနိုင်ပေ။ ဒုတိယ 

ကာလတွင် တပ်မတော်၏ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ရှည်လျားလာမှုကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် ခမရ(၁ဝ၉)မှ ရိက္ခာပို့ 

တပ်စိတ်နှစ်စိတ်ကိုဖြတ်တိုက်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၂ဝ ရက်တွင် ဂုံညင်းတန်း၌ ခမရ(၁ဝ၃)မှ ရိက္ခာပို့တပ်စိတ် နှစ်စိတ်ကိုချုံခိုတိုက်ပြန်သည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင်လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ရာ ခလရ(၁ဝ)မှ အရာရှိတစ်ဦးကျဆုံးပြီး စစ်သည်နှစ်ဦးဒဏ်ရာရရှိသွား ခဲ့ရရှိသွားခဲ့သည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်တွင် ခလရ(၁ဝ)မှ တပ်စုတစ်စုကိုတိုက်ခိုက်ပြီး ထိုလမှာပင် ခလရ(၃)မှ တပ်စုစစ်ကြောင်းကို တိုက်ခိုက် ခဲ့သည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်တွင် ခလရ (၁၂)မှ တပ်စုတစ်စုကိုတိုက်ပြီး မေလ ၃ ရက်တွင် ခလရ(၁ဝ)မှ တပ်စုတစ်စုကို တိုက်ခဲ့သည်။ 

ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် ကျောက်ဖျာတောင်ကြောပေါ်ရောက်နေ သော ခလရ(၁၃)မှ တပ်ခွဲတစ်ခွဲကို တိုက်ခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ပွဲများကို  ဗကပတို့က  

ချေမှုန်းရေးစစ်ဟု သတ်မှတ်သည်။

ပြောက်ကျားလှုပ်ရှားမှုများအနေနှင့် ချောင်းပစ် ခြင်း၊ မီးရထားလမ်းကို ဖျက်ဆီးခြင်းများလည်း လုပ်ခဲ့ သည်။ ရန်သူ (၁၅ဝ) ကျော် (တပ်မတော်)ကို ချေမှုန်း 

နိုင်ခဲ့သည်ဟု သုံးသပ်သည်။ သို့သော် မရန်းချောင်းစု တိုက်ပွဲမှလွဲ၍ ကျန်တိုက်ပွဲများတွင် လုံးဝဥဿုံချေမှုန်း ရှင်းလင်းနိုင်မှုမရှိခြင်းကိုလည်း ဖုံးကွယ်

၍မရပေ။ တိုက်ပွဲများတွင် လက်လှမ်းမီရုံသာ သိမ်းဆည်းနိုင်ခဲ့ခြင်း ကို ချေမှုန်းသည်ဟု သတ်မှတ်သော်လည်း အဆုံးစွန် အကြွင်းမဲ့မချေမှုန်းနိုင်ခြင်းကိုကား 

တိုက်ပွဲခေါင်းဆောင် သူများ၏ အတွေးအခေါ်အားနည်းခြင်းကြောင့်ဟု အပြစ်ပုံချခဲ့ကြသည်။

တတိယကာလတွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသည် နယ်မြေဒေသစိုးမိုးရေးကို အဓိကထားဆောင်ရွက်ပြီးလုပ်သားပြည်သူများ၏ သတင်းပေးချက်များအရ 

ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်တိုက်ခိုက်လာသည်။ ပြည်သူလူထုနှင့် တပ်မတော်ပူးပေါင်း၍ ကွက်ပြည့်နင်းစစ်ဆင်ရေးများ ကိုလည်း သုံးကြိမ်တိုင်တိုင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ဗကပဗဟို သည် ရှောင်ကွင်းပြီးနောက် မြေပြန့်ရွာများသို့ဆင်း၍ အာဏာနီတည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် စစ်ဆင်ရေးမြားဦး ကို လှည့်ပစ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊    နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် ရဲဘော်မြခေါင်းဆောင်သော အင်အားလေးယောက် ကင်းပုန်းဖြင့်တိုး၍သေဆုံးခဲ့ ရသည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ 

ကွင်း(မြေပြန့်)တွင် ရန်သူ ချေမှုန်းရေးမလုပ်ရဲသည့် စောအောင်ကြောင့်ဖြစ်သည် ဟု ဗကပဗဟိုက သုံးသပ်သည်။

အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မမှ တပ်ရင်းသုံးရင်း၊ အလယ်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်မှ တပ်ရင်းနှစ်ရင်းနှင့် ပြည်သူ့ရဲများသည် ပြည်သူလူထု ၁ဝဝဝ ကျော်နှင့်အတူ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်မှ ၂၈ ရက်ထိ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် ကွက်ပြည့်နင်း၍ စစ်ဆင်ရေး ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ဗကပဗဟိုသည် 

လွတ်အောင် တိမ်းရှောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၉၉)ခြေမြန် တပ်မ ဌာနချုပ်၏ဇွဲသတ္တိစစ်ဆင်ရေးအတွင်း တိုက်ပွဲပေါင်း ၅ဝ ကျော်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ တပ်မတော်သား 

၂ဝဝ ကျော်ကို ချေမှုန်းနိုင်ပြီး လက်နက် ၁ဝဝ ကျော်သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ သည်ဟုဆိုသည်။

ပဲခူးရိုးမတွင်ဆင်နွှဲလာသော တပ်မတော်၏ထိုးစစ် များကို ဗကပတို့ကချေမှုန်းစစ်ဖြင့် ရိုက်ချိုးလိုက်နိုင် သည်ဟုသုံးသပ်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်၏ထိခိုက်ကျဆုံးမှု

နှင့် ရရှိသောလက်နက်များကိုသာကြည့်ပြီး သုံးသပ်ခဲ့ ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော်လည်း မိမိ၏ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများ ကိုမူ ဗကပများသည် ထည့်မစဉ်းစားခဲ့ကြပေ။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်စစ်မျက်နှာတွင်လည်း တပ်မတော်က ထိုးစစ်များအဆက်မပြတ်ဆင်နွှဲနေစဉ် အောက်ပါ ချေမှုန်းရေးတိုက်ပွဲများကို  တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်-

(၁)	၆၉-ခုနှစ်၊ မတ်လက အိမ်မဲ-ကျောင်းကုန်း  လမ်းမှာတပ်မ(၈၈)က ခလရ(၁၁)တပ်စု တစ်စုကို ချေမှုန်းခဲ့သည်။

(၂) မေလ ၁ ရက်မှာလည်း တပ်မ(၈၈) စစ်ကြောင်းတစ်ကြောင်းမှ တပ်စုတစ်စုကို ချေမှုန်းခဲ့။

(၃) မေလ ၁၆ ရက်နေ့က ကျောင်းကုန်းအလယ် ရွာမှာ ခလရ (၁)က တပ်ခွဲတစ်ခွဲလုံးချေမှုန်း ခဲ့။

(၄) ဒါတွေသာမက ရိက္ခာပို့ကားကို ချေမှုန်းတဲ့ ပုသိမ်ခရိုင်ရှောပြာတိုက်ပွဲ၊ ချင်း(၂)ကို ချေမှုန်းတဲ့ပုသိမ်နွယ်ပတ်၊ သလပ်ခွာချောင်း တိုက်ပွဲ၊ 

မအူပင်ရေလယ်သောင်တိုက်ပွဲများ လည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

(၅) ဂွမြို့၊ ဒေးဒရဲမြို့၊ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ၊ ငရုတ်ကောင်း ရန်သူ့စခန်းချေမှုန်းရေးတိုက်ပွဲ၊ ဖျာပုံ၊ မြောင်းမြ၊ ဝါးခယ်မ၊ ကျုံမငေးမြို့တွင်း တိုက်ပွဲများလည်း 

အောင်မြင်စွာဆင်နွှဲနိုင်ခဲ့။ (တပ်မ(၈၈) ပဲခူးရိုးမရွှေ့ပြောင်းလာစဉ် တပ်မှူးများက  မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ထိုးစစ် မအောင်မြင်ခဲ့တဲ့အကြောင်း  မိမိတို့သာ 

အထိနာခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံပြောဆိုတဲ့အထိ ဖြစ်တယ်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရန်သူ ၁ဝဝ ကျော် ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့တယ်။)

ဗကပ ဗဟိုသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် ချေမှုန်းရေး တိုက်ပွဲများဆင်နွှဲနိုင်သည်ဟု အထင်ရောက်ခဲ့သော် လည်း စင်စစ်တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် မဒညတ

နှင့် မဟာမိတ်ကေအင်န်ယူပါတီမှာ လုံးဝနီးပါးချေမှုန်း ခံနေရပြီး ဗကပအင်အားစုများမှာ အနောက်ဘက်ရခိုင်ရိုးမတောင်စွယ်သို့ကပ်၍ ပြောင်းရွှေ့ခိုအောင်း

နေကြရ ပြီဖြစ်သည်။ ကျဆုံးသူ၊ ဒဏ်ရာရသူ၊ လက်နက်ချသူများ လည်း အတောမသတ်နိုင်အောင် များပြားခဲ့သည်။ မြို့နယ်များ၊ ခရိုင်များကိုလည်း စွန့်လွှတ်

ခဲ့ရသည်။ ထိုအချက်ကို မဖုံးကွယ်နိုင်သဖြင့် ဗကပတို့သည် ရန်သူချေမှုန်းရေးတိုက်ပွဲများရပေမယ့်၊ ရန်သူ့ ထိုးစစ်ကို မရိုက်ချိုးနိုင်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ရသည်။ 

ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းကိုလည်း ထုံးစံအတိုင်း မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ခေါင်းဆောင်ပိုင်း၏ စစ်ပြေးအတွေးအခေါ်ကြောင့်ဟု လွယ်လွယ်နှင့်  အပြစ်ပုံချခဲ့သည်။  လက်ရှိမြစ်ဝ 

ကျွန်းပေါ်တိုင်းခေါင်းဆောင်များသည် စိုးသန်းဝါဒကို ကုန်စင်အောင် မတိုက်နိုင်သေးသောကြောင့်ဟု အဖြေ ရှာခဲ့သည်။

အနောက်မြောက်ဒေသနှင့် အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်မျက်နှာကို သုံးသပ်ရာတွင်လည်း မိမိဆုံးရှုံးမှုများကို တတ်နိုင်သမျှဖုံးကွယ်ပြီး အောင်ပွဲရရှိမှုများကို 

သာ  အမွှမ်းတင်ခဲ့သည်။  ဂဠုန်စစ်ဆင်ရေးကာလ အတွင်း ဗိုလ်သက်ထွန်းက ထိုးစစ်ကိုရှောင်ကွင်း၍၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်တွင် အမ်းမြို့ကို စီးနင်း 

တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လက်နက်မျိုးစုံနှင့်ငွေနှစ်သိန်းကျော်ရရှိ ခဲ့သည်။ သို့သော် သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့က ဗိုလ်သက်ထွန်းအား မချီးမွမ်းဘဲ စစ်ပြေးအတွေး

အခေါ် သမားဟုဆိုကာ အရေးယူရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ဗဟို၏ အာဏာစက်နှင့် ကင်းလွတ်နေပြီး စစ်ရေးအောင်မြင်မှုရရှိရန်ကိုသာ

ကြိုးစားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့၏သုံးသပ်ချက်များမှာ မိမိတို့၏ဆုံးရှုံးမှုများကို တတ်နိုင်သမျှ ဖုံးကွယ်ထားပြီး မဖုံးကွယ်နိုင်သောဆုံးရှုံးမှုများအတွက်လည်း 

သက်ဆိုင် ရာခေါင်းဆောင်များကိုသာ အပြစ်ပုံချခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်တာဝန်ရှိသူများကို ဖြုတ်ထုတ်သတ်ရန်သာ ဆက်လက် ပြင်ဆင်နေကြပြန်သည်။

ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း

၁၉၆၃ ခုနှစ် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို အကြောင်းပြု၍ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် အတန်ကြာအဆက်အသွယ်ပြတ်နေခဲ့ရသော 

အဝေးရောက်ဗဟိုကော်မတီနှင့် အဆက်အသွယ်ပြန်ရ ခဲ့ကြောင်း၊  ပြည်ပပြန်များက  ဗဟိုကိုလွှမ်းမိုးလာ ကြောင်း ပြည်ပမှချမှတ်ပေးသော လမ်းစဉ်များကို 

အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း၊ ပြည်ပ လမ်းစဉ်ကို အကြွင်းမဲ့နာခံရန် ငြင်းဆန်ကြသော အစဉ်အလာရှိသည့် ခေါင်းဆောင်များအား ဖြုတ်ထုတ် 

သတ်လမ်းစဉ်ခေါ် လူသတ်ဝါဒဖြင့် ဖယ်ရှားကြကြောင်း ကို ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း အပိုင်း(၃)တွင် ပြည့်စုံနိုင်သမျှ ပြည့်စုံအောင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးပေပြီ။ 

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံကွန်မြူနစ်ပါတီ က ဆင်နွှဲသော ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေး၏ ဂယက် ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် အပုပ်ချပွဲများ၊ 

စွဲချက်တင်ပွဲများကို ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ဆင်နွှဲခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထို အတောအတွင်း အစဉ်အလာရှိသော အောက်ပါ  ခေါင်းဆောင်များသည် 

ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်အရ ၅၅ လမ်းစဉ်သမားများ၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသမား များ၊ ဗဟိုဆန့်ကျင်သူများ၊ ပြည်ပပြန်ဆန့်ကျင်သူ များ

စသောစွဲချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် ရက်စက်စွာသတ်ဖြတ် ခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။

(က) ဗဟိုဌာနချုပ်

	(၁)	ရဲဘော်ဘတင်(ဂိုရှယ်) (လူမျိုးစုဌာန တာဝန်ခံ၊ ဗဟိုကော်မတီ၊ မြေယာဌာန တာဝန်ခံနှင့် နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ ဝင်)

	(၂)	ရဲဘော်ဌေး (ဗဟိုကော်မတီအတွင်းရေးမှူးနှင့် နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ ဝင်)

	(၃)	ဗိုလ်ရန်အောင် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်၊ ဗဟိုကော်မတီဝင်)

	(၄)	ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်း  (ပြည်ပပြန်နှင့် တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များ  တည်ဆောက်ရေးမှူး)

	(၅)	ရဲဘော်ထွန်းရှိန်(ပြည်ပပြန်နှင့် ဗဟို ဆေးကျောင်းတာဝန်ခံ)

	(၆)	ရဲဘော်အောင်သိန်းနိုင်  (ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂခေါင်း ဆောင်)

	(၇)	ရဲဘော်စိုးဝင်း(လူထုဦးလှ၊ ဒေါ်အမာ ၏သား)

	(၈)	ရဲဘော်ကျော်ခင် (ရခိုင်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂခေါင်းဆောင်)

	(၉)	ရဲဘော်သိန်းထွန်း (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂခေါင်းဆောင်)

	(၁ဝ)	ရဲဘော်ခင်ဝင်း (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂခေါင်းဆောင်)

	(၁၁)	မင်းဝင်းထိန် (မွန်အမျိုးသား၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂခေါင်း ဆောင်)

	(၁၂)	ရဲဘော်စိုးသန်း (မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ဗဟိုကော်မတီဝင်)

	(၁၃)	ရဲဘော်ရှိန်(ပြည်ပပြန်၊ ဗဟိုမာ့ခ်စ် လီနင်ဝါဒကျောင်း၊ နိုင်ငံရေးဘောဂ ဗေဒနည်းပြဆရာ)

	(၁၄)	မတင်မြ(ကွန်မြူနစ်လူငယ်)

	(၁၅)	ရဲဘော်စိုးမြင့်

(ခ)	ပဲခူးရိုးမအထူးမြို့နယ်

	(၁)	ရဲဘော်စိုးသန်း (ညောင်လေးပင် မြို့နယ်)

	(၂)	မဒေါင်းရင်(ဟင်္သာတ)

	(၃)	ရဲဘော်မောင်ညို(သထုံ)

	(၄)	ဗိုလ်ထွန်းလင်း(ကုလား)

	(၅)	ရဲဘော်မြင့်နိုင်

(ဂ) တောင်ငူခရိုင်

	(၁)	ဗိုလ်မင်းမောင်(ခ)ရွှေစံအောင် (ခရိုင် ကော်မတီအတွင်းရေးမှူး)

	(၂)	ရဲဘော်ထွန်းတင် (ခရိုင်ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်)

	(၃) ရဲဘော်စောသန်း  (ခရိုင်ကော်မတီ ဟောင်း)

	(၄)	ရဲဘော်စိုးနိုင်

	(၅)	ရဲဘော်လှကြည်

(ဃ) ပဲခူးခရိုင်(တိုက်တိုင်းအောင် ၃)

	(၁)	ဗိုလ်စောအောင်(ခရိုင်ကော်မတီ၊ ခရိုင် စစ်ရေးတာဝန်ခံ)

	(၂)	ဗိုလ်မြတ်ထွဋ်(ပဲခူးမြို့နယ်ကော်မတီ၊ မြို့နယ်စစ်ရေးတာဝန်ခံ)

	(၃)	ရဲဘော်အောင်ဝင်း(ခ)မြတ်စံ (တောခို ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်)

	(၄)	ရဲဘော်မြတ်ကျော်

	(၅)	ရဲဘော်မြသွေး  (ဒိုက်ဦးမြို့နယ် ကော်မတီ၊ မြို့နယ်စစ်ရေးတာဝန်ခံ)

	(၆)	ရဲဘော်ပန်းမောင်

	(၇)	ရဲဘော်အောင်သိန်း

	(၈)	မတင်လှ

	(၉)	ရဲဘော်စိန်မြင့်

(င)	သာယာဝတီခရိုင်(တိုက်တိုင်းအောင်-၁)

	(၁)	ဗိုလ်ထွန်းလင်း(ခရိုင်ကော်မတီ၊ ခရိုင် တပ်မှူး)

	(၂)	ရဲဘော်စု (မြို့နယ်ကော်မတီအတွင်း ရေးမှူး၊ တိုက်တိုင်းအောင်-၁ စစ် ကော်မတီဝင်)

	(၃)	ရဲဘော်အောင်သိန်း(ဇီးကုန်းမြို့နယ် ကော်မတီ)

	(၄)	ရဲဘော်လှကြည်

	(၅)	မခင်အေး

	(၆)	ရဲဘော်ထွန်းရွှေ

	(၇)	မသိန်းမြင့်(ကွန်မြူနစ်လူငယ်)

(စ)  ပြည်ခရိုင်၊  သရက်ခရိုင်(တိုက်တိုင်း အောင် -၂)	

	(၁)	ရဲဘော်တိုး(တပ်စုမှူး)

	(၂)	ရဲဘော်သိန်းလှိုင်(ကြိုးမဲ့ကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရေးဌာန)

	(၃)	ရဲဘော်အောင်မောင်း

	(၄)	ဗိုလ်နေဝင်း (ခရိုင်ကော်မတီအတွင်း ရေးမှူး၊ ခရိုင်စစ်ရေးတာဝန်ခံ)

ဗကပအတွင်း ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ဖြင့် သေဆုံးရသူများမှာ ဖော်ပြပါစာရင်းထက်မကပေ။ မထင်မရှားအသတ်ခံရသူများ၊ တိုက်ပွဲများတွင် နောက်ကျောမှ 

ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခံရသူများမှာလည်း များစွာရှိခဲ့သည်။ ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်သည် ဗကပတို့၏ပျက်စီးရာပျက်စီးကြောင်း တစ်ချက်ပင် ဖြစ်သည်။ 

နိုင်ငံရေးအစဉ်အလာကြီးမားသော ခေါင်းဆောင်နှင့် ငယ်သားအများအပြားသေဆုံးခဲ့   ကြရသည့်အပြင် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားမှု၊ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှု၊ 

အထက်ဗဟိုအဖွဲ့အစည်းအပေါ် မယုံကြည်မှုများကို လည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း တိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးသူ၊ အချင်းချင်းအသတ်ခံရသူများအပြင် 

လက်နက်ချသူ အများအပြားပင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗကပတို့သည် ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ကို ရပ်စဲရန် မစဉ်းစားကြပေ။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌ ဗဆွေလေးသည် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု များ၊ ဆန္ဒပြပွဲများကို ဗကပတို့၏ လမ်းညွန်ချက်အရ 

အကောင်အထည်ဖော်နေရာမှ ဗကပတို့၏ လမ်းညွန် ချက်အရပင် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တောခိုခဲ့ရသည်။ ဗဆွေလေးသည် ပညာတတ်ဖြစ်သဖြင့် ဓနရှင်ပေါက်စ 

ဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်တို့သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းစစ်ရေးတာဝန်ခံဗိုလ်အောင်ဖေ နှင့်ညှိနှိုင်း၍ အရေးယူရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ 

ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက် ငါးသိုင်းချောင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာတောချောင်း လှည်းလမ်းဆုံတိုက်ပွဲတွင် တော်လှန်သော ဗဟိုပြန် ရဲမောင်က နောက်ကျောမှ 

ပစ်သတ်လိုက်သောကြောင့် ဗဆွေလေးသည် သေပွဲဝင် ခဲ့ရလေတော့သည်။

အလံနီပါတီ၏နိဂုံး

နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း

သခင်စိုးခေါင်းဆောင်သော အလံနီပါတီ(ခေါ်) ကွန်မြူနစ်ပါတီ(ဗမာပြည်)သည် မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်း သောင်းကျန်းမှုသမိုင်းဖြစ်စဉ်တစ်လျှောက်တွင် အဓိက 

ကျသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည့်အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၂) ရက်တွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေး 

ကျင်းပကြရာမှ စ၍ သခင်သန်းထွန်းခေါင်းဆောင် သော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် သခင်စိုးခေါင်း ဆောင်သော ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်)ဟူ၍ ပါတီ 

နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က အစည်းအဝေးတက်ရောက်သော ဗဟိုကော်မတီ ၂၈ ဦးအနက် ၇ ဦးသာ သခင်စိုးဘက်ပါခဲ့သည်။ သခင်စိုး၏ ကွန်မြူနစ်ပါတီ 

(ဗမာပြည်)သည် အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီဟူ၍ ထင်ရှားလာပြီး ဆူပူအုံကြွရေးလှုပ်ရှားမှုများကိုဆောင်ရွက်လာ ခဲ့သည်။

သခင်စိုးနှင့် အလံနီအင်အားစုများသည် ဗြိတိသျှ အစိုးရက ထုတ်ပြန်ထားသည့် ပုဒ်မ ၁၄၄ ကို ဆန့်ကျင် ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၁)ရက်တွင် ပုဇွန်တောင် 

ပန်းခြံ၌ တရားပွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မင်းမနိုင်ကွက်သစ် တွင်လည်း သခင်စိုးခေါင်းဆောင်ပြီး ကျူးကျော်အိမ်ရာများ ဆောက်လုပ်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင်

အလံနီ ပါတီသည် မတရားအသင်းကြေညာခံခဲ့ရလေရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအင်အားစုများ အင်အားမလျော့စေလိုသဖြင့် 

တရားဝင်အဖွဲ့ အစည်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ ရသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၁) ရက်တွင် သခင်စိုး ခေါင်းဆောင်သော 

အလံနီများသည် လယ်သမား ၃၅ဝဝ ခန့်ကို စည်းရုံး၍ အတွင်းဝန်ရုံးအား ဝိုင်းဝန်း ဆန္ဒပြကြပြန်သည်။ ဇန်နဝါရီလ(၂၃)ရက် တွင် အလံနီပါတီကို 

ဒုတိယအကြိမ်မတရားအသင်း ကြေညာခံရပြန်သည်။ သခင်စိုးကိုလည်း ဗားကရာဆိပ်ကမ်းတွင် ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်ချထားခဲ့သည်။ အလံနီနှင့် ရခိုင်အလံနီများ

မှာ ထိုအချိန်ကစ၍ ပုန်းလျှိုး ကွယ်လျှိုးသာလှုပ်ရှားကြရပြီး လက်နက်များကြိုတင် စုဆောင်းနေခဲ့ကြသည်။

သခင်စိုးသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင်လည်း အဖမ်းခံခဲ့ရသေးရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကြောင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ရသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်

၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၄) ရက်တွင် အလံနီဌာနချုပ် သည် အောက်ခြေအဆင့်သို့သူပုန်ထရန် ညွှန်ကြားချက်များထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မတ်လ (၂၈) ရက်

တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီတောခိုသည်။ အလံနီပါတီမှာမူ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မေလကျမှ လက်နက်စွဲကိုင်တိုက်ခိုက်မှု များစတင်ခဲ့သည်။ အလံနီပါတီတောခိုပြီး 

ထကြွပုန်ကန် သောအခါ သခင်စိုးမှာထောင်ထဲတွင်ပင်ရှိနေခဲ့သည်။ အလံနီများသည် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးတစ်လျှောက်လုံး သခင်စိုး ခိုအောင်းလှုပ်ရှား

ခဲ့သည့် ဒေးဒရဲ၊ ဖျာပုံ၊ ကျိုက်လတ်နယ်များကို အခြေခံ၍လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွပ်ကဲနေသူများမှာ ကိုထူး နှင့် ထွန်းစိန်တို့ဖြစ်သည်။ 

၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ရဲဘော် ဖြူများ ဆူပူသောင်းကျန်းကြပြီး သာယာဝတီထောင်ကို ဖွင့်လိုက်ရာ သခင်စိုးလည်း ထောင်ကလွတ်မြောက် လာသည်။ 

သခင်စိုးသည် ဒေးဒရဲနယ်တွင် အခြေခံပြီး အလံနီများကို ခေါင်းဆောင်သည်။ အလံနီဌာနချုပ်မှာ ကျိုက်လတ်နှင့် ဒေးဒရဲနယ်အတွင်း ရွှေ့ပြောင်းနေ သည်။

၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အလံနီများနှင့် ကေအင်န်ဒီအို တို့ ပဋိပက္ခဖြစ်ကြရာ ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ သည်။ ကျိုက်လတ်မြို့နယ်ဖိုးစံရွာရှိ အလံနီပါတီ 

ဌာနချုပ်က ကေအင်န်ဒီအိုများကိုတိုက်ခိုက်ရန်  အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ နှစ်လကြာတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် အလံနီနှင့်ကေအင်န်ဒီအိုများ ပြေလည်မှုရရှိပြန်သည်။ 

တပ်မတော်က သောင်းကျန်းသူများအား ထိုးစစ်ဆင်နွှဲ၍ တိုက်ခိုက်ရာ အလံနီဌာနချုပ်သည် တွံတေးတောကြီးတန်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် 

ခနောင်တို သို့ ရွှေ့ပြောင်းကြရပြန်သည်။ တပ်မတော်၏ ထိုးစစ် များကြောင့် အလံနီပါတီဌာနချုပ်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှ 

အထက်မြန်မာနိုင်ငံ မုံရွာခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ဝက်ကျရွာသို့ ရွှေ့ပြောင်း ကြရပြန်သည်။ သခင်စိုးတို့ရွှေ့ပြောင်းရေးကို  အလံနီ ပါတီမှ ဗမာပြည်

ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ကူးပြောင်းသွား သော သခင်တင်မြတို့က အကူအညီပေးခဲ့ကြသည်။ သခင်စိုးနှင့် အလံနီဌာနချုပ် အထက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်သွား

သောအခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခေါင်းဆောင်နေသူများမှာ ကိုထူးနှင့်ထွန်းစိန်တို့ဖြစ်   ပြီး အလံနီစုစုပေါင်း အင်အားမှာ ၇ဝဝဝ မှ 

၈ဝဝဝ အထိရှိလာသည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ကိုထူးနှင့် ကိုထွန်းစိန်တို့က သခင်စိုးကိုမကျေနပ်သဖြင့် ထူးစိန်ပါတီဟု သီးခြားခွဲ ထွက်ခဲ့သည်။ သခင်စိုးကို ထောက်ခံသူများမှာ 

စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ်မြင့်အောင်၊ ရဲနီကျော်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်လေး မျိုးဆွေတို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၌ပင် သခင်စိုးသည် ဗိုလ်ချုပ်မြင့်အောင်အား ရာထူးမှ

ချထား ၍ ရဲနီကျော်ဝင်းကို စစ်သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားပြန် သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သခင်စိုး ခေါင်းဆောင်သော အလံနီပါတီဌာနချုပ်သည် ထီးလင်းမြို့နယ်

ထဲတွင် ခို အောင်းလျက်ရှိသည်။

၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလထဲတွင် မငွေစံသည် သခင်စိုး ရှိရာ ဌာနချုပ်သို့ရောက်ရှိလာရာ သခင်စိုးသည် ဇနီးဖြစ်သူ မနှင်းမေအား အတင်းအဓမ္မနှင်ထုတ်၍ မငွေစံ 

အား ပေါင်းသင်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဝင်းကြည်ဆိုသူ သည် မနှင်းမေနှင့်ရှုပ်ထွေးငြိစွန်းနေသည်ဟု ဆိုကာ ရဲနီကျော်ဝင်းတို့လူစုအား ပစ်ဖမ်းခိုင်းသဖြင့် ပစ်ခတ် 

ဖမ်းဆီးခဲ့ကြရာ ဝင်းကြည်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ မနှင်းမေ ကိုလည်း အရေးယူရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ဗဟိုကော်မတီများက ဝိုင်းဝန်းတင်ပြမှသာ ဝင်းကြည်နှင့် 

မနှင်းမေ ကိုလက်ထပ်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဝင်းကြည်သည်လက်ထပ်ပြီး တစ်ပတ်အကြာ(ဒဏ်ရာရပြီး သုံးလအကြာ)တွင် ရရှိ သော ဒဏ်ရာကြောင့် သေဆုံး

သွားခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန် မှစ၍ အလံနီပါတီအတွင်းတွင် သခင်စိုး၏ခေါင်းဆောင်မှုကို သံသယရှိသူများ ပိုမိုများပြားလာရသည်။

အလံနီပါတီ တွင်လည်း အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များ၊ လူသတ်ဝါဒများ ထွန်းကားလာရာ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်စွယ်ရွာသူကြီးဖိုးအုပ်ခြုံအား သေဒဏ်ပေး

ခဲ့ကြ သည်။ ထိုသို့သေဒဏ်ပေးပြီး အသတ်ခံကြရသော ရွာသူရွာသားများမှာ မနည်းလှပေ။ မနှင်းမေသည် ဝင်းကြည်သေသွားပြီးနောက် ဗဟိုကော်မတီ

နေဒွန်း နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မနှင်းမေကို တပ်မတော်စစ်ကြောင်းက ဖမ်းမိသွားခဲ့သည်။ သခင်စိုး သည် မနှင်းမေနှင့် ရီရီစိုး၊ နီနီစိုး

ဟူသော သမီးများရရှိ ထွန်းကားခဲ့သည်။

၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အကြိမ်(၂ဝ)မြောက်ကွန်ဂရက် အစီရင်ခံစာကိုမကျေနပ်သဖြင့် သခင်စိုးက ခရုရှက်ဖ်

အား ခုံရုံးတင်၍စစ်ဆေးပြီး သေဒဏ်ပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ အလံနီအားလုံး ခရုရှက်ဖ်ရှုတ်ချပွဲများ ပြုလုပ် ကျင်းပကြရသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိအလံနီများက 

လည်း ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘိုကလေးမြို့နယ် ငွေသောင်   ယံကွန်ဖရင့် ကိုကျင်းပ၍ ခရုရှက်ဖ်ကို ရှုတ်ချခဲ့ကြ သည်။

သခင်စိုးခေါင်းဆောင်သော အလံနီပါတီသည် ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင်ခရုရှက်ဖ်အား စွဲချက်တင်တိုက်ခိုက်ပြီးဖြစ်သဖြင့် စတာလင်လမ်းစဉ်ကိုသာ လုံးလုံး 

လျားလျားလက်ခံလာခဲ့သည်။  ခရုရှက်ဖ်သည် စတာလင်၏လမ်းစဉ်ကိုဝေဖန်တိုက်ခိုက်၍ ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းဘက်သို့ ယိမ်းယိုင်လာသည်ဟု 

အလံနီများကဆိုကြသည်။၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်က အောင်မာဃစစ်ဆင်ရေးကို စတင် ဆင်နွှဲခဲ့ရာ အလံနီများအထိနာခဲ့ကြရသည်။ 

အလံနီ များလှုပ်ရှားရာ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ထီးလင်း၊ ဂန့်ဂေါ၊ ဆော၊ ယော၊ လောင်းရှည် စသောနယ်များမှ ပြည်သူလူထု ကလည်း အလံနီများ၏အကြမ်းဖက် 

လုပ်ရပ်ကိုမနှစ်မြို့ သဖြင့် ဆန့်ကျင်လာ ကြသည်။ တပ်မတော်ကိုသတင်းပေးခြင်း၊ ကူညီခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်လာကြသည်။ အလံနီဌာနချုပ်သည်လည်း  

ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ကျောချောင်းရွာမှ ထီးလင်းမြို့နယ် တိုးရွာချောင်းသို့ ပြောင်းခဲ့ကြရသည်။ အောင်မာဃစစ်ဆင်ရေးပြီးမှ ကျောက်မစင်ချောင်း

မြောက်ဘက် လက်ပြာချောက် သို့ ပြန်ပြောင်းခဲ့ကြရသည်။ စစ်ဆင်ရေးကာလ အတွင်း အလံနီများသည် တပ်မတော်၏ထိုးစစ်မှ သက်သာရာရရှိစေရန်

အတွက် ပြည်သူလူထုက အလံနီ နှင့်အစိုးရဆွေးနွေး၍ ငြိမ်းချမ်းရေးရယူရန် တောင်းဆို ပုံမျိုးလက်မှတ်ထိုး၍  အမြောက်အမြားဖန်တီး တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

ရဲနီကျော်ဝင်းသည် ရဲဘော်ဖြူနှင့် မတိုက်ခိုက်ရန် လက်မှတ်ထိုးဖူးသဖြင့် တပ်သားအဆင့်အထိလျှော့ချ ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အလံနီပါတီ၌ 

ပါတီစည်းကမ်းထိန်းသိမ်းမှု၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ မသန့်ရှင်းသော သစ္စာဖောက်များကိုသုတ်သင် ရှင်းလင်းရေး၊ ပါတီနှင့်တပ်မတော်(အလံနီ)ကို 

စွန့်ခွာရန်ကြံနေသူများကို စည်းရုံးရေးလှုပ်ရှားမှု များကိုဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ခရိုင်ကော်မတီကျော်နိုင်၊ ကိုထွန်းတင်၊ မစောကြည်နှင့်ကိုသိန်း တို့

အပါအဝင် အလံနီပါတီဝင်များနှင့်ရွာသားများ အများအပြား အသတ်ခံခဲ့ကြရသည်။

အလံနီပါတီသည် ထူးစိန်ပါတီ ခွဲထွက်ပြီးသည့် နောက်ပိုင်း ပါတီတွင်းပြဿနာများပိုမို၍ပေါ်ပေါက် ရှုပ်ထွေးလာရာ ပါတီအင်အားမှာလည်း ချည့်နဲ့၍

လာ သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် လင်မယားများ သုံးညလျှင် တစ်ညသာအတူအိပ်ရမည်ဟု ညွှန်ကြားချက်ထုတ်ပြန် ခဲ့ရာ ပါတီဌာနချုပ်တွင် သခင်စိုးအား 

ထောက်ခံသူ ဟူ၍ သုံးယောက်လေးယောက်သာ ကျန်သည်အထိ သဘောထားကွဲလွဲ၍လာကြသည်။

ဆင်စွယ်ရွာလူသတ်မှုပြန်လည်စစ်ဆေးခြင်း

အလံနီပါတီအတွင်း၌ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် လူသတ် ဝါဒထွန်းကား၍လာရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဘုန်းတော် ကြီး ဦးဇောတိကသည် ငွေတိုးချေးစားသည်ဆိုပြီး 

အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ ရဲနီကျော်စိန်နှင့် ဇနီးဖြစ်သူ မသောင်းမေတို့လည်း သေဒဏ်အပေးခံကြရသည်။ ဒေသခံကျေးရွာပြည်သူလူထုကလည်း လက်မခံတော့ 

သဖြင့် ပြန်လည်ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်မှုများရှိလာသည်။ အလံနီဌာနချုပ်သည် နွားမတောင်တွင် အခြေစိုက်နေ စဉ် အလံနီဗိုလ်မှူးအုန်းမောင်နှင့်အဖွဲ့အား 

ဆင်စွယ်ရွာမှလိုက်လံတိုက်ခိုက်ကြရာ ဆေးမှူး ခင်မောင်အေးသေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဆေးမှူးခင်မောင်ဇင် က ဆင်စွယ်ရွာကိုသွားပြန်ရာ ရွာသားများက

တပ်မတော်ကို သတင်းပို့သဖြင့် ပြန်ပြေးလာခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ခေါက်သွားသောအခါတွင်ကား သတ်ဖြတ်၍ တပ်မတော်သို့ အပ်လိုက်ကြသည်။ 

အလံနီဗိုလ်မှူးအုန်း မောင်(ခေါ်)ထွန်းနိုင်တို့အဖွဲ့သည် ဆင်စွယ်ရွာအနီး တွင် မနေရဲတော့သဖြင့် သခင်စိုးရှိရာသို့သွားရောက်၍ တိုင်တန်းကြသည်။ 

သခင်စိုးသည် အလံနီကိုဆန့်ကျင် သူများအား ရွာပြင်တွေ့ကသတ်ရန်၊ ရွာကိုမီးရှို့၍ မြေလှန်ပစ်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့ဖူးသည်ဟုဆိုသည်။ ဆင်စွယ်ရွာအား 

မြေလှန်ပစ်ရန် လေသာတောင်စခန်းတွင်ရှိနေ သော သခင်စိုးက ညွှန်ကြားခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုကြ သည်။

ဆင်စွယ်ရွာသည် ထီးလင်းမြို့နယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး အလံနီပါတီ၏ အထူးခရိုင်အမှတ်(၂)နယ် မြေနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ ဆင်စွယ်ရွာအား မြေလှန်ပစ်ရန် 

အထူးခရိုင်အမှတ်(၂) သည် အလံနီပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်၏အမိန့်အရအစည်းအဝေးပြုလုပ်ကြ သည်။ ရဲနီဗိုလ်ချုပ်မြင့်အောင်က ဆင်စွယ်ရွာကိစ္စ

ဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် ရဲနီမျိုးညွန့် (ခေါ်)သုခ၊ စစ်ရေးဆိုင်ရာစစ်မှူးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် လေးမျိုးဆွေ၊ တပ်မှူးများဖြစ်သော

စောနောင်၊ ထွန်းကြည်၊ စောညွန့်တို့အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် မြင့်အောင်နှင့်မနှင်းဥက ပိပိရိရိဆောင်ရွက်ကြရန် ညွှန်ကြားပြီး မျိုးညွန့်(ခေါ်)သုခ

တို့လူစုသည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ (၂၄)ရက်တွင် ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ပေါင်းချောင်းမှတစ်ဆင့် ဆင်စွယ်ရွာသို့သွားကြသည်။ နှစ်ရက်ခန့်အကြာတွင် 

ဆင်စွယ်ရွာအား တပ်မတော် စစ်ဝတ်စုံများဝတ်၍ဝင်ရောက်ကြရာ အသက် ၁၅ နှစ် မှ ၅ဝ နှစ်အကြားရှိ ရွာသား ၇၄ ယောက်အား ဓားလှံ များဖြင့် 

ရက်စက်စွာသတ်ဖြတ်လိုက်ကြသည်။ ဆင်စွယ်ရွာလူသတ်မှုသတင်းကို နောက်တစ်နေ့တွင် မြန်မာ့အသံက အသံလွှင့်သည့်အပြင် အလံနီများ၏ 

ဆင်စွယ်ရွာအား မြေလှန်ပြီးဖြစ်ကြောင်း အစီရင်ခံစာ ကို တပ်မတော်ကရရှိခဲ့သဖြင့် မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတွင်ဖော်ပြ ခဲ့ရာ ပြည်သူလူထုသည် အလံနီများ၏ 

အကြမ်းဖက်မှု များအား ပြင်းထန်စွာရှုတ်ချလာကြသည်။

အလံနီ ၁၂ဝ ခန့်က ဆင်စွယ်ရွာကိုဝင်ရောက်၍ အပြစ်မဲ့ရွာသားများအား သတ်ဖြတ်ကာပစ္စည်းယူ၍ ရွာမီးရှို့လိုက်ကြောင်း သတင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် 

ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရသည်။ အလံနီများကလည်း အလံနီကို ဆန့်ကျင်လျှင် ဆင်စွယ်ရွာကဲ့သို့ပင် အရေးယူခံရမည် ဖြစ်ကြောင်း ပိုစတာများကပ်၍ ခြိမ်းခြောက်

ခဲ့ကြသည်။ အလံနီပါတီသည် ကြက်ရိုးရွာ၊ ဖောင်းပြင်ရွာ၊ မော်တင် ရွာ၊ လယ်ဓမ္မရွာ၊ စကားရွာ၊ နုံးကြီးရွာ၊ ကျဲရွာ၊ ပုလဲ မြို့နယ်မှ ချပ်ရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်မှ 

ပူးထောင်ရွာနှင့် မျက်ပြောင်ရွာတို့ကိုလည်း ဆင်စွယ်ရွာကဲ့သို့ပင် အရေး ယူရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ အလံနီများက စကားရွာကို မြေလှန်၍ သုတ်သင်ရန်

အလာတွင် တပ်မတော်က အချိန်မီရောက်ရှိပြီး တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် အလံနီများ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေနှင့် အဖွဲ့သည် 

စကားရွာတွင် လူ ၁၈ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ သည်။မျက်ပြောင်ရွာတွင်လည်း လူ ၂ဝ အသတ်ခံခဲ့ရ သည်။ အလံနီများလှုပ်ရှားရာနယ်မြေများမှ ပြည်သူလူထုသည် 

အလံနီတို့၏အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များကို မခံမရပ်နိုင်တော့သဖြင့် ရရာလက်နက်များကိုစွဲကိုင်၍တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ကြတော့သည်။ အလံနီများ 

၏အခြေခံဒေသဖြစ်ပြီး ကာလကြာမြင့်စွာ အလံနီများ အား အကူအညီပေးခဲ့သောရွာများဖြစ်ကြသော ကျောချောင်၊ကြက်ရိုး၊ လယ်ဓမ္မ၊ မော်တင်၊ ဖောင်းပြင်ရွာ

များက အလံနီဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းကြ သည်။ ရဲနီသခင်သန်း၊ ရဲနီမသန်းñွန့်၊ သမီးမဖြိုးမီ နှင့်ကိုထွန်းတင်တို့ကို ရွာသားများက

သုတ်သင်ခဲ့ကြ သည်။ ကြက်ရိုးရွာတွင် ရဲနီမောင်ဘွား၊ ရဲနီယောနိ တို့ကို ရွာသားများကဖမ်းပြီး တပ်မတော်သို့အပ်နှံကြ သည်။

ဆင်စွယ်ရွာလူသတ်ပွဲသည် အလံနီပါတီကို ပြည်သူလူထုနှင့် ကင်းကွာစေသည်သာမကဘဲ အလံနီပါတီကျဆုံးရခြင်းအကြောင်းရင်းများအနက်မှ အဓိက 

အကြောင်းရင်းတစ်ချက်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ဆင်စွယ် ရွာလူသတ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ မြောက်ပိုင်းတိုင်းဗျူရိုတွင် ရောက်ရှိနေသော မစောမြက စာဖြင့်ရေးသားပြီး 

ပြင်းထန်စွာကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ဆင်စွယ်ရွာတွင် အလံနီပါတီ ဗဟိုဌာချုပ်၏အမိန့်အရ သတ်ဖြတ်ကြရသူများ ပင်လျှင် သုံးရက်လေးရက်ကြာသည်အထိ ထမင်း

မစား နိုင်ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး မိမိတို့၏လုပ်ရပ်ကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် မနှစ်မြို့နိုင်အောင်ဖြစ်ခဲ့ကြရသည်။ ဒေသခံပြည်သူ လူထုက ပြင်းထန်စွာဆန့်ကျင်ကြသည့်အပြင်

တပ်မတော်ကလည်း စစ်ဆင်ရေးများစီမံ၍ ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်သောအခါ အလံနီပါတီသည် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသ၊ ပခုက္ကူခရိုင်ထဲတွင်

ခြေမချ နိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ဗဟိုဌာနချုပ်မှာလည်း မကြာခဏအတိုက်ခံနေရသဖြင့် အတည်တကျမနေနိုင် ဘဲ နေရာများ ရွှေ့ပြောင်းနေခဲ့ရသည်။

ရခိုင်သို့ပြောင်းရခြင်း

သခင်စိုးနှင့်အလံနီပါတီဌာနချုပ်သည် ကျော်ဇံရှီး ကလာရောက်ခေါ်သွားသောကြောင့် ရခိုင်ဒေသသို့ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ 

၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တစ်နှစ်လုံးမှာ ခရီးသွားရင်း အချိန်ကုန် ခဲ့ရသည်ဟုလည်းဆိုသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရခိုင် ရိုးမ ကော့ချောင်းဖျား၌ စခန်းချနေခဲ့ကြသည်။ 

ထိုအချိန်တွင် ရခိုင်အလံနီများအကြားတွင် ပြဿနာ များစတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ရခိုင်အလံနီ အချင်းချင်းခေါင်းဆောင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပဋိပက္ခ ဖြစ်လာရာ 

သခင်စိုးက ရခိုင်အလံနီများအပေါ် ခေါင်းဆောင်ရန် မြန်မာများကို အစားထိုးခန့်အပ်၍ ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ရခိုင်အလံနီများနှင့်ဗမာ အလံနီများ 

ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားလာပြန်သည်။ နောက်ဆုံး ကျော်ဇံရှီးနှင့်ရခိုင်တိုင်းဗျူရိုသည် ရခိုင်ကွန်မြူနစ် ပါတီအဖြစ် သီးခြားခွဲထွက်သွားခဲ့ရာ သခင်စိုးက အမျိုးမျိုး 

အဖုံဖုံစေ့စပ်သော်လည်း မအောင်မြင်တော့ ပေ။ 

သခင်စိုးနှင့်အလံနီပါတီဗဟိုသည် ပြည်မဘက်သို့ လည်း ပြန်၍မရ၊ ရခိုင်များနှင့်လည်း ပဋိပက္ခဖြစ်နေ သောကြောင့် ရခိုင်ရိုးမပေါ်တွင် များစွာအကျပ် 

အတည်းတွေ့နေရသည်။ တပ်မတော်ထိုးစစ်ကိုလည်း ခက်ခဲစွာရှောင်တိမ်းနေရသည်။ ပါတီတွင်းပဋိပက္ခမှာလည်း ပိုမိုကြီးမား၍လာ သည်။ မနှင်းမေ 

(သခင်စိုး၏ဇနီးဟောင်း)နှင့်လက်ထပ် ခဲ့သော ဦးနေဒွန်းနှင့် ၃၂ ဦးသည် ဗဟိုဌာနချုပ်မှခွဲ ထွက်ပြီး လက်နက်ချအလင်းဝင်သွားခဲ့သည်။

ရဲနီ ဗိုလ်ချုပ်မြင့်အောင်လည်း ခွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရဲနီဗိုလ်ချုပ်မြင့်အောင်သည် မနှင်းဥနှင့်အတူ  လက်နက်ချသွားခဲ့သည်။ 

သခင်စိုး၏သမီး ရီရီစိုးအား ရဲနီမွန်လေးကခိုးပြီးထွက်ပြေးရာ ငွေ ၂ဝဝဝ ကျပ်နှင့် ရှိသမျှရွှေများပါသွားသဖြင့် အခက်အခဲတွေ့ကြရပြန် သည်။ သခင်စိုးက

ရီရီစိုးနှင့် မွန်လေးတို့ကို လိုက်ရှာ ၍ သတ်ခိုင်းခဲ့သည်။ မွန်လေးသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်အကုန် တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး အသတ်ခံ ခဲ့ရသည်။ 

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အလံနီများ ဒုက္ခရောက်နေကြောင်း ကြားသိရသဖြင့် ဂိုရှယ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ရာရှာမတွေ့သဖြင့် ဂိုရှယ်ပြန်သွားရသည်။ 

အလံနီများမှာမူ ဗကပတို့သိုဝှက်ထားသော ရိက္ခာများ ကိုပါ ယူ၍စားနေရသည်။ ဗကပအနောက်မြောက်တိုင်း မှ ဗိုလ်သက်ထွန်း၊ ဗဟိုမှသခင်ချစ်နှင့်

ရခိုင်တိုင်းကော်မတီ ရဲဘော်ကျော်မြတို့သည် သခင်စိုးတို့အား ရှာဖွေ တွေ့ဆုံပြီး အကူအညီများပေးခဲ့သည်။ ဗဟိုဌာနချုပ်မှ သခင်စိုးနှင့် အလံနီများသည် 

၁၉၆၃ ခုနှစ် တစ်နှစ်လုံး ဗကပတို့၏ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် နေခဲ့ကြသည်။

ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ

၁၉၆၃ ခုနှစ် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ တွင် အလံနီပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်တွင် ရောက်ရှိနေသော သခင်ချစ်၊ ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့်ရဲဘော်ကျော်မြတို့က 

ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် အလံနီပါတီပူးတွဲ၍ တော်လှန် ရေးအစိုးရနှင့်ဆွေးနွေးရန် အဆိုပြုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် သခင်စိုးသည် ဗကပခေါင်းဆောင် 

တို့၏အဆိုပြုချက်ကို လက်မခံဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲအား လက်ဦးမှုရရှိ စေရေးအတွက် ပထမဆုံးအဖွဲ့အစည်းအနေနှင့် ဆွေးနွေးရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ 

သခင်စိုး၏ဆုံးဖြတ်ချက် ကို အလံနီပါတီဗဟိုကော်မတီအများစုက သဘောမတူ ခဲ့ပေ။ သခင်စိုးက ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲသို့ တက် ရောက်ခြင်းမှာ လက်နက်

ချရန်မဟုတ်၊ တော်လှန်ရေး အစိုးရသည် ငြိမ်းချမ်းရေးအစစ်အမှန်ကိုလိုချင်သူ မဟုတ်၊ မိမိတို့ပါတီ၏ လမ်းစဉ်သဘောထားကို ပြည်သူလူထုသိအောင် လုပ်ခွင့် 

ရသဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေး ပွဲကို အမြန်ဆုံးတက်ရောက်သင့်သည်စသည်ဖြင့် ရှင်း ပြခဲ့သည်။

သခင်စိုးသည် ရဲနီကျော်ဝင်းခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့ကို ပဏာမငြိမ်းချမ်းရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးရန် အစီအစဉ်များပြုလုပ်ပြီး 

သောအခါ သခင်စိုးကိုယ်တိုင်အလံနီကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်၍ ဆွေးနွေးပွဲသို့တက်ရောက်ခဲ့ သည်။ သခင်စိုးသည် ဆွေးနွေးပွဲမှငြိမ်းချမ်းရေးရရှိ 

မည်မဟုတ်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည့်အလျောက် မိမိပါတီ အတွက် ဝါဒဖြန့်ချိရေးလုပ်ငန်းများကိုသာ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ မိမိပါတီအတွက်သာ အကျိုးရှိမည့် 

တောင်းဆို ချက်များကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲလည်း ပျက်ပြားခဲ့ရလေသည်။ သခင်စိုးသည် တော်လှန်ရေးအစိုးရနှင့် 

တရားဝင်ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲပျက်ပြားသွားရပြီးနောက်တွင်ရဲနီကျော်ဝင်း၊ မငွေစံ၊ နီနီစိုး၊ မညွန့်ကြည်နှင့် ဦးဘညွန့်တို့ကို အဖမ်းခံပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး 

ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန် ထပ်မံစေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရဲနီကျော်ဝင်းတို့အဖွဲ့သည် သခင်စိုး၏အမိန့်အရ  ကျောက်ငနွားစခန်းသို့ သွားရောက်ကြရာ တပ်မတော်

က တောထဲသို့ပြန်သွား ရန် ပြောကြားခဲ့သည်။ ရဲနီကျော်ဝင်းတို့က အဖမ်းခံပြီး ဆက်လက်ဆွေးနွေးမည်ဖြစ်ကြောင်း တင်ပြကြသဖြင့် တပ်မတော်က

ထိန်းသိမ်းပြီး သက်ဆိုင်ရာသို့ပို့ပေးခဲ့ သည်။ သခင်စိုးသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တိုက်စစ်ဆင်ခြင်းထက် ခံစစ်ဖြင့်သာ လှုပ်ရှားကြရန် အလံနီများကို 

ညွှန်ကြားခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ တစ်ဖက် တွင်လည်း ရဲနီကျော်ဝင်းတို့ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရာ တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရအား အကျပ်ကိုင်နိုင်ရန် တိုက်ကွက်များ 

ဖော်ခိုင်းခဲ့သည်။

အလံနီပါတီတွင် ပဋိပက္ခများပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်း

သခင်စိုးခေါင်းဆောင်သော အလံနီပါတီသည် တပ်မတော်၏ထိုးစစ်များနှင့်ရင်ဆိုင်ရမှု၊ ပြည်သူလူထု ၏ဆန့်ကျင်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ရသောအခါ တစ်စတစ်စ 

ပြိုကွဲပျက်စီးလာပြီး အခြေခံနယ်မြေများပါဆုံးရှုံးလာ သည်။ ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်သည် စိတ်ချလက်ချလုံခြုံစွာ ခိုအောင်းရန်နေရာမရှိတော့သဖြင့် ဗကပတို့၏

အစောင့် အရှောက်ကိုပင်ခံယူခဲ့ရသည်။ ပြည်သူလူထုက လက်မခံ သဖြင့် ပခုက္ကူခရိုင်မှရခိုင်ဒေသသို့ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရလေရာ ရခိုင်အလံနီများကပါ လက်မခံ

တော့သဖြင့် ရခိုင်ရိုးမပေါ်တွင် ဗကပအနောက်မြောက်တိုင်းကို အမှီပြု ၍ခက်ခဲစွာခိုအောင်းလှုပ်ရှားခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင်ကား 

အန္တရာယ်ပြုနိုင်လောက်သော အခြေအနေတွင်မရှိခဲ့ပေ။

သခင်စိုးက စေလွှတ်လိုက်သော ငြိမ်းချမ်းရေး တမန်တော်များ(အထိန်းသိမ်းခံငြိမ်းချမ်းရေးကိုယ်စား လှယ်အဖွဲ့)တွင် မငွေစံသည် သခင်စိုး၏ဇနီးဖြစ်ပြီး 

နီနီစိုးမှာ သခင်စိုး၏သမီးဖြစ်သည်။ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ရဲနီကျော်ဝင်း၏ဇနီးဖြစ်သူ မခင်စုမှာမူ သခင်စိုး နှင့်အတူ ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်တွင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ 

သခင်စိုးသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ ပြီးသည့်နောက် မိန်းမများ၏ဘဝလွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုဟူသော စာတမ်းကို စတင်ပြုစုရေးသား

ကာ အောက်ခြေထုအား ဆွေးနွေးစေခဲ့သည်။ သခင်စိုး၏ စာတမ်းမှာ မိန်းမများသည် အိမ်ကျွန်ဖြစ်နေသဖြင့် ယောက်ျားများနှင့် တန်းတူအခွင့်အရေးရှိရမည်။ 

အိမ်ထောင်ရေးတွင် ချုပ်ချယ်မှုမရှိစေရ။ မိန်းမများ ၏ဆန္ဒအတိုင်း လက်ထပ်ခွင့်၊ ကွာရှင်းခွင့်၊ ချစ်ရေးဆိုခွင့်များရှိရမည်ဟူသည့် သဘောမျိုးသက်ရောက်

သည်။ အလံနီပါတီဝင်များသည် သခင်စိုး၏အယူအဆ နှင့်ပတ်သက်၍ တွေဝေနေကြစဉ် သခင်စိုးက ရဲနီ ကျော်ဝင်း၏ဇနီးအား ချစ်ရေးဆိုခွင့်ပေးရန် 

ဗဟိုကော်မတီတွင်တင်ပြသောအခါ ပါတီအတွင်း ဂယက်ရိုက်မှု ကြီးဖြစ်ပေါ်လာတော့သည်။ ဗဟိုကော်မတီများက သခင်စိုးအား ရဲနီကျော်ဝင်း၏ဇနီးဖြစ်သူ

မခင်စုကို ချစ်ရေးမဆိုသင့်ကြောင်းပြင်းထန်စွာကန့်ကွက်ကြသည်။ သခင်စိုးမှာမူ မခင်စုကို အခွင့်အရေးပိုပေးခြင်း၊ အရေး ပေးခြင်းများပြုလုပ်လာသည်။ 

ကျန်ရဲမေများ ဖျားနာ လျှင် ဂရုမစိုက်ဘဲ မခင်စုဖျားနာလျှင် အလွန်အမင်း ဂရုစိုက်ခဲ့သောကြောင့် ရဲနီမယ်များကလည်း မကျေ မနပ်ဖြစ်လာသည်။

ရဲနီကျော်ဝင်းတို့လူစုအား အထိန်းသိမ်းခံငြိမ်းချမ်း ရေးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် စေလွှတ်စဉ် ရဲနီကျော်ဝင်းက မခင်စုကို စောင့်ရှောက်ကြပါရန် မငွေစံကလည်း 

သခင်စိုးတွင် အားနည်းချက်ရှိသဖြင့် စောင့်ရှောက်ကြ ပါရန် မှာကြားသွားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် သခင်စိုးသည် ဗဟိုကော်မတီတို့၏ကန့်ကွက်ချက်ကို ဂရုမစိုက်ဘဲ 

မခင်စုကိစ္စကိုသာ အလေးထားလာခဲ့သည်။ မခင်စုကို  ည ၁၂ နာရီအရောက်ပို့ပေးရမည်ဟု အမိန့်ထုတ်သဖြင့် လည်း ရဲနီကျင်အောင်နှင့် အခြားရဲနီတစ်ဦး

က သခင်စိုးကိုပစ်သတ်ရန် စတင်းဂန်းမောင်းတင်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သခင်စိုး ကမူ မခင်စုကို ဗဟိုကော်မတီ အဆင့်အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြန်သည်။ ရဲနီငါးဦး

ကလည်း သခင်စိုးအား ဘရင်းဂန်းငါးလက်ဖြင့် ဝိုင်းပစ်သတ်ရန် ကြံစည်ခဲ့ဖူးသည်။ သခင်စိုး၏ဗဟိုဌာနချုပ်သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် 

စေတုတ္တရာမြို့နယ်ဖူးကြီးတောင် သို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် လောင်းရှည် မြို့နယ် နွားမတောင်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာသည်။ သခင်စိုးက 

မခင်စုကိုချစ်ရေးဆိုသည့်ကိစ္စကြောင့် ၁၉၆၅ခုနှစ်တွင် ရဲနီ ၅ဝ ခန့် ဗဟိုဌာနချုပ်မှ ခွဲထွက် ခဲ့ကြသည်။ 

သခင်စိုးနှင့်မခင်စုကိစ္စတွင်  ဗဟိုကော်မတီ မြကျော်(ခေါ်)ဘဩ သည် အကြီးအကျယ်ကန့်ကွက်ခဲ့ သည်။ ပါတီတွင်းသပိတ်များလည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ ရာ 

အထက်မြန်မာနိုင်ငံနယ်မြေတစ်ခုတည်းတွင်ပင် သပိတ်ပေါင်း ၄ဝ ခန့်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သခင်စိုးသည် ရဲနီ ၅ဝ ၏ ရှေ့တွင် မခင်စုနှင့် အမေးအဖြေပွဲပြုလုပ် 

၍ ချစ်ရေးဆိုရာ မခင်စုက လက်မခံခဲ့ပေ။ အလံနီပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် တွင် ကျွဲခြံကုန်းစခန်း သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရပြန်သည်။ ပဋိပက္ခမှာ 

လည်းပြင်းထန် လာရာ သခင်စိုး၊ သော်တာနှင့်ဗိုလ်လှသောင်းတို့က တစ်ဖက်၊ မြတ်ကျော်၊ ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေနှင့်အများစုကတစ်ဖက်  ဂိုဏ်းကွဲလာကြသည်။  

သခင်စိုးကို ထောက်ခံသူများမှာ ငါးဦးခန့်သာရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေနှင့်ရဲနီခုနစ်ဦးသည် ပေါက် မြို့နယ်ဘက်ကို ခွဲထွက်ပြီးနောက်

၁၉၆၇ ခုနှစ် တွင်လက်နက်ချခဲ့ကြသည်။ လက်နက်ချရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေနှင့် အလံနီ ၁၇ ဦး ပါဝင်ခဲ့ကြ သည်။ ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေသည် 

အလံနီဘဝတွင် တိုက်ပွဲပေါင်း ၇ဝဝ ကျော်ကိုတိုက်ခိုက်ဆင်နွှဲပြီး စစ်ရေး အတွေ့အကြုံရှိသူဖြစ်လေရာ အလံနီပါတီတွင် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်မှုပဋိပက္ခ 

ပြင်းထန်နေစဉ် စစ်ရေး ခေါင်းဆောင်မှုပါချို့တဲ့လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။

သခင်စိုး၏ခေါင်းဆောင်မှုချွတ်ယွင်းလာသော ကြောင့် အလံနီပါတီတွင်းခွဲထွက်သူများ၊ အစုလိုက် အပြုံလိုက်လက်နက်ချသူများပိုမိုများပြား၍လာသည်။ 

၁၉၆၇ ခု၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်များတွင် အလယ်ပိုင်းဗျူရိုသည် အလံနီပါတီဌာနချုပ်အား သပိတ်မှောက်နေခဲ့သည်။ သခင်စိုးနှင့် မခင်စုသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် 

လက်ထပ် ခဲ့ကြရာ ဗဟိုကော်မတီက မတတ်သာသဖြင့် သဘော တူခဲ့ကြရသည်။ အလယ်ပိုင်းဗျူရိုမှ သပိတ်မှောက်သည့် အင်အားမှာလည်း ၁၅ဝ ခန့်

ဖြစ်လာသည်။ ဗဟိုကော်မတီဝင် မြကျော်နှင့် လူ ၃ဝ ကလည်း ဌာနချုပ်မှ ခွဲထွက်သွားပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်က လက်နက်ချခဲ့သည်။ ဗဟိုကော်မတီဝင်မြကျော်သည် 

သခင်စိုးနှင့် အနီးကပ် နေထိုင်ခဲ့ရသူ လူရင်းဖြစ်ပြီး အလံနီပါတီက သတ်ဖြတ်ခဲ့သူများတွင် မြကျော်၏ ဆွေမျိုးသားချင်း ၁၅ဝ ခန့်၊ သိကျွမ်းသူ ၂ဝဝ ခန့် 

ပါဝင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။

၁၉၆၈-၆၉ ခုနှစ်တွင်ကား အလံနီပါတီ၏အခြေ အနေမှာ ဆိုးသည်ထက်ဆိုး၍လာသည်။ သခင်စိုးသည် အိမ်ထောင်ရေး၊ လူမှုရေး စည်းကမ်းများနှင့် 

ပတ်သက် ၍ ချစ်ရေးဆိုရန် စာပေးပါက ပါတီခေါင်းဆောင်မှ တစ်ဆင့်သာပေးရမည်ဟု ကန့်သတ်ပြန်ရာ မကျေနပ် မှုများ ပိုမိုပေါ်ပေါက်လာပြန်သည်။ 

မိန်းမများ၏ဘဝ လွတ်မြောက်ရေး စာတမ်းဆွေးနွေးပွဲမှာလည်း ၁၉၆၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရက်ပေါင်း ၃၇ဝ ကြာသည့် အထိ ကျင်းပခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ 

ဗဟိုကော်မတီဝင် တပ်မှူး ဟောင်း ဦးစောနောင် သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် လက်နက်ချသွားပြန်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သပိတ်မှောက်နေကြသော 

ရဲနီသိုက်စိုးတို့လူစုအား ပြည်သူ့စစ်များက ထမင်းဖိတ်ကျွေးပြီးလက်နက်သိမ်း လိုက်ကြသည်။ အလံနီပါတီဗဟိုဌာနချုပ်တွင် စည်းရုံးရေး၊ စည်းကမ်းနာခံရေး၊ 

စားသောက်ရေးကိစ္စများကို မကျေနပ်သဖြင့် ဗိုလ်စိုးအောင်ခေါင်းဆောင်သော အလံနီ ၈ဝ ခန့်က သပိတ်မှောက်ကြပြန်သည်။ သပိတ် မှာ တပ်မတော် 

ထိုးစစ်ဝင်လာသောကြောင့် ပျက်ပြား သွားရသည်။ ဗိုလ်စိုးအောင်သည် ရဲနီလှသန်း၏မိန်းမ နှင့် ဖောက်ပြန်လျက်ရှိသောကြောင့် ရဲနီလှသန်းက ဓားဖြင့်ထိုး

သဖြင့် သေဆုံးသွားရသည်။ ရဲနီလှသန်းမှာ မူ လက်နက်ချသွားသည်။

ထိုအချိန်တွင် တောင်ပိုင်းတိုင်း ဗျူရိုတည်ရှိရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင်လည်း အခြေအနေများစွာ ဆိုးနေပြီဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်းတိုင်းဗျူရိုသည် ၁၉၅၂

ခုနှစ်တွင် အလံနီဌာနချုပ် အထက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းစဉ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသော အင်အားစုများဖြစ်သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် 

တောင်ပိုင်းတိုင်းဗျူရိုမှ ကိုမောင်မောင်(ခေါ်) ကိုညွန့်ဝင်း ပါတီတွင်း လုပ်ကြံခံရပြီး သေဆုံးသွားရာ ကိုအောင်သူက ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။ 

ကိုအောင်သူကျဆုံးသောအခါ ဗိုလ်စောနောင် ရောက်လာသည်။ နောက်ပိုင်းတွင်ခိုင်ထွန်းမယ်သည် တောင်ပိုင်းတိုင်းဗျူရို၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာသည်။ 

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် ခိုင်ထွန်းမယ်နှင့်အလံနီများ အစုလိုက်အပြုံလိုက်လက်နက်ချပြီးသောအခါ လက်နက် မချဘဲ ကျန်ရစ်သော အလံနီလေးယောက်သည် 

အထက်မြန်မာနိုင်ငံသို့တိမ်းရှောင်သွားကြရသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အလံနီပါတီဌာနချုပ်သည် လူးတော်တောင်တွင်စခန်းချနေရာ တပ်မတော်က တိုက်ခိုက်သဖြင့် ပုလဲမြို့နယ်လောင်းရှည်ဘက်သို့ ဆုတ်ပြေး 

ကြရပြန်သည်။ သခင်စိုးသည် အလံနီပါတီ၏ အဖတ်ဆယ်၍မရတော့သည့် အခြေအနေကြောင့် လက်ရွေးစင်ကွန်ဖရင့်ကို  ကျင်းပတော့သည်။ လက်ရွေးစင် 

ကွန်ဖရင့်ကို တက်ရောက်သူများမှာ သခင်စိုး၊ ကိုသော်တာ၊ ကိုသန်းလှ၊ ကိုစိုးလှ၊   ကိုလှမောင်၊   ကိုလှထွန်း၊   ကိုအုံးမောင် (ရှမ်းအုံးမောင်) နှင့်ကိုကြည်လွင် 

တို့ဖြစ်ကြသည်။ သခင်စိုးက ဒုတိယအကြိမ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေး  ရန်ဆုံးဖြတ်သည်။  ငြိမ်းချမ်းရေးတမန်အဖြစ် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို သခင်စိုးကိုယ်တိုင် 

ခေါင်းဆောင် ရန် ငါးရက်စဉ်းစားပြီးမှ သဘောတူညီကြသည်။ ထို့နောက် ဗဟိုကော်မတီဝင် ကိုကြည်လွင်သည် လူအင်အား ၂ဝနှင့်အတူ သခင်စိုးမိသားစုအား 

ကျွန်းချောင်းကျေးရွာ ပြည်သူ့စစ်များထံ လိုက်ပို့လိုက် သည်။ ဘရင်းနှစ်လက်၊ စတင်းလေးလက်၊ ကာဘိုင် ငါးလက်နှင့်ရိုင်ဖယ်များကိုလည်း ပြည်သူ့စစ်များထံ 

အပ်နှံလိုက်ကြသည်။ သခင်စိုး၊ ဇနီးမခင်စုနှင့်သမီး သီတာအေး တို့အား ကျွန်းချောင်း ပြည်သူ့စစ်များက ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ခလရ(၈၇)မှ တပ်စခန်းသို့ 

၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် အပ်နှံလိုက်ကြသည်။ ကိုကြည်လွင်နှင့်အင်အားစုများသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီးနောက် 

၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် အင်အား(၁၃)ယောက် ဖြင့် ခလရ(၉၈)သို့ လက်နက်ချလိုက်ကြသည်။

သခင်စိုးအဖမ်းခံပြီးနောက်ပိုင်းတွင် အလံနီများ သည် တဖွဲဖွဲနှင့်လက်နက်ချအလင်းဝင်လာကြသည်။ သခင်စိုးနှင့်မိသားစု အဖမ်းခံရပြီး မကြာခင် 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊နိုဝင်ဘာလ ၃၁ ရက်တွင် အလံနီပါတီဌာန ချုပ်မှ လက်ကျန်အင်အားစုများသည်လည်း လက်နက် ချအလင်းဝင်လာကြသည်။ ၁၉၇၁

ခုနှစ် တွင်ကား လက်ကျန်အလံနီများမှာ တစ်ဦးချင်းသော်လည်းကောင်း၊ အဖွဲ့လိုက်သော်လည်းကောင်းလက်နက်ချခဲ့ကြရာ ကြွင်းကျန်ရစ်သော အင်အား 

အနည်းငယ်သည် ရခိုင်ရိုးမ ဘက်သို့ ခိုအောင်းသွားကြရသည်။ သခင်စိုးအဖမ်းခံ စဉ် ကျန်ရစ်သော အလံနီအင်အားမှာ ၂၅ဝ ခန့်သာ ရှိလေရာ တဖြည်းဖြည်း 

လုံးပါးပါးလာသောကြောင့် စစ်ရေးအရ တစ်စုံတစ်ရာမျှဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပေ။

သခင်စိုးအားရုံးတင်စစ်ဆေးခြင်း

ကွန်မြူနစ်ပါတီ(ဗမာပြည်)(ခေါ်)အလံနီပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် သခင်စိုးအပေါ်တွင် နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှုရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၂၂ (ခ)အရ 

အရေးယူထားမှုကို အငြိမ်းစားအကျဉ်းထောင်မင်းကြီး ဦးသန်းနွဲ့က နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်သော အထူး ရာဇဝတ်ရုံးအမှတ် ၆ဝ-၁၉၇၂ ဖြင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ 

ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်တွင် အင်းစိန်အကျဉ်းစခန်း၌ စတင်စစ်ဆေးသည်။ တရားလိုအကျိုးဆောင်ရှေ့နေ အဖြစ် ဦးမြင့်အောင်က ဆောင်ရွက်ပြီး တရားခံ အကျိုး 

ဆောင်ရှေ့နေအဖြစ် ဦးကိုယုက ဆောင်ရွက်သည်။ အမှုစတင်စစ်ဆေးသည့်နေ့တွင် တရားလိုဘက် သက်သေ ရဲနီဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းဦးမြင့်အောင်ကို စစ်ဆေးရာ 

လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် အလံနီဌာနချုပ်က ပုန်ကန်ရန်ညွှန်ကြားခဲ့ပုံ၊ အလံနီနှင့် ကေအင်န်ဒီအိုများ တိုက်ခိုက်ကြပုံ၊ ဗကပ သခင်တင်မြ၏ အကူအညီဖြင့် 

အထက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပုံများကို ထွက်ဆို ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်တွင် ရဲနီကျော်ဝင်းကို စစ်ဆေးရာ အလံနီပါတီ၏သမိုင်းကြောင်းနှင့် 

သခင်စိုး က အထိန်းသိမ်းခံငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကိုယ်စား လှယ်အဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့ပုံများကိုထွက်ဆိုခဲ့သည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၂)ရက်တွင် ရဲနီ မခိုင်ထွန်း(ခေါ်)ခိုင်ထွန်းမယ်ကို စစ်ဆေးရာခိုင်ထွန်းမယ်က အလံနီပါတီထဲရောက်သည်မှ လက်နက်ချ  သည်

အထိ ကြုံတွေ့ရသမျှကို ထွက်ဆိုသွားခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ (၂၄)ရက်တွင် မုံရွာခရိုင်အလံနီခေါင်းဆောင် ဦးစိုးလင်း ကို စစ်ဆေးရာ အလံနီပါတီသည် 

မြေယာအမှားအယွင်း၊ တပ်ပေါင်းစု အမှားအယွင်း၊ လက်ဝဲလက်ယာ တိမ်းစောင်းမှုများကြောင့် ပျက်စီးပြို ကွဲခဲ့ရကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့ပြီး 

ဗဟိုကော်မတီဝင် ကိုထွန်း ကြည်၊ အရန်ဗဟိုကော်မတီဝင် ဦးထွန်းငြိမ်း၊ ဗဟို ကော်မတီစည်းရုံးရေးမှူး ဦးဘမူ တို့ကလည်း တပ်မတော်နှင့်

တိုက်ခိုက်ကြပုံ၊ အလံနီပါတီပြိုကွဲပုံတို့ကို ထွက်ဆို သွားသည်။

ပြည်သူ့ရဲဒုတိယလုံခြုံရေးမှူး ဦးဘိုမောင်က လည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁ဝ) ရက်တွင် ဗကပဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် အလံနီတင့်လွင်တို့ ပူးပေါင်း၍ 

မြေပုံမြို့နယ် သန်းတောင်းကြီးရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက် ကြပုံ၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၆)ရက်တွင် အမ်းမြို့ရှိ ရဲစခန်းနှင့် ခလရ (၃၃)ကို တိုက်ခိုက်ကြပုံများ

ကို ထွက်ဆိုသွားသည်။ ကိုအံကြူ(ခေါ်)မင်းနွယ် (ဗဟို ကော်မတီစည်းရုံးရေးမှူး)ကလည်း  အလံနီပါတီ ပြိုကွဲပုံကို ထွက်ဆိုခဲ့သည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်တွင် ဗဟို ကော်မတီ ဦးကြည်လွင်ကို စစ်ဆေးရာ အလံနီပါတီတွင်း ပြဿနာများ၊ သခင်စိုးကို ကျွန်းချောင်းသို့ပို့ပေးရပုံ၊ 

လက်နက်ချပုံ၊ ၃၃ ဦးကော်မတီဖွဲ့စည်းစဉ်က သခင်စိုး ပါဝင်လိုသဖြင့် အစိုးရထံ စာရေးခဲ့ပုံများကို ထွက်ဆို သွားသည်။ ဗဟိုကော်မတီဝင် တပ်မှူးဟောင်း 

ဦးစော နောင်ကလည်း သခင်စိုး နှင့် မခင်စု အတွင်းရေး ပြဿနာများကို အစစ်ခံခဲ့သည်။ ဗဟိုကော်မတီစည်းရုံး ရေးမှူး ဝကြီး(ခေါ်)ကျော်ညွန့်၊ ဖိုးညို၊

ဗဟို ကော်မတီ သန်းလှ(ခေါ်)သောင်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ် လေးမျိုးဆွေ၊ မြကျော် တို့ကလည်း ဆင်စွယ်ရွာ လူသတ်မှုများနှင့် သခင်စိုး၊ မခင်စုတို့၏အတွင်းရေး 

ပြဿနာများကိုထွက်ဆိုခဲ့ကြသည်။ တရားလိုပြ သက်သေ ၃၆ ဦးကို စစ်ဆေးခဲ့ပြီး ဦးကိုယုနှင့် သခင်စိုးကိုယ်တိုင်က ပြန်လှန်မေးခွန်းများ မေးမြန်း ခဲ့သည်။ 

သခင်စိုးက ပြည်တွင်းစစ်၏တရားခံမှာ သူပင်ဖြစ်ကြောင်း၊ စတာလင်လမ်းလိုက်မိ၍မှားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း၊ အမြင်မှန်ရ၍ လက်နက်ချအလင်းဝင် လာခြင်း 

ဖြစ်ကြောင်းဝန်ခံပြီး လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးရန် ပန်ကြားခဲ့သည်။ တရားရုံးကသခင်စိုးအား အပြစ်ရှိ ကြောင်းဆုံးဖြတ်ပြီး သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ သခင်စိုး သည် 

အစိုးရ၏သက်ညှာမှုဖြင့် သေဒဏ်မှလွတ်ငြိမ်းခွင့် ရခဲ့လေသည်။

သခင်စိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏မျက်မှောက်ခေတ် နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သူ၊ အစဉ် အလာကြီးမားခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သခင်စိုး၏ဖခင်မှာ 

ဦးစံဒွန်းဆိုသူဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်ကျောက်တန်းရပ်တွင် သခင်စိုးကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ သခင်စိုး၏ ပထမဇနီးမှာ လှလေးစိန်ဖြစ်ပြီး လှလေးစိန်၏ညီမဖြစ်သူ

မြလေးစိန် ကိုလည်း ယူထားခဲ့သည်။ သန်လျင်ရေနံချက်စက်ရုံတွင် အလုပ်သမားတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အလုပ်သမားလူတန်း စားနှင့်ပတ်သက်၍ အထူး

ကျွမ်းကျင်သူ အဖြစ် နာမည်ကြီးသည်။ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်သောအခါ ဇနီးနှစ်ယောက်ကို ငွေ ၅ဝဝ ကျပ်ပေး၍ ကွာရှင်းခဲ့ ကြောင်း၊

သခင်တင်မြက ဘုံဘဝမှာဖြင့် စာအုပ်တွင် ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့ဖူးသည်။

တို့ဗမာအစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်လာရာမှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့မြေနုလမ်းအမှတ် (၁)၌ ကွန်မြူနစ်ပါတီထူထောင်ရာ သခင်စိုးလည်း ပါဝင်

ခဲ့သည်။ သခင်စိုးသည် နိုင်ငံရေးလုပ်ရာတွင် အလွန်ပင်စိတ်ဓာတ်ပြင်းထန်ပြီး ဇွဲနပဲကြီးလှသူဖြစ် သည်။ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တပ်များ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ 

မဝင်ရောက်ခင်ကပင် ဖက်ဆစ်ကို တော်လှန်ရမည်ဆို ပြီး ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ကာ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တစ်လျှောက်လုံး တော်လှန်ရေးအတွက်

မြေအောက်တွင်ခိုအောင်းရင်း ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခဲ့ပုံများကို သခင်တင်မြက ဘုံဘဝမှာဖြင့် စာအုပ်တွင် အသေးစိတ် ရေးသားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် 

ဆာဝီလျံ စလင်းတို့တွေ့ဆုံကြစဉ် ဆာဝီလျံစလင်းက ဖဆပလ ၏ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်မည်သူနည်းဟုမေး၍  ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက သခင်စိုးဟု

ဖြေခဲ့သဖြင့် ကျန်တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်နှင့်ဆိုရှယ်လစ်များက မချင့်မရဲဖြစ်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ 

မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း စာအုပ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။

သခင်စိုးသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု၊ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးတို့တွင် နယ်ချဲ့နှင့်ဖက်ဆစ်တို့၏ဖိနှိပ်မှု အမျိုးမျိုးကြားမှ  ထောင်အကြိမ်ကြိမ်အကျခံကာ 

စွန့်စွန့်စားစားလုပ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ကွန်မြူနစ်ပါတီနှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ အလံနီပါတီကို ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ 

အလံနီ ပါတီသည် လမ်းစဉ်နှင့်လုပ်ရပ်များ မှားယွင်းခဲ့ပြီး ပြည်သူလူထုကဆန့်ကျင်ခြင်း၊ တပ်မတော်က တိုက်ခိုက် ခြင်းတို့ကြောင့် ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ရသည်။ 

သခင်စိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးသမိုင်းတွင် အဓိကပါဝင်ခဲ့သူ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမအဆင့်) ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရ

လေသည်။ သခင်စိုးသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဦးဝိစာရအိမ်ရာ တိုက် ၂၉၊ အခန်း(၈) တွင် နေထိုင်နေစဉ် ၉၆ ပါးသောရောဂါဝေဒနာ

ဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်စုနှင့် သားသမီးခြောက်ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

သခင်စိုး၏အမှုတွဲမှကောက်နုတ်ချက်များ

သခင်စိုးသည် အယူအဆပြင်းထန်သောမာ့က်စ် ဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ သခင်စိုး၏ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် အလံနီပါတီသည် ဆူပူသောင်းကျန်းခဲ့လေရာ မြန်မာ့ 

နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် အလံနီများသည် ထရော့စကီး ဂိုဏ်းသားများအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ သို့သော် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များ၊ လက်ဝဲအလွန်အကျွံအယူ

အဆများ ကြောင့် အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ပြည်သူလူထုနှင့် တစ်စတစ်စကင်းကွာ၍ လာသည်။ ဆင်စွယ်ရွာလူသတ်မှုမှစ၍ နှစ်ရှည်လများထောက်ခံ

ကူညီလာ သော ဒေသခံပြည်သူလူထုကပင် ဆန့်ကျင်လာလေရာ အလံနီပါတီသည် တစ်စတစ်စကျဆုံးလာရတော့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး 

ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြားပြီးနောက်တွင်ကား အလံနီတို့သည် ပြည်သူ လူထုနှင့် အတွေ့မခံရဲသည့် အခြေအနေအထိ ရောက် ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် အလံနီပါတီသည် 

တိမ်မြုပ်မှေး မှိန်ခဲ့ရသည်။ 

၁၉၆၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပါတီတွင်း ပြဿနာများကိုသာ လူမသိသူမသိ ဖြေရှင်းနေရတော့ သည်။ သခင်စိုး၏အမှုကို စစ်ဆေးသောအခါ အလံနီ ပါတီ၏ 

အတွင်းရေးများသည် ဘူးပေါ်သလိုပေါ်လာ တော့သည်။ လူမသိသူမသိပေါ်ပေါက်ခဲ့ရသော ပြဿနာများမှာလည်း သတင်းစာများမှတစ်ဆင့် လူသိ ရှင်ကြား 

ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သခင်စိုး၏အမှုကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၅)ရက်တွင် အငြိမ်းစား အကျဉ်းထောင်မင်းကြီးဦးသန်းနွဲ့ နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်သော 

အထူးရာဇဝတ်ရုံးအမှတ် ၆ဝ-၁၉၇၂ ဖြင့် စတင်စစ်ဆေးခဲ့ရာ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၁)ရက်ထုတ်ကြေးမုံသတင်းစာတွင် အောက်ပါအတိုင်း 

အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြခဲ့သည်။

အလံနီသခင်စိုးကြီးအမှု စတင်စစ်ဆေးပြီး တိုင်းပြည်အကျိုးရှိမည်ယုံ၍ လက်နက်ချခဲ့ပုံ သက်သေ ရဲနီ ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း မြင့်အောင် အစစ်ခံ

ရန်ကုန် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ 

	အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီ(ဗမာပြည်)အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် သခင်စိုးအပေါ်နို်င်ငံ တော်ပုန်ကန်မှု ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၂၂ (၁)အရ အရေးယူထားမှုကို 

အငြိမ်းစားထောင်မင်းကြီး ဦးသန်းနွဲ့ နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်သော အထူးရာဇဝတ်ရုံးအမှတ် ၆ဝ-၁၉၇၂ တွင် စစ်ဆေးသည်။

အဖွဲ့ဝင်

	အထူးရာဇဝတ်ရုံး၏အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် အရန် နာယက ဦးခင်မောင်ကြီးနှင့်အဖွဲ့ဝင် ဦးဘသိန်းတို့က ဆောင်ရွက်ကြသည်။ အမှုကို အင်းစိန်အကျဉ်းထောင် 

သင်တန်းခန်းမ ၌ စစ်ဆေးသည်။

ရုံးထုတ်

	ယနေ့ သခင်စိုးကြီးကို ရုံးထုတ်လာရာ သခင်စိုး သည် လွယ်အိတ်ကြီးတစ်လုံးကိုလွယ်လျက် ဂျပန်ဖိနပ်အဖြူရောင်ကိုစီး၍ အားကစားသမားများ 

ဝတ်သောစပို့ရှပ်အဖြူရောင်လက်တို ကို  အတွင်းမှခံပြီး  ဘေဘီရှပ်စကင်း   မရန်းနုရောင်အပေါ်အင်္ကျီနှင့်လုံချည် အနက်စင်းအဝါခံကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။

နှုတ်ဆက်

	တရားခွင်အတွင်းသို့ ဝင်လာသည်နှင့် ခုံရုံး နာယကနှင့်အဖွဲ့ဝင်များကို ဦးညွှတ်အရို အသေပေးပြီး ခုံရုံး၏လက်ယာဘက်၌ ထိုင်နေသည့်တရားလို 

အကျိုးဆောင်ရှေ့နေကြီး ဦးမြင့်အောင်နှင့် ရဲအရာရှိများကို ဂွတ်မောနင်း ဟု အင်္ဂလိပ် လိုနှုတ်ဆက်ကာ ၎င်းဘက်မှ လိုက်ပါဆောင်ရွက်မည့် အကျိုးဆောင် 

ရှေ့နေကြီး ဦးကိုယုဘေးတွင် ဝင်ထိုင်လိုက် သည်။

ဖမ်းမိ
	သခင်စိုးကို လွန်ခဲ့သော ၁၉၇ဝပြည့်နှစ်၊ နိုဝင် ဘာလ (၁၁)ရက်က ပခုက္ကူမြို့နယ် ကျွန်းချောင်းကျေးရွာတွင် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ နှင့် တပ်မတော်တို့ပူးပေါင်းပြီး 

ဖမ်းဆီးရမိ သဖြင့် တရားစွဲဆိုတင်ပို့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့နောက် ကြေးမုံသတင်းစာ တရားလိုပြသက်သေ ရဲနီဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းဦးမြင့်အောင်ကို ရုံးတော်က စစ်မေး ပုံများအား အသေးစိတ်ရေးသားသွားသည်။ ရဲနီ

ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း ဦးမြင့်အောင်က ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် သခင် မောင်မောင်၊ သခင်မြသွင်တို့နှင့်ဆက်သွယ်၍ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပုံ၊ ထိုစဉ်က

ကွန်မြူ နစ်ပါတီခေါင်းဆောင်မှာ သခင်စိုးဖြစ်ပြီး ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များမှာ ကိုမောင်မောင်၊ ကိုနေဒွန်း၊ သခင်တင်မြ၊ ကိုကျော်ဝင်း၊ ကိုထိန်လင်းတို့ဖြစ်ကြပုံ၊ 

နောက် ပိုင်းမှ သခင်သန်းထွန်းနှင့် ကိုဗဟိန်းတို့ ရောက်ရှိလာပုံ၊ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးတွင် တစ်ပြည်လုံးအတွက် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်မှာ သခင်စိုးဖြစ်ပြီး

စစ်ရေး ခေါင်းဆောင်မှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဖြစ်ပုံတို့ကို ထွက်ဆိုခဲ့သည်။

ရဲနီဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း မြင့်အောင်က ကွန်မြူနစ် ပါတီတွင် ဒေးဒရဲနယ်၌ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူရကြောင်း၊ ကျိုက်လတ်မြို့နယ် ညောင်ချောင်း 

ကျေးရွာတွင် ကျင်းပသော ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ပထမ အကြိမ်ကွန်ဂရက်တွင် သခင်စိုးကခေါင်းဆောင်ကြောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ် ကွန်ဂရက်တွင် သခင်စိုး

နောက်အိမ်ထောင်ပြုမှုဖြင့် အရေးယူခံရပုံ၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီက ဘရောက်ဒါဝါဒကိုလက်ခံခဲ့ပုံ၊ ပါတီနှစ်ခြမ်းကွဲရာမှ အလံနီပါတီပေါ်ပေါက်လာပုံ၊ အလံနီပါတီက 

အတွင်း ဝန်ရုံးကိုဝိုင်းခြင်း၊ မင်းမနိုင်ကွက်သစ်တွင် ကျူးကျော် အိမ်ရာများဆောက်လုပ်နေထိုင်ခြင်းတို့ကို ခေါင်းဆောင် ၍ တိုက်ပွဲဝင်ပုံ စသည့်သမိုင်းရေးရာ 

အချက်အလက် များစွာကိုလည်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။ အလံနီနှင့် ကေအင်န် ဒီအိုတို့ တိုက်ခိုက်ကြပုံ၊ အလံနီဌာနချုပ် အထက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြီးသုံးပါတီ

(ဗကပ၊ ရဲဘော်ဖြူ၊ အလံနီ) ဆွေးနွေးပွဲပြုလုပ်ကြပုံမှစ၍ အလံနီပါတီ၏အမှားများကြောင့် လက်နက်ချခဲ့ပုံ၊ လမ်းစဉ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ ပြီး ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ 

အောက်တိုဘာလ(၁ဝ)ရက်တွင် တင်းပြည့်ပါတီဝင်ဖြစ်လာပုံများအထိ ထွက်ဆိုသွားခဲ့ သည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၈)ရက်တွင် တရားခံအကျိုးဆောင်ရှေ့နေကြီး ဦးကိုယုက ဦးမြင့်အောင်ကို ပြန်လှန်မေးခွန်းများထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်

ဦးမြင့်အောင်က ဦးကိုယု၏မေးခွန်းများကို ဖြေကြား သွားရာတွင် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး၌ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏အခန်းကဏ္ဍပိုင်းများ၊ ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီမှ 

ရန်ကုန် ဘဆွေတို့လူစုက ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ရန်ခေါ်ပုံများ၊ ဦးမြင့်အောင်ကို ဂျပန်ဖမ်းဆီးပုံများ၊ အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်ထက်အလံနီပါတီကို မတရားသင်း 

ကြေညာပုံများကို ထည့်သွင်းဖြေကြားသွားသည်။ အလံနီပါတီနှင့်ပတ်သက်၍လည်း  တရားခံအကျိုး ဆောင်ရှေ့နေ ဦးကိုယုနှင့် ဦးမြင့်အောင်တို့ အောက်ပါ

အတိုင်း အမေးအဖြေ လုပ်ခဲ့ကြသည်။

ဆက်လက်၍ ဦးမြင့်အောင်ကထွက်ဆိုရာတွင်  ခရုရှက်ဖ်ကို ဆန့်ကျင်သည်မှာလည်း ပါတီ၏ညွှန်ကြားချက်အရဖြစ်သည်။ အလံနီက ဆန့်ကျင် သည်မှာလည်း 

ခရုရှက်ဖ်သည် အရင်းရှင်ပါလီ မန်စနစ်ကို သွားနေသည်ဟု ယုံကြည်သည်က တစ်ကြောင်း၊ လီနင်လမ်းစဉ်ဆန့်ကျင်နေ၍ တစ်ကြောင်း၊ ခရုရှက်ဖ်ကို ဆန့်ကျင် 

ခြင်းဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သည့်နေရာများတွင် အလံနီ အစိုးရဟု ခေါ်သည်ကို တိတိကျကျမပြောနိုင်ပါ။

တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် အစိုးရက ဖိတ်ခေါ်ချက် အရ ဗမာပါတီအနေဖြင့် ပထမဆုံးတောတွင်းက လာသည်မှာ အလံနီပါတီဖြစ်သည်။ လက်နက်မချမီ 

တော်လှန်ရေး ကောင်စီ၏ဝါဒသဘော တရားများကို တရားဝင် မည်သည့်စာရွက်စာတမ်းများကိုမျှ မလေ့လာခဲ့ရပါ။ ထို့ကြောင့် တော်လှန်ရေးအစိုးရကို  

ဘာမှန်းမသိခဲ့ပါ။ လေ့လာပြီးမှ တော်လှန်ရေးအစိုးရအကြောင်း သိရသည်။

ဆက်လက်၍ တရားခံအကျိုးဆောင်ဦးကိုယု က မေးမြန်းရာတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရတက်လာတာ ကျွန်တော်တို့ဦးမြင့်အောင်တို့ကြိုက်တဲ့ တော်လှန်ရေးနည်း

နဲ့ တက်လာတာလား၊ ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲနည်းနဲ့တက်လာတာလား၊ ဦးမြင့် အောင် ဘယ်လိုမြင်လဲဟု မေးလိုက်သည်။ဦးမြင့်အောင်သည် ထိုမေးခွန်းကို 

အချိန် အနည်းငယ်ကြာစဉ်းစားနေပြီး ဒါကတော့ဗျာ ခင်ဗျားတို့ ကျွန်တော်တို့ လူတိုင်းသိပြီးသားပဲဟု ရယ်ပြီးပြောသည်။ဦးကိုယုက အထက်ပါမေးခွန်းကိုပင်

ထပ်၍ မေးမြန်းရာ ဦးမြင့်အောင်က မဖြေဘဲနေသဖြင့် တရားခံအကျိုးဆောင်ဦးကိုယုက ၎င်းမေးခွန်းကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသွားသည်။

တရားလိုအကျိုးဆောင်ဦးမြင့်အောင်ကလည်း ရဲနီ ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းဦးမြင့်အောင်ကို ဆက်လက်မေးမြန်း သွားရာ အလံနီပါတီလက်နက်ကိုင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု

များ အစကတည်းကရှိပုံ၊ တပ်မတော်သို့ဝင်ခဲ့ဖူးသော် လည်း အလံနီပါတီ၏စီစဉ်မှုကြောင့် ထွက်ခဲ့ရပုံတို့ကို ဖြေကြားသွားသည်။

ထိုနေ့မှာပင် တရားလိုပြသက်သေ ရဲနီကျော်ဝင်း ကို ဆက်လက်စစ်ဆေးသည်။ ရဲနီကျော်ဝင်းက အသက် ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့

ဝင်ပြီး သခင်ကျော်စိန်မှတစ်ဆင့် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဦးဆောင်သော တို့ဗမာအစည်းအရုံး သို့ ရောက်ရှိလာပုံ၊ သခင်အောင်ဆန်းဦးစီး၍ ကွန်မြူနစ်ပါတီ

ဖွဲ့စည်းရာ တွင်ပါဝင်ခဲ့ပုံ၊ သခင်ဗဟိန်း၏ ညွှန်ကြားချက်အရ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ  ကူဟန်း(ခေါ်)ကိုထင်ဟန်းနှင့် တွေ့ဆုံပုံ၊ ကူဟန်းက မော်စီတုံး၏ 

ပြောက်ကျားနည်း များကို အင်္ဂလိပ်လိုပို့ချပုံ၊ သခင်စိုးနှင့်တွေ့ဆုံပုံတို့ကို အကျယ်တဝင့်ထွက်ဆိုသည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ သခင်စိုးနှင့် 

ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း စတင်၍ သဘောထားကွဲပြားပုံကိုလည်း အောက်ပါ အတိုင်းထွက်ဆိုခဲ့သည်။

ထိုနောက်ပိုင်းတွင်(၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပထမအကြိမ် ကွန်ဂရက်ကို ကျိုက်လတ်မြို့နယ်ညောင်ချောင်းကျေးရွာ၌ ကျင်းပပြီးနောက်တွင်) 

ကျွန်တော်သည် ရန်ကုန်ရှိ သခင်တင်မြနှင့်တွဲ၍ လုပ်ရသည်။ ပုဇွန်တောင် ဈေးအတွင်း ကုန်ခြောက်ဆိုင်ဖွင့်ထားပြီး ဗဟိုပြု ကာ စည်းရုံးရေးလုပ်သည်။ 

ကျွန်တော်နှင့် သခင်တင်မြသည် တစ်လှည့်စီသွားပြီး တပ်တွင်း၌ နိုင်ငံရေးသင်တန်းပေးရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအိမ်ရှိ ကိုယ်ရံတော်တပ်ကိုလည်း 

ကျွန်တော် က သင်တန်းပေးရသည်။ ထိုအိမ်မှာပင် ကျွန်တော်နေပါသည်။ ထိုစဉ်က ဗိုလ်ချုပ်အောင် ဆန်းသည် ကန်တော်ကြီးနှင့် ဦးထွန်းမြတ်လမ်းရှိ 

အိမ်တွင်နေပါသည်။  (ယခု ဦးသာဝင်းနေ    သည်။)

သခင်ဘို က သခင်စိုးရေးသော လွတ်လပ် ရေးကြေညာစာတမ်းဖတ်ချင်ကြောင်းတောင်း၍ ကျွန်တော်ပေးဖတ်ပါသည်။ သခင်ဘိုမှ သခင် အောင်ဆန်း၊ 

သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ဗဟိန်းတို့ ဖတ်ကြသည်။ ထိုစာအုပ်ဖတ်ပြီးသောအခါ သခင်အောင်ဆန်းက သခင်စိုးနှင့်တွေ့လိုကြောင်း ပြောသဖြင့် သခင်စိုးထံ 

သွားရောက်သတင်းပို့ပါ သည်။ သခင်စိုးက ဘာကြောင့်တွေ့ချင်တာလဲဟု မေးခိုင်းသဖြင့် သခင်အောင်ဆန်းထံ သခင်ဘိုမှ တစ်ဆင့် အကြောင်းပြန်ရာ 

သခင်အောင်ဆန်းက အင်္ဂလိပ်လိုရေးပေးလိုက်ပါသည်။

သခင်စိုးက သခင်အောင်ဆန်းနှင့်အတွေ့ မခံဘဲ ငါတို့သဘောထားဟုဆိုပြီး စာရေးပေး လိုက်ပါသည်။ ထို့နောက် သခင်အောင်ဆန်းနှင့်သခင်စိုးတွေ့ဆုံရေး 

ပျက်သွားသည်။  သခင် သန်းထွန်းက ဆက်လက်ကြိုးစားရာ သခင်စိုးက လက်ခံသဖြင့် သခင်သန်းထွန်းကို ရွှေတောင်ကြားလမ်းမှ လမ်းမတော်ဆိပ်ကမ်းခေါ်၊ 

ထိုမှတစ်ဆင့် တွံတေးတူးမြောင်းအတိုင်းသွားပြီး မအူပင်ဘက် သွားသည့် ရွာတစ်ရွာတွင် သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်စိုးတွေ့ဆုံကြသည်။

ရဲနီကျော်ဝင်း၏ထွက်ဆိုချက်များမှာ သခင်အောင်ဆန်းသည် ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်ထူထောင်လာခဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့်ကွဲကွာသွားပုံ သခင်စိုးက ကွန်မြူနစ် 

ပါတီကိုဦးဆောင်ပုံ၊ သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်စိုး ဆက်သွယ်မိပြီး သခင်သန်းထွန်းကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ရောက်ရှိလာပုံ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာအချက်အလက်များပင်

ဖြစ်သည်။ 

ထို့နောက် ရဲနီကျော်ဝင်းသည် ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးဆောင်ရွက်ကြပုံ၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီက ဘရောက်ဒါဝါဒလက်ခံပုံ၊ အိန္ဒိယရောက်နေသော သခင်စိုးထံမှ 

ဘရောက်ဒါဝါဒမှားနေသဖြင့် ဆက်လက် ကျင့်သုံးခြင်းမပြုကြရန် သံကြိုးရိုက်၍တားမြစ်ပုံများကို ထွက်ဆိုသွားသည်။ သခင်စိုးအဖမ်းခံရပြီး လက်နက်ကိုင် 

သောင်းကျန်းကြပုံကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်-

၂၃-၁-၄၇ နေ့တွင် အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီကို ဒုတိယအကြိမ်မတရားအသင်း ကြေညာပါသည်။ မတရားအသင်းကြေညာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဗမာပြည် 

ကွန်မြူနစ်ပါတီအနေဖြင့် အနာခံစည်းရုံးရေးကာလဟု သတ်မှတ်ပါသည်။ အနာခံဆိုသည်မှာ ရုံးရှေ့၌ တရား မဆိုင်ရ၊ လွှတ်ပေးလျှင်လွှတ်၊ မလွှတ်ပေးလျှင်

သေသည် အထိ အစာငတ်ခံနေရမည်ကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှာပင် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရခိုင်အမျိုးသား အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်များက 

လက်နက်ကိုင်ပြီး ပုန်ကန်နေကြပြီဖြစ်သည်။ အခြားမည်သည့်နေရာတွင် မှ ထိုသို့မပြုလုပ်သေးပါ။

အခြေအနေအရပ်ရပ်များကို သုံးသပ်ပြီး ဗဟို ကော်မတီအစည်းအဝေးကျင်းပရန် သခင်စိုးရန်ကုန်သို့ တက်လာသည်။  လာခြင်းမှာ လက်နက်ကိုင်

တော်လှန်ရန် အချိန်ကျပြီ ဟု တပ်လှန့်နှိုးဆော်ရန် ဖြစ်သည်။ သခင်စိုးအနေနှင့် သေတမ်းစာတစ်စောင် ရေးပြီး  တစ်ပြည်လုံးကို  ဖြန့်ခဲ့သည်။ 

စာတွင် ကျုပ်သေခဲ့လျှင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးနေရာကို သခင်ဖေဌေးအား ပေးရန်ဖြစ်သည်။

ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးလာစဉ် ကြည့်မြင်တိုင်ဗားကရာဆိပ်ကမ်းအထက်၌ သခင်စိုးအဖမ်းခံရသည်။ ရန်ကုန်ထောင်တွင် သခင်စိုးကိုထားကြောင်း 

သိရသဖြင့် ကျွန်တော်အဆက်အသွယ်လုပ်ရာရသည်။ သခင်ဖေဌေးမှာ ကွန်မြူနစ်ပါတီအစတွင်ပါခဲ့သော် လည်း သခင်ကျော်စိန်နောက်ပါသွားသည်။ 

နောက်မှ ပါလာပြန်ပါသည်။ သခင်စိုးနှင့် အဆက်အသွယ်ရသော အခါ  သခင်စိုးက  တစ်ပြည်လုံးလက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရန် ညွှန်ကြားပါသည်။ 

ညွှန်ကြားချက်ကို သခင်ဖေဌေးအားပြောပြသောအခါ ၎င်းက ရွာတစ်ရွာ တည်းက ထလုပ်လျှင် အဝိုင်းခံရပြီး သေကုန်မည်။ မြို့မှာလုပ်လျှင် မကောင်းဘူးလား

ဟု သခင်စိုးထံ ပြန်မေးသည်။ ထိုအခါ သခင်စိုးက သခင်ဖေဌေးသည် တွေဝေ သည်ဆိုပြီး ကျွန်တော့်ကို အတွင်းရေးမှူးနေရာ ပေးပြီး တစ်ပြည်လုံးတွင် 

လက်နက်ကိုင်တော်လှန် ရန် ညွှန်ကြားပါသည်။ ၎င်း၏ညွှန်ကြားချက်အရ တစ်ပြည်လုံးသို့ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရန် နီးစပ်ရာ သို့တစ်ဆင့် လည်းကောင်း၊ 

ကိုယ်တိုင်လည်းကောင်း အမိန့်ပေးလိုက်ပါသည်။ ထောင်နှင့်အပြင် အဆက်အသွယ်မပြတ်၍ သခင်စိုးထံ သတင်းမပြတ်ပို့ပေးနေ ရသည်။

တစ်နေ့တွင် တပ်ရင်း(၁)မှ အလံနီကလာပ်စည်း ဝင်များဖြစ်သော အရာခံဗိုလ် ရွှေဘော်၊ ကိုထွန်းငြိမ်း တို့ရောက်လာပြီး သခင်စိုးကို ရန်ကုန်ထောင်မှထုတ်ရန် 

သဘောထားတင်ပြလာသည်။ ကျွန်တော်က သခင်စိုး ထံ အကြောင်းကြားရာ သခင်စိုးက လက်ခံသည့်အပြင် ထောင်အနေအထားရှိပုံကိုပါ အကျဉ်းချုပ်ရေးပြီး

ပေး လိုက်ပါသည်။ သခင်စိုးမှာ ထိုစဉ်က အစာငတ်ခံလျက် ရှိသည်။

သခင်စိုးထံ စာရေးအကြောင်းကြားလိုက်ရာ ထို စာကို ထောင်အာဏာပိုင်များမိသွား၍ တပ်ရင်း(၁) တစ်ခုလုံး လက်နက်အသိမ်းခံရပြီး ကျွန်တော့်ကိုလည်းဖမ်းမိ 

သွားသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အစာငတ်ခံ   ဆန္ဒပြကြရာ ထောင်ဆူသည့်အတွက် ကျွန်တော်နှင့် သခင်စိုးကို အတူထားရန်မဖြစ်ဆိုပြီး သခင်စိုးကို သာယာဝတီ

ထောင်သို့ ပို့လိုက်ပါသည်။

သခင်စိုးမှာ သာယာဝတီထောင်ကို ရဲဘော်ဖြူများ ဝင်စီးစဉ် လွတ်သွားသည်ဟု သိရသည်။ ထို့နောက် အပြင်နှင့်အဆက်အသွယ်ပြတ်သွားသည်။ ထောင်တွင်း 

နေစဉ် ကျွန်တော့်ကိုပေါ်လစ်ဗျူရိုအဖွဲ့ ဝင်အဖြစ် ခန့်ကြောင်းသိရသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွှတ်လိုက်ပါသည်။ ထိုနှစ်ထဲမှာပင် တွံတေးမှ တစ်ဆင့် 

ကျွန်တော်တောခိုသွားသည်။ ကျွန်တော်ရယ်၊ ကိုတင်မောင်ငြိမ်း၊ ကိုမင်းသူတို့ ရှိရာ တွံတေးတောကြီးတန်းမှနေ၍ သခင်စိုးရှိရာ အထက်ဗမာပြည်ဌာနချုပ်သို့ 

လိုက်သွားကြသည်။ ဆီမီးခုန်ရွာတွင် တွေ့ရသည်။ ဌာနချုပ်သို့ရောက် သောအခါ သခင်စိုးနှင့် ကိုမြင့်အောင်တို့ သဘောထားကွဲလွဲနေကြောင်း သိရသည်။ 

ကိုမြင့်အောင်မှာ ထိုစဉ် က ပေါ်လစ်ဗျူရိုတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် ရဲနီတပ်မတော် ၏ စစ်သေနာပတိလည်းဖြစ်သည်။

ဖြစ်ရသည့်အကြောင်းမှာ ကွန်မြူနစ်ပါတီကွဲတာ မှန်သည်ဟု သခင်စိုးက စာတမ်းတင်ရာ ကိုထူးနှင့် ထွန်းစိန်တို့က မှားသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်။ ထိုသို့ရှိ စဉ် 

ကိုမြင့်အောင်က ကိုထူးတို့ပြောတာ မှန်မလားဟု တွေဝေနေသဖြင့် သဘောထားကွဲခြင်းဖြစ်သည်။ ကျွန်တော်ရောက်သွားသောအခါ ကိုမြင့်အောင်၏ 

စစ်သေနာပတိရာထူးကို ကျွန်တော့်အား ပေးပါသည်။

ထို့နောက် ရဲနီကျော်ဝင်းက ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ကျော ကြီးစခန်းတွင် သခင်စိုးက အထွေထွေစစ်တမ်းတစ်စောင် ကို ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေး၌ တင်သွင်းရာ မှ 

ကိုမြင့်အောင်၊ ကိုထိန်လင်း၊ မစောမြ၊ ကိုထူးနှင့် ထွန်းစိန်တို့ကန့်ကွက်ကြပုံ၊ နောက်ပိုင်း ကိုမြင့်အောင်၊ ကိုထိန်လင်းနှင့် မစောမြတို့က လက်ခံပြီး ကိုထူးနှင့် 

ထွန်းစိန်တို့က လက်မခံသဖြင့် ထူးစိန်ပါတီဟု ခွဲထွက် သွားပုံ၊ စကားရွာတိုက်ပွဲတွင် တပ်မတော်ကို ၄၅ နာရီ ကြာပြီးမှ ပြန်တိုက်နိုင်သဖြင့် ပေါ်လစ်ဗျူရိုနှင့် 

စစ်သေနာပတိရာထူးမှ အရန်ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ်သို့ ရာထူးလျှော့ချခံရပုံများကို ထွက်ဆိုသွားသည်။

သခင်စိုး၏ အမှုအား ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ (၂၂)ရက်တွင် ဆက်လက်စစ်ဆေးရာ ရဲနီဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းရဲနီကျော်ဝင်းကို တရားလိုအကျိုးဆောင် ဦးမြင့်အောင်

က မေးခွန်းများမေးမြန်းခဲ့သည်။ ရဲနီကျော်ဝင်း က ခရုရှက်ဖ်အား စွဲချက်တင် တိုက်ခိုက်ကြပုံ၊ အောင်မာဃစစ်ဆင်ရေးကြောင့် အလံနီပါတီဌာနချုပ် ရွှေ့ပြောင်း 

နေရပုံ၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဗဟိုကော်မတီအစည်း အဝေးပွဲကျင်းပပြီး ပေါ်လစ်ဗျူရိုပြန်ဖွဲ့ပုံ၊ တပ်မှူးကြီး များ ညီလာခံကျင်းပကြပုံ၊ အစိုးရထိုးစစ်တွင် သခင်စိုး ၏ 

ဇနီးဟောင်းဒေါ်နှင်းမေကိုမိသွားပြီးနောက် ဗကပ၊ ပြည်သူ့ရဲဘော်တို့နှင့်အတူ သုံးပါတီအစည်းအဝေး ကျင်းပကြပုံ၊  ပြည်သူ့ရဲဘော်နှင့်  နယ်မြေလုကြပုံ၊  

ရဲနီကျော်ဝင်းအား ရာထူးချထားပုံ၊ ကျောချောင်းဒေသခံ ပြည်သူလူထုက အလံနီများကိုဆန့်ကျင်ပြီး တပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းကြပုံများကို ဖြေကြားသွားခဲ့သည်။ 

၁၉၆၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ခါနီးတွင် သခင် စိုးခေါ်သဖြင့် ဘော်လီဘောစခန်းကိုရောက်သွားပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ လူငယ်တပ်ဦးနှင့် ဆက်သွယ်ပုံကိုလည်း 

အောက်ပါအတိုင်း ဖြေကြား သွားသည်။

ဌာနချုပ်၌ တဲပေါင်း ၃ဝ ကျော်ရှိပြီး ထိုစခန်းကို ဘော်လီဘောစခန်းဟုခေါ်ပါသည်။ (တရားရုံး နာယက ဦးသန်းနွဲ့က ဘော်လီဘောစခန်းလို့ ဘာလို့ခေါ်သလဲ 

ဟုမေးရာ ရဲနီကျော်ဝင်းက စခန်းအလယ်မှာ ဘော်လီ ဘောကွင်းကြီးရှိပြီး ဘော်လီဘောကစားကြသောကြောင့် ဘော်လီဘောစခန်းဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု 

ဖြေ ကြားသွားသည်။) 

ထိုစခန်းတွင် ကိုနေဒွန်း၊ ကိုမြကျော်၊ ဗိုလ်မျိုးဆွေ၊ မငွေစံ စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ ထိုစခန်းတွင်ရှိနေစဉ် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီအပေါ် ဝေဖန်ချက်ပြုစုပြီး 

ရန်ကုန်ရှိတပ်ဦးအဖွဲ့သို့ ပို့ရသည်။ တပ်ဦးအဖွဲ့ကတစ်ဆင့် တရုတ်နီသံရုံးသို့ပို့ရသည်။ ခရုရှက်ဗ်အပေါ်စွဲချက်တင်သည့် စာတမ်းကို လည်း လူငယ်တပ်ဦး

သို့ပင် ပို့ပေးရသည်။ တပ်ဦး ကမှ ကော်ပီပွားပြီးဖြန့်ပါသည်။

(တရားရုံးနာယကဦးသန်းနွဲ့က ရန်ကုန်မှာ ရှိတဲ့ တပ်ဦးဆီ ပို့တယ်ဆိုတော့ ဘယ်သူ့ဆီပို့ရတာလဲ)ဟု မေးပါသည်။

ရဲနီကျော်ဝင်းက ကိုယုဆီပို့ရတာပါဟု ဖြေလိုက် သည့်အခါ တရားရုံး၌ရှိနေသူများက ဝိုင်းရယ်ကြသည်။

ထို့နောက် ရဲနီကျော်ဝင်းက ဦးမြင့်အောင်တို့ခွဲထွက်ပြီး အလင်းဝင်ကြကြောင်း၊ ကျော်ဇံရှီးတို့နှင့် သဘောကွဲကြောင်း၊ ဗကပသခင်ချစ်နှင့် ဗိုလ်သက်ထွန်း တို့ 

အလံနီဌာနချုပ်သို့ရောက်ရှိလာကြောင်း၊ ၁၉၆၃ ခု ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွင် ကင်းထောက်အဖွဲ့ (ပဏာမငြိမ်းချမ်းရေး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့)ကို ခေါင်းဆောင်၍ 

သွားရကြောင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးသောအခါ သခင်စိုးခေါင်းဆောင်၍ သွားကြပြီးနောက် ဆွေးနွေးပွဲပျက်ပြားသွားကြောင်းကို ဆက်လက်ထွက်ဆိုပြီး 

အထိန်းသိမ်းခံငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမည့်အဖွဲ့အား သခင်စိုးက စေလွှတ်ပုံကို အောက်ပါအတိုင်း ပြောကြား သွားသည်-

သခင်စိုး ရန်ကုန်သို့သွားပြီး(၁ဝ)ရက်အကြာတွင် အလံနီနှင့်ဆွေးနွေးပွဲပျက်သွားကြောင်း ရေဒီယိုမှကြားရသည်။ မကြာမီ သခင်စိုးတို့ပြန်ရောက်လာကြ သည်။ 

သူရောက်ပြီး နှစ်ရက်အကြာတွင် ဗဟိုကော်မတီ အစည်းအဝေးကျင်းပပါသည်။ ထိုစည်းဝေးပွဲမှ အထိန်းသိမ်းခံ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရန်ဆုံးဖြတ်ပြီး ကျွန်တော်၊ 

မငွေစံ၊ နီနီစိုး၊ မညွန့်ကြည်၊ ဦးဘညွန့်တို့ကို လွှတ်ပါ သည်။ ကျွန်တော်တို့သွားပြီး ကိုတင့်လွင်ဦးစီးသောအဖွဲ့ ကို လွှတ်မည့်အကြောင်းလည်း သခင်စိုးက 

ပြောလိုက် ပါသည်။ ကျွန်တော်တို့သည် သခင်စိုးခိုင်းစေချက်အရ ကျောက်ငနွားစခန်းသို့ သွားကြသည်။ ကျောက်ငနွား မှစစ်တပ်က ပြန်ရန်ပြောသည်။ 

ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေး နွေးရန်လည်း မဖြစ်နိုင်ဟု ပြောသည်။ သို့သော် ကျွန်တော်တို့က အဖမ်းခံပြီးငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရန် လာကြောင်း ပြောရာစစ်တပ်က 

ဖမ်းရန်လည်း အမိန့် မရှိကြောင်း ပြောသည်။

ထို့နောက် အထက်ကိုအမိန့်ခံရာ ရွာလူကြီးများကို သက်သေထားပြီး ခေါ်ထားရန်ဆိုသဖြင့် ကျွန်တော် တို့ကို ကျောက်ငနွားတောင်တွင် ၁၅ ရက်ခန့် ခေါ်ထား 

ပါသည်။ ထို့နောက် မောင်တောသို့ပို့ပါသည်။ ထိုမှ တစ်ဆင့် စစ်တွေသို့ပို့ပါသည်။ စစ်တွေအကျဉ်းစခန်းမှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် 

ကျွန်တော်လွတ်လာသည်။ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက် တွင် အစိုးရစရိတ်ဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ပို့ပေးပါသည်။ ကျွန်တော့်အမေအိမ်တွင် နေပါသည်။ ထို့နောက် 

ရန်ကင်းတိုက်များသို့ပြောင်းရွှေ့နေပါသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှစ၍ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ဌာနတွင် အတွင်းရေးအတွင်းဝန်

အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလအထိ ဖြစ်သည်။ ကျွန်တော်ပါတီဝင် လျှောက်ထားပြီးပါပြီ စသည်ဖြင့် ထွက်ဆိုသွားခဲ့သည်။

ထို့နောက် ရဲနီကျော်ဝင်းကို တရားခံအကျိုးဆောင်  ရှေ့နေ ဦးကိုယုက ပြန်လှန်မေးခွန်းထုတ်သည်။ ရဲနီ ကျော်ဝင်းက အလံနီပါတီသည် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်

လမ်းစဉ်ကဲ့သို့ပင်  မည်သည့်ပြည်ပဩဇာမျှမခံခဲ့ကြောင်း၊ သခင်စိုးက ဗိုလ်ချုပ်ကြီးထံ တောင်းပန်စာရေးခဲ့သည် မှာ ပဏာမ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်ပေးသည့်

စာတွင် ရာဇသံသဘောမျိုးပါ၍ဖြစ်ကြောင်း စသည်ဖြင့် ဖြေ ကြားသွားသည်။ ထို့နောက် တရားလိုပြသက်သေ ဒေါ်သင်(ခေါ်)ခိုင်ထွန်းမယ်အား စစ်ဆေးသည်။ 

ခိုင်ထွန်းမယ်က ကိုမောင်မောင်(ခေါ်)ကိုညွန့်ဝင်းနှင့် ဦးမြင့်အောင်တို့က ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရန် စည်းရုံးကြ၍ နိုင်ငံရေးထဲရောက်လာသည်မှ 

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် လက်နက်ချအလင်းဝင်သည်အထိ ထွက်ဆိုထားသည်။ ခိုင်ထွန်းမယ်သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီ နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ

သခင်တင်မြ၏ စည်းရုံးမှုဖြင့် အလံနီပါတီဘက်သို့ပါသွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ပုဒ်မ ၅ ဖြင့် ဒေးဒရဲတွင် အဖမ်း ခံခဲ့ရသည်။ ကျိုက်လတ်အချုပ်

တွင် အချုပ်ခံနေရစဉ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၌ အချုပ်ခန်းကို ကရင်သောင်းကျန်းသူများ ဝင်စီးသဖြင့် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျိုက်လတ်မြို့နယ်ပါတီ 

ဒုတိယအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။ ခိုင်ထွန်းမယ်က မြစ်ဝကျွန်းပေါ် အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်းထွက်ဆို ခဲ့သည်-

၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အထက်ဗမာပြည်၌ကျင်းပသော အလံနီပါတီဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးသို့  လေ့လာသူအဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။။ အထက်အောက် 

အမျိုးသမီးအစည်းအဝေးလည်းပါပါသည်။ ဌာနချုပ် ရောက်သောအခါ ဌာနချုပ်ရုံးအဖွဲ့တွင် မငွေစံ၊ မတင် ငွေတို့နှင့်အတူ နေရသည်။

၁၉၅၄ ခုနှစ်ရောက်သောအခါ အောက်ဗမာပြည် သို့ဌာနချုပ်မှ ပြန်ခဲ့ရသည်။ တွံတေးတောကြီးတန်းတွင် အောင်းနေကြသည်။ ထိုသို့ရှိစဉ် အလံနီပါတီ မှ 

ခွဲထွက်သွားသော ထူးစိန်တပ်များကို တိုက်ရန် တာဝန်ပေးခြင်းခံရသည်။ မီးသွေးခြင်းကွန်ဖရင့်ပြီး သောအခါတွင် ကျွန်မကို ခရိုင်ကော်မတီအဆင့်သို့ 

မြှင့်ပေးပါသည်။

၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘိုကလေးမြို့နယ်တွင် ငွေသောင်ယံကွန်ဖရင့်တစ်ရပ် ကျင်းပပါသည်။ ကျွန်မ သည် တာဝန်ကျရာ အင်းစိန်ခရိုင် လှည်းကူးမြို့နယ်မှ

ငွေသောင်ယံသို့ သွားရခြင်းဖြစ်သည်။ ငွေသောင်ယံ ကွန်ဖရင့်မှာ စစ်ရေးကိုအဓိကထားပြီး ခရုရှက်ဖ်ကို ရှုတ်ချသည့်အဆိုများ ပြုကြသည်။ ထိုငွေသောင်ယံ 

ကွန်ဖရင့်နှင့် ပတ်သက်၍ ဆရာကြီး သခင်စိုးက ဝေဖန်ရာတွင် စစ်ရေးကို အဓိက ထားနေသည်။ ထိုအချက်သည် မှားသည်။ နိုင်ငံရေးသာ အဓိကဖြစ်ရမည်။ 

စစ်ရေးမှာ နိုင်ငံရေးလက်အောက် ဖြစ်ရမည်ဟု ဝေဖန်ပါသည်။ ကွန်ဖရင့်အပြီးတွင် ကျွန်မ တာဝန်ကျရာ လှည်းကူးမြို့နယ်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။

၁၉၅၈ ခုနှစ်အတွင်းမှာ ကျွန်မကိုတောင်ပိုင်းဌာနချုပ်က ငွေသောင်ယံသို့ပြန်ခေါ်သဖြင့် သွားရသည်။ ငွေသောင်ယံတွင် သုံးပါတီအဖွဲ့ဖွဲ့ရာ အလံနီ၊ ဗကပနှင့် 

ကော်သူးလေတို့ပါဝင်ကြသည်။ သုံးပါတီ ပူးတွဲနယ်မြေတွင် အလံနီပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။

၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကိုမောင်မောင်(ခေါ်)ကိုညွန့်ဝင်းမှာ ပါတီတွင်းလုပ်ကြံခံရပြီး သေသွားသည်။ ထိုသို့လုပ်ကြံခံရ၍ ကျွန်မ၏တာဝန်များကို လျှော့ချ

လိုက်ပါသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကိုမောင်မောင် သေခြင်းသည် ကျွန်မတာဝန်မကင်းဟု စွပ်စွဲပြီးဖြုတ်ချ ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ကိုမောင်မောင်မှာ 

အစိုးရ၏ ဆုငွေ ၅ဝဝဝဝ ကျပ်ထုတ်ခံထားရသူဖြစ်သည်။

ကိုမောင်မောင် ကျဆုံးပြီးနောက် ဌာနချုပ်မှနေ၍ ကိုမောင်မောင်နေရာတွင် ကိုအောင်သူရောက်လာပါ သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် ကိုအောင်သူကျသွား 

ပြန်ပါသည်။ ထိုသို့ကျပြီးနောက် သုံးပါတီထိန်းသိမ်းရေး ဖွဲ့သောအခါ ကျွန်မဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာပြီး ကိုကြည်လွင်က အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည်။

ကိုအောင်သူကျပြီးနောက် ၎င်းနေရာသို့ဌာနချုပ် မှ ကိုစောနောင်ရောက်ပါသည်။ ကျွန်မကိုလည်း တောင်ပိုင်းဗျူရိုအတွင်းရေးမှူးခန့်၍ ကိုကြည်လွင်ကို 

အောက်ဗမာပြည်နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် ဌာနချုပ်မှခန့် လိုက်ပါသည်။

ကျွန်မသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ဝ ရက်အထိ  တောင်ပိုင်းဗျူရို   အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တစ်ဆက်တည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

ထမ်းဆောင်စဉ်ဌာနချုပ်မှ ဖြန့်ဝေသော အထူးသဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ပတ်သက်သောစာစောင်များကို ညွှန်ကြားချက်အရ ဖြန့်ဝေရသည်။ လုပ်ဆောင်ချက်များ 

ကိုလည်း ဌာနချုပ်သို့ အစီရင်ခံရသည်။ အခွန်အကောက်များကောက်ပြီး ဌာနချုပ်သို့ ပို့ရပါသေးသည်။ အခွန်ကောက်သည်ဆိုရာတွင် လယ်ခွန်၊ အင်းခွန် 

တို့ဖြစ်သည်။ အခွန်ကောက်ရာတွင် ဗကပနှင့် ကော်သူးလေ ပါတီက ကျပ် ၁ဝဝဝ ဟု သတ်မှတ်လျှင် ကျပ် ၁ဝဝဝ ဟု သတ်မှတ်ပြီး မိမိတို့က လုပ်ကိုင်သူ 

၏စီးပွားရေး အပေါ်ကြည့်ပြီး နိမ့်လျှင်နိမ့်သလိုကောက်ပါသည်။ အဓမ္မပေးရမည်ဟု မကောက်ခံရပါ။ ယနေ့သက်သေပါ လာသော ဦးရဲထွတ်မှာ ကျွန်မခင်ပွန်း 

ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်ကစ၍ အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ တစ်ခါတစ်ရံအတူတာဝန်ကျ၍ တစ်ခါတစ်ရံတကွဲတပြားစီ ကျပါသည်။ များသောအားဖြင့် အတူကျ

ပါသည်။ ခိုင်ထွန်းမယ်ဟု ဖြစ်လာခြင်းမှာ ဥပမာအားဖြင့် အလံနီပါတီအတွင်းရှိ အမျိုးသမီးများကို ရဲနီမယ် မငွေစံ၊ ရဲနီမယ် မနှင်းမေ စသည်ဖြင့် ခေါ်ကြသလို 

ကျွန်မကလည်း ကျွန်မအမည်ကို တောတွင်း၌ မခိုင်ထွန်းဟု မှည့်လိုက်ပါသည်။ ရဲနီမယ်ခိုင်ထွန်း ဟု ခေါ်ကြရာမှ နောင်သောအခါ ခိုင်ထွန်းမယ်

ဟုခေါ်လာသည်။

ခိုင်ထွန်းမယ်ကို ဦးကိုယုက ပြန်လှန်မေးခွန်းထုတ် သည်။ ခိုင်ထွန်းမယ်သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် နာမည် ကြီးခဲ့သော ရဲနီမယ်အလံနီခေါင်းဆောင်တစ်ဦး

ဖြစ် သည်။ သခင်စိုးအမှုကို စစ်ဆေးသောအခါ ဇာတိ ဒေးဒရဲမြို့တွင် ခြံလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်နေပြီဖြစ်သည်။ သခင်စိုးနှင့်ပတ်သက်၍ ခိုင်ထွန်းမယ်က ဆရာကြီး 

သခင်စိုးသည် သူ့အမှားကို မြင်လာလျှင် ရိုးသားရဲဝံ့ ပွင့်လင်းတည်ကြည်စွာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဝေဖန်ခံနိုင်သူ ဖြစ်ကြောင်း ကျွန်မသိပါသည်ဟု ထွက်ဆိုခဲ့သည်။

သခင်စိုး၏အမှုကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်တွင် ဆက်လက်စစ်ဆေးသည်။ သတင်းစာများက အကျယ်တဝင့်ရေးသားဖော်ပြနေသဖြင့် သခင်စိုး၏ 

အမှုမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်နေ သည်။ တရားရုံးတွင်လည်း စိတ်ပါဝင်စားသူများ၊ ဥပဒေလိုက်စားသူများ၊ ဥပဒေကျောင်းသားများ၊ သမိုင်း 

ဆိုင်ရာလေ့လာသူများ၊ အလံနီဟောင်းများ နေ့စဉ်လို ပင် လာရောက်နားထောင်ကြသည်။ တရားလိုပြ သက်သေဖြစ်သူ ဒုတိယလုံခြုံရေးမှူး ဦးဘိုမောင်က 

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂ဝ)ရက်တွင် မြေပုံမြို့နယ် သန်းတောင်းကြီးရဲစခန်းကို ဗကပ ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် အလံနီတင့်လွင်တို့ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ကြပုံကို

ထွက်ဆို သည်။ ရဲတပ်ကြပ်ကြီး ဦးမောင်ကိုကလည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၆)ရက်တွင် ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် ရဲနီ တင့်လွင်တို့ပူးပေါင်း၍ အမ်းရဲစခန်းနှင့် ခလရ(၃၃) 

အား တိုက်ခိုက်ကြပုံများကို ထွက်ဆိုခဲ့သည်။ ကိုအံ့ကြူ (ခေါ်)ကိုမင်းနွယ်ကလည်း အလံနီထဲရောက်သည်မှ ခလရ (၂၆)တွင် လက်နက်ချသည်အထိ ကြုံရသမျှကို 

ထွက်ဆိုခဲ့သည်။

သခင်စိုးအမှုကို စစ်ဆေးချိန်တွင် အလံနီပါတီမှာ လုံးဝနီးပါးချုပ်ငြိမ်းခဲ့ပြီဖြစ်လေရာ အလံနီပါတီထိပ်ပိုင်း ခေါင်းဆောင်များ၊ ဗဟိုကော်မတီဝင်များမှာ လက်နက် 

ချအလင်းဝင်၍ လည်းကောင်း၊ ဖမ်းဆီးရမိ၍လည်း ကောင်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် မြေပေါ်သို့ရောက် နေကြပြီဖြစ်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များမှာ သခင်စိုး၏အမှု တွင် 

တရားလိုပြသက်သေများ ဖြစ်လာကြသည်။ ဦးစောနောင်၊ ဦးကြည်လွင်စသော အလံနီခေါင်းဆောင် ဟောင်းများသည် သခင်စိုးနှင့်အလံနီပါတီခေါင်းဆောင် တို့၏ 

အတွင်းရေးများကို ထွက်ဆိုခဲ့သည်။ အလံနီ ဟောင်း ဦးမိုးညို(ခေါ်)ဦးဖူးညိုကလည်း အလံနီပါတီ တွင်းဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့် သေဒဏ်ပေးမှုများကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ 

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်၌ အောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်-

၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဆိပ်ဖြူ၊ စလင်း၊ စေတုတ္တ ရာမြို့နယ်များအတွင်း တပ်မတော်စစ်ကြောင်း များကိုလှည့်လည်တိုက်ခိုက်နေရသည်။ ၁၉၆ဝ  ပြည့်နှစ်တွင် 

ထိုဧရိယာဒေသမှာပင် နေခဲ့ရသည်။ ထိုနှစ်အတွင်း၌ ကိုဗထူး၊ ကိုသော်တာ၊ ကိုပိုင်တို့ စစ်တပ်ကို သတင်းပေးကြောင်း သတင်း ရ၍ နွားမတောင် တွင်

ရှိနေသော သခင်စိုးထံ အကြောင်းကြားရာ သခင်စိုးထံမှ ပါတီကို သစ္စာဖောက်တဲ့လူတွေသေဒဏ်ပေးရမည်ဟု စာညွန်းနှင့်လာသည်။ ထိုစာအရ ကိုဗထူး၊ 

ကိုသော်တာ၊ ကိုပိုင်တို့ကို ဓားဖြင့်ခုတ်၍သတ်ကြသည်။ သေနတ်ဖြင့်ပစ်မသတ်ခြင်းမှာ ကျည်ဆန်နှမြော၍ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သုံးယောက် သုတ်သင်

ပြီးကြောင်းကို သခင်စိုးထံ အောင်မြင် ကြောင်း အကြောင်းကြားလိုက်ပါသည်။...... ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အလံနီကိုမင်းလွင်၊ ကိုအောင် လင်း၊ ကိုငွေသော်တို့ကို

သတ်သည့် ကိုကွာကို တွေ့ ပါသည်။ 

မြန်မာပြည်နှင့်ရခိုင်ပြည်အကူး မင်းပြား လမ်း၌ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့တွေ့ကြောင်း ဌာနချုပ် ကို သတင်းပို့ရာဌာနချုပ်မှ ကိုကွာတို့မိသားစုကို ရှင်းလိုက်ပါဟု 

စာပြန်လာသည်။ စာထဲတွင် အလံနီခေါင်းဆောင်များအား သတ်ချိန်က ၁၅ နှစ်ပြည့်လျှင် ထည့်၍သတ်၊ မပြည့်လျှင်ခွင့်လွှတ် ဟု ပါပါသည်။

ပြန်စာအရ ကိုကွာ၊ ကိုခိုင်၊ ကိုနိုင်၊ ကိုဖုန်းတို့ကို သတ်လိုက်ပါသည်။ ကျည်ဆန်နှမြော၍ ဓားဖြင့် ပင် ခုတ်သတ်လိုက်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို မုံးချောင်းအထက် 

လယ်ကွင်း၌ သတ်ပါသည်။ သတ်ပြီးသည်နှင့် အလံနီခေါင်းဆောင်များကို သတ်သော မဟာရာဇဝင်ကလဲ့စားချေပွဲကြီးဟု ပိုစတာရေးပြီး ရွာများ၌

ကပ်ကြသည်။ ကိုကွာ တို့သည် မင်းပြားမှ အစိုးရကာကွယ်ရေးခေါင်း ဆောင်များဖြစ်ကြသည်။

သခင်စိုး၏အမှုတွင် တရားလိုအကျိုးဆောင်ရှေ့ နေကြီး ဦးမြင့်အောင်ကတရားလိုပြသက်သေ ၃၈ ဦး တင်သွင်းခဲ့ရာမှ နှစ်ဦးကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ရာ စုစုပေါင်း 

တရားလိုပြသက်သေ ၃၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁ဝ)ရက်အထိ သက်သေ ၂၇ ဦးကို စစ်ဆေးခဲ့သည်။ ကျန်ကိုးဦးကိုလည်း ဆက်လက် 

စစ်ဆေးခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင် တရားလိုပြသက်သေ ဦးဝကြီး (ခေါ်)ဦးကျော်ညွန့်ကို စစ်ဆေးသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တောခိုခဲ့သော ဦးဝကြီးက 

အလံနီပါတီ၏ အဖျက်လုပ်ငန်းများနှင့်ပတ်သက် ၍ အောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုခဲ့ပြန်သည်-

ကျွန်တော့်အား မြို့နယ်ကော်မတီအဖြစ် ခန့်အပ်စာကို သခင်စိုးထံမှရသည်။ စေတုတ္တရာ မြို့နယ်တွင် ဌာနချုပ်၏ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အလံနီမူဝါဒများ လူထု

အား ရှင်းလင်းဟောပြော ရသည်။ ထို့အပြင် တပ်သားစုဆောင်းခြင်းအပြင် အခွန်ငွေများလည်းကောက်ခံရသည်။ အခွန်ငွေ များကို ဌာနချုပ်သို့ပို့ရသည်။ 

တစ်ခါပို့လျှင် ကျပ် ၅ဝဝ မှ ကျပ် ၁ဝဝဝ အထိရှိသည်။ ထိုအလုပ် ကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ကျွန်တော်လုပ်ရသည်။ အစိုးရကဖွဲ့စည်းပေးထားသော ဒူးလေးတပ်၊ 

ဝါးချွန်တပ်များကိုသိမ်းပြီး မီးရှို့ရန်နှင့် ကျေးရွာ စည်းရိုးများကိုဖျက်ဆီးရန်တို့ကို  ဌာနချုပ်မှ ညွှန်ကြားတာဝန်ပေး၍ ကျွန်တော်လုပ်ဆောင်ခဲ့ သည်။  သခင်စိုး၏  

တိုက်ရိုက်အညွှန်းအရ သစ္စာဖောက်သူလျှိုများအား  သုတ်သင်ရန် ကျွန်တော့်အား တာဝန်ပေးသည်။ ဘုန်းကြီး ဦးဇောတိကအား ဌာနချုပ်မှသေဒဏ်ပေးသည်။ 

ကိုချစ်ပိုဦးစီးသည့် ကျွန်တော်ပါသည့်တပ်က သွားရောက်သုတ်သင်လိုက်သည်။

ရဲနီကျော်စိန်သည်  အစိုးရတပ်နှင့်ဆက်သွယ်၍ သေဒဏ်ပေးရန်ကိစ္စပေါ်လာသည်။ ဗဟိုကော်မတီဝင် ဦးထိန်ဝင်းရောက်လာပြီး ကျွန်တော်နှင့်အတူနေသည့် 

ရဲနီကျော်စိန်အား ဖမ်းဆီးသည်။ ဦးထိန်ဝင်းက ကျွန်တော့်သဘောထားမေးသည်။ ကျွန်တော်ကလည်း သတ်သင့်ကြောင်း ပြောလိုက်သည်။ ထို့နောက် ကျော်စိန် 

အား ဓားဖြင့်ခုတ်သတ်ကြသည်။ သတ်သူများ သည် ကျွန်တော့်ထံပြန်လာပြီး ကျော်စိန်၏ဇနီး မသောင်းမေကို ဆက်ဖမ်းသည်။ မသောင်းမေ အား သေဒဏ် 

ပေးမည့်ကိစ္စမေးသည်။ 

ကျွန်တော် က သဘောအတိုင်းပဲဟု ပြောလိုက်ရသည်။ ကျော်စိန်သတ်သည့်နေရာတွင်ပင် မသောင်းမေ အား ဓားဖြင့်ခုတ်သတ်လိုက်သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်

တွင်  စေတုတ္တရာမြို့နယ် စခန်းရှိ ရဲနီကပ်ကျော်အား သေဒဏ်ပေးရေး အတွက် သခင်စိုးဌာနချုပ်တွင်ဆွေးနွေးသည်။ ဆွေးနွေးရာ၌ ကိုနေဒွန်း၊ကိုမြင့်အောင် 

နှင့် ကျွန်တော်လည်းပါသည်။  ကပ်ကျော်အား နွားမတောင်တောထဲတွင် သတ်လိုက်ကြသည်။

ဌာနချုပ်၏ညွန်ကြားချက်အရ အစိုးရဂိတ်စခန်းများသို့ ဗိုလ်မှူးစိုးအောင်ခေါင်းဆောင် သော ကျွန်တော့်တပ်က သွားပြီးမီးရှို့သည်။ အိမ် ၃ဝ ရှိရွာလည်း 

မီးလောင် သွားသည်။ သုံးအိမ်သာကျန်သည်။ အစိုးရတပ်ဆုတ်သွား ပြီးမှ မီးရှို့ခြင်းဖြစ်သည်။ ........... ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဌာနချုပ်သို့ ကျွန်တော် 

ရောက်သွားသည်။

.........ထိုအချိန်တွင် သခင်စိုး၏ မိန်းမများဘဝလွတ်မြောက်ရေးစာတမ်းကို ကျွန်တော်လေ့လာသည်။ စာတမ်းထွက်ပြီးနောက် သခင်စိုးသည် ရဲနီကျော်ဝင်း၏

ဇနီး မခင်စုအား ချစ်ရေးဆိုနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုကိစ္စ ကြောင့်  သခင်စိုးကတစ်ဖက်၊  ကွဲထွက်သည့် အင်အား ၅ဝ ခန့်က တစ်ဖက် မကျေမနပ်

ဖြစ်နေကြသည်။ .................. ၁၉၆၇-၆၈ ခုနှစ်တွင် အလယ်ပိုင်းဗျူရိုသည် ဌာနချုပ်နှင့် သခင်စိုးအား သပိတ်မှောက်မှု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဦးမြကျော်နှင့် 

အင်အား ၃ဝ ခန့် ဌာနချုပ်မှခွဲထွက် သွားကြသည်။ 

အလယ်ပိုင်း ဗျူရိုမှ အလံနီ ၅ဝ ခန့် ကလည်း ဌာနချုပ်ကို မကျေနပ်၍သပိတ်မှောက်ကြသည်။ ခေါင်းဆောင် မှာ ဗိုလ်ဝင်းဆွေဆိုသူဖြစ်သည်။

သပိတ်မမှောက်သည့်  ကျန်အင်အားစုမှာ လည်း သခင်စိုး၏ မိန်းမများဘဝလွတ်မြောက် ရေးစာတမ်းအပေါ် မကျေမနပ်ဖြစ်နေကြသည်။

...........  ၁၉၆၉ ခုနှစ်ကုန်ခါနီးတွင် ကျွန်တော်သည် ပါတီအပေါ် သဘောကွဲလွဲချက် ရှိပြီး စိတ်ကုန်ခန်းလာသည်။ သမီးနှစ်ဦးသေ ပြီးနောက် မိန်းမလည်း 

သေသွားသည့်အပြင် ကျွန်တော့်သားနှစ်ဦးလည်း ဆင့်ကဲသေဆုံး သွားကြသည်။ ကျွန်တော့်နှမငယ် မယ်မှီနှင့်  သူ့မိသားစုလည်း  သေဆုံးသွားကြသည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် တွင် အလံနီပါတီ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး ကျဆင်း နေသဖြင့် စိတ်ကုန်ခန်းပြီး လက်နက်ချအလင်းဝင်ရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ လက်နက်မချမီ ၁၄ နှစ် 

လုံးလုံး  ပြန်လည်သုံးသပ်ရာ  ကုန်ရှုံးတော့  တစ်ခေါက်၊ လင်ကုန် ရှုံးရင်တစ်သက်လုံးမှောက်၊ ဆရာကုန်ရှုံးတော့  တစ်သံသရာလုံးမှောက်၊ ကျွန်တော် 

တစ်ယောက်တည်း ဂျောက်ပေါက် ဟု မြင်ပြီးဆောမြို့နယ်၊ နွားပြာကြီးစခန်းသို့ လက်နက်ချအလင်းဝင်လိုက်သည်။ ဆရာဆိုသည်မှာ သခင်စိုးကို

ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။

တရားလိုပြသက်သေအလံနီဗဟိုကော်မတီဝင်ဟောင်း ဦးမြကျော်မှာ သခင်စိုးနှင့်အနီးကပ်ဆုံးနေခဲ့သူဖြစ် သဖြင့် သခင်စိုး၏အတွင်းရေး၊ အလံနီပါတီ

ဗဟိုဌာန ချုပ်၏ အတွင်းရေးများကို များစွာထွက်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ရဲဘော်ဖြူများက ဖမ်းဆီးပြီး သတ်မည်လုပ်ပြီးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပုံ၊ အလံနီပါတီထဲဝင်ပုံ၊ 

အလံနီဌာနချုပ်ရခိုင် သို့ရွှေ့ပုံ၊ ရခိုင်မှ ကျော်ဇံရှီးတို့နှင့် မပြေလည်၍ ပြည်မ သို့ပြန်ရွှေ့ပုံနှင့် သခင်စိုး၊ မခင်စု အတွင်းရေးများကို ဦးမြကျော်က အသေးစိတ် 

ထွက်ဆိုခဲ့သည်။ သခင်စိုး၏ သမီးအကြီး ရီရီစိုးအားခိုးပြေးသွားသော ရဲနီမွန်လေး အား သတ်ပစ်ပုံကို ဦးမြကျော်က အောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်-

ဌာနချုပ်ရှိငွေနှင့်ရွှေများကို ယူသွားသော ဆရာကြီး(သခင်စိုး) သမီးနှင့် မွန်လေးကိုတွေ့ရာ နေရာ၌ သတ်ပစ်ရန် ဆရာကြီးက အမိန့်ပေး၍ ရဲနီသုံးဆိုင်းခွဲပြီး 

လိုက်ရှာကြသည်။ လိုက်ရှာသော အဖွဲ့လည်း အစာငတ်နေ၍ မရှာနိုင်ဘဲတောထဲ တွင် ငှက်ပျောပင်ရှာ၍ စားနေရ၍ မသတ်နိုင်ဘဲ ရှိသည်။ ဆရာကြီး၏ 

အညွှန်းတွင် အစိုး(ရီရီစိုး)နှင့် ရဲနီမွန်လေးကို ရန်ကုန်တွင် တွေ့လျှင်လည်း သတ်ရန် ဆရာကြီးက အညွှန်းပြု ပါသည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် 

အောက်ဗမာပြည်၌ အစိုးနှင့် ၎င်း၏ယောက်ျား (ရဲနီမွန်လေး)ကိုတွေ့ရသဖြင့် ရဲနီမွန်လေးကို သတ်ပစ်လိုက်ကြသည်။  အစိုးကိုတော့ မသတ်ပါ။

ဦးမြကျော်၏ထွက်ဆိုချက်များတွင် သခင်စိုး နှင့်မခင်စုတို့၏  အတွင်းရေးကိစ္စများပါဝင်ခဲ့ရာ  ဦးကိုယုက ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ သို့သော် သခင်စိုး ကိုယ်တိုင်က 

ဦးကိုယု၏တင်ပြချက်သည် ဦးမြကျော် ၏ဒီမိုကရေစီအခွင့်အရေးကို ထိခိုက်သည်ဟု ဆိုကာ ဦးကိုယု၏တင်ပြချက်ကိုပြန်လည်ရုပ်သိမ်း စေခဲ့သည်။ ဦးမြကျော်

ကလည်း သခင်စိုးအပေါ် အာဃာတကြောင့် ထွက်ဆိုရခြင်း မဟုတ်ကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။

ကျွန်တော်တို့တောတွင်းမှာရှိစဉ် တပ်မတော်မှ ဗိုလ်စိန်ကြည်တို့တပ်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပါ သည်။ စခန်းနှင့်ကိုက် ၅ဝ ခန့်အကွာကနေပြီး တိုက်ခိုက်လို့

စခန်းရှိ လူများအားလုံးကစဉ့်ကလျား ပြေးကြရသည်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဆရာကြီးဟာ ချောင်းစပ်မှာလဲနေပါတယ်။ ကျွန်တော့်ဇနီးသည် လည်း လဲနေပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်ဟာ ကျွန်တော့်ဇနီးကိုပစ်ပြီး ဆရာ့ကြီးကိုချိုင်းကမပြီး ကယ်ခဲ့ပါတယ်။  ဆရာကြီးကိုကယ်ခဲ့လို့ တပ်မတော်ကပစ်တဲ့ကျည်ဆန်ဟာ ဆရာကြီး

ကို မမှန်ဘဲ ကျွန်တော့်ကျောပိုးအိတ်ကိုမှန်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်ကျည်ဆန်မှန်လို့ ကျွန်တော့်အင်္ကျီမှာ အပေါက်ရာအများကြီးရခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်တော့်ကို 

ကျည်မသင့်လို့မသေခဲ့တာပါ။ ယခုအမှတ်တရ အနေနဲ့ ဝတ်လာတာပါ။

ဆင်စွယ်ရွာနှင့်ပတ်သက်၍လည်းအောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။ 

အလံနီနှင့်ဆင်စွယ်ရွာပဋိပက္ခရှိသည်မရှိသည် ကို ကျွန်တော်မသိပါ။ သို့သော် အလံနီများထမင်း ငတ်စဉ်က ဆင်စွယ်ရွာက ဆန်ထောင်းပေး၊ ဟင်းလျာပေး၊ 

နွားပေး၊ လိုလေသေးမရှိပေးခဲ့သည်။ ကျွန်တော်သည် ဆင်စွယ်ရွာ ဇာတိဖြစ်သည်။ အလံနီထဲဝင်ပြီးကတည်းက ဆင်စွယ်ရွာ အနောက်ဘက်(၂)မိုင်ခန့်

ရှိသော တောထဲတွင် ကျွန်တော်တဲထိုးနေခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဝန်းကျင်အထိ နေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဆင်စွယ် ရွာသားများသည် အလံနီမကောင်းကြောင်း 

လုံးဝ မပြောခဲ့ပါ။

ဆင်စွယ်ရွာ မြေသဒါလှန်ခြင်းမှာ စောအုန်းမောင် နှင့် ထွန်းနိုင်တို့တင်ပြချက်အရ သခင်စိုး က တော်လှန်ရေးတွင် ရင်သွေးများကိုတောင် စွန့်ရသေးသည်။ 

ယခုဆွေတော်မျိုးတော်ကလေး များကိုတော့ ငဲ့ကွက်စရာမလို။ အလုပ်သမား လယ်သမားတို့ကိုယ်စား အချောင်သမား သစ္စာဖောက်တို့ကို ထောင်နှင့် သိန်းနှင့် 

ချီသတ်ရမည် ဟူသည့်ဆောင်ပုဒ်အရ ဆင်စွယ်ရွာကို ပိပိ ပြားပြား မြေသဒါလှန်ရမည်။ မင်းကိုယ်တိုင် ခံစားခဲ့ရသဖြင့် မင်းကိုယ်တိုင် လက်စားချေပွဲ ကြီးကို 

အောင်ပွဲခံဆင်နွှဲပါလေဟု သခင်စိုးက လေသာစခန်း၌ အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ 

ထိုစကားများကို ကျွန်တော်ကြားရသောအခါ များစွာစိတ်မကောင်းဖြစ်ပြီး လေသာစခန်းဌာန ချုပ် အောက်နားရှိ စမ်းချောင်းဘေးသွား၍ မျက်ရည်ကျရသည်။ 

ကျွန်တော်မျက်ရည်ကျ နေသည်ကို ဗိုလ်မှူး စိုးအောင်က မြင်သွားသဖြင့် ဘာလုပ်နေတာလဲဟု မေးပါသည်။ ကျွန်တော်က စိတ်မကောင်း၍မျက်ရည်ကျ တာပါဟု 

ပြောရာ ဗိုလ်မှူးစိုးအောင်က ခင်ဗျား မျက်ရည်ကျမနေနဲ့၊ ခင်ဗျားပါ နောက်ဆက်တွဲ ပါသွားအုံးမယ်ဟု ပြောသည်။ ထိုအခါကျမှ ကျွန်တော်မျက်ရည်များ 

ပိုကျလာသည်။..... ရေချိုးပြီးသောအခါ ဌာနချုပ်ရှိ ကျွန်တော့်တဲထဲ သို့ ပြန်လာသည်။ ထိုအခါ ထွန်းနိုင်ရောက်လာ ပြီး ဆင်စွယ်ရွာရှိခင်ဗျားအမေကတော့ 

ကောင်း ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တခြားသူတွေကတော့ မကောင်းဘူးဗျာ၊ မကောင်းတာမကောင်းသလို လုပ်ရမှာပဲ ဟု ပြောသည်။

ဆင်စွယ်ရွာလူသတ်ပွဲတွင် ဦးမြကျော်၏ ဆွေမျိုးများစွာလည်း အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ အလံနီဌာန ချုပ်၏အမိန့်အရ ဒန်းကြီးခွရွာမှ လင်မယားနှစ်ယောက်  

အသတ်ခံခဲ့ရပုံ ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုခဲ့ သည်။

ကျွန်တော်တို့ ဒန်းကြီးခွရွာ တောစခန်းသို့ အရောက်တွင် ဒန်းကြီးခွရွာမှ လင်မယားနှစ်ယောက် ကို ဗဟိုပြုဌာနချုပ်မှ အညွှန်းအရ သတ်ခဲ့ရပါသေး သည်။ 

သခင်စိုးနှင့် ဌာနချုပ်ပြောင်းလာသည့် သတင်း ပေါက်ကြားမှာစိုးရိမ်ပြီး သတ်ပစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်း တို့လင်မယားတွင် ဘာအပြစ်မှမရှိပါ။ သတင်းပေါက် 

ကြားမှာစိုး၍ သက်သက်သတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုသို့သတ်ပြီးသောအခါ သေသွားသော လင်မယား၏သမီးပျိုလေးတဲတွင်းသို့ ရောက်လာ ပါသည်။ သူ့အဖေနှင့်အမေကို မတွေ့ဘဲ သွေး ကွက်များကိုသာ

တွေ့သဖြင့် အဖေနှင့်အမေ ကျားကိုက်ခံရပြီး သေသည်ဟုထင်ကာ လူးလှိမ့် ငို ကြွေး သည်ကို သနားစဖွယ်တွေ့ရသည်။ ယခုကဲ့သို့ နောင်မှ ပြန်ပြောရခြင်း

မှာ အခြား လူသတ်ပွဲသတင်းများ သတင်းစာတွင်ပါပြီး ထိုအကြောင်းသတင်းစာတွင်မပါပါက ကျွန်တော့် တွင် အပြစ်မကင်းမည်စိုး၍ ပြောရခြင်းဖြစ်သည်။

ဗဟိုကော်မတီဝင်ဟောင်း ရဲနီမြတ်ကျော်နှင့် သက်သေများထွက်ဆိုချက်တွင် အလံနီပါတီက သေဒဏ်ပေးသတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသည့် ရွာသားများ အကြောင်း 

မြောက်မြားစွာပါဝင်ခဲ့သည်။ သခင်စိုး၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာများနှင့်ပတ်သက်၍လည်း ဖေဖော် ဝါရီလ(၂၂)ရက်တွင် ရဲနီမြတ်ကျော်က အောက်ပါ အတိုင်း 

ထွက်ဆိုခဲ့သည်-

ထူးစိန်တို့နှင့်ဆွေးနွေးပွဲပြီးသောအခါ ဆရာကြီးသည် သုံးပါတီဆွေးနွေးပွဲကို ဆက်လုပ်ပါ သည်။ ထိုဆွေးနွေးပွဲလည်း မအောင်မြင်ပါ။ ထိုသို့ နေနေစဉ် 

အောက်ဗမာပြည်မှ မငွေစံ ကျွန်တော် တို့ စခန်းသို့ ည(၇)နာရီတွင် ရောက်လာသည်။ မငွေစံရောက်ကြောင်း ဆရာကြီးထံသွားရောက် အကြောင်းကြား

ပါသည်။ ထိုစဉ်က ဆရာကြီး သည် သူ၏ဇနီး မနှင်းမေ နှင့်အတူ ယာတောမှ တဲတစ်လုံးတွင် အတူနေပါသည်။ မငွေစံရောက် ကြောင်းသွားရောက် 

အကြောင်းကြားသောအခါ ဆရာကြီးက နှင်းမေသွားဟု ပြောသည်။ မနှင်းမေက ဘာဖြစ်လို့သွားရမှာလဲပြောပြီး တဲထဲ မှာပင် ကပ်နေပါသည်။ ဆရာကြီး

ကလည်း မနှင်း မေအား တဲထဲမှထွက်သွားရန် အတင်းနှင်ပါသည်။ မနှင်းမေကလည်း တဲထဲမှ မထွက်ဘဲ ဘာဖြစ်လို့ သွားရမှာလဲ ကိုယ့်လင်နှင့်ကိုယ်နေတာ

ဟုပြော  ပြီး အတင်းတွယ်ကပ်နေပါသည်။ ဆရာကြီးက လည်း မနှင်းမေလက်ကိုဆွဲ၍ တဲထဲမှဆွဲထုတ်ပါ သည်။ မနှင်းမေကလည်း ဆရာကြီးခါးကိုဖက်၍ 

တွယ်ကပ်နေပါသည်။

ထိုအခါ ကျွန်တော်က မနှင်းမေကို သွားရန် ပြောရာမရဘဲ တဲထဲမှာပင်နေသဖြင့် ဆရာကြီး သည် အံကြိတ်၊ တက်ခေါက်ပြီး မနှင်းမေကို ဆွဲထုတ်ပါသည်။ 

ကျွန်တော်ကလည်း မနှင်းမေ လက်ကိုဆွဲ၍ ကူထုတ်ပေးပါသည်။ မရပါ။ ထိုအခါ တဲရှင် ဦးဘဦးအား လှမ်းခေါ်ပြီး အကူအညီ တောင်းရသည်။ ဦးဘဦးနှင့်

ဆွဲခေါ်မှ မနှင်းမေ ကိုခေါ်ရသဖြင့် ဆရာကြီးတဲနှင့်(၂)မိုင်ခန့်ဝေး သော ကိုကျော်ဝင်းတဲသို့ သွားပို့လိုက်ရသည်။

မနှင်းမေကို ပို့ပြီးကြောင်း ဆရာကြီးထံ အကြောင်းကြားလိုက်ပါသည်။ မငွေစံကိုခေါ်ခဲ့ ရမလားဟုလည်း မေးလိုက်ပါသည်။ ထိုအခါ ဆရာကြီးက ငွေစံ

ခေါ်ခဲ့ဆိုသဖြင့် ညတွင်းချင်းပင် မငွေစံအား ဆရာကြီးတဲသို့ ပို့ပေးလိုက်ရသည်။ ဆရာကြီးလုံခြုံရေးအတွက် ကင်းလည်းချထားပေး လိုက်ပါသည်။ 

နောက်တစ်နေ့ နံနက်အရောက် တွင် ဆရာကြီးတဲသို့သွားပြီး ဒီနေ့ ဘယ်သွားအုံး မလဲဟု မေးရာ ဆရာကြီးက အကြောင်းထူး မရှိရင် ဘယ်မှမသွားချင်ဘူး။ 

ဒီမှာပဲနေမည်ဟု ပြောသည်။ သို့အတွက် ကျွန်တော်သည် ဆရာကြီးလုံခြုံရေးအတွက် စခန်းများကို လှည့်စစ် အုံးမည်ဟုဆိုကာ ဆရာကြီးတဲထဲမှ

ထွက်ခဲ့သည်။ ကျွန်တော်သည် ပထမဆုံး ကိုကျော်ဝင်း တဲသို့သွားရာ  မနှင်းမေကို  မျက်နှာသစ်လျက်   တွေ့ပါသည်။ မနှင်းမေက ကျွန်တော့်ကိုတွေ့လျှင် 

ဦးလေးလာသလား၊ ငွေစံကော ရောက်ပြီလား    ဟု မေးပါသည်။ ကျွန်တော်ကရောက်တာပေါ့၊ ညက သွားပို့ရတယ်ဟု ပြောသည်။

ထိုအခါ မနှင်းမေက ဦးရယ်၊ သူကပါးကိုက် တော့ ကျွန်မကလည်း နားကိုက်ရမှာပဲ၊ ကျွန်မဟာ မိန်းမသားတစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်။ ယောက်ျား ကောင်း

တစ်ယောက်ကို ကောင်းကောင်းရွေးယူ နိုင်ပါတယ်။ ကျွန်မမှာ သတ္တိ ရှိပါတယ်ဟု ပြောပါ သည်။ လိုအပ်ရင်တော့ရှာပါ။ ဒါပေမဲ့ သိပ်မြန်မြန်တော့မလုပ်ပါနဲ့ဟု 

တောင်းပန်ရာ မနှင်းမေက စိတ်ကူးတော့ထားဖို့လိုပြီ၊ မြန်မြန်ရလျှင်ကောင်း တာပဲဟု ပြောသည်။

နောက်တစ်နေ့တွင် စားမြိန်စခန်းသို့ ကျွန်တော်တို့ ပြောင်းကြသည်။ သုံးပါတီရဲဘော်များ ပြန်ဆုံကြသည်။ မငွေစံကို ပစ္စယသုံးပုံ စခန်းသို့ ပို့လိုက်ပါသည်။ 

သုံးပါတီဆွေးနွေးပွဲပြု လုပ်ရင်း မနှင်းမေနှင့် သခင်စိုးကိုယ်ရံတော် ဝင်းကြည်တို့ ရေချိုးရင်း စကားပြောကြသည်ကို သခင်စိုးတွေ့သွားသဖြင့် စိတ်ကောက်ပြီး 

ဆွေးနွေးပွဲကို ရပ်ကာ ညတွင်းချင်း မငွေစံစခန်းသို့ သွားပါ သည်။ ထိုညသည် လမိုက်ရက်ဖြစ်သဖြင့် လမ်း ပျောက်သွားသည်။

မငွေစံစားရန်လည်း အမဲသားခြောက်များ၊ အမဲသားကြော်များကို ပုံးဖြင့်ထည့်၍ ယူခဲ့သည်။ သန်းခေါင်ကျော်တွင် ဆရာကြီးသခင်စိုး ရေငတ်သဖြင့် တောင်ပေါ်

တက် ပြီး ရေရှာပေးရသည်။ နံနက်လင်းခါနီးမှ မငွေစံစခန်းသို့ရောက်ကြသည်။

ဆရာကြီးက ကျောက်ဖျာစခန်းတွင် ဖြစ်ပွား သည့် အခြေအနေများကို ကျော်ဝင်းတို့ သခင် သန်းတို့ သိဟန်တူတယ်။ မနှင်းမေနှင့် ဝင်းကြည် လည်း ချစ်ကြိုက် 

နေကြပြီဟု ထင်သည်။ ဒါဟာ ကျော်ဝင်းနှင့် သခင်သန်းတို့ တရားခံဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ရန်ကုန်မှ ဆက်သားအဖြစ်ရောက်နေ တဲ့ အောင်ခင်က တရားသူကြီး

လုပ်၍ ကျော်ဝင်း တို့ သခင်သန်းတို့ကို စစ်ရမည်ဟု ဆရာကြီးက အမိန့်ပေးပါသည်။ အမှုစစ်ရင်းပင် ဝင်းကြည်ကို ပါတီမှထုတ်ပစ်လိုက်ပါသည်။ ဝင်းကြည်သည် 

အလံနီစခန်းမှ ရဲဘော်ဖြူ ဗိုလ်အုန်းတင်တို့စခန်း သို့ သွားနေပါသည်။ ကျော်ဝင်းနှင့် သခင်သန်းတို့ က ဝင်းကြည်နှင့် မနှင်းမေချစ်ကြိုက်မှုကို သူတို့ မသိကြောင်း 

အစစ်ခံကြသည်။ ဝင်းကြည်က လည်း ညဘက်တွင် မနှင်းမေရှိသော ကျန်ရစ် စခန်းသို့ လာလာစကားပြောသည်။ ဝင်းကြည် သည် ၁၄ တိုင်ခန့်ဝေးသည့်

ခရီးမှ ညစဉ်လာတွေ့ ခြင်းဖြစ်သည်။ ညချင်းပင် ပြန်ပါသည်။

နောက်တစ်နေ့တွင် သခင်စိုးကြားသဖြင့် စစ်ဆေးရာ လူခင်ဆိုသူက မနက်ဖြန်ည ၁၂ နာရီတွင် ဝင်းကြည်လာမည်ဖြစ်ကြောင်းပြော သဖြင့် မနှင်းမေကို 

ကွင်းချောင်းစခန်းသို့ ပြောင်း လိုက်ပြီး ကျန်ရစ်စခန်းတွင် ကင်းဝပ်၍ ဝင်းကြည် အလာကိုစောင့်ကြသည်။ ဝင်းကြည်ကို မလွတ် ရန်နှင့်ပြေးလျှင် သေနတ် 

ဖြင့်ပစ်ဖမ်းရန် သခင်စိုး က ညွှန်ကြားပါသည်။

ဝင်းကြည်ကိုဖမ်းရန် ရှမ်းဗိုလ်ချုပ်အုန်း မောင်နှင့် ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေ တို့ကို တာဝန် ပေးပါသည်။ ညသန်းခေါင်ကျော် ၁ နာရီတွင်   ဝင်းကြည်လာသည်။  

သေနတ်သံကြားရသည်။ တစ်ယောက်လွတ်သွားသည်။ ဝင်းကြည် ကို လက်မောင်းမှာ ဒဏ်ရာရပြီး အရှင်မိသည်ဟု ကျွန်တော့်ထံ ဆက်သားလာ၍ 

သတင်းပို့ပါသည်။ မနှင်းမေကိုလည်း ပါတီမှထုတ်ပစ်ပြီး အချုပ်နှင့် ထားလိုက်ပါသည်။

အလံနီပါတီဝင်များက ဝိုင်းဝန်းတောင်းပန် သဖြင့် သခင်စိုးသည် ဝင်းကြည်နှင့်မနှင်းမေကို  ပေးစားရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ဦးမြကျော်က ဝင်းကြည်နှင့် 

မနှင်းမေကိုလက်ထပ်ပေးပြီး ခုနစ်ရက်အကြာတွင် ဝင်းကြည်သည် ရရှိသောဒဏ်ရာဖြင့် သေကြောင်း၊ ဝင်းကြည်ကို ကျော်ဝင်းသတ် သည်ဟု သခင်စိုးစွပ်စွဲ

သဖြင့် ကျော်ဝင်း စိတ်မကောင်းဖြစ်ပြီး ရူးသွားကြောင်း၊ ဌာနချုပ်မှ ထွက်သွားသဖြင့် လိုက်ခေါ်ခဲ့ရကြောင်း၊ ကျော်ဝင်း နှင့် မနှင်းမေကို စစ်ဆေးရန် 

ကိုနေဒွန်း ခေါင်းဆောင်သော ကော်မရှင်တစ်ရပ်ကိုဖွဲ့ခဲ့ကြောင်း၊ အမှုစစ်နေစဉ် ကိုနေဒွန်းနှင့် မနှင်းမေက ဗဟို ကော်မတီကို ခွင့်တောင်းပြီးလက်ထပ်

လိုက်ကြ ကြောင်း၊ မနှင်းမေကို အစိုးရထိုးစစ်က ဖမ်းမိသွားကြောင်း၊ ကျောချောင်ရွာကို မြေသဒါလှန်ရန် အမိန့်ပေးရာ မလိုက်နာသည့်အပြင် ကျောချောင်မှ 

ကိုဝကျော်၊ ကိုဝဲကျော်၊ ကိုနီ၊ ကိုပွဲကုန်းတို့အား သေဒဏ်မှ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးခဲ့ သဖြင့် ရဲနီကျော်ဝင်းနှင့် ဦးမြကျော်ကို အရေးယူ ကြောင်း၊ထွန်းနိုင်ခေါင်းဆောင်

သော အဖွဲ့က ကျောချောင်ရွာသားများကို သွားရောက်သတ်ဖြတ် ကြကြောင်း  စသည်တို့ကိုလည်း  ထွက်ဆိုခဲ့ သည်။ 

သခင်စိုးနှင့် မခင်စုတို့၏ကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေကလည်း အောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်-

....ဌာနချုပ်ရောက်ပြီး မကြာမီ မခင်စုကို ဆရာကြီးချစ်ရေးဆိုနေတယ်၊ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ၊ ကျွန်တော်တို့လည်း တိုက်ပွဲဝင်နေကြရတယ်ဟု တပ်သားများက 

တင်ပြကြသည်။ ကျွန်တော်က ဖြည်းဖြည်းစောင့်ပြီး တိုက်ပွဲဝင်ရန် ပြောရသည်။

နောက်ပိုင်းတွင် မိန်းမများ၏ဘဝလွတ်မြောက် ရေးစာတမ်းကို သခင်စိုးက ထုတ်ပြန်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ စာတမ်းတွင် မိန်းမဘဝလွတ် မြောက်ရေး၊ 

ချစ်ရေးဆိုပိုင်ခွင့်များတင်ပြထား သည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုစာတမ်းနှင့်ပတ်သက် ၍ ဝေဖန်သူများကို ပဒေသရာဇ်အမြင်ရှိသူတွေ၊ သက်ဦးဆံပိုင်ခေတ် 

အမြင်ရှိသူတွေ၊ အယူအဆ ရှိသူတွေဟု စွဲချက်အတင်ခံရသည်။

ရေရှင်စခန်းအရောက်တွင် သခင်စိုးက မခင်စုကို ထပ်မံချစ်ရေးဆိုပြန်ပါသည်။ ည ၁၂ နာရီထိုးလျှင် ငါ့ဆီ မခင်စုအရောက်ပို့ရမည်ဟု ညွှန်ကြားချက်တစ်ရပ်

ထုတ်ပါသည်။ ရဲနီ ကျင်အောင်နှင့်တစ်ဦးက မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ပြီး စတင်းသေနတ်ကို မောင်းတင်၍ ပစ်သတ်တာ ကောင်းတယ်ဟု ပြောသည်အထိ

ဖြစ်လာသည်။ ကျွန်တော်ထိန်းထားလိုက်ရသည်။ မခင်စုကိုလည်း မြို့နယ်ကော်မတီမှ ဗဟို ကော်မတီအဆင့်အထိ သခင်စိုးက တိုးမြှင့်ပေးခဲ့ 

ပါသည်။.......ထိုအချိန်အထိ သခင်စိုး၏ အချစ်ကို မခင်စုက လက်မခံသေးပါ။...... 

သခင်စိုး၏မိန်းမများ၏ဘဝလွတ်မြောက်ရေး စာတမ်းထွက်လာသောအခါ   ရဲနီတစ်ဦးနှင့် ရဲနီမယ်တစ်ဦးသည် ယနေ့ညနေတန်းစီသည့် နေရာတွင် ၎င်းတို့နှစ်ဦး 

သဘောတူကြောင်း တင်ပြကြလျှင် ချက်ချင်းလက်ထပ်ပေးပါသည်။ လက်ထပ်ပေးလိုက်ပြီး နောက်တစ်နေ့ပြန်တန်းစီ သည့်အခါ ၎င်းတို့နှစ်ဦးမပေါင်းနိုင်ကြောင်း 

ပြန်လည်တင်ပြလျှင်  ခွဲပေးလိုက်ပါသည်။ သက်သေပြရလျှင် ရဲနီမယ်မစောကြည် သည် တစ်လအတွင်း လင်သုံးယောက်ယူပြီး အလားတူ ရဲနီမယ်နှစ်ဦး

တို့လည်း ရှိခဲ့သည်။

သခင်စိုးက မခင်စုအား အထူးအခွင့်အရေးများ ပေးခဲ့ပုံ၊ ထဘီလျှော်ပေးသည်အထိ အရေးပေးခဲ့ပုံများ ကိုလည်း  ဦးမြကျော်၊ ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေ စသော 

သက်သေများက ထွက်ဆိုခဲ့ကြသည်။ သခင်စိုးနှင့် ဦးမြကျော်တို့ သခင်စိုး၏အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စကြောင့် သဘောကွဲလာကြပုံကိုလည်း အလံနီပါတီဗဟို

ကော်မတီ ဝင်ဟောင်း  ဦးသန်းလှ(ခေါ်)  ဦးကောင်းစိန်က အောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်-

လက်ရိုးတောင်စခန်းသို့ ဌာနချုပ်ပြောင်းသည်။ သခင်စိုးနှင့် မခင်စု အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စကို စစ်မြေပြင်ဆင်းသွားသည့်တပ်များက မကျေမနပ်ဖြစ်ပြီး သပိတ် 

မှောက်ပြန်လာကြသည်။ ကိုဝင်းဆွေခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့က သပိတ်စမှောက်ကြသည်။ သခင်စိုးသည် မခင်စု ၏ ခြင်ထောင်ထဲဝင်အိပ်ခြင်းများ ရှိလာသည်။ 

ထိုကိစ္စ ကို ဗဟိုကော်မတီများက ဝေဖန်သဖြင့် သခင်စိုးသည် ခြင်ထောင်ထဲကမထွက်ဘဲ ထမင်းမစားရေမသောက် နေလာသည်။ ၄၊ ၅ ရက်ခန့်ကြာသည်။ 

ထို့ကြောင့် ဗဟိုကော်မတီများက ဝေဖန်သဖြင့် သခင်စိုးက မှားပါ သည်ဟု ဝန်ခံသည်။

သခင်စိုးသည် ဗဟိုကော်မတီက ဝေဖန်သော် လည်း ထပ်ပြန်တလဲလဲဆက်လုပ်နေသည်။ ဝေဖန်မှုများကြောင့် သခင်စိုးသည် ခြင်ထောင်ထဲမှာ (၇) ရက်ခန့်

နေပြီး အရက်ဆက်သောက်နေသည်။ မှန်အိမ်မီးထွန်းပေးလျှင်လည်း မှန်အိမ်သည် အထီးလား အမလားမေးသည်။ ကိုမျိုးဆွေက ပုစွန်ခြောက်ပေးရာ တွင်လည်း 

ပုစွန်ခြောက်သည် အထီးလားအမလားဟု မေးပြန်သည်။ အထီးဆိုလျှင် မစားဟု ပြောသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ခြင်ထောင်ထဲမှပြန်ထွက်ပြီး သခင်စိုး က 

နောင်မဖြစ်စေရပါဘူးဟု ဝန်ခံပြန်သည်။ 

..... ဆင်လဲတောင်ရောက်သည့်အခါတွင်လည်း သခင်စိုး သည် မခင်စုအပေါ်စီးပွားရေးဖြင့် မြူဆွယ်ခြင်း၊ အတင်းအဓမ္မခြင်ထောင်ထဲဝင်ခြင်းများ

ဖြစ်လာပြန် သည်။ စီးပွားရေးဖြင့်မြူဆွယ်သည်မှာ ငွေ ၅ဝဝဝ ကျပ် အပ်ထားခြင်း၊ အစားအသောက်ပို့ပေးခြင်း၊ အဝတ် အထည်ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်း

တွင် နှစ်ဦးတည်း ချောင်းသို့သွား၍ ရေချိုးကြသည်အထိဖြစ် လာသည်။ ကျွန်တော်သည် ချောင်းသို့ရေခပ်သွားရာမှ တွေ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ သခင်စိုးသည် 

မခင်စု၏ထဘီကို လျှော်ပေးနေသည်ကိုပင် တွေ့ရသည်။

သခင်စိုး၏အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စအပေါ် ဦးမြကျော် အပါအဝင် အောက်ထပ်မှလူများက မကျေမနပ်ပိုဖြစ် လာသည်။ သခင်စိုးအား သေနတ်ဖြင့်ပစ်သတ်ရန် 

မောင်းတင်သည်အထိ ဖြစ်လာကြသည်။ သခင်စိုး၏ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စကို ၁ဝ ရက်တိုင် ဆွေးနွေးသော် လည်း ဗဟိုကော်မတီအတွင်း ပြေလည်မှုမရခဲ့ကြပါ။ 

ကချင်အမျိုးသား ကိုတူးရှမ်းက သခင်စိုး၏လုပ်ပုံကိုင် ပုံများကို ဝေဖန်ပြီး ထွက်ခွာသွားတော့သည်။ ....ကျွန်တော့်အား  မခင်စုသွားခေါ်ရန်တာဝန်  ပေးသည်။ 

ကျွန်တော်သည် တပ်သားကိုကံရင်နှင့်အတူ မခင်စုအား  သွားခေါ်လာခဲ့ရသည်။  မခင်စုမှာ ကျန်းကျန်းမာမာရှိသည်။

မခင်စုစခန်းရောက်ပြီးနောက် သခင်စိုးသည် ခြင်ထောင်ထဲဝင်သည်။ ညဉ့်နက်သန်းခေါင်တွင် မခင်စု သည် ကယ်ကြပါအုံးဟုအော်ပြီး ကျွန်တော်တို့ထံ 

ထွက်ပြေးခဲ့သည်အထိဖြစ်၍ ဗဟိုကော်မတီက ဝေဖန် သည်။ သခင်စိုးက ကျွန်တော်မှားပါသည်ဟု ဝန်ခံ ပါသည်။

ကျွန်တော်သည် သတင်းထောက်ရန်သွားပြီး ညနေ နေဝင်ချိန်စခန်းသို့ပြန်ရောက်သည်။ အပြင် ကင်းတပ်တွင် အရက်သောက်ပြီး ကင်းသမားများ မူးနေကြသည်။ 

ကနေ့အရက်တိုက်သလားဟု ကျွန်တော် ကမေးရာ မခင်စုနှင့် ဆရာကြီးလက်ထပ်မည်ဖြစ်၍ အရက်တိုက်ပြီး ကြက်သားခေါက်ဆွဲများကျွေးနေသည် ဟု သူတို့က 

ပြောကြသည်။ ကိုသော်တာအား မေးကြည့် ရာတွင် သူတို့နှစ်ဦးသဘောတူ၍ စာတင်လက်ထပ် ကြသည်ဟု ပြောသည်။ တစ်ညလုံး အရက်သောက်ပြီး 

ဆူနေကြသည်။ ကျွန်တော်လည်း သောက်သည်။ ကိုအောင်လံ က မခင်စုကို သခင်စိုးခြင်ထောင်ထဲသို့ ပို့ပေးရသည်။

သက်သေများ၏ထွက်ချက်အရ သခင်စိုးသည် ရဲနီကျော်ဝင်း၏ဇနီး မခင်စုအား ရဲနီကျော်ဝင်းနှင့် တရားဝင်ကွာရှင်းခြင်းမပြုရသေးမီပင် လက်ထပ်ယူ

ခဲ့ ခြင်းဖြစ်ပြီး သခင်စိုး၏ခေါင်းဆောင်မှုမှာလည်း အလံနီ ပါတီတွင်းတွင် များစွာကျဆင်းလာခဲ့ရသည်။ 

အလံနီ ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေ(ခေါ်)ဦးဘရီ(ခေါ်)ဦးစောခိုင်ကမူ ဆင်စွယ်ရွာလူသတ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ်ထွက်ဆိုခဲ့သည်။

....အလံနီဆန့်ကျင်သည့်ရွာမှလူများအား ရွာအပြင်တွင်တွေ့လျှင်သတ်ရမည်၊ ဖြစ်နို်င်လျှင် ရွာကိုလည်းမီးရှို့ပစ်ရမည်၊ မြေလှန်ပစ်ရမည်ဟု သခင်စိုးက 

တစ်ဆက်တည်း ညွှန်ကြားသည်။ ကျွန်တော်သည် ကိုမြင့်အောင်တို့စခန်းသို့သွားပြီး ကိုမြင့်အောင်အပါအဝင် တပ်မှူးကြီးများအား သခင်စိုး၏ညွှန်ကြားချက်များ

ကို ရှင်းပြသည်။ ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်(ခေါ်)စောမောင်သည် ကိုကျော်ဝင်းတို့အား ရာထူးမှဖြုတ်ချပြီး ရွာသား ငါးဦးအား သတ်ပစ်လိုက်ကြသည်။ ထိုနှစ်မှာပင် 

အစိုးရတပ်သည် ကျောချောင်သို့ပြန်ဝင်လာပြန် သည်။ 

ဆင်စွယ်ရွာအနီးတွင် ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်တပ် စခန်းချနေစဉ် ဆေးမှူးခင်မောင်ဇင်သည် ဆင်စွယ်ရွာသို့သွားသည်။ ရွာသားတို့က အစိုးရ တပ်သွားတိုင်သဖြင့် 

ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ခေါက်ပြန်အသွားတွင် ဆင်စွယ်ရွာက ခင်မောင်ဇင်ကိုသတ်ပြီး အစိုးရတပ်သို့ အပ်လိုက် သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်

တို့သည် ဆင်စွယ်ရွာအနီးမနေနိုင်ဘဲရှောင်ခဲ့ကြရသည်။

ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်သည် သူခံစားရချက်များကို ကျွန်တော်အပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ်မြင့်အောင်တို့အား လာရောက်တင်ပြသည်။ ကျွန်တော်တို့က သခင် စိုးထံ 

သွားရန်ပြောလိုက်သည်။ နွားမတောင်ရှိ သခင်စိုးထံ ရောက်သွားကြသည်။ ဗိုလ်မှူးထွန်း နိုင်က ခံစားချက်ကို တင်ပြသည်။ ရက် ၂ဝ အကြာတွင် ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင် 

ကျွန်တော်တို့ထံ ပြန်ရောက်လာသည်။ ဆင်စွယ်ရွာကိုမြေသဒါလှန်ပစ်ရန် ဌာနချုပ်မှ အမိန့်ပါလာသည်။ ခေါင်းဆောင်များသာသိစေပြီး လျှို့ဝှက်ထားရန် မှာ 

ကြားသည်။

ထို့နောက် ထီးလင်းဂန့်ဂေါနယ်သို့ ကျွန်တော် တို့ပြောင်းသည်။ ထိုနေရာတွင်တပ်သားအင်အား ၂ဝဝ ခန့်အထိဖြစ်လာသည်။ ထိုနေရာတွင် တပ်မှူးများ 

အစည်းအဝေးလုပ်သည်။ ကိုမြင့်အောင်၊ မနှင်းဥနှင့်ကျွန်တော်ပါသည်။ ပြီးခဲ့သော တိုက်ပွဲများ ပြန်သုံးသပ်၍ ဆင်စွယ်ရွာမြေလှန်ရန်  စီစဉ်တိုင်ပင်ကြသည်။ 

ဆင်စွယ်ရွာသည် ထီးလင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိသည်။  ဌာနချုပ်၏ ညွှန်ကြားချက်ကို လက်တွေ့အကောင်အထည် ဖော်ရန် လူရွေးချယ်သည်။ နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် 

ရဲနီမျိုးညွန့် (ခ)ကိုသုခ၊ စစ်မှူးအဖြစ် ကျွန်တော် (ဗိုလ်ချုပ်လေးမျိုးဆွေ)ကို ရွေးချယ်သည်။ တပ်မှူး များမှာ ရဲနီစောနောင်၊ ရဲနီထွန်းကြည်နှင့် ရဲနီစောညွန့်ရွှေ 

တို့ဖြစ်သည်။

ကိုမြင့်အောင်နှင့် မနှင်းဥတို့က ဆင်စွယ်ရွာ သို့သွားတိုက်ရာတွင် ပိရိရန်လိုသည်။ ဌာနချုပ်၏ ညွှန်ကြားချက်မှာ တိကျပြင်းထန်သည်။ ချွတ်ယွင်းလျှင်သေဒဏ် 

ထိအပြစ်ပေးအရေးယူခံရမည်။ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်မျှော်လင့်၍ ရွေးချယ်တာဝန် ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ စနစ်တကျ သေချာခိုင်လုံပြီး တစ်ယောက်မျှ လွတ်ထွက် 

မသွားစေဘဲ လူတန်းစားရန်သူအား လက်စားချေပွဲအဖြစ် ဆောင်ရွက် ကြရန်တို့ကို ပြောဆိုညွှန်ကြားသွန်သင်သည်။ ကျွန်တော်တို့သည် အထက်မှညွှန်ကြားချက်

ကို တိတိကျကျလိုက်နာရသည့်အစဉ်အလာရှိသည်။ စစ်ရေးအမိန့်ကိုဖောက်ဖျက်လျှင် သေဒဏ်အပြစ် ပေးခံရသည့်နမူနာရှိသည်။

ထို့ကြောင့် လူ ၁၂ဝ ရွေးပြီး မြေလှန်တိုက်ပွဲ အတွက် ထွက်ခဲ့ရသည်။ ဆင်စွယ်ရွာအနီးတွင် စခန်းချသည်။ ဆွေးနွေးပွဲလုပ်သည်။ ကိုမျိုးညွန့် (ခ)သုခ၊ ကျွန်တော်၊  

ဗိုလ်ကြီးချစ်တင်ညွန့်၊ ဗိုလ်မှူးမြင့်ဦး၊ ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်၊ ဗိုလ်မှူးစောနောင် နှင့် ဗိုလ်မှူးစောညွန့်ရွှေတို့တက်ရောက်ကြသည်။ ဌာနချုပ်၏ ညွှန်ကြားချက်မှာ 

တစ်ရွာလုံးမိန်းမ၊  ယောက်ျား၊ ကလေးမကျန် သုတ်သင်ရမည့်အဆင့် ဖြစ်နေသည်။ ငါ့အနေနဲ့ မပြတ်သားဘူး၊ လွန်ဆန်၍ မဖြစ်ဘူးဟု ကျွန်တော်က 

ပြောသည်။ ရဲနီမျိုးညွန့်က အကုန်လုံးလုပ်၍မဖြစ်ဘူး၊ ရဲနီ ခင်မောင်ဇင်သတ်စဉ်က ကလေးနှင့်မိန်းမအပြင် လူအိုများမပါဘူး၊ အသက်အပိုင်းအခြားဖြင့်

လုပ်ရ လျှင် မကောင်းဘူးလားဟု မေးပါသည်။ အားလုံး က ကောင်းပါသည်ဟု ပြောကြသည်။ အသက် ၁၅ နှစ်မှအထက် အသက် ၅ဝ အောက် ယောက်ျားများ

အား သုတ်သင်ရလျှင် မကောင်း ဘူးလားဟု ရဲနီမျိုးညွန့်က ဆက်ပြောသည်။ အားလုံးက ကောင်းပါသည်ဟု ပြောကြသည်။ ဗိုလ်မှူးမြင့်ဦးက ယခုကိစ္စအရေးကြီး

သည်  လူတစ်ယောက်သတ်ရန်ပင်မလွယ်တာ၊ ယခု တစ်ရွာလုံးလုပ်ရမှာ မလွယ်လှဘူးဟု ထင်သည်ဟု  တင်ပြသည်။ တစ်ဖန် ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်က ငါတို့ စစ်တပ် 

ယောင်ဆောင်ဝင်မည်ဟု ပြောသည်။ ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်က မသိသူများသွင်းရမည်။ အလံနီဆန်များ တောတွင်းတွင် တွေ့ထားသည်။  ရွာသားများ ကြိုးတစ်ချောင်း 

ထမ်းပိုးတစ်ခု ယူလာကြရန်ပြောပြီး ခေါ်ခဲ့ရန် ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ဗိုလ်မှူးမြင့်ဦးက ညကစာပေးလျက်မလာသည့်အတွက် ကြိုးတုပ်ရန် အကြံပေး သည်။ သတ်ရေးကို အမျိုးမျိုးအကြံပေးကြသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ 

တာဝန်ကျသူများအနေနှင့် သတ်ရမည်ဟု ကျွန်တော်ကပြောလိုက်သည်။ တောင်းပန်သူရော ကြိုးတုပ်ထားသူများအား သတ်ရမည်ဟု ရဲနီမျိုးညွန့် က

အကြံပေးသည်။ အားလုံးသဘောတူကြသည်။

ရွာ၏ပထဝီအနေအထားကို လေ့လာရန် ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်အား လေ့လာခိုင်းသည်။ တပ်ရင်း ၁ဝ၉ မှ ရထားသည့် စစ်ဝတ်စုံများဝတ်ပြီး ဗိုလ်ကြီးနှစ်ဦးနှင့် လူ ၂ဝ 

အား ရွေးချယ်သည်။ ဗိုလ်မှူးမြင့်ဦးနှင့် ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်တို့ ခေါင်းဆောင်စေ သည်။ ရွေးချယ်ထားသူများအား စစ်တပ်ပုံပေါက်အောင် သင်ကြားပေးရသေးသည်။ 

ဗိုလ်မှူးမြင့်ဦး က သင်ပေးသည်။ ကျွန်တော်နှင့် ရဲနီမျိုးညွန့်တို့က မဟာလက်စားချေပွဲဖြစ်သည်။ မြင့်မြတ်သည့်လုပ် ငန်းဖြစ်သည်။ ပြတ်သားအောင် ဆောင်ရွက်

ရမည် ဟု စသည်ဖြင့် ပြောကြားပြီး စိတ်ဓာတ်မြှင့်ပေးခဲ့ သည်။

နံနက် ၄ နာရီတွင် ကျွန်တော်တို့က ရွာကို ဝိုင်းထားလိုက်သည်။ ကျွန်တော်သည် ရွာ၏အရှေ့ တောင်ဘက်ကုန်းတွင် စစ်မြေပြင်ရုံးအဖြစ်သတ် မှတ်ပြီး 

နေရာယူထားသည်။ ရွာထဲသို့ဝင်ပြီး နောက် ယောက်ျားမှန်သမျှ ကြိုးတစ်ချောင်း ထမ်းပိုးတစ်ခုယူခဲ့ရန် လိုက်အော်သည်။ မည်သူမျှ မလာကြပါ။  ထို့ကြောင့်  

ဗိုလ်မှူးမြင့်ဦးက တုတ်ဖြင့်ရိုက်လိုက်မှ ရွာသားများစုလာကြသည်။ ရွာသားများအား ရွာ၏တောင်ဘက်စာသင် ကျောင်းတွင် စုဝေးစေသည်။ ဗိုလ်မှူးမြင့်ဦး 

က စာမရဘူးလားဟု ပရိယာယ်ဖြင့် မေးသည်။ ရွာသားများက မရကြောင်း ပြန်ပြောကြသည်။ ဘာကြောင့် စာမရသလဲ ခင်ဗျားတို့ကို အပြစ်ပေး ရမည်ဟု 

ဗိုလ်မှူးမြင့်ဦးက ပြောသည်။ ထိုစဉ် ဗိုလ်မှူးထွန်းနိုင်က ဗိုလ်မှူး ဒီလူတွေ ကို ကြိုးနဲ့တုပ်လိုက်ရမလားဟု မေးလိုက်သည်။ ဗိုလ်မှူးက မြင့်ဦးက ကြိုးတုပ်လိုက်ဟု

ပြန်အမိန့် ပေးလိုက်သည်။ ရွာသားများအား ကြိုးတုပ်ပြီး နောက် အသက်ကြီးသူများအား ရွေး၍ဖယ်ထုတ် လိုက်သည်။

ထို့နောက် ရွာသားများအား ဓားဖြင့်ထိုး၍ လည်းကောင်း၊ ဓားဖြင့်ခုတ်၍လည်းကောင်း ရက်ရက်စက်စက်သတ်ကြတော့သည်။      တစ်ခဏအတွင်း

အဝီစိပွက်သလို အသံနက် ကြီးများဖြင့် အော်သံများထွက်လာတော့ သည်။ သတ်သူများမှာ ဓားများဖြင့် ရက်စက် စွာခုတ်သတ်နေကြသော်လည်း 

သတ်၍မကုန် နိုင်အောင်  မနိုင်မနင်းဖြစ်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် သေနတ်သုံး၍ပင် သတ်ကြ ရတော့သည်။ ငါးမိနစ်ခန့်ကြာသောအခါ 

အသံနက်ကြီးများဖြင့် အော်သံများပျောက် ကွယ်သွားပြီး  တစ်ရွာလုံးငြိမ်ကျသွားတော့ သည်။ ရက်ရက်စက်စက်သတ်ဖြတ်ပြီးကြ သည့်နောက် 

ရွာကိုမီးတင်ရှို့လိုက်သည်။ အသတ်ခံရသူပေါင်း  ၇၄ ဦး  ရှိသည်။.......ဆင်စွယ်ရွာတွင် ရက်ရက်စက်စက် သတ်မှုကို ကျွန်တော်အပါအဝင် တပ်မှူး အားလုံးက 

မနှစ်မြို့ကြပါ။ သတ်ရာတွင်ပါဝင်သူ အားလုံးသည် ၄၊ ၅ ရက် ထမင်းမစားနိုင်ဘဲ ငိုင်တိငိုင်တိုင်ဖြစ်ပြီး စိတ်ဓာတ်ကျမှိုင်နေမိကြ သည်။

ဆင်စွယ်ရွာလူသတ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ သက်သေခံတင်ပြခွင့်ရသဖြင့် တော်လှန်ရေးကောင်စီကို များစွာ ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ 

သခင်စိုးနှင့် အလံနီပါတီဌာနချုပ်၏ ခိုင်းစေချက်အရ တစ်သဝေမတိမ်းလိုက်နာ ကျူးလွန် ခဲ့သောအပြစ်များဖြစ်သည်။  ထို့ကြောင့် ကာယကံရှင်များနှင့် 

ပြည်သူလူထုအား အနူး အညွတ်တောင်းပန်ပါရစေ။ 

မိမိအမှားကိုဝန်ခံ သည့်အနေဖြင့် ဖော်ထုတ်တင်ပြတောင်းပန်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဤကားသခင်စိုး၏ အမှုတွင် သတင်းစာများ၌ ဖော်ပြကြသော တရားလိုပြသက်သေများ၏ထွက်ဆို ချက်များမှ ကောက်နုတ်ချက်အချို့ပင်ဖြစ်သည်။ အလံနီပါတီ

သည် ပြုပြင်၍မရတော့သော အမှားကြီး များကို ကျူးလွန်ခဲ့သဖြင့် တစ်စတစ်စ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ သခင်စိုးအဖမ်းခံရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် အလံနီများသည် 

အစုလိုက်အပြုံလိုက် လက်နက်ချအလင်းဝင်လာကြ သည်။ ကြွင်းကျန်ရစ်သရွေ့မှာလည်း တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ ချေမှုန်းသုတ်သင်ခြင်းကို ခံကြရသည်။ 

မဆိုစလောက်သော အင်အားအနည်းငယ်မှာလည်း လက်နက်ကိုင်အဖျက်လုပ်ငန်းများကို မလုပ်နိုင်တော့ဘဲ တစ်ယောက်ချင်းနှစ်ယောက်ချင်း တကွဲတပြားစီ 

လျှို့ဝှက်၍သာ ပုန်းနေကြရလေတော့သည်။

အလံနီပါတီကျဆုံးကြရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်း ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

(က)	လက်ဝဲအလွန်အကျွံဝါဒကို ကျင့်သုံးခြင်း။

(ခ)	အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များကို ကျင့်သုံးခြင်း။

(ဂ)	ဆင်စွယ်ရွာလူသတ်မှုကြောင့် ပြည်သူ  လူထုကတစ်ခဲနက်ဆန့်ကျင်ခြင်း။

(ဃ)	လူမှုရေးဖောက်ပြန်မှုများကြောင့် သခင် စိုး ၏ခေါင်းဆောင်မှု ကျဆင်းခြင်း။

(င)	ပြည်ပမှအထောက်အပံ့မရခြင်း။

(စ)	မဟာမိတ်မရှိသော သီးခြားပါတီဖြစ်ခြင်း။

အလံနီပါတီသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏မျက်မှောက် ခေတ်နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် များစွာထင်ရှားခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဖျက်လုပ်ငန်းများစွာကိုလည်း 

ထိရောက်စွာလုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပြည်သူလူထု၏ထောက်ခံမှုမရရှိသည့်အပြင် ပြည်သူလူထုကိုသာ ဆန့်ကျင်လာခဲ့သဖြင့် ရေရှည် ရပ်တည်နိုင်မှု

မရှိတော့ဘဲ ကျဆုံးခဲ့ရလေသည်။

ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများ၏အခြေအနေ(၁၉၇၁-၁၉၇၂ ခုနှစ်)

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ(နစ်ဖြူ)

ပဲခူးရိုးမတွင် အခြေစိုက်နေသော ဗမာပြည်ကွန် မြူနစ်ပါတီသည် အဘက်ဘက်မှကျဆင်းနေဆဲပင် ဖြစ် သည်။ ခေါင်းဆောင်မှုမှာလည်း ချွတ်ခြုံကျ၍လာသည်။ 

၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြားပြီးနောက် အစဉ်အလာရှိသော ခေါင်းဆောင် များဖြစ်သည့် ဗိုလ်ရန်အောင်၊ ရဲဘော်ဌေး၊

ဂိုရှယ် (ခေါ်) ဘတင်၊ ရဲဘော်စိုးသန်းနှင့် ပြည်ပပြန် ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းတို့မှာ ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ကြောင့် အသတ်ခံခဲ့ကြရပြီးဖြစ်သည်။ ပါတီတွင်း

ပဋိပက္ခ ပြင်းထန်နေစဉ်တွင် တပ်မတော်၏ထိုးစစ်များကြောင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဧပြီလ (၂၄) ရက်တွင် ဗိုလ်ဇေယျ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ 

စက်တင်ဘာလ(၁၉)ရက်တွင် သခင် သန်းထွန်း လုပ်ကြံခံရပြန်သည်။ မရှေးမနှောင်းမှာပင် နိုဝင်ဘာလ(၁၁) ရက်၌ ဗဟိုကော်မတီ ဒေါက်တာ နတ်

ကျဆုံးပြန်သည်။ နိုဝင်ဘာလ(၂၂)ရက်တွင် ဗဟိုကော်မတီ ရဲဘော်မြကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီ (၃)ရက်တွင် ရဲဘော်အောင်ကြီး 

ကျဆုံးပြန်သည်။

သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးပြီးနောက် သခင်ဇင်က ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရာ အောက်ခြေက ရာနှုန်းပြည့်ယုံကြည်ကိုးစားသောခေါင်းဆောင်မှုကို 

မတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပေ။ ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်နှင့် ပြည်သူ့ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ရပ်များကိုသာ ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေသောကြောင့်လည်း ကျဆင်းမြဲကျဆင်း

နေ သည်။ သခင်ဇင်နှင့် ပါတီဗဟိုသည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် တိုက်တိုင်းအောင် (၁) နှင့် တိုက်တိုင်း အောင်(၃)ကို စုစည်း၍ ပါတီသိက္ခာကျမှုကို

အဖတ် ဆယ်နိုင်ရန် အပြင်းအထန်ကြိုးစားခဲ့သည်။ စစ်ရေးအရ တိုက်ကွက်များဖော်ထုတ်လာပြီး တောင်ငူခရိုင်တပ်ကို လည်း တိုက်တိုင်းအောင်(၄) အဖြစ် 

ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများတွင်လည်း အသင့်အတင့်အမြတ် ရလာကြသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုသည် စစ်ရေးအောင်မြင်မှုအချို့ကြောင့် ပြန်လည် စိတ်ဓာတ်တက်ကြွလာပြီး နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးလှုပ်ရှား မှုများ 

ပိုမိုများပြားလာသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် ညှိနှိုင်း၍ မဒညတအသွင်ကိုလည်း ပို၍အကောင် အထည်ဖော်လာနိုင်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အကုန် ၁၉၇၂ ခုနှစ် 

အစပိုင်းတွင် တိုက်တိုင်းအောင် (၅)ကို ရေတာရှည်၊ မြို့လှအနောက်ခြမ်းတွင်ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်ရာ တောင်ငူ ခရိုင်တွင် နစ်ဖြူအင်အားကြီးထွားလာပြန်သည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ်  အစပိုင်းတွင်  သခင်ဇင် ခေါင်းဆောင်သော  ဗဟိုဌာနချုပ်၊  ဖုန်းကျော် ခေါင်းဆောင်သော တိုက်တိုင်းအောင် (၁)နှင့် (၃)၊ ပဲခူးခရိုင်မြို့နယ်

အဖွဲ့များ စုစုပေါင်းအင်အား ၂၅ဝ ခန့်သည် ကတုတ်ဘုရားကြီးနှင့် ပဲနွယ်ကုန်းအကြား ပဲခူးရိုးမအရှေ့ဘက်တွင်လည်းကောင်း၊လှကျော် ခေါင်းဆောင်သော 

တိုက်တိုင်းအောင်(၄)မှ အင်အား ၇ဝ ခန့်သည် တောင်ငူနှင့်ဖြူး အရှေ့ခြမ်းထန်းတပင် မြို့နယ်တွင်လည်းကောင်း၊ တိုက်တိုင်းအောင်(၂)မှ အင်အား ၃ဝ ခန့်

သည် ပြည်နှင့်သရက်ခရိုင် နယ်စပ် တွင်လည်းကောင်း၊ မြင့်နိုင်နှင့် အင်အား ၇ဝ ခန့်သည် ရေတာရှည်အနောက်ခြမ်းတွင် တိုက်တိုင်းအောင်(၅) ကို ဖွဲ့စည်း 

လျက်လည်းကောင်း ခိုအောင်းလှုပ်ရှားနေ ကြသည်။ နစ်ဖြူဗဟိုနှင့် ပဲခူးရိုးမတိုင်းအဖွဲ့သည် စုစုပေါင်းအင်အား ၄ဝဝ ခန့်ဖြင့် ပဲခူးရိုးမဒေသကြီး အတွင်းတွင် 

အဖွဲ့လိုက်အစုလိုက် ဖြန့်ခွဲလှုပ်ရှားနေကြ ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလမှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ တစ်နှစ်တာကာလအတွင်း တပ်မတော်စခန်းနှင့် စစ်ကြောင်းများအား ၁၁ ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး 

တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများ၏တိုက်ခိုက်ခြင်းကို (၁)ကြိမ်သာခံခဲ့ရလေရာ စစ်ရေးအရ အကဲသာ သကဲ့သို့ ရှိလာသဖြင့် နစ်ဖြူများ စိတ်ဓာတ်တက်ကြွလာကြသည်။ 

တွေ့ဆုံတိုက်ပွဲမှာ(၂)ကြိမ်သာရှိခဲ့သည်။ နစ်ဖြူတို့ဘက်မှ(၁၄)ဦးသေဆုံးပြီး(၆)ဦးဒဏ်ရာရကာ လက်နက်(၁)လက်ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး တပ်မတော်မှ(၁၉) ယောက်ကျဆုံး၊ 

(၂၁)ယောက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ အရာရှိ(၁)ဦးအပါအဝင် (၃)ဦးအဖမ်းခံရပြီး လက်နက် (၁၅)လက်ကိုလည်း နစ်ဖြူများရရှိသွားခဲ့သည်။

နစ်ဖြူမြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း

အစဉ်အလာရှိသောနစ်ဖြူမြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းဥက္ကဋ္ဌ ရဲဘော်စိုးသန်းအသတ်ခံရခြင်း၊ တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ ရွှေလင်းယုန်နှင့်မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေးများတွင် 

ခေါင်းဆောင်နှင့် နောက်လိုက်အများအပြား ဆုံးရှုံးခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် နစ်ဖြူမြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းသည် မူလဒေသဖြစ်သော ဧရာဝတီမြစ်နှင့်ငဝန်မြစ်အကြား ဒေသ

တို့ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရသည်။ ထို့နောက် ငဝန်မြစ် အနောက်ခြမ်းဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့ခိုအောင်းခဲ့ကြရ သည်။ ၁၉၇၁-၇၂ ခုနှစ်များတွင် ဗိုလ်သော်၊ အောင်ဖေ၊ 

အောင်ဒင်တို့ခေါင်းဆောင်သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း သည် ကေအင်န်ယူပါတီမှ အကြွင်းအကျန်အင်အားများနှင့်ပူးပေါင်း၍ မဒညတအသွင်ဖြင့် လှုပ်ရှား

ခဲ့ကြ သည်။ တပ်မတော်မှ စစ်ဆင်ရေးအရှိန်လျော့ပါးသွား ချိန်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ တိုက်ကွက်များဖော်ကြရာ ငသိုင်းချောင်းအနောက်ဘက်၊

ဂွမြို့နယ်နှင့် မရု ချောင်းဒေသတို့တွင် တပ်မတော်အား အလစ်အငိုက် ယူ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။  ထိုတိုက်ပွဲများတွင် တပ်မတော်အရာရှိခုနစ်ယောက်

အပါအဝင် ၄ဝ ယောက်ကျဆုံးခဲ့ရပြီး  ကိုးယောက်ဒဏ်ရာရကာ လက်နက်မျိုးစုံ ၅၇  လက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။

နစ်ဖြူမြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတွင် အင်အား ၂၈ဝ ခန့်သည် ဟင်္သာတခရိုင်၊ ငဝန်မြစ်အနောက်ခြမ်းတွင် လည်းကောင်း၊ အင်အား ၆ဝ ခန့်သည် 

ပုသိမ်ခရိုင်၊ ငဝန်မြစ်အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင်လည်းကောင်း လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ကေအင်န်ယူပါတီမှာ ချုပ်ငြိမ်းလုဆဲဆဲ 

ရှိနေသည့်အပြင် ပဲခူးရိုးမနှင့်လည်း အပြန်အလှန်ဟန်ချက်ညီလှုပ်ရှားနိုင် မှုမရှိတော့သောကြောင့် နစ်ဖြူများမှာ တစ်စတစ်စ သေသူ၊ လက်နက်ချသူများဖြင့် 

လုံးပါးပါးလျက်ရှိသည်။ တိုက်စစ်ဆင်နိုင်ခြင်းထက် အခြေခံဒေသတည်ဆောက် ၍ လျှို့ဝှက်ခိုအောင်း နေနိုင်ရေးကိုသာ ဦးစားပေး၍ ဆောင်ရွက်နေရသည်။ 

တစ်နေရာတည်းတွင် အတည် တကျ အခြေပြုနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ မကြာခဏ နေရာရွှေ့ ပြောင်းနေရလေသည်။

နစ်ဖြူအနောက်မြောက်တိုင်းတပ်

ဗိုလ်သက်ထွန်းခေါင်းဆောင်သော အနောက် မြောက်တိုင်းတပ်တွင် အင်အား ၁၅ဝခန့်ရှိပြီးသရက်၊ မင်းဘူးခရိုင်နယ်စပ်၊ သရက်ခရိုင် အနောက်ခြမ်း၊ရခိုင်ရိုးမ 

ဒေသတို့တွင် လှည့်လည်ခိုအောင်း၍ တပ်မတော် စခန်းငယ်များ၊ စစ်ကြောင်းများကို အလစ်အငိုက်ယူ၍ တိုက်ခိုက်နေခဲ့သည်။ ရံဖန်ရံခါတွင် မင်းဘူးခရိုင်

အတွင်းပိုင်းသို့ပင် လှည့်လည်လှုပ်ရှားနိုင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အတွင်း ဗိုလ် သက်ထွန်းအဖွဲ့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တပ်မတော်

မှ ၉၂ ယောက်ကျဆုံးခဲ့ရပြီး ၄၅ ယောက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ ရသည်။ လက်နက်မျိုးစုံ ၁၈၁ လက် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းအဖွဲ့မှမူ ၁၄ ယောက်သေဆုံးပြီး 

လေး ယောက်သာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သဖြင့် ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် သရက်နှင့်   မင်းဘူးခရိုင်အခြေခံစစ်နယ်မြေ တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည်  ၁၉၆၆ခုနှစ်၊ဇွန်လမှစ၍ သရက်ခရိုင် အနောက်ခြမ်း၊ မင်းဘူးခရိုင်တောင်ခြမ်း၊ ကျောက်ဖြူနှင့် သံတွဲနယ်စပ်ဒေသ၊ ရခိုင်ရိုးမဖိုးခေါင် 

တောင်တန်းဒေသများတွင် အနောက်ရိုးမစစ်ဒေသ အဖြစ် ဖွဲ့စည်း၍ အနောက်မြောက်တိုင်းကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး၊ အနောက်မြောက်တိုင်းမှူးနှင့် 

စစ်ဒေသပါတီကော်မတီအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူကာ တပ်မတော်စခန်းများ၊ စစ်ကြောင်းများ အား တိုက်ခိုက်လာခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် 

ရွာနီ(ခေါ်) တောခိုရွာပုန်းများ ထူထောင်၍ အခြေခံ နယ်မြေတည်ဆောက်သည့်အပြင် မြေပြန့်ဒေသတွင် လည်း သရက်မြေပြန့်ပြောက်ကျားတပ်

ကျောက်ဖြူ သံတွဲနယ်စပ်လုံ ကျန်တပ်ဖွဲ့ တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ရွာနီများမှ တိုက်ခိုက်နိုင်သူများကိုစုစည်း၍ အင်အား ၃ဝဝ ခန့်ရှိ ပြည်သူ့စစ် တပ်ရင်းကို 

ထူထောင်ခဲ့သည်။ တိုက်တိုင်းအောင်(၇)ကိုလည်း တပ်ခွဲသုံးခွဲဖြင့် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်း ချေမှုန်းရေးအတွက် ၁၉၆၇-၆၈ ခုနှစ်တွင် အမှတ် ( ၈၈ ) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်က ဂဠုန် စစ်ဆင်ရေး၊  ၁၉၆၉-၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် 

အနောက်မြောက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်က ခေတ်သစ်စစ်ဆင်ရေး၊ ဒလက်ချောင်း၊ အင်းချောင်းစစ်ဆင်ရေးနှင့်  ၁၉၇၁-၇၂ ခုနှစ်တွင် အထူးစစ်ဆင်ရေးများ

ဆင်နွှဲ၍ ကြိုးပမ်း ခဲ့သည်။ စင်စစ်ဗိုလ်သက်ထွန်းသည်  ဗမာပြည်  ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုထိန်းချုပ်မှုနှင့် ကင်းလွတ်နေပြီး မိမိအစီအစဉ်ဖြင့် မိမိဘာသာ စစ်ရေးအရ 

လှုပ်ရှား နေခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ဗိုလ်ဇေယျမကျဆုံးမီ သခင် သန်းထွန်းက ဗိုလ်ဇေယျအား အနောက်မြောက်တိုင်း သို့  စေလွှတ်ခဲ့သေးသော်လည်း

ဗိုလ်သက်ထွန်း သည်  ဗိုလ်ဇေယျ၏ထိန်းချုပ်မှုကို လက်မခံခဲ့ပေ။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ပါတီဗဟိုအား မကြာခဏပင် ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ပြောကြား

လေ့ရှိခဲ့ရာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုက ပြည်ပပြန် ဆန့်ကျင်ရေးသမား၊ ဂိုဏ်းခွဲရေးသမား၊ ဓနရှင်စစ်ဗိုလ် စသည်ဖြင့်အမျိုးမျိုးဝေဖန်ပုတ်ခတ်ခဲ့သည်။

နစ်ဖြူအနောက်မြောက်တိုင်းတပ်သည် အနောက် ဖိုးခေါင်တောင်တန်းတွင် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ အခြေ ချပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ဇေယျ၊

ဒေါက်တာနတ်၊ စိုးသိမ်း၊ သက်တင်၊ ကျော်မြနှင့် ဗိုလ်သက်ထွန်းတို့ ခေါင်းဆောင်၍ အမ်းမြို့နယ်၌ အင်အား ၂ဝဝခန့်အား သင်တန်းပေးခဲ့သည်။ 

၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ  ၁၆ ရက်တွင် မင်းတုန်းမြို့အား အင်အား ၁၂ဝ ခန့်ဖြင့် ဝင်တိုက်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်တွင် ခလရ (၄၄) မှ 

တပ်စိတ် (၂)စိတ်အား ကျောက်ပုံရွာ အနီးတွင် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ရာ တပ်မတော်မှ ငါးယောက် ကျပြီး အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်မှ လေးယောက်ကျ သဖြင့် 

တပ်မတော်အား တိုက်သင့်မတိုက်သင့် ပြဿနာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းက စစ်တပ်ကို အဓိက ဦးတည်တိုက်ခြင်းသာ ဂုဏ်ရှိသည်ဟူသော 

အယူအဆကို သွတ်သွင်းပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးထက် စစ်ရေးကို ဦးစားပေးရမည်ဟု ဆိုလိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းအား ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟို

နှင့် ပြည်ပပြန်များက စစ်ဘုရင်ဝါဒသမားဟုလည်း ဝေဖန် ခဲ့သည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်သည် မင်းတုန်းနယ်မြေအနောက်ရိုးမ ငမွေရွာဝန်းကျင် တွင် ခိုအောင်းလှုပ်ရှားခဲ့သည်။ အနောက်ပိုင်းတိုင်း 

စစ်ဌာနချုပ်နှင့် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တို့ ပူးပေါင်း၍ ခေတ်သစ် အဆင့် (၅) စစ်ဆင်ရေး ဖြင့် ချေမှုန်းရန်ကြိုးစားရာ ပိပိရိရိ ရှောင်တိမ်း၍ 

ပုန်းအောင်းနေခဲ့သည်။ တပ်မတော်က ရွာနီရွာပုန်း များကို မြေပြန့်သို့  ရွှေ့ပြောင်းရန်ကြိုးစားရာ ဗိုလ်သက်ထွန်းတို့က ရွာနီများအား ကြိုတင်ရွှေ့ပြောင်း

ပေးခြင်း၊ စပါးများသိုဝှက်ခြင်းတို့ဖြင့် တန်ပြန်လှုပ်ရှား ခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ(၅)ရက်တွင် စစ်ဆင်ရေးတပ်များ  ရုပ်သိမ်းသွားရာ  ချင်းအမျိုးသား 

ပြည်သူ့စစ် ၂ဝ မှ ၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်ဖွဲ့စည်းပြီး တိုင်းတပ်ကို အင်အား ၁၂ဝ ကျော် ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့  သည်။ ထို့နောက် ခလရ (၈၈)မှ တပ်စိတ် (၂) စိတ် 

အား မင်းလှအနောက်ခြမ်း တောင်တော်ရွာအနီးတွင် စက်တင်ဘာလ (၇)ရက်၌ ချုံခိုတိုက်ခိုက်ပြန်သည်။ တိုက်ပွဲအပြီးနောက်ပိုင်း စိန်အောင်နှင့် 

ရဲဒင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့က စည်းရုံးရေးနှင့် ဆက်ကြေးကောက်ခံရေးများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် မင်းလှမြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူ့စစ် များ၏လက်နက်များကိုသိမ်းဆည်းကာ ငကုန်း၊ ကျောက် ခုတ်၊ ဆင်ရင် စသည့်တောင်ပေါ်ရွာများကို တပ်ဆင် 

ပေးခဲ့သည်။

၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အနောက်ရိုးမတပ်ရင်း ကို ဖွဲ့စည်းရာတပ်ရင်းနိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် ဗိုလ်သက်ထွန်းကလည်းကောင်း၊ တပ်ရင်းမှူး၊ တပ်ခွဲ(၁)

နိုင်ငံရေး မှူးနှင့် တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် စိန်အောင်ကလည်းကောင်း၊ ခွဲ(၂)နိုင်ငံရေးမှူးနှင့်ခွဲမှူးအဖြစ် ရဲဒင်မှလည်းကောင်း၊ ခွဲ(၃) (ဌာနချုပ်တပ်ခွဲ)အား ထွန်းရင်နှင့် 

ဝင်းမောင် တို့ကခေါင်းဆောင်၍လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့ပြီး လူအင်အား ၁၂ဝ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်တွင်တိုင်းတပ်၊ သရက်နှင့် မင်းဘူးခရိုင်၊ မြို့နယ် တပ်များပူးပေါင်းအင်အား ၈ဝ၊ ရွာပုန်းရွာသား ၁ဝဝ ခန့်

ဖြင့် အမ်းမြို့ ခလရ(၃၄) တပ်စခန်းအား ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် အမ်းတိုက်ပွဲတွင် အောင်မြင်မှုရရှိသော်လည်း ဗမာပြည် 

ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုက ချီးကျူးခြင်းကို မခံရသည့် အပြင် အပြစ်တင်ခြင်းကိုပင် ခံခဲ့ရသည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်သည် အနောက်မြောက်တိုင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ်ပြီး ဗိုသ်သက်ထွန်းအား 

အပြစ်မြင်လျက်ရှိသည်ကိုတွေ့ရသည်။

အနောက်မြောက်ဒေသ

အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်မျက်နှာ

ထိုးစစ်များရိုက်ချိုးခဲ့ခြင်း

-အနောက်မြောက်တိုင်းမှာ ရန်သူကဒေသ ထိုးစစ်များသာမက တပ်မ(၈၈)ရဲ့ ထိုးစစ်များ လည်း ဒေသထိုးစစ်နဲ့ဆက်စပ်ပြီး လုပ်ခဲ့တယ်။

-ပြည်သူ့တပ်မတော်ဟာ မိမိအင်အားကိုစုစည်း ပြီး ရန်သူချေမှုန်းရေးတိုက်ပွဲများ၊ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ များပြုလုပ်ကာ ရန်သူထိုးစစ်များကို ရိုက်ချိုးခဲ့ တယ်။

ဂဠုန်ထိုးစစ်

-မော်နိုင်နဲ့တစ်ချိန်တည်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှာ ပြုလုပ် ပြီး အရှုံးနဲ့အဆုံးသတ်သွားရတယ်။ ထိုစဉ်က တပ်မ(၈၈)ဟာ ဗဟိုရော၊ အနောက်မြောက်တိုင်း  ရော 

ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းပါ တစ်ပြိုင်တည်း ထိုးစစ်ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။

- အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်မှာ တပ်မတပ် ကချင်(၄)၊ ရှမ်း(၁)၊ ခမရ(၁ဝ၉)ပေါင်း(၃)ရင်း၊ နဗဟ(၁)ခု၊ ဒေသက ခလရ(၄၄)တစ်ရင်းပါ တယ်။

-ရန်သူရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က အနောက်မြောက် တပ်ဖွဲ့ကြီးချေမှုန်းရေးနဲ့ သရက်အခြေခံဒေသ ဖျက်ဆီးရေးဖြစ်တယ်။

-တိုင်းခေါင်းဆောင်မှုဟာ ရန်သူထိုးစစ်ချေမှုန်း ရေး၊ အာဏာနီထူထောင်ရေး လမ်းညွှန်မှုနဲ့ ရှေ့ ဆောင်ခဲ့တယ်။

-ဒီကာလအတွင်းမှာ တိုက်ပွဲကိုးပွဲတိုက်ပြီး ရန်သူ (၇)သေ၊ (၈) ဒဏ်ရာရစေကာ ဂျီသုံးတစ်လက်၊ ရိုင်ဖယ်နှစ်လက်ရလိုက်တယ်။

-၂၄-၄-၆၇ မှာ ချင်းပြည်သူ့စစ်များက ကချင် (၄)ကို တိုက်ပြီး ဂျီသုံးတစ်လက် ရလိုက်တယ်။

-၁ဝ-၉-၆၇ က မင်းဘူး၊ ငဖဲကားလမ်းမှာ ၁ဝ၉ ကိုတိုက်တယ်။ တစ်ယောက်ဒဏ်ရာရသွားတယ်။

-၃၁-၁ဝ-၆၇ က သရက်၊ မင်းတုန်းကားလမ်းမှာ ပုလိပ်ကားကိုဖြတ်တို်က်ပြီး လက်နက်နှစ်လက်ရ လိုက်တယ်။

-၃-၁၁-၆၇ က မင်းဘူး၊ ငဖဲကားလမ်းမှာ ကချင်(၄)ကို မိုင်းထောင်တိုက်ရာ ရန်သူခြောက် ယောက်ဒဏ်ရာရသွားတယ်။

-အခြားတိုက်ပွဲများ။

-ဒီကာလအတွင်းမှာ အခြေခံဒေသမှာ တပ်တချို့ ထားပြီး ရန်သူ့နောက်ပိုင်းဝင်ကာ တိုက်ပွဲများ ဖော်ခဲ့တာလည်းရှိတယ်။

-မတ်လ ၆ ရက်နေ့မှာ အမ်းမြို့ကိုတိုက်သိမ်းလိုက် တယ်။ ဒီတိုက်ပွဲမှာ ရန်သူ ၁၁ ယောက်ကိုချေမှုန်း ပြီး လက်နက်မျိုးစုံ ၃၇ လက်၊ ငွေနှစ်သိန်း ကျော် 

စစ်ပစ္စည်းအမြောက်အမြား ရလိုက်တယ်။ မြို့ကိုလည်း နှစ်ရက်တိုင်တိုင်သိမ်းထားတယ်။

-ဂဠုန်ထိုးစစ်ဟာ မတ်လ ၂၈ ရက်မှာ ရုပ်သိမ်း သွားရတယ်။ ဒီမှာ ရန်သူထိုးစစ် ဝင်လာတဲ့အခါ ရန်သူ့နောက်ပိုင်းထွက်ပြီးတိုက်တာမှန်သလား၊ မှားသလား 

ပြဿနာရှိတယ်။

-အမ်းမြို့ကို အလစ်ရပြီးအောင်နိုင်တဲ့အတွက် သွားတိုက်တာ မမှားပေမယ့် ဒီလိုသွားတိုက်တာ ကိုက စစ်ကိုရင်မဆိုင်လိုတဲ့အတွေးအခေါ်ကြောင့် ဖြစ်တာကြောင့် 

ဒါဟာ စစ်ပြေးအတွေးအခေါ် ဖြစ်တယ်။

-အခြေခံဒေသအတွင်းမှာ အဆင်းရဲအပင်ပန်းခံ လုံးပန်းပြီး ရန်သူ့ထိုးစစ်ကိုရိုက်ချိုးရင် အတွေးအခေါ်အရ၊ နိုင်ငံရေးအရ၊ စစ်ရေးအရ ကြီးမား တဲ့အောင်ပွဲရမှာ 

ဖြစ်တယ်။  တပ်ဟာလည်း ကြီးထွားလာမယ်။

အဲဒီစစ်ပြေး အတွေးအခေါ်ဟာ ဗိုလ်သက် ထွန်းမှာ ခြေဆုံးခေါင်းဆုံးပဲရှိနေတယ်။ (ဇင်+ ချစ် နောက်ဆုံး(၂)၊ စာမျက်နှာ ၂ဝ၁ မှ ၂ဝ၃)

တပ်မတော်၏ထိုးစစ်များသည် ပဲခူးရိုးမရှိ ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်ကိုသာမက အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်ကိုပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရည်ရွယ်၍ 

ဆင်နွှဲခြင်းဖြစ်ရာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုသည် ထိုးစစ်ကို ထိုးစစ်ဖြင့်ရိုက်ချိုးရေးမူဖြင့် တုံ့ပြန်ရန်ချမှတ် ပေးခဲ့သည်။ တပ်မတော်၏ထိုးစစ်ကို အငတ်ပြတ် 

အဆင်းရဲခံ၍ တန်ပြန်ရင်ဆိုင်ခြင်းဖြင့် စစ်ရေး အောင်မြင်မှုကိုသာမကဘဲ နိုင်ငံရေးအရပါ အမြတ်ရ လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းက ထိုးစစ် ကို 

ရှောင်ကွင်းပြီး အင်အားနည်းပါးသည့်နောက်ပိုင်း ဒေသဖြစ်သော အမ်းမြို့ကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခြင်းမှာ စစ်ရေးအရအောင်မြင်သော်လည်း၊ နိုင်ငံရေးအရ ရှုံးနိမ့် 

သည်ဟု ဗဟိုကမြင်သည်။ 

ထို့ကြောင့် ပါတီဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်နှင့် ပါတီအတွင်းရေးမှူးသခင်ချစ်တို့က ဗိုလ် သက်ထွန်းအား စစ်ပြေးအတွေးအခေါ်သမားအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

မိမိအခြေခံဒေသအတွင်း ထိုးဖောက် လာသည့်ထိုးစစ်ကို မိမိထိုးစစ်ဖြင့် မချေမှုန်းဘဲ စွန့်လွှတ် ထွက်ပြေးကာ အမ်းမြို့ကို သွားရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်း သည် 

တော်လှန်သောပါတီဗဟို၏ စစ်ရေးလမ်းစဉ်ကို ဆန့်ကျင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုလည်း မှတ်ချက်ပြုထားခဲ့ကြ သည်။ ပါတီဗဟိုသည် ဗိုလ်သက်ထွန်းအား အရေးယူရန်

ပင် စီစဉ်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မေလ (၃)ရက်တွင် ရဲသွေးနှင့် အင်အား ၈ဝ ခန့်က စေတုတ္တ ရာကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်ရာ ခလရ (၈၈)မှ စုစုပေါင်း 

၁၁ ယောက်ကျပြီး လက်နက် ၁၁ လက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။

အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်သည် အမ်းတွင် အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း သရက်ခရိုင်တွင် ကျန်ရစ် သော ရဲဒင်၏အဖွဲ့မှာ တပ်မတော်၏ထိုးစစ်ကြောင့် သေဆုံးသူ၊ 

ဖမ်းမိသူ၊ ဒဏ်ရာရသူ၊ လက်နက်ချသူ များပြားလာပြီး သရက်ခရိုင်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရတော့ မည့်အခြေအနေသို့ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ် သက်ထွန်းနှင့် 

တိုင်းတပ်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမြို့နယ်သို့ပြန်ဝင်ကာ ဧပြီလ ၁၄ ရက်၌ ခလရ (၂၆) အား စဖာအနီးသံတိုင်ရေစမ်းတွင် တိုက်ကွက် ဖော်ခဲ့ရသည်။ 

သရက်ခရိုင်တွင် ရဲဒင်အပါအဝင် ငါးယောက်သာ ကျန်တော့သဖြင့် ဗိုလ်သက်ထွန်းက ဇူလိုင်လတွင် လူ ၂ဝ အင်အား တိုးမြှင့်ပေးခဲ့ရ သည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်၏ ပါတီဖြုတ် ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ဖြင့် အရေးယူခံရမည့်အခြေအနေ မျိုး ရောက်ရှိနေခဲ့သော်လည်း မိမိအဖွဲ့အတွင်းတွင် 

အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ မေလ စတုတ္ထပတ်တွင် အမ်းမြို့နယ် အေးချောင်းဖျား စခန်း ၌ရှိနေစဉ်  မင်းဘူးခရိုင်ထိုးဖောက်ရေးကို 

အောင်မြင်စွာမဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းအတွက် ကိုအောင်၊ ထွန်းဖေ၊ သန်းမောင်တို့အား စစ်ပြေး(၅၅)လမ်းစဉ် သမားဟုစွပ်စွဲကာ အပုပ်ချရှုတ်ချပွဲများ 

ကျင်းပခဲ့သည်။ ကိုအောင်အား  ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊  ဧပြီလကုန်တွင် လည်းကောင်း၊ ထွန်းဖေနှင့်သန်းမောင်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၃)ရက်တွင်လည်းကောင်း 

တပ်သားအဖြစ် အဆင့်လျှော့ချ အရေးယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် တိုင်းတပ်မှ တပ်သားဂွတို၊ တပ်သားခင်အောင် တို့သည် တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့အား သတ်ဖြတ်

၍ လက်နက် ယူထွက်ပြေးရန် ကြံစည်သောကြောင့် မတင်အေး၊ မမြထွေး၊ မွီးဟင်း၊ ကြည်အေး၊ မစမ်းနှင့် မယုတို့က တုတ်ဖြင့်ဝိုင်းဝန်း ရိုက်သတ်ခဲ့ကြသည်။

သို့သော် ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ အရေးယူမှုများမှာ ပဲခူးရိုးမရှိ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုတွင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ် အကောင်အထည်ဖော်မှုများ 

နှင့်မူ ခြားနားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း သည် စစ်ရေးနှင့်ပတ်သက်သော စည်းကမ်းဖောက်ဖျက် မှုများကိုသာ ပြင်းထန်စွာ အရေးယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး 

ပါတီဗဟိုကိုမူ အကြိမ်များစွာ ဆန့်ကျင်ဖီလာပြုခဲ့လေ သည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် တွင် တိုက်တိုင်းအောင် တပ်(၄)တပ်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်း ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ရခိုင်အရှေ့ခြမ်းတပ်များကို စုစည်း၍ 

တိုက်တိုင်းအောင်(၆)အဖြစ် ဖွဲ့စည်း၍ လည်းကောင်း၊ သရက်ခရိုင်အနောက်ခြမ်းရှိ ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်ကို တိုက်တိုင်း အောင်(၇) အဖြစ် 

လည်းကောင်းဖွဲ့စည်းရန်ရည်ရွယ်ခဲ့ သည်။ အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်၏ ဒုတိယတိုင်းမှူး အောင်လှသည် ဗဟိုသို့သွားရောက်နေရာမှ ၁၉၇၂ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် 

ဗဟိုမှ ညွှန်ကြားချက်များနှင့်အတူ ပြန်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းကို တိုက်တိုင်းအောင်(၇)အဖြစ် ဗဟိုညွှန်ကြားချက် အရ အင်အား 

၂၃ဝ ဖြင့် ပြောင်းလဲပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟို သည် ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် အနောက်မြောက်တိုင်းအား တိုက်ရိုက်ချုပ်ကိုင် 

နိုင်ခြင်းမရှိသည့်အပြင် ဗိုလ်သက် ထွန်းသည်လည်း ဗဟိုကိုလိုလားသူရဲဘော်ကျော်မြ ခေါင်းဆောင်သောရခိုင်တိုင်းတပ်အင်အားစုများနှင့် အစေးမကပ်လှပေ။

နစ်ဖြူရခိုင်တိုင်းကော်မတီ

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် ရဲဘော်ကျော်မြခေါင်းဆောင်သော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ရခိုင်တိုင်းကော်မတီသည် စစ်တွေခရိုင် ဩရမတစ်ဝိုက်

တွင် ခိုအောင်းလှုပ်ရှားလျက်ရှိခဲ့သည်။ ထွန်းဖြူအောင်ခေါင်းဆောင်သော စစ်တွေခရိုင်အဖွဲ့ တွင် အင်အား ၂ဝဝ ခန့်၊ စံရွှေခေါင်းဆောင်သော ကျောက်ဖြူ 

ခရိုင်အဖွဲ့တွင်  အင်အား ၆ဝ ခန့်၊ အောင်ဝင်းခေါင်းဆောင်သော သံတွဲခရိုင်အဖွဲ့တွင် အင်အား ၃၅ ယောက်ခန့်ပါဝင်ပြီး သက်ဆိုင်ရာခရိုင် နယ်မြေများတွင် 

ခိုအောင်းလှုပ်ရှားလျက်ရှိနေခဲ့ကြ သည်။ 

ရခိုင်ဒေသသည်တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများ နှင့် အခိုက်အတန့်လွတ်ကင်းလျက်ရှိနေရာ ရခိုင်ဒေသ ရှိနစ်ဖြူများသည် ဘေးကင်းစွာလှုပ်ရှားနေနိုင်ခဲ့ကြ သည်။ 

မိမိအား ထိုးစစ်ဆင်လာမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် တိုက်ကွက်ဖော်ခြင်းမရှိခဲ့သော်လည်း အစိုးရကျောင်း များအားပိတ်ခြင်း၊ ဝါဒဖြန့်စည်းရုံးဟောပြောခြင်း၊ ဆက်ကြေး 

ကောက်ခြင်းတို့ကိုမူ အခါအခွင့်သင့်တိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကျော်မြ၏နစ်ဖြူရခိုင်တိုင်းသည် ဗိုလ်သက်ထွန်း ၏ အနောက်မြောက်တိုင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ တပ်မတော်၏ ထိုးစစ်များကိုရှောင်တိမ်းရင်း ဗိုလ်သက်ထွန်း

သည် ရခိုင်ဒေသအတွင်းသို့ရောက်ရှိလာလေ့ရှိ သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့်အတူ တပ်မတော်ထိုးစစ်များ ရခိုင်ဒေသအတွင်းသို့ ကူးစက်လာမည်ကို ရဲဘော်ကျော်မြ

က စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းကလည်း အနောက်မြောက်တိုင်း အသက်ရှူချောင်ရေးအတွက် ရခိုင်တိုင်းက တိုက်ကွက်မဖော်သည့်အတွက် မကျေမနပ်

ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းက ရဲဘော်ကျော်မြ သည် နိုင်ငံခြားဇိမ်ခံပစ္စည်းများနှင့် ဇိမ်ခံနေသူသာဖြစ် ကြောင်း၊ အေးအေးနေရလျှင်ကျေနပ်နေသူသာ

ဖြစ်ကြောင်း စသည်ဖြင့် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ပြန်လည်ရောက် ရှိနေစဉ်က ထွက်ဆိုချက်ပေးခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း နှင့် ရဲဘော်ကျော်မြတို့၏ ပဋိပက္ခများကို 

ရှေ့အခန်းများ တွင် သီးခြားတင်ပြမည်ဖြစ်သည်။

နစ်ဖြူတနင်္သာရီတိုင်း

နစ်ဖြူတနင်္သာရီတိုင်း ကော်မတီအတွင်းရေးမှူး မှာ ထွန်းစိန်(ခေါ်)သန်းမောင်(ခေါ်) ဘာကယ်ဖြစ် သည်။ မြိတ်ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ  ဗိုလ်စိုးလွင်ဖြစ်ပြီး

အင်အား ၅ဝ ခန့်ရှိသည်။ ထားဝယ်ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ မှာ ဘစိန်ဖြစ်ပြီး အင်အား ၄ဝ ခန့် ရှိသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်အတွင်း ထူးခြားသောလှုပ်ရှားမှု

များ မရှိခဲ့ပါ။ မိမိ ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက်သာ ကြိုးပမ်းနေခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင်ကား သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့များထံမှ လက်နက်သိမ်းယူခြင်း၊ 

သမဝါယမနှင့် လလသသအသင်းဆိုင်များမှ ပစ္စည်းသိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်လာကြသည်။  တနင်္သာရီမြို့နယ်  သရဘွင် (ပီဇက်-၁ဝ၄ဝ)တစ်ဝိုက်၌ ကေအင်န်ယူ

တပ်ဦး အဖွဲ့ များနှင့် အချင်းများပြီးလက်နက်ကိုင်တိုက်ခိုက်မှုအချို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထင်ထင်ရှားရှားတိုက်ကွက်ဖော်နိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း အလစ်အငိုက်ရရှိ

ပါက အင်အားနည်း စစ်ကြောင်းများ၊ အဖွဲ့ငယ်များအား ချုံခိုတိုက်ခြင်း၊ တပ်မတော်အမာခံများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ် လျက်ရှိသည်။ 

စင်စစ်နစ်ဖြူတနင်္သာရီတိုင်းမှာပျောက်ကွယ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ တိုင်းအတွင်းရေးမှူးနှင့် ပါတီဗဟိုကော်မတီဝင် ထွန်းစိန်(ခေါ်)သန်းမောင်(ခေါ်)ဘာကယ်ကို ဗဟို 

သို့ခေါ်ယူပြီးတာဝန်ရပ်စဲကာ ရှစ်နှစ်ကြာ စိစစ်နေသော ကြောင့် တိုင်းကော်မတီ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ မှေးမှိန်နေ ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဗကပဗဟိုသည် တနင်္သာရီတိုင်း

အား မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှတစ်ဆင့် ချုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တနင်္သာရီ တိုင်းအား စစ်ရေးတာဝန်ခံအဖြစ် မြိတ်ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်စိုးလွင်က ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိရာ ဗကပဗဟို

သည်  ဗိုလ်စိုးလွင်အား စိတ်မချရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ထား သည်။ တပ်မတော်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် တောခိုခဲ့သူ ဖြစ်သောကြောင့် ရန်သူ့စစ်တပ်အနွှယ်ဟု 

သဘော ထားခဲ့သည်။ ဗကပဗဟိုသည် တနင်္သာရီတိုင်း အောက်ခြေထုအား လှုပ်ရှားမှုကော်မတီအဖြစ် ဖွဲ့စည်း စေပြီး ဗိုလ်စိုးလွင်ကို ဖောက်ပြန်ရေးသမားအဖြစ်

အကျပ်ကိုင်အရေးယူစေခဲ့သည်။ ဗိုလ်စိုးလွင်သည် ကိုင်ဆောင်သောခြောက်လုံးပြူးသေနတ်နှင့်တကွ လှုပ်ရှားမှုကော်မတီရှေ့မှောက်၌ လက်နက်ချအညံ့ခံ 

လိုက်ရသည်။ လှုပ်ရှားမှုကော်မတီက ဗိုလ်စိုးလွင်အား တာဝန်မှရုပ်သိမ်းခဲ့လေသည်။

နစ်ဖြူရှမ်းပြည်နယ်နှင့်ဗဟိုခွဲ

နစ်ဖြူရှမ်းပြည်နယ်အင်အားစုများသည် သခင် တင်ထွန်း ခေါင်းဆောင်သော ပါတီဗဟိုခွဲအဖြစ် ဖွဲ့စည်း လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပနှင့် 

ဗကပဗဟိုတို့ ဆက်စပ်မိရေးအတွက် ကြားခံအင်အားစု အဖြစ် လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပနှင့် အဆက်အသွယ်ရသော်လည်း စစ်ရေး

အရ ပူးတွဲလှုပ်ရှားနိုင်မှုမရှိခဲ့ပေ။ ပါတီဗဟိုနှင့်လည်း လျှို့ဝှက် အဆက်အသွယ်သာရှိသော်လည်း စစ်ရေးအရ ဆက်စပ် နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ဗဟိုကော်မတီဝင် 

သခင်တင်ထွန်း သည်  ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၉)ရက် ဗဟို ကော်မတီအစည်းအဝေးပွဲဆုံးဖြတ်ချက်အရ ရှမ်းပြည် နယ်၊ အထက်မြန်မာပြည်နှင့် 

အလယ်ပိုင်းမြန်မာ ပြည်ဒေသများ၏တာဝန်ခံအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။ သခင်တင်ထွန်း၏ ဗဟိုခွဲသည် ရှမ်းပြည်နယ် အင်တောကျောက်ဂူဒေသ

တွင် ဌာနချုပ်ဖွင့်လှစ်၍ မိုးလုံးဟိန်းငါးနှစ်စီမံကိန်း ကို အကောင်အထည်ဖော်  ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ မန္တလေး၊ မိတ္ထီလာ၊ မြင်းခြံ၊ ရမည်းသင်းနှင့် တောင်ငူခရိုင် 

ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အစည်းအဝေး ကျင်းပညှိနှိုင်းပြီးပါက ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ ထွက်ခွာပြီး လက်နက်ကိုင်တပ်နှင့် ပူးတွဲလှုပ်ရှားရန်လည်း ကြံရွယ်ခဲ့သည်။

ဗဟိုခွဲသည် ဗကပအင်အား ၅ဝဝ ကျော်၊ ရှမ်း သောင်းကျန်းသူ ၃ဝဝ ကျော်၊ ပအိုဝ်းအင်အား ၂ဝဝ ကျော် စုစုပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်ကို စုစည်း၍ တရုတ်နိုင်ငံတွင် 

သင်တန်းတက်၍ လက်နက်တပ်ဆင်ရန်၊ ထို့နောက် ရှမ်းပြည်နယ်အား အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပနှင့်ဆက်စပ်၍ သိမ်းပိုက်ရန်၊ ရှမ်းပြည်နယ်ကိုရရှိ ပါက ရှမ်း 

သောင်းကျန်းသူများအား လွှဲအပ်၍ ပြည်မသို့ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရန်ဟူသော ငါးနှစ်စီမံကိန်းရည် မှန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ယူ 

ထားရသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် အတွင်း ဗမာပြည်ကွန် မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီမှစေလွှတ်သော အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ သည် ဗကပတပ်ရင်း (၂ဝ၂)၏ အကူအညီဖြင့်  နောင်လုံဒေသ၌ 

အဆက်အသွယ်ရယူခဲ့သည်။ တပ်ရင်း (၂ဝ၂)၏ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် ရောက်လာသော ကေအင်န်ယူပါတီကော်မတီအဖွဲ့ကိုမူ တပ်မတော်က နောင်ချိုမြို့နယ်

တွင် ချေမှုန်းလိုက်သည်။ ပါတီဗဟို သည် ပဲခူးရိုးမတွင်ရပ်တည်၍မရပါက အင်တော ကျောက်ဂူဒေသသို့ပြောင်းရွှေ့ရန် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများ 

အင်အားကြီးထွားပြီး ရှေ့တိုးလာနိုင်ပါက အင်တောကျောက်ဂူတွင် အဓိကမဏ္ဍိုင် ပြုရန် ရည်မှန်းချက်များလည်းရှိသည်။

ဗကပတို့၏မဟာဗျူဟာမြောက် ကြိုးပမ်းချက်ကို တပ်မတော်က 'အောင်မိုးစစ်ဆင်ရေး'ဖြင့် ချေမှုန်းရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက် 

၁၅၃ဝ နာရီတွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသည် ခန့်မှန်းမြေပုံညွှန်း (ဂျီ ၄၃၁၃၅၂)ရှိ ဗဟိုခွဲစခန်း အား တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ 

စက်တင်ဘာလ ၈ ရက် ၁ဝ၄၅ နာရီတွင်ကား ခန့်မှန်း မြေပုံညွှန်း (အမ် ၈ဝ၇၉၃၂)၌ သခင်တင်ထွန်းကို တပ်မတော်စစ်ကြောင်းက အသေရမိခဲ့သည်။ သခင် 

တင်ထွန်းကျဆုံးသွားသည်နှင့် မိုးလုံးဟိန်းငါးနှစ်စီမံကိန်း သည်လည်း မှေးမှိန်သွားတော့သည်။

၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ တတိယပတ်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ရှမ်းပြည်နယ်အဖွဲ့၊ အလယ် ပိုင်းခရိုင် တပ်မဟာ(၁)မှူး စောထွန်းအောင်သည် 

ပအိုဝ်းသောင်းကျန်းသူများအခြေပြုရာ  လွယ်ဂျယ် တောင်တန်းသို့ ဆက်သွယ်ရေးစက်များနှင့်အတူ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ခင်ညိုသည် နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် 

ဆောင်ရွက်လိုက်ပါလာသည်။  ယင်းအဖွဲ့သည် အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသအဖွဲ့၏ညွှန်ကြားချက်အရ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက် 

မိုင်းကိုင်အနောက်ခြမ်းဒေသတွင် ခိုအောင်းလှုပ်ရှား ကာ  ပြည်နယ်ပြည်မဆက်သွယ်ရေး  စခန်းထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။
 
ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဗကပဗဟိုခွဲတွင် အစဉ်အလာရှိသော ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် ဗိုလ်ပုသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်တွင် ပေါင်းလောင်းဒေသ

၌ ဂဠုန်စစ်ဆင်ရေး ကြောင့် ကျဆုံးခြင်း၊ ဇာတိမာန် စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ဝ ရက်တွင် ဗိုလ်စိုးမောင်ကျဆုံးခဲ့ခြင်း၊ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်တွင် ခလရ(၄)နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး သခင်တင်ထွန်းကျဆုံးခြင်းတို့ကြောင့် ဗဟိုခွဲသည် တဖြည်းဖြည်းပြိုကွဲသွားသည်။

ပြည်နယ် ကော်မတီ၊ ဗဟိုခွဲအလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းခရိုင်များ လက်ကျန်အင်အား ၅ဝ ခန့်သည် ဝင်းဆွေ၏   ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် ကျောက်ဂူ၊ နောင်လုံ၊ 

နောင်ဝိုး ဒေသများတွင် ခိုအောင်းလှုပ်ရှားနေပြီး မြောက်ပိုင်း ခရိုင်မှ စိန်မောင်မှာမူ လက်နက်ချအလင်းဝင်ခဲ့ သည်။ ကျင်မောင်၊ ပုမောင်၊ ကျော့ရင်တို့

ခေါင်းဆောင် သော အင်အား ၆ဝ ခန့်မှာမူ မိုးမိတ်၊ မိုးကုတ် ကိုးတောင်နယ်မြေများတွင် လှည့်လည်လှုပ်ရှား၍ အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသနှင့် ဗကပ ဗဟို

ဆက်သွယ်ရေး ကြား စခန်းထောက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေကြလေ သည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပ

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဝေးရောက် ဗဟို ကော်မတီသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် တပ်မဟာသုံးခုစာ၊ သို့မဟုတ် 

လူအင်အား တစ်သောင်းကျော်စာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများအား တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ လက်ခံ ရယူခဲ့သည်။ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများအား ပြည်ပရှိ စက်ရုံတစ်ရုံမှ 

ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အရှေ့ မြောက်ဒေသ ဗကပတွင် တစ်ဖက်နိုင်ငံပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်မှ  အမှတ်(၈ဝ၈) စစ်အကြံပေးအဖွဲ့ 

ပူးတွဲပါဝင်နေပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ် တွင်လည်း နိုင်ငံခြားသား စစ်ဘက်အကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ် ၁၆ဝ ခန့် မုံးကိုးလမ်းမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက် လာခဲ့ကြသည်။ 

အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် နမ်ဆလိန်းနှင့် အကြံပေးအရာရှိများသည်  ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလအထိ ဗကပတို့နှင့်အတူ တွဲဖက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၈ဝ၈) 

စစ်အကြံပေးအဖွဲ့မှာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မိုင်းမောနယ်မြေအထိ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတွင်မူ စစ်အကြံပေးအဖွဲ့ ကို ဖျက်သိမ်းပြီး တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့ 

ပြန်လည်ခေါ်  ယူခဲ့သည်။ အမှတ်(၈ဝ၈)စစ်အကြံပေးအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူမှာ ထင်တာပန် ဖြစ်သည်။ ထင်တာပန်မှာ အမှတ်(၁၄) 

တပ်မတော်မှ ဒုတိယတပ်မမှူးအဆင့်ရှိသူဖြစ်သည်။

အကြံပေးအဖွဲ့ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းမှာ တစ်ဖက် နိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရေးအတွက် ကြိုးပမ်းနေဆဲဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံ 

ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရေးအတွက် အဓိက ထောက်ခံသူအဖြစ်နှင့် ဦးစီးဦးဆောင်ကြိုးပမ်းနေသည့် အခြေအနေရှိနေခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ် 

နိုင်သည်။ ဗကပတို့သည် အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသအား တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ အကူအညီဖြင့် အလျင်အမြန်တိုးချဲ့ လာရာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဗကပတပ်ရင်းများအား

တပ်မဟာ(၂)၊ တပ်မဟာ(၅)၊ တပ်မဟာ(၈)များ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ တပ်ရင်း(၁ဝ၁)၊ (၂ဝ၂)၊ (၁ဝ၆)၊ (၁ဝ၈)၊ (၈ဝ၁)တို့အား သီးခြားတပ်ရင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်

ခဲ့သည်။ တပ်မဟာ(၅) နှင့်တပ်မဟာ(၈)တို့အား မိုင်းယန်း၊ မိုင်းလား၊ မိုင်းယောင်းဒေသများသို့ ၁၉၇၃ ခုနှစ်ဦးပိုင်းမှစတင်၍ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားစေခဲ့သည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများသည် ရွှေလီ ချိုင့်ဝှမ်းမှတစ်ဆင့် ပြည်မရှိဗကပများနှင့် ဆက်စပ်မိ ရေးအတွက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှစ၍ 

ကြိုးပမ်းလာရာ ထိုနှစ်အတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ မုံးကိုး၊ ဖောင်းဆိုင်ဒေသများနှင့် မူဆယ်တစ်ဖက် ကမ်းကျေးရွာများအထိ ထိုးဖောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် 

တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် မုံးဟောင်းနယ်မြေမှ တစ်ဆင့် မုံးဝီးဒေသအထိ တိုးချဲ့လာနိုင်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကား မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်များအတွင်း 

မန်ဟီးရိုး၊ မုန်းပေါ်၊ ကြူကုတ်၊ နမ့်တောင်းနှင့် မန်ကန်လွယ်ဆာနယ်မြေများတွင် ခြေကုပ်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မုန်းယု၊ နမ့်ဖတ်ကာကားလမ်း

တွင် တပ်မတော်အားရင်ဆိုင်ထားပြီး မုံးစီးနယ်မြေ ဂျမား မန်ကန်တောင်ကြောတွင် ခြေကုပ်ယူခဲ့သည်။ နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ် မန်ရှီဒေသတွင် ဗကပရေဒီယို

အသံလွှင့်ရုံ ကို  တည်ဆောက်၍ ပြည်သူ့အသံအမည်ဖြင့် တော်လှန်ရေး အစိုးရအား အပုပ်ချခြင်း၊ ဝါဒဖြန့်ခြင်းတို့ကို စတင် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်

တွင်ကား ဗကပ တပ်ရင်း(၃ဝ၃)ကို   အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသော တပ်မဟာ(၂)သည်  သိမ်းပိုက်ပြီးနယ်မြေများကို ထိန်းသိမ်း၍   ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်း

ထိုးဖောက်ရေးကို ဆက်လက်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

ဗကပတို့သည် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းနှင့်သံလွင်အနောက် ခြမ်းဒေသကို ထိုးဖောက်နေစဉ်မှာပင် သံလွင်အရှေ့ ခြမ်း  ကိုးကန့်နယ်မြေရှိ  လုံထန်၊  တာရွှေတန်၊ 

လောက်ကိုင်နှင့်အရှေ့ဘက်နယ်စပ်များ၌ ကိုးကန့် ကာကွယ်ရေးမှ ဂိုဏ်းခွဲလာသူ ဖုန်ကြားရှင်၊ ဖုန်ကြာဖူး တို့၏ လက်နက်ကိုင်တပ်များကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှစ၍ 

စတင်အသုံးချလာခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ကွမ်လုံ မြောက်ခြမ်းအထိ တိုးချဲ့လာပြီး မြောက်ပိုင်းဝနယ်၊ ပန်ဝိုင်ဆုံကရာနယ်မြေများသို့ ထိုးဖောက်လာပြန်သည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ကား မိုင်းမောအရှေ့ခြမ်း အထိ တိုးချဲ့လာပြန်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မိုင်းမော ဒေသရှိ  ကာကွယ်ရေးစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ပြီး ဝနယ်တစ်ခု

လုံး ကို လွှမ်းမိုးလာသည်။ ဗကပတို့သည် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းထိုးဖောက်ရေး၊ နစ်ဖြူဗဟိုနှင့် ဆက်စပ် ရေးများ မအောင်မြင်သဖြင့် သံလွင်အရှေ့ခြမ်းရှိ ကိုးကန့်နယ် 

နှင့်ဝနယ်ကိုဆက်စပ်ကာ အခြေခံနယ်မြေ တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းလာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်နယ်နှင့် ဝနယ်မှာ ဘိန်းထွက်အကောင်းဆုံး နယ်မြေများ

ဖြစ်သည်။ 

တစ်ဖက်နိုင်ငံ အမှတ်(၈ဝ၈)စစ်အကြံပေးအဖွဲ့၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ၁၉၆၈ ခုနှစ် မုံးကိုး၊ ဖောင်းဆိုင်၊ လုံထန်၊ ဖော်ဂျုံး၊ နမ့်ပေါ်တံတား၊ 

ပန်ဆူကိုင်တိုက်ပွဲများ၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ကုန်းကြမ်း၊ ကောင်းလုံ၊ နောင်ဆိုင်၊ ပန်ဝိုင်တိုက်ပွဲများ၊ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် မုံးပေါ်၊ နမ့်တောင်း၊ လွယ်မွန်တောင်ကြော၊ 

ဆွတ်မွန်တိုက်ပွဲများတွင် ဗကပတို့သည် တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ အမြောက် အမြားကိုသာမက လူအင်အားအကူအညီကိုပါရရှိခဲ့ လေရာ 

အောင်မြင်မှုများမှာ လျင်မြန်ခဲ့ရသည်။ မိုင်းမောအားသိမ်းပိုက်စဉ်က နိုင်ငံခြားစစ်သား ၇ဝဝ ကျော် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ပေးခဲ့ပြီး စစ်အကြံပေးအရာရှိ လီကျန်နှင့် 

တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ ဝ လူမျိုးဆန်ရုန်းတို့က ခေါင်းဆောင်မှုပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မိုင်းမောစခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး နောက် နှစ်ကုန်ပိုင်း၌ ကွမ်လုံမြို့အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် အင်အား ၃၇ဝဝ ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ကွမ်လုံ 

တိုက်ပွဲတွင် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်သူများမှာ နိုင်ငံခြား စစ်သားများပင်ဖြစ်သည်။ ကွမ်လုံရက် ၄ဝ တိုက်ပွဲတွင် ဗကပတို့အမြောက်အမြား သေကျေပျက်စီးပြီး 

ဆုတ်ခွာ သွားခဲ့ကြရသည်။ ကွမ်လုံမြို့အား နောက်ဆုံးတိုက်ခိုက် ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက် တွင် ဗကပ (၄ဝ၄)တပ်ရင်း(၄)ရင်းသည် 

သံလွင်အရှေ့ခြမ်း လောက်ကိုင်နှင့်မန်ဝိန်းဒေသ သို့ လည်းကောင်း၊ ဗကပ(၃ဝ၃)တပ်ရင်း(၄)ရင်းသည်  ကွတ်ခိုင် အရှေ့ခြမ်း၊ ဂျမား၊ မန်ကန်၊ လွယ်မွန်၊

တာပန်၊ မုံးပေါ်ဒေသများသို့လည်းကောင်း အသီးသီးဆုတ်ခွာ ၍ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းကာ တပ်မတော်မှ အမှတ်(၇၇) နှင့် အမှတ်(၉၉) တပ်မများအား ရင်ဆိုင်ထား

ခဲ့ကြ သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဗကပတပ်ရင်း (၄ဝ၄)သည်  တစ်ဖက်နိုင်ငံမှတစ်ဆင့်  ဝနယ် မြောက်ပိုင်း ဗင်းဟင်(ဗင်းငင်း)ဒေသသို့ဝင်ရောက်

ပြီး ဗကပတပ်ရင်း(၅ဝ၁)၊ (၅ဝ၃)တို့နှင့် ကျင်ချမ်း ဒေသတွင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ တပ်မတော်နှင့်ရင်ဆိုင် ထားရာမှ မုံးစီးနယ်မြေနှင့် လွယ်မွန်နယ်မြေများ တွင် 

တိုက်ပွဲများပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

တပ်မတော်နှင့်တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားနေစဉ်မှာပင် ဗကပတို့သည် ကေအိုင်အေနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားလာပြန် သဖြင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ အတွင်း 

ကွတ်ခိုင်အရှေ့ခြမ်း၊ မုံးပေါ်၊ ပန်ဖိတ်၊ နမ့်ချက် တစ်ဝိုက်၌ လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တစ်ဖက်နိုင်ငံသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် လူအင်အား

ဖြင့် ပါဝင်စွက်ဖက်မှုများမပြုလုပ်တော့ သော်လည်း စစ်လက်နက်ပစ္စည်းနှင့် ရိက္ခာငွေကြေးတို့ ကိုမူ ဆက်လက်ထောက်ပံ့မြဲ ထောက်ပံ့နေခဲ့သည်။ လက်နက်၊ 

ခဲယမ်း၊ မီးကျောက်ထောက်ပံ့ရာ၌ ဗကပ (၈၁၅) စစ်ဒေသအတွက် နားလီ(အမ်အက်ဖ်-၉ဝ၁၂) တွင်လည်းကောင်း၊ တပ်မဟာ(၈)အတွက် မိုင်းလားတွင် 

လည်းကောင်း၊ တပ်မဟာ(၅)အတွက် ပန်ဆန်း၊ လာဖုတ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဗကပ(၁ဝ၁)အတွက် ချန်းယင်တူး၊ ကန်ပိုက်တီးတွင်လည်းကောင်း စုပုံ 

ဖြည့်တင်းပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် အရှေ့ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေ မိုင်းဟဲဒေသ၌ ဗကပတို့သည် တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏အကူအညီဖြင့် ဒေသခံကော်လူမျိုးစု နှင့် 

တစ်ဖက်နိုင်ငံ ဆစ်ဆောင်ပန္နား ဒေသရှိ မျိုးနွယ်တူ ကော်လူမျိုး ၇ဝ အား လေ့ကျင့်စုစည်း လက်နက်တပ်ဆင်ကာ ဗကပ (၈၁၅)စစ်ဒေသအဖြစ် ဖန်တီး

ခဲ့သည်။ ချီဖွေမြို့နယ် (မေခမြစ်အရှေ့ခြမ်းဒေသ)တွင်လည်း မရူ(လောင်ဝေါ်)၊ လရှီ(လချိတ်)လူမျိုးများအား စည်းရုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် 

မန်တုံဒေသ၌အလင်းဝင်ရန် တာစူနေသော တောခို လွယ်မော်ခွန်ငို့အဖွဲ့မှ အင်အား ၂ဝဝ အား ဗကပ တို့က ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ဖမ်းဆီးကာ လက်နက်သိမ်း 

ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အမာခံဗကပများ ရောနှောကာ ဗကပတပ်ရင်း(ဝ၁၈)ကို ဖွဲ့စည်းပြန်သည်။

ဗကပတို့သည် ကချင်ပြည်နယ်တွင်လည်း ကေအိုင်အေမှ ခွဲထွက်လာသည့် ဇခုံတိမ်ယိမ်းနှင့် ဇေလွမ်းတို့ကို အခြေခံ၍ ဗကပ(၁ဝ၁)ကို ဖွဲ့စည်းကာ

၁၉၆၉ ခုနှစ် တွင် နုဇွန်ဘော်နှင့် ဆောလောစခန်း များကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ် နိုင်ငံ ဖီမောနှင့်ထောဂေါဒေသအကြား 

ချန်းယင်းတူး နှင့်ဝေါချုံဒေသများတွင် အခြေခံနယ်မြေတည်ဆောက် ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တမူးချောင်းဖျားကို အခြေခံ၍ ဆဒုံးသို့ ထိုးဖောက်လာရာ 

ကေအိုင်အေနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့လာသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မဂေါင်၊ လဂွေစခန်းများကိုသိမ်းပိုက်ပြီး နယ်မြေတိုးချဲ့လာ သည်။ ဌာနချုပ်မှာ ဆင်းခုံသို့ 

ရောက်ရှိလာသည်။

ကေအိုင်အေ

ကေအိုင်အေများသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ အကူအညီ ရယူခဲ့သော်လည်း ဗကပများနှင့်မူ မကြာခဏပဋိပက္ခ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ကွတ်ခိုင်ဒေသတွင် ဗကပစစ်နယ်မြေ 

တိုးချဲ့မှုကြောင့် ကေအိုင်အေများသည် တပ်မတော်အား လာရောက်ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်ကိုမတိုက်ဘဲ ဗကပကိုသာ ဦးတည်ရန်သူအဖြစ် တိုက်ခိုက် 

နေခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဇော်ဒန်နှင့် အင်အားစုများက ကချင်(၄)ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှ 

ကေအိုင်အေများ သည် ဗကပတပ်ရင်း(၂ဝ၂)၊ (၃ဝ၃)တို့နှင့် နားလည်မှု ယူခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ကေအိုင်အေ တပ်မဟာ(၂)၊ တပ်ရင်း(၅)နှင့် 

တပ်ရင်း(၆) ကို ဇော်တူး ကိုယ်တိုင်ကွပ်ကဲ၍ ကာမိုင်းမြို့နယ်၊ ဖားကန့်လုံးခင်း ဒေသမှ ကျောက်စိမ်းများအား ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ခိုးထုတ် ရောင်းချခဲ့ကြသည်။ 

ထို့နောက် ထိုင်းနိုင်ငံမှပင် စစ် လက်နက်များကို ဝယ်ယူကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဖီဇို နာဂသောင်းကျန်းသူများကိုလည်း တရုတ်နိုင်ငံမှ သင်တန်းပေး၍ လက်နက် 

တပ်ဆင်လာသည်။ ဖီဇိုများ အား အိန္ဒိယသို့ ပြန်ပို့ပေး၍ လက်နက်တောင်းယူခြင်း များကိုလည်း လုပ်လာသည်။ အရှေ့ပါကစ္စတန်နှင့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ် 

ကူညီမှုများရှိခဲ့သော်လည်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံပေါ်ပေါက်လာသောအခါ အဆက် အသွယ်ပြတ်သွားရသည်။ တပ်မဟာ(၁)မှူး ဇော်ဒန်က ရခိုင်သောင်းကျန်းသူများ

ကို  လက်နက်တပ်ဆင် လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေဥက္ကဋ္ဌ ဇော်ဆိုင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ တာဝန်ရှိသူအချို့နှင့်ညှိနှိုင်းကာ ယင်းစစ် ဌာနချုပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ 

အတွင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့ သည်။

၁၉၇၂ခုနှစ်အတွင်းတွင် ကေအိုင်အေ စစ် ဌာနချုပ်သည် ဇော်ဆိုင်းခေါင်းဆောင်၍ ထိုင်းနိုင်ငံ ထန်ပိုးစခန်းတွင်လည်းကောင်း၊ တပ်မဟာ(၁)သည် 

ဇော်ဒန်ခေါင်းဆောင်၍ ကွတ်ခိုင်၊ လားရှိုးနှင့် ဗန်းမော်ခရိုင်များတွင်လည်းကောင်း၊  ဇော်တူး ခေါင်းဆောင်သော တပ်မဟာ(၂)သည် ဖားကန့် နယ်မြေနှင့် 

မြစ်ကြီးနားခရိုင်တွင်လည်းကောင်း ခိုအောင်းလှုပ်ရှားကာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ လက်နက် ခဲယမ်းအကူအညီရရှိရေးကို ကြိုးစားလျက်ရှိသည်။ စီးပွားရေးအရ 

ကျောက်စိမ်းနှင့်ဘိန်းများကိုလည်း တိုးချဲ့ရောင်းဝယ်လာကြလေသည်။

ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ (ပညင) 

ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ ဆိုသည်မှာ တောခိုဇော်ထွန်းခေါင်းဆောင်သည့် သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ငယ်တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဇော်ထွန်း သည် ၁၉၆၅ 

ခုနှစ်အထိ တက္ကသိုလ်တွင် ကြား ကျောင်းသားအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်တွင် ထိန်းသိမ်းခံရပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ 

ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက် လာသည်။ ထို့နောက် ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့(ပညင)ကို ဖွဲ့စည်းပြီး တောခိုခဲ့  သည်။  

ဇော်ထွန်းသည် ကေအင်န်ယူပါတီ၊ ကရင်နီ တိုးတက်ရေးပါတီ၊ ကယန်းပြည်သစ်ပါတီတို့နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက် တွင် 

ကရင်နီတိုးတက်ရေးပါတီ ခေါင်းဆောင် စောမောရယ်နှင့်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ စောမောရယ် က ကေအင်န်ယူပါတီဥက္ကဋ္ဌ ထံ မိတ်ဆက်စာရေးပေးပြီး 

လိုအပ်သောငွေ နှင့် အကြံဉာဏ်များပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဇော်ထွန်းသည် တောင်ငူခရိုင်နှင့် ပျဉ်းမနားအရှေ့ခြမ်း ဒေသတွင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ အင်အားမှာ ၃ဝ ခန့်

သာရှိ ပြီး ကေအင်န်ယူပီမှ လမ်းပြနှစ်ယောက်နှင့်အတူ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွားရောက် ၍ ပြည်ပြေးများနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ 

အင်အား ၅ဝ ခန့်တိုးလာပြီး ထိုင်းနိုင်ငံမှ ပြန်လာ သောအခါ ဇော်ထွန်းသည် လိပ်ခေါင်းရောဂါကြောင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ မောင်မောင်ဦးဆိုသူက ခေါင်းဆောင် ၍ 

ပြည်တွင်းသို့ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ သာဂရဘူတာ အား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်၍ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် စစ်တောင်းမြစ်ဖျားပိုင်း အရှေ့ရိုးမဒေသတွင် ကယန်းပြည်သစ်ပါတီလှုပ်ရှားရာ နယ်မြေဖြစ်သော သံတောင်မြို့နယ်မြောက်ခြမ်းတွင် ဝင်ရောက်

ခိုအောင်း ခဲ့သည်။ 

ကယန်းပြည်သစ်ပါတီက ပထမပိုင်းတွင် လက်ခံခဲ့သော်လည်း ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများအပေါ် အနိုင်ကျင့်နှိပ်စက်သဖြင့် တိုက်ခိုက်၍လက်နက်သိမ်းယူ ခဲ့သည်။ 

တပ်မတော်က စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်တိုက်ခိုက် ၍  ကြွင်းကျန်သောအဖွဲ့ဝင်များအား  ကယန်း သောင်းကျန်းသူတို့က သုတ်သင်သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် ပြိုကွဲသွားရသည်။

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ

၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နွံစစ်ဟန်အဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည် လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(အက်စ်အက်စ်အိုင်အေ) နှင့် ရှမ်းပြည်လုံးဆိုင်ရာ တော်လှန်ရေးကောင်စီ 

(အက်စ်ယူအင်န်အက်ဖ်)ဟူ၍ နှစ်ဖွဲ့ကွဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ယင်းအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ပြန်ပေါင်းပြီး ရှမ်းပြည် တပ်မတော် (အက်စ်အက်စ်အေ) ဟူ၍ အင်အား ၁ဝဝဝ ခန့်

ဖြင့် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အက်စ်အက်စ်အေသည် စဝ်ဆေးဝိုင်နှင့် အင်အား ၅ဝဝ က မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ မိုးဟိန်းနှင့် အင်အား ၅ဝဝ 

က တောင်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း လှုပ်ရှားရာမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် မိုးဟိန်း အဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်တော်လှန်ရေး တပ်ပေါင်းစု (အက်စ်ယူအာရ်အေ) 

ဟူ၍ ခွဲထွက်ထူထောင်ပြန်  သည်။

မိုးဟိန်းအဖွဲ့သည် ဌာနချုပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ပိန်းလုံ တွင် အခြေစိုက်သည်။ ကန်စစ်ခေါင်းဆောင်သော ရှေ့တန်းဌာနချုပ်၊ စိုင်းပိုင်မိုင်းခေါင်းဆောင်သော တိုင်း (၁)

တို့က အင်အား ၃ဝဝ ခန့်ဖြင့် လွယ်လင်ခရိုင် မြောက်ဘက်၊ မိုင်းကိုင်နယ်မြေတွင် လှုပ်ရှားကြသည်။ စောကာလုံခေါင်းဆောင်သော တိုင်း(၂)သည် အင်အား ၅ဝ 

ခန့်ဖြင့် လင်းခေး၊ မောက်မယ်၊ မိုးနဲနယ်မြေများ တွင်လည်းကောင်း၊ ဆေးဟောက်ခေါင်းဆောင်သော တိုင်း(၃)သည် အင်အား ၆ဝ ခန့်ဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ပိန်းလုံ 

တွင်လည်းကောင်း လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ 

စစ်ဟန်စင်တိုင်းသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် နွံစစ်ဟန် မှကွဲထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် စစ်ဟန် စင်တိုင်းမှ တပ်စစ်စင်တိုင်းအဖွဲ့ခွဲထွက်ပြန်သည်။ 

၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် စစ်ဟန်စင်တိုင်း အဖွဲ့အား တရုတ်နီတပ်က ခေါ်ယူဆွေးနွေးပြီး လက်နက်ခဲယမ်းအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်

တွင် အွန်ကျန်းခေါင်းဆောင်သော ကောင်းဖန် ဆန်ကျောက်အဖွဲ့အင်အား ၂၅ဝ ခန့် ခွဲထွက်ပြန်သည်။ ကောင်းဖန်ဆန်ကျောက်အဖွဲ့ဌာနချုပ်မှာ လောနိုင်ငံ 

မိန်မိန်းစခန်းတွင် အခြေစိုက်ရာမှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုင်ဝမ်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်သဖြင့် နှင်ထုတ်ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် အင်အား ၂ဝဝ ဖြင့် 

ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

ကောင်းဖန်ဆန်ကျောက်အဖွဲ့သည် ဦးနုအဖွဲ့မှ ဂျင်မီယန်းလက်အောက်တွင် တပ်ရင်း(၃)အဖြစ် ပါဝင် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် မိုင်းယောင်းဒေသသို့ 

ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားရာ တပ်မတော်စစ်ဆင်ရေးများ ကြောင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် လုံးဝပြိုကွဲပြီး ကောင်းဖန်ဆန်ကျောက်နှင့် သုံးယောက်သာလွတ်မြောက်

ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံခဲ့ရ လေသည်။ တပ်စစ်စင်တိုင်းမှ အိုက်မြင့်အဖွဲ့သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ကျိုင်းတုံမြေပြန့်တစ်ဝိုက်၌ လှုပ်ရှား လာသည်။ 

အင်အား ၄ဝဝ ခန့်ပါဝင်ပြီး ကျိုင်းတုံခရိုင် မိုင်းယန်း မြို့နယ် ဝမ်ကွမ်းတွင် အခြေပြုသည်။ စိုင်းနော်မိန်းနှင့် အင်အား ၂ဝဝ ခန့်က ကျိုင်းတုံ လွိုင်လင်နယ်စပ်ရှိ 

ပျက်ကန့်(ခေါ်)ဝမ်ကန့်တွင် အခြေပြု၍ မိုင်းပြင်းနယ် ထဲတွင် လှုပ်ရှားသည်။

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများမှာ တစ်ဖွဲ့တည်းအနေ နှင့် မည်သည့်အခါကမျှ တည်ရှိခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ အဖွဲ့ ငယ်များ အမျိုးမျိုးကွဲပြား၍သာနေသည်။ ရံဖန်ရံခါ 

အဖွဲ့ငယ်ချင်း ပူးပေါင်းကြသကဲ့သို့ ရံဖန်ရံခါတွင် တစ်ဖွဲ့ တည်းမှ အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲထွက်ကြသည်လည်း ရှိသည်။ ဗကပတို့သည် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ 

အစည်းငယ်များအား နည်းမျိုးစုံနှင့်သိမ်းသွင်းခဲ့ကြသကဲ့ သို့ ပြည်ပြေးများကလည်းသိမ်းသွင်းရန် ကြိုးစားခဲ့ကြ သည်။ လက်ဝဲအယူအဆကိုလက်ခံကြသူများမှာ 

ဗကပ နောက်လိုက်များအဖြစ်သို့ တစ်စတစ်စပြောင်းလဲလာ သည်။ လက်ယာဝါဒီအချို့မှာ ပြည်ပြေးနှင့်ပူးပေါင်းဖြစ် ခဲ့ကြသော်လည်း ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ကြရသည်။ 

လက်ယာ စွန်းရောက်လူမျိုးရေးဝါဒီအချို့မှာမူ သီးခြားရပ်တည် နေခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ၏ရပ်တည်မှု မှာ ဆက်ကြေးငွေနှင့်ဘိန်းလုပ်ငန်းအပေါ် 

တွင်သာ မူတည်နေသည်။ လက်ဝဲလက်ယာပြည်ပစွက်ဖက်မှုများ လည်းရှိခဲ့သည်။ 

၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် အဓိကအားဖြင့် ရှမ်း သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းလေးခုရှိရာ စဝ်ဆေးဝိုင် နှင့် စိုင်းလှအောင်တို့ခေါင်းဆောင်သော အက်စ်အက်စ်အေတွင် 

အင်အား ၅၄၂ ယောက်ရှိသည်။ မိုးဟိန်း၏ အက်စ်ယူအာရ်အေတွင် အင်အား ၅၈ဝ ယောက်ရှိ သည်။ စစ်ဟန်စင်တိုင်းတွင် အွန်ကျန်းနှင့်အင်အား ၅ဝဝ ရှိပြီး 

အိုက်မြင့်နှင့်တပ်စစ်စင်တိုင်းတွင် အင်အား ၆ဝဝ ခန့်ရှိသည်။ စုစုပေါင်းအင်အားမှာ ၂၂၂၂ ယောက်ခန့်ဖြစ်လေသည်။

ပြည်ပြေးအဖွဲ့(ခေါ်) ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ အခြေအနေ

၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သော ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ (ခေါ်) ပြည်ပြေးအဖွဲ့တွင် ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးနု၊ 

ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဗိုလ်လကျာ်-အတွင်းရေးမှူး ဦးလောရုံတို့ ခေါင်းဆောင်ခဲ့ရာ အောက်ပါတိုင်းများ ဖွဲ့စည်းထားသည်-

(က)	မြောက်ပိုင်းတိုင်း

(ခ)	အလယ်ပိုင်းတိုင်း

(ဂ)	တောင်ပိုင်းတိုင်း

(ဃ)	သီးခြားတိုင်း(၁)

မြောက်ပိုင်းတိုင်း တိုင်းမှူးမှာ တရုတ်ဖြူ ဂျင်မီယန်းဖြစ်ပြီး အင်အား ၃ဝဝ ခန့်ဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဟွေ့နမ့်ခွန်(အင်န်ယူ-၈၄၅၄)တွင် အခြေပြု၍ လှုပ်ရှား သည်။ 

မြောက်ပိုင်းတိုင်း လက်အောက်တွင် လီရှောက်ရီ၊ ဗိုလ်ညိုတို့ခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၈ဝ ခန့်လည်း ပါဝင်ပြီး နားထောင်(အယ်လ်ဒီ-၅၅ဝ၈)နှင့် လွယ်မော် 

ဒေသများသို့ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ဝင်ရောက်လာ ပြီး လူသစ်များ စုဆောင်းသည်။ တပ်ရင်း(၁)တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တောခိုရဲစခန်းမှူးဟောင်း စိုင်းဆိုင်ကျောက် 

အား တာဝန်ပေးထားသော်လည်း လူအင်အားမရှိသဖြင့် စိုင်းဆိုင်ကျောက်သည် စီးပွားရေးသာ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ တပ်ရင်း(၂)သည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ 

ကေအိုင်အေဌာနချုပ်နှင့်ဇော်ဆိုင်းအခြေစိုက်ရာ ထန်ပိုး သို့ပြောင်းရွှေ့အခြေပြုလျက်ရှိသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ စစ်ဟန်စင်တိုင်းအဖွဲ့မှ ခွဲထွက်လာသည့် ကောင်းဖန် ဆန်ကျောက်အဖွဲ့သည် လောနိုင်ငံတွင် ခိုအောင်းနေရာ မှ 

နှင်ထုတ်ခံရသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ပြောင်းရွှေ့သွား ကြောင်း တင်ပြခဲ့ပြီးလေပြီ။ ပြည်ပြေးတို့သည် ကောင်းဖန်ဆန်ကျောက်အဖွဲ့မှ အင်အား ၂ဝဝ ကျော် အား

စည်းရုံးသိမ်းသွင်း၍ တပ်ရင်း(၃)အဖြစ် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ သို့သော် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများနှင့် မကြာခဏ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည့်အပြင် ပြည်သူလူထု က

လည်း လက်မခံသဖြင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် လက်နက်ချကြပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ချုပ်ငြိမ်းသွားရတော့သည်။ 

ပြည်ပြေး အလယ်ပိုင်းတိုင်းတွင် တိုင်းမှူးမှာ ကျိုက်မရောဦးသွင်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတိုင်းမှူးအဖြစ် ဗိုလ်ကျော်ဒင်ကတာဝန်ယူပြီး တပ်ရင်း(၃)ရင်း

ဖွဲ့စည်း ထားသည်။ တပ်ရင်း(၁)မှူးမှာ တက်ထွန်းဖြစ်ပြီး တပ်ရင်း(၂)မှူးမှာ အောင်ခင်ဖြစ်သည်။ တပ်ရင်း(၃) မှူးအဖြစ် စိန်တိုးကတာဝန်ယူသည်။ 

တပ်ရင်း(၁)နှင့် (၂)သည် ပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော်လည်း တပ်ရင်း(၃)မှာမူ ပြည်ပတွင်သာ လှုပ်ရှားနေခဲ့သည်။ တက်ထွန်းနှင့်တပ်ရင်း(၁)သည် အင်အား 

၁၅ဝ ခန့်ဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ပြည်တွင်းသို့ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် တပ်ခွဲ(၁)သည် လုံးဝ ပြိုကွဲသွားခဲ့သည်။ ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး 

မွန်စံသူသည် ငါးပြေမတိုက်ပွဲတွင် တပ်မတော်နှင့်တိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး သေဆုံးခဲ့ရာ တက်ထွန်းနှင့်ကျန်အင်အားစုများသည် ကေအင်န်ယူတပ်မဟာ(၆)နယ်မြေ 

ကျိုက်ဒုံ၊ ကျားမနိုင် ဒေသများတွင် ဝင်ရောက်ခိုအောင်းနေကြသည်။ တပ်ရင်း(၂)သည် အင်အား ၁၂ဝ ခန့်ဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဖလူးမှ

တစ်ဆင့် ပြည်တွင်း သို့ ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။

ပြည်ပြေးတောင်ပိုင်းတိုင်း တိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်ရန်နိုင် ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဝမ်က(ပီဂျေ-၅၁၈၃) တွင် ဌာနချုပ်ထားရှိသည်။ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း 

ခင်မောင်မြင့်၊ တင်ငွေ၊ သန်းလွင်၊ ဦးလှိုင်၊ ရန်ရှင်း၊ တင်ညွန့်တို့ကခေါင်းဆောင်၍ အင်အား ၃၅ ယောက်ရှိသော တပ်စုကိုးစုဖွဲ့စည်းထားသည်။ တပ်စု (၈)မှာ 

ကရင်အမျိုးသားများသာ ပါဝင်သည်။ သန်းလွင် သည် တပ်စုသုံးစုခန့်ဖြင့် ထားဝယ်မြို့နယ် ရေဖြူဒေသ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ 

တင်ငွေကိုယ်တိုင်ခေါင်းဆောင်သည်။ ဂျင်မီ(ခေါ်) မင်းနိုင်ခေါင်းဆောင်သောအင်အား ၃ဝ ခန့်ဖြင့်လည်း အထူးတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။

သီးခြားတိုင်း(၁)သည် တင်မောင်ဝင်း ဦးစီး၍ ထိုင်းနိုင်ငံ ရနောင်းမြို့တွင် ရုံးဖွင့်ထားသည်။ လူသစ် စုဆောင်းခြင်း၊ သင်တန်းပေးခြင်းတို့ကိုသာ ပြုလုပ် 

လျက်ရှိသည်။ ဦးလောရုံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ အပြီး အပိုင် ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်တွင် ဦးလောရုံ၏နေရာ တွင် ဦးသွင်က တာဝန်ယူဆောင်ရွက်လျက်

ရှိသည်။ စစ်ရေးတွင်လည်း မြောက်ပိုင်းတိုင်းက သီးခြားခွဲထွက် သွားသည်။ ဂျင်မီယန်းသည် ဦးနုအားမယုံကြည်တော့ သဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ

တွင် တပ်စစ် မိန်တိုင်းမိုင်ဟူ၍ သီးခြားဖွဲ့စည်းသည်။ ရန်ကျင်းကြည် နှင့်အင်အား ၁၆ဝ ခန့်က လွယ်လင်ခရိုင်ထဲတွင် ဝင် ရောက်လှုပ်ရှားသည်။ 

လောစင်ကြယ်နှင့်အင်အား ၁ဝဝ ခန့်က တန့်ယန်းမြို့နယ်ထဲဝင်သည်။ ဂျင်မီယန်း၏ အင်အားစုများသည် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးထက် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကိုသာ 

ဇောက်ချ၍လုပ်ကိုင်နေခဲ့ကြသည်။ အလယ်ပိုင်းတိုင်းတပ်ရင်း(၁)ခွဲမှူး ဆာလေ(ခေါ်) အောင်ကြီးသည် တပ်မတော်နှင့်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊

ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်တွင် ဒဏ်ရာရရှိ သွားခဲ့သည်။ 

တက်ထွန်းနှင့်တပ်ရင်း(၁)သည် ကျိုက်ဒုံ နယ်မြေတွင် ကေအင်န်ဒီအိုများနှင့်ပေါင်းနေပြီး သပြေညိုတပ်အမည်ခံ မင်းထွတ်ခေါင်းဆောင်သော အထူးတပ်ဖွဲ့

က ကော့ကရိတ်မြို့နယ်တွင် လှုပ်ရှားလျက် ရှိသည်။ သန်းလွင်နှင့်အောင်စိုးခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၂ဝဝ ခန့်သည် ရေနောက်(ပီဂျေ-၂၅၃၄) နှင့်

အိသီ(ပီဂျေ-၂၇၃ဝ)တွင် ကျင်းတူးစခန်းချနေစဉ် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရသဖြင့် ပြည်ပသို့ပြန်လည် ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးသွားကြသည်။ 

ဦးထွန်းလှိုင်နှင့်ဒီအိုလှရွှေဖောခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၁၄ ယောက်သည် သံဖြူဇရပ်အရှေ့ခြမ်းတွင် ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားနေကြသည်။ 

ဂျင်မီ(ခေါ်)မင်းနိုင် ခေါင်းဆောင်သော အထူးတိုက်ခိုက်ရေးတပ်သည် ကေအင်န်ယူ အော်လီဗာ၊ မွန်သောင်းကျန်းသူ ကျော်အိုးတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ ၁၉၇၁ 

ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်တွင် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ ကြသည်။ 

ပြည်ပြေးများသည် ကေအင်န်ယူတပ်ဦး၊ မွန်ပြည် သစ်ပါတီတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ ညီညွတ်ရေးနှင့်လွတ်မြောက်ရေး တပ်ပေါင်းစု (တညလ) 

အဖြစ် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သော်လည်း တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ သံသယများ၊ မယုံ သင်္ကာမှုများနှင့် ပြည့်နှက်နေသောကြောင့် ခိုင်မာသော 

မဟာမိတ်များအဖြစ်သို့ ရောက်မလာခဲ့ပေ။ မိမိအဖွဲ့၏ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားကိုသာ ကြည့်နေကြသောကြောင့်လည်း ငွေကြေးပြဿနာများတွင် အငြင်းပွားလျက်ရှိ

နေကြ သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အကုန်တွင်ကား ကေအင်န်ယူနှင့် ပြည်ပြေးများသည် သိသိသာသာ သဘောကွဲလွဲလာ ကြသည်။ ပြည်ပြေးတို့သည် ရှမ်း

သောင်းကျန်းသူများ အား သိမ်းသွင်းခဲ့သေးသော်လည်း အောင်မြင်မှုမရခဲ့ ကြပေ။

မွန်ပြည်သစ်ပါတီ

ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ရွှေကျင် နှင့်အတွင်းရေးမှူး နိုင်အုံးရှိန်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်ပြည်သစ်ပါတီသည် အင်အား နည်းပါးသောအဖွဲ့ငယ်လေးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သော်လည်း 

သက်တမ်းရှည်ကြာသော သောင်းကျန်းသူများဟု ဆိုရ မည်ဖြစ်သည်။ ကေအင်န်ဒီအိုတို့၏ သွေးထိုးမှုဖြင့် မူလအဖွဲ့အစည်း အမ်အင်န်ဒီအိုမှ ပြောင်းလဲလာသော 

မွန်သောင်းကျန်းသူများသည် ကရင်၊ ကရင်နီနှင့်မွန် အမျိုးသားများပါဝင်သော ဒီမိုကရက်တစ်လူမျိုးစုများညီညွတ်ရေးတပ်ဦး(ခေါ်)ဒလညတ(၁၉၅၆ ခုနှစ်) နစ်ဖြူ၊ 

ကေအင်န်ယူနှင့်ကရင်နီတို့ပါဝင်သော အမျိုး သားဒီမိုကရေစီညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစု(ခေါ်) မဒညတ(၁၉၅၉ ခုနှစ်)ကရင်၊ ကရင်နီနှင့်ရှမ်းတို့ပါဝင် သော 

လူမျိုးပေါင်းစုံလွတ်မြောက်ရေး မဟာမိတ်အဖွဲ့ (ခေါ်)လလမဖ(၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်)တို့ပါဝင်၍ မိမိ ရပ်တည်ရေးအတွက် မှီခိုခဲ့ရသည်။ အင်အား ၄ဝ ခန့် သာရှိသဖြင့် 

သီးခြားအဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်အနေနှင့် မည်သည့်အခါမျှ ရပ်တည်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ဒီအိုရွှေဆိုင်းနှင့် ဗိုလ်မြတို့က ကေအင်န်ယူနယ်မြေထဲတွင် မကြာခဏအကျပ်ကိုင် 

ခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်၌ မဒညတ ဌာနချုပ်သို့ အကူအညီတောင်းခဲ့ရဖူးသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အင်အား ၆ဝ ခန့်အထိ တိုးလာ သော်လည်း စစ်ရေး 

အရထူးခြားသောဆောင်ရွက်မှုမျိုး မရှိခဲ့ပေ။

ပြည်ပြေးတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ သုံးပါတီတပ်ပေါင်းစု တွင် ပါဝင်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဦးနုမှတစ်ဆင့် ပြည်ပ အကူအညီငွေကျပ်သိန်း ၃ဝ ဖိုးခန့်ရရှိခဲ့သည်။ ဝမ်က တွင် 

အခြေပြုပြီး ပြည်ပြေးအဖွဲ့အနေနှင့်သာ လှုပ်ရှား လျက်ရှိသည်။ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးနှင့်ငါးပြေမတိုက်ပွဲ များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ် များ

တွင် သထုံခရိုင်နှင့်မော်လမြိုင်ခရိုင်မှ မွန် ကျောင်းသားများကို ဆွဲဆောင်စည်းရုံးရာ အင်အား ၈ဝ ခန့်ရရှိသွားခဲ့သည်။ 

မွန်ပြည်သစ်ပါတီသည် သီးခြားရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့်အလျောက် မှီခို အားထားရာ အဖွဲ့အစည်း၏အလိုကျသာ ဆောင်ရွက် ခဲ့ရသည်။ 

စစ်ရေးအနေနှင့် ထူးခြားစွာ လှုပ်ရှားနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ မှောင်ခိုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းကိုသာ အဓိက ထား၍ ဆောင်ရွက်နေခဲ့သည်။

ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ

ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီတွင် စောမောရယ်က ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ဝေဝါဒိုခို(အယ်လ်ဒဗလျူ-၄၉ဝ၇)တွင် ဌာနချုပ်ထားရှိ ၍ 

အခြေစိုက်နေရာမှ တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများ ကြောင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက် နားအွန်(အယ်လ်အိပ်ခ်စ်-၅၃၃၉)သို့ ပြောင်းရွှေ့သွား 

ကြရသည်။ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီတွင် အင်အား ၂ဝဝ ခန့်ရှိရာ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ မိမိသယံဇာတ ပစ္စည်းများခိုးထုတ်ခြင်း၊ မှောင်ခိုပစ္စည်းများတင်သွင်း

ခြင်း၊  အစိုးရလုပ်ငန်းများအား  နှောင့်ယှက်ခြင်း၊ အင်အားနည်းသောရဲစခန်း၊  တပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြား 

သောင်းကျန်းသူများနှင့်လည်း ဆက်သွယ်မှုရှိသည်။ ပဋိပက္ခဖြစ်မှုများလည်းရှိသည်။

ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ

ကယန်းပြည်သစ်ပါတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွှေအေး က ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး အိုက်ကဖြူနှင့်သန်းချတို့က ရွှေအေးလက်အောက်တွင် ခေါင်းဆောင်မှုပေးလျက်

ရှိ သည်။ အင်အား ၃ဝ ခန့်သာရှိပြီး တောင်ကြီးခရိုင် တောင်ဘက် ဖယ်ခုံမြို့နယ် လတိန်(အယ်လ်အာရ်- ၃၉ဝ၁)၊ လအိ(အယ်လ်ဒဗလျူ-၃၇၉၁)နှင့် ပီကင်း 

(အယ်လ်ဒဗလျူ-၄၇၈၄)တစ်ဝိုက်တွင် ခိုအောင်းလျက် ရှိသည်။ သံတောင်မြို့နယ်မြောက်ခြမ်းတွင်လည်း ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားစည်းရုံးလျက်ရှိသည်။ အင်အား 

နည်းပါးသဖြင့် သီးခြားရပ်တည်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ 

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနှင့်ဆက်သွယ်ရသကဲ့သို့ ပြည်ပြေး နှင့်ဗကပတို့၏ အပြိုင်အဆိုင်စည်းရုံးသိမ်းသွင်းမှု ကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရသည်။ သံတောင်မြို့နယ်

မြောက်ခြမ်းရှိ မောင်ကျော်၊ မောင်ပလော၊ ကျေးကတောဒေသတွင် ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့(ခေါ်) မောင်မောင်ဦး၏အဖွဲ့အား တိုက်ခိုက်သုတ်သင်ရာမှ 

လက်နက်ခဲယမ်းအချို့ရရှိပြီး အင်အားတောင့်တင်း လာသည်။

ပအိုဝ်းသောင်းကျန်းသူ(ရလလဖ)

ပအိုဝ်းသောင်းကျန်းသူတို့၏ မူလရည်မှန်းချက်မှာ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းစော်ဘွားများ ဆန့်ကျင်ရေးဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင်အလင်းဝင်ပြီး 

၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် တောခိုပြန်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၅ ရက်တွင် သထုံလှဖေခေါင်းဆောင်၍ တောင်ကြီးတွင် လက်နက်ချခဲ့ကြပြီး 

၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ တွင် ပအိုဝ်းအင်အားစုများသည် တောခိုကြ ပြန်သည်။ တောခိုပအိုဝ်းများကို ဗိုလ်လှမောင်(ရှမ်း)   နှင့် တာကလယ်(ကရင်)တို့က 

ခေါင်းဆောင်ပြီး နစ်ဖြူ ဗဟိုခွဲမှ ဗိုလ်ပုတို့နှင့်ဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် မဒညတအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သော ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ၊ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေး

ပါတီ တို့နှင့် အစည်း အဝေးပြုလုပ်ပြီး ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၂၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)

ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မိုးဟိန်းအဖွဲ့တို့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ် ပွားရာ ပအိုဝ်းခေါင်းဆောင်ဗိုလ်စံသိန်းကျဆုံးခဲ့သည်။ ယင်းကိုအကြောင်းပြု၍ မဒညတစံထင်းနှင့် ဗကပ 

လှအောင်တို့က ထိုးဖောက်စည်းရုံးခဲ့သဖြင့် ပအိုဝ်း သောင်းကျန်းသူများအတွင်း လက်ဝဲဝါဒလက်ဝဲလမ်းစဉ် များ ဝင်ရောက်လွှမ်းမိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၇ဝ 

ပြည့်နှစ်တွင် တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် အဖွဲ့ငယ်များခွဲ၍ လှုပ်ရှားခဲ့ကြရသည်။ ရလလဖဌာန ချုပ်တွင် အဘယနှင့် ၅၅ ယောက်ရှိပြီး တပ်ရင်း(၁)ကို 

တာကလယ်က ဦးဆောင်သည်။ 

တာကလယ်သည် စစ်ရေးအရ ဆောင်ရွက်မှုများပြားပြီး တောင်ကြီး၊ လွိုင်လင်ခရိုင်များအတွင်း လှည့်လည်စည်းရုံးခြင်း၊ ဆက်ကြေးကောက်ခြင်း၊ တိုက်ကွက် 

ဖော်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တပ်ရင်း(၂)ကို ဆရာထင်းက ခေါင်းဆောင်သည်။ ရလလဖအင်အားစုစုပေါင်းမှာ ၃၆၅ ယောက်ခန့်ရှိသည်။ ရလလဖများ

အတွင်း ဗကပ ကိုလက်ခံသူရှိသကဲ့သို့ ဗကပကိုလက်မခံနိုင်သော လူမျိုးရေးဝါဒီများလည်း ရှိသည်။ 

သို့သော် ကြီးမားသော ပဋိပက္ခများကား မပေါ်ပေါက်သေးပေ။

တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့

လွယ်မော်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့၏ခေါင်းဆောင်မှာ ခွန်ဆာဖြစ်သည်။ ခွန်ဆာခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၂၇၂၂ ယောက်သည် လက်နက်ကိုင် ၁၃ဝဝ ခန့်နှင့်

တန့်ယန်း၊ ကျိုင်းတုံဒေသတွင် ကာကွယ်ရေးတာဝန်ယူ ခဲ့ရသည်။ စီးပွားရေးသောင်းကျန်းခြင်း၊ ဘိန်းလုပ်ငန်းလုပ်ခြင်း၊ နိုင်ငံရေးကစားလာခြင်း၊ ကေအိုင်အေ

နှင့် နားလည်မှုယူခဲ့ခြင်း စသည့် မရိုးသားမှုများကြောင့် အစိုးရက ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက် နောက်ဆုံးထား၍ လက်နက်ပြန်အပ်ရန်အမိန့်ထုတ်

ခဲ့ သည်။ သို့သော်ခွန်ဆာက လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိ သောကြောင့် တပ်မတော်က ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်တွင် လွယ်မော်ကာကွယ်ရေး 

စခန်းများအား ဝင်ရောက်ရှင်းလင်းရာ ခွန်ဆာနှင့် အချို့ကိုသာ ဖမ်းမိပြီး ကျန်အင်အားစုများ တောခိုခဲ့ ကြသည်။

တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့ကို  ကျန်ဆူးရှင် က ခေါင်းဆောင်ပြီး ကျောက်မဲ၊ လားရှိုးခရိုင် တောင်ဘက်ခြမ်းဒေသနှင့် လွယ်လင်ခရိုင် ကျေးသီးမန်ဆန်ဒေသ

များတွင် ဖြန့်ခွဲလှုပ်ရှားသည်။ ကေအိုင်အေ၊ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ၊ တရုတ်ဖြူတို့နှင့်ဆက်သွယ် ပြီး ဘိန်းနှင့်မှောင်ခိုလုပ်ငန်းကို အဓိကထား၍လုပ်ကိုင်

နေကြသည်။ လွယ်မော်ဌာနချုပ်ကို နောင်လိုင် တွင် အခြေစိုက် ပြီး အလင်းဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းစာတစ်စောင်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်အတွင်း၌ တပ်မတော်သို့

ပို့ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ဒုတိယပတ်တွင် နောင်လိုင်၌ အစည်းအဝေးများ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ဗကပတို့က လည်း လွယ်မော်အဖွဲ့ကို 

အကျပ်ကိုင်၍ သိမ်းသွင်း လျက်ရှိသည်။ လွယ်မော်အဖွဲ့တွင် လက်နက်ကိုင် အင်အား ၁၅ဝဝ ခန့်ကို တပ်ခွဲ(၁၆)ခွဲဖြင့် ဖွဲ့စည်း ထားသည်။ လားရှိုး

ကျောက်မဲလမ်း တောင်ဘက်အခြမ်း တွင် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ၊ ကေအိုင်အေများနှင့် နားလည်မှုယူ၍ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။

တရုတ်ဖြူနှင့် ပြည်ပထောက်လှမ်းရေးတပ်ဖွဲ့များ

မြန်မာနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခဲ့ကြသော တရုတ်ဖြူ တပ်များမှ ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့သော တရုတ်ဖြူ တပ်မ(၃) နှင့်  တပ်မ(၅)သည်  ထိုင်းနိုင်ငံတွင်  အခြေစိုက်၍ 

လှုပ်ရှားနေရာမှ  မြန်မာပြည်တွင်းသို့  ရံဖန်ရံခါ ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားနေကြဆဲပင်ဖြစ်သည်။ 

တရုတ်ဖြူတပ်မ(၃)၏တပ်မမှူးမှာ လီဝင်ဟွမ် ဖြစ်ပြီး အင်အား ၃ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ဌာနချုပ်မှာ ကေအိုင်အေ ဇော်ဆိုင်းနှင့် ဂျင်မီယန်းတို့ အခြေစိုက်လျက်

ရှိသော ထိုင်းနိုင်ငံ ထန်ပိုး(အယ်လ်ယူ-ဝ၅ဝ၅) တွင်အခြေပြုထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နားခါး ခန့်မှန်းမြေပုံညွှန်း(အယ်လ်ဂျေ- ၄၂၇၇)

တွင် ရှေ့တန်းဌာနချုပ် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဘိန်း နှင့်လက်နက်ခဲယမ်း အရောင်းအဝယ်များ၊ မှောင်ခို လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများတင်သွင်းခြင်း၊ 

ကျောက်မျက်ရတနာများ မှောင်ခိုထုတ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ လူ၊ လက်နက်အင်အား တောင့်တင်းသော်လည်း မိမိတပ်မတော်အား တိုက်ခိုက်ခြင်း 

မရှိဘဲ တတ်နိုင်သရွေ့ ရှောင်ကွင်းလေ့ရှိသည်။ မလွှဲမရှောင် သာမှသာ တိုက်ခိုက်သည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒအား တိုက်ဖျက်နေသူအချင်းချင်း မိတ်ဆွေများသာ

ဖြစ် ကြောင်း စသည်ဖြင့် တပ်စခန်းများသို့ ဝါဒဖြန့်ရေးသား ဆက်သွယ်လေ့ရှိသည်။ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ ရောင်စုံသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များ၊ မှောင်ခိုကုန်သည် 

ကြီးများသည် တပ်မ(၃)အား စီးပွားရေးအရ မှီခို ဆက်သွယ်နေကြရသည်။ 

တရုတ်ဖြူတပ်မ(၅)၏တပ်မမှူးမှာ တွမ်ရှီဝမ်ဖြစ် ပြီး အင်အား ၂ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ဌာနချုပ်မှာ ထိုင်း နိုင်ငံ မယ်စလောင်း(အယ်လ်ယူ-၅၇၄၁)တွင် တည်ရှိ သည်။ 

ရှေ့တန်း ဌာနချုပ်ကို ရှမ်းပြည်နယ် ပန်ဟုန် (အယ်လ်ဂျေ-၉၆၅၇)တွင် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး တပ်မ(၃) ကဲ့သို့ပင် ဘိန်းနှင့် မှောင်ခိုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်လျက် 

ရှိသည်။ တပ်မ(၃)နှင့်(၅)သည် ထိုင်ဝမ် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်း၍ မကြာခဏပင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ကာ အဖျက် လုပ်ငန်းများ 

ဆောင်ရွက်လေ့ရှိသည်။ 

တရုတ်ဖြူတပ်မ(၃)နှင့်(၅)သည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှစ၍ ထိုင်းတပ်မတော်၏လက်အောက်ခံ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးတပ်အဖြစ် ထိုင်းတပ်မတော်၏ 

လစာထောက်ပံ့ကြေးများကို ရယူခဲ့သည်။ တရုတ်ဖြူ တပ်မ(၃)နှင့်(၅)သည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် ကျိန်းခေါင် (အမ်ကြူ-၄၈၅၅)နယ်မြေနှင့် မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လော 

သုံးပွင့်ဆိုင်နယ်စပ်ရွှေတြိဂံနယ်မြေတို့တွင် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေးလုပ်ငန်းများကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ရသည်။ ထိုင်းအစိုးရက လိုအပ်သည့် လက်နက်

ခဲယမ်း များ၊ စစ်ဝတ်တန်ဆာပလာများ တပ်ဆင်ပေးသည့် အပြင် ထိုင်းတပ်မတော်ကဲ့သို့ပင် လစာနှင့်စရိတ်များ ထောက်ပံ့ပေးကမ်းထားသည်။ ရဟတ်ယာဉ်

နှစ်စင်း လည်း ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ တရုတ်ဖြူတပ်မများသည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာ နိုင်ငံအတွင်းသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ထွက် 

သွားလာခြင်း မပြုလုပ်ကြတော့ပေ။ ဘိန်းကုန်ကူးသော တရုတ်အဖွဲ့ များသာ သွားလာလှုပ်ရှားလျက်ရှိလေသည်။

ထိုင်ဝမ်တရုတ်ဖြူထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ကို ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ရှိ ဖန်ချင်ယန်းက ဦးစီးပြီး အင်အား ၄ဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ဌာနချုပ်ကို လောနိုင်ငံ ဟွေရှင်း

(အမ်ကြူ-၁၉၇၅) တွင်လည်းကောင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံ မယ်ဆိုင်(အယ်လ်ယူ-၈၅၇၃)တွင်  လည်းကောင်း၊ ဗန်ကောက်မြို့တွင်လည်းကောင်း အခြေပြုလျက် 

လက်အောက်ခံအဖွဲ့ငယ်ရှစ်ဖွဲ့ဖြင့်  လှုပ်ရှားသည်။ လက်အောက်ခံအဖွဲ့ငယ်များသည်  ကျိုင်းတုံခရိုင်အတွင်းရှိ  မိုင်းကိုင် (အမ်အယ်လ်-၁၂၇၄)၊ မိုင်းဝ

(အမ်အယ်လ်-၄၄၉၂)၊ မိုင်းယု (အမ်အယ်လ်-၆၃၈၃) နှင့် မိုင်းဟဲ(အယ်လ်အက်ဖ်-၉၆ဝ၉)ဒေသများတွင် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကွန်မြူနစ် 

ဆန့်ကျင်ရေးပင်ဖြစ်သည်။ 

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ  စစ်ဟန်စင်တိုင်း ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ဦးဘသိန်း သည်လည်း အင်အား ၂ဝဝ ခန့်ဖြင့် လောနိုင်ငံဟွေဆိုင်း(အမ်ကြူ-၄၆၅၅)

ထိုင်းနိုင်ငံ ဟတ်ဝိုင်(အမ်ကြူ-၂၈၆၆) တို့တွင် အခြေပြုလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။  ထွန်းလူနှင့်အင်အား ၅ဝ ခန့်သည်  လောနိုင်ငံ ဘန်ဟွေဆိုင်

(အမ်ကြူ-၄၇၅၅)နှင့် မိန်မိန်း(အမ်အယ်လ်-၅၄၁၃) တို့တွင် အခြေပြုပြီး ကျိုင်းတုံခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့်အရှေ့ပိုင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်များတွင် 

လှုပ်ရှား လျက်ရှိသည်။  ယင်းအဖွဲ့များအား  စီအိုင်အေ ဦးဘသိန်းနှင့် ထွန်းလူအဖွဲ့ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ရွှေတြိဂံနှင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ လက်ယာဝါဒီ 

သောင်းကျန်းသူများအားလုံးမှာ စီအိုင်အေနှင့် အဆက် အသွယ်မကင်းခဲ့ကြပေ။

၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင်ရှိသော  သောင်းကျန်းသူတို့၏ အင်အား

၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ လှုပ်ရှားနေကြသော သောင်းကျန်းသူများ၏ အဖွဲ့အစည်းအလိုက်၊ နေရာဒေသ နယ်မြေအလိုက် လှုပ်ရှားနေကြသော အင်အား  

အရေအတွက်များ အနီးစပ်ဆုံးမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-

(က)	ပြည်တွင်းရှိ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (နစ်ဖြူ)

(၁)	ဗဟိုဌာနချုပ်။  သခင်ဇင်နှင့် အင်အား ၈ဝ။ 

(၂)	ပဲခူးရိုးမတိုင်း။  ဘုန်းကျော်နှင့် အင်အား ၄ဝဝ။

(၃)	မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း။ အောင်ဖေနှင့် အင်အား ၅၄ဝ။

(၄)	အနောက်မြောက်တိုင်း။ သက်ထွန်း နှင့်အင်အား ၃ဝဝ။

(၅)	ရခိုင်တိုင်း။ ကျော်မြနှင့် အင်အား ၃ဝဝ။

(၆)	တနင်္သာရီတိုင်း။  ထွန်းရှိန်နှင့် အင်အား ၁ဝဝ။

(၇)	ရှမ်းပြည်နယ်။  ကျင်မောင်နှင့် အင်အား ၁၁ဝ။

(၈)	စုစုပေါင်း။ အင်အား ၁၈၃ဝ ခန့် ရှိပြီး  ခရိုင်၊  မြို့နယ်များအလိုက်  ဖြန့်ခွဲလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ 

(ခ)	အဝေးရောက် ဗဟိုကော်မတီနှင့် အရှေ့ မြောက်ဒေသ  ဗကပ

တစ်ဖက်နိုင်ငံ အတွင်းရှိ အဝေးရောက် ဗဟိုကော်မတီ တွင် ဗသိန်းတင်ခေါင်းဆောင်ပြီး အမှတ် (၈ဝ၈) စစ်အကြံပေးအဖွဲ့ကို ထင်တာပန် က ခေါင်းဆောင် 

ကာ အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားသည်-

(၁)	အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသဌာနချုပ်။ ရမ်ကွမ်း(ခေါ်)နေဝင်း။

(၂)	(ကက)	တပ်ရင်း(၁ဝ၁)။ အင်အား ၄၂ဝ၊ တပ်ခွဲကိုးခွဲ။

	(ခခ)	တပ်ရင်း(၁ဝ၇)။ အင်အား ၁၇ဝ၊ တပ်ခွဲသုံးခွဲ။

	(ဂဂ)	တပ်ရင်း(၁ဝ၈)။ အင်အား ၂၉ဝ၊ တပ်ခွဲလေးခွဲ။

	(ဃဃ)	တပ်ရင်း(၂ဝ၂)။ အင်အား ၂ဝဝ၊ တပ်ခွဲနှစ်ခွဲ။

	(ငင)	တပ်ရင်းကြီး (၃ဝ၃)။ အင်အား ၈၉၆၊ တပ်ရင်း လေးရင်း။

	(စစ)	တပ်ရင်း(၈ဝ၁)။ အင်အား ၁၆၂၊ ဖွဲ့စည်းဆဲ

(၃)	သံလွင်  အရှေ့ပိုင်းစစ်ဌာနချုပ်။ ခင်မောင်ကြီး 

	(ကက)	တပ်ရင်းကြီး (၄ဝ၄)။ အင်အား ၈၃ဝ၊ တပ်ရင်း (၄)ရင်း။

	(ခခ)	တပ်ရင်း(၅ဝ၁)။ အင်အား ၁၅ဝ။

	(ဂဂ)	တပ်ရင်း(၅ဝ၂)။ အင်အား ၁ဝဝ။

	(ဃဃ)	တပ်ရင်း(၅ဝ၃)။ အင်အား ၂ဝဝ။

	(ငင)	တပ်ရင်း(၅ဝ၄)။ ဖွဲ့စည်း ဆဲ။

(၄)	စုစုပေါင်းအင်အား ၄ဝဝဝ ခန့်ရှိပြီး လူမျိုးစု သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များ အား နည်းမျိုးစုံဖြင့် အလျင်အမြန် သိမ်းသွင်းလျက်ရှိသည်။

(ဂ) ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ဗမာပြည်(နစ်နီ)

(၁)	ဗဟို။ ၇ဝ ခန့်။ 

(၂)	မြောက်ပိုင်းဗျူရို။ ရှမ်းအုန်းမောင်နှင့် ၇ဝ။

(၃)	အလယ်ပိုင်းဗျူရို။ ပေါလှိုင်(ခေါ်) အောင်ခ နှင့် ၁ဝဝ။

(၄)	တောင်ပိုင်းဗျူရို။ ခိုင်ထွန်းမယ် လက်နက် ချပြီး လုံးဝ ပျက်သုဉ်းသွားပြီဖြစ်သည်။ 

(၅)	ရခိုင်တိုင်းဗျူရို။ ကျော်ဇံဇရှီးနှင့် အင်အား ၇ဝ သည် ရခိုင်ကွန်မြူနစ်ပါတီအဖြစ် လုံးဝ ခွဲထွက်ပြီးဖြစ်သည်။
 
(ဃ)	ကေအိုင်အေ

	(၁)	ကေအိုင်အေ စစ်ဌာနချုပ်ဇော်ဆိုင်း။

	(၂)	တပ်မဟာ(၁)။ ဇော်ဒန်နှင့်အင်အား ၁၄၈ ယောက်။

	(၃)	(ကက)	လားရှိုးခရိုင်တွင်လွမ်းဒေါင်နှင့် တပ်ရင်း(၂)ဇော်ဘွန်နှင့် တပ်ရင်း (၈)၊ ဒေါင်ခေါင်းနှင့်တပ်ရင်း (၉) တို့က တာဝန်ယူသည်။

		(ခခ)	ဗန်းမော်ခရိုင်တွင်ဒွရောင်နှင့် တပ်ရင်း(၁)၊ ဂေါ်ရူလဒွနှင့် တပ်ရင်း (၅) တို့က တာဝန်ယူသည်။

	(၄)	တပ်မဟာ(၂)။ ဇော်တူးနှင့် အင်အား ၁၄၆၉ ယောက်ရှိပြီး ဇော်ဘောက်က တပ်ရင်း(၃)၊ ဇုတ်ဒိုင်က တပ်ရင်း(၄)၊ လမာလရိန်းက တပ်ရင်း(၆)၊ 

ဇော်ဘောက် က တပ်ရင်း(၇)၊ မဒင်ကီးယော် က တပ်ရင်း(၁ဝ)၊ ကဒေါ် ဇော်ဆိုင်းက တပ်ရင်း(၁၁) စသည်ဖြင့် တပ်ရင်းများအလိုက် တာဝန်ယူပြီး မြစ်ကြီးနား

ခရိုင်၊ တြိဂံဒေသ၊ ဧရာဝတီအနောက်ခြမ်း ဒေသများတွင် လှုပ်ရှားသည်။

	(၅)	စုစုပေါင်းအင်အား။ ပြည်တွင်းတွင် ၂၉၅ဝ ခန့်ရှိပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ ထန်ပိုးတွင် ဌာနချုပ် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။

(င)	ကေအင်န်ယူပါတီ။ ဥက္ကဋ္ဌ မှာ ကျော်မြသန်းဖြစ် ပြီး ပဲခူးရိုးမတိုင်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ ပဲခူးရိုးမတိုင်းခေါင်းဆောင်မှာ 

စောမီးသတ်ဖြစ်ပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ခေါင်း ဆောင်မှာ စောမြရင်ဖြစ်သည်။ ပဲခူးရိုးမတိုင်းတွင် အင်အား ၂ဝဝ ခန့်ရှိပြီး ရိုးမတပ်မဟာကို ဝရဇိန်(ခေါ်) 

လောကွာဦးစီး၍ ဖွဲ့စည်းထား သည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတွင် အင်အား ၇၃ဝ ခန့်ရှိပြီး  တပ်မ(၂)ကို  စောထွန်းအေးက ခေါင်းဆောင်သည်။ တပ်မ (၂) 

လက်အောက်တွင် ကေပီဂျီအက်ဖ်(ခေါ်) ကရင်ပြည်သူ့ပြောက်ကျား တပ်ရင်း(၃)ရင်းနှင့် ကေပီအယ်လ်အေ(ခေါ်) ကရင်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်ရင်း(၂)ရင်း 

ရှိသည်။ တိုင်းအလိုက်ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်-

	(၁)	ပဲခူးရိုးမတိုင်းနှင့် ရိုးမတပ်မဟာ။ အင်အား ၂ဝဝ။

		(ကက)	တပ်ရင်း(၄) စံအောင်။
			
		(ခခ)	တပ်ရင်း(၈) စောအောင်သိန်း။
			
		(ဂဂ)	ဂျော့အဖွဲ့။ အင်အား ၅ဝ ခန့်။
			
	(၂)	မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းနှင့် တပ်မ (၂)

		(ကက)	ကေပီဂျီအက်ဖ်။ တပ်ရင်း (၃)၊ (၄)၊ (၅)။

		(ခခ)	ကေပီအယ်လ်အေ။ တပ်ရင်း (၁)၊ (၃)။

	(၃)	ကေအင်န်ယူပါတီ၏ စုစုပေါင်းအင်အားမှာ ၉ဝဝ ခန့်ဖြစ်သည်။
		
(စ)	ကေအင်န်ယူအက်ဖ်(ကေအင်န်ယူတပ်ဦး)။ ဥက္ကဋ္ဌ မန်းဘဇံဖြစ်ပြီး စစ်ရေးခေါင်းဆောင်မှာ ဗိုလ်မြ ဖြစ်သည်။ တပ်မ(၁)ကို ဗိုလ်မြကိုယ်တိုင်ဦးစီးပြီး

ဌာနချုပ်တွင် လူအင်အား ၁၉ဝ ရှိသည်။ လက်အောက်ခံအဖြစ် တပ်မဟာငါးခုကို ဖွဲ့စည်း ထားရာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

	(၁)	ဗဟိုဌာနချုပ်။ ဗိုလ်မြကွပ်ကဲသော အင်အား ၁၉ဝ။

	(၂)	တပ်မဟာ(၁)။ ကျော်ဟိုးနှင့်အင်အား ၅ဝဝ။ တပ်ရင်း(၃)ရင်း။

	(၃)	တပ်မဟာ(၂)။ ဘောနီနှင့်အင်အား ၁၅ဝ၊ စစ်ကြောင်း(၂)ခု။

	(၄)	တပ်မဟာ(၃)။ မောလေ(ခ)ကစဲဒိုးနှင့် ၄ဝဝ၊တပ်ရင်း(၂)ရင်း။

	(၅)	တပ်မဟာ(၆)။ ရွှေဆိုင်းနှင့် ၄ဝဝ၊ တပ်ရင်း (၂)ရင်း။

	(၆)	တပ်မဟာ(၇)။ ထိန်မောင်နှင့် ၇ဝဝ၊ တပ်ရင်း (၃)ရင်း။

	(၇)	စုစုပေါင်းလက်နက်ကိုင်အင်အား ၂၃၄ဝ ခန့် ရှိသည်။

(ဆ)	ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ(ပီဒီပီ) ခေါ် ပြည်ပြေး အဖွဲ့။  	ဗဟိုဌာနချုပ်တွင် ဦးနု၊ ဦးလောရုံ၊ ဗိုလ်လကျာ် နှင့် တီကလစ်တို့က ဦးစီးပြီး တိုင်းအလိုက် 

အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်-

	(၁)	မြောက်ပိုင်းတိုင်း။ ဂျင်မီယန်းခေါင်းဆောင်ပြီး စစ်ရေးအရ ခွဲထွက်သွားပြီးဖြစ်သည်။

	(၂)	အလယ်ပိုင်းတိုင်း။ ဦးသွင်နှင့် ၇၅ ယောက်။

		(ကက)	တပ်ရင်း(၁)။ တက်ထွန်းနှင့် ၁၂ဝ။
			
		(ခခ)	တပ်ရင်း(၂)။ အောင်ခင်နှင့် ၁၂ဝ။
			
		(ဂဂ)	တပ်ရင်း(၃)။ စိန်တိုး၊ အင်အားစုဆဲ။
			
	(၃)	တောင်ပိုင်းတိုင်း။ ဗိုလ်ရန်နိုင်နှင့် အင်အား ၅ဝ ရှိပြီး တိုင်းတပ်ကို တင်ငွေနှင့် သန်းလွင် က ခေါင်းဆောင်ပြီး လူအင်အား ၂၅ဝ ရှိသည်။

	(၄)	သီးခြားတိုင်း(၁)။ တင်မောင်ဝင်းနှင့်အင် အား ၁၆ဝ ခန့်ရှိသည်။

	(၅)	စုစုပေါင်းအင်အားမှာ ၈၁ဝ ခန့်ရှိသည်။

(ဇ)	မွန်သောင်းကျန်းသူများ

	(၁)	မွန်ပြည်သစ်ပါတီ။ နိုင်ရွှေကျင်နှင့် ၈၇ ယောက်။

	(၂)	မွန်ပြည်တော်ပြန်အဖွဲ့။ နိုင်ထင်နှင့် ၂၅ ယောက်။

(ဈ)	ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ (ပညင) ။ ဇော်ထွန်းနှင့် ၅ဝ ယောက်။
	
(ည)	ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ

	(၁)	အက်စ်အက်စ်အေ။  စဝ်ဆေးဝိုင်နှင့် စိုင်းလှအောင် တို့ ခေါင်းဆောင်ပြီး အင်အား ၅၄၂ ယောက်ကို တပ်ရင်း (၁ဝ၁)၊ (၁ဝ၂)၊ (၁ဝ၃)၊ (၁ဝ၄)နှင့် 

ဒေသန္တရတပ် များအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

	(၂)	အက်စ်ယူအာရ်အေ။ မိုးဟိန်းနှင့်အင်အား ၅၈ဝ ရှိပြီး တိုင်း(၁)၊ (၂)၊ (၃) ဟူ၍ ခွဲထား သည်။

	(၃)	စစ်ဟန်စင်တိုင်း။ အွန်ကျန်းနှင့် ၅ဝဝ။

	(၄)	တပ်စစ်စင်တိုင်း။ အိုက်မြင့်နှင့် ၆ဝဝ။

(ဋ)	ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ ။ စောမောရယ်နှင့်အင်အား၂ဝဝ။
	
(ဌ)	ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ ။ ရွှေအေးနှင့် အင်အား ၃ဝ။

(ဍ)	ပအိုဝ်းသောင်းကျန်းသူ(ရလလဖ) ။ ဌာနချုပ်တွင် အဘယ နှင့် ၅ဝ ရှိပြီး တပ်ရင်း(၁)၌ တာကလယ် ဦးစီး ၁၆ဝ ခန့်ရှိသည်။ တပ်ရင်း(၂)ကို ဆရာထင်း 

ခေါင်းဆောင်ပြီး ၁၅ဝ ခန့်ရှိသည်။

(ဎ)	တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့ ။ ကျန်ဆူးရှင်နှင့်အင်အား ၁၅ဝဝ ခန့်ရှိပြီး တပ်ခွဲ ၁၆ ခွဲ ဖွဲ့စည်းထားသည်။

(ဏ)	တရုတ်ဖြူနှင့်ပြည်ပထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့များ 

	(၁)	တရုတ်ဖြူတပ်မ(၃)။ လီဝင်ဝှမ်းနှင့် ၃ဝဝဝ ခန့်။

	(၂)	တရုတ်ဖြူတပ်မ(၅)။ တွမ်ရှီဝမ်နှင့် အင်အား ၂ဝဝဝခန့်။

	(၃)	ထိုင်ဝမ်တရုတ်ဖြူထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့။ ဗိုလ်မှူးကြီး ဖန်ချင်ယန်းနှင့် အင်အား ၄ဝ၈ ခန့်။

	(၄)	စီအိုင်အေ။ ဦးဘသိန်းနှင့် ၂ဝဝ ခန့်။

တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ စုစုပေါင်းသောင်းကျန်းသူအင်အား

၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ရရှိသော စာရင်းဇယား များအရ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းသူများ၏ အဖွဲ့အစည်း အလိုက် စုစုပေါင်းအင်အားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း 

ဖြစ်သည်-

(က)	ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ(နစ်ဖြူ) အင် အား ၁၈၃ဝ။

(ခ)	အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပ။ အင်အား ၄ဝဝဝ။

(ဂ)	ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ဗမာပြည်(နစ်နီ)။ အင်အား ၂ဝဝ။

(ဃ)	ကေအိုင်အေ။ အင်အား ၂၉၅ဝ။

(င)	ကေအင်န်ယူပါတီ။ အင်အား ၉၈ဝ။

(စ)	ကေအင်န်ယူတပ်ဦး။ အင်အား ၂၃၄ဝ။

(ဆ)	ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ။ အင်အား ၈၁ဝ။

(ဇ)	မွန်သောင်းကျန်းသူများ။ အင်အား ၁၁၂။

(ဈ)	ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့(ပညင)။ အင်အား ၅ဝ။

(ည)	ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ။ အင်အား၂၂၂၂။

(ဋ)	ကရင်နီနှင့် ကယန်းသောင်းကျန်းသူများ။ အင်အား ၂၃ဝ။

(ဌ)	ပအိုဝ်းသောင်းကျန်းသူ(ရလလဖ) အင်အား ၃၆၅။

(ဍ)	တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့။ အင်အား ၁၅ဝဝ။

အထက်ဖော်ပြပါ သောင်းကျန်းသူများမှာ ပြည်တွင်းတွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားလျက်ရှိပြီး စုစုပေါင်း အင်အားမှာ ၁၇၆ဝဝ ခန့်ရှိသည်။ တရုတ်ဖြူနှင့် ပြည်ပ 

ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့အစည်းများမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်ပြီး အင်အားစုစုပေါင်း ၅၆ဝဝ ခန့်ရှိပြီး ပြည်တွင်းသို့ အဖွဲ့ငယ်များ မကြာခဏ ဝင်ရောက်လှုပ် 

ရှားလျက်ရှိသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ သောင်းကျန်းသူများ ဖြစ်သည့် မီဇို(လူရှိုင်း)နှင့် ဖီဇိုနာဂသောင်းကျန်းသူများ လည်း တရုတ်နိုင်ငံသို့ သင်တန်းတက်ရာတွင်

လည်း ကောင်း၊ အိန္ဒိယတပ်မတော်၏ ထိုးစစ်များကို ရှောင် တိမ်းရန်သော်လည်းကောင်း ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းသူ များနှင့် ဆက်သွယ်၍ ဝင်ရောက်လှုပ်ရှား

လေ့ ရှိသည်။ မူဂျာဟစ်များမှာမူ အင်အားလွန်စွာနည်းပါးလျက်ရှိပြီး ဆန်မှောင်ခိုဂိုဏ်းများ၊ ဓားပြဂိုဏ်းများ အသွင်သာ ရှိနေလေသည်။

၁၉၄၈ ခုနှစ် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု သမိုင်း အစကာလများတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် နိုင်ငံရေးအရ အင်အားအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ 

အဘယ့် ကြောင့်ဆိုသော် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၊ လယ်သမားသမဂ္ဂများနှင့် ကျောင်းသားလောကကိုသာမကဘဲ  မြေပေါ်

နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ အစည်းများအတွင်းသို့ပါ ထိုးဖောက်စည်းရုံးနိုင်သော ကြောင့်  ဖြစ်သည်။  ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကို စိတ်ဝင်စားသူအများအပြားရှိခဲ့ပြီး 

ထောက်ခံသူများ လည်း  ရှိခဲ့သည်။  သို့သော်  ထိုစဉ်က  စစ်ရေးအရ အင်အားအကြီးမားဆုံးသော သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ အစည်းမှာ ကေအင်န်ယူများဖြစ်သည်။ 

တောခို ကရင် သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းများ၊ ကေအင်န်ဒီအိုတပ်များမှာ စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားကြခြင်းဖြစ်ပြီး လက်နက်ခဲယမ်း အင်အား တောင့်တင်းကြသည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်အင် အားစုများတွင် အင်အားတောင့်တင်းပြီး စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းမှု၊ လေ့ကျင့်မှုရှိသော တပ်များမှာ တပ်မတော် မှ 

တောခိုသွားသော တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့အချို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် တော်လှန်သော ဗမာ့တပ်မတော်အမည်ဖြင့် သီးခြားဖြစ်နေသော 

တောခိုတပ်များကို တစ်စင်ထောင်လာမှာစိုးသော ကြောင့် ဝါးမျိုပစ်ခဲ့သည်။ ကျန်လက်နက်ကိုင်တပ်များ မှာ ကွန်မြူနစ်ပုံစံ ပြောက်ကျားတပ်များသာဖြစ်သည်။ 

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နှစ်နှစ်အတွင်း စစ်နိုင်ရေးကြွေးကြော်သံဖြင့် ပြောက်ကျားတပ်များအား သမားရိုးကျစစ်ဆင်နိုင်သော 

တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့ကြီးများအဖြစ် ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ကြိုးစား ခဲ့သေးသည်။ သို့သော် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ရပ်တည်နိုင်သော နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးအခြေအနေ 

မရှိသောကြောင့် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ကေအင်န်ယူ တို့၏ လက်နက်ကိုင်တပ်များမှာလည်း နိုင်ငံရေး စစ်ရေး အရှုံးနှင့်ရင်ဆိုင်လာရသောအခါ  အင်အားအလုံး 

အရင်းဖြင့် မရပ်တည်နိုင်တော့ဘဲ တပ်ဖွဲ့ငယ်လေးများ အဖြစ်  ခွဲ၍  လှုပ်ရှားရမည်။  ကေအင်န်ယူများ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို လက်ခံသောအခါ ထိုတပ်များသည် 

ကွန်မြူနစ်ပုံစံ ပြောက်ကျားတပ်များဖြစ်လာသည်။

ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းသူ အဖွဲ့အစည်းများသည် တပ်မတော်ကို ရင်ဆိုင်ရမည့် စစ်ရေးအခြေအနေအရ ပြောက်ကျားစစ်နည်းဗျူဟာကိုသာ အသုံးပြုကြရသည်။ 

သို့သော် နိုင်ငံတော်အာဏာကို စစ်ရေးဖြင့် အနိုင်တိုက် ၍ ရယူရေးအတွက် မြို့များ၊ ရွာများကို သိမ်းပိုက်ရန် မှာ ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့များဖြင့် မလုံလောက်နိုင်ပေ။ 

ထို့ကြောင့် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် အတိအလင်း လှုပ်ရှားသော သမားရိုးကျတပ်များဖွဲ့စည်းရန် အကြိမ် ကြိမ် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် 

ကေအင်န်ယူပါတီတို့သည် ဒေသခံပြောက်ကျားတပ် များအပြင် သမားရိုးကျတပ်များ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း အမည်ခံမျှသာ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ သမားရိုးကျတပ်များမှာ 

လည်း ပြောက်ကျားစစ်နည်းဗျူဟာဖြင့်သာ အဖွဲ့ငယ် များခွဲ၍ လှုပ်ရှားခဲ့ရပြန်သည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူ နစ်ပါတီသည် ပြောက်ကျားတပ်များကို သမားရိုးကျ တပ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားပြန်သည်။ 

တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များ၊ အောင်နိုင်တပ်၊ အောင်ဇေယျ တပ်တို့သည် သမားရိုးကျတိုက်ပွဲများ ဆင်နွှဲရန် ခြေလှမ်းလာသော တပ်များဖြစ်သည်။ သို့သော် 

မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ 

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ပဲခူး ရိုးမတွင် ချုပ်ငြိမ်းပျက်စီးရန် အသက်ငင်လာသည်။ ဇာတ်တူသားစားသော ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ကြောင့် ပါတီတွင်း 

ပြဿနာများ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အပြင် ဒေသခံ ပြည်သူလူထုကလည်း လက်မခံတော့ပေ။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင်လည်း ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊

ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ ညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု(ခေါ်) မဒညတတို့သည် ပြည်သူ လူထု၏  ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံလာရသည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူ နစ်ပါတီအတွက် အသက်ရှူပေါက်ပင်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်သည် ပဲခူးရိုးမနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှ 

သောင်းကျန်းသူများ အမြစ်ပြတ်ချုပ်ငြိမ်းစေရန် တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းစဉ်မှာပင် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပ များကို စစ်မျက်နှာဖွင့်၍ တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ရသည်။ 

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများမှာ ပြောက်ကျားစစ်ပုံစံ ဆင်နွှဲလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ သမားရိုးကျပုံစံဖြင့် အင်အား အလုံးအရင်းကို အသုံးပြုလာခြင်းဖြစ်သည်။ 

တစ်ချိန် တည်းမှာပင် ကေအိုင်အေ သောင်းကျန်းသူများသည် လည်း ပြည်ပအထောက်အကူဖြင့် လက်နက်ခဲယမ်း အင်အားတောင့်တင်းလာသောကြောင့် 

ပြောက်ကျား စစ်ကိုရော၊ သမားရိုးကျတိုက်ပွဲများကိုပါ ဖော်ဆောင် လာကြသည်။ ပြည်ပြေးလှုပ်ရှားမှုနှင့်အတူ ကေအင်န် ယူ ဗိုလ်မြအုပ်စုသည်လည်း 

လက်နက်ခဲယမ်းအင်အား တောင့်တင်းလာသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှစ၍ ဗကပ၊ အေအိုင်အေ၊ ပြည်ပြေး၊ ကေအင်န်ယူ စသော သောင်းကျန်းသူများသည် အင်အား

အသစ်၊ လှုပ်ရှား မှုအသစ်များဖြင့် တစ်ကျော့ပြန်၍ အရှိန်မြှင့် တိုက်ခိုက် လာကြသည်။ 

ထိုသောင်းကျန်းသူများအား တပ်မတော် သည် စစ်မျက်နှာမျိုးစုံဖွင့်၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရလေသည်။ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း အပိုင်း(၅)တွင် ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ 

ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုအဖွဲ့အစည်း မျိုးစုံတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကို ဆက်လက်လေ့လာနိုင်ဦး မည်ဖြစ်သည်။

ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့်ဗကပအနောက်မြောက်တိုင်း

ဗိုလ်သက်ထွန်း
 
ဗကပတို့၏တိုင်းများဖွဲ့စည်းပုံအရ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ မင်းဘူးခရိုင်၊ သရက်ခရိုင်နှင့် ပခုက္ကူခရိုင်တို့သည် အနောက်မြောက်တိုင်းတွင်

ပါဝင် ကြသည်။ ဗကပ ဗဟိုသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ငြိမ်း လုနီးပါးအခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရရာ အဝေးရောက် ပါတီက အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပ မီးကိုမွှေး 

ခဲ့သဖြင့် အသက်ရှူချောင်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း တင်ပြခဲ့ပြီးပေပြီ။ အမှန်တကယ်လည်း ပဲခူးရိုးမဒေသရှိ ဗကပများသည် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများကြောင့် 

၁၉၇၅ ခုနှစ် အထိ အသက်ရှင်နေခွင့်ရခဲ့ရသည်။ ပဲခူးရိုးမဒေသရှိ ဗကပများသက်ဆိုးရှည်ခွင့်ရခဲ့ခြင်းမှာ အရှေ့မြောက် ဒေသဗကပသည်  အဓိကအကြောင်းရင်း 

ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗကပအနောက်မြောက်တိုင်း၏စစ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများကလည်း ဗကပဗဟိုအား အတိုင်းအတာ တစ်ရပ်အထိ အထောက်အကူပြုခဲ့သည်ကို 

မေ့ထား၍ မဖြစ်ပေ။ 

ဗကပအနောက်မြောက်တိုင်းအား တာဝန်ယူ၍ ခေါင်းဆောင်ခဲ့သူမှာ ဗိုလ်သက်ထွန်းပင် ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် အထူးအာဏာရ စက်ရှင်တရား သူကြီး  

ဦးထွန်းမြိုင်  (ကွယ်လွန်)နှင့်  ဒေါ်သိမ်း (ကွယ်လွန်)တို့မှ ၁၉၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ရက် တွင် အောင်လံမြို့၂၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း ၏အခြား 

အမည်များမှာ မောင်မောင်လတ်(ခေါ်)မျိုး ဆက်မြိုင်(ခေါ်)ရိုးမောင်(ခေါ်)ခင်ဦး(ခေါ်)ကျော်သာ (ခေါ်)စိုးမောင်စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ရွှေကျင် မြို့တွင် 

စတင်ကျောင်းနေပြီး၊ ထို့နောက် ဖခင်၏အလုပ် အကိုင်အရ တောင်တွင်းကြီး၊ ကျုံပျော်မြို့များတွင် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရသည်။  ၁၉၄၃  ခုနှစ်တွင် ပေါင်းတည်မြို့၌ 

ဒသမတန်းအောင်မြင်ပြီး ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်ရေးအနေနှင့် တောင်ငူမြို့တွင် မြေအောက် စည်းရုံးရေးမှူးအဖြစ်တာဝန်ယူထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး 

စတင်သောအခါ ကျောက်ကြီး နယ်မြေတွင် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေးတပ်မှူးအဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့ပြီး စစ်တောင်းမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် အမှတ် (၁၃၆) ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့ 

(FROCE 136) နှင့်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်တိုင်း(၆)နှင့် တောင်ငူခရိုင် ပြောက်ကျားများကိုပူးပေါင်း၍ အမှတ်(၁ဝ၅)တပ်ရင်း အဖြစ်ဖွဲ့စည်းသောအခါ တပ်ရေးဗိုလ်ကြီးအဖြစ် တာဝန် 

ယူခဲ့ရသည်။  အမှတ် (၁ဝ၅) တပ်ရင်းတွင်  သခင်သိန်းမောင် (ရဲဘော်မြ) နှင့်အတူ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။   မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် 

၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကန္ဒီစာချုပ်အရ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသော  ဗမာ့တပ်မတော်သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်းများမှ တပ်ရင်း(၂)တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ် 

ခန့်အပ်ခံရသည်။  ထိုတပ်ရင်းမှာပင်  တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကိုဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့ပြီး အခြေခံစစ်ပညာသင်တန်းအပတ်စဉ်(၆)ကိုတက်ရောက် ခဲ့သည်။ 

ဗိုလ်အဆင့် တိုးမြှင့်ပြီးနောက် တပ်ခွဲအရာရှိ အဖြစ် တာဝန်ယူရသည်။ ထို့နောက် ကလောမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်သော အမှတ်(၁၇) အိန္ဒိယ ခြေလျင်တပ်မ 

စစ်ခေါင်းဆောင်ငယ် သင်တန်းကိုတက်ရောက်ပြီး အမှတ် (၄) ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ ရသည်။ 

၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁)ဗမာ့သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရပြီး ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်အဖြစ်  စွပ်စွဲခံရသဖြင့် စစ်တရားရုံးဖွဲ့စည်း၍ စစ်ဆေးခြင်း

ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ယင်းအမှုမှာ လွတ်မြောက်ပြီး မေမြို့ ရှိ အရာရှိသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၂)တွင် တက်ရောက်ခွင့် ရခဲ့ပြန်သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် 

အမှတ်(၁) ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းတွင် တပ်ရေးဗိုလ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီတောခို

သောအခါ အထက် အရာရှိများက ဗိုလ်သက်ထွန်းကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်း ခဲ့သည်။ သို့သော်  ဗိုလ်သက်ထွန်းအား ပြောဆိုဆုံးမပြီးနောက် ထိုတပ်ရင်းမှာပင် ပြန်လည်

၍ တာဝန်ပေးခဲ့ ကြသည်။ 

၁၉၄၈ ခုနှစ် ရောင်စုံသောင်းကျန်းသူများ ထကြွ သောင်းကျန်းနေကြစဉ် တပ်မတော်အရာရှိအချို့နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများစုစည်း၍ စစ်ရပ်စဲရေးနှင့်အမျိုးသား 

စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအတွက် ကိုးဦးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ သို့သော် ကိုးဦးကော်မတီအတွင်း သဘောထား များကွဲလွဲပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ဝ ရက်

မှစ၍ တပ်မတော်တပ်ရင်းများပုန်ကန်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အမှတ်(၁)ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းတွင် ဒုတိယ တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးစိန်တင်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသော်လည်း 

ဗိုလ်သက်ထွန်းကပင် ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း၊ ဗိုလ်ရဲထွဋ်နှင့် ဗိုလ်သိန်းတို့ သုံးဦးသည် တပ်မတော်အတွင်းရှိ ကွန်မြူနစ်ပါတီ 

ကလာပ်စည်းများ  ကို တောခိုပုန်ကန်ကြရန် လှုံ့ဆော် စည်းရုံးခဲ့ကြသည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်း၏လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် အမှတ်(၁) ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း တစ်ရင်းလုံး တောခိုပြီး ပြည် နှင့် သရက်နယ်မြေများတွင် ခြေကုပ်ယူခဲ့ကြသည်။ 

အမှတ် (၃) ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းမှ အင်အား တစ်ဝက်ခန့်လည်း တောခိုကြကာ အင်းစိန်နယ်တွင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းက အမှတ်(၅) ဗမာ့ 

သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းသို့ တောခိုရန်စာဖြင့် အကြောင်း ကြားခဲ့သော်လည်း ထိုစာကို ဖမ်းဆီးရမိသွားသဖြင့် အရာရှိနှင့်အကြပ်များထိန်းသိမ်းခံခဲ့ကြရသည်။ 

ဗိုလ် သက်ထွန်းသည် အမှတ်(၁)ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း ကို ဦးစီးပြီး သရက်မြို့မှအကျဉ်းထောင်ကို ဖွင့်ပေးခဲ့ သည်။ ငွေတိုက်ကိုသိမ်းယူကာ အမှတ်(၉) စစ်ရဲ

တပ်ရင်းကိုလည်း လက်နက်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမတိုင်မီကပင် တပ်မတော်အတွင်းရှိ ကွန်မြူနစ်ပါတီခေါင်းဆောင်များအနက်မှ ဗိုလ်သက်ထွန်း

အပါအဝင်သုံးဦးကို  ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုမှ  ပါတီလမ်းစဉ်ဆန့်ကျင်မှုဖြင့် ထုတ်ပယ်ထားခဲ့ရာ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် တောခိုတပ်ရင်း အင်အားစုများကို

သီးခြား ခေါင်းဆောင်နေခဲ့သည်။ ပြည်မြို့ အကျဉ်းထောင်ကို  ဖွင့်လှစ်ပြီး ငွေတိုက်ကိုလည်း သိမ်းယူခဲ့သည်။ 

သာယာဝတီမြို့ရှိ အမှတ်(၂ဝ) ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် တပ်ရင်း နှင့်ပူးပေါင်း၍လည်း သာယာဝတီအကျဉ်း ထောင်ကိုဖွင့်လှစ်ကာ ထောင်သားများ ကို

လွှတ်ပေးခဲ့ သည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် တောခိုတပ်ရင်းအင်အားစု များကို ဖွဲ့စည်း၍ တော်လှန်သောဗမာ့တပ်မတော် အမည်ဖြင့် သီးခြားလှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ 

တာဝန်မှာ ပြည်စစ်မျက်နှာရှိတောင်ပိုင်းစစ် ဌာနချုပ် တပ်မှူးကြီးဖြစ်သည်ဟု ဗိုလ်သက်ထွန်းကိုယ်တိုင်က အလင်းဝင်ပြီးနောက် အမှတ်(၁ဝ)ထောက်လှမ်းရေးတပ် 

တွင် ထွက်ဆိုခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ရဲဘော်ဖြူ နှင့်တော်လှန်သော ဗမာ့တပ်မတော်တို့ပူးပေါင်း၍ ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစုဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည်လည်း ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့်ရဲဘော်ဖြူတို့၏လက်နက်ကိုင်တပ်များကိုပါ ဦးစီးခေါင်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ တော်လှန်သော ဗမာ့ တပ်မတော် 

၏အာဏာပိုင်အဖွဲ့တွင်လည်း ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်ရဲထွဋ်၊ ဗိုလ်သိန်း၊ ဗိုလ်လှမော်၊ ဗိုလ်စိန်တင်တို့နှင့် အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ပြည်ထောင်စုစစ်ရဲ တပ်ရင်း အမှတ်(၂ဝ) နှင့် အမှတ်(၁၆)တို့တောခိုတပ် များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး မြို့ကြီး၊  မြို့ငယ်များကို သိမ်း ပိုက် 

ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမှတ်(၅)ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းမှ အရာရှိ၊ အရာခံ၊ အကြပ်တပ်သားများကို ပြည်မြို့သို့ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီး 

သရက်မြို့တွင် သနက(၅)ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အစိုးရတပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သဖြင့် တိုက်ကြီး၊ ဥက္ကံ၊ သုံးဆယ်၊ သာယာဝတီ

နှင့် လက်ပံတန်းမြို့များကို လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တောခိုတပ်များက တန်ပြန်ထိုး စစ်ဆင်နွှဲသေးသော်လည်း မြို့များကို ထိန်းသိမ်းထား 

နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစုပြိုကွဲသွားရာ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ပြည်သူ့ရဲဘော်များ 

ကိုခေါင်းဆောင် ၍ ပြည်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြန်သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလနှင့်မေလများတွင် တပ်မတော်က ထိုးစစ်ဆင်လာ သဖြင့် ဗိုလ်သက်ထွန်း၏တပ်များ 

ပေါက်ခေါင်းသို့ဆုတ် ခွာခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် တော်လှန်သောဗမာ့ တပ်မတော်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး တောခိုတပ်များနှင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ 

လက်နက်ကိုင်တပ်များ လုံးဝပူးပေါင်းသွားခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅ဝ  ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် သောင်းကျန်းသူများသည် အောင်လံနှင့်တောင်တွင်းကြီးမြို့များကို 

စွန့်လွှတ်ခဲ့ရ ပြန်သည်။ ထိုအချိန်တွင် တောခိုတပ်များနှင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့ လုံးဝပူးပေါင်းပြီး ပြည်သူ့တပ်မတော် ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ကြရာ  ဗိုလ်သက်ထွန်း

သည်  စစ်ဦးစီး ဗိုလ်မှူးကြီး၊ တပ်မကြီး(၁)၏ ဒုတိယတပ်မမှူးကြီး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဗကပတို့က အလယ်ပိုင်း ဗမာပြည် 

စစ်ဆင်ရေးများကို ဦးစီးကွပ်ကဲရန် အထူးစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခုထူထောင်ခဲ့ သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင်  ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် အထူး စစ်ဌာနချုပ်တွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းမှူး 

ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပြိုကွဲနေသော ဗကပတပ်များ ကိုစုစည်း၍ အမှတ်(၁)ကြည်းကြောင်းတပ်ကိုဖွဲ့စည်း ရာ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် စက်တင်ဘာလမှစ၍ 

အမှတ် (၁) ကြည်းကြောင်းတပ်၏ တပ်မှူးကြီးဖြစ်လာပြန် သည်။ 

၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ အောင်မာဃထိုးစစ် ကို တန်ပြန်ရန်အတွက် ပါတီဗဟို၏စီမံချက်အရ ဗိုလ်သက်ထွန်း သည် ချောက် မြို့ ရှိ အ မှတ် (၁ဝ) 

တပ်မဟာဌာနချုပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်ရန်ကြိုးစားခဲ့ သည်။ သို့သော် မအောင်မြင်ဘဲ ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ဝမ်းဗိုက်တွင်  ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။  ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် 

ဒဏ်ရာပျောက်ကင်းသောအခါဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ခြမ်း တွင် အောင်မာဃစစ်ဆင်ရေးပျက်ပြားအောင် စစ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ 

စက်တင် ဘာလတွင် ဧရာဝတီမြစ်ကိုဖြတ်ကူးပြီး ပခုက္ကူခရိုင်သို့  ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် အနောက်မြောက်တိုင်း ပါတီကော်မတီဖြစ်လာပြီး 

အနောက်မြောက်တိုင်း တပ်ကို စစ်ရေးအရခေါင်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ ဗိုလ် သက်ထွန်းသည် ပခုက္ကူခရိုင်၊ မုံရွာခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မင်းဘူးခရိုင်နှင့်သရက်ခရိုင် 

အနောက်ခြမ်းဒေသများ အတွင်း မင်းဘူးမြို့အပါအဝင် တပ်မတော်တပ်စခန်း များ၊ စစ်ကြောင်းများ၊ ရဲစခန်းများကိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် သခင်ချစ်နှင့် အတူ အလံနီသခင်စိုးနှင့်ဆွေးနွေး၍ ပူးပေါင်းရန်စည်း ရုံးခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ဗကပ ဗဟို ဧရာဝတီမြစ်

အနောက်ခြမ်း သို့ရောက်ရှိလာသောအခါ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် သခင်သန်းထွန်း၏လက်အောက်တွင် ပါတီ ဗဟိုလုံခြုံရေးတာဝန်ကိုယူခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၁၉၆၄ 

ခုနှစ်တွင် ဗဟိုမှထွက်ခွာလာပြီး အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ရေးတာဝန်ခံအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ 

၁၉၆၅ ခုနှစ်အကုန်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလအထိ အနောက်မြောက်တိုင်းနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်တို့အတွက် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးသင်တန်းကျောင်းကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ 

ဗိုလ် သက်ထွန်းသည် ကျောင်းပါတီကော်မတီအတွင်းရေးမှူး မှ နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှစ၍   ဗိုလ်သက်ထွန်းသည်   

သရက်ခရိုင် အနောက်ခြမ်း၊ မင်းဘူးခရိုင်တောင်ခြမ်း၊ ကျောက်ဖြူနှင့် သံတွဲနယ်စပ်ရှိ ရခိုင်ရိုးမဖိုးခေါင်တောင်တန်းနယ်မြေ တို့ပါဝင်သော အနောက်ရိုးမ 

စစ်ဒေသ ကို အနောက် မြောက်တိုင်းကော်မတီအတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်တိုင်ခေါင်းဆောင်၍ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ ၁၂ နှစ် တာ ကာလအတွင်း 

မင်းတုန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ၊ အမ်းမြို့ သိမ်းတိုက်ပွဲ၊ စေတုတ္တရာစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ၊ ပရဆိုင် စခန်းသိမ်း တိုက်ပွဲ၊ မြောက်ပြင်စခန်း သိမ်းတိုက်ပွဲ၊ မြင်းကွေ့ တိုက်ပွဲ၊ 

လက်ပန်(ပထမအကြိမ်)စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ၊ လက်ပန်(ဒုတိယအကြိမ်)စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲနှင့်ချုံခိုတိုက်ပွဲ ပေါင်းများစွာကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် စစ်ရေးတာဝန်ကို အများဆုံး ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည့် ဗဟိုကော်မတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စစ်ရေးအရအောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ သို့သော် 

ဗကပဗဟိုသည် ဗိုလ်သက်ထွန်းအား စစ်ဘုရင်ဝါဒ သမား၊ စစ်ပြေးအတွေးအခေါ်သမား၊ ဗဟိုဆန့်ကျင်ရေး သမား၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသမားစသည့်စွဲချက်များ 

ဖြင့် အရေးယူရန် လျှို့ဝှက်စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှစ၍ ဗဟိုနှင့်ကင်းလွတ်နေပြီး ဗဟိုကချုပ်ကိုင်ရန် ကြိုးစားမှုကိုလည်း လက်မခံခဲ့ပေ။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သော်လည်း ဗကပဗဟိုချုပ်ငြိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင်ကား 

ဗိုလ်သက်ထွန်း ၏အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်၊ တိုက်တိုင်းအောင် (၇)တို့သည် တစ်စတစ်စအင်အားချည့်နဲ့သွားခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် 

ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ  မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၊  နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၏ ကြေညာချက်အမှတ်(၂/၈ဝ)အရ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်တွင် 

တိုက်တိုင်းအောင်(၇) အင်အား စုများနှင့်အတူ လက်နက်ချအလင်းဝင်လာခဲ့လေသည်။

ဗကပအနောက်မြောက်တိုင်းတပ် (သို့မဟုတ်) တိုက်တိုင်းအောင်(၇)

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည်   သရက်ခရိုင်၊ မင်းဘူးခရိုင်နှင့် ပခုက္ကူခရိုင်တို့ကို အနောက်မြောက်တိုင်း ဟုသတ်မှတ်ထားသည်။ အနောက်မြောက်တိုင်းပါတီ 

ကော်မတီကိုလည်း ဖွဲ့စည်းထားရာ အတွင်းရေးမှူး မှာ ဗိုလ်သက်ထွန်းဖြစ်ပြီး စိုးသိမ်းနှင့်အောင်လှတို့ပါဝင်ကြ သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ဗကပအနောက်မြောက် 

တိုင်းနယ်မြေအတွင်းရှိ ရွာနီ(ခေါ်)တောခိုရွာပုန်းများ အနှံ့အပြားထူထောင်ခဲ့ပြီးနောက် သရက်မြေပြန့် ပြောက်ကျားတပ်၊ ကျောက်ဖြူ၊ သံတွဲနယ်မှ လုံကျန်တပ် ဖွဲ့၊ 

လူအင်အား ၃ဝဝ ကျော်ပါဝင်သော ပြည်သူ့စစ် တပ်ရင်းတို့ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အနောက်မြောက်တိုင်း တပ်ကိုမူ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အနောက်ရိုးမ 

တပ်ရင်းဟု နာမည်ပြောင်းပြီး လူအင်အား ၁၁၄ ယောက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ခွဲနှစ်ခွဲ နှင့် ဌာနချုပ်တပ်ခွဲတစ်ခွဲပါဝင်ရာ အမျိုးသမီး ၁၅ ယောက်

က ဆက်သွယ်ရေးနှင့်ဆေးမှူးတာဝန်များ ထမ်း ဆောင်ကြရသည်။ အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းသည် ဗိုလ် သက်ထွန်း၏အဓိကစစ်အင်အားဖြစ်ပြီး ဗိုလ်သက်ထွန်း 

ကိုယ်တိုင် တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ခေါင်းဆောင်ထားသော တပ်ဖြစ်သည်။ 

အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းသည်တိုက်တိုင်းအောင်(၇) ပင်ဖြစ်သည်။ လူအင်အားမှာလည်း ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ၂၅ဝ အထိ တိုးတက်ခဲ့သည်။ လက်နက်အနေနှင့် 

နှစ်လက်မစိန်ပြောင်း၊ ဂျီ-၄၊ဂျီ-၃၊ကာဘိုင်နှင့်ရိုင်ဖယ် များကိုင်ဆောင်ကြသည်။ တိုင်းတပ်၏အောက်တွင် တိုင်းကော်မတီ စိုးသိမ်းခေါင်းဆောင်သောလူ အင်အား

၉ဝ ခန့်ရှိ မင်းဘူးခရိုင်တပ်ရှိသည်။ မင်းဘူးခရိုင်တပ် သည် တိုင်းတပ်နှင့်ရံဖန်ရံခါပူးတွဲလှုပ်ရှားပြီး များသော အားဖြင့် သီးခြားလှုပ်ရှားသည်။ ထို့အပြင် သရက်ခရိုင် 

အနောက်မြောက်ခြမ်းနယ်မြေကို အမှတ်(၁)မှ အမှတ် (၈)အထိ ပိုင်းခြား၍ ထုတ်လုပ်ရေးတပ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်း ထားသေးသည်။

ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် အနောက်ရိုးမတပ်ရင်း(ခေါ်) တိုက်တိုင်းအောင်(၇)(ခေါ်) ဗကပအနောက်မြောက် တိုင်းတပ်သည် လက်အောက်ခံခရိုင်တပ်၊ မြို့နယ်တပ် 

များနှင့်ပူးပေါင်း၍ တပ်မတော်အင်အားနည်းစခန်းများ၊ အင်အားနည်းစစ်ကြောင်းများ၊ပြည်သူ့ရဲစခန်းနှင့် ပြည်သူ့စစ်များအား ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းကြားဖြတ်ဖမ်းယူခြင်း 

နည်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အမာခံသူလျှိုများ အသုံးပြု ၍ လည်းကောင်း၊ သစ္စာဖောက် ပဉ္စမံတပ်သားများအား မြုပ်နှံမွေးမြူ၍လည်းကောင်း   စနစ်တကျသတင်း 

ထောက်လှမ်းရယူပြီး အနိုင်ရရှိရန်သေချာမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် မိမိအတွက်အကျိုး အမြတ်မရှိနိုင်သောတိုက်ပွဲများကို ရှောင်ရှားပြီး 

စစ်ရေး အကဲမသာပါက ရွာနီများ၊ ရွာပုန်းများနှင့်တောတောင် လျှိုမြောင်ထူထပ်သောအနောက်ရိုးမဒေသပေါ်တွင် ငြိမ်သက်စွာခိုအောင်းနေလေ့ရှိသည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်း၏အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်တွင် ဒေသခံချင်းအမျိုးသားများ အများအပြားပါဝင်သောကြောင့် နယ်မြေကျွမ်းကျင်ကြသည်။ အပင်ပန်းအဆင်းရဲ

လည်း  ခံနိုင်ကြသည်။  ဗိုလ်သက်ထွန်းကိုလည်း ယုံကြည်ကိုးစားကြသဖြင့်ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ခေါင်းဆောင်မှုမှာခိုင်မြဲသည်။ ဒေသခံပြည်သူလူထုဆန့်ကျင်ရေးကို 

အတတ်နိုင်ဆုံးရှောင်ကြဉ်သဖြင့်လည်း နယ်ခံကျေးရွာများ၏ကူညီထောက်ပံ့မှုကိုရရှိသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း သည် ဗကပဗဟိုဌာနချုပ်၏ဆန္ဒအရ အနောက်မြောက် 

တိုင်းတပ်ကို တိုက်တိုင်းအောင်(၇)အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရ သော်လည်း တိုက်တိုင်းအောင်(၇)သည် ပဲခူးရိုးမမှ တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များနှင့် မတူညီခဲ့ပေ။ ဗကပ ဗဟို 

သည် ဗိုလ်သက်ထွန်းအား စိတ်မချသည့်အလျောက် မည်သည့်ကူညီထောက်ပံ့မှုမျိုးကိုမှ မပေးခဲ့သည့်အပြင် မိမိတို့ကိုယ်တိုင်လည်း ပဲခူးရိုးမတွင် ရှုံးနိမ့်လျက်ရှိရာ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် တသီးတခြားသာ လှုပ်ရှားခဲ့ရလေ သည်။

ဗကပ အနောက်မြောက်တိုင်းမှပြဿနာများ

ဗကပအနောက်မြောက်တိုင်း၏အမြင့်ဆုံး ခေါင်းဆောင်မှာ ဗိုလ်သက်ထွန်းပင်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ် သက်ထွန်းအပြင် အခြားအရေးပါသောခေါင်းဆောင် တစ်ဦးမှာ 

စိုးသိမ်း(ခေါ်)ချစ်ဖေ(ခေါ်)တိုးမောင်ဖြစ်ပြီး တိုင်းကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တိုင်းရုံးတာဝန် ခံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မင်းဘူးခရိုင်ပါတီကော်မတီနှင့် 

နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူပြီး ဗိုလ် သက်ထွန်းနှင့် သက်တူရွယ်တူခန့်ပင်ဖြစ်သည်။ တော တွင်း၌ စိုင်းလိုင်းရွာသူ မသိန်းကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျ

ပြီး သားတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ စိုးသိမ်းသည် ပုံမှန်လိုက်နေသူဖြစ်ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ တက်ကြွလာသူဖြစ်သည်။ စစ်ရေးထက် နိုင်ငံရေးကို 

ပိုမိုကျွမ်းကျင်သည်။ အောင်လှ(ခေါ်) ကျော်ညိမ်းသည် မင်းဘူးခရိုင် တပ်မှူးနှင့်အနောက်မြောက်တိုင်းတပ် ဒုတိယတိုင်းမှူးဖြစ်သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် သက်တူ 

ရွယ်တူပင်ဖြစ်သည်။   ဆက်ဆံရေးမာကျောသဖြင့် စိုးသိမ်းကဲ့သို့အောက်ခြေ၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိသူမဟုတ် ပေ။

ရဲဒင်သည် တပ်ခွဲ(၂)နိုင်ငံရေးမှူးဖြစ်ပြီး လှရွှေ သည် တပ်ခွဲ(၂)၏တပ်ခွဲမှူးဖြစ်သည်။ ဘစောကြီး၊ ဟင်းဖား၊ တောင်ပြာ၊ ဝင်းမောင်(ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ မွေးစားသား)၊ 

ထွန်းရင် စသောသူများမှာလည်း ဗိုလ် သက်ထွန်းအားကိုးရသည့် ခေါင်းဆောင်ငယ်များဖြစ် သည်။

သို့သော်     တပ်ခွဲ(၁)နိုင်ငံရေးမှူးစိန်အောင် (လက်နက်ချ)နှင့် ဗိုလ်သက်ထွန်းတို့မှာမူ ပဋိပက္ခများ ရှိနေခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် စိန်အောင်အပေါ် တွင် 

မကျေနပ်မှုများရှိနေခဲ့ရာမှ စိန်အောင်သည် အသက်ဘေးအန္တရာယ်ကိုစိုးရိမ်လာသဖြင့် လက်နက်ချ အလင်းဝင်လာခဲ့ရသည်။  ယင်းတို့နှစ်ဦး၏ပဋိပက္ခ ဖြစ်ရသည့် 

အကြောင်းရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ 

(က)	စိန်အောင်သည်ပထဝီ နှင့်အတန်းပညာကို 	အဓိကထားသူ၊  လူနှင့်လက်နက်ကိုသာ ဦးစားပေးသူဟု ဗိုလ်သက်ထွန်းက ယူဆ သည်။

(ခ)	ဗိုလ်သက်ထွန်းက တပ်မတော်ထိုးစစ်ကာလ 	များတွင် အနောက်ရိုးမအပေါ်တွင်သာ         ခိုအောင်းနေလိုပြီး စိန်အောင်က ထိုးစစ်ကို 	ထိုးစစ်ဖြင့် 

ရိုက်ချိုးရမည်ဆိုသဖြင့် မကြာ ခဏအငြင်းပွားသည်။ 

(ဂ)	ဗိုလ်သက်ထွန်းက  ပြောက်ကျားစစ်ကို အားသန်ပြီး တပ်များကို ခေတ္တသာ စုစည်း လေ့ရှိသည်။ စိန်အောင်က တပ်များကို စုစည်းပြီးလျှင် 

ပြန်လည်ဖြန့်ခွဲလိုစိတ်မရှိပေ။

(ဃ)	ဗိုလ်သက်ထွန်း၏အမိန့်ကို စိန်အောင်က နာခံလေ့မရှိသဖြင့်စိန်အောင်ကိုပြန်လည် ပြင်ဆင်ရေးသမားအဖြစ် ဗိုလ်သက်ထွန်းက စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း

က ဂူတစ်ဂူ တည်းတွင်  ခြင်္သေ့နှစ်ကောင်အောင်း၍ မဖြစ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့ရာ စိန်အောင် သည် ဗိုလ်သက်ထွန်းကို ခြေရာတိုင်းလာ သည်ဟု ထင်မြင်ခဲ့ပုံရသည်။ 

(င)	၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ အမ်းတိုက်ပွဲတွင် စိန်အောင် 	သည် ဗိုလ်သက်ထွန်း၏အမိန့်မရဘဲ ရခိုင် 	ပြည်နယ်ဒေသခံကော်မတီ ဖိုးယုံ တို့နှင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 

(စ)	တိုင်းရုံးမှဆေးတပ်သား မယုအား ဗိုလ်သက်ထွန်းက ချစ်ရေးဆိုသည်ကို စိန်အောင်က ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအရ၊ အသက် အရွယ်အရ၊ 

အတွေ့အကြုံအရကွာခြားလွန်းသူ ကို လက်မထပ်သင့်ကြောင်း စိန်အောင် က ဗိုလ်ချုပ် စိန်တင် (လက် နက် ချ) နှင့်  မကြည်တို့အား ဥပမာပြ၍ တင်ပြခဲ့သည်။ 

မယုသည် ရုံးမှလက်နှိပ်စက်စာကူးစောရီ (မယားကြီးရှိသူ)နှင့်အိပ်စက်နေသည်ကို မိခဲ့ဖူးသဖြင့် သူတစ်ပါးနှင့်အိပ်ပြီးသား ဇာတ်တူသား မိန်းမနှင့်မိမိတို့

ခေါင်းဆောင် မယူသင့် ဟု စိန်အောင်က ဝေဖန်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မယု ကိုယူပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိပေါင်းသင်းခဲ့ သည်။ 

(ဆ)	စိန်အောင်နှင့်ဗိုလ်သက်ထွန်း၏မွေးစား သား ဌာနချုပ်တပ်ခွဲနိုင်ငံရေးမှူးဝင်းမောင်တို့ မသင့်တင့်ကြပေ။ ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ဇနီး မယုနှင့်စိန်အောင်၏

ဇနီးမမြမေ တို့မှာလည်း အမျိုးသမီးတပ်ဖွဲ့တွင် မသင့်တင့်ကြပေ။ 

(ဇ)	စေတုတ္တရာတိုက်ပွဲနိဂုံးချုပ်၌ ဗိုလ်သက်ထွန်း  က ဖြည်းဖြည်းနှေးနှေးစဉ်းစားပြင်ဆင်၊ အမြန်ဖြန့်၊ အမြန်တိုက်၊ အမြန်လိုက်ဟူသော နှေး(၁)၊ မြန်(၃)စနစ်

ကြောင့် အောင်မြင် သည်ဟုသုံးသပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် မင်းဘူး ခ ရိုင် မှ အ တွင်း ရေး မှူး ဟောင်း အောင်မောင်းအား  စစ်ပြေးအတွေးအခေါ် မှ  ကာကွယ်ပေးခဲ့

သဖြင့်  စိန်အောင်က မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
 
(ဈ)	ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ယောက်ဖဖြစ်သူ လှရွှေ အား တိုင်းကော်မတီအဖြစ်ခန့်အပ်ရန် လျာ ထားသည်ကို စိန်အောင်က ဝေဖန်ကန့်ကွက် ခဲ့သည်။ 

သို့နှင့် ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့်စိန်အောင်တို့၏ပဋိပက္ခ များမှာ ကြီးမားသည်ထက်ကြီးမားလာရာမှ စိန်အောင် လက်နက်ချအလင်းဝင်လာခဲ့ရတော့သည်။ စိန်အောင်

သည် တိုက်ပွဲပေါင်းများစွာကို ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် အတူ တကွသော်လည်းကောင်း၊ သီးခြားသော်လည်းကောင်း၊ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သူဖြစ်ရာ စစ်ရေး၊  နိုင်ငံရေးအစဉ် 

အလာရှိသူဖြစ်သည်။ စိန်အောင်လက်နက်ချသွားသော အခါ ဗိုလ်သက်ထွန်းအနေနှင့် အားကိုးရသူတစ်ဦးဆုံးရှုံး  သွားခဲ့ရသည်။ စိန်အောင် ဘက်ပါသူများ၏ 

ဆန့်ကျင်မှု နှင့်လည်း ရင်ဆိုင်ရသည်။ သို့သော်  ဗိုလ်သက်ထွန်း သည် အနောက်မြောက်တိုင်းတွင် ပဋိပက္ခကိုနိုင်နင်းစွာ ကိုယ်တွယ်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်၍ အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်ကို သေသေချာချာ ဦးဆောင်မှုပေးခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း ဗဟို 

ဌာနချုပ်လုံခြုံရေးတာဝန်ယူနေရစဉ် တိုင်းတပ်တွင် ဒေါက်တာနတ်(ခေါ်)ထွန်းမောင်ခေါင်းဆောင်ပြီး အင်အား ၅ဝ ခန့်သာရှိသည်။ တိုင်းတပ်သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ 

ဩဂုတ်လအထိ တိုက်ကွက်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ဗိုလ်သက်ထွန်းခေါင်းဆောင်မှုပေးနိုင်သည့်အချိန်မှစ၍သာ တိုင်းတပ်သည် စစ်ရေးအရဦးမော့လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

သို့သော် ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ စက်တင်ဘာ လခန့်တွင် ဗကပဗဟိုမှ ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်သက်တင်နှင့် ဗိုလ်အောင်မြင့်တို့တိုင်းတပ်သို့ရောက်ရှိလာပြီး ၆၄ လမ်းစဉ် 

အကောင်အထည်ဖော်ရေးကိုဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရာ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ဗဟို၏ချုပ်ကိုင်မှုအောက်၌ပင် ရှိ နေခဲ့ရသည်။ 

၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် နစ်ဖြူသင်တန်းကျောင်းတစ်ခု ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဒေါက်တာနတ်၊ စိုးသိမ်း၊ သက်တင်၊ ဗဟိုကော်မတီနှင့်ရခိုင်ပြည်နယ်ကော်မတီ 

ကျော်မြတို့က   နိုင်ငံရေးဘာသာရပ်ကို   ပို့ချပြီး ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့်အောင်မြတ်တို့က စစ်ရေးဘာသာရပ်၊ တင်မောင်က အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးဘာသာရပ်တို့ကို 

ပို့ချခဲ့သည်။ ဗဟိုသင်တန်းကျောင်းတွင် လူ ၂ဝဝ သင်တန်းတက်ခဲ့ကြပြီး အောင်လှကလည်း တိုင်းတပ် စစ်ရေးသင်တန်းကျောင်းကို တစ်ပြိုင်တည်းဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 

ထိုနှစ်တွင် ဗဟို၏ညွှန်ကြားချက်အရ ဗိုလ် သက်ထွန်းသည် တိုင်းတပ်၏နိုင်ငံရေးမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ခလရ(၄၄)

မှ တပ်စိတ်နှစ်စိတ်အား ကျောက်ပုံရွာအနီး ခန့်မှန်းမြေပုံ ညွှန်း(တီ-၉၉၉ဝ၇၉)တွင် ချုံခိုတိုက်ခိုက် ခဲ့ရာ ခလရ (၄၄)မှ နှစ်ယောက်ကျဆုံးသကဲ့သို့ ဗိုလ် သက်ထွန်း၏ 

တိုင်းတပ်မှလည်း ဗိုလ်ကျော်လှ၊ ဗိုလ် မိုးဟိန်းတို့အပါအဝင် လေးယောက်သေဆုံးခဲ့ရလေရာ အရှုံးပေါ်သောတိုက်ပွဲပင်ဖြစ်သည်။ ကျောက်ပုံတိုက်ပွဲ သည် တိုင်းတပ်

မှ အမာခံအင်အားကို ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်သုံးသောတိုက်ပွဲဖြစ်လေရာ အောက်ခြေထုက မတိုက်ခိုက်သင့်ကြောင်းဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ် သက်ထွန်းကမူ စစ်ရေး 

အရ ရှုံးသော်လည်း နိုင်ငံရေး အရ အမြတ်ရရှိကြောင်း သုံးသပ်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ဗိုလ်ဇေယျနှင့် ဒေါက်တာနတ်တို့ ဗဟိုသို့ပြန်သွားရာ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့်တိုင်းတပ်သည် ဗဟို၏ချုပ်ကိုင်မှုမှကင်းလွတ်သွားပြန်သည်။

၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ စက်တင်ဘာလများတွင် အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်သည် 'ခေတ်သစ် စစ်ဆင်ရေး'အမည်ဖြင့် ဗကပအနောက်မြောက်တိုင်းကို 

ထိုးစစ်ဆင်ရာ  ဗိုလ်သက်ထွန်းသည်  တိုင်းတပ်နှင့် သရက်ခရိုင်တပ်ကိုပူးပေါင်းပြီး ကျောက်ခုတ်နယ်မြေ တွင်  ရှောင်တိမ်းခဲ့ရသည်။  ဇူလိုင်လတွင်  နစ်ဖြူ 

ပန်းမောင်(ခေါ်) တုတ်ပြဲ ထွက်ပြေးသဖြင့် တိုက်ကွက် ဖော်မည့်အစီအစဉ်များလည်း ပျက်ပြားခဲ့ရသည်။ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်တွင် မင်းဘူး-ပဒန်းကားလမ်း၌ 

အရပ်ကားကို စစ်ကားထင်ပြီး မှားယွင်းတိုက်ခိုက်မိပြန် သည်။ နှစ်ကုန်ခါနီးတွင် ကချင်(၄)ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ တိုင်းတပ်

မှာမူ အင်အား ၁၄၈ ယောက်ဖြစ်လာသည်။ 

၁၉၆၈  ခုနှစ်တွင်ကား  ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် တိုင်းတပ်သည် တပ်မ(၈၈)စစ်ကြောင်းများ၏ထိုးစစ်ကို ရှောင်ကွင်းရန် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်ဘက်သို့ 

ရှောင်တိမ်းခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ရက်တွင် အင်အားနည်းသော အမ်းမြို့ကိုလက်နက်ကိုင် အင်အား ၈ဝ၊ ရွာနီရွာပုန်းများမှ ရွာသား ၁ဝဝ ဖြင့် အလစ်ဝင် 

ရောက်စီးနင်းခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်မှ လေးယောက်၊ ပြည်သူ့ရဲမှ တစ်ယောက်ကျဆုံးပြီး ဗိုလ်သက်ထွန်းဘက် မှလည်း ငါးယောက်သေဆုံးခဲ့ရာ နှစ်ဖက်အကျအဆုံး 

မှာ မကွာခြားခဲ့ပေ။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် အမ်းမြို့မှ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည့် ပစ္စည်းများအနက်မှ ပုလွဲရွာသား များအား တက်ထရွန်တစ်ဝတ်စာစီ၊ အပ်ချည်နှင့်အပ်များ 

ဝေငှစည်းရုံးခဲ့သည်။  မေလ  ၇  ရက်တွင်လည်း စေတုတ္တရာစခန်းကိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ   တပ်မတော်မှ အရာရှိတစ်ဦးအပါအဝင် ၁၁ ယောက်ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် တိုင်းတပ်သည် တပ်မတော် ထိုးစစ်များကိုရှောင်ကွင်းပြီး အမ်းမြို့နယ်နှင့် မင်းဘူး ခရိုင်တွင် အောင်မြင်မှုများရခဲ့သော်လည်း သရက်ခရိုင် တွင် 

တပ်မတော်ထိုးစစ်များကို ရင်ဆိုင်ရန်ကျန်ရစ်ခဲ့ ရသည်။ ရဲဒင်၏ခရိုင်တပ်မှာမူ များစွာအထိနာခဲ့ရ သည်။ သရက်ခရိုင်တပ်သည် အင်အား ၂၁၁ ယောက် အထိ 

တိုးပွားလာခဲ့သော်လည်း အကြိမ်ကြိမ်အတိုက်ခံ ရသဖြင့် ၁၃ ယောက်သေဆုံးပြီး ငါးယောက်လက်နက်ချ ခဲ့ကြသည်။ နှစ်ယောက်ကိုဖမ်းမိခဲ့သည်။ တိုင်းတပ်နှင့် 

သရက်ခရိုင်တပ်သည်လည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်တစ်နှစ်လုံး အဆက်အသွယ်မရခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်သက်ထွန်း သည် အမ်းတိုက်ပွဲ၊ စေတုတ္တရာတိုက်ပွဲများတွင် အနိုင် 

ရခဲ့သော်လည်း သရက်ခရိုင်တပ်အထိနာခြင်းအတွက် တာဝန်ရှိသူဟု  ဗကပဗဟိုက  သုံးသပ်ခြင်းကိုခံခဲ့ရ သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ထိုးစစ်ကိုထိုးစစ်ဖြင့် 

ရင်မဆိုင်ဘဲ ရှောင်တိမ်းခဲ့သဖြင့် ဗကပဗဟိုက စစ်ပြေး အတွေးအခေါ်သမားဟုဆိုကာ အရေးယူရန်စီစဉ်ခဲ့ သည်။ 

သရက်ခရိုင်ကျဆုံးလုနီးပါးဖြစ်လာပြီး လုံးဝ လက်လွှတ်ရတော့မည့်အခြေအနေတွင် ဗိုလ်သက်ထွန်း သည် ရဲဒင်၏ခရိုင်တပ်နှင့်အဆက်အသွယ်ရရန်ကြိုးပမ်း 

ခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ မအောင်မြင် ခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ဧပြီလ ၁၄ ရက်တွင် ခလရ(၂၆)  အား တိုက်ကွက်ဖော်ပြပြီး အဆက်အသွယ်ရရန်ကြိုးပမ်း 

ခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်သက်ထွန်း ၏တိုင်းတပ်နှင့်ရဲဒင်၏သရက်ခရိုင်တပ်တို့ပြန်ပူးပေါင်း မိကြသော်လည်း ထိုအချိန်တွင် ရဲဒင်၏သရက်ခရိုင်တပ် 

မှာ တပ်မတော်၏ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ရဲဒင်အပါ အဝင် ယောက်ျား၊ မိန်းမစုစုပေါင်းငါးဦးသာ ကျန်ရှိ လေတော့သည်။   ဗိုလ်သက်ထွန်းက   ရဲဒင်အား 

လူအင်အား ၂ဝ၊ စက်ကလေးသုံးလက်၊ စတင်းနှစ်လက်၊ ဂျီ-၃ သေနတ်နှစ်လက်ဖြည့်တင်းပေးပြီး သရက်ခရိုင် တပ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးကို ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ 

ထို အချိန်တွင် ဗကပဗဟိုသည်လည်း တပ်မတော်၏စစ် ဆင်ရေးများကြောင့် ကျဆုံးလျက်ရှိရာ သရက်ခရိုင် အတွက် မည်သည့်အကူအညီမျှမပေးနိုင်ခဲ့ပေ။ 

ဗိုလ် သက်ထွန်းသည် သရက်ခရိုင်စိတ်ဓာတ်တက်ကြွရေး အတွက် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် သခင်သန်းထွန်း ကျဆုံးသည့်နေ့ အထိမ်းအမှတ် ပရဆိုင်းပြည်သူ့ 

ရဲစခန်း တိုက်ပွဲကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တပ်မတော်တပ်ရင်းလေးရင်းပါဝင်သည့် ခေတ်သစ်အဆင့် (၅) စစ်ဆင်ရေးကြောင့် မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ခြောက်လံနှင့် 

ကတီး တောင်နယ်မြေတွင် ခိုအောင်းနေရပြန်သည်။ သို့နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်ကုန်တွင် သရက်ခရိုင်အနောက်ခြမ်း၌ နစ်ဖြူအင်အားမှာ ၁ဝ၆ ယောက်အထိ ကျဆင်းသွား 

ရသည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ခေတ်သစ်အဆင့်(၅) စစ်ဆင်ရေးသည်   အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်အတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်နေသော တောင်ပေါ်ချင်းရွာ ၇၅ ရွာခန့်ကို 

ပြောင်းရွှေ့စေခဲ့ရာ ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် တိုင်း တပ်အတွက် ရိက္ခာအခက်အခဲဖြစ်လာသည်။ သို့သော် ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် မပြောင်းရွှေ့လိုသောကျေးရွာများ 

ကိုစည်းရုံး၍ နိုင်ငံရေးအမြတ်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသမှ မပြောင်းရွှေ့လိုသူ ချင်းအမျိုးသားများကို လည်း  ပြည်သူ့စစ်အဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ  ဧပြီလတွင်  

အင်အား ၂ဝ သာရှိသော်လည်း နှစ်ကုန်တွင် ၁ဝဝခန့် ဖြစ်လာသည်။ တိုင်းတပ်အတွက်လည်း ချင်းအမျိုးသား ၁၂ဝ ကို စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ်အဆင့် (၅) 

စစ်ဆင်ရေးပြီးဆုံးသွားသောအခါတွင်ကား တိုက်ကွက် များဖော်ထုတ်လာနိုင်ပြန်သည်။ 

၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ကွက်များပိုမိုဖော်ထုတ် လာပြီး တိုင်းတပ်ကိုလည်း အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းတွင် 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် နိုင်ငံရေးမှူးနှင့်တပ်ရင်းမှူးဖြစ်ပြီး   စိန်အောင်သည် ဒုတိယတပ်ရင်းမှူးနှင့် တပ်ခွဲ(၁) နိုင်ငံရေးမှူး၊ တပ်ခွဲမှူးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ကြသည်။ 

ကုန်းတန်းကြောရှိ နလဲ(ပီတီ-၉၉၁၃)နှင့် ကန်တုပ်ကျေးရွာများမှ ပြည်သူ့စစ်လက်နက် ၄ဝ ကိုသိမ်း၍ လည်း ဗကပပြည်သူ့စစ်များကို တပ်ဆင်ပေးခဲ့သည်။ 

တပ်မတော်ကလည်း အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းကို စစ်ဆင်ရေးများဖြင့်   အဆက်မပြတ်ဦးတည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းသည် မြေပြန့်တွင် မနေနိုင်တော့ 

ဘဲ ရခိုင်ရိုးမပေါ်ရှိ အမ်းမြို့နယ်စပ်အထိ တိမ်းရှောင် နေ ခဲ့ ရ သည်။ ထို အ တော အ တွင်း တပ်မတော်၏ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဆက်သွယ်မှုများကို ဖော် ထုတ်၍ 

အပိုင်အနိုင်ထွက်တိုက်ခြင်းများပြုလုပ်နေလေ့ ရှိသည်။ အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းသည် မြေပြန့်သို့ မဆင်း နိုင်သဖြင့်   ရိက္ခာအခက်အခဲဖြစ်လာရာ မူးချောင်းရိုး ရှိ 

ဖြူကန်(ဝိုင်ဇက် - ၈၆၅၆)၊ ကတောင်းနက် (ဝိုင် -၉၆၇၆၁၈)၊   လယ်ကြီးဒေါင့်(ဝိုင်-၈၈၂၆၂၆) စသော ရွာများသို့အတင်းဝင်ရောက်ပြီး ဆက်ကြေးနှင့်ရိက္ခာ များ 

အဓမ္မစုဆောင်းခဲ့ရသည်။

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ဗကပဗဟိုနှင့်အဆက် အသွယ်ရရန် အောင်လှကိုစေလွှတ်ခဲ့ရာ ၁၉၇၂ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် အောင်လှသည် ဗဟိုမှညွန်ကြားချက် နှင့် 

အတူပြန်ရောက်လာပြီး    ဗဟိုမှညွှန်ကြားချက်အရ အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းသည်လည်း တိုက်တိုင်းအောင် (၇)ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း က 

ပြည်သူ့စစ်တပ်ခွဲ(၇ဝ၁)၊ (၇ဝ၂)၊ (၇ဝ၃)တို့ကို တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းရာ တစ်ခွဲလျှင် လူ ၁ဝဝ ခန့်စီ တိုးတက်လာ သည်။ တိုက်တိုင်းအောင်(၇) သည်လည်း လူ ၂၃ဝ ခန့်အထိ 

တိုးတက်လာသည်။  ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ အင်အားစုများသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်အတွင်း တပ်မတော် မှလက်နက်မျိုးစုံ ၁၂၇ လက် သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့ရာ အရှေ့ မြောက် 

ဗကပကြောင့် ပဲခူးရိုးမဗကပများ ခေါင်းထောင် လာနိုင်သည့်အကျိုးဆက်ပင်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးအရှိန်လျော့ပါးပြီး ဒေသခံတပ်များသာ 

ကျန်သောအချိန်များတွင် တိုက်တိုင်းအောင်(၇)သည် ပိုမို၍ လှုပ်ရှားနိုင်ခဲ့သည်ကိုလည်း တွေ့ရနိုင်သည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် အင်အား ၂၅ဝ ခန့်သည် အင်အားပြ စည်းရုံးလှုပ်ရှား ခြင်းမျိုးများ ပြုလုပ်ခဲ့သေးသော်လည်း  စစ်ရေးအရ 

တိုက်ကွက်ဖော်မှုများမှာ လျော့နည်းလာသည်။ တပ် မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးအရှိန်မြင့်တက်လာသောကြောင့်လည်း တိုက်တိုင်းအောင်(၇)သည် မကြာခဏထိုးနှက် 

ခံလာရသည်။ ရိက္ခာအခက်အခဲတွေ့လာသောကြောင့်လည်း လက်နက်ကိုင်အင်အားစုများကို အလုံးအရင်း နှင့် စုစည်းထားရေးမှာ ပြဿနာပေါ်လာသည်။ 

တိုက်ကွက်ဖော်နိုင်ရန် စုစည်းရမည့်လုံလောက်သောအင်အား မှာ ရိက္ခာပေါ်တွင် တည်မှီလျက်ရှိလာသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ဆားကွင်းရွာ(ဝိုင်-၈ဝ၄ဝ၈၅)နှင့် 

နှစ်မိုင် အကွာတွင် ခိုအောင်း၍ ကဇက်ရွာ (ဝိုင်-၅၂ဝ၉၄ဝ)၊ လှေ့စင်(ဝိုင်-၈၃၇၉၄၆)နှင့် ပဲနီ၊ ပဲနောက်ချောင်းရိုး တစ်လျှောက်ရှိကျေးရွာများမှ ဆက်ကြေးရိက္ခာများ 

စုဆောင်းခဲ့ရသည်။

၁၉၇၄  ခုနှစ်တွင်  ကျေးရွာဆင်းရဲသားသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းရေး၊ အာဏာဖြူဖြိုချ၍ အာဏာနီတည်ဆောက် ရေးစသည့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကိုသာ အဓိကထား ၍ 

လုပ်ဆောင်လာသည်။ ၆၄ လမ်းစဉ်ကို အကောင် အထည်ဖော်ရာတွင် အပြစ်မဲ့ရွာသား ၁၅ ဦးလည်း အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မြင်းကွေ့စခန်း ကို 

တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း အရှုံးနှင့်သာရင်ဆိုင်ရတော့ သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် အာဏာနီတည်ဆောက်ရေးအတွက် ကျေးရွာများတွင် အောက်ပါညွှန်ကြားချက်များ 

ထုတ်ခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။

(က)	အစိုးရ၏မည်သည့်ကိစ္စကိုမျှ ရွာသားများ လိုက်နာလုပ်ဆောင်ခြင်းမပြုရ။ 

(ခ)	တပ်နှင့်ပြည်သူ့ရဲစသည့် အစိုးရစာများကို ပို့ပေးခြင်းမပြုလုပ်ရ။

(ဂ)	တပ်များ၊ စစ်ကြောင်းများကို လုံးဝအတွေ့ မခံရ။

(ဃ)	လှည်း၊ ထင်း၊ ရေ၊ နေရာထိုင်ခင်းစသည့် မည်သည့်လိုအပ်ချက်ကိုမျှ ကူညီလုပ်ကိုင် ပေးခြင်းမပြုရ။ 

(င)	ကျေးရွာကောင်စီနှင့် သမဝါယမအားလုံး ဖျက်သိမ်း၍ အာဏာနီသမဂ္ဂများထူထောင် ရမည်။ 

(စ)	အထက်ပါအချက်များကို မလိုက်နာပါက သေဒဏ်အထိအပြစ်ပေးမည်။ 

(ဆ)	အာဏာနီနယ်မြေတွင်   ယခင်နှစ်က တစ်အိမ် ၁၅ ကျပ်နှုန်းကောက်ခံရာမှ ယခု နှစ်တွင် ထွက်ကုန်တန်ဖိုး၏ ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်း ကောက်ခံမည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဗကပ ဗဟို၏ချုပ်ကိုင်မှုမှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ ကင်းလွတ်ခဲ့ရာ ထိုနှစ်များအတွင်း စစ်ရေးအကောင်အထည်ဖော်မှု 

အများဆုံးပြုလုပ်ခဲ့သည်။  ဗကပဗဟိုသည်  ဗိုလ် သက်ထွန်း၏ သီးခြားလှုပ်ရှားမှုများကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်ကျမှ အောင်လှနှင့်အတူ  ညွှန်ကြားချက်များပေးပို့၍  

ချုပ် ကိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ရသည်။ တပ်မတော်က ရိက္ခာ အကူအညီဖြတ်တောက်ရန် ရွာပုန်း၊ ရွာနီနှင့်တောင်ပေါ်ချင်း ရွာများအား ရွှေ့ပြောင်းရေးကိုဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ

ဗိုလ် သက်ထွန်းအနေနှင့် မရွှေ့ပြောင်းလိုကြသော ရွာသား များအပေါ် ပို၍ပင် စည်းရုံးရေးအောင်မြင်ခဲ့ရသည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် နိုင်ငံရေးခံယူချက်ပြင်းထန်သူဖြစ်ပြီး    စည်းရုံးရေးပရိယာယ်ကြွယ်ဝသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ရေးကိုအဓိကထားပြီး ဒေသခံပြည်သူ လူထု 

နှစ်ခြိုက်အောင် စည်းရုံးနိုင်သောစနစ်ကိုကျင့်သုံး ခဲ့သည်။ ဒေသခံပြည်သူလူထု၏ထောက်ပံ့ကူညီမှုကို အရယူ၍ တိုက်ကွက်များဖော်ခဲ့ရာ ဗဟိုနှင့်ကင်းလွတ် 

နေသမျှကာလပတ်လုံးအောင်မြင်ခဲ့သည်က များသည်။ 

၁၉၇၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဗဟိုညွှန်ကြားချက်အရ အာဏာနီတည်ဆောက်ရေးကိုဆောင်ရွက်ခဲ့ရသောအခါ ဒေသခံပြည် သူလူထုမှာ အကျပ်အတည်းတွေ့လာရ သည်။ 

ယခင်က ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် တိုက်ကွက်ဖော် ရေးအတွက် တပ်မတော်သတင်းထောက်လှမ်းရာတွင် ရွာသားများကို တပ်မတော်နှင့်ရောနှောဆက်ဆံစေ၍ 

သတင်းရယူခဲ့သည်။ အာဏာနီတည်ဆောက်ရေးကာလ တွင်ကား ရွာသားများသည် တပ်မတော်ကိုအတွေ့ခံ၍ မဖြစ်နိုင်ပေ။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ

ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲနှင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲများကို ကျေးရွာအတော်များများသည် 

ဆောင်ရွက်ဝံ့ခြင်းမရှိခဲ့ ပေ။ ကျေးရွာသားများသည် အစိုးရ၏အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် နှင့် အာဏာနီတည်ဆောက်ရေးကြားတွင် မလူးသာ၊ မလွန့်သာ ညပ်၍ 

နေခဲ့ကြရသည်။ သေဒဏ်အထိပေး ရန် ခြိမ်းခြောက်ခံလာရသောကြောင့်လည်း  ကျီးလန့် စာစားဖြစ်လာကြသည်။ အချို့မှာ သတ်ဖြတ်ခံကြရ သဖြင့် အိုးပစ်၊ 

အိမ်ပစ်ပြေးသူများရှိလာသည်။ အချို့မှာ မနေဝံ့တော့သဖြင့် အာဏာနီနယ်မြေမှ လွတ်ရာသို့ရွှေ့ ပြောင်း ထွက်ပြေးကြသည်။ 

၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှစတင်၍ မင်းလှမြို့ နယ် အနောက်ခြမ်း(ပဲနီ၊ ပဲနောက်၊ ရေကြည်ချောင်း) ဒေသကို နစ်ဖြူအနောက်တိုင်းက အာဏာနီဒေသ အဖြစ် 

သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အစိုးရမှ ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများ လုံးဝကင်းစင်ရန်လည်း အကြမ်းဖက် ၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဖော်ပြပါ ရည်ရွယ်ချက်အရ 

အစိုးရအမာခံ၊  အာဏာဖြူသမားများ၊  အာဏာနီ ဆန့်ကျင်ရေးသမားများ   စသည့်စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ၁၉၇၄  ခုနှစ်၊  ဇန်နဝါရီလတစ်လအတွင်းမှာပင်  

အောက်ပါအပြစ်မဲ့ကျေးရွာလူကြီး ၁၄ ဦး အသတ်ခံခဲ့ ကြရသည်။ 

(က)	ဦးဘိုးငြိမ်း၊ ကဒေါင်ကျင်းရွာ

(ခ)	ဦးအောင်လှိုင်၊ နွားလဲရွာ

(ဂ)	ဦးဟန်သိမ်း၊ ကံကျောရွာ

(ဃ)	ဦးသီလေး၊ ကံကျောရွာ

(င)	ဦးထွန်းစိန်၊ ငါးဘတ်အိုင်ရွာ

(စ)	ဦးဘိုးရင်၊ ရွှေချောင်းရွာ

(ဆ)	ဦးကုလား၊ မီးလောင်ကုန်းရွာ

(ဇ)	ဦးညိုဝိုင်း၊ လှေ့စင်ရွာ

(ဈ)	ဦးစံခင်၊ ဆင်ဖြူကံရွာ

(ည)	ဦးသိန်းနိုင်၊ အောက်ကိုင်းရွာ

(ဋ)	ဦးရွှေပိုင်၊ စမ်းကြီးရွာ

(ဌ)	ဦးချစ်ခွေး၊ သီးကုန်းရွာ

(ဍ)	ဦးမာဒင်၊ ချင်းကုန်းရွာ

(ဎ)	ဒေါ်ကျော့ခင်၊ သခွပ်ရင်းရွာ

သောင်းကျန်းသူများက သတ်ဖြတ်ရန် ဖမ်းဆီးကြ စဉ် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာကြသူများမှာ စမ်းလယ် ရွာမှ ဦးဒေါညို၊ ဘန့်ပြင်ရွာမှ ဦးဖိုးချုံ၊ မီးလောင်ကုန်း ရွာမှ 

ဦးအောင်စိန်နှင့်ဦးညီခွေး၊ အောက်ကိုင်းရွာမှ ဦးသိန်းမောင်နှင့်ဦးပုမောင်၊ ချင်းကုန်းရွာမှ ဦးပီလော၊ စမ်းကြီးရွာမှ ဦးလှစိုး၊ ဦးပေါက်ချိပ်၊ ဦးစံမြင့်၊ ဦးငွေသိန်း နှင့်ဦးရီ၊ 

ရေငံရွာမှဦးတုတ်ကြီး၊   စက်စက်ယိုရွာမှ ဦးတင်ဦးနှင့်မြို့သစ်ရွာမှ ဦးဝဲကျော်တို့ဖြစ်ကြသည်။

ဗဟိုအာဏာနီတည်ဆောက်ရေးညွှန်ကြားချက် အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရာတွင် လုပ်နည်းလုပ်ဟန်သည် ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ယခင်စည်းရုံးရေးမူများမဟုတ်တော့ပေ။ 

ပဲ ခူး ရိုး မ နှင့် မြစ် ဝ ကျွန်း ပေါ် ဒေ သ မှအာဏာနီ တည်ဆောက်ရေးပုံစံများကဲ့သို့ပင် အကြမ်းဖက်စည်းရုံးရေးဖြစ်လာသည်။ သို့နှင့် ကျေးရွာအများအပြားမှာ 

အကျပ်အတည်းတွေ့လာကြရသည်။ ကျေးရွာများမှ ရေသာခိုသူများ၊ ခြေသလုံးအိမ်တိုင်များ၊အချောင်သမား များကို စုစည်း၍ ဆင်းရဲသားသမဂ္ဂများဖွဲ့စည်းလိုက် 

သောအခါ ပို၍ ဆိုးရွားလာသည်။ 

ဗကပ  ဗဟိုသည်  ပဲခူးရိုးမဒေသကြီးတွင် တိုက်တိုင်းအောင်(၁)မှ (၄)အထိ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး သရက် ခရိုင်အရှေ့ခြမ်းတွင် တိုက်တိုင်းအောင်(၆)ကို ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းကို တိုက်တိုင်းအောင် (၇) အဖြစ် ပြောင်းလဲရန်ညွှန်ကြားခဲ့ သည်။  ဗကပဗဟိုဌာနချုပ်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့်  

အနောက်မြောက်တိုင်းအား တိုက်တိုင်းအောင်(၆)နှင့်   ဆက်စပ်လှုပ်ရှားစေပြီး ချုပ်ကိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းအနေနှင့် အလံနီ ပါတီအပေါ် ဗကပဗဟို

ကဲ့သို့ပင် မင်းမဲ့ပါတီ၊ ဓနရှင် ပေါက်စပါတီအဖြစ် အမြင်ပြောင်းရန်လည်း ညွှန်ကြား ခဲ့သည်။ သို့သော် ပဲခူးရိုးမမှ တိုက်တိုင်းအောင်(၁)၊ (၂)၊ (၃)နှင့် (၄)၊ 

သရက်ခရိုင်အရှေ့ခြမ်းမှ တိုက်တိုင်းအောင် (၆)တို့သည် အာဏာနီတည်ဆောက်ရေးတွင် ပြည်သူ လူထုကိုဆန့်ကျင်သော အကြမ်းဖက်ဝါဒကိုကျင့်သုံး သဖြင့် 

ကျဆုံးခဲ့ကြရာ တိုက်တိုင်းအောင်(၇)သည်လည်း အခြားတိုက်တိုင်းအောင်များနည်းတူပင် ကျဆုံးလာရ တော့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း၏အနောက်မြောက်တိုင်း 

တပ်သည် ၁၉၇၄ - ၇၅ ခုနှစ်များတွင် အောက်ပါ အကျပ်အတည်းများကို ရင်ဆိုင်လာရတော့သည်။

(က)	ဗဟိုက  အယုံအကြည်မရှိသဖြင့်  ကူညီ ထောက်ပံ့မှုမရခြင်း၊ ဗဟိုကိုယ်တိုင်က ကူညီ နိုင်သောအခြေအနေမရှိခြင်း။

(ခ)	စိန်အောင်လက်နက်ချပြီး      အဖွဲ့အတွင်း ပဋိပက္ခပေါ်လာခြင်း။

(ဂ)	ဗဟိုကော်မတီကျော်မြ၏ ရခိုင်ပြည်နယ် ကော်မတီနှင့် အစေးမကပ်သဖြင့် အကူ အညီမရခြင်း။

(ဃ)	ဗဟို၏ဆန္ဒအတိုင်း အာဏာနီအကောင် အထည်ဖော်ရာတွင်    ပြည်သူလူထုက ဆန့်ကျင်လာခြင်း။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်း၏အခြေအနေမှာ ညှပ်ပူးညှပ်ပိတ် အခြေအနေတွင် ရှိလာသည်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်သည်။  ဖိုးခေါင်တောင်တန်းကိုလည်းလက်လွှတ်ရတော့မည့် 

အခြေအနေရှိလာရာ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ပြည်သူ့စစ် (၇ဝ၄) ဒေသတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းရန် တင်စိုး(ခေါ်)ခြုံတိုင်း အား တာဝန်ပေးခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၁၈) 

ရက်တွင် ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့်အင်အား ၂၇၅ ယောက် သည် သမင်ကတုတ်ရွာတွင်းတွင် တပ်မတော်စစ် ကြောင်းရှိသည်ထင်ပြီး ဝိုင်းဝန်းပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ 

ထို့နောက်  ရွာကိုဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ကြရာ ရွာပြင်တွင်ရှိနေသော တပ်မတော်စစ်ကြောင်းက လာ ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံခဲ့ကြရသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း က 

သမင်ကတုတ်တိုက်ပွဲ နှင့်ပတ်သက်၍ - 

ဒီတိုက်ပွဲဟာ တို့ရှုံးတာပဲ၊ အမြတ်မရဘူး၊ အရင်း ရှုံးတယ်၊ ရလာတဲ့ပစ္စည်းတွေက ရွာကပစ္စည်းတွေဖြစ် တယ်၊ အဲဒီတပ်စိတ်မှ ဒီလိုထဘီတွေ၊ မိန်းမအင်္ကျီတွေ 

ထမ်းမထားဘူး၊ ရန်သူက ဝါဒဖြန့်မယ်၊ ကြေးစားတွေ လုပ်သလိုပဲ၊ ကြေးစားတွေရွာရောက်ရင် ဓာတ်မီးယူ၊ ရေဒီယိုသိမ်းလုပ်တယ်၊ ဓားပြတွေနဲ့တူနေတယ်၊ ဒီ 

တိုက်ပွဲမှာ ကျည်မျိုးစုံ ၁ဝ၅၈ တောင့်ကုန်တယ်၊ ဒီလို သာ ဆက်လုပ်သွားရင် တပ်ပျက်မှာပဲ၊ ကျည်ဆန်တွေ ဒလဟောသုံးကြတယ်၊ ငါမဟုတ်တာ မပြောဘူး၊ ငါ 

ပြောတာမှန်တာချည်းပဲ စသည်ဖြင့် ညည်းတွားပြောဆို ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် တိုက်ပွဲတိုင်းကိုစစ်ရေး အရရှုံးလျှင်ပင် နိုင်ငံရေးအရနိုင်သည်ဟု သုံးသပ်

ခဲ့သူ ဖြစ်ရာ ရှုံးသည်ဟုဝန်ခံပြောဆိုခြင်းမှာ ယခုတစ်ကြိမ် တွင်သာရှိသည်ဟုဆိုကြသည်။ ၁၉၇၄  ခုနှစ်တွင် ကျည်ဆန်အကုန်အကျများပြီး အရှုံးလည်းများခဲ့လေရာ 

ခဲယမ်းလက်ကျန်ကလည်း နည်းပါးလာသည်။ ဆွဲမိုင်း၊ တိုက်မိုင်းနှင့်ကားမိုင်းများအတွက် ယမ်းဘီလူးမှာ ၁ဝ ပိဿာခန့်ရှိတော့သည်။ တိုက်တိုင်းအောင် (၇) (ခေါ်) 

တိုင်းတပ်တွင် လူအင်အား ၂၅ဝ ခန့်မှာ လက်နက် ကိုယ်စီကိုင်နိုင်သော်လည်း ခဲယမ်းအနေနှင့်မူ ၇ ဒသမ ၆၂ မမ ကျည် ၁၅ဝဝ တောင့်၊ ဒသမ ၃ဝ၃ ကျည် ၁ဝဝဝ 

ခန့်၊ ဒသမ ၃ဝ ကျည် ၁ဝဝဝ ခန့်နှင့် လက်ပစ် ဗုံး ၁ဝဝ ခန့်သာ လက်ကျန်ရှိနေသည်။ ထိုခဲယမ်း အင်အားမှာ လူအားလုံးပါဝင်သည့် တိုက်ပွဲတစ်ပွဲကိုပင် 

ရေရှည်အချိန်ဆွဲ၍ တိုက်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ ငွေရေး၊ ကြေးရေး အခက်အခဲဖြစ်နေသောကြောင့်လည်း နှစ်စဉ် ဆက်ကြေးငွေ ၂ဝဝဝဝ ကျပ်ခန့် ကောက်ခံနေရာမှ 

၅ဝဝဝဝ ကျပ်ခန့် တိုးချဲ့ကောက်ခံရန်စီစဉ်ခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ကမ္မမြို့ကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်၍ ငွေတိုက်ကိုဖောက် ယူရန်လည်း စီစဉ်လျာထားခဲ့သည်။

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် တဖြည်းဖြည်းကျဆင်းလာ သော အနောက်မြောက်တိုင်းကိုပြန်လည်၍ ဦးမော့လာစေရန် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း သည် 

အင်အားနည်းတပ်စခန်းများ၊ စစ်ကြောင်းအဖွဲ့ ငယ်များကို အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် အပိုင်အနိုင် တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ တပ်မတော်စခန်းများ၊ စစ်ကြောင်းများ 

၏အနေအထိုင်ပေါ့လျော့မှု၊ စည်းကမ်းပျက်ယွင်းမှုကို အခွင့်ကောင်းယူ၍တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ တပ်မတော် ကြိုးမဲ့ ကြေးနန်းဆက်သွယ်မှုများကို ကြားဖြတ်ဖမ်းယူထောက် 

လှမ်းခြင်း၊ ကျေးရွာသားအမာခံများမှတစ်ဆင့် သတင်း ထောက်လှမ်းခြင်းစသော လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များဖြင့် စစ်ရေးအောင်မြင်မှုရယူလျက်ရှိရာ တပ်မတော် 

စစ်ကြောင်းများသည် သတိနှင့်သွားလာလှုပ်ရှားခြင်း၊ စစ်စည်းကမ်းများကို တင်းကြပ်စွာထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ကြိုးမဲ့ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးစနစ်များကိုပြုပြင်ခြင်း၊ 

အမာခံ များဖော်ထုတ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်လာကြသောအခါ ဗိုလ် သက်ထွန်း၏ အောင်မြင်မှုမှာလည်း နည်းပါးလာသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ 

ဖေဖော်ဝါရီလ ချင်း သောက်စခန်းတွင် ဆွေးနွေးပွဲကျင်းပ၍ အောက်ပါ အတိုင်းသုံးသပ်ခဲ့သည်။

ကြေးစားတပ်တွေ တစ်ပြည်လုံးမှာ စစ်ရေးအရ ရှုံးနိမ့်နေတယ်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ပဲခူးရိုးမ၊ သရက် အနောက်ပိုင်းခရိုင်များမှာ အရှုံးနဲ့အဆုံးသတ်နေရတယ်၊ 

ဘယ်လောက်ပဲ ထိုးစစ်ကြီးတွေထိုးထိုး၊ ဘယ်လောက်ပဲ တပ်များများ ငါတို့ကိုမတိုက်နိုင်ဘူး၊ လုပ်တဲ့တပ်များသာ ချေမှုန်းခံရမှာဖြစ်တယ်၊ တပ်မတော် တပ်မ,

မကလို့ ဘာတပ်ပဲလာလာ ချေမှုန်းပစ်မယ်၊ သူတို့ကို အလစ် အငိုက်ယူတိုက်ရင်ရတယ်၊ ခလရ(၄၄)အနေနဲ့ကြောက် လို့ ချုံတိုးတယ်၊ လမ်းအတိုင်းမသွားရဲဘူး၊ 

ပရိယာယ် ကြွယ်ဝတယ်၊ ဂိတ်စခန်းလုံခြုံရေးအတွက်လည်း ထားရ၊ ထိုးစစ်လည်း လုပ်ချင်၊  ကျေးရွာကျောရိုးတွေလည်း  ဖြိုချချင်ပေမယ့် တပ်မလောက်လို့ 

မလုပ်နိုင်ဘူး၊ ခမရ (၅ဝ) တပ်အနေနဲ့ အခုချိန်မှာ သတိရှိနေတယ်၊ ရွာကို  ရောက်ရင်လည်း သတိရှိရှိနဲ့နေပြီး ကတုတ်ကျင်းတူး တယ်၊ နေ့မလှုပ်ရှားဘဲ 

ညလှုပ်ရှားတဲ့ပြောက်ကျားစစ်ကို ဆင်နေတယ်၊ ရွာတွေမှာ ညမအိပ်ဘဲနေတယ်၊ စခန်းမှာ ရှိတဲ့တပ်တွေကလည်း ကုပ်နေပြီး သတိနဲ့အပြင်ထွက်  နေတယ်၊ 

နေ့မသွားဘူး၊ ညသွားတယ်၊ လမ်းမသုံးဘူး၊ ခလရ(၅ဝ) ကွန်မန်ဒိုကလည်း ချုံလျှောက်တိုးတယ်၊ ကွန်မန်ဒိုတွေက ချုံတိုးကောင်တွေ၊ ခုစစ်ဆင်ရေးဝင်တဲ့ 

တပ်တွေကလည်း (ဆက်သွယ်ရေး)စက်မသုံးဘဲ စက် ပိတ်အလုပ်လုပ်နေတယ်၊ ဘာလုပ်လို့ ဘာလုပ်ရမှန်း မသိတော့ဘူး၊  တချို့ဆိုရင်  မှန်းပြီးလုပ်နေရတယ်၊ 

ဒါကြောင့် တိုက်ရခက်တယ်

ဗိုလ်သက်ထွန်းပြီးလျှင် စစ်ရေးတွင် အားကိုးရဆုံး သော ဒုတိယခေါင်းဆောင်ရဲဘော်စိန်အောင်(ခေါ်) ဗိုလ်တိုးလွင်နှင့်လည်း ပဋိပက္ခမှာ ပို၍ကြီးမားလာသည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းက မင်းကို တစ်နေ့ ဗဟိုကမွေးချင်မွေး မယ်၊ ဂူတစ်လုံးတည်း ခြင်္သေ့နှစ်ကောင်အောင်းလို့မဖြစ် ဘူးဟု ပြောကြားကာ ဖြုတ်၊ ထုတ်၊ သတ်ရန် စီစဉ်

သဖြင့် စိန်အောင်(ခေါ်)ဗိုလ်တိုးလွင်သည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၁ဝ)ရက်၌ ခလရ(၄၄)တိုင်းတာဝ ခန်းသို့  လက်နက်ချအလင်းဝင်သွားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ 

သို့သော်  ဗိုလ်သက်ထွန်းသည်  အောက်ပါအတိုင်း ကြွေးကြော်၍ အနောက်မြောက်တိုင်းအခြေအနေကို တတ်နိုင်သမျှ အဖတ်ဆယ်ခဲ့သည်။

ဖိုးခေါင်တောင်တန်းကနေပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ် အော်အထိ အာဏာနီတည်ဆောက်ပြီး တစ်ပြည်လုံးကို သိမ်းပိုက်မယ်၊ တရုတ်ပြည်မှာ ကျင်ကန်တောင် 

ဗမာ ပြည်မှာ ဖိုးခေါင်တောင်

ထို့နောက် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၁)ရက် တွင် ဖိုးခေါင်တောင်တန်းအခြေခံဒေသနီတောင့်တင်း ကြံ့ခိုင်ရေး ကြွေးကြော်သံများ ကို ထုတ်ပြန်၍ နိုင်ငံရေး၊ 

စစ်ရေးလှုံ့ဆော်ချက်များပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စိန်အောင် သည် ကြွေးကြော်သံများထုတ်ပြန်ပြီး ၁ဝ ရက်အကြာ တွင်  လက်နက်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  ၁၉၇၄  ခုနှစ်၊ 

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်တွင် ငေါတောင်အနောက်ခြမ်း လွတ်မြောက်ရေးတိုက်ပွဲ ဒုတိယအဆင့်လုပ်ငန်းစဉ်ကို ထုတ်ပြန် ပြန်သည်။  သို့သော် ၁၉၇၄  ခုနှစ်၊  မေလ 

အတွင်းတွင်  အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ရှေ့တန်းစစ်ဗျူဟာအဖွဲ့က   လက်ပန်တံခါးတောင်ပိုင်း နယ်မြေ၊ လက်ပန်တံခါး၊ ရေနံမ၊ ရှမ်းတပ်ကြီးနယ်မြေ၊ 

ရေနံမ အရှေ့ဘက်ကန်ရွာ(ဇက်-၁၃၁၉၂၅) နယ်မြေ များအား မိုးကျော်စစ်ဆင်ရေးဖြင့် အသေးစိတ် ပိုက်စိပ်တိုက်၍ ရှင်းလင်းခဲ့ရာ ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ တိုင်း 

တပ်သည်လှုပ်ရှားမှုမပြုနိုင်ဘဲ ငြိမ်သက်စွာခိုအောင်း နေခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အတွင်း တပ်မတော် စစ် ကြောင်းများနှင့် တိုင်းတပ်၊ ခရိုင်တပ်များမှ အဖွဲ့ငယ် 

များထိတွေ့တိုက်ခိုက်ကြရာတွင်လည်း  တိုင်း၊  ခရိုင် တပ်များအရှုံးများပြီး လုံးပါးပါးလာသည်။ ထိုကဲ့သို့သော  ထိတွေ့မှုများမှာလည်း  ဗိုလ်သက်ထွန်း၏အင်အားစု

ကို လက်နက်ခဲယမ်း တဖြည်းဖြည်းချို့တဲ့လာစေသည်။  ၁၉၇၄   ခုနှစ်၊  ဖေဖော်ဝါရီလ  ပထမပတ်အထိ နှစ်လတာကာလအတွင်း ပဲနီ၊ ပဲနောက်ဒေသကို 

တပ်မတော်က စစ်ဆင်ရေးလုပ်ရာ သောင်းကျန်းသူ ငါးယောက်အသေမိခဲ့ပြီး တစ်ယောက်ဒဏ်ရာရသွား ခဲ့သည်။  သုံးယောက်ဖမ်းဆီးရမိပြီး  တစ်ယောက် 

လက်နက်ချဝင်ရောက်လာသည်။ တပ်မတော်မှ ပြောပလောက်အောင်ထိခိုက်ကျဆုံးမှုမရှိခဲ့ပေ။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ဗကပဘေးနံအင်အားစုများ ၏ အကူအညီမရသဖြင့် သီးခြားရပ်တည်နေရသော အခြေအနေကို စိတ်ပျက်ငြီးငွေ့လာခဲ့သည်။ အနောက်မြောက် 

တိုင်း၏အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ ဗိုလ်သက် ထွန်းက လက်နက်ချအလင်းဝင်လာပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ထွက်ဆိုချက်ပေးခဲ့သည်ကိုတွေ့ရ သည်။

			၁၉၇၄  ခုနှစ်တွင်  မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ကျဆုံးခဲ့ရ၏၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးရိုးမတိုင်းကျဆုံး ခဲ့သော ကျွန်တော်တို့၏မဟာဗျူဟာကြီးအနေ 

အထားမှာ လွန်စွာဆိုးရွားခဲ့သည်၊ တပ်မတော် ထိုးစစ်များ ဖိအားနှင့်အရှိန်အဟုန်မှာ တစ်စတစ်စ ပိုမိုပြင်းထန်မြင့်မားလာပြီး ရေရှည်ဆွဲ၍ ကျွန်တော် တို့အား 

အလုံးအရင်းအင်အားနှင့်တိုက်ခိုက်ရန် လမ်းပွင့်နေခဲ့သည်၊  ကျွန်တော်တို့သည် ပြည်ပမှ ဖြစ်စေ၊ ပြည်တွင်းမှဖြစ်စေ မည်သည့်အကူအညီ မျှမယူဘဲ 

ကိုယ့်ဝမ်းစာကိုယ်ရှာစားကာ နှစ်ပေါင်း များစွာ  ရပ်တည်နေခဲ့ရသည်၊  အမှန်စင်စစ်    ကျွန်တော်တိုက်ရိုက်ဦးစီးကွပ်ကဲခဲ့သော အနောက် 

ရိုးမကြီး၏မဟာဗျူဟာအနေအထားမှာ အထီးကျန် အနေအထားဖြစ်ခဲ့သည်၊ ပခုက္ကူခရိုင်တစ်ခုလုံး ကိုလည်း ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် လုံးဝလက်လွှတ်ရပြီး 

ကျန်တပ်စိတ်တစ်စိတ်ကိုသာ မိမိထံခေါ်ယူထား ကာ ၎င်းအချိန်မှစ၍ ပခုက္ကူသို့ လုံးဝပြန်လည် ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ၊ မင်းဘူးခရိုင်ကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် 

ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး မင်းဘူးအင်အားများမှာ ထိုအချိန်မှစ၍ မူလအခြေခံဒေသဟောင်းအတွင်း ပြန်လည်အခြေစိုက်နိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ ကျောက်ဖြူ ခရိုင် ဒလက်ချောင်း၊ 

အေးချောင်း၊ အမ်းချောင်းများ အတွင်းတွင်သာ ကပ်ရပ်ခိုလှုံနေခဲ့ရသည်၊ မိမိအနေ နှင့် အဆိုပါအင်အား ၁ဝဝ ယောက် ပတ်ဝန်းကျင် ရှိသည့် အင်အားဝန်ထုပ်

ဝန်ပိုး ကြီးကို လက်နက် ခဲယမ်း၊ ဘဏ္ဍာရေးထောက်ပံ့မှုအရ လေးလံစွာ နှစ်ပေါင်း များစွာထမ်းဆောင်နေခဲ့ရသည်။

			အနောက်မြောက်တိုင်းနယ်မြေမှာ  သုံးခရိုင် အနက် နှစ်ခရိုင်ကျဆုံးပြီး တစ်ခရိုင်သာ အသက် ငွေ့ငွေ့ကျန်ရှိနေတော့သည်။ ကျွန်တော်၏

လုပ်ဖော် ကိုင်ဖက်များသည်   မင်းဘူးခရိုင်အင်အားစုအတွင်း အမြောက်အမြားရှိသော်လည်း သူတို့သည် ဖိုးခေါင် တောင်တန်းအား မည်သို့မျှ မည်မည်ရရ

အကူအညီ ပေးခဲ့ခြင်းမရှိ။ သူတို့ဘာသာ ချောင်းဖျားချောင်းနား ဒေသတွင် ငြိမ်ငြိမ်သက်သက်ရပ်တည်နိုင်ဖို့သာ လျှင် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ

တိုးချဲ့ ရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း မလုပ်ခဲ့ကြပါ။ ဒလက် ချောင်း၊ အေးချောင်း၊ အမ်းချောင်းဒေသများမှာ အမှန်စင်စစ် စစ်အေးဒေသများအဖြစ် နှစ်ပေါင်း 

များစွာရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။     အလားတူပင် ကျောက်ဖြူခရိုင်၊   စစ်တွေခရိုင်တို့ပါဝင်ရာ ကိုကျော်မြ၏ရခိုင်ပြည်နယ်ဆိုသည်မှာလည်း 

ကျွန်တော်တို့၏ဖိုးခေါင်တောင်တန်းအား ကူညီ ဖေးမရန်   စိတ်ကူးစိတ်သန်းပင်ရှိပုံမရပေ၊ ကျွန်တော်၏လှုပ်ရှားတိုက်ခိုက်မှုများကို သူတို့အနေ ဖြင့် 

စာနှင့်ပေနှင့်ချီးကျူးဩဘာပေးကြ၏။

			တပ်မတော်စစ်ကြောင်း၊ တပ်မတော်တပ်ရင်း တပ်ဖွဲ့အမြောက်အမြား ကျွန်တော်တို့နှင့်ရင်ဆိုင်ရ သည့်အခြေအနေကို သူတို့များစွာနှစ်ထောင်း 

အားရဖြစ်မိကြသည်။ သူတို့လိုချင်သည်မှာ သူတို့ရခိုင်ပြည်နယ် တစ်ခုလုံးငြိမ်သက်အေးဆေး နေရန်ဖြစ်၍ သူတို့အပေါ်အာရုံစူးစိုက်လာစေမည့် လှုပ်ရှားမှုမှန်သမျှကို 

သူတို့ မလုပ်မိအောင် သတိထားနေခဲ့ကြသည်။ ကျွန်တော်တို့က ရိုးမအရှေ့ ခြမ်းတွင်အနေကျပ်၍ ရိုးမအနောက်ခြမ်းကိုသိမ်း ယူလိုက်သောအခါ  သူတို့က 

အဆိုပါနယ်မြေများ ကို သူတို့အားပြန်လည်လွှဲအပ်ရန်သာ တောင်းဆို နေကြသည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်အနောက်မြောက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့်အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တို့ ပူးပေါင်း၍ စစ်ဆင်ရေးများကိုဆင်နွှဲသောအခါ ဗိုလ်

သက်ထွန်း ၏တိုက်တိုင်းအောင်(၇)(ခေါ်) အနောက် မြောက်တိုင်းသည် မြေပြန့်သို့မဆင်းနိုင်တော့ဘဲ တောင်ပေါ်ဒေသတွင်သာ ခိုအောင်းနေခဲ့ရတော့သည်။

ဗိုလ် သက်ထွန်းနှင့်နောက်ပါအင်အားစုများသည် ဧရာဝတီ မြစ်၏အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် မြေပြန့်ဒေသမှ အနောက်ရိုးမပေါ်သို့ တဖြည်းဖြည်းဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ 

ဖိုးခေါင်တောင်တန်းကိုပါ  လက်လွှတ်ရတော့မည့် အခြေအနေသို့ရောက်ရှိလာသောအခါ ရခိုင်ပြည်နယ် ကော်မတီ၏နယ်မြေဖြစ်သော ရခိုင်ရိုးမအနောက်ခြမ်း သို့ 

ဝင်ရောက်ခိုအောင်းခဲ့ရလေရာ  ရခိုင်ပြည်နယ် ကော်မတီမှ ကိုကျော်မြ (ဗဟိုကော်မတီဝင်) တို့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်လာရသည်။ စစ်ဆင်ရေးတွင် အနောက်ပိုင်း တိုင်း 

စစ်ဌာနချုပ်လည်းပါဝင်လျက်ရှိရာ ဗိုလ်သက်ထွန်း  ၏အင်အားစုများသည် အရှေ့နှင့်အနောက်စစ်မျက်နှာ နှစ်ဖက်ညှပ်၍ အခက်အခဲတွေ့လာခဲ့ရသည်။ 

ဗိုလ်သက်ထွန်း၏အင်အားစုများသည် စစ်ရေး အရ အောင်မြင်မှုအတန်အသင့်ရရှိခဲ့ကြဖူးသော်လည်း ပြည်သူနှင့်တပ်မတော်တို့၏ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံ 

လာကြရလေရာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပဲခူးရိုးမ ဒေသ၌လည်း ဗကပဗဟိုချုပ်ငြိမ်းပြီးဖြစ်သဖြင့် အနုတ် လက္ခဏာပြပြီး တောက်လျှောက်ပင်ကျဆုံး

လာရတော့ သည်။

ပြည်ပြေးတို့၏ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုများ

စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုနှင့် အခြေစိုက်စစ်စခန်းများ တည်ဆောက်ခြင်း

ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းဦးနုသည် ပြည်ပသို့ထွက်ခွာ သွားရာမှ  ဦးလောရုံက  ထိုင်းနိုင်ငံသို့ခေါ်ယူသွား ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှထွက်ပြေးသွားကြသော နိုင်ငံ 

ရေးသမားဟောင်းကြီးများစုစည်း၍ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်တွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ ထူထောင်ခဲ့ကြောင်း၊ တော်လှန်ရေးအစိုးရအား စစ်ရေး 

အရတိုက်ခိုက်ကြရန် ပြည်ပအကူအညီများတောင်းခံနေ ကြကြောင်း၊ စီအိုင်အေသူလျှိုဦးလောရုံသည် ပြည်ပြေး လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုလုံးအား ကြိုးကိုင်နေသူဖြစ်ကြောင်း 

တင်ပြခဲ့ပြီးလေပြီ။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်တွင်  ဦးနုခေါင်းဆောင်သည့်အဖွဲ့ဝင် ၃၆ ဦးပါဝင်သော ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီဌာနချုပ်ကို ဖွဲ့စည်း၍

ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗန်ကောက်မြို့ ဆွိုင်(၁၈) တွင် အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။   ပြည်ချစ်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်ကိုဖွဲ့စည်းပြီး  လက်နက်တပ်ဆင်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခြင်းများ 

ပြုလုပ်လာကြသည်။   

နိုင်ငံတကာ စာနယ်ဇင်းများမှတစ်ဆင့်   ဝါဒဖြန့်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပြည်ပနိုင်ငံများမှ အကူအညီတောင်းခံ ခြင်းတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်တွင်  ကေအင်န်ယူတပ်ဦး၊  မွန်ပြည်သစ် ပါတီတို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ 'တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ပေါင်းစုံ ညီညွတ်ရေးနှင့် လွတ်မြောက်ရေး 

တပ်ပေါင်းစု'ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အခြားသောင်းကျန်းသူများနှင့်လည်း အဆက်အသွယ်ရယူရန် သိမ်းသွင်းရန်ကြိုးစားခဲ့သည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်က ပြည်ထောင်စုသမ္မတဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဘတ်မြို့ထုတ် ဒီဝဲ နေ့စဉ်သတင်းစာ(DIEWELT)တွင် ဘိန်းကုန်ကူးပြီး ရန်ကုန်ကို 

ဆန့်ကျင်နေတဲ့လက်နက်များ ခေါင်းစဉ် ဖြင့် ဆောင်းပါးတစ်စောင်ပါလာသည်။ ဆောင်းပါးရှင် မှာ ဗန်ကောက်မြို့တွင်စခန်းချနေသော ဖရိုင်တဲမ်ကဲင်း မနား 

ဆိုသူဖြစ်ပြီး 'ပျက်စီးနေတဲ့နိုင်ငံသို့ ဦးနုပြန်နိုင်ရေး အခွင့်အလမ်းများကား  အဘယ်နည်းဟူသော ခေါင်းစဉ်ငယ်ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်းရေးသားထားသည် ကို 

တွေ့ရလေသည်။

	စစ်သား ၅ဝဝဝဝ သည် ရန်ကုန်မြို့တော်သို့ ချီတက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းဦးနု၏ အချက်ပြမှုကို အသင့်စောင့်နေကြသည်ဟုဆိုသည်။  

ယိုးဒယားပြည် ဗန်ကောက်မြို့တွင် ပြည်တော်ပြန် ရန်ကြံစည်ပြင်ဆင်နေသည့် ဦးနုသည် ဝါဒဖြန့်ချိ ရေးနှင့် သူ၏ဘက်တော်သားများရပ်တည်ရေးကို 

ဘိန်းကုန်ကူး၍ရသောငွေဖြင့် ထောက်ပံ့နေသည်။

	တစ်ချိန်က  မော်စကိုနှင့်  ပီကင်းတို့က အလေးပေးခြင်းကိုခံယူခဲ့ရသော အာရှတိုက်၏ အလေးစားဆုံးသော အစိုးရခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သော၊  

လိုက်လျောပေါင်းသင်းတတ်သော အသက် ၆၃ နှစ် အရွယ် လူကြီးလူကောင်းသည် ဗန်ကောက်မြို့၏  အမေရိကန်ရပ်ကွက်တွင် ဖလော်ရီဒါပုံစံဆောက်လုပ်

ထားသည့် အိမ်၌ဇိမ်ကျ ကျနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ဦးနုလိုလားသည့် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပြန်လည်အသက်သွင်းရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဆိုသည်မှာ 

သူပုန်အားလုံး၏ ရှေ့တန်းအကျဆုံး ရည်မှန်းချက်မဟုတ်ပါချေ။ 

	မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်၌ ကမ္ဘာတွင်အကောင်း ဆုံးသောဘိန်းကိုထုတ်လုပ်သည်။ 

	ရှမ်းပြည်မှ နှစ်စဉ် တန် ၂ဝဝ နှင့် ၂၅ဝ ခန့်သောဘိန်းစိမ်းများသည်   ဒုတိယကမ္ဘာစစ်က လမ်းဟောင်းအတိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား၊ ထိုင်းနှင့် အနောက်ကမ္ဘာသို့ 

ပို့ခဲ့ကြသည်။ ယင်းဘိန်းများကို စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားသော မာဖီးယား (ဘိန်း ကိုကင်း) တပ်ဖွဲ့ကြီးများက  အလုံအလောက် စောင့်ရှောက်သောကားကြီးများဖြင့် 

ပို့ဆောင်ခဲ့ သည်။ ပြောက်ကျားဂိုဏ်းများသည် ဤမူးယစ်စေ တတ်သောဆေး(ဘိန်း)မှ သန်းနှင့်ချီ၍ရသော အမြတ်ငွေများရရှိရန်အတွက် ဘိန်းစစ်ပွဲကလေး 

များဆင်နွှဲ၍ တစ်ဂိုဏ်းနှင့်တစ်ဂိုဏ်းသတ်ဖြတ်မှု ကိုပင်ပြုကြသည်။ ယင်းတို့သည် လာအိုနှင့်ထိုင်း အစိုးရများ၊  စစ်တပ်ရုံးများ၊  ဌာနချုပ်များကို  တည့် တည့် 

မတ်မတ်သွားရောက်ဆက်သွယ်ကြသောကြား ပွဲစားများ၊ လက်ပါးစေများကိုယ်စား တိုက်ခိုက် သတ်ဖြတ်ကြသည်။	အာရှတိုက် ဘိန်းလုပ်ငန်းမြို့တော်များသည် လာအိုနိုင်ငံတွင် 'ဘောဟောင်'၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် 'ချင်ရိုင်း' တို့ဖြစ်သည်။ ဦးနု၏ကိုယ်စားလှယ်များ သည် 

ထိုမြို့များတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြ သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဘိန်းသည် အမြတ် အစွန်းကောင်းကောင်းရသောလုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ဘိန်းနှင့်ကာဘိုင်၊ 

မော်တာ၊ ခဲယမ်း တို့ကို သတ်မှတ် ထားသောနှုန်းထားအရ လဲလှယ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။	သူပုန်များနှင့်ဦးနု၏နောက်လိုက်များအဖို့ ရွေးစရာအလုပ်မရှိကြချေ။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ သူတို့ သည် ဘိန်းကုန်ပို့သည့်လုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ် 

ထားသော တရုတ်စစ်ဘုရင်ကြီးများကို ပစ်ပယ် ထား၍မရကြချေ။ သူတို့မှာ ကူမင်တန်(တရုတ်ဖြူ) ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းလီဝင်တွမ်နှင့်တွန်ရှိဝမ်း တို့ နှစ်ဦးဖြစ်သည်။	ယနေ့သူတို့သည် အင်ဒိုချိုင်းနား၏ မဟာ ဗျူဟာနိုင်ငံသုံးနိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသတွင်လက်နက် ကိုင်ကာ ဘိန်းပို့ဆောင်ရေး နှင့်ရောင်းချရေးကို 

စိုးမိုးလုပ်ကိုင်နေကြသည်။ 

	ယင်းပြည်ချစ်ဝါဒဘိန်းကုန်ကူးခြင်း၊ သေနတ် ရောင်းခြင်း၊ ဗြောင်ဓားပြတိုက်ခြင်းနှင့် အတိလွှမ်း သောတောကြီးမျက်မည်းအတွင်းမှ ဦးနု၏ကိုယ်စား 

လှယ်များသည် လက်နက်မည်မျှရခဲ့သည်ကိုသော် လည်းကောင်း၊ တပ်ရင်းမည်မျှစုစည်းနိုင်ပြီကိုသော် လည်းကောင်း မှန်းဆရန်ပင်ခက်ခဲလှပေသည်။ဆောင်းပါးတွင် ပြည်ပြေးများ ဘိန်းကုန်ကူးရန် ကြိုးစားနေကြောင်း၊ တရုတ်ဖြူများနှင့် ဆက်သွယ်နေ ကြောင်းဖော်ထုတ်ထားခြင်းဖြစ်လေသည်။ အမေရိကန် 

ဗဟိုထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ဂဂဂဂနှင့် တရုတ်ဖြူအကြွင်းအကျန်  တပ်မနှစ်ခုသည်  မြန်မာ၊  ထိုင်း၊  လော သုံးပွင့်ဆိုင်နယ်စပ်ဒေသတွင် ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး 

အတွက် လှုပ်ရှားနေကြသည်။ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ၊ ဘိန်းဂိုဏ်းများကလည်း ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးကို ဗန်း ပြ၍ အကူအညီရယူကာ ဘိန်းဈေးကွက်ဖွင့်လှစ်၍ 

ဘိန်းကုန်ကူးနေကြသည်။ ဦးနုသည် တရုတ်ဖြူများထံမှ အကူအညီရရေးကိုကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ 

ပြည်ချစ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်ကို ဖွဲ့စည်း သောအခါ ပြည်ပြေးများသည် မိမိတို့၏တပ်အင်အား ကြီးမားများပြားဟန်ဖြင့် လှည့်စားနိုင်ရန် စစ်ရာထူးကြီးများကို 

အချင်းချင်းခန့်အပ်ပေးခဲ့ကြသည်။ စောကြာဒိုး သည် မေဂျာဂျင်နရယ်အဆင့်ဖြင့် စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာ သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်သည်လည်း မေဂျာဂျင်နရယ်အဆင့်၊ 

ဇာလီမော်မှာ ကာနယ်အဆင့်၊ ဦးသွင်မှာ ဘရစ်ဂေးဒီး ယားအဆင့်၊ ဗိုလ်ကျော်ဒင်မှာ ကာနယ်အဆင့် အသီး သီးရယူခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် တိုင်းကြီးနှစ်တိုင်းကို 

အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

(က)	အမှတ်(၁)တိုင်း။ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့ နယ်၊ ဘုရားသုံးဆူတောင်ကြားနယ်စပ်မှ တိုက်ရိုက်အတိုင်းအတာအထွာဂ၁၂ မိုင်ကွာ ဝေးသော ထိုင်းနိုင်ငံ 

ဆန်ခရာဘူရီ (SAN-KARABURI) (ခေါ်) ဝမ်ကနယ်မြေဖြစ်ပြီး တိုင်းမှူးမှာ မေဂျာဂျင်နရယ်ရန်နိုင်ဖြစ် သည်။ ဒုတိယတိုင်းမှူးမှာ ကာနယ်ဇာလီမော် ဖြစ်သည်။ 

အမှတ်(၁) တိုင်းသည် နောင်တွင် တောင်ပိုင်းတိုင်းဖြစ်လာသည်။ 

(ခ)	အမှတ်(၂)တိုင်း။   ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ မြဝတီမြို့တစ်ဖက်ကမ်းရှိ မဲဆောက်နယ်မြေ ဖြစ်သည်။ တိုင်းမှူးမှာ ဘရစ်ဂေးဒီးယား မောင်သွင်ဖြစ်ပြီး   

ဒုတိယတိုင်းမှူးမှာ ကာနယ်ကျော်ဒင်ဖြစ်သည်။ အမှတ်(၂) တိုင်းသည် နောင်သောအခါတွင် အလယ် ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ ပြောင်းလဲသွားသည်။

ပြည်ပြေးတို့သည် အထက်ပါအတိုင်း တိုင်းနှစ်တိုင်း ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ဂျင်မီယန်းကို စည်းရုံး၍ နောက်ထပ် တိုင်းအသစ်ဖွဲ့စည်းရန်လည်း ရည်ရွယ်ထားကြသည်။ 

ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း၌လည်း အောက်ပါအခြေစိုက်စခန်း များကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။

(က)	ဝမ်ကစခန်း(ခေါ်)ကွယ်နွဲ့စခန်း။ ထိုင်းနိုင်ငံ ဆန်ခရာဘူရီ(ခေါ်)ဝမ်ကမြို့၏   တောင် ဘက်ကမ်း၊ မွန်ရပ်ကွက်နှင့်ဝမ်ကမြို့ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ 

ဘုန်းကြီးကျောင်း အကြား ကွေးမြစ်၏တောင်ဘက်ကမ်းတွင် ရှိသည်။ ကွယ်နွဲ့(ကွေးမြစ်)စခန်းကို စန်ခလစခန်းဟု လည်း ခေါ် သည်။ ထို စ ခန်း တွင် စစ် 

တန်းလျားနှစ်ခု၊ ဗိုလ်ရန်နိုင်၏အိမ်၊ စခန်းမှူး ဦးလှိုင်၏အိမ်များရှိသည်။ ဝမ်ကစခန်းတွင် ဗိုလ်လကျာ်၊  ဦးလှိုင်၊  ဒုတိယစခန်းမှူး မင်းလွင်၊ မောင်ငြိမ်း၊  ဦးရွှေကြေး 

(ထိုင်း စကားပြန်)၊ မစ္စတာချမ်း (တရုတ်ဖြူဗိုလ်မှူး ဟောင်း)၊  ကျော်သူရ  (ကြိုးမဲ့ကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရေးသင်တန်းဆရာ)တို့ နေထိုင် ကြသည်။ 

(ခ)	အောင်မြေစခန်း။ ဝမ်ကမှ အနောက်ဘက် ၁ဝ မိုင်ကွာရှိ ဝမ်က ချောင်းဖျားကြာကိုး ရွာအနီးတွင်ရှိပြီး ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်ဦးတွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ 

အောင်မြေစခန်းတွင် ဗိုလ်ရန်နိုင်နေပြီး စခန်းမှူးမှာ တင်ငွေဖြစ် သည်။ နောင်သောအခါ မိုင်းလုပ်သားကြီး များကို စည်းရုံးရန် တင်ငွေသည် နတ်အိမ်ထောင်စခန်း

သို့ ထွက်ခွာသွားသည်။ အောင်မြေစခန်းတွင် စစ်သင်တန်း၊ ဆေး သင်တန်းနှင့် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး သင်တန်းများဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

(ဂ)	ဥဩစခန်း။ ဝမ်ကမြောက်ဘက် သုံးမိုင်ခန့် အကွာ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက် ထားသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ တွင်  

စတင်တည်ဆောက်သည်။ စခန်းမှူး မှာ ဦးအေးမောင်(ရန်ကုန်)ဖြစ်ပြီး ဒုတိယ စခန်းမှူးမှာ ဂျင်မီဖြစ်သည်။

(ဃ)	နတ်အိမ်ထောင်စခန်း။  ထိုင်း - မြန်မာ နယ် စပ် တွင် ရှိ ပြီး ထိုင်း ပု လိပ် များ ၏ တိုက်ရိုက်အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက် အခြေချခဲ့သည်။ နတ်အိမ်ထောင်

မှာ အိမ်ခြေ ၅ဝဝ ခန့်ရှိသော မြို့ငယ်ဖြစ်သည်။ စခန်းမှူးမှာ မေဂျာတင်ငွေ၏ညီ တင်ညွန့် ဖြစ်သည်။

(င)	ဟိုဖိုင်စခန်း(ခေါ်)ပေါက်ကျိုင်းစခန်း။ 	မဲဆောက်မြို့နယ်ရှိ ဦးသွင်၏လေ့ကျင့်ရေး စခန်းဖြစ်သည်။ 

ပြည်ပြေးတို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းတွင် အခြေ စိုက်စခန်းများတည်ဆောက်ခြင်း၊ လက်နက်တပ်ဆင် လေ့ကျင့်ခြင်းတို့ကိုပြုလုပ်၍ ပြည်တွင်းသို့ဝင်ရောက် 

တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်လျက်ရှိလေသည်။ 

ပြည်ပြေးအဖွဲ့အတွင်း၌ ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ် ထွန်းကားလာခြင်း

ပြည်ပြေးတို့သည် နိုင်ငံရေးအရ ဝါဒဖြန့်ခြင်း၊ ကြော်ငြာခြင်း၊ အကူအညီတောင်းခံခြင်း၊ စစ်ရေး ပြင်ဆင်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နေစဉ်မှာပင် အခက်အခဲ  

အကျပ်အတည်းများ နှင့်လည်း ရင်ဆိုင်လာကြရသည်။ ဝမ်ကစခန်းတွင်ရှိနေသော သိန်းလွင်သည် ငှက်ဖျား ရောဂါကြောင့် အခြေအနေဆိုးရွားနေသော်လည်း   

ဆေးဝါး ကုသခြင်းကို မခံခဲ့ရပေ။ ဗိုလ်ရန်နိုင်နှင့် တင်ငွေ တို့ကလည်း ဝမ်ကစခန်းတွင် မတရားမှုများ၊ ဗိုလ်ကျမှု များဖြင့် အနိုင်ကျင့်လျက်ရှိရာ သိန်းလွင်သည် 

မကျေနပ်ချက်များကို ဖျားနေစဉ် ကယောင်ကတမ်းရေရွတ်မိခဲ့သည်။ တင်ငွေက ဗိုလ်ရန်နိုင်အားတင်ပြပြီး သိန်းလွင်ကိုတောစပ်သို့ တရွတ်တိုက်ဆွဲခေါ်သွားသည်။ 

ထို့နောက် နားထင်ကို သေနတ်ဖြင့်တေ့ပစ်၍ သတ်ဖြတ် လိုက်လေသည်။ ဤကား ဝမ်ကစခန်းတွင် စတင်ပေါ် ပေါက်လာသောဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်အစပင်

ဖြစ် သည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လတွင်လည်း ရန်ကုန်မှ တောခိုလာသောထွန်းရှိန်ကို ပြည်ချစ်သူငယ် တပ်ပေါင်းစုအပေါ် ဝေဖန်ရကောင်းလားဟုဆိုကာ တင်ငွေ ၏အမိန့်ဖြင့် 

တင်ငွေ၏ညီ တင်ညွန့်နှင့်မောင်စိုးက အောင်မြေစခန်း၌ ရက်စက်စွာသတ်ဖြတ်လိုက်ကြလေ သည်။ ဤသို့ဖြင့် တင်ညွန့်နှင့်မောင်စိုးသည် လူသတ်ဝါဒကိုကိုင်စွဲကာ 

ဩဇာကြီးလာကြသည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင် ကလည်း တင်ငွေတို့လူစုကိုသာ အရေးပေးမြှောက်စား လာသည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်အား အန်တုလာသူများ၊ ဝေဖန်မိ သူများ၊ 

မသင်္ကာခြင်းခံရသူများကို တင်ငွေတို့ညီအစ်ကို တစ်စုက ရန်ကုန်သူလျှိုဟုစွပ်စွဲကာ သတ်ဖြတ်လေ့ ရှိကြသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် တစ်နှစ်တည်းမှာပင် တင်ငွေ၏ 

တိုက်ရိုက် အမိန့်အရ ၁ဝ ဦးထက်မနည်း အသတ်ခံခဲ့ကြရသည်။ 

ပြည်ပြေးများအတွင်းတွင် လူမှုရေးဖောက်ပြန်မှု များလည်းရှိနေခဲ့သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် မိုင်းအလုပ် သမားတစ်ဦး၏ဇနီးနှင့် ကလေးနှစ်ယောက်မိခင် မနုကျင် 

ဆိုသူကို   ယောက်ျားမရှိခိုက်စခန်းတွင်းသို့ ခေါ်ယူပေါင်းသင်းခဲ့သည်။ မနုကျင်၏ခင်ပွန်းမှာ ကလေး ၂ ယောက်နှင့်အတူ ထွက်ပြေးရာမှ လုံးဝ စပျောက် 

သွားခဲ့ရသည်။  

ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃  ရက်ကတည်းက  ဒေါက်တာဘမော်၏ သမီးသဉ္ဇာမော်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင် ၏ ကိစ္စကို ဦးနုက 

ဗိုလ်လကျာ်အား စုံစမ်းစေခဲ့သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လတွင် ဝမ်က သာသနာပြုဆေးရုံသို့တက်ရောက်ကုသခဲ့ရသည်။ စက်တင်ဘာလတွင် မူ 

မနုကျင်အားခေါ်ယူပေါင်းသင်း ပြန်သည်။ ဦးနုတို့လူစုသည် ဗိုလ်ရန်နိုင်အား အရေး မယူနိုင်ခဲ့ကြပေ။  

ဗိုလ်ရန်နိုင်၏ယောက်ဖဖြစ်သူ တောင်ပိုင်းတိုင်း ဒုတိယတိုင်းမှူးကာနယ်ဇာလီမော်သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အရေးပိုင်လုပ်ခဲ့ဖူးသော မစ္စတာစတီးဝပ် ၏

မယားငယ် ထိုင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့်ဖောက်ပြား လျက်ရှိလေသည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် ဦးနုတို့ပေးကမ်း သောငွေများကို  ကိုယ်ကျိုးအဖြစ်သာ သုံးစွဲနေသည်။ 

ထို့ကြောင့် ဦးနုက ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလတွင် ငွေ စာရင်းစစ်ဆေးရန် လူလွှတ်သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်မှာ စာရင်းမရှင်းနိုင်ပေ။ သိန်းလွင်သတ်မှုကိုလည်း စုံစမ်းလာရာ 

ဗိုလ်လကျာ်နှင့်ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် တင်ငွေအား ပြည်သိမ်းတပ်မှူးအဖြစ်ခန့်အပ်၍ မြိတ် - ထားဝယ် နယ်စပ် နတ်အိမ်ထောင်သို့ စေလွှတ်လိုက်ရတော့သည်။ 

ဗိုလ်ရန်နိုင်က ဦးနုသည် ဦးသွင်ကိုမြှောက်စားပြီး မိမိ အား ပထုတ်လိမ့်မည်ဟုယူဆထား၏။ ထို့ကြောင့် နတ်အိမ်ထောင်တွင် လူသူလက်နက် စုဆောင်းထားရန် 

အတွက် တင်ငွေကိုညွှန်ကြားထားသည်။ ဇာလီမော် ကလည်း လက်နက်ရရှိရေးအတွက် ဦးလောရုံထံ ချဉ်းကပ်ထားသည်။ ဦးနုတို့ကလည်း ဗိုလ်ရန်နိုင်ကို 

မယုံကြည်ပေ။ သို့နှင့် ပြည်ပြေးအဖွဲ့သည် တိုက်ပွဲ တစ်ပွဲမျှမတိုက်ရသေးမီမှာပင် ဦးလောရုံ၊ ဗိုလ်ရန်နိုင်၊ ဇာလီမော်၊ တင်ငွေ၊ ဗိုလ်လကျာ်တို့က တစ်ဖက်၊ ဦးနု၊ 

တီကလစ်၊ ဦးသွင်တို့က တစ်ဖက် ဂိုဏ်းကွဲလာလေသည်။ 

ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် ဟတ်ဒလက်ဂ(ခေါ်) ခင်မောင်မြင့်ဆိုသူကိုလည်း ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင်ခေါ်ယူပြီး   တောင်ပိုင်းတိုင်း လေ့ကျင့်ရေးမှူး 

အဖြစ် ခန့်အပ်ထားသည်။ ဟတ်ဒလက် သည် ကလောမြို့အကြပ်သင်ကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ် (ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး)အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊  

ဖေဖော်ဝါရီလ၌  သောင်းကျန်းသူများထံ လက်နက်ချခဲ့သဖြင့် စစ်ခုံရုံးမှ ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ် အပြစ်ပေးခံရဖူးသူဖြစ်သည်။ ဟတ်ဒလက်သည် မြန်မာ နိုင်ငံမှ  

အပြီးအပိုင်ထွက်ခွာသွားပြီး  ဩစတြေးလျ နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။ လိင်ဖောက်ပြန်နေသူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံခြားသူလျှိုအဖွဲ့အစည်း တစ်ခု၏ 

ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်  ပြည်ပြေးလောကထဲ ရောက်ရှိလာသည်။

ပြည်ပြေးအဖွဲ့အတွင်း ပဋိပက္ခနှင့်ပြဿနာများ

ဗိုလ်ရန်နိုင်အုပ်စု၏ ကိုယ်ကျိုးရှာမှုများနှင့် ပတ် သက်၍ မယုံသင်္ကာဖြစ်လာကြသောကြောင့် ပြည်ပြေး အဖွဲ့အတွင်း ပဋိပက္ခများ ပိုမိုများပြားလာသည်။ ဦးနု သည် 

ဦးသွင်၏အလယ်ပိုင်းတိုင်းအား ခါးပိုက်ဆောင် တပ်အဖြစ်ရောက်ရှိအောင် သိမ်းသွင်းလျက်ရှိသည်။ ဦးသွင်သည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက် တွင်

မဲ ဆောက် နယ် ရှိ ဟို ဖိုင် စ ခန်း (ခေါ်) ပေါက်ကျိုင်းစခန်းတွင် စစ်သင်တန်းဆင်းမိန့်ခွန်းပြော ကြားခဲ့သည်။ ဦးသွင်အား တိုင်းပုလိပ်အရာရှိများက ဟိုဖိုင်စခန်းသို့ 

ပို့ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပေါက်ကျိုင်း စခန်း၏စစ်သင်တန်းမှူးမှာ ဗိုလ်ကြီးဟောင်းလှမောင် ဖြစ်သည်။ ဦးနုနှင့်ဦးသွင်သည် ဗိုလ်ရန်နိုင်အား စိတ် မချသဖြင့် အလျင် 

အမြန် စစ်အင်အား တည်ဆောက်နေ ကြသည်။ ပြည်ချစ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ အလယ်ပိုင်းတိုင်း၏တပ်ရင်း(၁)ကိုလည်း အောက်ပါ အတိုင်းဖွဲ့စည်း 

ခဲ့ကြသည်။

(က)	ဗိုလ်တက်ထွန်း (ဦးသွင်၏ယောက်ဖ)	 	 တပ်ရင်းမှူး
			
(ခ)	ငွေသောင်း	(မုတ္တမမှ မီးသတ်ဗိုလ်)  တပ်ရင်း အရာခံဗိုလ် 
			
(ဂ)	မစ္စတာ မန်နီ (လမ်းဗိုလ်ဟောင်း)		တပ်ထောက်
			
(ဃ)	ဟာရှင်		 တပ်စုမှူး

(င)	ကာရှင်		 တပ်စိတ်မှူး

(စ)	စိုးခိုင်	 (မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ် မှ တောခိုလာသူ)		  ဒုတိယ တပ်ရင်းမှူး
			
(ဆ)	မွန်စံသူ(ခေါ်)သာဒင် 	 တပ်ခွဲ(၁) တပ်ခွဲမှူး
				
(ဇ)	အောင်ကြီး(ခေါ်) ဆာလေ       	တပ်ခွဲ(၂) တပ်ခွဲမှူး
				
ပေါက်ကျိုင်းစခန်း၏ရှေ့ပြေးစခန်းထောက်အဖြစ် ရဲသီဟစခန်းကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အလယ် ပိုင်းတိုင်းတွင် လူအင်အား ၈ဝ သာရှိသည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင် 

၏တောင်ပိုင်းတိုင်းတွင် အင်အား ၁၃ဝ ရှိသည်။ ပြည် ပြေးများသည် ဝရမ်းပြေးများ၊ ဒုစရိုက်သမားများကိုပါ စုစည်းလျက်ရှိရာ ပုလဲနှင့်ငါးလုပ်ငန်းမှ ငွေ ၄၆၃ဝဝဝ 

ကျပ်အလွဲသုံးစားလုပ်လာသူ လှဘူး(ခေါ်) လေးမြိုင် သည် မဲဆောက်မြို့ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ် လာပြီး  စပါးဒိုင်မှ  ငွေ  ၅ဝဝဝ ကျပ် အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး 

ပြေးလာသူ စိုးအောင်သည်လည်း ဦးနု၊ ဦးသွင် တို့၏လူယုံတော်ဖြစ်လာသည်။  ဗိုလ်ကြီးဟောင်း လှမောင်သည်လည်း ခလရ(၉၇)မှ တပ်ပိုင်ငွေ ၂ဝဝဝဝ ကျပ်ကို 

အလွဲသုံးစားလုပ်ခဲ့သည့်အပြင် ခင်ဝင်းလှိုင် ဆိုသူကို မယားငယ်ထားသဖြင့် စစ်စည်းကမ်းအရ အရေးယူမည့်ဆဲဆဲ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ထွက်ပြေးသွားသူဖြစ် သည်။ 

ပြည်ပြေးအဖွဲ့အတွင်းမှ ခေါင်းဆောင်များသည် ယခင်က ပဋိပက္ခအကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော နိုင်ငံရေး သမားဟောင်းများဖြစ်သည့်အပြင် စုဆောင်းရရှိသည့် 

လက်အောက်ငယ်သားများမှာလည်း ဝရမ်းပြေးများ၊ မှောင်ခိုများ၊ ဒုစရိုက်သမားများသာ အများစုဖြစ်လေ ရာ ပဋိပက္ခများ၊ လူမှုရေးဖောက်ပြန်မှုများဖြင့် ပြဿနာ 

ပေါင်းစုံဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိနေလေသည်။ မင်းညိုသည် ပြည်ပြေးခေါင်းဆောင်များ၏ကိုယ်ကျိုးရှာမှု၊ လူမှုရေး ဖောက်ပြန်မှုများကို အတွင်းသိ သိရှိထားသူဖြစ်သည်။ 

ထို့ကြောင့် ဦးသွင်နှင့်ကျော်ဒင်က မင်းညိုအား အရေး ယူရန် ညွှန်ကြားပြီး အောက်ပါခုံအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက် သည်။

(က)	ဥက္ကဋ္ဌ   	ဒူဝါဇော်နိုင်အောင် (လူလိမ်သန်းမြင့်)
			
(ခ)	အဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်ကြီးဟောင်းလှမောင် (စစ်သင်တန်းမှူး)
			
(ဂ)	အဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်တက်ထွန်း (ဦးသွင်ယောက်ဖ)
			
(ဃ)	အဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်သက်ထွန်း

(င)	အဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်စိုးအောင်

မင်းညိုအား တပ်တွင်း သွေးခွဲမှု၊ သစ္စာဖောက်ရေး အတွက် ကြံရွယ်မှု၊ ပြည်ပြေးဦးမြအောင်၏ဇနီး မညိုနှင့် လူမှုရေးဖောက်ပြားမှုဟူသောစွဲချက်များဖြင့် ဦးသွင်၏ 

ယောက်ဖတက်ထွန်းကိုယ်တိုင် သေနတ်ဖြင့်ပစ်သတ် လိုက်သည်။ လူသတ်မှုကို ထိုင်းပုလိပ်များက ဖုံးဖိပေး ခဲ့ကြသည်။ 

ပြည် ပြေး တစ် ဖွဲ့ လုံး သည် ကွပ် ကဲ မှု မ ရှိ၊ ခေါင်းဆောင်မှုပျက်ပြားကာ ထင်ရာစိုင်းနေကြသဖြင့် အခက်အခဲအကျပ်အတည်းပြဿနာပေါင်းစုံနှင့်ရင်ဆိုင်  

လာကြရသည်။ အထူးသဖြင့် ငွေရေးကြေးရေးလည်း ခက်ခဲလာသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက် ပြည်ပြေးတို့၏အသံလွှင့်ချက်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ 

က ရွှေတိဂုံစေတီတော်၏ထီးတော်ကိုချလိုက်ကြောင်း သတင်းမှားကို ကြေညာဝါဒဖြန့်မိသဖြင့်လည်း ပြည်သူလူထုအတွင်း အကြီးအကျယ်အရှက်ကွဲလာသည်။  

ထိုင်း နိုင်ငံကမူ ဦးနုပျောက်ဆုံးသွားပြီဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုသို့  ပြဿနာပေါင်းစုံဖြင့်  ပြွမ်းတီးနေချိန်တွင် ဦးလောရုံသည် စစ်ရေးအရ တစ်ခုခုအကောင်အထည် 

ဖော်နိုင်ရန် အပြင်းအထန်ကြိုးစားရလေတော့၏။ 

ပြည်တွင်းသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခြင်း

၁၉၇ဝ  ပြည့်နှစ်၊  ဩဂုတ်လ  ၂၁  ရက်တွင် ဦးလောရုံသည် မိမိ၏ဇနီးနှင့်သားသမီးများကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်ထားခဲ့ပြီး စီပီအေလေကြောင်း ခရီးစဉ် 

အမှတ်(၃ဝ၁)ဖြင့် ဗန်ကောက်မြို့သို့ပြန်ရောက် လာသည်။ ထို့နောက် ဆီးတိုးစစ်အုပ်စု၏တိုက်ရိုက် ညွှန်ကြားချက်နှင့် အမိန့်အရစစ်ဆင်ရေးအစီအစဉ်သစ် များကို 

ချမှတ်ပေးသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာ လတွင် ဦးလောရုံ၊ ဗိုလ်လကျာ်၊ နိုင်ရွှေကျင်၊ စောကြာဒိုး နှင့် ဇာလီမော်တို့သည် သောင်ရင်းမြစ်ကမ်းရှိ မန်းဘဇံ ၏ 

ဌာနချုပ်သို့ လျှို့ဝှက်စွာရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ရောက်လျှင်ရောက်ချင်းပင် အရှေ့တောင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ပတ္တမြားစစ်ဆင်ရေးနှင့် ရင်ဆိုင် 

တိုးနေသောကြောင့် တစ်ဖက်ကမ်းသို့ဆုတ်ခွာထွက်ပြေး ကြရသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ဝ ရက်တွင် ပြည်ပြေးနှင့် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအင်အား ၁ဝဝ ခန့် သည် ပိုင်ကျုံရှိတပ်မတော်စခန်းကိုလာရောက်တိုက်ခိုက် 

ကြသည်။ ကေအင်န်ယူတပ်ရင်း (၁၉) တပ်ရင်းမှူး ဖောထူးနှင့် ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး အပါအဝင် ၁၁ ယောက် ကျဆုံးပြီး ဆုတ်ခွာရပြန်သည်။ ဖောထူးသည် တိုက်ရည် 

ခိုက်ရည်အကောင်းဆုံးဟုနာမည်ကြီးသူဖြစ်သည်။ သုံးပါတီခေါင်းဆောင်များမှာ   တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့ ရှောင်တိမ်းထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ အသံလွှင့်အဖွဲ့လည်း 

အသံတိတ်သွားရသည်။ ဦးလောရုံ၏ကြိုးပမ်းချက်အရ အကြံပေးသူနှင့် ညွှန်ကြားသူ ဆမ်ချင်ဖရီဆိုသူသည် ပြည်ပြေးအဖွဲ့ အတွက် လက်နက်မျိုးစုံ ၁၄ဝ ကို ပေးပို့

ခဲ့ရာ ဦးနု၏ ဌာနချုပ်တည်ရာ ဗန်ကောက်မြို့၊ ဆွိုင်(၁၈)၊ အိမ် အမှတ်(၃၂)တွင် သိုဝှက်ထားခဲ့ကြသည်။ ဦးလောရုံ သည်  ဦးနု၊  ဦးသွင်နှင့်နိုင်ရွှေကျင်တို့အား ယုံကြည် 

ကိုးစားခြင်းမရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်တွင် ဦးနုအုပ်စုအား ခြေရာဖျောက်၍ ဆီးတိုး၏ညွှန်ကြားချက်အရ မြေလျှိုးလိုက် 

ရသည်။ ဦးနုသည် ဗိုလ်ရန်နိုင်အား လက်နက် ၄ဝ ထုတ်ပေးလိုက်သည်။  တီကလစ်ကလည်း  တောင် ဗီယက်နမ် ဆေးဂုံမြို့မှရရှိသော စစ်ဝတ်စုံ ၂ဝဝ ကို 

ဗိုလ်ရန်နိုင် ထံ ပို့ ပေး ခဲ့ သည်။ ထို အ ချိန် တွင် ဗန်ကောက်ဝါးလ်သတင်းစာကလည်း ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၂၉)ရက်တွင်  ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း သည်  

စိုးရိမ်မကင်းအခြေအနေရောက်နေပြီ  ဟု ရေးသားဝါဒဖြန့်ခဲ့သည်။

ဗန်ကောက်ဝါးလ်သတင်းစာသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သည် စိုးရိမ်မကင်းအခြေအနေနှင့်  မေ့မြောရာမှ ကွယ်လွန်သွားပြီဟု ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာ လ ၃ဝ 

ရက်တွင် ရေးသားခဲ့ပြန်သည်။ စင်စစ်ဦးလောရုံ သည် အခြေအနေပျက်ယွင်းနေသော  ပြည်ပြေးအဖွဲ့ကို ကယ်တင်ရန်နည်းမျိုးစုံဖြင့် ကြိုးပမ်းနေခြင်းဖြစ်သည်။  

အောက်တိုဘာလ ၃ဝ ရက်တွင် ဗန်ကောက်မြို့မရဲအဖွဲ့ သည် ထိုင်းစီအိုင်ဒီကို အသိမပေးဘဲ ဦးနု၏ဌာနချုပ်ရှိ ရာ ဆွိုင်(၁၈)၊ အမှတ်(၃၂)နေအိမ်ကိုဝင်ရောက်ရှာဖွေ 

ရာ လက်နက်ငယ်မျိုးစုံ ၁ဝဝ သိမ်းဆည်းနိုင်ခဲ့သည်။ သို့နှင့် ဦးနုသည် ဦးသွင်၏အလယ်ပိုင်းတိုင်းအား တပ် ဆင်မည့် လက်နက်များကို ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ရသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက် ယူပီ အိုင် သတင်းကလည်း အရှေ့တောင်အာရှစစ်စာချုပ် အဖွဲ့(ဆီးတိုး)အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဂျိုးဇက်ဖားဂါးစ်က 

မြန်မာနိုင်ငံအား   တရုတ်နီတပ်များကပြောင်ပြောင် တင်းတင်းကျူးကျော်နေပြီဟုပြောကြောင်း သတင်းထုတ် ပြန်ခဲ့သည်။ ဆီးတိုးအဖွဲ့သည် အရှေ့မြောက်ဒေသ 

ဗကပများအား လက်ညှိထိုးပြ၍ ဦးနုတို့လူစုအား  နိုင်ငံ ရေးထောက်ခံမှုရနိုင်ရန် ဦးနုတို့ပြည်ပြေးတစ်စုကို အကြောင်းပြပြီး ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နိုင်ရန်ပြင်ဆင်နေ 

ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

သို့သော် အိန္ဒိယနိုင်ငံထုတ် လင့် မဂ္ဂဇင်းကမူ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်တွင်  ဦးနုတို့လူစုအား  မြန်မာပြည်သူများက ဆန့်ကျင်ကြကြောင်း 

ဖော်ပြရေးသားခဲ့သည်။

ဦးလောရုံသည် ဆီးတိုးအဖွဲ့နှင့်စီအိုင်အေတို့၏ ညွှန်ကြားချက်အရ ပြည်ပြေးများအား မည်သို့ပင် ကူညီ ပံ့ပိုးပေးသော်လည်း အချင်းချင်းဂိုဏ်းကွဲကာ ပြဿနာ 

များရှုပ်ထွေးနေခြင်း၊ ပွဲဦးထွက်မှာပင် အရှုံးနှင့်ရင်ဆိုင် နေရခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်ပြေးများအပေါ် စိတ်ကုန်၍ လာတော့သည်။ ဦးနုတို့လူစုနှင့်လည်း မပြေမလည်ဖြစ် 

လာသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးလောရုံသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ပြည်ပြေးအဖွဲ့မှနုတ်ထွက်ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ အပြီးအပိုင်ထွက်ခွာသွား တော့သည်။ 

ဦးလောရုံ၏တာဝန်ကိုအလယ်ပိုင်းတိုင်းမှူး ဦးသွင်က တာဝန်ယူပူးတွဲလက်ခံဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

တိုင်းသစ်များဖွဲ့စည်းခြင်း

ဂျင်မီယန်းသည် တရုတ်ဖြူနှင့် ဘိန်းကုန်သည် သောင်းကျန်းသူလက်နက်ကိုင်အင်အား ၂ဝဝ ခန့်ကို စုစည်း၍ တာချီလိတ်မြို့တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ကွာ ထိုင်း နိုင်ငံ 

တွင်းရှိ ဟွေနမ့်ခွန်တွင် ဌာနချုပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဦးနုတို့က ဂျင်မီယန်းအဖွဲ့အား မြောက်ပိုင်းတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ တိုင်းမှူးမှာ ဂျင်မီယန်းပင်ဖြစ်သည်။ 

ဂျင်မီယန်းသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ဝမ်ဆင်းဒေသရှိ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ များထံသို့ ကိုယ်စားလှယ်စေလွှတ်၍ ပြည်ပြေးများနှင့် 

ပူးပေါင်းရန် အစည်းအဝေးကျင်းပခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဂျင်မီယန်းသည် လွတ်လပ်သောရှမ်းပြည်နယ်သီးခြား ရရှိရေးကို ပြည်ပြေးများအနေနှင့် မဆောင်ရွက်နိုင်

ဟု ယုံကြည်သောကြောင့် အောက်တိုဘာလအတွင်းမှာပင် ပြည်ပြေးအဖွဲ့မှခွဲထွက်ပြီး မဟာမိတ်အဖွဲ့အဖြစ်သာ ပြောင်းလဲဆက်ဆံတော့သည်။  သို့နှင့်  ပြည်ပြေး 

မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှာ  မည်သို့မျှမဆောင်ရွက်နိုင်ဘဲ ပျောက်ကွယ်သွားရသည်။

ပြည်ပြေးအနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို  ထိုင်းနိုင်ငံ ခုံရုံးကျေးရွာတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး တိုင်း မှူးမှာ ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးအောင်ဖြစ်သည်။ 

လှုပ်ရှားတပ်ရင်းကို တပ်ရင်းမှူးထိန်လင်းက ဦးစီးပြီး အင်အား ၂ဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ကရင်နီတိုးတက်ရေးပါတီ နှင့် ပူးပေါင်းပြီး မော်ချီမိုင်းနယ်မြေတွင်းသို့ဝင်ရောက်  

လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဦးသွင်၏အလယ်ပိုင်းတိုင်းသည်လည်း တပ်ရင်းငါးရင်းအင်အား ၆၃၃ ယောက်အထိ တိုးတက် လာရာ ကေအင်န်ယူတပ်မဟာ (၆)၊ တပ်ရင်း(၁၆) 

တို့နှင့် ပူးတွဲ၍ ကရင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်များကို ထိုးဖောက်ပြီး ပဲခူးရိုးမတွင် အခြေချနိုင်ရန် လှုပ်ရှား ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ 

မှစ၍ ပဲခူးရိုးမထိုးဖောက်ရေးကို ဆောင်ရွက်လာသည့် ဗိုလ်ရန်နိုင်၏တောင်ပိုင်းတိုင်းသည်လည်း ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ တင်ငွေခေါင်းဆောင်လျက် 

တပ်မ(၂၇) အမည်ခံတပ်ခွဲနှစ်ခွဲဖြင့်   ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာ သည်။  သီးခြားတိုင်း(၁)ကိုလည်း  တင်မောင်ဝင်း ခေါင်းဆောင်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ ရနောင်းမြို့အနီးတွင် 

ဖွင့်လှစ်၍ထိန်လင်းစခန်းဟုခေါ်သည်။ စီးပွားရေးလုပ် ငန်းသာလုပ်သည်။

ရနောင်းမြို့ရှိ သီးခြားတိုင်း(၁)သည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် တွင် မြိတ်ခရိုင်အတွင်း၌ လှုပ်ရှားရန် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်တွင် တိုင်း(၁)မှ 

ညိုမှိုင်းခေါင်းဆောင်သော ပြည်ပြေး ၃၄ ယောက်သည် ပင်လယ်ခရီးဖြင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆ 

ရက်တွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်း များက ထော်ပိုင်ချောင်းဖျားတွင် ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ရာ ညိုမှိုင်းအဖွဲ့သည် လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားရလေသည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်တွင် တောခို ဇော်ထွန်း၏ ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ (ပညင)ကို အထူးတိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြန်သည်။ သို့သော် 

ဇော်ထွန်းသည်ပြည်ပြေးအဖွဲ့မှလုံးဝနုတ်ထွက် သွားခဲ့သည်။

ပြည်ပြေးအဖွဲ့၏'ရှေ့တန်း စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ် ကို တောခို စာရေးဆရာ ရန်ကုန်ဘဆွေ က ဦးစီး သည်။ ရန်ကုန်ဘဆွေသည် ထားဝယ်၊ မြိတ်ဒေသများ အား 

နောင်ရိုးစစ်ဆင်ရေးဖြင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်လယ်တွင် တိုက်ခိုက်ရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ရှေ့တန်းစစ်ဆင်ရေးဌာန ချုပ်လက်အောက်တွင် အသံလွှင့်ရုံသတင်းစာအဖွဲ့နှင့် 

ဆေးအဖွဲ့များဖွဲ့စည်းပြီး  တင်မောင်ဝင်းနှင့် အောင်လကျာ်တို့ ခေါင်းဆောင်သည်။ သီးခြားတိုင်း(၁)ကို အမာခံထားတိုက်ရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးသွင်နှင့် 

ဗိုလ်ရန်နိုင်တို့က တပ်များမပို့သည့်အပြင် တင်မောင် ဝင်းသည် ရနောင်းမြို့မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် ကြယ်ဝါ(ယူအီး ၆၂၄၉)သို့ ဌာနချုပ် 

ပြောင်းရွှေ့ကာ ခွဲထွက်သွားသောကြောင့် နောင်ရိုး စစ်ဆင်ရေးလည်း ပျက်သွားခဲ့ရသည်။ နောင်ရိုးစစ်ဆင်ရေးစီမံကိန်း လျှို့ဝှက်ကော်မတီတွင် ရန်ကုန် ဘဆွေ၊ 

စောကြာဒိုးနှင့်  ထိုင်းအာဏာပိုင်များပါဝင်သည်။ ပရာဖတ်ချရုသီယမ်၊ ထနွန်ကစ်တီကာချွန်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ပရာဆောင်တို့ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ နောင်ရိုးစစ်ဆင်ရေး 

ပျက်ရခြင်းအတွက် ထိုင်းအာဏာပိုင်များက ရန်ကုန် ဘဆွေကိုသေဒဏ်ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် ထိုင်းအစိုးရမှာ ပြုတ်ကျသွား

ခဲ့ ရသည်။  ရှေ့တန်းစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း   ပရာကျတ်ဂီရိဂန်တွင်   အခြေပြုရာမှ ဗိုလ်ရန်နိုင်၏မွေးစခန်းသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ 

ရန်ကုန် ဘဆွေမှာကား ဗိုလ်ရန်နိုင်နှင့် မပြေမလည်ဖြစ်သဖြင့် ဗန်ကောက်သို့ပြောင်းရွှေ့ပြီး ဌာနချုပ်လည်းပျက်သွား ခဲ့ရလေသည်။

တောခိုကာကွယ်ရေးများနှင့် ဘိန်းကုန်ကူးရေးလုပ်ငန်း

တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့

နောင်လိုင်မြို့စား၏ဒုတိယဇနီးမှ မွေးဖွားသော ခွန်ဆာသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဆုတ်ခွာသွားသော တရုတ်ဖြူများနှင့်အတူ ဖော်မိုဆာအထိလိုက်ပါသွားခဲ့ သည်။ 

ထို့နောက် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နောင်လိုင်ဒေသ သို့ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး တရားဝင်အလင်းဝင်ခဲ့ သည်။ အစိုးရက နောင်လိုင်နယ်မြေတွင် ကာကွယ်ရေး 

တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ခွန်ဆာအား အင်အား ၄ဝ ဖြင့် ဖွဲ့စည်း ခွင့်ပေးခဲ့သည်။  ၁၉၆၃  ခုနှစ်တွင်  တော်လှန်ရေး ကောင်စီအစိုးရက ကျပ် ၁ဝဝ တန်နှင့် ၅ဝ တန် ငွေ 

စက္ကူများကို တရားမဝင်ကြောင်းကြေညာလိုက်သော အခါ ခွန်ဆာသည် မကျေမနပ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တောခိုသွားခဲ့ပြန်သည်။ သို့သော် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် 

ပြန်လည်အလင်းဝင်လာခဲ့သည်။  ထိုစဉ်က  ဗကပ ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် နောင်လိုင်ဒေသကိုအခြေခံ၍ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖွဲ့စည်းရာ ခွန်ဆာ၏ကာကွယ်ရေး 

တပ်ဖွဲ့မှာ အင်အား ၁၇ဝဝ ခန့်အထိ တိုးတက်လာ ခဲ့သည်။

ခွန်ဆာအဖွဲ့သည် ဘိန်းမှောင်ခိုလုပ်ငန်းများအား လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး အစိုးရအပေါ်သစ္စာဖောက်မည့်  အလားအလာများတွေ့ရသဖြင့်  ၁၉၆၉  ခုနှစ်တွင် 

လက် နက် သိမ်း ရန် စီ စဉ် ခဲ့ ရ သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ခွန်ဆာအားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ကျန်ဆူးရှင်ခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၁၆ဝဝ ခန့်

မှာမူ လွယ်မော်ဒေသအားအခြေခံ၍ တပ်မတော်အား ပြန် လည်တိုက်ခိုက်ကြတော့သည်။  တောခိုလွယ်မော် ကာကွယ်ရေးများမှာ   နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက်မရှိဘဲ 

မှောင်ခိုစီးပွားရေးနှင့်ဘိန်းလုပ်ငန်းကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်ခွင့်ရပါက အလင်းဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရကို ကမ်းလှမ်းခဲ့သေးသည်။ ကျန်ဆူးရှင် နှင့် လွယ်မော် 

ကာကွယ်ရေးများသည် မန်လီ၊ တုံလောနှင့်ပုံဝိုးဒေသတွင် အက်စ်အက်စ်အေ နှင့် ပူးပေါင်း၍လည်းကောင်း၊ မုံးယော်၊ မုံးကျက်ဒေသ တွင် ကေအိုင်အေနှင့်ပူးပေါင်း

၍ လည်းကောင်း၊ သံလွင် အရှေ့ခြမ်းမန်ထွန်းဒေသတွင် ခွန်ဝိုးဦးစီးအင်အား ၂ဝဝ ခန့်က သီးခြားရပ်တည်၍လည်းကောင်း လှုပ်ရှား ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် 

နှစ်ဦးတွင် လွယ်မော်ကာကွယ် ရေးများက ဗကပတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန်အကြောင်းပြ၍ တရားဝင်ရပ်တည်ခွင့်ရရှိရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ကြပြန်သည်။ သို့သော် ဗကပများ

'ဝ' နယ် တောင်ပိုင်းသို့ စိမ့်ဝင်လာ သောအခါ  လွယ်မော်အဖွဲ့၏မရိုးသားမှုများကြောင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှစ၍ တပ်မတော်က စစ်ဆင်ရေး ဆင်နွှဲ၍ 

လွယ်မော်ဒေသကိုပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ လွယ်မော်ကာကွယ်ရေးများက အာဏာကုန်လွှဲအပ်ခဲ့ရ သော ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လောင်လျှမ်းကို တန့်ယန်း 

သို့စေလွှတ်ပြီး အလင်းဝင်ရေးကို ဆွေးနွေးလာကြပြန် သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ခွန်ငို့ ခေါင်းဆောင်သောအင်အား ၂ဝဝ ကို ဗကပ သံလွင် 

အရှေ့ခြမ်းတွင် လက်နက်သိမ်းသွားသောအခါတွင်ကား လောက်လျှမ်းသည် ငယ်သားများအား စည်းရုံးဖို့ အချိန် ပေးရေး၊ လက်နက်တပ်ဆင်ပေးရေးကိုတို့ကို 

ဆွေးနွေး ၍ တောထဲသို့ပြန်လည်ဝင်ရောက်သွားခဲ့သည်။

လွယ်မော်ကာကွယ်ရေးများသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ် အထိ အဖမ်းခံနေရသော ခွန်ဆာ လွတ်မြောက်ရေးကို သာ အဓိကထားကြိုးစားခဲ့သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း 

များကိုလည်း စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု အကူအညီဖြင့် တိုးချဲ့ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကေအိုင်အေနှင့် ဆက်သွယ်ပြီး နားလည်မှုများရယူခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် 

အစိုးရက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်တွင် ခွန်ဆာအား ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သော်လည်း လွယ်မော်အဖွဲ့သည် လက်နက်ချ 

ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ကျန်ဆူးရှင်နှင့်အင်အား ၃ဝဝ ခန့်သည် မုံးဟင်၊ မုံးဟဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ ဝမ်တင်ကျုံးခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၃ဝဝ ခန့် သည် မုံးမ၊ 

နောင်လိုင်ဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ စိုင်းရစ်မိန်း ခေါင်းဆောင်သောအင်အား ၃ဝဝ ခန့်သည် နားဝါ ဒေသတွင်လည်းကောင်း လှုပ်ရှားမြဲလှုပ်ရှားနေကြ သည်။

ဝမ်တင်ကျုံးခေါင်းဆောင်သော တောခိုလွယ်မော် များသည် မန်ထွန်း(အက်စ်ယူ-၆၆၆၂) ဒေသရှိ ဗကပများ နှင့်ဆက်သွယ်၍ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက် 

တွင် တာကောင်းပုံ(အက်စ်ယူ-၆၁၆ဝ)၌ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ဗကပတို့က နောင်လိုင်မြောက်ဘက်ခြမ်းအား  ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားခွင့်၊  ဗကပနှင့် လွယ်မော်ပူးပေါင်း၍ 

တပ်မတော်ကိုတိုက်ခိုက်ရေးတို့ကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့က သဘောမတူသဖြင့် ဗကပများနောင်လိုင်ဒေသမှ ပြန်လည် ထွက်ခွာ 

သွားခဲ့ကြသည်။

တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့သည် စီးပွားရေးသောင်းကျန်းသူများ သက်သက်သာဖြစ်သော်လည်း ကေအိုင်အေ၊ ဗကပတို့နှင့်ဆက်သွယ်ရာမှ နိုင်ငံရေး မှိုင်းမိလာ သည့် 

လက္ခဏာများပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဗကပတို့က လည်း ခွန်ငို့နှင့်လီဆီရီတို့ကို ပြန်လည်၍စေလွှတ်ပေးခဲ့ ရာ တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့အတွင်း ဗကပအတွေးအခေါ် များ 

ဂယက်ရိုက်ခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် တောခိုလွယ်မော် အင်အားစုသည်   အစဉ်တစိုက်ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။ ခွန်ဆာနှင့်ကျန်ဆူးရှင် တို့၏ 

ခေါင်းဆောင်မှုမှာလည်း စစ်ပဒေသရာဇ်ဆန်ဆန် ခေါင်းဆောင်မှုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗကပတို့နှင့်အစေး မကပ်လှဘဲ ကေအိုင်အေတို့နှင့် ပိုမိုအဆင်ပြေနေသည် 

ကိုတွေ့ခဲ့ရသည်။

တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့သည် အဓိကအားဖြင့် ဘိန်း  လုပ်ငန်းဖြင့် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ ဗကပကိုဆန့်ကျင်ပြီး ကေအိုင်အေနှင့်ရင်းနှီးစွာပေါင်းသည်။ တပ်မတော် 

ကိုမူ တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ရှားလျက်ရှိပြီး မတတ်သာတော့မှသာ တိုက်ခိုက်လေ့ရှိသည်။ ယင်းတို့၏ တရားဝင် ရပ်တည်ခွင့်ရရှိရေးကိုလည်း အကြိမ်များစွာ 

တောင်းဆို လေ့ရှိသည်။ အစိုးရမှ ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်သည့် ခွန်ဆာ သည်  ထိုင်းနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိသွားပြီး  ထိုင်းနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် လွယ်မော်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ကို 

ပြန်လည် ခေါင်းဆောင်မှုပေးလာသောအခါ တောခိုလွယ်မော် များသည် လက်နက်ချအလင်းဝင်ရေး၊ တရားဝင် ရပ်တည်ရေးတို့ကို စိတ်မဝင်စားတော့ဘဲ 

ဘိန်းလုပ်ငန်း ကိုသာ  အကြီးအကျယ်တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ကြလေတော့ သည်။

ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့

ကိုးကန့်နယ်မြေဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏အရှေ့ မြောက်ဒေသ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်တည်ရှိပြီး တရုတ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ စစ်ကြို ခေတ် 

အတွင်းက တရုတ်နိုင်ငံမှဓားပြဂိုဏ်းများ ကိုးကန့် နယ်မြေအတွင်းသို့ မကြာခဏဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်လျက်ရှိရာ ကိုးကန့်စော်ဘွားသည် နယ်မြေထိန်း 

လက်နက်ကိုင်  ၁ဝ  ယောက်အပြင်  အိမ်တိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်ဆောင်စေပြီး ကာကွယ်ခဲ့ရသည်။ ဂျပန်တပ်များ ကိုးကန့်နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်လာစဉ်ကလည်း 

ကိုးကန့်စော်ဘွား ရန်ဖူးချိန်နှင့်  ယင်း၏ညီဖြစ်သူ ချွန်ချိန်တို့သည် ကိုးကန့်လက်နက်ကိုင် လူ ၁ဝဝဝ ကျော် ကို စုစည်း၍ ခုခံခဲ့ဖူးသည်။ သို့နှင့် ကိုးကန့်လူမျိုး

တို့ သည် လက်နက်ကိုင်သည့်အလေ့အထကိုရရှိနေခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်အာဏာစွန့်ရခြင်းအပြင် ဖက်ဒရယ်မူနှင့် ပတ်သက်၍ မကျေနပ်သဖြင့် တော်လှန်ရေး

အစိုးရ လက်ထက်တွင် ကိုးကန့်စော်ဘွား၏သားဖြစ်သူ ဂျင်မီယန်း(ခေါ်) ရန်ကျင်းရှင်သည် တောခို၍ သောင်း ကျန်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ဖေ

က ကိုးကန့်ရှေ့ဆောင်လူငယ်အဖွဲ့ကို လက်နက်ကိုင် အင်အား ၁၅ဝ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကိုးကန့်ရှေ့ဆောင်လူငယ်အဖွဲ့သည်  တပ်မတော်နှင့် 

ပူးပေါင်း၍ ဂျင်မီယန်းအား သွားရောက်နှိမ်နင်းတိုက် ခိုက်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင်မူ ဂျင်မီယန်း(ခေါ်) ရန်ကျင်းရှင် နှင့် ရန်ကျင်းစယ်တို့ခေါင်းဆောင်သော တောခိုကိုးကန့် များသည် အလင်းဝင်ရောက်ပြီး ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေး 

အဖွဲ့  (ယခင် ရှေ့ဆောင်လူငယ်)နှင့်  ပူးပေါင်းခဲ့ရာ ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးအင်အားသည် ၈ဝဝ ခန့်အထိ တိုးတက်လာသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အရှေ့မြောက်ဒေသ

၌ ဗကပများပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ကွန်မြူနစ် စနစ်ကိုမနှစ်သက်သောကိုးကန့်များသည် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သို့ဝင်ရောက်ကြသည်။ သို့နှင့် အပျော်တမ်း 

လက်နက်ကိုင်အင်အားများအပါအဝင်    ကိုးကန့် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် လူအင်အား ၂ဝဝဝ အထိ တိုးတက်လာကြသည်။ ကိုးကန့်ကာကွယ် 

ရေးအဖွဲ့၏ခေါင်းဆောင်မှာ လော်စစ်ဟန်ဖြစ်ပြီး တပ်ရင်း သုံးရင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

တပ်ရင်း(၁)၏ တပ်ရင်းမှူးမှာ လူကျုံးရှင်ဖြစ်ပြီး မန်လင်ဒေသ(အက်စ်ယူ -၂၂၉၈)တွင် လှုပ်ရှားသည်။ တပ်ရင်း(၂)၏  တပ်ရင်းမှူးမှာ  ကျန်ကျုံးချိန်ဖြစ်ပြီး 

ကွမ်းလုံဒေသတွင်လှုပ်ရှားသည်။    တပ်ရင်း(၃)၏ တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ဝမ်ရှင်းဟော်ကတာဝန်ယူပြီး လားရှိုး တွင်အခြေပြုကာ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ဘိန်းအရောင်းအဝယ် 

ကိစ္စဖြင့် သွားလာရာ၌ လုံခြုံရေးအဖြစ် ဆောင်ရွက် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ကိုးကန့်အဖွဲ့အား အစိုးရထောက်ပံ့ ပေးခဲ့သည့်အပြင် မှောင်ခိုလုပ်ငန်း၊ ဘိန်းလုပ်ငန်းများ 

ဖြင့်လည်း စီးပွားရေးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ 

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် နောက်ဆုံးထား ပြီး အစိုးရက ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို လက်နက် သိမ်းရန်စီစဉ်သောအခါ   လော်စစ်ဟန်၏ ကိုးကန့် ကာကွယ်ရေး

အဖွဲ့အပါအဝင် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များကို ဖျက်သိမ်း၍ လက်နက်များကိုအပ်နှံမည်ဟု ကတိပြုခဲ့ ကြသည်။ သို့သော် တကယ်တမ်းလက်နက်အပ်နှံရမည့် အခါတွင်

ကား လော်စစ်ဟန်ခေါင်းဆောင်သော ကိုးကန့် ကာကွယ်ရေးတပ်ရင်း သုံးရင်းသည် လက်နက်များကို အပ်နှံခြင်းမပြုတော့ဘဲ တောခိုခဲ့ကြသည်။

၁၉၇၃  ခုနှစ်၊  ဇူလိုင်လ  ၄  ရက်နေ့မှစ၍ တပ်မတော်သည် ကိုးကန့်တပ်ရင်း(၁)ရှိရာ မန်လင် ဒေသအား ဝင်ရောက်ရှင်းလင်း၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဝမ်ရှင်းဟော် 

ခေါင်းဆောင်သော တပ်ရင်း(၃)ကိုလည်း ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မေလ ပထမပတ် မှစ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေး 

အဖွဲ့ သည် ကစဉ့်ကလျားဖြစ်ပွားပြီး အများအပြား လက်နက်ချကြသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက် တွင် လော်စစ်ဟန်အား ဖမ်းမိခဲ့ပြီး နောက်တွင်ကား 

ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများငြိမ်သက်သွားပြီး ဝမ်ရှင်းဟော်ခေါင်းဆောင်သော ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေး တပ်များသည် ထိုင်းနယ်စပ်သို့သွားရောက်၍ ဘိန်း 

လုပ်ငန်းကိုသာ ဇောက်ချ၍လုပ်ကိုင်နေလေတော့သည်။

တောခိုနမ့်ကျွန်းအဖွဲ့

လီဖားမီခေါင်းဆောင်သောအင်အား ၂ဝဝ ခန့် သည် တောခိုပြီးနောက်တွင် ကေအိုင်အေတပ်ရင်း(၂) နှင့်ဆက်သွယ်၍ ခိုလှုံခဲ့သည်။ လီဖားမီ၏အင်အားစု သည် 

နမ့်ကျွန်း(အက်စ်ပီ - ၅၇၃၃)တွင် အခြေခံ လှုပ်ရှားလျက်ရှိရာ ကေအိုင်အေတို့က အယ်လ်ဂျီအက်ဖ် (ဌာနေပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့)အဆင့် သတ်မှတ်၍လက်ခံ 

ထားသည်။ တောခိုနမ့်ကျွန်းအဖွဲ့ထဲတွင် ထိုင်ဝမ် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ဝင် ခုနစ်ဦးကိုလက်ခံထားသဖြင့် ကေအိုင်အေတပ်ရင်း(၂)က ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးရန်

စီစဉ် ခဲ့ဖူးသည်။

တောခိုရောင်ပရေး

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ကာကွယ်ရေးများဖျက်သိမ်းစဉ် အိုက်ဆေးခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၁၅ဝ ခန့်တို့ သည် လက်နက်များအပ်နှံခြင်းမပြုတော့ဘဲ တောခိုခဲ့ ကြသည်။ 

သို့သော် အိုက်ဆေးကိုယ်တိုင် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် နောက်လိုက်အင်အား ၁၁  ယောက်ဖြင့်  လက်နက်ချအလင်းဝင်ခဲ့သည်။ အိုက်ဆေး 

အလင်းဝင်ပြီး ဩဂုတ်လ ၂ဝ ရက်တွင်လည်း အင်အား ၃၅ ယောက်တစ်ဖွဲ့အလင်းဝင်ပြီးဖြစ်သည်။ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင်လည်း ၉ ယောက်တစ်ဖွဲ့ အလင်းဝင် 

ခဲ့သည်။ သို့နှင့် တောခိုရောင်ပရေး ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့သည် တဖွဲဖွဲလက်နက်ချကြရာ ၁၉၇၃ ခုနှစ် အကုန်တွင် လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့သည်။

ဘိန်းလုပ်ငန်းဖြင့် ကမ္ဘာက အာရုံစိုက်လာရသော ရွှေတြိဂံဒေသ

တောခိုကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ ရှမ်းသောင်းကျန်း သူများသည် ယင်းတို့၏ရပ်တည်မှုအတွက် ပြည်ပအကူအညီများကိုသာ ရှာဖွေရုံသာမကဘဲ ဘိန်းလုပ်ငန်းဖြင့် 

လည်း စီးပွားရှာခဲ့ကြရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လောနိုင်ငံတို့၏  သုံးပွင့်ဆိုင် နယ်စပ်ဒေသဖြစ်သော ရွှေတြိဂံဒေသသည် ကမ္ဘာတွင် ဘိန်းစိမ်းအထွက်ဆုံး 

သောဒေသတစ်ခုဖြစ်လာရာ ပြည်ပသူလျှိုအဖွဲ့များ၊ သောင်းကျန်းသူများ၊ ခါးပိုက်ဆောင်တပ်ဖွဲ့များ၊ စီးပွားရေးသမားများ၊ နိုင်ငံရေးကစားသူများ ခြေချင်းလိမ်လာ

ခဲ့ရပြီး ရွှေတြိဂံဒေသ၏အခြေအနေမှာ များစွာရှုပ်ထွေး ၍လာသည်။

စင်စစ် အရှေ့တောင်အာရှ၏ ဘိန်းပြဿနာမှာ ကိုလိုနီစနစ်၏အမွေပင်ဖြစ်သည်။ ဥရောပတိုက်သား များသည် ၁၅ ရာစုနှစ်မှစတင်၍ အာရှတိုက်သို့နည်းမျိုးစုံဖြင့်

နယ်မြေချဲ့ထွင်၍ ကိုလိုနီနယ်ပယ်များ ထူထောင် လာခဲ့ကြရာ အာရှဒေသသားတို့အား ဘိန်းရှူနည်းကိုပါ သွတ်သွင်းပေးခဲ့ကြသည်ဟုဆို၏။ ရွှေတြိဂံဒေသကို 

ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျလေ့လာခဲ့သော   အမေရိကန် သတင်းစာဆရာအဲလ်ဖရက်ဒဗလျူမက်ကွိုင် (ALFRED W MC COY) က THE POLITICS OF 

HEROIN IN SOUTHEAST ASIA စာအုပ်ကိုရေးသားခဲ့ရာတွင် အရှေ့တောင်အာရှ၏ဘိန်းပြဿနာနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်းရေးသားခဲ့သည် ကို

တွေ့ရ၏။

ရှေးက စွန့်စားခဲ့ကြသူများသည် အရှေ့သို့လာခဲ့ ကြရာတွင် ပေါ်တူဂီအလံ၊ ဗြိတိသျှအလံ၊ ပြင်သစ်အလံ တို့ကို လွှင့်ထူခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က ဥရောပတိုက်သား 

တို့သည် ၎င်းတို့၏ ပို၍အဆင့်အတန်းမြင့်သော စစ် ပညာများဖြင့် ၎င်းတို့၏စစ်သင်္ဘောများကိုအသုံးပြုကာ ၎င်းတို့၏ကုန်သည်များ ဘိန်းကုန်ကူးနိုင်ရေးအတွက် 

တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အာရှအရှေ့တောင်နိုင်ငံများကို အဓမ္မ ဖွင့်လှစ်ကြကာ အာရှကုန်းပိုင်းဒေသများကို တဖြည်း ဖြည်းသိမ်းယူခဲ့ကြသည်။ ကိုလိုနီနယ်ပယ်များ အဖြစ် 

ခွဲစိတ်ယူခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ အင်ပါယာထူထောင်သူများသည် သန်းပေါင်းများစွာသောတိုင်းရင်းသားတို့ အား ဘိန်းစားဇာတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ 

၁၅ဝဝ လွန် နှစ်ပိုင်းအတွင်းကစ၍ ဥရောပကုန် သည်များက ဘိန်းရှူနည်းကို အရှေ့သို့သွတ်သွင်းခဲ့ကြ သည်။ ၁၇ဝဝ လွန် နှစ်ပိုင်းများတွင် ဗြိတိသျှအရှေ့ 

အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည်  တရုတ်ပြည်သို့  ဘိန်းများအဓမ္မ ခိုးသွင်းသည့်အကြီးဆုံးသော ဘိန်းမှောင်ခိုဖြစ်လာသည်။ ၁၈ဝဝ လွန် နှစ်များတွင်မူ ကိုလိုနီနိုင်ငံတိုင်း၌ 

ဘိန်း ခန်းများ အစီအရီပေါ်ပေါက်လာသည်။ ပေါ်တူဂီ သင်္ဘောများရောက်လာသည့် ၁၅ဝဝ နှစ်များ မတိုင်မီ က အာရှတွင် ဘိန်းရှူခြင်း၊ ဘိန်းမှောင်ခိုခြင်း လုံးဝမရှိ 

ခဲ့ပေ။ 

ပညာရှင်များ၏အဆိုအရ ဘိန်းပင်သည် ကျောက် ခေတ်ကာလကပင် မြေထဲပင်လယ်ကို ဝိုင်းရံနေသော တောင်တန်းဒေသများတွင် အလေ့ကျပေါက်ခဲ့သည်ဟု

ဆိုသည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့်က စ၍ ဘိန်းကိုဆေးဝါးအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဘိန်း သည် မြေထဲပင်လယ်ဒေသမှစတင်ပြန့်ပွားလာရာ 

၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် အာရှဘက်သို့စတင်ပြန့်ပွားလာသည်။ ဘိန်းကို နာကျင်မှုသက်သာစေသောဆေး၊ ဝမ်းကိုက်ပျောက်စေသောဆေးအဖြစ် လူကြိုက်များလာရာမှ 

ဘိန်းသည် မူးယစ်ဆေးဝါးဘဝသို့ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ဘိန်းမှမော်ဖိန်းစားဆေးကို ထုတ်လုပ် နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သမားတော် 

နှစ်ဦးက ဘိန်းမှမော်ဖိန်းထိုးဆေးကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ ကြသည်။ မော်ဖိန်းသည် တစ်စတစ်စ တီထွင်ထုတ်လုပ် ရာမှ အလွန်တွင်ကျယ်သောဆေးဝါးဖြစ်လာသည်။ 

စွဲ  တတ်သည့်ဆေးဝါးအဖြစ် လူသိများလာသည်။ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်  အင်္ဂလိပ်သုတေသီ  စီအာရိုက်ဆိုသူက မော်ဖိန်းနှင့် အက်စီတစ်အင်ဟိုက်ဒရိုက်ကိုဖျော်၍ နာရီ 

ပေါင်းများစွာ ကျိုချက်ကြည့်ရာ ဒိုင်အက်စီတိုင်းမော်ဖိန်း (Diacetyl Morphine) ဟုခေါ်သော ဟီးရိုးအင်း ဒြပ်ပေါင်းကို စတင်တွေ့ရှိလာသည်။

ဆေးပညာရှင်များက ဟီးရိုးအင်းကို ဆက်လက် မစမ်းသပ်ရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော်လည်း ဟီးရိုးအင်းပေါ်လာ ပြီးနောက် နှစ် ၂ဝ အကြာတွင် ဂျာမန်ဆေးပါရဂူများ က 

ဟီးရိုးအင်းကို ချောင်းဆိုးပန်းနာနှင့်လည်ချောင်း ရောဂါပျောက်စေနိုင်ကြောင်း၊ မစွဲနိုင်ကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ဂျာမနီနိုင်ငံမှ ဗေယာ 

ဆေးဝါးကုမ္ပဏီသည် ဒိုင်အက်စီတိုင်းမော်ဖိန်းကို ဟီးရိုး အင်းဟုနာမည်ပေးကာ   အကြီးအကျယ်ထုတ်လုပ် ရောင်းချခဲ့တော့သည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် 

သမားတော်များအသင်းကလည်း ဟီးရိုးအင်းကို မော်ဖိန်းအစားသုံးနိုင်ကြောင်း ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဟီးရိုးအင်းကို အကန့်အသတ်မရှိသုံးစွဲကြရာမှ ဟီးရိုးအင်းသည် 

မူးယစ်ဆေးဝါးဘဝသို့ရောက်လာလေရာ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ဟီးရိုး အင်း (ခေါ်) ဘိန်းဖြူသုံးစွဲသူနှစ်သိန်းခန့်ရှိလာသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် 

အမေရိကန် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်က ဟီးရိုးအင်းတင်သွင်းရောင်းချထုတ်လုပ်မှုများကို ဥပဒေ ဖြင့်ပိတ်ပင်တားမြစ်လိုက်ရာမှ ဟီးရိုးအင်းသည် မှောင်ခို တရားမဝင် 

မူးယစ်ဆေးဝါးဘဝသို့ ရောက်ရှိလာလေ သည်။

ဥရောပနှင့်အမေရိကတွင် ဟီးရိုးအင်းအန္တရာယ် ကို စိုးရိမ်ရကောင်းမှန်းသိလာကြပြီး    အကြီးအကျယ်  တားမြစ်ပိတ်ပင်လာကြသောအခါတွင် ဒုစရိုက်ဂိုဏ်းများ

သည် တရုတ်နိုင်ငံရှန်ဟဲနှင့် တိယန်စင်မြို့များတွင် ဘိန်းဖြူစက်ရုံများထူထောင်၍ မှောင်ခိုဟီးရိုးအင်းများ ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် 

ဖြစ်ပွားသောအခါတွင် မှောင်ခိုဘိန်းဖြူထုတ်လုပ်မှုများ များစွာလျော့ကျသွားခဲ့ရသည်။ စစ်ကြီးပြီးသွားသော အခါတွင် အမေရိကန်၊ အင်္ဂလိပ် ပြင်သစ်စသော 

မဟာ မိတ်အုပ်စုသည် ဆိုဗီယက်ကွန်မြူနစ်အန္တရာယ်ကို အကြောင်းပြု၍ စစ်အေးတိုက်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ စစ်ကြီးအတွင်း  နာဇီဆန့်ကျင်ရေးနှင့်  စစ်ပြီးခေတ်  

ကွန် မြူ နစ် ဆန့် ကျင် ရေး စစ် အေး တိုက် ပွဲ များ တွင် အီတလီနိုင်ငံ စစ္စလီကျွန်းဇာတိ မာဖီးယားလူဆိုး ဂိုဏ်းသားများနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံကော်စီ ကာကျွန်းဇာတိ 

ကော်စီကန်လူဆိုးဂိုဏ်းသားများကို သူလျှိုများ၊ ခါးပိုက် ဆောင်တပ်များအဖြစ် နည်းမျိုးစုံဖြင့် အသုံးချခဲ့ကြရ လေရာ လူဆိုးဂိုဏ်းများသည် နိုင်ငံရေးလောကတွင်ပါ 

ဩဇာအာဏာရရှိလာပြီး    အရေးပါလာခဲ့သည်။ မာဖီးယား နှင့် ကော်စီကန် လူဆိုး ဂိုဏ်းများ သည် အမေရိကတိုက်နှင့်ဥရောပတိုက်တွင် အဓိက ဘိန်းဖြူ 

မှောင်ခိုသူများ ဖြစ်လာကြသည်။

သို့သော် နိုင်ငံတကာအစိုးရများက ဘိန်းဖြူမှောင် ခိုမှုကို အစွမ်းကုန်နှိမ်နင်းခဲ့ကြရာ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဘိန်းဖြူမှောင်ခိုမှုသည် သိသာစွာကျဆင်းသွားခဲ့ရသည်။ 

အီတလီအစိုးရကလည်း ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ စစ္စလီ မာဖီးယားဂိုဏ်းများကို ပြတ်သားစွာနှိမ်နင်းခဲ့သည်။ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုကို တရားဝင်ခွင့်ပြုထားခဲ့သော တူရကီ 

အစိုးရကလည်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုကို ရပ်စဲခဲ့ရာ ထိုအချိန်မှစ၍ ကမ္ဘာ့အနောက်ဘက်ခြမ်း တွင် မူးယစ်ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရန် များစွာအခက်အခဲ 

တွေ့လာသည်။ 

ထို့ကြောင့် မာဖီးယားနှင့်ကော်စီကန်ဂိုဏ်းသား များသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကစ၍ ဘိန်းဖြူထုတ်လုပ်ရန် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ခြေဦးလှည့်လာကြရတော့သည်။ 

အမေရိကန်အစိုးရသည် ထိုအချိန်က တရုတ်ကွန်မြူနစ် အန္တရာယ်ကာကွယ်ရေးကိုအကြောင်းပြု၍ ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲတွင်ပါဝင်ပတ်သက်နေခြင်း၊ ဆီးတိုး(ခေါ်)အရှေ့ 

တောင်အာရှစစ်စာချုပ်အဖွဲ့ကို   ဖွဲ့စည်းထားခြင်း၊ တရုတ်ဖြူတပ်အကြွင်းအကျန်များကို   လုံးဝကူညီ အားပေးခြင်း၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် စစ်အခြေစိုက် 

စခန်းများဖွင့်လှစ်၍ သောင်းကျန်းသူများအပါ အဝင် ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးအင်အားစုများကို စီအိုင်အေသူလျှိုအဖွဲ့ကြီးမှတစ်ဆင့် ကူညီပံ့ပိုးနေခြင်း တို့ဖြင့် 

ပါဝင်စွက်ဖက်လျက်ရှိနေသည်။ တရုတ်ဖြူ တပ်ကြွင်း တပ်ကျန်များ၊ သောင်းကျန်းသူလက်နက် ကိုင်များသည် ဘိန်းဖြူချက်လုပ်ခြင်း၊ ဘိန်းစိုက်ခြင်း တို့ဖြင့် 

ရပ်တည်လျက်ရှိရာ အမေရိကန်အစိုးရ၏နိုင်ငံ ခြားရေးဝါဒသည်  မူးယစ်ဆေးဝါးလုပ်ငန်းအား သွယ်ဝိုက်၍အကူအညီပေးရာ ရောက်ခဲ့ကြောင်း အဲလ်ဖရက်က 

ယင်း၏စာအုပ်တွင် အောက်ပါအတိုင်း စွပ်စွဲခဲ့ပေသည်။

	ဤဒေသတွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးရေး၊ ဘိန်းဖြူ ထုတ်လုပ်ရေးကြီးထွားလာရေးကို အမေရိကန်နိုင်ငံ ခြားရေးဝါဒက အားပေးခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ခန့်မှစ၍ 

မြန်မာပြည်ရောက် ကူမင်တန်တပ်ပြေး များကို အမေရိကန်တို့ကထောက်ခံခဲ့သည်။ စစ်ရေး မကျွမ်းကျင်သော ကူမင်တန်တို့သည် ရှမ်းပြည်နယ် ဒေသမှ ဘိန်း 

အထွက်တိုးရေးကိုကြိုးပမ်းကာ ၎င်း တို့ကမူ ဘိန်းမှောင်ခိုလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ် လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။ လောနိုင်ငံတွင် ဘိန်းဖြူထုတ် လုပ်ကာ   ဘိန်းဖြူ 

မှောင်ခိုနေကြသည့်   မြို့ ခေါင်းဆောင်များကိုပင်   တပ်မှူးများခန့်ကာ ကြေးစားတပ်ဖွဲ့များကိုဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ မှောင်ခို ထိပ်သီးများနှင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် 

အစိုးရဝန်ကြီး များနှင့် အရာရှိကြီးများကိုယ်တိုင် ဘိန်းမှောင်ခို လုပ်နေသည့် တောင်ဗီယက်နမ်အစိုးရ၊ လောလက်ယာအစိုးရနှင့် ထိုင်းအစိုးရတို့ကို  စီအိုင်အေ

တို့က  ထောက်ခံအားပေးခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မှတစ်ဆင့် ယူနန်နယ်အတွင်း၌ သူလျှိုလုပ်ငန်းကိုလုပ်ကိုင်ရာ တွင် စီအိုင်အေသည် ရှမ်းသူပုန်များကို တစ်စိတ် 

တစ်ဒေသအားကိုးခဲ့သည်။  ထိုရှမ်းတို့က  ဘိန်း မှောင်ခိုသည် စီအိုင်အေထောက်ခံထားသည့် လော နိုင်ငံမှစစ်အရာရှိတို့က လက်နက်များကို မြန်မာ ပြည်သို့ 

မှောင်ခိုသွင်းသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မှ သောင်းကျန်းသူတို့က ဘိန်းနှင့် လက်နက်အလဲ အလှယ်လုပ်သည်။ ဤတွင် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဆူပူမှုများ သက်ဆိုးရှည်လာသည်။ 

စီအိုင်အေတို့ ရှမ်းပြည် နယ် ကို တံခါးမရှိ၊ ဓားမရှိ ဝင်ရောက်ကာ ယူနန်နယ် တွင် သူလျှိုလုပ်ကြသည်။ ဆူပူမှုသက်ဆိုးရှည်သည့် အတွက်လည်း ရှမ်းပြည်တွင် ဘိန်း 

စိုက်ပျိုးမှု၊ မှောင်ခို မှုများတိုးပွားလာသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၌ ရွှေတြိဂံ နယ်မြေတွင်  မြန်မာ၊  လော၊  ထိုင်းသုံးပွင့်ဆိုင် နယ်နိမိတ်ဆုံရာဒေသတွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးရုံ

သာမက တော့ဘဲ ဘိန်းဖြူချက်စက်ရုံများပါ အလျှိုအလျှို ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဘိန်းဖြူကို အကန့်အသတ် မရှိဘဲထုတ်လုပ်လာခဲ့သည်။ စီအိုင်အေ ကထောက်ခံ 

ထားသည့် လော၊ ထိုင်းနှင့် တောင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တို့မှ  ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများက  နိုင်ငံတကာ မူးယစ်ဆေးဝါးမှောင်ခိုလုပ်ငန်းတွင် အင်တိုက် အားတိုက် ပါဝင် 

လာကြသည်။ ဘိန်းမှောင်ခိုလုပ်ငန်း ကို စီအိုင်အေက လက်ပိုက်ကြည့်နေမိရုံသာမက မှောင်ခိုဘိန်းများကို စီအိုင်အေလေယာဉ်များဖြင့် သယ်ဆောင်ပေးခဲ့

သေးသည်။ ထို့ကြောင့်  ဘိန်းဖြူ ရောဂါတွင်  စီအိုင်အေ၏စစ်အေးနည်းဗျူဟာ၌ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် တာဝန်ရှိပေသည်။ 

အဲလ်ဖရက်၏အဆိုအရ အရှေ့တောင်အာရှဒေသ မှထွက်သည့်ဘိန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပမာဏအများဆုံးဖြစ်လာသည်ဟုဆိုသည်။ နှစ်စဉ်ပင် ရွှေတြိဂံနယ်မြေ မှ 

တိုင်းရင်းသားတို့သည် ဘိန်းတန်ချိန် ၁ဝဝဝ ခန့်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြရာ  ထိုပမာဏသည်  တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ ဥပဒေမဲ့ဘိန်းပမာဏ၏ ၇ဝ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်ဟုဆို သည်။ 

ဘိန်းစိမ်းမှ ဘိန်းဖြူထုတ်လုပ်ရန်မှာလည်း ခက်ခဲ သည့်လုပ်ငန်းမဟုတ်ပေ။ ဘိန်းစိမ်းကို ရေဖြင့်ကျိုချက်ပြီး မဖောက်ထုံးလောင်းထည့်လိုက်ပါက ဘိန်းမှ အညစ် 

အကြေးများ သန့်စင်သွားသည်။ ဘိန်းစိမ်းကို ဒုတိယ အကြိမ်ကျိုပြီး  အမိုးနီးယား (ဇဝက်သာ) ဒြပ်ပေါင်း အပြင်းစားကိုထည့်ပြီးမွှေပါက မော်ဖိန်းသည် ခဲလာပြီး 

အနည်ထိုင်သွားသည်။ အဖြူရောင် မော်ဖိန်းအခဲကို ဖလန်နယ်စဖြင့် စစ်ယူပြီး အအေးခံရသည်။ ဘိန်းစိမ်း ၁ဝ ကီလိုကို  ထုတ်လုပ်မည်ဆိုလျှင်  မော်ဖိန်းနှင့် 

အက်ဆီတစ်အင်ဟိုက်ဒရိုက် (Acetic Anhydride) ၁ဝ ကီလိုစီကိုရော၍ ကျိုချက်ပါက မသန့်စင်သေးသော ဒိုင်အက်ဆီတိုင်းမော်ဖိန်း(ခေါ်)ဟီးရိုးအင်းဒြပ်ပေါင်း

ကို  ရရှိသည်။ ထိုအဆင့်ကို ပထမအဆင့်ဟုခေါ်သည်။ ဒုတိယအဆင့်တွင် ဟီးရိုးအင်းဒြပ်ပေါင်းကို ရေနှင့် ကလိုရိုဖောင်း၊ အီသာ စသည့်မေ့ဆေးတစ်မျိုးမျိုးဖြင့် 

သန့်စင်ရသည်။ သန့်စင်ပြီးဖျော်ရည်ကို တတိယအဆင့် တွင် ဆိုဒီယမ်ကာဗွန်နိတ် (Sodium Carbonate) ကိုထည့်၍ မွှေလိုက်ပါက ဟီးရိုးအင်းများအနည်ထိုင် 

လာသည်။ စတုတ္ထအဆင့်တွင် အနည်ထိုင်နေသော ဘိန်းဖြူကိုစစ်ယူ၍ အရက်ပြန်ဖျော်ရည်ထဲထည့်ကာ မီးသွေးမီးဖြင့် ချက်ယူရသည်။ အရက်ပြန်များ အငွေ့ 

ပြန်သွားသောအခါ ဘိန်းဖြူအခဲလေးများကျန်ရစ်သည်။ ဘိန်းဖြူအခဲလေးများ ကျန်ရစ်သည်အထိ အဆင့် လေးဆင့်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ရသောကြောင့် ဟီးရိုးအင်းကို 

နံပါတ် (ဖိုး)  (Number Four) ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ သို့သော် နံပါတ်(ဖိုး) ဘိန်းဖြူသည် သုံးစွဲရန်ဆေးမဟုတ်သေးပေ။ ဘိန်းဖြူခဲများကို  အရက်ပြန်နှင့်ဖျော်၍  

အီသာနှင့် ဟိုက်ဒရိုက်ကလိုရစ်အက်စစ်များရောစပ်သောအခါ အဖြူရောင်အဖတ်များရရှိသည်။ ထိုအဖြူရောင်အဖတ် များကို အပူပေးလိုက်သောအခါကျမှ ဘိန်း 

အစစ် ၈ဝ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းအထိပါဝင်သော ဘိန်းဖြူ မှုန့်ကို ရရှိသည်။

ဘိန်းဖြူထုတ်လုပ်ရန်မှာ ဘိန်းစိမ်းနှင့်မဖောက်ထုံး၊ အရက်ပြန်၊  ကလိုရိုဖောင်း၊  အီသာ  စသည့်မေ့ဆေး တစ်မျိုးမျိုး၊  အက်ဆီတစ်အင်ဟိုက်ဒရိုက်၊  ဆိုဒီယမ် 

ကာဗွန်နိတ် စသော ဓာတုဗေဒဒြပ်ပေါင်းများလိုအပ် သည်။ ထိုပစ္စည်းများမှာ လွယ်ကူစွာရရှိနိုင်သော ဓာတုဗေဒပစ္စည်းများဖြစ်လေရာ ဘိန်းဖြူထုတ်လုပ်သူများ 

သည် ဘိန်းခင်းများအနီးအနားတွင်သာ ဘိန်းဖြူကို ချက်လုပ်လာကြတော့သည်။ ထို့ကြောင့် သောင်းကျန်း သူများသည် တိုင်းရင်းသားများကို အတင်းအဓမ္မဘိန်း 

စိုက်ခိုင်းကြပြီး ပြည်ပသို့တင်ပို့သည့် လုပ်ငန်းအပြင် အရင်းအနှီးနည်းနည်းနှင့် အမြတ်များများရရှိနိုင်သည့် ဘိန်းဖြူကိုပါထုတ်လုပ်လာကြတော့သည်။ ဘိန်းဖြူ

ချက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းမှ အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ဘိန်းစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းမှာ ဥပဒေက ခွင့်မပြုသောလုပ်ငန်းဖြစ်သည့် အပြင် ဥပဒေဖြင့်အရေးယူတိုက်ခိုက်ခြင်းကို

လည်း ခံရ နိုင်သောလုပ်ငန်းဖြစ်၍ လက်နက်ကိုင်တောခိုကာကွယ်ရေးများနှင့် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများသည် မူးယစ် ဆေးဝါးလုပ်ငန်းကို ကာကွယ်ရန် 

လက်နက်များကို ဆက်လက်ကိုင်စွဲရင်း သံသရာလည်နေလေတော့သည်။ 

မူးယစ်ဆေးဝါးလုပ်ငန်းများ ဥရောပမှ အရှေ့ တောင်အာရှသို့ရွှေ့ပြောင်းလာချိန်တွင် လောနိုင်ငံတွင် မင်းသားကြီးဆူဗန်နိုဗောင်၏ကွန်မြူနစ်အင်အားစုများ  

အာဏာမရသေးပေ။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လောနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့တွင် လက်ယာအင်အားစုများ တန်ခိုး ကြီးမားလျက်ရှိရာ မြို့စောင့်တပ်၊ နယ်ခြားရဲ စသော 

နာမည်အမျိုးမျိုးကိုခံယူထားသည့် ခါးပိုက်ဆောင်တပ်၊ ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ်များမှာလည်း မှိုလိုပေါက်နေကြသည်။ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူနှင့် တောခိုကာကွယ်ရေးများ 

အပါအဝင် အမည်နာမအမျိုးမျိုးကိုခံယူထားသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မျိုးစုံတို့သည် အဓိက ဘိန်းထွက်ရာဒေသကြီး ဖြစ်သော ရွှေတြိဂံဒေသကို အာရုံစိုက်လာရာ 

သောင်း ကျန်းသူမျိုးစုံ၏လုပ်ရပ်တို့သာမကဘဲ ပြည်ပစွက်ဖက်မှု အမျိုးမျိုးကိုပါထင်ရှားစွာတွေ့မြင်လာကြတော့သည်။

ရွှေတြိဂံမှ ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု

အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများသည် ကိုလိုနီစနစ် ၏ နောက်ဆက်တွဲအနေနှင့် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှုတွင် တစ်နည်းမဟုတ်တစ်နည်း ပတ်သက်ခဲ့ရသည်။ အင်ဒို ချိုင်းနား 

ဒေသ တွင် ပြင်သစ်တို့သည် တုန်ကင်ကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်နှင့် လောနိုင်ငံကို ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့ ပြီးနောက် ဘိန်းစိုက်ပျိုးရေးကို စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်ရန် 

စတင်စမ်းသပ်ခဲ့ကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည်လည်း ဘိန်း စစ်ပွဲပြီးသည့်နောက် အနောက်နိုင်ငံသားများကို လိုက် လျောခဲ့ရလေရာ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘိန်းကို 

တရားဝင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခွင့်ပြုခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆက်ချွမ်ပြည်နယ်တစ်နယ်တည်းမှာပင် ဘိန်းစိမ်းတန်ချိန် ၁ဝဝဝဝ အထိထုတ်လုပ် 

ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ယူနန်နယ်စပ်ဒေသ၏ ဘိန်းထုတ်လုပ်မှုမှာ နှစ်စဉ် တန်ချိန် ၃ဝဝဝ ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအစိုးရ 

သည်လည်း ဘိန်း ခန်းများကို လိုင်စင်ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဘိန်းပြဿနာ သည် ကို လို နီ စ နစ် ထွန်း ကား နေ စဉ် က စ တင် ၍ အနောက်နိုင်ငံသားများကိုယ်တိုင် 

မွှေးခဲ့သည့် မီးဖြစ် သည်။ ထိုဘိန်းမီးသည် ကိုလိုနီအစိုးရများကိုပင် ပြန်၍ ဒုက္ခပေးခဲ့လေရာ ရွှေတြိဂံနယ်မြေသည် ကိုလိုနီခေတ် ကတည်းကပင် 

Golden Triangle Region ဟူ၍ ကျော်ကြားနေခဲ့ပေပြီ။ အရှေ့အာရှဒေသတွင် ဘိန်းသုံးစွဲမှုများပြားလွန်းရကား ကိုလိုနီအစိုးရများက တရား ဝင်ထုတ်လုပ်သည့် 

ဘိန်းဖြင့်   မလုံလောက်နိုင်သောကြောင့် ရွှေတြိဂံဒေသသည် ၁၉ ရာစုနှစ်ကတည်းက ဘိန်းကို မှောင်ခိုထုတ်လုပ်ခဲ့ရလေသည်။ 

ထိုင်းဘုရင့်အစိုးရသည် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ဘိန်း ကုန်သွယ်မှုကို အစိုးရ၏လက်ဝါးကြီးအုပ်လုပ်ငန်းအဖြစ် တရုတ်ကုန်သည်တစ်ဦးအား ခွင့်ပြုခဲ့ရသည်။ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်

တွင် တရုတ်ကုန်သည်များအား ပေးထားခဲ့သည့် ဘိန်းလိုင်စင်ကိုဖျက်သိမ်းကာ အစိုးရကိုယ်တိုင်လုပ်ခဲ့ ရသည်။ ဘိန်းစားသူများပြားသဖြင့် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ

မှ ဘိန်း ၁၄၇ တန် တင်သွင်းခဲ့ရသေးသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ တရားမဝင် ဘိန်းကုန်ကူးမှုကို နိုင်ငံတကာက ကန့်ကွက်လာသောကြောင့် 

တစ်စတစ်စလျှော့ချခဲ့ရသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသောအခါ အရှေ့တောင်အာရှဒေသ တွင် ဘိန်းလုပ်ငန်းများ လျော့ကျသွားသော်လည်း လုံးဝ ကင်းစင် 

သွားသည်ကား မဟုတ်ခဲ့ပေ။ စစ်ကြီးပြီးသည် နှင့် ပြန်လည်၍ခေါင်းထောင်လာပြန်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုလိုနီအစိုးရ၏ဘိန်း၊ လက်ဝါး ကြီးအုပ်စနစ်ထွန်းကားခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ ၏ ဘိန်းလုပ်ငန်းမှာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် 

အသေးအမွှားဆုံးနှင့် အမြတ်အနည်းဆုံးလုပ်ငန်းဖြစ် ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှ သယံဇာတပစ္စည်းများကြောင့် ဘဏ္ဍာငွေလုံလောက်နေသော ကိုလိုနီအစိုးရသည် ဘိန်း 

လုပ်ငန်းကို တရုတ်နိုင်ငံ၊ လောနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကဲ့ သို့ အကြီးအကျယ်တိုးချဲ့ရန် မလိုအပ်ခဲ့ပေ။ ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်များက အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ကို 

သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဘိန်းတင်သွင်း မှုလည်း စတင်ခဲ့သည်။ အခြားနိုင်ငံများလောက် ဆိုးရွား ခြင်းမရှိဟုဆိုသော်လည်း ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားတို့ 

တင်သွင်းလာသောဘိန်းကြောင့် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ပြီး ဘိန်းစားနေသော ဘိန်းစား များမှာ မြန်မာပြည်တွင် ၅၅ဝဝဝ ခန့်အထိရှိလာသည်။ 

ရှမ်းပြည်နယ်မှ တရားမဝင်(လိုင်စင်မဲ့)ဘဲ တင်သွင်း သည့်ဘိန်းကို သုံးစွဲသူများမှာမူ ၄၅ဝဝဝ ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်လည်း  ဘိန်းသမားများတိုးတက် 

များပြားလာရသည်။ 

၁၈၈၆ ခုနှစ် နှစ်ဦးတွင် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့က မြန်မာနိုင်ငံတစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်ယူလိုက်သောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်လည်း ကိုလိုနီဖြစ်လာသည်။ ဗြိတိသျှတို့ သည် 

ရှမ်းပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ငွေကြေး အကုန်အကျမခံလိုကြပေ။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံသား တို့၏ တော်လှန်ရေးများကို နှိပ်ကွပ်နိုင်ရန် သွေးခွဲစနစ် 

(Divide And Rule) ကိုသုံးစွဲရန်လည်း ဆုံးဖြတ်ထား ချိန်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မီးရထားလမ်းဖောက်လုပ်ခွင့် နှင့် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးကိုသာ ထိန်းချုပ်ထားပြီး 

ရှမ်းပဒေသရာဇ်စော်ဘွား ၃၆ ဦးကို ဆက်လက်၍ အုပ်ချုပ်စေခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ကို လက်ဝေခံပဒေသရာဇ်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ 

စော်ဘွားများသည် ဝင်ငွေကောင်းသောဘိန်းလုပ်ငန်း ကို ဆက်လက်ခွင့်ပြုထားကြရာ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ဘိန်းလုပ်ငန်းတွင် အဖွံ့ဖြိုးဆုံးဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ မြန်မာ 

နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကောင်းစွာအခြေကျပြီး ထွန်းကားနေသော ဘိန်း လုပ်ငန်းသည် ကိုလိုနီအမွေဆိုးကြီးအဖြစ် ခိုင်မြဲစွာ စွဲထင်၍ 

ကျန်ရစ်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အစိုးရက ဘိန်းလုပ်ငန်းကို တရားဝင်ပိတ်ပင်ခဲ့သော် လည်း  ဗြိတိသျှတို့က  ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးပေးကာ တစ်ချိန်လုံး 

မြှောက်စားခဲ့ကြသည့် ရှမ်းစော်ဘွားများကို မူ မဟန့်တားနိုင်ခဲ့ပေ။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် လွတ်လပ် ရေးရပြီးသော်လည်း ပဒေသရာဇ်စနစ် ဆက်လက် ထွန်းကား 

လျက်ရှိရာ ဘိန်းလုပ်ငန်းသည်လည်း ဆက်လက် အသက်ရှင်ခဲ့ရသည်။ 

စစ်ပြီးခေတ်တွင် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ဘိန်း လုပ်ငန်းမှာ သိသိသာသာပြောင်းလဲခြင်းမရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် အနည်းငယ် 

တိုးလာခဲ့သည်။ ရွှေတြိဂံနယ်မြေသည် တစ်နှစ်လျှင် ဘိန်းတန်ချိန် ၈ဝ အထိ ထုတ်လုပ်လာသည်။ တရုတ် ပြည်သူ့တပ်မတော်က  ကူမင်တန်တရုတ်ဖြူများကို 

မောင်းထုတ်လိုက်သောအခါ ယူနန်နယ်တွင် ဘိန်းလုပ် ငန်းမှာ ရပ်စဲခဲ့ရသည်။ အရှေ့တောင်အာရှမှ ဘိန်းစား များအတွက် ဒေသထွက်ဘိန်းဖြင့် မလုံလောက်သော 

ကြောင့် အီရန်နိုင်ငံမှဘိန်းကို စင်ကာပူမှတစ်ဆင့် ခိုး သွင်းလာရသည်။ သို့သော် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် အီရန် အစိုးရက ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သောအခါ 

ဘိန်းများရှားပါးလာပြန်သည်။ တူရကီနိုင်ငံက ဘိန်းကို ဆက်လက်ထုတ်နေသော်လည်း မလောက်ငသဖြင့် ရွှေတြိဂံနယ်မြေတွင် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှုမှာ တိုးတက်သည် 

ထက် တိုးတက်လာရသည်။ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် များတွင် စိုက်ပျိုးသောဘိန်းများကိုလည်း ရွှေတြိဂံနယ်မြေမှ ကေအမ်တီများနှင့်ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ 

များက လက်ခံဝယ်ယူလာသည်။ အင်ဒိုချိုင်းနား ဒေသ(လော၊ ကမ်ပူးချား၊ ဗီယက်နမ်)တွင် ဝင်ရောက် စွက်ဖက်နေသည့်ပြင်သစ်များကလည်း ထောက်လှမ်းရေး 

ရန်ပုံငွေမလုံလောက်မှုကြောင့် ဘိန်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်။  ထို့ကြောင့်  ၁၉၅၄  ခုနှစ်တွင် ဗန်ကောက်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ထိုင်းနိုင်ငံမှ ထွက်သည့် 

ဘိန်းများကို တွင်ကျယ်စွာရောင်းဝယ်ကြသည့် ဘိန်းမြို့တော်ဖြစ်လာလေသည်။ 

အမေရိကန်အထောက်အပံ့ခံ ကေအမ်တီတို့က လည်း  ရှမ်းပြည်နယ်တွင်  ဘိန်းလုပ်ငန်းကိုအကြီး အကျယ်တိုးချဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံသို့တင်ပို့ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်

တွင် တပ်မတော်၏ထိုးစစ်များကြောင့် ကေအမ်တီ တပ်များ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့်လောနိုင်ငံသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ ကြရသည်။ သို့သော် ထိုအချိန်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကာလ

က တစ်နှစ်လျှင် တန်ချိန် ၄ဝ ပြည့်အောင် မထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သော ရှမ်းပြည်နယ်သည် နှစ်စဉ် ဘိန်း တန်ချိန် ၃ဝဝ မှ ၄ဝဝ အထိ ထုတ်လုပ်နိုင်လေပြီ။ 

ကေအမ်တီတို့အား ကိုးကန့်စော်ဘွား၏ညီမ အော်လစ် ယန်း (OLIVE YANG) က စစ်သား ၂ဝဝ စုဆောင်း ပေးခဲ့ခြင်း၊  မြန်မာ၊  ထိုင်း၊  လောနယ်စပ်များမှ 

တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား ၈ဝဝဝ ကို ကေအမ်တီတို့က ချွေးတပ်ဆွဲ၍ အတင်းအဓမ္မလက်နက်တပ်ဆင်ခြင်းတို့ကြောင့် ရွှေတြိဂံနယ်မြေတွင် လက်နက်ကိုင်မျိုးစုံစုဝေး 

လျက်ရှိရာ အဆိုပါ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မျိုးစုံတို့သည် ယင်းတို့၏ရပ်တည်မှုအတွက် စီအိုင်အေသူလျှိုအဖွဲ့၏ ထောက်ပံ့မှုများအပြင် ဘိန်းလုပ်ငန်းကိုလည်းလုပ်ကိုင်

ခဲ့ကြရသည်။ ကေအမ်တီကျူးကျော်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်ဒေသတွင်  ဘိန်းလုပ်ငန်းကိုများစွာဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားလွန်းလှပေသည်။

ကေအမ်တီကျူးကျော်မှုကြောင့် ဘိန်းပြဿနာ ပိုမို ကြီးမားလာခြင်း၊ စီအိုင်အေအဖွဲ့၏စွက်ဖက်ခြင်းတို့ကို အဲလ်ဖရက်ဒဗလျူမက်ကွိုင်က ယင်း၏အရှေ့တောင်အာရှ 

ဘိန်းဖြူနိုင်ငံရေးများ (THE  POLITICS OF HEROIN  IN  SOUTHEAST  ASIA, BY  ALFRED    W MC COY)  စာအုပ်တွင် အောက်ပါအတိုင်း

ရေးသားခဲ့ သည်ကို တွေ့ရသည်။

	ရုတ်တရက်ကြည့်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘိန်းများကိုမှောင်ခိုနေသည့်လုပ်ငန်း၌ ကေအမ်တီ တို့ပါဝင်နေခြင်းမှာ စီအိုင်အေ၏အကာအကွယ်ကို ၎င်း၏လက်ဝေခံ 

ဖြစ်သည့် ကေအမ်တီတို့က အခွင့် ကောင်းယူလိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်ဟုထင်မှတ် စရာရှိ သည်။ အသေအချာဆန်းစစ်လိုက်ပါက ထိုကိစ္စတွင် စီအိုင်အေသည် 

ဒီယုန်မြင်၍ ဒီချုံထွင်ခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုနိုင်၏။ ဘိန်းစိုက်နယ်မြေဖြစ်သည့်မြန်မာနိုင်ငံ ၏အရှေ့မြောက် နယ်စပ်ဒေသတွင် စီအိုင်အေက လာရောက်၍ 

ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးတပ်မတော် လာရောက်တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနေရာ တွင် ကေအမ်တီတို့ဘိန်းမှောင်ခိုနေကြသည်ကို မူလကပင် စီအိုင်အေက 

သိပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်ကထုတ်ဝေသည့်  နယူးယောက်  တိုင်း သတင်းစာတွင် ဘိန်းမှောင်ခိုလုပ်ငန်းနှင့်ပတ်သက် ၍ ကေအမ်တီတို့၏အခန်းကဏ္ဍကို 

အသေးစိတ် ရေးသားတင်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။  ထိုလုပ်ငန်းတွင် တိုင်းရဲမင်းကြီး (စီအိုင်အေလူယုံ)ပါဝင်နေခြင်းတို့ ဖြင့်ပင် ရှင်းနေပါသည်။

အမေရိကန်မူးယစ်ဆေးဝါးဗျူရိုက ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် တွင် ထုတ်ပြန်သည့်အစီရင်ခံစာ၌ မြန်မာ၊ လောနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့မှထုတ်လုပ်သည့် ဘိန်းပမာဏသည် ၁၉၆ဝ 

ပြည့်နှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးမှထုတ်လုပ်သည့် မှောင်ခိုဘိန်းတန်ချိန် ၁၂၅ဝ-၁၄ဝဝ ၏ထက်ဝက်ခန့် ရောက်ရှိနေပြီဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၈-၁၉၆၉ ခုနှစ် တွင်ကား 

ရွှေတြိဂံနယ်မြေသည် တစ်နှစ်လျှင် ဘိန်းစိမ်း တန်ချိန် ၁ဝဝဝ ခန့်ထုတ်လုပ်ပြီး ဟောင်ကောင်နှင့် ဥရောပဘိန်းဖြူချက်စက်ရုံများသို့ပို့ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် 

ရွှေတြိဂံဒေသသည် ဘိန်းဖြူနံပါတ်(သရီး) အဆင့်ကိုသာ ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ကား ဟောင်ကောင်မှ ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ ရွှေတြိဂံ

နယ် မြေသို့ရောက်ရှိလာပြီး ဘိန်းဖြူနံပါတ်(ဖိုး)ကို ထုတ်လုပ် လာနိုင်လေပြီ။

၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင်ကား ဘိန်းဖြူဈေးမှာ တစ်ကီလို လျှင် ၁၇၈ဝ ဒေါ်လာအထိ တိုးတက်သွားလေပြီ။ ဗီယက်နမ်စစ်မြေပြင်မှာ အမေရိကန်စစ်သားများနှင့် အမေရိကန် 

ပြည်ထောင်စုတွင်လည်း ဘိန်းဖြူသုံးစွဲသူ ဦးရေမှာ တစ်ရှိန်ထိုးတက်လာခဲ့လေပြီ။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် လယ်လောက်တွင် တောင်ဗီယက်နမ်ရောက် အမေရိကန်စစ်သား 

၂၅ဝဝဝ မှ ၃၇ဝဝဝ သည် ဘိန်းဖြူစွဲနေ ကြပြီဖြစ်သည်။ ထိုအခါကျမှ အမေရိကန်အစိုးရသည် မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်ကို နဖူးတွေ့ဒူးတွေ့ရင်ဆိုင်ရခြင်းဖြစ်သည်။ 

သို့သော် အခြေအနေမှာ များစွာ ဆိုးရွား၍နေလေပြီ။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီကပင် တူရကီနိုင်ငံ၏ဘိန်းထုတ်လုပ်မှုကျဆင်းသွားသောအခါ ရွှေတြိဂံနယ်မြေသည်  

တစ်ကမ္ဘာလုံး၏မှောင်ခိုဘိန်း ပမာဏ၏ ၇ဝ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးတက်ထုတ်လုပ် လာလေပြီ။ နံပါတ်(ဖိုး) ဘိန်းဖြူထုတ်လုပ်မှုမှာမူ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တစ်နှစ်လျှင် ၃ 

ဒသမ ၆ တန်အထိ တိုးတက် လာရာ အလွန်အန္တရာယ်ကြီးမားသောအဆင့်ပင်ဖြစ် လေသည်။

၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကချင်ပြည်နယ်နှင့်ရှမ်းပြည်နယ် မှ ဘိန်းစိမ်းတန်ချိန် ၇ဝဝ ခန့်ထွက်ရှိခဲ့ရာမှ ၉ဝ ရာခိုင် နှုန်းကို ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင်ရှိနေသည့် တရုတ်ဖြူ 

တပ်မ(၃)နှင့်တပ်မ(၅)က သယ်ဆောင်သွားပြီး ၇ ရာခိုင်နှုန်းကို ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများက သယ်ယူခဲ့ ကြသည်။ ၃ ရာခိုင်နှုန်းကို ကချင်သောင်းကျန်းသူများ က 

သယ်ယူခဲ့ကြသည်။ စီအိုင်အေအထောက်အပံ့ခံ ရှမ်း သောင်းကျန်းသူများသည် လောနိုင်ငံမှစီအိုင်အေ အထောက်အပံ့ခံ ဗိုလ်ချုပ်ဖူမီနော်ဆဗန်နှင့် ဆက်သွယ် ၍ 

ဘိန်းအရောင်းအဝယ်လုပ်နေကြသည်မှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ကတည်းကပင် ဖြစ်သည်။

၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရွှေတြိဂံဒေသ၌ ဘိန်းဖြူချက်ရုံ ၂၁ ရုံအထိ တိုးတက်လာရာ မြန်မာနိုင်ငံတာချီလိတ် နယ်စပ်၊ လောနိုင်ငံ ဗန်ဗွီဆိုင်းနှင့်နမ့်ကျန်နယ်များ၊ ထိုင်း

နိုင်ငံ မဲဆလောင်းတို့တွင် အခြေစိုက်သည်ဟုဆို သည်။ မဲဆလောင်းတွင် တရုတ်ဖြူတပ်မ(၅) ဌာနချုပ် ရှိသည်။ နမ့်ကျန်ဘိန်းဖြူချက်စက်ရုံကို စီအိုင်အေ 

ကြေး စား ယအိုတပ်မှဗိုလ်မှူးချောလှ ကိုယ်တိုင် ကိုင်တွယ် စောင့်ရှောက်သည်။ ဗန်တွံဆိုင်းရှိ ဘိန်းဖြူချက်စက်ရုံ ကိုမူ လောတပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်း 

ဗိုလ်ချုပ် အုံးရက်တီကုန်းက  ပိုင်သည်။  တာချီလိတ်နယ်စပ်မှ ဘိန်းဖြူချက်ရုံများကိုမူ  ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများနှင့် ကာကွယ်ရေးများက ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ ခွန်ဆာ၊  

လော်စစ်ဟန်စသော ကာကွယ်ရေးခေါင်းဆောင်များ မှာလည်း ဘိန်းဘုရင်များအဖြစ် နာမည်ကြီးလာကြရ လေတော့သည်။

ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များပြဿနာ

ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ရှမ်းသောင်းကျန်း သူများအား နှိမ်နင်းရေးနှင့် ဗကပတို့ကို ဟန့်တားရေးကို အကြောင်းပြု၍   ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ 

ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့များသည် ယင်းတို့၏ရပ်တည်မှုကို အကြောင်းပြု၍ ဘိန်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြရာ ရှမ်းနှင့်တရုတ်ကပြားဖြစ်သူ ခွန်ဆာ(ခေါ်)ချန်ရှီဖူး

သည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ယင်း၏ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ကို ဘိန်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်စေခဲ့သည်။ ခွန်ဆာသည် ဘိန်းများကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွားရောက်ရောင်းချပြီး ထိုင်း

နိုင်ငံမှ ခေတ်မီလက်နက်များကို ဝယ်ယူကာ လူအင်အား ၁ဝဝ ရှိသော ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ကိုတပ်ဆင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ခွန်ဆာသည် တပ်မတော်နှင့် 

အဆက်အသွယ် ဖြတ်၍ လားရှိုးနှင့်တန့်ယန်းစခန်းတို့ကို စွန့်ခွာခဲ့ဖူး သည်။ ထို့နောက် 'ဝ' နယ်ရှိ ဗင်းငုံစခန်းတွင် သီးခြား ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် 

ခွန်ဆာသည် တပ်မတော်နှင့်ပြန်ပေါင်းပြန်ရာ ကာကွယ်ရေးတပ်သား အင်အား ၁၇ဝဝ မှ ၂ဝဝဝ ခန့်အထိတိုးတက်လာသည်။ ခွန်ဆာ၏ခေါင်းဆောင်မှုမှာလည်း 

များစွာခိုင်မြဲလာ သည်။ ခွန်ဆာအင်အားကြီးမားလာပြီး ဘိန်းလုပ်ငန်း ကို တိုးချဲ့လာရာ ကေအမ်တီများကလည်း ယင်းတို့၏ ဈေးကွက်ကို လုပြီအထင်နှင့် 

စိုးရိမ်လာခဲ့ကြသည်။ ခွန်ဆာ၏အန္တရာယ်ကိုကြိုးစားကာကွယ်ကြသည်။

၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ခွန်ဆာသည် ဇင်းမယ် ပေါက်ဈေးဒေါ်လာ ၅ဝဝဝဝဝ ရှိသော ဘိန်း ၁၆ တန် ကို လားအကောင် ၃ဝဝ ဖြင့် သယ်ယူရန်စီစဉ်တော့ သည်။ 

ထိုပမာဏသည် ကာဘိုင်သေနတ်အသစ်အနည်း ဆုံး ၁ဝဝဝ ကို ဝယ်ယူနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး လူအင်အား ၂ဝဝဝ မှ ၃ဝဝဝ အထိ တိုးချဲ့နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို ရောအခါ 

ကေအမ်တီတို့သည် ၁၅ နှစ်တိုင်တိုင်လက်ဝါး ကြီးအုပ်လာခဲ့သော ဘိန်းစားကျက်ကြီးကျဆုံးမည်ကို စိုးရိမ်လာခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကေအမ်တီဗိုလ်ချုပ်မာ သည် 

ပဋိပက္ခဖြစ်နေသောဗိုလ်ချုပ်လိုင်နှင့်  ဗိုလ်ချုပ် ကျအန်တို့ကို စေ့စပ်၍ အင်အား ၁ဝဝဝ ဖြင့် ခွန်ဆာ အဖွဲ့ကို ကျိုင်းတုံအရှေ့ဘက်မဲခေါင်မြစ်ကမ်းတွင် ချုံ ခို 

တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခွန်ဆာအဖွဲ့၏ ဘိန်း တန်းမှာ လွတ်မြောက်သွားပြီး ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နှင့် ၁၅ ရက်တွင် မဲခေါင်မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ကာ လောနိုင်ငံ 

ဗန်ကွမ်းရွာသို့ရောက်ရှိသွားသည်။

ခွန်ဆာသည်  ဗန်ကွမ်းတွင်  လောဗိုလ်ချုပ် အုံးရက်တီကုန်းထံ ဘိန်းများရောင်းချပြီး လက်နက်များ ပြန်ဝယ်ရန်ချိန်းဆိုထားပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ကေအမ်တီများ

က ဗန်ကွမ်းအထိလိုက်လာရာ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်တွင် တိုက်ပွဲများပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားတော့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အုံးရက်တီကုန်းက ခွန်ဆာနှင့်ကေအမ်တီ 

နှစ်ဖွဲ့စလုံးတို့ကို ထွက်ခွာသွားရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ မနာခံသောအခါ  လောလေတပ်ပါ  ပါဝင်လာပြီး ကာကွယ်ရေးများနှင့် ကေအမ်တီများ တိုက် ၂၈ လေယာဉ် 

ခြောက်စင်းဖြင့် ဇူလိုင်လ ၃ဝ ရက်တွင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်တော့သည်။ လောဝန်ကြီးချုပ် ဖူမီကလည်း လေထီးတပ်ရင်းတစ်ရင်းကို စေလွှတ်ပေး ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် 

ခွန်ဆာဘက်မှ ၈၂ ဦးကျဆုံးပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ ဘိန်း ၁၆ တန် ကို  ဗိုလ်ချုပ်အုံးရက်တီကုန်းက  အပိုင်စီးခဲ့သည်။ 

ကေအမ်တီများဘက်မှလည်း လူ ၇ဝ ကျဆုံးပြီး စက်သေနတ် ၂၄ လက်အပါအဝင် လက်နက်များစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။  ခွန်ဆာ၊  ကေအမ်တီနှင့် လောတပ်မတော် 

(လက်ယာအုပ်စု) တို့၏ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဘိန်းစစ်ပွဲသည် ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားခဲ့ရသည်။ ထိုင်း နိုင်ငံက တရုတ်ဖြူများကို သိုသိပ်စွာလက်ခံထားသည့် ကိစ္စလည်း 

ဘူးပေါ်သလို ပေါ်လာရသည်။ ထိုင်း တပ်မတော်သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ် အကုန်မှစ၍ မြိုကွန်မြူ နစ်များ၏ပုန်ကန်မှုကိုစတင် ရင်ဆိုင်ရလေရာ တရုတ် ဖြူတပ်မ(၃)နှင့် 

(၅)တို့ကို မြိုခုခံရေးအတွက် ဆက်လက် ထားရှိခဲ့ရပြန်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည်နှစ်များတွင် ကေအမ်တီနှင့်မြိုများမှာ ပြင်းထန်စွာတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ သည်။

ခွန်ဆာသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်ဘိန်းစစ်ပွဲတွင် အကြီး အကျယ်ရှုံးနိမ့်သွားခဲ့ရာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ယင်း၏ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၌ လူအင်အား ၁ဝဝဝ ပင် မပြည့် တော့ပေ။ 

ခွန်ဆာသည် ကေအမ်တီတို့ကို ပြောက်ကျား စစ်ဖြင့် တိုက်ရန်ကြံစည်၍ အခြားရှမ်းသောင်းကျန်းသူ များနှင့်ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်က ခွန်ဆာ

နှင့် ကာကွယ်ရေးခေါင်းဆောင်အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ ခွန်ဆာ၏ကာကွယ်ရေးများ တောခိုခဲ့ သဖြင့် လွယ်မော်အဖွဲ့သောင်းကျန်းသူများပေါ်ပေါက် 

လာခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် သုံးဖွဲ့၊ လေးဖွဲ့မျှသာ ရှိသော ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများမှာ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့ပေါင်း  ၁ဝဝ ကျော်ပင်ရှိသည်ဟုခန့်မှန်းနိုင်သည်။

ယန်ထွန်းသည် တာချီလိတ်မြောက်ဘက်ခြောက်မိုင်အကွာတွင် ဘိန်းဖြူချက်စက်ရုံကို တည်ဆောက်လာ သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများနှင့် 

ကာကွယ်ရေးများပိုင်ဆိုင်သည့် ဘိန်းဖြူချက်ရုံမှာ ၁၄ ရုံဖြစ်လာသည်။ သောင်းကျန်းသူများကိုဆန့်ကျင်ရန် ဒေသန္တရအရန်အင်အားအဖြစ်ရည်စူး၍ ဖွဲ့စည်းထားခဲ့ 

သော ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဘိန်းလုပ်ငန်းကို  အကြီးအကျယ်တိုးချဲ့လာသောအခါ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ သည်လည်း လက်ပိုက်ကြည့်နေ၍မဖြစ်တော့ပေ။ 

သို့နှင့် ကာကွယ်ရေးတပ်များ၏ပြဿနာကိုဖြေရှင်းရလေတော့ သည်။

အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေတွင် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ပေါင်း ၂၃ ဖွဲ့ရှိခဲ့ရာ အစိုးရအင်အားစုအချို့ကိုသာ တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအတွက် တစ်လလျှင် ငွေကျပ် 

၅ဝ ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေး များက ၎င်းတို့၏ရပ်တည်မှုကိုအကြောင်းပြု၍ ဘိန်းနှင့် မှောင်ခိုလုပ်ငန်းကို  တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လာသောအခါ တပ်မတော် 

သည်  ကာကွယ်ရေးများကိုဖျက်သိမ်းရန် စီစဉ်ရတော့သည်။ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သည် အောက်ပါကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များအား ဖျက်သိမ်းရန် တာဝန်ယူ 

ခဲ့သည်။

ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များဖျက်သိမ်းရေးအတွက် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်တွင် အရှေ့မြောက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၌ တိုင်းမှူး၊ တပ်မမှူးများ၊ 

ဒုတိယ တပ်မမှူးများ၊ တပ်ရင်းမှူးများပါဝင်သောအစည်းအဝေး ကို ကျင်းပပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက် နံနက် ၉ နာရီ တွင် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များအား ခေါ်ယူ

ဆွေးနွေးခဲ့ သည်။ ကာကွယ်ရေးခေါင်းဆောင်အားလုံးကပင် လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးကိုလက်ခံကြောင်း၊ လိုက်နာမည်ဖြစ်ကြောင်း ကတိပေးခဲ့ကြသည်။ 

ကာကွယ်ရေး အဖွဲ့များလက်နက်အပ်နှံရန် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ဝ ရက်ကို သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း ဗကပ၊ ကေအိုင်အေနှင့် ထိုင်ဝမ်ထောက်လှမ်းရေး တို့က

ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ အတွင်း ထိုးဖောက်စည်းရုံးလာသောကြောင့် ဧပြီလ ၁၁ ရက်၌ လက်နက်ဖျက်သိမ်းခြင်းကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ ရသည်။ ဧပြီလ ၃ဝ ရက်

အပြီး လက်နက်များအပ်နှံကြ ရန်လည်း ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များသို့အကြောင်းကြားခဲ့ ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ပေါင်းစုံမှ လူအင်အား ၂၃၇၇ ယောက်က လက်နက်မျိုးစုံ 

၁၉၈ဝ လက်၊ ခဲယမ်းမျိုးစုံ ၈၉၈၆၄၊ ဆက်သွယ်ရေးစက် ၂၁ စုံနှင့်တကွ သတင်းပို့ အပ်နှံကြသည်။ သို့သော် အောက်ပါကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ များမှာမူ သတ်မှတ်သော 

ရက်ကျော်လွန်သည်အထိ သတင်းပို့ရန်ပျက်ကွက်ခဲ့ကြသည်။

(က)	လွယ်ဆေးအဖွဲ့ လင်မိန်းနှင့် ၂ဝ ခန့်၊ 

(ခ)	ရောင်ပရေးအဖွဲ့မှ အိုက်ဆေးနှင့် ၁၅ဝ ခန့်၊

(ဂ)	မန်မန်ဆိုင်အဖွဲ့မှ ထပ်စိန်းနှင့် ၇ဝ ခန့်၊

(ဃ)	ကာမိုင်းအဖွဲ့မှ ဖုံကြာရုံးနှင့် ၂ဝ ခန့်၊

(င)	လွယ်ပင်းရဲအဖွဲ့မှ လီချိန်ကျင်နှင့် ၄၂ ခန့်၊

(စ)	နမ့်ကျွမ်းအဖွဲ့မှ လီဖားမီနှင့် ၂ဝဝ ခန့်၊

(ဆ)	ကိုးကန့်အဖွဲ့မှ လော်စစ်ဟန်နှင့် ၈ဝဝ ခန့်၊

အထက်ပါကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များတွင် နမ့်ကျွန်း အဖွဲ့သည် ကေအိုင်အေနှင့်ပူးပေါင်း၍လည်းကောင်း၊ လွယ်ပင်းရဲနှင့်ကာမိုင်းအဖွဲ့သည် ကိုးကန့်အဖွဲ့ဩဇာခံ အဖြစ် 

လည်းကောင်း၊ လွယ်ဆေး၊ ရောင်ပရေး၊ မန်မန် ဆိုင်တို့သည် မှောင်ခိုစီးပွားရေးနှင့် ဘိန်းလုပ်ငန်းကို စွဲကိုင်၍လည်းကောင်း တောခိုဆန့်ကျင်နေကြရာမှ ထိုင်ဝမ် 

ထောက်လှမ်းရေး၏ဆွဲဆောင်မှုဖြင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃၊ ၂၄ ရက်များတွင် လွယ်ဆေးဒေသ၌ အစည်းအဝေးပြုလုပ်ကြပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း 

လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်ဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြခြင်းဖြစ် သည်။

ကိုးကန့်အဖွဲ့အစည်းများသည် အလျင်အမြန် တိုးချဲ့သော်လည်း ခိုင်မာကျစ်လျစ်သည့်အင်အားစုကား  မဟုတ်ခဲ့ပေ။ တပ်မတော်က ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးများ ကို 

လိုက်လံတိုက်ခိုက်ရာ ထိတွေ့မှု ငါးကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီး ၂၁ ဦးသေကာ ၁၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ လက်နက် ၂၅ လက်၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်မျိုးစုံ ၂၉၂၈ တောင့်ကို 

လည်း သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ လွယ်ဆေးအဖွဲ့မှ နှစ်ဦးနှင့် လက်နက်သုံးလက်ကိုလည်း ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။

ကာကွယ်ရေးတပ်သားအတော်များများသည် အချို့ ကာကွယ်ရေးခေါင်းဆောင်များက မရှင်းပြခဲ့သဖြင့် တောခိုသောင်းကျန်းသူဘဝကိုရောက်ရှိနေကြကြောင်းပင် 

မသိကြပေ။ တပ်မတော်က လိုက်လံတိုက်ခိုက်သောအခါ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ဝ ရက်အထိ အောက်ပါအတိုင်းလက်နက်ချကြသည်။

(က)	ကိုးကန့်အဖွဲ့မှ ၉၂ ယောက်၊ လက်နက် ၆၂ လက်၊ 

(ခ)	လွယ်ဆေးအဖွဲ့မှ ၅ ယောက်၊ လက်နက် ၆ လက်

(ဂ)	နမ့်ကျွန်းအဖွဲ့မှ ၂ ယောက်၊ လက်နက် ၁ လက်၊ 

(ဃ)	ရောင်ပရေးအဖွဲ့မှ ၁၈ ယောက်၊ လက်နက် ၁ဝ လက်

စုစုပေါင်း ၁၁၇ ယောက် လက်နက်ချခဲ့ကြရာ ခဲယမ်းမျိုးစုံ ၃၄၄၅ တောင့်နှင့် လက်နက် ၇၉ လက် ပါလာကြသည်။ တပ်မတော်၏တရားဝင်ဖျက်သိမ်းမှုကို 

ခံယူခဲ့ကြသောကာကွယ်ရေးများအား  ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးလျှင် ၃ဝဝဝ ကျပ်၊ တပ်ရင်းမှူးတစ်ဦးလျှင် ၂၅ဝဝ ကျပ်၊ ဒုတိယတပ်ရင်းမှူးတစ်ဦးလျှင် ၂ဝဝဝ ကျပ်၊ 

တပ်ခွဲမှူးတစ်ဦးလျှင် ၁၅ဝဝ ကျပ်၊ တပ်စုမှူး တစ်ဦးလျှင် ၁ဝဝဝ ကျပ်၊ အကြပ်တစ်ဦးလျှင် ၇၅ဝ ကျပ်၊ တပ်သားတစ်ဦးလျှင် ၅ဝဝ ကျပ် ထောက်ပံ့ခဲ့သည့် အပြင် 

နေရာချထားရေး၊ အလုပ်အကိုင်ရရှိရေးမှအစ လိုလေသေးမရှိ စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ သတ်မှတ်ထားသော အရည်အချင်းနှင့် ကိုက်ညီသည့်ကာကွယ်ရေး ၂၅၅ ယောက်

နှင့် 'ဝ' ရဲအဖွဲ့ဝင် ၇ဝ ယောက်ကိုမူ တပ်မတော် သို့ အသွင်ကူးပြောင်းဝင်ရောက်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အချို့ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များမှာ နိုင်ငံတော်က ချမှတ်ထားသည့်

မူဝါဒ နှင့်အညီ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များဖွဲ့စည်း၍ ဗကပများကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ကာကွယ်ရေးအင်အား ၁၅ဝဝ ခန့်မှာမူ သောင်းကျန်းသူဘဝသို့ ရောက်ရှိ 

သွားပြီး ရွှေတြိဂံနယ်မြေတွင် ဘိန်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်သူက လုပ်ကိုင်ပြီး အခြားသောင်းကျန်းသူများ နှင့်ပူးပေါင်းသူက ပူးပေါင်းသွားခဲ့ကြလေတော့သည်။ 

၁၉၇၃ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင်ရှိသော ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ

 

သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှုများနှင့်ပဋိပက္ခများ
ဗကပနှင့်ကေအိုင်အေသောင်းကျန်းသူများ

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှအင်အားစုအချို့သည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်ကတည်းက ပြည်ပနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိခဲ့ ပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်ပကွန်မြူနစ်ပါတီ ၏ 

နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးအကူအညီများ တစ်စတစ်စ တိုးတက်များပြားစွာ ရရှိလာခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေများ သည်လည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ အကူအညီရရှိရန် 

အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးစားခဲ့ရာ  ၁၉၆၇  ခုနှစ်၊  ပြည်ပ ကျောင်းသားများ အရေးအခင်းကိုအကြောင်းပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံက နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးသင်တန်းများပေးရန်၊ 

လက်နက်ခဲယမ်းများထောက်ပံ့ရန် ကတိပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် မရန်ဘရန်ဆိုင်းဦးစီးသော ရှေ့ပြေးအဖွဲ့ ၃၄ ယောက်သည် ပြည်ပနိုင်ငံသို့

ရောက်ရှိသွားသည်။ ထို့နောက် မြို့တစ်မြို့တွင် ပြည်ပအာဏာ ပိုင်များနှင့်ဆွေးနွေးပြီး ကေအိုင်အေက ကွန်မြူနစ်ဝါဒခံယူရန် သဘောတူ၍ပြည်ပက နိုင်ငံရေး၊ 

စစ်ရေး အကူ အညီများပေးရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ 

ထို့နောက် ဇော်တူး၊ ဇော်ဒန်၊ လမုန်တူးဂျိုင်၊ မရန်ဘရန်ဆိုင်း၊ ပုံရွှေဇော်ဆိုင်းတို့ခေါင်းဆောင်သော ကေအိုင်အေ ၄၂၅ ယောက်အဖွဲ့သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ

၄ ရက် မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်အထိ ပြည်ပနိုင်ငံ သို့သွားရောက်ခဲ့ပြီး မြို့တစ်မြို့တွင် ဗသိန်းတင်၊ နော်ဆိုင်းတို့နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ထိုနောက်ပိုင်း

မှစ၍ ကေအိုင်အေသည် ပြည်ပနိုင်ငံမှ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး အကူအညီများရရှိခဲ့ပြီး စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို တိုးတက်လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။

ကေအိုင်အေများသည် ၁၉၇၆ ခုနှစ် နှစ်ကုန်မှ စ၍ တပ်ရင်း ကိုးရင်း အထိဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကချင်ပြည်နယ် တွင်  အင်အား  ၁၇၅ဝ၊  ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင်  

အင်အား ၅ဝဝ အထိ  တိုးတက်လာခဲ့သည်။ တစ်ချိန် တည်းမှာပင် ထိုင်းနိုင်ငံ ထန်ပိုးစခန်းတွင် အခြေစိုက် နေသော ဇော်ဆိုင်းထံမှလည်း လက်နက်ခဲယမ်းများ 

ရရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် လက်ရွေးစင်အထူး တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များဖွဲ့စည်း၍တိုက်ခိုက်လာကြရာ မြစ်ကြီးနားနယ်မြေမှ ကဝပန်(အင်န်ဝိုင်-၂ဝ၄၄)၊ ဒူရစ်ဂါး 

(အင်န်ဝိုင်-ဝ၄၆၆)၊ တင်ဂရူးကောင်း(အင်န်ဝိုင်-၈၅ဝ၄)တပ်စခန်းများကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် အတွင်းမှာပင် ဇတ်ဒိုင်ခေါင်းဆောင်သော တပ်ရင်း (၁ဝ)ကို 

စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ဇော်တူးသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒနှင့် ပြည်ပအတွေး အခေါ်ကို လက်ခံခဲ့သော်လည်း အောက်ခြေငယ်သား များနှင့် နယ်မြေလူထုက ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မနှစ်မြို့ကြ ပေ။ 

ကေ အိုင် အေ ၏ မူ လ စည်း ရုံး မှု မှာ လည်း ကျဉ်းမြောင်းသောလူမျိုးရေးနှင့်ဘာသာရေးကို အဓိက အခြေခံခဲ့သောကြောင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ နှင့်ဆန့်ကျင်ဘက် 

သဖွယ်ဖြစ်နေသည်။ 

ကေအိုင်အေရော ဗကပပါ ပြည်ပပုံစံ ကွန်မြူနစ်ဝါဒနှင့်ပြည်ပဩဝါဒကို လက်ခံခဲ့ကြသော်လည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် နော်ဆိုင်း 

ခေါင်းဆောင်သော ဗကပများ မုံးကိုး(အက်စ်-၂၄၉၉) ကို ဝင်ရောက်ရာမှစ၍ အကျိုးစီးပွားလုဘက်များဖြစ် လာကြသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကေအိုင်အေ 

တပ်ရင်း (၄)အဖွဲ့(၁)မှူး မရူလူမျိုးဇေလွမ်း၊ အဖွဲ့(၅) မှူး ဇခုံတိမ်ယိမ်းနှင့်နောက်လိုက် ၁၂ဝ တို့ ကေအိုင်အေ မှ ခွဲထွက်ပြီး ပြည်ပနိုင်ငံသို့သွားရောက်ခိုလှုံခဲ့ကြသည်။ 

ဇေလွမ်းနှင့်ဇခုံတိမ်ယိမ်းအင်အားစုများသည် ဗကပနှင့် ပူးပေါင်းမိပြီး ဗကပတပ်ရင်း(၁ဝ၁)အဖြစ် ပြန်ဝင်လာ ကြရာ ကေအိုင်အေများအနေနှင့် ဗကပအပေါ် ပိုမို၍ 

မကျေနပ်စရာဖြစ်လာခဲ့ရသည်။

ဗကပများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသများကိုဖွင့်လှစ်ရာ၌နယ်ခံ ကေအိုင်အေများ နှင့် ဒေသခံကချင်တိုင်းရင်းသားတို့ အား 

လွယ်ကူစွာစည်းရုံးနိုင်စေရန် ကချင်တောခို စစ်ဗိုလ် နော်ဆိုင်းကို ခေါင်းဆောင်စေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗကပနှင့်ကေအိုင်အေတို့၏ပဋိပက္ခမှာ ကြီးမားသည် 

ထက်ကြီးမားလာသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်တွင် ကေအိုင်အေတပ်မဟာ(၂)ဌာနချုပ်၌ပြုလုပ် သောအစည်းအဝေးက နော်ဆိုင်းခေါင်းဆောင်သော 

ဗကပများကိုနံပါတ်(၁)ဦးစားပေးရန်သူအဖြစ်သတ်မှတ် လိုက်ပြီး ဇွန်လမှစ၍ ဗကပများအားစစ်ရေးရင်ဆိုင်မှု ပြုလုပ်လာသည်။ ဇော်တူးကလည်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို 

စွန့်လွှတ်ကြောင်း အတိအလင်းကြေညာသည်။ ကေအိုင်အေသည် ဗကပနှင့်တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားနေသော်လည်း လက်နက်ခဲယမ်းများရရှိရေးအတွက်မူ ပြည်ပနိုင်ငံ

နှင့် တစ်ဖက်လှည့်ဆက်သွယ်နေရသည်။ အခြားနိုင်ငံများ မှ အကူအညီရရှိရေးကိုလည်း ကြိုးပမ်းမြဲ ကြိုးပမ်းခဲ့ သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဖီဇိုနာဂ 

သောင်းကျန်းသူများအား ပြည်ပနိုင်ငံသို့ သင်တန်း တက်ရန်ပို့ပေးခဲ့ပြီးအပြန်တွင် ပြည်ပနိုင်ငံမှ တပ်ဆင် ပေးလိုက်သောလက်နက်ခဲယမ်းအချို့ကို ဖီဇိုနာဂများ 

ထံမှခွဲဝေရယူခဲ့သည်။ လူအင်အားအနေနှင့်ကား အသက်  ၁၃  နှစ်အထက်  ယောက်ျားကလေး၊  မိန်းကလေးများကိုပါ အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီး၍ စစ်သားသစ်အဖြစ် 

သိမ်းသွင်းလေ့ကျင့်အသုံးပြုလာသည်။

ကေအိုင်အေတပ်မဟာ(၁)လက်အောက်တွင် တပ် ရင်း(၁)၊ (၂)၊ (၅)၊ (၈)နှင့် (၉)တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး တပ်မဟာ(၂)လက်အောက်တွင် တပ်ရင်း(၃)၊ (၄)၊ (၆)၊ (၇)၊ 

(၁ဝ)နှင့် (၁၁)တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဗကပ အား ဦးစားပေးရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကြောင့် ကေအိုင်အေတပ်မဟာ(၁)သည် တပ်မတော် အား 

တတ်နိုင်သမျှရှောင်ရှားပြီး ဗကပကိုသာရှာဖွေ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများကိုလည်း နားလည်မှုယူနိုင်ရန် ဆက်သွယ်ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။

ကေအိုင်အေမှခွဲထွက်သွားခဲ့သော ဇေလွမ်းနှင့် ဇခုံတိမ်ယိမ်းတို့သည် ပြည်ပတွင်သင်တန်းဆင်းပြီး နောက် ဗကပတပ်ရင်း(၁ဝ၁)အဖြစ် ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာသည်။ 

ဇေလွမ်းနှင့်အင်အား ၂ဝဝ ခန့်သည် ခန်တန်တောင်ကြားလမ်း (အက်စ်ဒီ-၉၅၁ဝ)သို့ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်တွင်လည်းကောင်း၊ မေလ ၂ဝ ရက်တွင် 

ကန်ပိုက်တီး(အက်စ်ဒီ-၉၁၅၇)သို့လည်း ကောင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဇခုံတိမ်ယိမ်းနှင့်အင်အား ၂ဝဝ ခန့်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်တွင် တန်လုံ (အင်န်ဇက်-

၃၉၆၉)ပြည်သူ့ရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်၍ ပြည်တွင်းသို့ဝင်ရောက်လာရာ မေခမြစ်အရှေ့ခြမ်း ချီဖွေ၊ လောခေါင်၊ ဆောလောဒေသများတွင် ကေအိုင်အေနှင့်ထိပ်တိုက် 

တိုးလာရသည်။ ဇော်ဒန်ခေါင်းဆောင် သောတပ်မဟာ(၁)သည်  ကွတ်ခိုင်နယ်မြေတွင် တပ်မတော်နှင့်နားလည်မှုယူ၍ လှုပ်ရှားနေရာမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ 

ပထမအပတ်တွင် လားရှိုးမြောက် ဘက်၌ ကချင်(၄)ယာဉ်အုပ်စု အား ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ သည်။ တစ်ဆက်တည်းမှာပင် ဗကပတပ်ရင်း(၂ဝ၂)၊ (၃ဝ၃) တို့နှင့် 

နားလည်မှုရယူပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြ ပြန်သည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် ကေအိုင်အေ ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကျင်းပရာ 'ဝန်ပေါင်တိုင်းပြည် လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့၏မဟာနိုင်ငံရေး 

လမ်းစဉ်'ကို အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေတို့ ၏ လမ်းစဉ်တွင် ဝန်ပေါင်တိုင်းပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ နိုင်ငံရေးယုံကြည်ချက်နှင့်ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်၊ 

ဝန်ပေါင်တိုင်းပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့၏အဓိကအခြေ ခံသောတရားကိုယ်များ၊ တိုက်ဖျက်ရမည့်ရန်သူ၊ မျက် မှောက်အချိန်ဦးတည်တိုက်ဖျက်ရမည့်ရန်သူ၊ 

မည်သူက  ပြည်သူလူထု၊ မည်သူက ရန်သူ၊ ဝန်ပေါင်တိုင်းပြည် တက်ကြွရေး၏အခြေခံလူတန်းစား၊ ရည်မှန်းချက်ပန်း တိုင်ရောက်အောင် တိုက်ခိုက်သွားရမည့် 

နည်းဗျူဟာ၊ ပြည်သူလူထု၏တော်လှန်ရေး၊ ပြည်သူလူထု၏စုစည်း ညီညွတ်ရေး၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့စည်းထားရေး၊ နိုင်ငံတော်စီမံခန့်ခွဲရေး၊ ဝန်ပေါင်တိုင်းပြည် 

လွတ်မြောက်ရေး ၏သဘောထားနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝါဒစသည်တို့ကို ခွဲခြား ရှင်းလင်းထားသည်။

ဇော်တူးခေါင်းဆောင်သော ကေအိုင်အေများ သည် အခြေခံနယ်မြေများမှ လူသစ်များကို အတင်း အဓမ္မစုစည်းပြီးနောက်  ဗွီဒီအက်ဖ်  (ခေါ်)  ကျေးရွာ 

ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် အယ်လ်ဂျီအက်ဖ်(ခေါ်) ဌာနေပြောက်ကျားတပ်များကိုပါ တစ်ပါတည်းဖွဲ့စည်း လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။  ကျေးရွာလူကြီးများကိုခေါ်ယူ သင်တန်း 

ပေးပြီး စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်စေ သည်။ မရန်ဘရန်ဆိုင်းသည် ပြည်ပနိုင်ငံသို့သွားရောက် ပြီး ဗကပတို့၏အခြေအနေကိုတင်ပြခဲ့သော်လည်း ပြည်ပ 

အာဏာပိုင်များက ဗကပ၏ခေါင်းဆောင်မှု အောက်သို့ ဝင်ရောက်ရန်သာ တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် နှစ်ဆန်းတွင် ကေအိုင်အေ ၂၂ဝ ခန့်အား ပြည်ပနိုင်ငံ

သို့ သင်တန်းစေလွှတ်ရေးနှင့် ကေအိုင်အေကလည်း ကသာခရိုင်အတွင်းရှိ ဗကပ ၁၅ဝ ခန့်ကို ပြည်ပနိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်ပေးရေးကို သဘောတူညီမှုရလာကြသည်။ 

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလတွင် ထွန်းရွှေမောင် ခေါင်းဆောင်သောရခိုင်လူငယ်တစ်စုအား ကေအိုင်အေ က လက်နက်တပ်ဆင်ဖွဲ့စည်းလေ့ကျင့်ခဲ့ပြီး ကချင်၊ နာဂ 

မီဇိုရခိုင်သောင်းကျန်းသူများ ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားနိုင်ရေးကို ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အရှေ့ပါကစ္စတန် နိုင်ငံ(နောင်သော်ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ) ကိုလည်း 

ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။

ဗကပနှင့်ကေအိုင်အေတို့သည် နားလည်မှုရယူပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားကြရာမှ ဗကပများက မုံးပေါ်၊ နမ့်ချက်ဒေသမှတောင်ပိုင်းကေအိုင်အေနယ်မြေများသို့ 

မသိမသာချင်းနင်းဝင်ရောက်လာကြသဖြင့် ကေအိုင် အေနှင့်ဗကပတို့အပြန်အလှန်ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာပြန်သည်။ ကေအိုင်အေများသည် ပြည်ပ 

ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏လက်နက်ခဲယမ်းထောက်ပံ့မှုကို မှီခို နေရသောကြောင့် ဗကပအား ပြတ်ပြတ်သားသားဆန့် ကျင်၍မရဘဲ ဖြစ်နေသည်။ ဗကပနှင့် ပြေလည်မှုရရန် 

ကြိုးပမ်းသော်လည်း အောင်မြင်မှုမရခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်ထံဆက်သွယ်ချဉ်းကပ်မှုများပြုလုပ်လာကြ ပြန်သည်။ အစိုးရနှင့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးရန် ပြင်ဆင်

လာ ကြသည်။ 

ထိုအချိန်မှာပင် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်မှ ၁ဝ ရက်အထိ လမုန်တူးဂျိုင်နှင့် ဗကပ ခေါင်းဆောင်များ မုံးပေါ်တွင်ဆွေးနွေးကြရာ သဘောတူညီချက်အချို့ 

ရရှိသဖြင့် အစိုးရအား ဘုံရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြန်သည်။ ကေအိုင်အေတို့သည် ပြည်ပ နိုင်ငံ၏ထောက်ပံ့ပေးကမ်းမှုကိုလည်း လက်မလွှတ်နိုင်၊ ဗကပကိုလည်း 

လက်မခံနိုင်သောကြောင့် တပ်မတော် နှင့် ဗကပ အကြားတွင် စစ်ရေးအခြေအနေပေါ်မူတည်   ၍ မကြာခဏပြောင်းလဲဆက်ဆံနေရလေသည်။

၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကေအိုင်အေတို့ သည် စစ်ရေးတိုးမြှင့်ဆန့်ကျင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တပ်ရင်း(၁၁)ရင်းကို စစ်ကြောင်းလေးကြောင်းဖွဲ့စည်း ၍ 

တပ်မတော်အားတိုက်ခိုက်ရန်ကြိုးပမ်းလာသည်။ စစ်ကြောင်းများမှာ ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ခြမ်းတွင် တပ် ရင်း(၅)၊ (၆) နှင့် (၁၂)တို့ကို ဇော်တူးကိုယ်တိုင်ဦးစီးသော 

ကျားသစ်စစ်ကြောင်း၊ ကွတ်ခိုင်နယ်မြေတွင် တပ် ရင်း(၁)၊ (၂)၊ (၈)နှင့် (၉)တို့ကို ဇော်ဒန်ကိုယ်တိုင် ခေါင်းဆောင်၍ ဆင်စစ်ကြောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ 

ဘက်ခြမ်းဒေသတွင် တပ်ရင်း(၃)နှင့် (၁ဝ)ကို ကမ်ထွဲ ခေါင်းဆောင်၍ ခြင်္သေ့စစ်ကြောင်း၊ ပူတာအိုနယ်မြေ တွင် တပ်ရင်း(၄)နှင့် (၇)ကို ဇော်အိမ် ခေါင်းဆောင်၍ 

ကြံ့စစ်ကြောင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ 

ဗကပနှင့်ကေအိုင်အေ တို့မှာ နားလည်မှုယူထားကြသော်လည်း ခိုင်မြဲသော မဟာမိတ်များမဟုတ်သည့် အလျောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဦးတွင် ဗကပတို့က 

ကေအိုင်အေနယ်မြေများကို ထိုး ဖောက်စည်းရုံးလာသဖြင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားလာပြန် သည်။ ကေအိုင်အေများကလည်း တပ်မတော်ထံသို့ ကိုယ်စားလှယ်

စေလွှတ်ခြင်း၊ စာရေးသားဆက်သွယ်ခြင်း များပြုလုပ်လာပြန်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ရှမ်း ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဗကပများအား တိုက်ခိုက်ရင်း 

မကြာခဏအပစ်အခတ်ရပ်စဲ၍ မကြာခဏပင် ဆွေး နွေးခဲ့သည်။ 

ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် လက်ယာအုပ်စုနှင့် ဆက်သွယ်ပြီး အကူအညီရရန်လည်း ကြိုးစားမြဲကြိုးစား နေသည်။ တပ်မတော်အား နားလည်မှုယူခဲ့ခြင်းမှာမူ စစ်ရေးအရ 

နှစ်ဖက်ညှပ်နေခြင်းမှ ယာယီထွက်ပေါက် ရရန်သာဖြစ်ခဲ့လေသည်။

ကေအိုင်အေများသည် ဗကပအား ဘုံရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်၍ တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ရန် လက်နက်ခဲယမ်းနှင့်ဆေးဝါးပစ္စည်းများ အကူအညီ 

တောင်းခံခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ဝ ရက်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲ၍ အကန့်အသတ်ဖြင့် ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေတို့သည် 

အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး မြို့များပေါ်သို့တက်၍ လူငယ်လူရွယ်များအား စည်းရုံး သိမ်းသွင်းခြင်း၊ ဆက်ကြေးမကောက်ရသေးသောနေရာ 

ဒေသများတွင် မပေးခဲ့ရသောနှစ်များ အတွက်ပါ အကြွေးသတ်မှတ်၍ ဆက်ကြေးကောက်ယူခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တပ်များလှုပ်ရှားခြင်း မပြုရန် 

စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်၍ ဗကပအား တားဆီးပိတ်ဆို့ရန်အကြောင်းပြချက်ဖြင့် စစ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်လာသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အတွင်း 

ကတည်းက ပလောင်တပ်ရင်း(၂)အား စတင်စည်းရုံး သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ  ၁၉၇၂  ခုနှစ်တွင်  ဇော်ဒန်၏ တပ်မဟာ(၁)လက်အောက်သို့ရောက်ရှိလာသည်။

ကေအိုင်အေ    ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေး တစ်ရပ်ကို ဆမားဘွမ်(အက်စ်ဒီ-၆ဝ၇၆)တွင် ကျင်းပခဲ့ သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားစဉ်အတွင်း ဆက်ကြေး များ 

ကောက်ယူခြင်းကိုလည်း တိုးမြှင့်ပြုလုပ်နေသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ဟူးကောင်း တောင်ကြားဒေသ၌ တပ်ရင်း(၆)နယ်မြေတွင် ဗဟို 

ကော်မတီအစည်းအဝေးပွဲတစ်ရပ်ကို စတင်ကျင်းပကြ ပြန်သည်။ ကေအိုင်အေတို့၏ ဗဟိုကော်မတီအစည်း အဝေးမပြီးဆုံးခင်မှာပင် တပ်မတော်သည် ယင်းတို့၏ 

မရိုးသားမှုများကြောင့် ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန် အကျိုး မထူးတော့သဖြင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်တွင် ဆွေးနွေးပွဲကိုပယ်ဖျက်လိုက်တော့သည်။ 

ကေအိုင်အေဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးပွဲသည် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်တွင် ပြီးခဲ့ရာ တပ်မဟာ နှစ်ခုအစား တပ်မဟာလေးခုကို အောက်ပါအတိုင်း ဆုံးဖြတ်၍ 

တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။

(က)	တပ်မဟာ(၁)အား တူးဂျိုင်ဦးစီး၍ ကချင် ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း။

(ခ)	တပ်မဟာ(၂)အား ဇော်တူးဦးစီး၍ ကချင် ပြည်နယ်အနောက်ပိုင်း။

(ဂ)	တပ်မဟာ(၃)အား ဇော်မိုင်ဦးစီး၍ ကချင် ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း။

(ဃ)	တပ်မဟာ(၄)အား ဇော်ဒန်ဦးစီး၍ ကချင် ပြည်နယ်အတောင်ပိုင်း။

စစ်ဦးစီးချုပ်မှာ ဇော်ဆိုင်းဖြစ်ပြီး ဒုတိယစစ်ဦးစီး ချုပ်မှာ ဇော်တူးဖြစ်သည်။ ကချင်လွတ်မြောက်ရေး ကောင်စီ  (ကေအိုင်စီ)  ကိုလည်း  ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကေအိုင်စီ

သည် ဗဟိုကော်မတီ၏အမြဲတမ်းကော်မတီ တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရန်ဖြစ်ပြီး အောက်ပါ အတိုင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။

(က)	ဗိုလ်မှူးချုပ်	ဇော်တူး	ဥက္ကဋ္ဌ

(ခ)	ဆလန်ကဘာ	ပုံရွှေဇော်ဆိုင်း				 အတွင်းရေးမှူး

(ဂ)	ဗိုလ်မှူးကြီး	တူးဂျိုင်	 တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး
			
(ဃ)	ဗိုလ်မှူးကြီး	ဇော်ဒန်	 အဖွဲ့ဝင်

(င)	ဆလန်ကဘာ	မရန်ဘရန်ဆိုင်း  အဖွဲ့ဝင်
			
(စ)	ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး လမာလရိန်း 				အဖွဲ့ဝင်

(ဆ)	ဆလန်ကဘာ	ဇော်အောင်	   အဖွဲ့ဝင်

(ဇ)	ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မိုင်				  အဖွဲ့ဝင်

(ဈ)	ဗိုလ်မှူးမရန်ဘရန်တောင်    အဖွဲ့ဝင်

(ည)	ဗိုလ်မှူးခွန်ချို		   အဖွဲ့ဝင်

(ဋ)	ဗိုလ်မှူးဇော်ဘွန်		 			 စီးပွားရေးတာဝန်ခံ
			
(ဌ)	ဗိုလ်မှူးဇော်ဖန်	 အဖွဲ့ဝင်

ကချင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးကောင်စီ(ကေအိုင်စီ) အောက်တွင် အောက်ပါအဖွဲ့အစည်း သုံးရပ် တည်ရှိ သည်။ 

(က)	က ချင် လွတ် မြောက် ရေး တပ် မ တော် (ကာကွယ်ရေး) ကေအိုင်အေ။ 

(ခ)	အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့

(ဂ)	ကချင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေး စည်းရုံးရေး အဖွဲ့ (ကေအိုင်အို)

ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(ကေအိုင်အေ) တွင် အောက်ပါစစ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။ 

(က)	ဗိုလ်ချုပ်ဇော်ဆိုင်း	ဥက္ကဋ္ဌ

(ခ)	ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်တူး (တပ်မဟာ-၂)	ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ  
	
(ဂ)	ဗိုလ်မှူးကြီးတူးဂျိုင်(တပ်မဟာ-၁)					အတွင်းရေးမှူး

(ဃ)	ဗိုလ်မှူးကြီးဇော်ဒန်  (တပ်မဟာ -၄)   	အဖွဲ့ဝင်
	
(င)	ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး လမာလရိန်း	တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး
				
(စ)	ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဇော်မိုင်  တပ်မဟာ(၃)					အဖွဲ့ဝင်
				
(ဆ)	ဗိုလ်မှူးဘရန်တောင်	 အဖွဲ့ဝင်

ကေအိုင်အေတွင် တပ်စိတ်မှတပ်စု၊ တပ်ခွဲ၊ တပ် ရင်း တပ်မဟာအဆင့်အထိ စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားပြီး တပ်မဟာ(၁)တွင် တပ်ရင်း(၄)၊ (၇)နှင့် (၁ဝ)၊ တပ်မဟာ (၂)

တွင် တပ်ရင်း(၅)၊ (၆)နှင့် (၁၁)၊ တပ်မဟာ(၃)တွင် တပ်ရင်း (၁)နှင့် (၃)၊ တပ်မဟာ (၄)တွင် တပ်ရင်း(၂)၊ (၈)နှင့်(၉)တို့ ပါဝင်ကြသည်။ တပ်မဟာမှူးသည် 

တိုင်းအုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်းကောင်း၊ တပ်ရင်းမှူးသည် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်းကောင်း၊ အဖွဲ့မှူးသည် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်းကောင်း၊ အဖွဲ့ငယ်မှူး သည် 

တိုက်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း ကောင်း တာဝန်ယူကြရသည်။

အုပ်ချုပ်ရေးအနေနှင့် တိုင်းများကို အောက်ပါ အတိုင်း ခွဲခြား၍ တာဝန်ယူကြရသည်။ 

(က) ကချင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတိုင်းအုပ်ချုပ်ရေး 	     (တပ်မဟာ-၁)

	(၁) ဗိုလ်မှူးကြီး လမုန်တူးဂျိုင်		တိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူး

	(၂) ဗိုလ်မှူးဒွဲရှောင်	ဒုတိယတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူး

	(၃) ဗိုလ်မှူးမရန်ဘရန်ရှောင် ဘဏ္ဍာရေး  အရာရှိ
			    
(ခ)	ကချင်ပြည်နယ်အနောက်ပိုင်းတိုင်းအုပ်ချုပ်ရေး  (တပ်မဟာ-၂)
	
	(၁) ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်တူး	တိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူး
		
	(၂) ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးလမာလရိန်း  ဒုတိယတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူး
	   
(ဂ)	က ချင် ပြည် နယ် အ ရှေ့ ပိုင်း တိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (တပ်မဟာ-၃)

	(၁) ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဇော်မိုင်  တိုင်းအုပ်ချုပ်ရေးမှူး	
				
	(၂) ဗိုလ်မှူးခွန်ချို	ဒုတိယတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူး
				
(ဃ)	ကချင်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့(တပ်မဟာ-၄)

	(၁) ဗိုလ်မှူးကြီးဇော်ဒန်	တိုင်းအုပ်ချုပ်ရေးမှူး
		
	(၂) ဗိုလ်မှူးဇော်ဖန် ဒုတိယတိုင်းအုပ်ချုပ် ရေးမှူး(ကွတ်ခိုင် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေး မှူး)

	(၃) ဗိုလ်တူးဂေါင်	(လားရှိုးခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး)
				
ကေအိုင်အိုမှာမူ စည်းရုံးရေးဆိုင်ရာသီးခြားအဖွဲ့ အစည်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ရေး(ကေအိုင်အေ) အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ရသည်။ 

ကေအိုင်အိုကိုအောက်ပါအတိုင်းခေါင်းဆောင်ကြသည်။

(က)	ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်တူး တပ်မဟာ(၂)	ဥက္ကဋ္ဌ
		
(ခ)	ဗိုလ်မှူးကြီးတူးဂျိုင် တပ်မဟာ(၁)	ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
		
(ဂ)	ဆလန်ကဘာ ပုံရွှေဇော်ဆိုင်း  အတွင်းရေးမှူး
			
(ဃ)	ဗိုလ်မှူးကြီးဇော်ဒန်	တွဲဖက်အတွင်း ရေးမှူး
			
(င)	ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး လမာလရိန်း  အဖွဲ့ဝင်
			
(စ)	ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဇော်မိုင် အဖွဲ့ဝင်
			
(ဆ)	ဗိုလ်မှူးကြီး မရန်ဘရန်တောင် အဖွဲ့ဝင်
		
(ဇ)	ဆလန်ကဘာမရန်ဘရန်ဆိုင်း  အဖွဲ့ဝင်
		
စင်စစ် ကချင်သောင်းကျန်းသူများသည် လက်နက်ကိုင် တပ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် စည်းရုံးရေးအဖွဲ့တို့ကို ကျေးရွာအဆင့်အထိခွဲခြား ၍ စနစ်တကျဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း 

ဖြစ်သည်။ သို့သော်  ခေါင်းဆောင်မှုအားလုံးမှာမူ ဇော်ဆိုင်း၊ ဇော်တူး၊ ဇော်ဒန်ဟူသော ဇော်ညီအစ်ကို သုံးဦးလက်ထဲတွင်သာရှိနေသည်။ ဇော်ဆိုင်း သည် 

ကချင်သောင်းကျန်းသူများ၏နံပါတ်(၁)ခေါင်းဆောင် နေရာတွင်ရှိပြီး ထိုင်းနိုင်ငံတွင်သာနေထိုင်သည်။ ပြည်တွင်းရှိ ကေအိုင်အေများအားနံပါတ်(၂)ခေါင်းဆောင် 

ဖြစ်သူ ဇော်တူးကသာကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်နေသည်။ ရှေ့ တန်းစစ်ဦးစီးဌာနချုပ်(အက်ဖ်ဂျီအိပ်ခ်ျကြူ) ကို ဗိုလ်ဇော်ဂန်ဦးစီးအင်အား ၅ဝ ခန့်ဖြင့် မဂျီဘွမ်ဒေသ 

ကော့လွန်ရွာပုန်း (အင်န်အိပ်ခ်စ် ၆၂၁၂) တွင် ဖွင့်လှစ် ထားပြီး စစ်ဦးစီးဌာနချုပ်(ဂျီအိပ်ခ်ျကြူ)မှာမူ ခန့်မှန်း (အင်န်ဝိုင် ၆၁၇၃)တွင်ရှိသည်။

ကချင်သောင်းကျန်းသူများတွင် ကေအိုင်အေ (ခေါ်) လက်နက်ကိုင်တပ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကေအိုင်အိုဟူ၍ အဖွဲ့အစည်းသုံးရပ်ရှိပြီး ကေအိုင်စီ (ခေါ်)

ကချင်လွတ်မြောက်ရေးကောင်စီက ကွပ်ကဲဦးစီး နေသော်လည်း ကေအိုင်အေလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့သာ ထင်ရှားသည်။ ထို့ကြောင့် ကချင်သောင်းကျန်းသူများ 

အားလုံးကို ကေအိုင်အေဟူ၍သာ ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ကေအိုင်အေ တို့သည် တပ်မတော် နှင့်ဗကပအကြားတွင် စစ်ရေးအခြေအနေအရ အခွင့် 

သာသည့်အလျောက် ချဉ်းကပ်၍တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏အကူအညီဖြင့် အင်အားကြီးထွားလာစဉ် ဗကပများမှာလည်း ကေအိုင်အေနှင့်ပတ်သက်၍ သဘောထားကွဲလွဲမှုများ 

ကို ရင်ဆိုင်လာရသည်။ 

ဗကပများ၏ကေအိုင်အေအပေါ် သဘောထားမှာ တန်းတူရည်တူမဟာမိတ်အဖြစ် သဘောထားရန်မဟုတ် ဘဲ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် အမြတ်ထုတ်ပြီး မှ 

မိမိ၏ပါတီအတွင်းသို့ သိမ်းသွင်းလိုက်ရန်သာရည် ရွယ်ခဲ့သည်။ ဗကပများသည် ကေအိုင်အေများအား လူမျိုးရေးအရ ခေါင်းဆောင်မှုလွယ်ကူစေရန် နော်ဆိုင်း အား 

စစ်ရေးတာဝန်ခံအဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နော်ဆိုင်းသည် ကေအိုင်အေအား မတိုက်ခိုက်ရန်ပြင်း ထန်စွာငြင်းခုံဆွေးနွေးခဲ့သောကြောင့် ဗကပများက နော်ဆိုင်း 

အပေါ်  မကျေနပ်တော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ဗကပ ခေါင်းဆောင်ခင်မောင်ကြီးသည် နော်ဆိုင်း နှင့်ဝလူမျိုး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအား ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက် 

တွင်ဖမ်းဆီး၍   ရိုက်သတ်စေခဲ့သည်။   ထို့နောက် နော်ဆိုင်းသည် တောလည်သွားရင်း ချောက်ထဲလိမ့်ကျ ၍ သေ ဆုံး ခဲ့ ရ ကြောင်း လိမ် ညာ ကြေ ညာ ခဲ့ သည်။ 

ကေအိုင်အေများကလည်း နော်ဆိုင်းမှာအသတ် ခံရခြင်းဖြစ်ကြောင်း  ရိပ်မိသိရှိကြလေရာ  ဗကပ ဆန့်ကျင်ရေးဝါဒဖြင့် စာရွက်စာတမ်းများ ဖြန့်ချိကြပြီး 

အခြေအနေတင်းမာလာကြပြန်သည်။ 

တိုက်ခိုက်မှုများ လည်းဖြစ်ပွားလာသည်။ သို့နှင့် ဗကပနှင့်ကေအိုင်အို တို့သည် ဆက်ဆံရေးပြေလည်လိုက်၊ တင်းမာလိုက်နှင့် တောက်လျှောက်ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့

လေရာ မဟာမိတ် ဖွဲ့စည်းမှုများမှာလည်း  ယာယီသာလျှင်ဖြစ်ခဲ့ရလေ သည်။

ကေအိုင်အေနှင့်နာဂသောင်းကျန်းသူများ

ကေအိုင်အေသည် မိမိအကျိုးကျေးဇူးအတွက် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံအားလုံးနှင့် ဆက်သွယ်ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် နည်းတူ သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းအားလုံးနှင့်လည်း 

ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ဗကပကဲ့သို့ အင်အားကြီးမားသော အဖွဲ့အစည်းမျိုးကို စစ်ရေးအရ ထိန်းသိမ်းရင်ဆိုင်နိုင် လျှင် ရင်ဆိုင်ထိန်းသိမ်းပြီးအခြေအနေအရ ရင်မဆိုင် 

နိုင်ပါက ယာယီမဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်။ သောင်းကျန်းသူ အဖွဲ့အစည်းငယ်များကိုမူ သိမ်းသွင်းဝါးမျိုရန်ကြိုးစား ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဖီဇိုနာဂ၊ မီဇိုသောင်းကျန်းသူ 

များသည်  ပြည်ပနိုင်ငံ၏အကူအညီဖြင့်   ဆူပူ သောင်းကျန်းသူလျက်ရှိကြလေရာ ကေအိုင်အေတို့သည် ပြည်ပနိုင်ငံနှင့်ဆက်သွယ်ရေးတွင် ကြားခံဆောင်ရွက်ပေးပြီး 

အမြတ်ထုတ်ကြသည်။ ဖီဇိုနာဂသောင်းကျန်းသူများ ကို မိမိနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဖြတ်သန်းကျူးကျော် စေပြီး ပြည်ပနိုင်ငံသို့ သင်တန်းတက်ရန်ပို့ပေးခဲ့သည်။    

ပြည်ပနိုင်ငံတွင် သင်တန်းတက်၍ လက်နက်တပ်ဆင်ကာပြန်လာသော ဖီဇိုနာ သောင်းကျန်းသူများထံမှ လက်နက်ခဲယမ်းအချို့ကို ခွဲဝေရယူသည်။ အဖွဲ့ငယ် 

လေးများကွဲထွက်လာလျှင်မူကား  လက်စတုံး ဖျောက်ဖျက်သုတ်သင်၍ လက်နက်ခဲယမ်းများကို သိမ်းယူလေ့ရှိကြသည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် မီဇိုသောင်းကျန်းသူ တစ်ဖွဲ့ကို ပြည်ပနိုင်ငံသို့ပို့ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက်တွင်မူ ပြည်တွင်းနာဂသောင်းကျန်းသူများ နှင့် 

စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ယင်းစာချုပ်တွင် ကေအိုင်အေ က စစ်သင်တန်းနှင့်လက်နက်များ ကူညီထောက်ပံ့မည် ဖြစ်ကြောင်း၊ လွတ်လပ်ရေးရရှိပါက ကချင်ပြည်နယ် 

အတွင်းရှိ နာဂနယ်မြေအား   သမိုင်းအစဉ်အလာ သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း ခွဲဝေပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း သဘောတူခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကေအိုင်အေနှင့် ပြည်တွင်း၊ 

ပြည်ပနာဂလှုပ်ရှားမှုများ ပိုမိုများပြားလာပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ် နန့်ယွန်းမြို့ နယ်၌ ကေအိုင်အေနှင့်ခပ်ပလန်နာဂသောင်းကျန်းသူ များ 

ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားလာပြီး ခါးရှည်(အင်န်အက်စ် ၄၂၅၇)၏ အနောက်တောင်ဘက် အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်တွင် နာဂသောင်းကျန်းသူအင်အား ၁ဝဝ အား ကေအိုင်အေ

က သင်တန်းပေးခဲ့သည်။ စင်စစ် ကေအိုင် အေတို့သည် မိမိအသက်ရှူချောင်ရေး၊ အမြတ်ရရေး အတွက် ဖီဇိုနာဂနှင့်မီဇို(လူရိုင်း)များအား အကူအညီ ပေးခြင်း၊ 

ပြည်တွင်းနာဂများအား မြှောက်ပင့်သွေးထိုး၍ အကူအညီပေးခြင်း၊ ထွန်းရွှေမောင်၏အေအိုင်အေ (ခေါ်) ရခိုင်သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ပေါ်ပေါက်လာရန် 

ကူညီပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နေခြင်းသာဖြစ်လေသည်။

ကေအိုင်အေနှင့်ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ

ဇော်ဆိုင်းဦးစီးသော ကေအိုင်အေစစ်ဌာနချုပ်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ ထန်ပိုးတွင်တည်ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့် ကေအိုင်အေများသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ဆက်သွယ်သွားရောက်

ရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကိုမလွဲမသွေဖြတ်သန်း သွားရမြဲဖြစ်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်နှင့်ရှမ်းပြည်နယ်မှာ ဆက်စပ်နေသည့်အပြင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် 

ကချင်လူမျိုးများနေထိုင်လျက်ရှိရာ ကေအိုင်အေ(ခေါ်) ကချင်သောင်းကျန်းသူများသည် ဗကပနှင့်ပတ်သက် နေရသကဲ့သို့ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများ

နှင့် လည်း ပတ်သက်လာရလေသည်။ 

ရှမ်းပြည်နယ်ထဲတွင် ပလောင်နှင့်ပအိုဝ်းအပါ အဝင် ရှမ်းလူမျိုးစုသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများမှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိခဲ့သည်။

အက်စ်ယူအာရ်အေ (ခေါ်) မိုးဟိန်းအဖွဲ့သည် ပြည်ပနိုင်ငံပိန်းလုံတွင် ဌာနချုပ်ဖွင့်လှစ်၍ အခြေစိုက် လျက်ရှိသည်။ မိုးဟိန်းအဖွဲ့သည် မိုင်းကိုင်နှင့်မိုင်းနောင်ဒေသ

တွင်  အခြားရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ် သော အက်စ်အက်စ်အေများနှင့် နယ်မြေလုရာမှ မကြာခဏတိုက်ခိုက်ကြရလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မိုးဟိန်း သည် 

အက်စ်အက်စ်အေအား တိုက်ခိုက်ရန် တရုတ်ဖြူ တပ်မ(၃)နှင့်(၅)အပြင် ကေအိုင်အေများကိုပါ နားလည် မှုယူထားခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေများ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ 

အက်စ်ယူအာရ်အေနယ်မြေအတွင်းတွင် အက်စ်ယူအာရ်အေအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းထားခြင်းဖြင့် ပြည်ပနိုင်ငံသို့ အသွားအပြန်ခရီးလုံခြုံမှုရှိသည့်အပြင် တပ်မတော်ကို 

လည်း စစ်ရေးအရပူးပေါင်း၍ (သို့မဟုတ်)ညှိနှိုင်း၍ တိုက်ခိုက်နိုင်ရန်ဖြစ်လေသည်။

ပီအင်န်အက်ဖ် (ခေါ်) ပလောင်အမျိုးသား တပ်ဦးအဖွဲ့သည် ခမ်းတောင်ခေါင်းဆောင်၍ အင်အား ၂ဝဝ ခန့်ဖြင့် မုံးဝီးနယ်မြေ၊ နမ့်စန်နယ်မြေနှင့်မိုင်းငေါ့ နယ်မြေ 

တို့တွင် ရွှေပလောင်၊ ငွေပလောင်တိုင်းရင်း သားများအားစည်းရုံးသိမ်းသွင်းလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ ကေအိုင်အေများသည် ပလောင်သောင်းကျန်းသူများ အား 

ကျောထောက်နောက်ခံပြု၍ ထောက်ပံ့ကူညီကာ သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ  ပလောင်သောင်းကျန်းသူများသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် နှစ်ဦးတွင် ဇော်ဒန်၏ တပ်မဟာ (၃) လက်အောက် 

သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေသည် ဗကပ၊ အက်စ်အက်စ်အေတို့နှင့်ရင်ဆိုင်ရေးတွင် အသုံးချနိုင်ရန်အတွက် ပလောင်သောင်းကျန်းသူများ အား 

လက်သပ်၍မွေးမြူခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

အက်စ်အက်စ်အေ(ခေါ်)ရှမ်းပြည်တပ်မတော် သည်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း လွယ်ခေးဒေသတွင် ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားနေ သော 

အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ အက်စ်အက်စ်အေဌာန ချုပ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ခွန်ကြာနုနှင့် အတွင်းရေးမှူး စဝ်ဆေးဝိုင် မှခေါင်းဆောင်ပြီး လွယ်ခေးဒေသတွင် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ

အုံးပေါင်ပွန်တိုင်းနှင့် စစ်ဦးစီးချုပ် စိုင်းလှအောင်တို့က ခေါင်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ၌ ကော်မတီအစည်းအဝေးကျင်းပကာ မဟာဒေဝီ နန်းဟိန်ခမ်း 

ကို နာယကအဖြစ်မှဖြုတ်ချခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်တွင် အက်စ်အက်စ်အေ တို့သည် တောခိုကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်သော ကိုးကန့် 

ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့မှ လော်စစ်ဟန်၊ ဗိန်းငင်းအဖွဲ့မှ မဟာစန်း၊ မန်မန်ဆိုင်အဖွဲ့မှ လိုင်းအူတို့နှင့် ပူးပေါင်း ကြောင်း မန်ပလောင်လွယ်ခေးဒေသတွင် လက်မှတ် 

ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အက်စ်အက်စ်အေ၏ နိုင် ငံ ရေး အ ဖွဲ့ အ စည်း ဖြစ် သော အက်စ်အက်စ် ပီပီ (ခေါ်) ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်တည်ရှိရာ 

မန်ရှီး၊ မန်နောင်ဒေသသို့ ကေအင်န်ယူ ပါတီမှ စကောလယ်တောခေါင်းဆောင်သော သုံးဦး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရောက်ရှိလာပြီး ဗကပအရှေ့ 

မြောက်စစ်ဒေသဌာနချုပ်တည်ရှိရာ ပန်ဆန်း (အယ်လ်ကေ-ဝ၇ဝ၅)သို့ သွားရောက်နိုင်ရေးအတွက် အကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အက်စ်အက်စ်ပီပီကလည်း 

ဗကပနှင့်ပူးပေါင်းရန်အစီအစဉ်ရှိသဖြင့် စကောလယ်တောသို့ သုံးဦးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် အတူ စေလွှတ်မည့်ကိုယ်စားလှယ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် 

တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဆေးထင်ခေါင်းဆောင် သောအင်အား ၂ဝဝ ခန့်သည် ကေအင်န်ယူပါတီ ကိုယ်စားလှယ်သုံးဦးနှင့်အတူ လွယ်ခေးဒေသမှ ထွက်ခွာ သွားရာ 

ပန်ဆန်းသို့ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ လတွင် ရောက်ရှိသွားသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် ဗကပခေါင်းဆောင်များနှင့်ဆွေးနွေး၍ 

ဗကပနှင့်အက်စ်အက်စ်အေတို့ စစ်ရေးအရပူးပေါင်း ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ နိုင်ဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်တွင် ဆေးထင်တို့လူစုသည်    ဗကပများပေးလိုက် သည့် 

လက်နက်များကိုယူဆောင်၍ ပန်ဆန်းမှပြန်ထွက် လာကြရာ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်တွင် မိုင်းဘုံ နယ်မြေသို့ရောက်ရှိလာကြသည်။

ဗကပနှင့်အက်စ်အက်စ်အေပူးပေါင်းသွားခြင်းမှာ ဗကပနှင့်တိုက်ခိုက်နေသော ကေအိုင်အေများအဖို့ အက်စ်အက်စ်အေနှင့်ပါ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်စရာဖြစ် 

လာရသည်။ 

ကေအိုင်အေနှင့်အက်စ်အက်စ်အေတို့သည် နယ်မြေလုရင်းမှ  ၁၉၇၄  ခုနှစ်  နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကျောက်မဲ၊  နမ္မတူဒေသများတွင် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွား ခဲ့ကြသည်။ 

သို့သော် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလနောက်ပိုင်း တွင် တွေ့ဆုံစေ့စပ်၍ နယ်မြေကန့်သတ်ရန် သဘော တူညီခဲ့ကြလေသည်။ 

တောခိုကိုးကန့်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်လော်စစ်ဟန် အား ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်တွင် ထိုင်းအစိုးရ က ဖမ်းဆီးမိပြီးနောက် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့မှာ ပြိုကွဲ၍  

ကစဉ့်ကလျားဖြစ်သွားရာ  လက်ကျန်အဖွဲ့ အနက်မှ အင်အား ၂ဝ ခန့်သည် ထိုင်းနယ်စပ်တွင် ခိုအောင်း၍ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေတို့သည် 

လက်ကျန်ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးများအား ထိုင်းနိုင်ငံ အဝင်အထွက်လုံခြုံရေးအတွက် စည်းရုံးသိမ်းသွင်းခဲ့ သည်။ 

တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့(ခွန်ဆာအဖွဲ့)မှကျန်ဆူးရှင် ခေါင်းဆောင်သောအင်အား ၃ဝဝ ခန့်သည်လည်း နောင်လိုင်၊ လွယ်ချိုဒေသတို့တွင် ကေအိုင်အေ တပ်ရင်း 

(၈)နှင့်ဆက်စပ်၍ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေနှင့် လွယ်မော်အဖွဲ့သည် စစ်ရေးအရ နားလည်မှုရယူထား ပြီး လိုအပ်ပါက တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအကူအညီပေးရေးကို 

လည်း သဘောတူထားကြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် အခြေပြုထားသော တရုတ်ဖြူတပ်မ(၃)နှင့် တပ်မ(၅)မှ အင်အားစုအချို့ သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလေ့ ရှိရာ 

ရံဖန်ရံခါစုစုပေါင်းအင်အား ၅ဝဝ ခန့်အထိ လှုပ်ရှားလေ့ရှိသည်။ တရုတ်ဖြူတို့သည် တပ်မတော်၏ တိုက်ခိုက်မှုနှင့်ဗကပတို့၏တိုက်ခိုက်မှုတို့ကြောင့် လွယ်ဆေး ၊ 

မန်ပလောင်၊ မန်ကျောင်း၊ ဆွတ်ရပ်၊ ဝမ်ဆင်း စသော နယ်မြေများတွင်သာ ခိုအောင်းလှုပ်ရှားနိုင်လေ ရာ ကေအိုင်အေများသည် ယင်းနယ်မြေများကို ဖြတ်သန်း၍ 

ထိုင်းနိုင်ငံနှင့်ဆက်သွယ်နိုင်ရေးအတွက် တရုတ် ဖြူများနှင့် နားလည်မှုရယူထားရလေသည်။

ကေအိုင်အေတို့သည် နော်ဆိုင်းအား ဗကပတို့က ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်အရ သတ်ဖြတ်ပြီးသည့်နောက် ဗကပတို့နှင့်တိုက်ခိုက်လျက်ရှိရာ ထိုင်းနိုင်ငံဆက်သွယ် 

ရေးလမ်းကြောင်းအတွက် လက်ယာအင်အားစုသောင်း ကျန်းသူများဖြစ်သော အက်စ်ယူအာရ်အေ(မိုးဟိန်း)၊ ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေး(လော်စစ်ဟန်)၊ တောခိုလွယ်မော် 

(ခွန်ဆာ)၊ ပလောင်အမျိုးသားတပ်ဦး တရုတ်ဖြူတို့နှင့် ပူးပေါင်းဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး ဗကပဘက်တော်သားဖြစ်သွား သည့် အက်စ်အက်စ်အေနှင့်မူ ဆက်ဆံရေးမပြေပြစ်ဘဲ 

တိုက်ခိုက်မှုများပင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အနောက်ဘက် မျက်နှာစာတွင်ကား ကေအိုင်အေတို့သည် ပြည်တွင်း ပြည်ပနာဂသောင်းကျန်းသူများ၊ ရခိုင်သောင်းကျန်းသူများ 

အား ထောက်ပံ့ကူညီ၍ လက်သပ်မွေးထားခဲ့ လေသည်။

ကေအိုင်အေနှင့်ဖီဇိုနာဂသောင်းကျန်းသူများ

ဖီဇိုနာဂတို့သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးပွဲများ ပျက်ပြားသွားသောအခါ 

ဆန္ဒပြပွဲများ၊ အဓိကရုဏ်းများပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ ကျောင်းဆရာ(ဒေါက်တာ ဖီဇို) ခေါင်းဆောင်သော နာဂ ၁၅ဝဝ ခန့်သည် လက်နက်ကိုင်ပုန်ကန်

မှု ကိုစတင်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယတပ်မတော်က လိုက်လံတိုက်ခိုက်သောအခါ ဖီဇိုနာဂသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍    ခန္တီးခရိုင်နာဂတောင်တန်းဒေသနှင့်  ဖလမ်းခရိုင်တွင် 

ဝင်ရောက်ခိုအောင်းခဲ့ကြသည်။ 

အိန္ဒိယ နိုင်ငံနှင့်တရုတ်နိုင်ငံတို့ ဆက်ဆံရေးမပြေပြစ်ဖြစ်သည် ကိုအကြောင်းပြု၍ တရုတ်နိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဖီဇိုသောင်းကျန်းသူများကို စစ်ရေးအကူအညီများ 

ထောက်ပံ့ပေးကမ်းခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေများသည် ဖီဇိုနာဂများ  ပြည်ပနိုင်ငံသို့  သင်တန်းသွားရောက် တက်နိုင်ရေးနှင့်အသွားအပြန်ခရီးအတွက် လမ်းပြ အဖြစ် 

တာဝန်ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင် ဖီဇိုများ ကိုဖြတ်သန်းသွားလာစေခဲ့လေသည်။

ဗကပနှင့်ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ

ဗကပတို့၏အခြားသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများ အပေါ် သဘောထားမှာ မိမိကအင်အားသာလွန်ပါက  ဝါးမျိုသိမ်းသွင်းရန်နှင့်အခြေအနေမပေးပါက ယာယီ 

မဟာမိတ်ဖွဲ့စည်းထားရန်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကေအိုင်အေများအား ယာယီမဟာမိတ်ဖွဲ့စည်းထားပြီး အခွင့် သာတိုင်း အောက်ခြေမှအထက်အဆင့်အထိ 

ထိုးဖောက် စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ လက်နက် ခဲယမ်းအခက်အခဲတွေ့နေရသောသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ အစည်းများကို လက်နက်ခဲယမ်းထောက်ပံ့ 

ပေးကမ်း၍ အကျပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်လည်း သိမ်းသွင်းလေ့ရှိသည်။ 

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအက်စ်အက်စ်အေအဖွဲ့သည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဗကပတို့နှင့်စတင်ဆက်သွယ်၍ အကူအညီတောင်းခံရာမှ ၁၉၇၄ ခုနှစ် နှစ်ဦးမှစ၍ 

ဗကပနှင့်ပူးပေါင်းပြီး လက်နက်ခဲယမ်းအကူအညီရရှိခဲ့ သည်။ အက်စ်အက်စ်အေအဖွဲ့တွင်းရှိ လူမျိုးရေးဝါဒီ များ၊ လက်ယာဝါဒီများသည် ဗကပနှင့်ဆက်ဆံသည်ကို 

မနှစ်မြို့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် အက်စ်အက်စ်အေအဖွဲ့နှင့် အက်စ်အက်စ်ပီပီ(ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ)တွင်းတွင် ဗကပနှင့်ပူးပေါင်းခြင်းကြောင့်   လက်ဝဲ၊   လက်ယာ 

ပဋိပက္ခများမှာ ၁၉၇၄ ခုနှစ်ကစ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ 

ဗကပတို့သည် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များကိုလည်း ဖွဲ့ ၍ စည်းရုံးသိမ်းသွင်းခဲ့ရာ ဖုန်ကြားရှင် နှင့် ဖုန်ကြားဖူး တို့၏ ကာကွယ်ရေးအင်အားစုများမှာ ဗကပတို့၏ 

လက်အောက်သို့ရောက်သွားခဲ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၏မူလရည်ရွယ်ချက်များတွင် ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးသည်  အဓိကဖြစ်လေရာ 

တောခိုကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များအတွင်းတွင်လည်း လက်ဝဲ၊  လက်ယာပဋိပက္ခများပေါ်ပေါက်လာရလေ သည်။ ထို့အတူပင် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံလွတ်မြောက်ရေး

အဖွဲ့(ရလလဖ)ဟုခေါ်သော ပအိုဝ်းသောင်းကျန်း သူများမှာလည်း ဗကပ၏ထိုးဖောက်စည်းရုံးရေးကို ခံကြရလေရာ ဗကပကိုလိုလားသူ(ပအိုဝ်းနီ)နှင့်ဗကပကို 

ဆန့်ကျင်သူ (ပအိုဝ်းဖြူ)တို့ပေါ်ပေါက်လာပြီး ပဋိပက္ခ ပြင်းထန်ခဲ့ကြရသည်။ 

ဗကပနှင့်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့် အက်စ်အက်စ်အေ အဖွဲ့သည်  ၁၉၇၅  ခုနှစ်တွင်  နှစ်ဖွဲ့ကွဲသွားခဲ့ရပြီး ရလလဖ (ပအိုဝ်းသောင်းကျန်းသူ) များသည်လည်း 

ရလလဖအဖြူနှင့်ရလလဖအနီနှစ်ဖွဲ့ကွဲခဲ့ရသည်။ ပလောင်သောင်းကျန်းသူများသည်လည်း နှစ်ဖွဲ့ကွဲခဲ့ရ သည်။ အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပပေါ်ပေါက်လာပြီး 

သည့်နောက်ပိုင်းတွင် မူလကပင်အဖွဲ့အစည်းပေါင်း မြောက်မြားစွာဖြင့် အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲပြိုလျက်ရှိ သော သောင်းကျန်းသူများမှာ ထပ်မံ၍အဖွဲ့များ

ကွဲကြ ရပြန်သည်။ 

အခြေအနေမှာလည်း ပိုမိုရှုပ်ထွေး၍လာ သည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိပြည်တွင်းသောင်း ကျန်းသူများသည် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် အဖွဲ့ငယ်ပေါင်း 

များစွာကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း အနှစ်သာရအားဖြင့် ပြည်ပနိုင်ငံနှင့်ပတ်သက်နေသော လက်ဝဲစွန်းရောက် အင်အားစုများနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့်အနောက်အုပ်စု 

နှင့် ပတ်သက်နေသောလက်ယာစွန်းရောက်အင်အား စုများဟူ၍ အဓိကအင်အားစုနှစ်မျိုးကိုသာတွေ့ရသည်။ သို့သော် လက်ဝဲစွန်း၊ လက်ယာစွန်းရောက်အင်အား 

စုများမှာမူ  တစုတည်းတစည်းတည်းစည်းလုံးညီညွတ် နေကြခြင်းမဟုတ်ဘဲ   အဖွဲ့ပေါင်းများစွာကွဲပြား၍ သူတစ်လူငါတစ်မင်း ဆူပူသောင်းကျန်းနေကြခြင်းသာ 

ဖြစ်လေသည်။ 

ဗကပများသည်ကား ရှမ်းပြည်နယ်ကို ဗျူဟာ မြောက်အခြေခံနယ်မြေတည်ဆောက်ရန် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လောနိုင်ငံကွန်မြူနစ်လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်စပ်ရန် 

ပဲခူးရိုးမဗဟိုနှင့်ဆက်သွယ်ရန်ရည်မှန်းချက်များဖြင့် အရှေ့မြောက်ဒေသမှစတင်၍ ထိုးဖောက်လျက်ရှိရာ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူမျိုးစုံအား အနုနည်း၊ အကြမ်းနည်း၊ 

နည်းမျိုးစုံဖြင့် သိမ်းသွင်းဝါးမျိုလျက်ရှိလေသည်။

ဗကပ(နစ်ဖြူဗဟို)နှင့်ကေအင်န်ယူပါတီ

ကေအင်(န်)ယူပါတီသည်   ဗကပတို့ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစု (မဒညတ)တွင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်သော သောင်းကျန်းသူ 

အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ဗကပတို့သည် ကေအင်န်ယူပါတီအား  လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သိမ်းသွင်းဝါးမျိုခဲ့ရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင်အခြေစိုက် 

ခြင်းမပြုနိုင်တော့သော ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသည် ပဲခူးရိုးမသို့ပြောင်းရွှေ့၍  ဗကပကိုအားထားမှီခိုခဲ့ရ သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီသည် သီးခြားလှုပ်ရှားသည် ထက် 

ဗကပခေါင်းဆောင်သော မဒညတလှုပ်ရှားမှု များကိုသာ ပိုမိုပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ အောင်နိုင်တပ်လှုပ်ရှား မှုသည် မဒညတအမည်ခံ ဗကပတို့၏အစီအစဉ်

သက်သက်သာ ဖြစ်သည်။ 

အောင်နိုင်တပ်တွင်းတွင် ဗကပတို့ က ဖဲ့ထုတ်သွေးခွဲ၍ စည်းရုံးခြင်း၊ အနိုင်ကျင့်ခြင်း၊ အကျပ်ကိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ကေအင်န်ယူပါတီတွင်း မှာလည်း ပြဿနာ 

ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရသည်။   

ကေအင်န်ယူပါတီခေါင်းဆောင်အချို့သည် ဗကပ တို့အား ပါတီကြီးဝါဒ၊ လူမျိုးကြီးဝါဒ ကျင့်သုံးသူများ၊ သဘောထားမမှန်သူများဟူ၍ စွပ်စွဲဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ 

ကေအင်န်ယူပါတီသည် အောက်ခြေမှဖိအားပေးလာ သောကြောင့် ဗကပတို့ကိုမှီခိုနေရခြင်းထက် ပြည်ပ နိုင်ငံမှအကူအညီကိုတိုက်ရိုက်ရရှိရေးအတွက် 

စကော လယ်တောခေါင်းဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို အရှေ့မြောက်ဒေသသို့စေလွှတ်ခဲ့သည်။ စကောလယ်တော တို့လူစုသည် အက်စ်အက်စ်အေများနှင့် 

တွေ့ဆုံပြီး အရှေ့မြောက်ဗကပများရှိရာနေရာ ပန်ဆန်းသို့ရောက် သွားခဲ့ကြသည်။ ဗကပဗဟိုကိုယ်စားလှယ် ဗိုလ်မျိုးမြင့် (အသားမဲ)သည် ဆရာစကောလယ်တော 

တို့ လူ စု အား နည်းမျိုးစုံဖြင့်ချဉ်းကပ်ကာ ကေအင်န်ယူပါတီ အတွင်းရေးများ၊ လျှို့ဝှက်ချက်များကိုရယူ၍ ပီကင်းမှ တစ်ဆင့် ပဲခူးရိုးမဗဟိုသို့ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဖြင့် 

ပို့ပေး ခဲ့ကြသည်။
 
၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ပဲခူးရိုးမ ကေအင်န် ယူပါတီတိုင်းကော်မတီဝင်  ဗိုလ်ညောင်ရေ သည် ဗကပခေါင်းဆောင်များ၊ ငယ်သားများ၊ အမျိုးသမီးများ ကို 

နည်းမျိုးစုံဖြင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ဗကပတို့၏  သင်းကွဲအုပ်ကွဲများ  လမ်းမှားနေသူများ၊  အဆက်အသွယ်ပြတ်နေသူများမှာ ဗိုလ်ညောင်ရေ၏ လုပ်ကြံ 

သတ်ဖြတ်၍ လက်နက်သိမ်းခြင်းကိုခံကြရသည်။ 

ကေအင်န်ယူပါတီမှသောင်းကျန်းသူများ၏ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အစပျောက်သွားကြရသော ဗကပများမှာ အထူးပင်များပြားလှသည်။ အချို့မှာ အောက်ပါ 

အတိုင်းဖြစ်သည်။

(က)	ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင်ကိုသာဒိုး(ခေါ်)ကိုလှတင်(ရခိုင်)

(ခ)	ရိုးမစည်းရုံးရေးအဖွဲ့မှ ဒေါ်ရွှေခင်နှင့်အဖွဲ့ ဝင်ခုနစ်ဦး

(ဂ)	ဗဟိုဆေးကျောင်းမှ ရဲဘော်မသန်းတင်နှင့် သမီးငယ်ဌေးဌေးစိန်

(ဃ)	မဒညတပူးတွဲဗဟိုကျောင်း နိုင်ငံရေးမှူး ရဲဘော်မွှေး(ခေါ်) ထွန်းရီ

(င)	တိုက်တိုင်းအောင်(၁)တပ်စုနိုင်ငံရေးမှူး မောင်နု

(စ)	မကျင်သန်း (အောင်နိုင်တပ်)

(ဆ)	မတင်ညွန့် (ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ကော်မတီ)

(ဇ)	ဗကပ သာယာဝတီခရိုင်တပ်မှ တပ်စိတ်မှူး တင်မြင့်၊ ရဲဘော်မြင့်စိန်နှင့်စံမောင် (ဆင်သေ ရွာ)

(ဈ)	မိုးဘုံးရွာ  ဟန်ရွှေနှင့်ဇနီး၊  သားငယ်သုံးဦး 

ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် ချုပ်ငြိမ်းလုနီးပါးအသက်ငင်နေခြင်း၊ မိမိတစ်ပါတီ တည်း သီးခြားရပ်တည်ရန်မဖြစ်နိုင်တော့ခြင်းတို့ကြောင့် 

ဗကပအားမှီခို၍ ဗကပနှင့်မဟာမိတ်အဖြစ် ပူးပေါင်း နေရသော်လည်း ခေါင်းဆောင်အချို့နှင့်ငယ်သားထုက ဗကပကို  မနှစ်မြို့ကြပေ။  ဗကပအနေနှင့်လည်း 

ကေအင်န်ယူပါတီကို လက်ကိုင်တုတ်အဖြစ်အသုံးပြုရေး၊ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းအဖြစ်   လိုအပ်သလို ဖိအားပေးစေခိုင်းရေး၊ ကေအင်န်ယူပါတီဝင်များ၏ 

အင်အားကို မိမိလက်နက်ကိုင်တပ်တွင် တစ်ဖက်လှည့် ဖြင့် အသုံးချရေးနှင့် နောက်ဆုံးတွင် လုံးဝဖျက်သိမ်း၍ ဝါးမျိုပစ်ရေးတို့ကိုသာ ရည်ရွယ်ခဲ့လေသည်။ 

ထို့ကြောင့် ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပါတီတို့၏ဆက်ဆံရေးမှာ မဟာ မိတ်ဖွဲ့ထားသည်ဟုဆိုသော်လည်း ဗကပသာ လုံးဝ ခေါင်းဆောင်လျက်ရှိပြီး မကျေနပ်မှုများ၊ 

ပဋိပက္ခများ၊ ဦးရာလူက လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများဖြင့်သာ ပြည့်နှက်ရှုပ်ထွေး၍နေလေသည်။

ဗကပ၊ ကေအင်န်ယူပါတီ၊ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနှင့်ပြည်ပြေးများ

ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပါတီသည် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု(မဒညတ)အသွင်ဖြင့် မ ဟာ မိတ် များ အ ဖြစ် တည် ရှိ နေ သည် သာ မက 

ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသည်ပင်လျှင် ဗကပဗဟိုကို အမှီပြု၍ ပဲခူးရိုးမတွင်ခိုကပ်နေခဲ့ရသည်။ ကေအင်န် ယူပါတီ၏လက်ဝဲအလွန်အကျွံဝါဒကျင့်သုံးမှု၊ ဗကပ နှင့် 

ပူးပေါင်းမှုတို့ကြောင့် ကရင်သောင်းကျန်းသူများအတွင်း သွေးကွဲပြီး အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုးကွဲထွက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ကေအာရ်စီ(ခေါ်) ကရင်တော်လှန်ရေးကောင်စီ

သည် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွင် ပြေလည်မှုရရှိခဲ့သောကြောင့် ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ လက်နက်စွန့် အလင်းဝင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မြ

သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှစ၍ ကေအင်န် ယူပါတီ၏ဦးဆောင်မှုအောက်မှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂ဝ ရက်တွင် ကေအင်န် 

ယူပါတီ၏ဥက္ကဋ္ဌ မန်းဘဇံကိုယ်တိုင်ပင် ကေအင်န်ယူ မှခွဲထွက်ပြီး ဗိုလ်မြ၏ကေအင်န်အယ်လ်စီသို့ သွား ရောက်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်မြ၊ မန်းဘဇံ 

အုပ်စုသည် ကေအင်န်ယူအက်ဖ်(ကေအင်န်ယူတပ်ဦး) အမည်ဖြင့် အင်အားတိုးပွားလာကြသည်။ 

၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂ဝ ရက်တွင် ကေအင်န် ယူပါတီနှင့်   ကေအာရ်စီအကြွင်းအကျန်များသည် တော်ပလောမု၌ ကရင်အမျိုးသားညီလာခံတစ်ရပ်ခေါ် ယူရေး

ကို တစ်ဖက်လျှင် ကိုယ်စားလှယ်ငါးဦးစီဖြင့် ဆွေး နွေးခဲ့ကြသေးသော်လည်း   ကေအင်န်ယူပါတီ၏ ပျက်ကွက်မှုကြောင့် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၁ 

ရက်တွင် ဗိုလ်မြတို့လူစုသည် ကေအင်န်ယူ အက်ဖ်ဖွဲ့စည်းရန် စတင်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ကေအင် န်ယူပီနှင့် ကေအင်န်ယူအက်ဖ်တို့မှာ စေ့စပ်၍ မရ တော့ဘဲ 

ပဋိပက္ခများသာလျှင် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်မြတို့အုပ်စု၏ ကေအင်န်ယူ ကြားဖြတ်ဗဟိုသည် ကေအင်န်ယူ အက်ဖ်ကို 

အတိအလင်းဖွဲ့စည်းလိုက်ကြသည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်မှစ၍ စတင်ကျင်းပသော ကေအင်န်ယူညီလာခံ (ဗိုလ်မြ အုပ်စု)၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် 

ဇွန်လ(၂)ရက်တွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ပါတီ၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီတို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ တိုင်းရင်း သားလူမျိုးပေါင်းစုံညီညွတ်ရေးနှင့် လွတ်မြောက်ရေး တပ်ပေါင်းစု 

(တညလ)တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ပြည်ပြေးများနှင့်   ကေအင်န်ယူတပ်ဦးတို့ ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားလာကြချိန်မှာပင် ပဲခူးရိုးမတွင်လည်း ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပါတီတို့ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားနေကြ ပြီဖြစ်သည်။ 

ကေအင်န်ယူပါတီနှင့်ကေအင်န်ယူတပ် ဦးတို့သည် ကျောက်ကြီးနယ်မြေတွင် နယ်မြေလုတိုက်ပွဲ များ မကြာခဏဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် 

ကေအင်န်ယူပါတီမှ ဗိုလ်ကျင်ဖေနှင့် နစ်ဖြူဗဟိုအဖွဲ့တို့  ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊  ဝိုင်းရွာ (ကြူအေ ၁၉၁၇)ချောင်းစောက်(ကြူအင်န် ၂ဝ၁၈) ဒေသတို့၌ 

တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ကေအင်န်ယူ ပါတီဥက္ကဋ္ဌသစ် ကျော်မြသန်းနှင့် ကေအင်န်ယူအက်ဖ် ဥက္ကဋ္ဌမန်းဘဇံတို့ကလည်း တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် မကျူးကျော်ရေး၊ 

နိုင်ငံရေးနည်းအရ ဖြေရှင်းရေးတို့ကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုအဖွဲ့ သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင်အခြေစိုက်ရန်မဖြစ်တော့ သည့်အပြင် 

ကျောက်ကြီးနယ်တွင်လည်း အခြေမလှ သဖြင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ၌ ပဲခူးရိုးမသို့ပြောင်း ရွှေ့ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ 

ကျောက်ကြီးနယ်နှင့်ပတ်သက်၍ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် နော်ပဲဒိုး(ကြူ ၃၈၂၂)၌ ကေအင်န်ယူ ပါတီမှ ဗိုလ်ချုပ်မြမောင်နှင့်ကေအင်န်ယူတပ်ဦးမှ ဘိုမြ၊ 

ဒေဝတို့ခေါင်းဆောင်၍ မဲဆန္ဒပေးပွဲများပြုလုပ်ကြ ရာ ကေအင်န်ယူပါတီက အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မြအုပ်စုက အင်အားအသာစီးဖြင့် ခြိမ်းခြောက်လာ 

သောကြောင့် ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသည် ပဲခူးရိုးမသို့ လုံးဝပြောင်းရွှေ့ပြီး ဗကပများကို မှီခိုရတော့သည်။ 

၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ကေအင်န်ယူပါတီ ဗဟိုသည် နစ်ဖြူနှင့်ပူးတွဲလှုပ်ရှားခဲ့ရာမှ ပူးတွဲအစည်း အဝေးကျင်းပပြီး ကေအင်န်ယူပီဗဟိုသည် ဗမာလိုက်

(ကြူအက်ဖ် ဝ၅၈၇)တစ်ဝိုက်တွင် ခိုအောင်းနေခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးမှစ၍ မဒညတအသွင်လှုပ်ရှားမှုများ ပိုများလာပြီး ဗကပတို့၏ချုပ်ကိုင်မှု၊ စည်းရုံးသိမ်းသွင်း 

မှုမှာလည်း ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီ က ဗကပဗဟို၏ဩဇာကို နာခံခြင်းအတွက် ကေအင်န် ယူပါတီ စစ်ဦးစီးချုပ်စောမြမောင်သည် အထူးပင် 

မကျေမနပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ကေအင်န်ယူပီ အမှတ်(၃)ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ ဖူးဘောမဲ (ခေါ်) သာမိုးကလည်း ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သဖြင့် အချင်းချင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပွားခဲ့ကြ သည်။ 

၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပီတို့ ပူးတွဲ၍ မဒညတအသွင်ဖြင့် အောင်နိုင်တပ်ကိုဖွဲ့စည်း လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ကေအင်န်ယူပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ 

ကျော်မြသန်းသည် နှလုံးရောဂါဖြင့် သေဆုံးသွား သောကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်စောမြမောင်သည် ပါတီဥက္ကဋ္ဌ  ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်စောမြမောင်သည် ဗကပများ အား 

မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း ဗကပတို့အား အောင်နိုင်တပ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် ကေအင်န်ယူပါတီအား လုံးဝချုပ်ကိုင်ထားပြီးဖြစ်သည်။

၁၉၇၂  ခုနှစ်တွင်  ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနှင့် ပြည်ပြေးများပူးပေါင်း၍ စစ်ရေးအရထိုးဖောက်မှုများ ပိုမိုများပြားလာပြီဖြစ်ရာ   ကေအင်န်ယူတပ်ဦးမှ သာစိန်နှင့်

အင်အား ၈ဝ ခန့်သည် စစ်တောင်းမြစ်ကို ဖြတ်ကူးလာကြသည်။  ဩဂုတ်လတွင်  ပြည်ပြေး တက်ထွန်းနှင့် ၁၅ဝ ခန့် ထပ်မံကူးလာပြန်သည်။ 

သာစိန်၏အင်အားစုများမှာ တပ်မတော်နှင့်နှစ်ကြိမ် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး တပ်မတော်က သာစိန်တို့လူစုအား အတွင်းပိုင်းအထိ ကျုံးသွင်း၍တိုက်ခိုက်သည်။ 

ကေအင်န် ယူပါတီနှင့် ဗကပတို့သည် ပြည်ပြေးနှင့်ကေအင်န်ယူ တပ်ဦးတို့အား ရန်သူအဖြစ်သာ သဘောထားကြသည်။ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် ကေအင်န်ယူမှ 

ခွဲထွက်သော ဖောက်ပြန်သည့် အုပ်စု၊ အမေရိကန်နယ်ချဲ့အကူအညီ ယူပြီး ထိုင်းမှဖောက်ပြန်ရေးအုပ်စိုးသူများနှင့် ပူးပေါင်း ကာ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ မဒညတ 

ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်နေသောအုပ်စုအဖြစ်   သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း အခြေခံရန်သူဟုသာ သဘောထား ခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော် နည်းပရိယာယ်အရ အောက်ပါအတိုင်း ချမှတ်ခဲ့သည်။နု၊ ဇံတို့နဲ့ နေဝင်း၊ စန်းယုတို့အကြား ပဋိပက္ခ ဟာ  အခုအခါ  လက်နက်ကိုင်တိုက်လာတဲ့အထိ ပြင်းထန်နည်းပရိယာယ်အရ ရန်သူပဋိပက္ခကို အသုံး ချ၊  

အများစုအောက်ခြေသိမ်းသွင်း၊  အနည်းစု ခေါင်းဆောင်ပိုင်းကိုဆန့်ကျင်၊ ရန်သူကိုတစ်ဦးစီတိုက် ဖျက်မူကို ကျင့်သုံးရမယ်။ 

ထို့ကြောင့် ပြည်ပြေးနှင့်ကေအင်န်ယူတပ်ဦး (နု၊ ဇံအုပ်စု၊တညလ)၏ ဖောက်ပြန်သောလုပ်ရပ်များကို နိုင်ငံရေးအရ ဖွင့်ချတိုက်ခိုက်ရန်၊ စစ်ရေးအရကြားနေ အဖြစ် 

တိုက်ပွဲမဖြစ်ရေး လုံးပန်းရန်၊ တပ်မတော်က ပြည်ပြေးနှင့်ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအား  စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်နိုင်ရေးအတွက်  ဦးတည်ပေးရန်စသဖြင့် 

ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပါတီတို့က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ မဒညတ ဗဟိုအစည်းအဝေးပွဲတွင်လည်း ဗိုလ်ချုပ်မြမောင်က (၇)ကြိမ် မြောက် ကေအင်န်ယူဗဟိုကော်မတီဆုံးဖြတ်ချက်ကို တင်ပြခဲ့ရာ 

ပြည်ပြေးနှင့်ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအား စစ်ရေးအရကြားထားရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ ဖွင့်ချတိုက်ခိုက်ရေး၊ လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲမဖြစ်အောင် လုပ်ရေးတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်တို့ကလည်း မလွှဲ သာမှသာ တိုက်ခိုက်ရန်သဘောတူခဲ့သည်။ အကယ်၍ တိုက်ခိုက်ရလျှင်လည်း ပူးတွဲတပ်ဖြစ်သည့် အောင်နိုင် တပ်ဖြင့် 

တိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်ထားကြသည်။ 

ထိုအချိန်တွင် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးမှ သာစိန်တို့ လူစုသည် ပဲခူးရိုးမကွင်းချောင်းနှင့် ဖြူးချောင်းရှိ ကရင် ကျေးရွာများကို အခြေခံဒေသအဖြစ် တည်ဆောက်ရန် 

ကြိုးပမ်းခြင်း၊ လိပ်ပုတ်ရွာတွင်အခြေပြု၍ ဝါဒဖြန့်စည်း ရုံးခြင်းများပြုလုပ်လာသည်။ ပဲခူးရိုးမသည် ကရင်တို့၏ နယ်မြေဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာရွာ ခုနစ်ရွာသည်လည်း 

ကရင်ပြည်နယ် နယ်မြေပင်ဖြစ်ကြောင်း ဟောပြောလာ သည်။ ဖြူးလေးရွာသို့ရွှေ့ပြောင်း၍လည်း လှုံ့ဆော် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ဖြူးလေးတွင်ရှိသော ဗကပသတင်းပေး 

မောင်ချစ်ကို ကျောရိုးအဖြစ် သိမ်းသွင်းသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် ရဲဘော်ညိုလေးနှင့်အဖွဲ့အား ကမ်း ပါးနီရွာသို့အလာတွင် ဆီးကြိုတိုက်ခိုက်ကြသည်။ 

ဗကပ တို့က ကန့်ကွက်ရာ ရန်သူထင်သဖြင့် လူမှား၍တိုက် ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဖြေရှင်းသည်။ ထို့နောက် သာစိန် တို့လူစုသည် မဒညတ တပ်များနှင့် တိုက်ပွဲများ 

ဖြစ်ပွား လာကြသည်။ ကေအင်န်ယူပီ အမာခံဖားလပေါကို ဖမ်းပြီး အောင်ဇေယျတပ်နှင့်လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြန် သည်။ ဗကပပါတီဗဟိုနောက်ချန်အဖွဲ့ကိုပင်

တိုက် ခိုက်လာပြီး အောင်နိုင်တပ်ဖွဲ့နှင့်လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား လာရာ  ဗကပနှင့်  ကေအင်န်ယူပါတီတို့သည်  ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနှင့်ပြည်ပြေးတို့ အား စစ်ရေးအရ 

ရေရှည်ကြားထား၍ မဖြစ်နိုင်တော့ပေ။

ဗကပတို့သည် သာစိန်တို့လူစုအား ပဲခူးရိုးမမှ ထွက်သွားရန် စာဖြင့် အကြောင်းကြား၍ နှင်ထုတ်ခဲ့ကြ သည်။ ကေအင်(န်)ယူပါတီကလည်း သာစိန်ကိုတိုက် ခိုက်ရန် 

မဒညတတွင်တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သာစိန်၏  ပဲခူးရိုးမနှင့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသလှည့်လည်တိုက်ခိုက်ရေး တပ်ရင်းသည်ကား ပဲခူးရိုးမတွင် တစ်စတစ်စနယ်မြေ 

တိုးချဲ့လာသည်။ ဗကပဗဟိုနှင့် ရိုးမစည်းရုံးရေးအဖွဲ့ ကိုပင် တိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသည်။ သာစိန် တို့၏တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ခရာချောင်းရွာတိုက်ပွဲတွင် 

ဗကပကျော်မွှေးသေပြီး ဂျီ-၃ ရိုင်ဖယ်တစ်လက်ဆုံးရှုံး ခဲ့ရသည်။  ရိုးမစခန်းကို  အတိုက်ခံရသဖြင့်လည်း အောင်ဇေယျတပ်မှ ညိုရင်၊ စန်းရီ၊ တင်ထွန်း၊ ချစ်မောင်၊ 

တင်ဝေနှင့် ရိုးမစည်းရုံးရေးမှ ဒေါ်ဝိုင်း၊ မောင်လွင်၊ ခင်ထား၊ ခင်လှနှင့် ကလေးနှစ်ယောက်သေဆုံးခဲ့ရ သည်။ လက်နက်လည်း ငါးလက်ပါသွားခဲ့သည်။ ဗဟို 

နောက်ချန်အဖွဲ့ အတိုက်ခံရစဉ်ကလည်း တင်လှိုင်၊ ဖြိုးဝင်း၊ စောထွန်းနှင့် ဉာဏ်တင်တို့သေပြီး  ကာဘိုင် သုံးလက်ပါသွားခဲ့ရသည်။ အောင်နိုင်တပ်ဖွဲ့မှလည်း 

အတိုက်ခံရသဖြင့် ကျော်အောင်သေပြီး ဂျီ-၃ ရိုင်ဖယ် တစ်လက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲမျိုးစုံတွင် ဗကပ ၁၈ ယောက်သေပြီး လက်နက်စုစုပေါင်း ၁၉ လက်ဆုံးရှုံး 

ခဲ့ရာ ကျဆုံးသူများတွင် သခင်သန်းထွန်း၏နှမငယ် မမြဝင်း(ခေါ်) မစိမ်းချိုလည်း ပါဝင်ခဲ့ရသည်။

အရှေ့ရိုးမတွင်လည်း    ကျောက်ကြီးမြို့နယ် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် ဗကပထန်းတပင်မြို့နယ် တာဝန်ခံရဲအောင်(ခေါ်)မောင်ငွေ(ကိုကိုးကျွန်းမှ ထွက် ပြေးခဲ့သူ)၊ 

ထားဝယ်ခရိုင်ကော်မတီ ဦးဗချစ်လှနှင့် အခြား ဗကပ ၄ ဦးကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူ ပါတီတို့၏ 

နယ်မြေများကိုတိုးချဲ့ပြီး ယင်းတို့၏မဟာမိတ် ဖြစ်သည့် ပြည်ပြေးများအခြေချနိုင်ရန် အစွမ်းကုန်အကူ အညီပေးခဲ့ကြသည်။ သို့နှင့် ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူ 

ပါတီတို့ပါဝင်သော မဒညတနှင့်ပြည်ပြေး၊ ကေအင်န်ယူ တပ်ဦးတို့ပါဝင်သော တညလတို့သည် တိုက်ပွဲများဖြစ် ပွားပြီး ရန်သူဖြစ်လာသည်။

သို့သော် ဗကပ(နစ်ဖြူဗဟို)တွင် ဖြုတ်ထုတ်သတ် လမ်းစဉ်ကြောင့် ဗဟိုနှင့်ဗဟိုဆန့်ကျင်သူများ ဂိုဏ်းကွဲ နေသကဲ့သို့   ကေအင်န်ယူပါတီအတွင်းတွင်လည်း 

ဗကပလိုလားသူနှင့် မလိုလားသူများဂိုဏ်းကွဲနေကြ သည်။ ပြည်ပြေးအဖွဲ့တွင်လည်း ဦးနု၊ ဦးသွင်ဂိုဏ်းနှင့် ဗိုလ်ရန်နိုင်တို့ ဂိုဏ်းကွဲနေကြသည်။ ကေအင်န်ယူ 

တပ်ဦးတွင်လည်း မန်းဘဇံနှင့်မောင်မောင်က တစ်စု၊ ဗိုလ်မြနှင့်သန်းအောင်က တစ်စု၊ ဗိုလ်ရွှေလေးနှင့်တင်ဦး တို့က တစ်စုဟူ၍ အုပ်စုသုံးခုဂိုဏ်းကွဲနေကြ

ရလေသည်။ ဗိုလ်မြအုပ်စုက ကေအင်န်ယူပါတီကို ဆွေးနွေးရန်  လေသံပစ်လာသောအခါ  ကေအင်န်ယူပါတီ အတွင်းမှ ဗကပဆန့်ကျင်သူများက စိတ်ဝင်စား 

လာကြသည်။ 

ဗကပနှင့်ပူးပေါင်းခြင်းအားဖြင့်   ကေအင်န်ယူပါတီ တစ်ရပ်လုံးပျောက်ကွယ်ပျက်သုဉ်းတော့မည့်အခြေ အနေကြောင့်လည်း ကေအင်န်ယူပါတီဝင်များသည် 

ကေအင်န်ယူအက်ဖ်သို့သွားရောက်ပူးပေါင်းလိုလာကြ သည်။  ထိုအချိန်တွင် မန်းသာစိန်၏တပ်ကလည်း ဗကပ ကိုသာ   အဓိကဦးတည်၍တိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

မန်းဘဇံသည်  ဦးနုတို့ထံမှရရှိခဲ့သည့်  ငွေကိုးသိန်း အနက် အချို့ကို ကိုယ်ကျိုးအတွက် ဇင်းမယ်ဘဏ်တွင် အပ်နှံခဲ့သောကြောင့်လည်း ဗိုလ်မြတို့က မကျေနပ်ပေ။ 

ကရင်နီတိုးတက်ရေးပါတီဌာနချုပ်တွင်ပြုလုပ်သည့် ခြောက်ပါတီဆွေးနွေးပွဲတွင်လည်း  စောမောရယ်က မန်းဘဇံကိုဖိတ်ကြားရေးကိုတင်ပြခဲ့ပြီး အက်စ်အက်စ်ပီပီ

က မိုးဟိန်းအဖွဲ့ဖိတ်ကြားရေးကိုတင်ပြခဲ့သဖြင့် ရလလဖနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီကိုယ်စားလှယ်များက ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ ကရင်နီတိုးတက်ရေးပါတီသည် 

မဒညတတွင် ပါဝင်နေသော်လည်း လုံးဝလွတ်လပ်ရေး မူကိုသာ ကိုင်စွဲထားသဖြင့် ဗကပနှင့်ဆက်ဆံရေး မပြေ မပြစ်ဖြစ်လာကြပြန်သည်။

ထိုအချိန်တွင် အက်စ်အက်စ်ပီပီနှင့် မိုးဟိန်းအဖွဲ့ တို့၏ပဋိပက္ခကို တရုတ်ဖြူက စေ့စပ်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိ သည်။   လွယ်မော်နှင့်တရုတ်ဖြူပေါင်းရေးကိုလည်း 

အက်စ်အက်စ်ပီပီက ကြိုးစားပေးနေသည်။ အက်စ် အက်စ်ပီပီနှင့်ရလလဖအဖွဲ့လည်း သဘောတူညီချက် အချို့ရရှိထားသည်။

သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းမျိုးစုံမှာ အဓိကအား ဖြင့် မိမိအဖွဲ့အစည်း၏ကိုယ်ကျိုးစီးပွားကိုသာကြည့်နေ သဖြင့် တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ပူးပေါင်းကြရန်မှာ မလွယ်ကူကြပေ။ 

ဗကပသည် အင်အားနည်းပါးသောအဖွဲ့များ အား တစ်စတစ်စဝါးမျိုသိမ်းသွင်းလျက်ရှိရာ ကေအင်န်ယူပါတီသည် လုံးဝဝါးမျိုခံလိုက်ရပြီး အက်စ်အက်စ် ပီပီမှာလည်း 

ဗကပဩဇာခံဖြစ်၍လာသည်။ ကေအိုင်အေသည် ဗကပနှင့်တိုက်ခိုက်နေသော်လည်း ပြည်ပ နိုင်ငံ၏ဖိအားပေးမှုကြောင့် အကျပ်အတည်းတွေ့နေရ သည်။ ပြည်ပြေး၊  

ကေအင်န်ယူတပ်ဦး၊  မိုးဟိန်း၊ တရုတ်ဖြူ၊ တောခိုလွယ်မော် စသော လက်ယာအစွန်း ရောက်အဖွဲ့များမှာမူ စီအိုင်အေနှင့်အနောက်အုပ်စုမှ အကူအညီများကို 

မျှော်လင့်နေကြပြီး တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ မယုံသင်္ကာဖြစ်နေကြသည်။ သို့နှင့် သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ အစည်းများအတွင်း ပြဿနာများ၊ ပဋိပက္ခများသည် ရှုပ်ထွေး၍ 

ရောပြွမ်းနေလေတော့သည်။

သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းအလိုက် ထူးခြားဖြစ်စဉ်များ(၁၉၆၈-၇၅)

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပတို့၏ (၇၅၁ဝ) စီမံကိန်း

အဝေးရောက်ပါတီကော်မတီသည် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပလှုပ်ရှားမှုများကို အလျင်အမြန်တိုးချဲ့လာ ရာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဗကပတပ်များအား တပ်မဟာ(၂)၊ 

တပ်မဟာ(၅)၊ တပ်မဟာ(၈)၊ သီးခြားတပ်ရင်းများ အဖြစ် (၁ဝ၁)၊ (၁ဝ၂)၊ (၁ဝ၆)၊ (၁ဝ၈)၊ (၈ဝ၁)တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးဖြစ်လေသည်။ တပ်မဟာ(၅)နှင့် တပ်မဟာ (၈) 

တို့သည် မိုင်းယန်း၊ မိုင်းလား၊ မိုင်းယောင်းဒေသ များကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် တိုးချဲ့ဝင်ရောက် လာကြသည်။ ထို့နောက် မိုင်းယန်း၊ မိုင်းလွေနယ်မြေ 

တွင်လှုပ်ရှားနေသော  အိုက်မြင့်ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (အက်စ် အက်စ်အိုင်အေ)ကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ ဗကပ 

တပ်မဟာ(၇၆၈)အဖြစ် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ တပ်မဟာ (၈)သည် ကော်ဆိုးများ၊ ကော် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ အား ထပ်မံစုစည်းကာ ဗကပ(၈၁၅)စစ်ဒေသကို 

၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပြန်သည်။ ထိုနှစ် မှာပင် တောခိုလွယ်မော်အင်အားစုများ၊ လွယ်လ လူမျိုးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော တပ်ရင်းများကို ကွပ်ကဲ

ရန် တပ်မဟာ(၁၂)ကို မိုင်းမောတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ သည်။

ဗကပတပ်မဟာ(၅)သည် မော်ဖ ဒေသမှတစ်ဆင့် သံလွင်အနောက်ခြမ်းစိုးမိုးရေးအတွက်  ဝင်ရောက် လှုပ်ရှားစဉ် တပ်မတော်၏ရန်ဖြိုစစ်ဆင်ရေးကြောင့် အထိနာ 

ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မဟာ(၅) အား ဖျက်သိမ်း၍ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် တပ်မဟာ(၆၈၃)နှင့် တပ်မဟာ (၆၈၅)ကို အစားထိုးဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပတို့သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပြည်ပတပ်မဟာသုံးခုစာကို တပ်ဆင်နိုင်သောလက်နက် 

ခဲယမ်းများ၊ စစ်ပစ္စည်းများကို တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ အကူအညီ ရရှိခဲ့သည်။ တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ စစ်အကြံပေးအရာရှိများ၊ လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်သူများ စသည့်လူအင်အား 

အကူအညီကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိရရှိခဲ့သည်။ တရုတ်နီတပ်မဟာသုံးခုစာအင်အားမှာ လူတစ်သောင်းကျော်ရှိလေရာ အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများသည် 

လျင်မြန်စွာကြီးထွားလာခဲ့ကြရသည်။

အင်တော၊ ကျောက်ဂူဒေသကိုအခြေခံ၍ အရှေ့ မြောက်ဒေသနှင့်ပဲခူးရိုးမဒေသကို ဆက်စပ်နိုင်စေရေး မိုးလုံးဟိန်းငါးနှစ်စီမံကိန်းသည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် ကတည်း 

က စတင်ခဲ့သော်လည်း ဗဟိုခွဲသည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် အတွင်းမှာပင် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ရသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ  ၂၇  ရက်တွင် ဗဟိုခွဲအတွင်းရေးမှူး မေးကောက် 

လှမောင်အပါအဝင် ခုနစ်ယောက်ကို တပ်မတော်ကအသေမိခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာလ ၈ ရက် တိုက်ပွဲတွင် ဗဟိုခွဲဥက္ကဋ္ဌသခင်တင်ထွန်းအပါအဝင် ငါးဦးကို အသေရမိ

ခဲ့ရာ ဗဟိုခွဲမှာ လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားရ တော့သည်။

ဗဟိုခွဲချုပ်ငြိမ်းပြီး မိုးလုံးဟိန်းငါးနှစ်စီမံကိန်းပျက် ပြားသွားခြင်း၊ ပဲခူးရိုးမဗဟိုဌာနချုပ် ကျဆုံးသွားခြင်း တို့ကြောင့် ဗကပတို့သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ

တွင် ရေရှည်မဟာဗျူဟာစီမံကိန်းတစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲ ခဲ့ရာ ယင်းစီမံကိန်းသည် ၇၅၁ဝ စီမံကိန်းပင်ဖြစ်သည်။ ၇၅၁ဝ စီမံကိန်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ  သံလွင်မြစ် 

အနောက်ခြမ်း နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ ရှမ်း ကယားနယ်စပ် တွင် အခြေချ၍ ကရင်နီအားသိမ်းသွင်းရေး၊ ခန့်မှန်း မြေပုံညွှန်း(ဒဗလျူ-၁ဝ၈၈၃၅)ခွင်မှတစ်ဆင့် ပဲခူးရိုးမ 

သို့ ပြန်လည်ထိုးဖောက် အသက်သွင်းရေးတို့ဖြစ်သည်။

ပဲခူးရိုးမတွင် သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့ကျဆုံးပြီး ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုကော်မတီလုံးဝအစပျောက် ချုပ်ငြိမ်းသွားသောအခါ အဝေးရောက်ပါတီသည် အလို 

အလျောက်ပင် ဗဟိုဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်။ အဝေးရောက်ပါတီ ခေါင်းဆောင် သခင်ဗသိန်းတင်သည်လည်း ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။ ဗကပ 

တပ်မဟာ(၅)သည် မော်ဖဒေသမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ် အား ဖြတ်ကူးလာရာ တပ်မတော်၏ ရန်ဖြိုစစ်ဆင်ရေး ဖြင့် ချေမှုန်းခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။ တပ်မဟာ(၅)၏ 

ကြိုးပမ်းမှုသည် ၇၅၁ဝ စီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်မှုအစ ပင်ဖြစ်သည်။

ဗကပတို့သည် ဒေသခံလူမျိုးစုသောင်းကျန်းသူများ ကိုလည်း တစ်စတစ်စသိမ်းသွင်းလျက်ရှိရာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်မှစ၍ မဟာမိတ်ပျက်ပြားခဲ့သော 

ကေအိုင်အေတို့ကိုလည်း နည်းမျိုးစုံဖြင့် စည်းရုံးအကျပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ဝ ရက်တွင် ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင် ဇော်တူး၊ ဇော်ဆိုင်းနှင့် ပုံရွှေ 

ဇော်ဆိုင်းတို့ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရလေရာ  ကွန်မြူနစ်စနစ်လိုလားသူ  မရန်ဘရန်ဆိုင်း ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။ ဗကပတို့သည် ချက်ချင်းပင် 

အခွင့်ကောင်းယူ၍ ညီညွတ်ရေးတပ်ဦးဖွဲ့စည်းရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေ ကလည်း လက်နက်ခဲယမ်း အကျပ်အတည်းတွေ့နေသဖြင့်   လက်ခံခဲ့သည်။ 

ထို့ကြောင့် ဆက်ဆံရေးတိုးတက်လာပြီး ပူးတွဲစစ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်လာကြသည်။ သို့သော် ကေအိုင်အေ က ဗကပကိုဆက်ဆံသည်မှာ ယာယီမဟာမိတ် 

အဖြစ်သာ သဘောထားခြင်းဖြစ်သကဲ့သို့ ဗကပက လည်း ကေအိုင်အေကို အခြားပါတီများနည်းတူ လုံးဝ ဝါးမျိုပစ်ရန်သာရည်ရွယ်ထားခဲ့ကြသည်။

ဗကပတို့သည်  ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ၊  ပအိုဝ်း သောင်းကျန်းသူ (ရလလဖအနီ) ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ နှင့် ကရင်နီခွဲထွက်ရေးသမားတို့ကိုလည်း စည်းရုံးသိမ်းသွင်း၍  

၇၅၁ဝ  စီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်ရန် အထောက်အကူအဖြစ်အသုံးချခဲ့ကြသည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပတို့သည် ပဲခူးရိုးမ ဗကပ ဗဟိုအား ကယ်တင်နိုင်ရန်အတွက် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ  နောက်ဆုံးပတ်တွင် တပ်မဟာ(၂)၊ တပ်မဟာ(၅)၊ 

တပ်မဟာ(၈)အင်အားများကို အသုံးပြု ၍ ပွိုင့် ၄၅၆၁၊ လွိုင်စန်ကာ၊ ပစောက်ကွေ့ မိုင်းညှင်းဒေသနှင့် မိုင်းကိုင်ဒေသတို့၌ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဟန်ချက်ညီ တိုက်ခိုက် 

ခဲ့ကြသည်။ ထိုတိုက်ပွဲများတွင် တစ်ဖက်နိုင်ငံမှထောက်ပံ့သည့်လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ကူပေးတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ မိုးညှင်းဒေသ ပွိုင့် ၆၃ဝ၃ တိုက်ပွဲတွင် 

ပြည်ပမြေပုံ ခြောက်ချပ်၊ ဓာတ်ပုံ နှင့်စာရွက်စာတမ်းများသိမ်းဆည်းရမိပြီး ဆက်သွယ် ရေး စက်ကြီးတစ်လုံး၊ စက်အလတ်စား တစ်လုံးတို့ကိုပါ တပ်မတော်က 

သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဗကပတို့ သည် တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏အကူအညီဖြင့် ကွမ်းလုံတိုက်ပွဲ မတိုင်ခင်မှာပင် အောက်ပါလမ်းများကိုဖောက်လုပ်ခဲ့ ကြသည်။

(က)	မုံးကိုး-မုံးယားနှင့် မုံးဟောင်ကားလမ်း။ 

(ခ)	ပန်ဆိုင်း-ဖောင်းဆိုင်၊ မုံးပေါ်-မုံးကိုးကား လမ်း။

(ဂ)	ပြည်ပနိုင်ငံမိန်တိန်း(အက်စ်ပီ -၈၇၈ဝ)မှ မန်ပိန်းကားလမ်း။

(ဃ)	တာကမူးရှူး-မန်ခါးကားလမ်း။

(င)	မန်ခါး-လုံထန်နှင့် မန်မိန်းကားလမ်း။

(စ)	ပြည်ပနိုင်ငံဆီမိန်း(ကီကြူ-၆၁၄၅)ဆုံကရာ မန်ကားလမ်း။

(ဆ)	ပြည်ပနိုင်ငံ ပန်ဟုန်း-ပန်လောင်း-တပ်ထိန်-ဗင်ဟင်း-မိထန်ဟော်ကားလမ်း။

(ဇ)	ပန်ဟုန်း-ပန်ဝိုင်-ဝါးခ-မိုင်းမောကားလမ်း။

(ဈ)	ကျိုင်းလော-ဝမ်တော်-ဝပ်ကပ်-ပန်ကိုင်-ဆီလူးကားလမ်း။

(ည)	ပြည်ပနိုင်ငံ တာဟို-ကန်ပိုက်တီး(ကချင် ပြည်နယ်)ကားလမ်း။

တယ်လီဖုန်းလိုင်းများကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။

(က)	မန်ဟိုင်း-မုံးကိုးနှင့် ပန်ဆပ်-နားမွန်လိုင်း။

(ခ)	တစ်ဖက်နိုင်ငံ နန်းဆန်(အက်စ်ပီ-၈၃၆၄) ဘက်မှ မန်ပိန်း-ရန်ကြုံတင်-မူထွာကြိုင်း-နော်ဩတန်-ရှာခိုလင်လိုင်း။

(ဂ)	မန်ခါး-လောင်ချာကျိုင်းလိုင်း။

တစ်ဖက်နိုင်ငံသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ နဝမအကြိမ် မြောက် ပြည်သူ့ကွန်ဂရက်တွင် နိုင်ငံတကာအသီးသီး မှ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအား ကူညီထောက်ပံ့ 

သွားရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရာ ဗကပတို့သည် တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ အကူအညီကို ဖောဖောသီသီရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ စ၍ အရှေ့မြောက်ဗကပတို့ မိမိအစီအစဉ်ဖြင့် မိမိ 

ရပ်တည်လာနိုင်သဖြင့် ပြည်ပနိုင်ငံသည် ကိုယ်ထိလက်ရောက် (လူအင်အားဖြင့်) ကူညီမှုများကို လျှော့ချပြီး အဝေးမှသာ ထိန်းကျောင်းကြိုးဆွဲချုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 

သို့သော် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပတို့၏လက်နက်ကိုင် အင်အားတွင် မြန်မာပြည်ရှိတိုင်းရင်းသားများနှင့် လူမျိုး ချင်းတူသော တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ ဝ၊ ရှမ်း၊ လားဟူ၊ 

ကိုးကန့်၊ ကော် လူမျိုးစုများမှာ အဓိကဖြစ်နေခဲ့သည်။ 

၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းကာလ အထိ တပ်မတော်နှင့် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများ တိုက်ခိုက်ကြရာ နှစ်ဖက်အထိအခိုက် အကျအဆုံး ဇယားမှာ 

အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

ဖော်ပြပါဇယားအရ ခုနစ်နှစ်တာကာလအတွင်း တပ်မတော်သား ၁၄၄၃ ယောက်သည် ဗကပများနှင့် တိုက်ခိုက်ရင်း နိုင်ငံတော်အတွက် အသက်စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြ 

ရသည် ကိုတွေ့ရသည်။ ဗကပများမှာလည်း ၂၆၇၆ ယောက်သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၃၁၈ ယောက်ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ ၈၂ ယောက် လက်နက်ချအလင်းဝင်လာခဲ့ကြသည်။ 

ဗကပတို့ထံမှ လက်နက်မျိုးစုံ ၂၁၆ဝ လက် သိမ်းဆည်း ရမိခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက်အထိ လေးလတာကာလ 

အတွင်း အရှေ့မြောက်ဒေသတိုက်ပွဲများတွင် တပ်မတော်နှင့် ဗကပအဆုံးအရှုံးနှိုင်းယှဉ်ချက်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

တပ်မတော်သည် အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ ဗကပ များနှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင် အထိအခိုက်အကျအဆုံးများ ဖြင့် ရင်နှီးခဲ့ရသည်။ ထို့အတူပင် ဗကပများ၏ သေကျေ 

ပျက်စီးမှုများမှာလည်း ပိုမိုများပြားလှသည်ကို တွေ့ရ သည်။  ခုနစ်နှစ်တာကာလအတွင်း  ဗကပတို့ထံမှ လက်နက်မျိုးစုံ ၂၁၆ဝ လက်သိမ်းဆည်းမိရာ ထိုလက်နက်

များ တွင် ပြည်ပနိုင်ငံလုပ် အမ်(၂၁) သေနတ် ၂၄၆ လက်၊ အမ် (၂၂)သေနတ် ၁၉ဝ လက်နှင့် အမ် (၂၃) သေနတ် ၁၄ လက်၊ စုစုပေါင်း ပြည်ပနိုင်ငံလုပ် လက်နက် 

၄၅ဝ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗကပများသည် လူအင်အားရော လက်နက်အင်အားပါ လျော့သွားသည် မရှိဘဲ တိုး၍တိုး၍သာလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ အရှေ့မြောက်

ဒေသဗကပများသည်  ၁၉၆၈  ခုနှစ်တွင် အင်အား ၅ဝဝ ခန့်ဖြင့် စတင်ခဲ့ရာ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ၂၁၆၂ ခန့်၊ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၂၄၁၈ ခန့်၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ၃၅၄ဝ 

ခန့်၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ၅၆၄ဝ ခန့်၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ၄၈၅ဝ ခန့်တိုးတက်လာသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အင်အား ၅၈၇ဝ ခန့် ဖြစ်လာသော်လည်း ၁၉၇၅  ခုနှစ်တွင်  

သိသာစွာတိုးလာခြင်းမတွေ့ခဲ့ရ ပေ။

ဗကပတို့၏ရေရှည်မဟာဗျူဟာစီမံကိန်းတွင်  သံလွင်မြစ်အနောက်ခြမ်းဒေသအား လက်ရသိမ်းပိုက်၍ လွတ်မြောက်သောဒေသကြေညာရန်လည်း ရည်မှန်းချက် 

ထားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် လူအင်အားအလုံးအရင်းကိုသုံး၍ ကွမ်းလုံရက်(၄ဝ) တိုက်ပွဲကြီးကို ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ပန်လုံဒေသ 

တိုက်ပွဲကြီးနှင့် ကျိုင်းတုံဒေသ မိုင်းယန်း၊ မိုင်းလွေ တိုက်ပွဲကြီးများကို အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဆင်နွှဲခဲ့ ကြသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင်လည်း မိုင်းညှင်း၊ မိုင်းကိုင် 

ဒေသ၌ အလုံးအရင်းဖြင့်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင်မူ ကျိုင်းတုံ၊ တာကော်ဆက်သွယ်ရေးလမ်းပေါ် ရှိ တုံတာစခန်းကို ခရီးရှည်ချီတက်ထိုးဖောက်၍ 

တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် မန်ကျောင်း၊ နားခါ၊ ပါနင်းတိုက်ပွဲများကို ခရီးရှည်ချီတက်ထိုးဖောက်၍ ဆင်နွှဲခဲ့သည်။
 
၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗကပ သခင်ဖေတင့်ခေါင်းဆောင်သော ခေါင်းဆောင်များသည် ကိုးကန့်ဒေသ ပန်ဝိန်း တွင်အစည်းအဝေးတစ်ခု ကျင်းပ ၍ 

ကွမ်းလုံနှင့်ကျိုင်းတုံဒေသများအား ၁၉၇၃-၇၄ ခုနှစ် အတွင်းအရ သိမ်းပိုက်ကြရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်မှာ အောင်မြင်စွာအကောင် 

အထည်ဖော်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ကွမ်းလုံနှင့်ကျိုင်းတုံဒေသ နှစ်ခုစလုံးသည် သံလွင်အရှေ့ဘက်ခြမ်းဒေသအား လွတ်မြောက်သောဒေသကြေညာရန် အချက်အချာ

ကျသော ဒေသကြီးနှစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗကပတို့ သည် ယခင်ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည့် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်း ထိုး ဖောက်ရေးအပြင် ကွမ်းလုံဒေသနှင့်ကျိုင်းတုံဒေသ

ကို စိုးမိုးရေးကိုပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်လာကြ သည်။

သို့သော် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများ၏အခြေ အနေမှာ တစ်ဖက်နိုင်ငံအပေါ်တွင်သာ လုံးဝတည်မှီ လျက်ရှိနေသည်။ ပဲခူးရိုးမပါတီဗဟိုကို ကယ်တင်ရေး နှင့် 

ဆက်စပ်ရေးရည်မှန်းချက်ကြီးမှာလည်း ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ပျက်စီးသွားပြီဖြစ်လေရာ အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပသည် သီးခြားအဖွဲ့အစည်းသစ် တစ်ရပ် သဖွယ်သာ 

ရပ်တည်၍ ကျန်ရစ်ခဲ့ရလေသည်။

ဗကပတို့၏တပ်ဖွဲ့စည်းပုံအဆင့်ဆင့်

ဗကပတို့သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ပြည်ပ ကျောင်းသားများအရေးအခင်းဖြစ်ပွားပြီးနောက် အရှေ့ မြောက်စစ်ဒေသဌာနချုပ်ကိုဖွင့်လှစ်ကာ ဗကပတပ်ရင်း ကြီး 

(၃ဝ၃)ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဗကပတပ်ရင်းကြီး (၃ဝ၃)ကို အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသဌာနချုပ်က တိုက်ရိုက် ကွပ်ကဲပြီး အင်အား ၄ဝဝ ခန့်ပါဝင်သည်။ တပ်ရင်းကြီး 

(၃ဝ၃)သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် မုံးကိုးစခန်းကို စတင်တိုက်ခိုက်ပြီး ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် ဖောင်းဆိုင်၊ ပန်စုတိုင်၊ ဖော်ကျုံး၊ ကြူကုတ်၊ ကောင်းလုံ 

လုံထန်နှင့် နမ့်ပေါ်တံတားများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ကေအိုင်အေမှခွဲထွက် လာသော ဇခုံတိမ်ယိမ်းနှင့် ဇေလွမ်းတို့ခေါင်းဆောင် သည့် အင်အား ၂၅ဝ ကို ဗကပတို့က တပ်ရင်းကြီး (၁ဝ၁)အဖြစ် 

ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းစိုးမိုးရေးစီမံကိန်းအတွက် တပ်ရင်းကြီး(၂ဝ၂)ကို မုံးကိုးတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဗကပတပ်ရင်းကြီး(၄ဝ၄)ကို ကိုးကန့်ဒေသ တွင်ဖွဲ့စည်းပြီး 

ကုန်းကြမ်းစခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှာပင် ဗကပတပ်ရင်း(၁ဝ၆)၊ (၁ဝ၇)၊ (၁ဝ၈)နှင့် (၈ဝ၁)တို့ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တပ်ရင်း ကြီး (၄ဝ၄) သည် 'ဝ' 

နယ်မြောက်ပိုင်းကို ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ပြီးနောက် 'ဝ'တိုင်းရင်းသားတို့အား အခြေခံ ၍ တပ်ရင်း(၅ဝ၁)၊ (၅ဝ၂)နှင့် (၅ဝ၃)များအဖြစ် တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြန်သည်။ 

ဗကပတပ်ရင်းကြီး(၁ဝ၁)သည် ကချင်ပြည်နယ် မေခအရှေ့ခြမ်းဒေသ ဝေါချုံ၊ ကန်ပိုက်တီးတွင်လည်း ကောင်း၊ တပ်ရင်းကြီး (၂ဝ၂)သည် မုံးကိုးတွင်လည်းကောင်း၊ 

တပ်ရင်းကြီး (၃ဝ၃)သည် မုံးယားတွင်လည်း ကောင်း၊ တပ်ရင်းကြီး(၄ဝ၄) သည် ကိုးကန့်ဒေသနှင့် ဝနယ်မြောက်ပိုင်းတွင်လည်းကောင်း အခြေခံကာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။

၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ဗကပတပ်ရင်းကြီး (၃ဝ၃)နှင့် (၄ဝ၄)တို့ဦးဆောင်၍ ကွမ်လုံရက်(၄ဝ) တိုက်ပွဲကိုဆင်နွှဲရာ အရှုံးပေါ်သဖြင့် ကိုးကန့်ဒေသသို့ ပြန်လည် 

စုစည်းကာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အောက်ပါအတိုင်းတပ်များကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြန်သည်။

(က)	တပ်မဟာ(၂)

	(၁) တပ်ရင်း (၁ဝ၇)

	(၂) တပ်ရင်း(၃ဝ၃၁)

	(၃) တပ်ရင်း(၃ဝ၃၃)

	(၄) တပ်ရင်း(၃ဝ၃၇)

	(၅) ကွတ်ခိုင်ခရိုင်တပ်

(ခ)	တပ်မဟာ(၅)

	(၁) တပ်ရင်း(၄ဝ၄၅)

	(၂) တပ်ရင်း(၄ဝ၄၆)

	(၃) တပ်ရင်း(၄ဝ၄၇)

	(၄) ကိုးကန့်ခရိုင်တပ်

(ဂ)	တပ်မဟာ(၈)

	(၁) တပ်ရင်း(၅ဝ၁)

	(၂) တပ်ရင်း(၅ဝ၂)

	(၃) တပ်ရင်း(၅ဝ၃)

	(၄) တပ်ရင်း(၃ဝ၃၅)

	(၅) တပ်ရင်း(၄ဝ၄၈)

(ဃ)	သီးခြားတပ်ရင်းများ

	(၁) တပ်ရင်း(၁ဝ၁)

	(၂) တပ်ရင်း(၂ဝ၂)

	(၃) တပ်ရင်း(၁ဝ၆)

	(၄) တပ်ရင်း(၁ဝ၈)

	(၅) တပ်ရင်း(၈ဝ၁)

ကွမ်းလုံရက်(၄ဝ) တိုက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော ဗကပများသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် 'ဝ' နယ်တောင်ပိုင်း ကို ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်၍ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ 

၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် တပ်မဟာ(၅)နှင့် (၈)တို့ကို စုစည်း၍ ကျိုင်းတုံဒေသကို  ထိုးဖောက်သည်။  ထိုနှစ်မှစ၍ပင် ရှမ်းပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်  (အက်စ် 

အက်စ်အိုင်အေ)မှ အိုက်မြင့်အဖွဲ့အား သိမ်းသွင်း၍ ဗကပတပ်မဟာ(၇၆၈)ဟုဖွဲ့စည်းသည်။  ရှမ်းနှင့် ကော် ကာကွယ်ရေးများ၊ သောင်းကျန်းသူများကို စုစည်း၍ 

(၈၁၅)တပ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဗကပတို့သည် မြောက်ပိုင်းရှိ တောခိုလွယ်မော်များကိုသိမ်းသွင်း၍ ဖွဲ့စည်းပေးထား သော တပ်များနှင့် လွယ်လ(ဝ) များအား စုစည်းထား သည့် 

တပ်များ ကို ကွပ်ကဲရန် တပ်မဟာ(၁၂) ကို မိုင်းမောတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဗကပအရှေ့မြောက်စစ်ဒေသဌာနချုပ်သည်လည်း   မိုင်းမောမှပန်ဆန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ 

သွားသည်။ သံလွင်အနောက်ခြမ်းကို ကွပ်ကဲ ရန် မုံးကိုးတွင် စစ်ဒေသခွဲကို ဖွင့်လှစ်ပြီး အဆိုပါ စစ်ဒေသခွဲသည် တပ်မဟာ(၆၈၃)ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်း ပြန်သည်။ 

၁၉၇၅ ခုနှစ်အတွင်း မိုင်းရှူး၊ အရှေ့ခြမ်းနှင့် လွယ်ဆေးဒေသတွင် ဗကပတပ်မဟာ(၅)သည် အထိ နာသွားသဖြင့် ဖျက်သိမ်းလိုက်ရသည်။ ထို့နောက် တပ်မဟာ(၅) 

အစား တပ်မဟာ(၆၈၃)နှင့် တပ်မဟာ (၆၈၅) ကို အစားထိုးဖွဲ့စည်းသည်။ တပ်မဟာ(၆၈၃)  တွင် တပ်ရင်း (၅ဝ၂)၊ (၄ဝ၄၅)နှင့် (၄ဝ၄၇)တို့ပါဝင် ပြီး ဗကပတပ်မဟာ 

(၆၈၅) တွင် တပ်ရင်း (၆၈၅၅)၊ (ဝ၇၂)နှင့် တပ်ရင်း (၆၈၅၈)တို့ပါဝင်ကြသည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပတို့သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ် တွင် စတင်လှုပ်ရှားစဉ်ကစ၍ တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့အမျိုးမျိုး၊ နံပါတ်အမျိုးမျိုးတပ်၍ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ဖွဲ့စည်း 

ရာ တွင် လူအင်အားကို အတည်တကျသတ်မှတ်လေ့မရှိ ကြပေ။ ရံဖန်ရံခါတွင် တပ်ရင်းအဆင့်သည် တပ်ခွဲ လူအင်အားမျှသာရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုးစစ်များ 

ဆင်နွှဲ၍ မအောင်မြင်လျှင် မကြာခဏပင်တပ်များကို ဖျက်သိမ်းပစ်ပြီး တပ်နံပါတ်အသစ်များသတ်မှတ်၍ ဖွဲ့ စည်းလေ့ရှိသည်။ ဗကပတို့၏အခြေခံလူအင်အားမှာ 

လွယ်လ၊ ရှမ်း၊ ပလောင်၊ ကချင်စသည့်ဒေသခံတိုင်းရင်း သားများနှင့် တစ်ဖက်နိုင်ငံသားလူမျိုးတူ လွယ်လ၊ ရှမ်း၊ ကချင်စသောလူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ(ပြည်တွင်းနစ်ဖြူ)တို့၏နိဂုံး

သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးပြီးနောက်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏အကြီးအကဲမှာ သခင်ဇင်ဖြစ်လာခဲ့ သည်။ အတွင်းရေးမှူးမှာ သခင်ချစ်ဖြစ်သည်။ သခင် ဇင်နှင့် 

သခင်ချစ်တို့သည် သခင်သန်းထွန်းလက်ထက် က ခံယူကျင့်သုံးလာခဲ့သည့် ၆၄ လမ်းစဉ်ခေါ် ပြည်ပလမ်းစဉ်ကိုပင် ဆက်လက်ကျင့်သုံးကြသည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် 

ပါတီသည်လည်း  အဝေးရောက်ပါတီမှ တစ်ဆင့် ပြည်ပကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ဩဇာခံပါတီဖြစ်မြဲ ဖြစ်လျက်ပင်ရှိသည်။ 

ပြည်သူနှင့် တပ်မတော်တို့၏ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ၆၄ လမ်းစဉ်  ကို အောင်မြင်စွာအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ ပေ။ 

ခေါင်းဆောင်အများအပြားမှာလည်း ဖြုတ်ထုတ် သတ်လမ်းစဉ်ကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။  တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် ကျဆုံးသူများလည်းရှိခဲ့သည်။ 

သခင်သန်းထွန်းပင်လျှင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။

သို့သော် သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်တို့သည် ၆၄ လမ်း စဉ်ကိုသာ ဆက်လက်အသက်သွင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြ သည်။ ထိုအချိန်မှာပင် ဗကပဗဟို၏အားထားရာဖြစ် သော 

မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်း သည် ပြည် သူ နှင့် တပ်မတော်တို့၏ ရွှေလင်းယုန်၊ မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေးများ ကြောင့်ချုပ်ငြိမ်းလာခဲ့ရသည်။ နစ်ဖြူစိုးသန်းမှာ ဖြုတ် ထုတ်သတ် 

လမ်းစဉ်ဖြင့်အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ ရွှေလင်းယုန်နှင့် မိုးဟိန်းစစ်ဆင်ရေးများကြောင့် အောင်ဖေ ခေါင်းဆောင်သောအင်အားစုများ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသမှ 

အနောက်ဘက် ဂွမြို့နယ်ဘက်သို့ တရွေ့ရွေ့ ရွှေ့ပြောင်းဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်စပိုင်း တွင်  မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းသည်  ငသိုင်းချောင်း အနောက်ဘက် 

ဒေသ၊ ဂွမြို့နယ်နှင့် မရုချောင်းဒေသသို့ တွင် တိုက်ကွက်ဖော်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

တပ်မတော်သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပီတို့အား ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ဝ ရက်မှစ၍ ရွှေလင်းယုန်စစ်ဆင်ရေးအဆင့်(၁)ဖြင့် ချေမှုန်းခဲ့သည်။ 

၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်တွင် ရွှေလင်းယုန်အဆင့်(၂)စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ ပဲခူး ရိုးမနှင့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ကို   ဆက်စပ်ပေးနေသည့် ရန်ကုန်မြေအောက် 

ကလာပ်စည်းများကိုလည်း နွေဦး စစ်ဆင်ရေးဖြင့် ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ဝ ရက်တွင် ရွှေလင်းယုန်အဆင့်(၃)၊ ဇွန်လ ၇ ရက် တွင် ရွှေလင်းယုန်

အဆင့် (၄)စစ်ဆင်ရေးများကိုဆင်နွှဲ ခဲ့သည်။ ရွှေလင်းယုန်အဆင့်(၄)နှင့် မိုးဟိန်းအဆင့် (၂) သည် ပူးတွဲဆင်နွှဲခြင်းဖြစ်သည်။ ရွှေလင်းယုန်နှင့်မိုးဟိန်း စစ်ဆင်ရေးများ 

သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သောင်းကျန်းသူ များအား အဆင့်ဆင့်ချေမှုန်းခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်မှစ၍ ရွှေလင်းယုန်အဆင့် (၁ဝ) စစ်ဆင်ရေး 

ကိုဆင်နွှဲရာ ဟင်္သာတခရိုင်တွင်းရှိ သောင်းကျန်းသူများ လုံးဝချုပ်ငြိမ်းခဲ့ရသည်။

အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် အနောက် ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဆက်စပ်နယ်မြေ ကကရံမြစ်၊ ပြန်မလော့မြစ်၊ ကျွန်းပြာသာဒ်မြစ်မှ ပင်လယ်ကမ်းခြေ အထိ 

ဒေသများကိုမူ ပြည်သူနှင့်တပ်မတော်တို့သည် ရွှေလဝင်းစစ်ဆင်ရေးအဆင့် (၁) မှ (၅) အထိဖြင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်မှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ 

အောက်တိုဘာ လ ၂၁ ရက်အထိ ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ သည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီးတစ်ခုလုံး တွင် သောင်းကျန်းသူတို့၏အဓိက အစိုင်အခဲ အင်အားစုကြီးများမှာ ပြိုကျပျက်စီးကုန်ပြီဖြစ်သည်။ ဗမာပြည် 

ကွန်မြူနစ်ပါတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့မှာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် အလုံးအရင်းဖြင့် ခြေချနိုင်ဖွယ်လည်းမရှိတော့ပေ။ ကြံ ခင်းမြို့နယ်၊ 

ဟင်္သာတမြို့နယ်နှင့်အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၊ အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဆက်စပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပီ ကြွင်း ကျန်သမျှ 

မှာလည်း ပြည်သူနှင့်တပ်မတော်တို့ ပူးပေါင်း ဆင်နွှဲကြသော တိုင်းလုံးအောင်စစ်ဆင်ရေးကြီး (၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅ ရက် 

အထိ)တွင် ကောက်သင်းကောက်ချေမှုန်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ လွတ်လပ်ရေးမရခင် ၁၉၄၆-၄၇ ခုနှစ် ကတည်းက ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ကေအင်န်ယူ ပါတီ၊ 

အလံနီပါတီစသော သောင်းကျန်းသူမျိုးစုံတို့ လှုပ်ရှားထကြွကျင်လည်ရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကြီး သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅ ရက်မှစ၍ ရန်သူဟူ၍ တစ်ဦး 

တစ်ယောက် မျှမရှိတော့ဘဲ လုံးဝအဖြူရောင်နယ် မြေဖြစ်လာခဲ့ရသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် ပဲခူးရိုးမ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုနှင့်  ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုတို့ အတွက် စစ်ရေးအရထက် နိုင်ငံရေးအရနှင့် အုပ်ချုပ် ရေးအရ 

များစွာအကျိုးပြုသောဒေသကြီးဖြစ်သည်။ လူ နေထူထပ်သောဒေသဖြစ်သည့်အလျောက် မြစ်ဝကျွန်း ပေါ်ဒေသသည် နိုင်ငံရေး၊ စည်းရုံးရေးအရ ပဲခူးရိုးမကို များစွာ

အထောက်အကူပြုနိုင်ခဲ့သည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသမှရရှိသည့်ရိက္ခာနှင့်ဆက်ကြေးငွေများမှာ ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့အဖို့ တစ်ပြည်လုံး 

တွင် အများဆုံးပင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ကျဆုံးသွားသောအခါ ဗကပနှင့် ကေအင်န် ယူပီတို့အတွက် အရှိုက်ကိုအထိုးခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားရသည်မှာ ယုံမှား 

သံသယဖြစ်စရာမရှိပေ။

အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများသည် ပဲခူးရိုးမနှင့် ဆက်စပ်ရေးမဟာဗျူဟာကို ကျင့်သုံးကြရာတွင် ရှမ်း ပြည်နယ်ဗကပဗဟိုခွဲကို အဓိကအားထားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် 

သခင်တင်ထွန်းနှင့်ဗကပဗဟိုခွဲ ကျဆုံးသွား သောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ပဲခူးရိုးမမှာ ဆက်စပ်ဖို့ မဆိုထားနှင့် အဆက်အသွယ်ရရှိရန်ပင် ခက်ခဲသွားရ သည်။ 

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကသာခရိုင်နှင့် မိုးမိတ်ဒေသများ ပါဝင်သောမြစ်ဖျားတိုင်းသည်လည်း ပြည်သူနှင့် တပ်မတော်တို့၏ပူးပေါင်းချေမှုန်းမှုကြောင့် ကျဆုံးသွားရ လေရာ 

ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းစိုးမိုးရေးကိုပင် အောင်မြင်ခြင်း မရှိသေးသော ဗကပတို့အဖို့ များစွာအကျပ်ရိုက်ခဲ့ရ သည်။

ရှမ်းပြည်နယ်ဗကပဗဟိုခွဲနှင့် မြစ်ဖျားတိုင်း ကျဆုံး သွားသဖြင့် ဗကပတို့၏အရှေ့မြောက်ဒေသနှင့် ပဲခူးရိုးမ ဆက်စပ်ရေးမှာ များစွာအလှမ်းဝေးသွားရသည်။ ဗကပ 

ဗဟိုအတွက် ပြည်ပနှင့်ဆက်စပ်ရန်မှာ ဗဟိုခွဲနှင့်မြစ် ဖျားတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းကျောထောက်နောက် ခံများမှာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း၊ အနောက်မြောက်တိုင်း၊ 

ရခိုင်တိုင်းနှင့်တနင်္သာရီတိုင်းတို့ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝကျွန်း ပေါ်တိုင်း ကျဆုံးသွားချိန်တွင် ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် ဗကပ အနောက်မြောက်တိုင်းသည် ဗကပဗဟိုနှင့် တသီး 

တခြားပင်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့်တနင်္သာရီ တိုင်းမှာမူ  ဗကပဗဟိုအတွက် အားကိုးနိုင်လောက်သော အင်အားများမဟုတ်ပေ။ သို့နှင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် 

ပဲခူးရိုးမ ရှိ၊ ဗကပဗဟိုသည် အထီးတည်းကျန်ရှိနေရတော့ သည်။ ပြည်ပမှကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဖြင့် ညွှန်ကြားသည့်  ညွှန်ကြားချက်များမှအပ မည်သည့်အထောက်အပံ့မှ 

လည်း ရောက်မလာနိုင်တော့ပေ။ ဗကပတို့၏ ၁၉၇၅ ခုနှစ် စစ်ဆင်ရေးအခြေအနေတွင် အောက်ပါအချက် များသည် အဓိကကျနေသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ 

(က)	မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကျဆုံးခြင်း။

(ခ)	ဗဟိုခွဲကျဆုံးခြင်း။

(ဂ)	မြစ်ဖျားတိုင်းကျဆုံးခြင်း။

(ဃ)	အနောက်မြောက်တိုင်းနှင့် တသီးတခြားဖြစ် နေခြင်း။

(င)	အနောက်မြောက်တိုင်း၏ စစ်ရေးအောင်မြင် မှုကျဆင်းလာခြင်း။

(စ)	ရခိုင်နှင့်တနင်္သာရီမှာ အင်အားကြီးထွား မ လာ ဘဲ ရှိ သည့် အင်အား မှ အ နုတ် လက္ခဏာသာ ပြနေခြင်း။

အထက်ပါအခြေအနေတွင် ဗကပဗဟိုသည် ပြည်သူနှင့်တပ်မတော်တို့၏ အောင်စိုးမိုးစစ်ဆင်ရေးကြီး ကို အန်တုနိုင်ခြင်းမရှိတော့ပေ။ သို့နှင့် သခင်ဇင်၊ သခင် ချစ် 

တို့ခေါင်းဆောင်သောဗကပဗဟိုဌာနချုပ်သည် ပြည်သူနှင့်တပ်မတော်တို့ပူးပေါင်းဆင်နွှဲသော ပြည်သူ့စစ် မုန်တိုင်းကြီးအောက်တွင် အစအနပင်မကျန်အောင် ပြိုကွဲ 

ပျက်စီးပျောက်ကွယ်ရတော့သည်။

ကေအင်န်ယူပါတီ

မူလ ကေအင်န်ယူ အစည်းအရုံး၏ဦးဆောင်မှု ဖြင့် ထကြွသောင်းကျန်းသူများသည် လက်ဝဲ-လက်ယာ ပဋိပက္ခကြောင့် အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုးကွဲထွက်ခဲ့ရသည်။ 

လက်ဝဲဝါဒကို လက်ခံသော ကေအင်န်ယူပါတီသည် နိုင်ငံရေးအရ အတွေ့အကြုံအစဉ်အလာကြီးမားသော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ဆရာတင်ခဲ့သည်မှာ 

အထင်အရှားပင်ဖြစ်သည်။ လက်ဝဲဝါဒ(ကွန်မြူနစ်ဝါဒ) လက်ခံသည်နှင့် လက်ယာဝါဒ(လူမျိုးရေးဝါဒ၊ ခွဲထွက်ရေးဝါဒ)သမားများသည် သီးခြားခွဲထွက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ 

လက်ဝဲဝါဒကိုလက်ခံရုံသာမကဘဲ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီကို ဆရာတင်သောအခါတွင်ကား ကေအင်န်ယူ ပါတီအတွင်းမှာပင် ထပ်မံ၍ ပဋိပက္ခဖြစ်ရပြန်သည်။ 

ထို့ကြောင့် မန်းဘဇံကဲ့သို့သော လက်ဝဲဝါဒီဖြစ်သော် လည်း ဗကပကို မနှစ်မြို့သူများမှာ ထပ်မံ၍ခွဲထွက်ပြီး လက်ယာဝါဒီများနှင့်ပူးပေါင်းကြပြန်သည်။ သို့နှင့် 

ကေအင်န်ယူ ပါတီသည် အင်အားချည့်နဲ့လာရသည်။ ထိုသို့အင်အားချည့်နဲ့ပြီး သီးခြားရပ်တည်နိုင်ခြင်းမရှိ တော့သောကြောင့်လည်း ဗကပကို ပိုမို၍မှီခိုအားထား 

လာရတော့သည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင်ကား ကေအင်န် ယူပါတီသည် ဗကပဩဇာခံလုံးလုံးဖြစ်၍နေပေပြီ။ ပါတီ တွင်း ပဋိပက္ခများမှာလည်း အတောမသတ်နိုင်တော့ပါ။ 

ဗကပများနှင့်လည်း အောက်ခြေအဆင့်တွင် အတွင်း ကျိတ်ပဋိပက္ခများရှိခဲ့သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီ ခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်ပအကူအညီကို တိုက်ရိုက် ရရှိရန် 

ကြိုးပမ်း၍ ဗကပတို့အား မှီခိုမှုလျှော့ချရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသေးသည်။ သို့သော် ကေအင်န်ယူ ပါတီသည် ဗကပတို့၏ဩဇာခံနောက်မြီးဆွဲပါတီဘဝမှ ရုန်းထွက် 

နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ မူလ ကေအင်န်ယူ အစည်းအရုံးကြီးမှ တစ်စစီ တစ်စစီကွဲထွက်လာသည့် အစိတ်အပိုင်းလေးတစ်ခုသာဖြစ်သော ကေအင်န်ယူပါတီ သည် ပဲခူးရိုးမ 

နှင့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ဗကပတို့ ကျဆုံးသောအခါ သီးခြားရပ်တည်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ပုဂ္ဂလိက အငြိုးကြီးမားသောရန်သူဖြစ်သည့် ကေအင်န်ယူ 

တပ်ဦးထံ လက်နက်ချအညံ့ခံလိုက်ရ တော့သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီသည် ၁၉၇၆ ခုနှစ်ကျ မှ တရားဝင်ဖျက်သိမ်းပစ်ခြင်းခံရသော်လည်း အမှန်စင်စစ်တွင်မူ ၁၉၇၅ 

ခုနှစ်၊ ပဲခူးရိုးမကို စွန့်လွှတ်လိုက် ရကတည်းက နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးအရ ပျောက်ကွယ် ဆိတ်သုဉ်းသွားပြီဟု ဆိုရပေမည်။ 

ကေအင်န်ယူအက်ဖ်(ခေါ်)ကေအင်န်ယူတပ်ဦး

ဗိုလ်မြခေါင်းဆောင်သည့် အရှေ့ကော်သူးလေ (အရှေ့ပိုင်း)(ခေါ်)စစ်တောင်းမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းမှ ကရင်သောင်းကျန်းသူများသည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှစ၍ ကေအင်န်ယူ 

ပါတီ၏ဩဇာကိုမနာခံတော့ဘဲ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးပါတီ (K.N.L.P) အဖြစ် သီးခြားလှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ အောက်တို ဘာလ ၂၁ ရက်တွင် 

ကေအင်န်ယူပါတီမှ ကျော်မြသန်း၊ စောမြမောင်၊ စောမြရင်၊ ကျင်ဖေတို့က တစ်ဖွဲ့၊ မန်းဘဇံ၊  ဗိုလ်သန်းအောင်၊  ဗိုလ်မောင်မောင်၊ ဗိုလ်တင်ဦး၊ ဗိုလ်ဘသင်တို့က 

တစ်ဖွဲ့ သဘောထားကွဲလွဲ  ကြပြန်သည်။ မန်းဘဇံခေါင်းဆောင်သောအဖွဲ့သည် ဗကပဩဇာခံဖြစ်နေသည့် ကေအင်န်ယူပါတီမှ နုတ်ထွက်ပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ 

ရက်တွင် ဗိုလ်မြ၏ ကေအင်န်အယ်လ်ပီနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။ မန်းဘဇံ နှင့် ဗိုလ်မြအင်အားစုများသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်တွင် ကေအင်န်ယူအက်ဖ် 

(ခေါ်) ကေအင်န်ယူတပ်ဦး ကို သီးခြားဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီ မှ ဘောနေခေါင်းဆောင်သော တပ်မဟာ(၂)နှင့် ကစဲဒို (ခေါ်)မောလယ်ခေါင်းဆောင်

သော တပ်မဟာ(၃) အင်အားစု ပူးပေါင်းအင်အား ၅ဝဝ ခန့်ကလည်း ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနှင့်ပင် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။

၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် ကရင်သောင်းကျန်းသူ အင်အားစုများမှာ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သုံးစုကွဲနေခဲ့သည်။

(က)	ကေအင်န်ယူပါတီ (ခေါ်) လက်ဝဲစွန်းရောက် အုပ်စု။

(ခ)	စောဟန်တာသာမွှေး၏ ကေအာရ်စီ(ခေါ်)  သဘောထားပျော့ပျောင်းသည့်အုပ်စု(၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။)

(ဂ)	ဗိုလ်မြ၏လက်ယာစွန်းရောက်အုပ်စု (၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် အတိအလင်းခွဲထွက်သည်။)

စောဟန်တာသာမွှေး၏ ကေအာရ်စီ(ခေါ်) ကရင်တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွင် သဘောတူညီမှုရရှိပြီး တစ်ဖွဲ့လုံး 

နီးပါး အလင်းဝင်ရောက်ခဲ့ကြရာ အဓိကအားဖြင့် ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် ဗိုလ်မြအုပ်စုသာ တောတွင်း၌ ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီသည် ဗိုလ်မြ နှင့်စာလျှင် 

အင်အားကောင်းမွန်သော်လည်း အင်အား အနည်းငယ်သာရှိသော ဗိုလ်မြကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ ပေ။ ထိုအတောအတွင်း ကေအင်န်ယူပါတီသည် ဗကပဩဇာခံ 

ဖြစ်လာသဖြင့် အစုလိုက်၊ အပြုံလိုက် ထပ်မံခွဲထွက်ကြပြန်ရာ ဗိုလ်မြအုပ်စုအဖို့ အင်အား တောင့်တင်းလာစရာဖြစ်လာသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီမှ ဗကပကို မကျေနပ် 

သောအုပ်စုများသည် ဗိုလ်မြအုပ်စု နှင့်သာ သွားရောက်ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့် နှစ်တွင်ကား ဗိုလ်မြအုပ်စုသည် ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် ပခုံးချင်းယှဉ်လာနိုင်

ပြီး ရွှေကျင်၊ ကျောက်ကြီးဒေသတွင် ကေအင်န်ယူပါတီကိုပင် စစ်ရေးအရ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်လာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသည် ပင်လျှင် ဗိုလ်မြအုပ်စု၏ 

အန္တရာယ်ကိုစိုးရိမ်လာရသဖြင့် စစ်တောင်းမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းမှ အနောက်ဘက်ကမ်း သို့ ကူးပြေးပြီး ဗကပဗဟိုထံသို့ ခိုလှုံခဲ့ရသည်။

ဦးနု၏ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ(ခေါ်)ပြည်ပြေးများ ထိုင်းနိုင်ငံကို ခြေကုပ်ယူ၍ ထကြွလာကြသောအခါ ကေအင်န်ယူတပ်ဦး(ခေါ်)ဗိုလ်မြအုပ်စုသည် ပြည်ပ နိုင်ငံများနှင့် 

ဆက်သွယ်ရန် လမ်းပွင့်သွားခဲ့သည်။ ပြည် ပြေးများကိုအကြောင်းပြု၍လည်း လက်နက်ခဲယမ်းနှင့် ငွေကြေးအကူအညီအမြောက်အမြားရရှိလာသည်။ 

ဗိုလ်မြသည်လည်း ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအပေါ်တွင် အင်အားသုံး၍ ခေါင်းဆောင်မှုကို စိုက်ထူလာသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီဝင်ဟောင်း လက်ဝဲဝါဒီများဖြစ်သော 

မန်းဘဇံ အုပ်စုကို ဗိုလ်မြသည် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးတွင်  ခေါင်းဆောင်ခွင့်မပေးခဲ့ပေ။  ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် ပြည်ပြေး၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီတို့နှင့်အတူ 

တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံညီညွတ်ရေးနှင့်လွတ်မြောက်ရေးတပ်ပေါင်းစု (တညလ)တွင်ပါဝင်ပြီး မိမိအဖွဲ့အစည်းအတွက် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးအမြတ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြန်သည်။ 

၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ကေအင်န်ယူပါတီမှာ အင်အား ၉၈ဝ ခန့်သာ ရှိသော်လည်း ကေအင်န်ယူတပ်ဦးမှာမူ အင်အား ၂၃၄ဝ ခန့်အထိ တိုးတက်လာပြီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်  

၁၉၇၂  ခုနှစ်အတွင်း  မန်းသာစိန်ခေါင်းဆောင်သော ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအဖွဲ့ဝင်များသည် ပဲခူးရိုးမသို့ပင် ဝင်ရောက်ထိုးဖောက်ပြီး ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပါတီ 

တို့အား တိုက်ခိုက်နိုင်လာခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ပဲခူးရိုးမ တွင် ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ခြင်းကားမရှိခဲ့ပေ။

ဗိုလ်မြ၏အကြမ်းဖက်ခေါင်းဆောင်မှု(သို့မဟုတ်)ဘောသရောအရေးအခင်း

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် ကေအင်န်ယူ သထုံခရိုင်ဗဟိုညီလာခံ၏အတွေ့အကြုံ များကို သထုံခရိုင်အတွင်းရှိသောကေအင်န်ယူနယ်ဘက်နှင့် စစ်ဘက် 

ကိုယ်စားလှယ်များအား ပနွယ်ပု (ခေါ်)ပိန္နဲတောရွာ၌ ရှင်းပြခဲ့သည်။ ထိုရှင်းလင်းပွဲတွင် ဆက်ကြေးငွေကိစ္စများနှင့်ပတ်သက်၍ သဘောထား ကွဲလွဲမှုများ ပေါ်ပေါက် 

လာသည်။ ပဋိပက္ခမှာ ကေအင်န်ယူခရိုင်၊ ပြည်နယ်အဖွဲ့အစည်းတာဝန်ခံများကတစ်ဖက်၊ လက်နက်ကိုင်တပ်များက တစ်ဖက်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တပ်မဟာ(၁)မှူး ကျော်ဟိုး သည် ပြည်နယ် နှင့်ခရိုင်အဖွဲ့အစည်းများဘက်မှ ရပ်တည်လိုက်သောအခါ လက်အောက်ခံတပ်မှူးများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ် လာသည်။ 

လက်အောက်ခံတပ်မှူးများက ကျော်ဟိုး၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်နယ်နှင့်ခရိုင်အဖွဲ့အစည်းများအား အလျှော့ပေးရန်ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ ကျော်ဟိုးသည် လက်အောက်ခံ 

တပ်မှူးများအား ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်းမရှိ ခဲ့တော့ပေ။ လက်အောက်ခံတပ်မှူးများကလည်း ကျော်ဟိုး၏အမိန့်ကို မနာခံကြတော့ပေ။ 

ကျော်ဟိုးသည် လက်အောက်ခံတပ်များအား မထိန်းသိမ်းနိုင်တော့သဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ တွင် သထုံခရိုင်မှ ဗိုလ်မြရှိရာ သံလွင်အရှေ့ခြမ်းသို့ နောက်လိုက် 

အနည်းငယ်နှင့်အတူ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ရ သည်။ ဤကား ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအတွင်း အောက်ခြေထု၏ပူပူနွေးနွေးပဋိပက္ခပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ 

တွင် ဗိုလ်မြသည် ယင်း၏စစ်ဆင်ရေးမှူး ဂျော့လေနှင့်အဖွဲ့အား သထုံနယ်မြေသို့စေလွှတ်လိုက် သည်။ ဂျော့လေက  ဗိုလ်မြ၏အစီအစဉ်အတိုင်း တပ်မဟာ(၁)မှ 

ခေါင်းဆောင်များအား ဗိုလ်မြကိုယ်တိုင် ရှင်းလင်းပြောပြမည်ဖြစ်ကြောင်း ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် ခေါ်ခဲ့သည်။ သို့နှင့် တပ်မဟာ(၁)ခေါင်းဆောင်များ သည် ဂျော့လေနှင့် 

အတူ ဗိုလ်မြရှိရာသို့လိုက်သွားခဲ့ကြ သည်။

၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်တွင် တပ်မဟာ(၁)မှ ခေါင်းဆောင်များသည် ဘောသရောသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြရာမှ တပ်မဟာ(၇)မှ အင်အားစုများ ၏ ဝိုင်းဝန်း 

ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံလိုက်ရတော့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင်ကား တပ်မဟာ(၁)မှ ခေါင်းဆောင်တပ်မှူးများကို ဗိုလ်မြကိုယ်တိုင်ပစ်သတ်၍အရေးယူ တော့သည်။ 

ဗိုလ်မြကိုယ်တိုင်ပစ်သတ်သုတ်သင်ခြင်းခံခဲ့ရသော  တပ်မဟာ (၁) မှ ခေါင်းဆောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

(က)	ဒင်္ဂါး

(ခ)	ပေါက်ကျော်

(ဂ)	ဖားပြား

(ဃ)	စိန်ဘီး

(င)	ကျော်ခိုင်

(စ)	ဇော်ဟိန်း

(ဆ)	ခင်မောင်ရီ

(ဇ)	ရော်နယ်

(ဈ)	အလက်ဇန္ဒား

(ည)	ညွန့်တင်

ဗိုလ်မြသည် ကျန်ခေါင်းဆောင်များကိုမူ သစ္စာရေ သောက်စေပြီး ကျော်ဟိုး၏လက်သို့ပြန်လည်အပ်နှံလိုက် သည်။ သို့နှင့် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးတစ်ဖွဲ့လုံးသည် 

ဗိုလ်မြအား ဖိမ့်ဖိမ့်တုန်အောင်ကြောက်ရွံ့သွားကြရ တော့သည်။ တပ်မဟာ(၁)မှူး ကျော်ဟိုးသည်လည်း ဗိုလ်မြအားကိုးဖြင့် ခေါင်းဆောင်မှုကိုခိုင်မြဲသွားခဲ့ရ သည်။ 

ဗိုလ်မြ၏ခေါင်းဆောင်မှုသည်လည်း ကေအင်န်ယူ တပ်ဦးတွင်လွှမ်းမိုးလာရသည်။  ထို့ကြောင့်  မန်းဘဇံ သည် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်နေသော်လည်း 

ဗိုလ်မြလောက် ဩဇာအာဏာရှိသူမဟုတ်တော့ပေ။ 

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည်   ပြည်ပြေးတို့နှင့် ပူးပေါင်းပြီး တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံညီညွတ်ရေးနှင့် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ပေါင်းစု(တညလ)တွင်ပါဝင်သော်လည်း

ပြည်ပြေး တို့နှင့်  အစေးကပ်ခြင်းမရှိလှပေ။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ကရင်နီတိုးတက်ရေးပါတီဌာနချုပ်၌ ကေအင်န်ယူတပ်ဦး၊ ကရင်နီ၊ အက်စ်အက်စ်ပီပီ၊ ကယန်းပြည်သစ် 

ပါတီ၊ ချင်းဒီမိုကရေစီ(ဇိုမီ)အဖွဲ့တို့၊ တလမဖ(တော်လှန်သောလူမျိုးပေါင်းစုံ မဟာမိတ်အဖွဲ့) (ခေါ်) အာရ်အင်န်အေကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော် တလမဖ(ခေါ်) 

အာရ်အင်(န်)အေ သည် ကျယ်ပြန့်ခိုင်မြဲသော မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုတစ်ရပ် အဖြစ်သို့ရောက်မလာခဲ့ပေ။ 

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည်တဖြည်းဖြည်းအင်အား  တောင့်တင်းလာသည့်အပြင် မှောင်ခိုလုပ်ငန်းဖြင့်လည်း စီးပွားရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရေးပါသည့် 

သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ဖြစ်လာသည်။ သို့နှင့်  ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည်လည်း  ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ကေအိုင်အေ စသောသောင်းကျန်းသူ များ 

နည်းတူ အခြားသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများ အား ဝါးမျိုရန်စည်းရုံးခြင်း၊ မိမိအတွက် အထောက်အကူပြုမည့်သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းငယ်များ ဖွဲ့စည်း 

ထူထောင် ပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်လာသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပြေးဦးသွင်၏အဖွဲ့မှ ပအိုဝ်းခွန်ရဲနောင် ၏အဖွဲ့ကွဲထွက်လာရာ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးက လက်ခံကူညီ

၍ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပေး လိုက်သည်။ ခွန်ရဲနောင်နှင့်အဖွဲ့သည် ကေအင်န်ယူ တပ်ဦး၏ဆန္ဒအရ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် ဝင်ရောက် 

လှုပ်ရှား ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယင်းအဖွဲ့သည် ၁၉၇၇  ခုနှစ်၊  အောက်တိုဘာလ ၁ဝ ရက်တွင် ခွန်ရဲနောင်နှင့် အင်အား ၆၇ ယောက်လက်နက်ချ အလင်းဝင်ခြင်းဖြင့် 

ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ရလေသည်။

ဗိုလ်မြသည် ရခိုင်အမျိုးသားများကိုစုစည်း၍ ခိုင်မိုးလင်း ခေါင်းဆောင်သော ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီကိုလည်း ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ခိုင်မိုးလင်းအဖွဲ့ သည် 

ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ လက်နက်တပ်ဆင်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခြင်း တို့ကိုဆောင်ရွက်ပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ ကေအင်န်ယူများနှင့်ပူးတွဲလှုပ်ရှားခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် 

ရှမ်းပြည်နယ်မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်သို့ရောက်ရှိ ကာ ကေအိုင်အေများထံခိုလှုံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ဝင်ရောက်ရန် ချင်းပြည်နယ်သို့ဖြတ်သန်းစဉ်   

အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ မြရတနာစစ်ဆင်ရေးဖြင့် ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံလိုက်ရသည်။ ခိုင်မိုးလင်းအပါအဝင် ရခိုင်သောင်းကျန်းသူ ၅ဝ ခန့်သေဆုံး 

ပြီး ၂ဝ ခန့်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ လက်ကျန်လူအင်အား ၅ဝ ခန့်မှာလည်း လက်နက်ချ အညံ့ခံလိုက်ကြလေရာ ဗိုလ်မြထူထောင်ပေးခဲ့သည့် ရခိုင်သောင်းကျန်သူများမှာ 

ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ပင် ခြေမချနိုင်ဘဲ လုံးဝချုပ်ငြိမ်းခဲ့ရလေသည်။ 

တညလမှ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနုတ်ထွက်ခြင်း

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည်   တညလ(ခေါ်) ပြည်ပြေးတို့ဦးစီးသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံညီညွတ်ရေးနှင့် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ပေါင်းစုတွင် ပါဝင်နေခဲ့ သော်လည်း

မိမိ၏အဖွဲ့အစည်းအကျိုးအတွက်သာ ရည်ရွယ်လှုပ်ရှားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တညလသည် စစ်ရေး ယာယီမဟာမိတ်သဘောသာဖြစ်နေခဲ့ပြီး   ရေရှည်ရည်မှန်းချက်များ 

မှာမူ တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့မတူညီခဲ့ပေ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပြေးအမှုဆောင်အစည်းအဝေးကို ဗန်ကောက်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ ဦးနုက လူမျိုးစုအရေး နှင့် ပတ်သက်၍ 

စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအား ဖြင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော ပြည်နယ်ပေါင်းစုံသမ္မတနိုင်ငံသဘောမျိုးသက်ရောက်သည့် ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းလိုမှုကို မလိုလား 

ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ဦးနု ၏ပြောကြားချက်မှာ ကေအင်န်ယူတပ်ဦး၏ သီးခြား လွတ်လပ်သော ကရင်ပြည်နယ်ရရှိရေး ရည်မှန်းချက် နှင့် ဖြောင့်ဖြောင့်ကြီး 

ဆန့်ကျင် လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်မြက ပြည်ပြေးအဖွဲ့များ ကရင်ပြည်နယ် မှ ရုပ်သိမ်းပေးရန် တောင်းဆိုလာတော့သည်။

ဦးနုက တော်လှန်ရေးကိုရပ်ဆိုင်းလျှင် ရပ်ဆိုင်းရပါစေ၊ ဗိုလ်မြတို့၏မူကို လက်မခံနိုင်ဟုဆိုကာ တင်းခံ နေခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး တညလအဖွဲ့အစည်းအတွင်း မဲခွဲ 

ရသည့်အခြေအနေသို့ဆိုက်ရောက်လာသည်။ အမှုဆောင်ကော်မတီ မဲအရေအတွက်အရ ဦးနုရှုံးနိမ့်ခဲ့ရာ ဦးနုလည်း ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်မှ နုတ်ထွက် 

လိုက်ရတော့သည်။ 

ဗိုလ်မြဦးဆောင်တင်ပြသော ပြည်နယ်ခွဲထွက်ခွင့် ကိစ္စကို ဦးနုက ပြတ်ပြတ်သားသားဆန့်ကျင်သော်လည်း ဦးသွင်နှင့်ဗိုလ်လကျာ်တို့ကမူ   ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။   

ထို့ကြောင့် ဦးနုသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊  ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအစည်းအဝေးများကို မတက်ရောက်တော့ဘဲ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်တွင် 

ဗန်ကောက်မြို့မှထွက်ခွာကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ခိုလှုံနေခဲ့သည်။ သို့သော် တညလအတွင်းတွင်ကား ပဋိပက္ခပေါင်းစုံပေါ်ပေါက်နေပြီဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မြ၏ ကေအင်န်ယူ 

တပ်ဦးသည် တလမဖ(ခေါ်)အာရ်အင်န် အေ အစည်းအဝေးသို့ ကေအိုင်အေကို ဖိတ်ကြားခဲ့ရာ ကေအိုင်အေများက တညလမှ ကေအင်န်ယူတပ်ဦး နုတ်ထွက်ပြီးမှ 

တက်ရောက်နိုင်မည်ဟုအကြောင်းပြန် ကြားခဲ့သည်။ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအနေနှင့်လည်း မျှော်လင့်ချက်မရှိတော့သောပြည်ပြေးများဖြင့် ပူးပေါင်း နေလျှင် နယ်မြေ 

လုပွဲ၊ မှောင်ခိုစားကျက်လုပွဲများသာ ဖြစ်ပေါ်နေမည်ဖြစ်ပြီး ပြည်ပအကူအညီနှင့်ပတ်သက် ၍လည်း  ပြည်ပြေးများကို မလိုအပ်တော့ကြောင်း နားလည်သဘောပေါက် 

လာသည်။ ပြည်ပြေးများနှင့် ပေါင်းခြင်းထက် အင်အားတောင့်တင်း၍ အသင့်အတင့် ခိုင်မာကျစ်လျစ်သော ကေအိုင်အေများနှင့်ပေါင်းခြင်း က  ပိုမိုအကျိုးရှိမည် 

ကိုလည်း  တွက်ဆမိကြသည်။ ထို့ကြောင့်  ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ဒုတိယအပတ်တွင် ဝါးခ(ဆန်ခရာဘူရီ)၌ ကျင်းပသော တညလ 

အစည်းအဝေး မှစ၍ တညလမှ နုတ်ထွက်လိုက်တော့သည်။ သို့သော် လတ်တလော ပြဿနာမပေါ် ပေါက်စေရန်အတွက် ကေအင်န်ယူ တပ်ဦးသည် ပြည်ပြေး၊ 

မွန်ပြည်သစ်ပါတီနှင့်အတူ စစ်ရေးအရ ပူးတွဲ ဆောင်ရွက်ရေး စာချုပ်တစ်ရပ်ကိုမူ ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ 

၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ပမဒတ(ခေါ်)ပြည်နယ်ပေါင်းစုံပြည်ထောင်စုအမျိုးသား ဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ အောက်ပါသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ အစည်းများ 

ပါဝင်သည်ကိုတွေ့ရသည်။

(က)	ကေအင်န်ယူအစည်းအရုံး။

(ခ)	ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ။ (ခိုင်မိုးလင်းအဖွဲ့)

(ဂ)	ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ။

(ဃ)	ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ။

(င)	ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ။	(အက်စ်အက်စ်ပီပီ)

၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ကေအင်န်ယူဗဟိုဌာနချုပ်တည်ရှိရာ မာနယ်ပလောစခန်း၌ ပမဒတ၏ဗဟိုသဘာပတိအစည်းအဝေးပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး 

နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ စည်းရုံးရေး၊ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကော်မတီလေးရပ်ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ နည်း ဥပဒေများ၊  ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များကိုလည်း သတ်မှတ် 

ခဲ့ကြသည်။ ကေအင်န်ယူတို့သည် တညလ တွင် ခေါင်းဆောင်မှုကိုမရရှိခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့်  တလမဖ (RNA) ဖွဲ့စည်းရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ တလမဖသည် 

ကေအင်န်ယူ နှင့် ပြည်ပြေးတို့၏ဆက်ဆံရေးကြောင့် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သို့နှင့် ကေအင်န်ယူသည် တညလမှ နုတ်ထွက်လိုက်သည်။ ထို့နောက် တလမဖ (RNA)

အစား ပမဒတကို ဖွဲ့စည်း၍ ခေါင်းဆောင်မှုကို အရယူ ခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။ 

တလမဖမှ ပမဒတသို့

ကေအင်န်ယူတို့သည် တညလမှနုတ်ထွက်ပြီး (ပမဒတ)ဖွဲ့စည်းရာတွင် ၁၉၇၄ ခုနှစ်ကဖွဲ့စည်းခဲ့ဖူး သည့် တလမဖ(ခေါ်)တော်လှန်သောလူမျိုးပေါင်းစုံ မဟာမိတ်အဖွဲ့ 

(Revolutionary Nationalities Alliance, RNA) အစည်းအဝေးကိုဦးစွာခေါ်ယူခဲ့ရသည်။ တလမဖအစည်းအဝေးကို ၁၉၇၅ ခုနှစ် ၊ မေလ ၁၅ ရက်မှ ၂၈ ရက်

အထိ ကျင်းပခဲ့ရာ အောက်ပါကိုယ်စား လှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

(က)	ရခိုင်အဖွဲ့

	(၁) ခိုင်ဘကျော်	အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်

	(၂) ခိုင်ရဲခိုင်	အဖွဲ့ဝင်

	(၃) ခိုင်စိုးနိုင်အောင်	အဖွဲ့ဝင်

	(၄) ခိုင်မိုးမင်း	အဖွဲ့ဝင်

(ခ)	ကေအင်န်ယူ

	(၁) မန်းဘဇံ	အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်

	(၂) ဗိုလ်မြ	အဖွဲ့ဝင်

	(၃) ဖဒိုသာပြည့်	အဖွဲ့ဝင်	

	(၄) ဖဒိုဘောယူဖော	အဖွဲ့ဝင်

	(၅) ဖဒိုဂေဒွဲဘွား	အဖွဲ့ဝင်

	(၆) ဖဒိုဖူးလဲဝါး	အဖွဲ့ဝင်

	(၇) ဗိုလ်မှူးကြီးလှထူး	အဖွဲ့ဝင်

(ဂ)	ကရင်နီတိုးတက်ရေးပါတီ

	(၁) စောမောရယ်	အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်

	(၂) ဗိုလ်မှူးကြီးခဖိုး	အဖွဲ့ဝင်

	(၃) ဗိုလ်မှူးပလျားရယ်	အဖွဲ့ဝင်

	(၄) ရဲဘော်ဝင်းနိုင်	အဖွဲ့ဝင်

(ဃ)	မွန်ပြည်သစ်ပါတီ

	(၁) နိုင်နွန်လာ	အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်

	(၂) နိုင်ရွှေကျင်	အဖွဲ့ဝင်

	(၃) နိုင်တက်ထွန်း	အဖွဲ့ဝင်

	(၄) နိုင်ဘလမွန်	အဖွဲ့ဝင်

(င)	ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ

		ကိုယ်စားလှယ်များ။

ဖော်ပြပါသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့   ငါးဖွဲ့သည် အစည်းအဝေးတွင် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးကြပြီးနောက် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်၌ လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲကို အဓိက ထား၍ 

လူထုလူတန်းစားတိုက်ပွဲများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ အစိုးရအား  အပြုတ်တိုက်အာဏာသိမ်းယူမည်ဟု ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အစိုးရအား နိုင်ငံရေးအရရော

စစ်ရေးအရပါ တိုက်ခိုက်မည်ဟူ၍ ဖြစ် သည်။ ထို့နောက် ပြည်နယ်ပေါင်းစုံပြည်ထောင်စုအမျိုး သားဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစု (ပမဒတ) (ခေါ်) The Federal

National Democratic Front (FNDF)  ကို ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် အောက်ပါဗဟိုသဘာပတိအဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

(က)	အတွင်းရေးမှူး	ဖဒိုဘောယူဖော

(ခ)	တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး		ဗိုလ်မှူးကြီးဘွန်ထိုင်

(ဂ)	အဖွဲ့ဝင်	ခိုင်ရဲခိုင်

(ဃ)	အဖွဲ့ဝင်	ခိုင်စိုးနိုင်အောင်

(င)	အဖွဲ့ဝင်	ဖဒိုဂေဒွဲဘွား

(စ)	အဖွဲ့ဝင်	ဖဒိုသာပြည့်

(ဆ)	အဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်မှူးချုပ်တန်ပလာဖော

(ဇ)	အဖွဲ့ဝင်	ရဲသီဟ

(ဈ)	အဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်မှူး ပလျားရယ်

(ည)	အဖွဲ့ဝင်	ရဲဘော်ဝင်းနိုင်

(ဋ)	အဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်ကြီးစောမွန်နား

(ဌ)	အဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်မှူးကြီး ဆိုင်ဆစ်

(ဍ)	အဖွဲ့ဝင်	ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ခွန်မွန်

(ဎ)	အဖွဲ့ဝင်	ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်လုံဖ

ပမဒတသဘာပတိအဖွဲ့တွင် ပြည်ပြေးနှင့် ဆက်ဆံနေရသေးသော မွန်ပြည်သစ်ပါတီမပါဝင်ခဲ့ပေ။ သို့သော် ကေအင်န်ယူ များ ၏ စည်းရုံးမှု ကြောင့် မွန်ပြည်သစ် 

ပါတီသည် ပမဒတတွင်ပါဝင်ရန်သေချာပြီးသား ဖြစ်နေသည်။ ပမဒတ၏ပထမအကြိမ်မြောက် သဘာပတိအစည်းအဝေးကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် 

ကေအင်န်ယူဗဟိုမာနယ်ပလောစခန်း ၌ကျင်းပခဲ့ရာ ပမဒတအဖွဲ့အစည်းအား ကေအင်န်ယူ တို့က လုံးဝခေါင်းဆောင်မှုပေးလိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်လေ သည်။ 

ပြည်ပြေး၊ သို့မဟုတ် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ

ပြည်ပြေးတို့သည် နိုင်ငံတကာတွင် ဝါဒဖြန့် ကြေညာပြီးနောက် လက်နက်ခဲယမ်းများရရှိသောအခါ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်နိုင်ရန်ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် 

ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီတွင်ဖွဲ့စည်းထားသော စစ်ကောင်စီသည် တိုင်းလေးတိုင်းဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်ချစ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်ကို နိုင်နင်းစွာကိုင်တွယ် 

နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ လက်နက်ကိုင်တပ်မှူးများသည် စစ်ပဒေ သရာဇ်ပုံ စံ ဖြင့် ထင်ရစိုင်း နေ ကြ သည်။ ဂျင်မီယန်း ခေါင်းဆောင်သောမြောက်ပိုင်းတိုင်း သည် ၁၉၇၁ 

ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလကတည်းက ပြည်ပြေးအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးအောင် ခေါင်းဆောင်သည့် ပြည်ပြေးအနောက်မြောက်တိုင်း သည်လည်း ၁၉၇၄ 

ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ဗဟိုစစ်ကောင်စီမှ ခွဲထွက်သွားပြန်သည်။ အနောက်မြောက်တိုင်းသည် မခွဲထွက်ခင် ကရင်နီတိုးတက်ရေး ပါတီနှင့် ပူးပေါင်း၍ 

မော်ချီးဒေသနှင့်ပဲခူးတိုင်းတွင် လှုပ်ရှားခဲ့သေးသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ဗိုလ်မှူး အောင် သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး  

ပြည်သူ့ညီညွတ်ရေးပါတီ ဖဆပညကို သီးခြားထူထောင်ပြန်သည်။ ဗိုလ်မှူး အောင်အဖွဲ့တွင် ဦးသွင်၏လူယုံများဖြစ်ခဲ့သော ဗိုလ် ကျော်ဒင်၊ ချာလီဝန်နှင့် ကျော်ရှိန် 

တို့လည်းပါဝင်ခဲ့ကြ သည်။ ဗိုလ်မှူးအောင်၏အဖွဲ့သည် ကေအင်န်ယူ၏ အထောက်အပံ့ကိုရရှိခဲ့သည်။ သော်လဲ(ကြူအိပ်ခ်ျ-၃၈၇၈)တွင်အခြေခံ၍ ရွှေကျင်အရှေ့ခြမ်း 

နယ်မြေတွင် ကေအင်န်ယူတပ်မဟာ(၃)နှင့် ပူးတွဲလှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ဝ ရက်တွင် ဗိုလ်မှူး အောင်က တိုင်း မြို့ပြအရာရှိ ဖူးကောင်နှင့် 

တွေ့ဆုံပြီး ယခင်ထိုင်းနိုင်ငံနယ်ခြားတပ်မှ သိမ်းဆည်းထားသော လက်နက်များပြန်လည်ရရှိရေး၊ ဖဆပညများ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခွင့်ရရေးတို့ကို ဆွေးနွေး 

ခဲ့သည်။

ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ရှိ ဦးသွင်၏အလယ်ပိုင်းတိုင်းသည် ကေအင်န်ယူတပ်မဟာ(၆)၊ တပ်ရင်း(၁၆)တို့၏ အကူ အညီဖြင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှစ၍ ပဲခူးရိုးမသို့ 

ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ရေးကိုကြိုးစားခဲ့သည်။ ကွန်မန်ဒိုတပ်ဖွဲ့များဖွဲ့စည်းသော်လည်း ၁၉၇၄ ခုနှစ် တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းရပြန်သည်။ တိုင်းမှူးဗိုလ်ချုပ် ရန်နိုင်၏ 

တောင်ပိုင်းတိုင်းသည်လည်း ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ရှေ့တန်းမှူး တင်ငွေခေါင်းဆောင်၍ တပ်မ (၂၇) ကို တပ်ခွဲခုနစ်ခွဲဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်သိမ်းတပ်ရင်း၊ 

ကျားနက်တပ်ရင်း၊ ရန်နှိမ်တပ်ရင်း၊ နဂါးမောက်တပ်ရင်းဟူသော တပ်ရင်းလေးရင်းကိုလည်း ဖွဲ့ စည်းခဲ့သည်။ သို့သော် ရန်နှိမ်တပ်ရင်းမှ တပ်ခွဲမှူး ဒါးပလက်  

လက်နက်ချသောကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ကေအင်န်ယူတပ်ရင်း(၁ဝ)က ကျန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များထံမှ လက်နက်များသိမ်းယူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက် 

တွင် ပြည်ပြေးတောင်ပိုင်းတိုင်းနှင့် ကေအင်န်ယူတို့ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ပြည် ပြေးဗဟိုစစ်ဌာနချုပ်က တောင်ပိုင်းတိုင်းအား မဟာ မိတ် ကေအင်န်ယူ 

နှင့်တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုရန် အကြိမ် ကြိမ်တားမြစ်ခဲ့သည်။  သို့သော်  နာခံခြင်းမရှိသော ကြောင့်  တောင်ပိုင်းတိုင်းကို  ပြည်သူ့ပြည်ချစ်ပါတီ (ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီကို 

နာမည်ပြောင်းထားသောပါတီ) မှ လည်းကောင်း၊ ပြည်ချစ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် မှလည်းကောင်း ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်တွင်  ထုတ်ပစ်လိုက် 

လေသည်။

ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ရှိ တင်မောင်ဝင်းခေါင်းဆောင် သော သီးခြားတိုင်း(၁)သည်လည်း ပြည်ပြေးညိုမှိုင်း ခေါင်းဆောင်သောအင်အား  ၃၄   ယောက်ကို ရေကြောင်းခရီး 

ဖြင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သို့ စေလွှတ်ခဲ့ရာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်တွင် ထော်ပိုင်ချောင်း၌ တပ်မတော်က လုံးဝချေမှုန်းပစ်လိုက်သည်။ ထို့နောက် 

တင်မောင်ဝင်းနှင့် အင်အား ၆၉ ယောက် သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ဝ ရက်တွင် ပြည်ပြေးအဖွဲ့မှခွဲထွက်၍ ပြည်ထောင်စုလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်ကို   

သီးခြားထူထောင်ပြန်သည်။ ထို့နောက် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် လားဟူများကို စည်းရုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် သီးခြားတိုင်း(၁)တွင် မောင်ယုံခေါင်းဆောင်သော 

အင်အား ၈၃ ယောက် ပါဝင်သည့် ပြောက်ကျားတပ်ရင်း (၁) နှင့် မင်းစိုး အောင် ခေါင်းဆောင်သောအင်အား ၁၅ ယောက်ပါ ဝင်သည့် ပြောက်ကျားတပ်ရင်း (၂) 

တို့သာကျန်ရစ်ခဲ့ သည်။  ၁၉၇၅  ခုနှစ်၊  ဇွန်လတွင် ပြည်ပြေး အောင်လကျာ်အဖွဲ့သည် ထိုင်းရဲအဖွဲ့၏အကူအညီဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွတ်မြောက်ရေးတပ်စခန်းများကို 

သိမ်းယူခဲ့သည်။ ပြောက်ကျားတပ်ရင်း(၁)မှူး မောင်ယုံ ကို  ထိုင်းရဲအဖွဲ့က  လူသတ်မှုဖြင့်ဖမ်းဆီးထားရာ အောင်လကျာ်က  ထိုင်းရဲများကိုလာဘ်ထိုး၍  အဆိပ်ကျွေးပြီး 

သတ်စေခဲ့သည်။ ပြောက်ကျားတပ်ရင်း (၂)မှူး မင်းစိုးအောင်ကိုလည်းဖမ်းဆီး၍ ကြယ်ဝါစခန်း(ယူအီး - ၆၂၄၉)တွင် ချုပ်နှောင်ထားခဲ့သည်။ သို့နှင့် သီးခြား တိုင်း(၁) 

သည် အချင်းချင်းပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပြီး ခွဲထွက်မှု ပေါ်ပေါက်ရာမှ ဗိုလ်လကျာ်၏သား အောင်လကျာ်၏ ချေမှုန်းဝါးမျိုခြင်းကိုခံလိုက်ရလေသည်။

ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့မှ ဇော်ထွန်းသည်လည်း ပြည်ပြေးအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်သွား ခဲ့သည်။ ပြည်ပြေးအဖွဲ့သည် တလုံးတစည်းတည်း မရှိတော့ဘဲ 

အဖွဲ့ငယ်များခွဲထွက်ခြင်း၊ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ အခြားသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများ နှင့်တိုက်ခိုက်ခြင်းတို့ဖြင့် ရှုပ်ထွေးပြီး ဝါးအစည်းပြေ သကဲ့သို့ 

ဖြစ်နေသည်။ ပြည်ပြေးဗဟိုကိုမူ ဦးနုမရှိသည့် နောက် ဦးသွင်က ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ဘဆွေ က နောင်ရိုးစစ်ဆင်ရေးဖြင့် ပြည်တွင်းသို့ထိုးဖောက်ရန် 

ကြိုးစား သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ နောင်ရိုးစစ်ဆင်ရေးတွင် ပြည်ပြေးအသံလွှင့်ရုံကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဗရာကျွတ်ဂီရိနရှိ ထိန်လင်းစခန်း တွင်ထားပြီး နောင်ရိုး 

စစ်ဆင်ရေးပျက်သွားသောအခါမွှေးစခန်းသို့ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်  အောင်မြေစခန်း(ပီဂျေ-၃၉၇၇)မှနေ၍ ဝါဒဖြန့်ချက်များကို အသံလွှင့်ခဲ့သည်။  

ဦးသွင်က အားသစ်စာစောင်ကို ၁၅ ရက် တစ်ကြိမ် စောင်ရေ ၂၅ဝ ခန့်ထုတ်ဝေ၍ ဝါဒဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ဗိုလ် ရန်နိုင်ကလည်း နဂါးမောက်စာစောင်ကို စောင်ရေ ၂ဝဝ 

ထုတ်၍ ဝါဒဖြန့်ချိခဲ့သည်။

ဦးနုနုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ပါတီကို ပြည်သူ့ပြည်ချစ်ပါတီ(ပီပီပီ)ဟု ဖွဲ့စည်းကာ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီတွင် ဗိုလ်လကျာ်က ဥက္ကဋ္ဌ၊ 

စောကြာဒိုးက ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ဦးသွင်က အတွင်း ရေးမှူးနှင့် ဇာလီမော်က ဘဏ္ဍာရေးမှူးနှင့် တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူးတာဝန်ယူပြီး ဗန်ကောက်တွင်အခြေစိုက် သည်။ 

အလယ်ပိုင်းတိုင်းကို ဦးသွင်က ခေါင်းဆောင်ပြီး ဟိုဖိုင် (ကြူ-၃၆၂၄)တွင် အခြေစိုက်သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင် ၏တောင်ပိုင်းတိုင်းကလည်း သီးခြားလှုပ်ရှားနေသည်။ 

ပြည်ပြေးတို့သည်   ဇော်ထွန်းခေါင်းဆောင်သော ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့(ပညင) အား ပြည်ပြေးအထူးတိုင်း(၁)အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ကရင်နီ 

အမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီနှင့်ပူးပေါင်း၍ ၁၉၇၃  ခုနှစ်၊  ဇန်နဝါရီလတွင်  မော်ချီးမိုင်းအား တိုက်ခိုက်ရန်စီစဉ်ခဲ့ကြဖူးသည်။ ကယားပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်းနိုင်ရန် 

ကရင်နီနှင့်ကယန်းပြည်သစ်ပါတီတို့ကို ငွေနှင့်လက်နက်များထုတ်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက် တွင် မန်တလင်း 

ခေါင်းဆောင်သော ချင်းအမျိုးသား အင်အား ၆ဝ ခန့်သည် ပြည်ပြေးတို့နှင့် ဆက်သွယ် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ထိုချင်းအဖွဲ့သည် ဗိုလ်မှူးအောင် အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်း 

နေခဲ့သည်။ ခွန်ရဲနောင်နှင့် ပအိုဝ်း အဖွဲ့ကလည်း ပြည်ပြေးအလယ်ပိုင်းတိုင်းမှခွဲထွက်ပြီး အင်အား ၁၈၇ ယောက်ဖြင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ မှစ၍ သထုံနယ်မြေ 

တွင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ယင်းအဖွဲ့ သည် ကေအင်န်ယူနှင့်ဆက်သွယ်၍ ကေအင်န်ယူထံမှ သိမ်ဆိပ်နှင့် ကျောက်ရေတွင်းအကြား ပအိုဝ်းနယ်မြေ ရရှိရန် တောင်းခံ 

လျက်ရှိသည်။

ပြည်ပြေးတို့နှင့်လုံးလုံးလျားလျားပူးပေါင်းခြင်းမရှိ သော်လည်း စစ်ရေးအရ ယာယီမဟာမိတ်များအဖြစ် တည်ရှိနေသောအဖွဲ့အစည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း 

ဖြစ်သည်။

(က)	ဇော်ထွန်းခေါင်းဆောင်သော ပြည်တွင်း ညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့(ပညင)။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်ပြေးမှခွဲထွက်သည်။

(ခ)	စောမောရယ်ခေါင်းဆောင်သော ကရင်နီ အမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ။ အင်အား ၃ဝဝ ခန့်ရှိသည်။

(ဂ)	ရွှေအေးခေါင်းဆောင်သောကယန်းပြည် သစ်ပါတီ။ အင်အား၅ဝ ခန့်ရှိသည်။

(ဃ)	ဂျင်မီယန်းခေါင်းဆောင်သော ရှမ်းပြည်သစ် တပ်မတော်(တပ်စစ်မိန်းတိုင်းမိုင်း)အင်အား ၄ဝဝ ခန့်ရှိပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပြေး မှ ခွဲထွက်လာသည်။ 

(င)	ချင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့(မန် တလင်းအဖွဲ့)၊   အင်အား   ၆ဝ   ခန့်ရှိပြီး      ဗိုလ်မှူးအောင်၏ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့ညီညွတ်ရေးပါတီ 

(ဖဆပည)နှင့် ပေါင်းနေသည်။

(စ)	ခွန်ရဲနောင်၏ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက် ရေးပါတီ၊ အင်အား ၁၈၇ ယောက်ရှိပြီး  ပြည် ပြေး အ လယ် ပိုင်း တိုင်း မှ ခွဲ ထွက် ၍ ကေအင်န်ယူနှင့် 

ပေါင်းနေသည်။ နောင်သောအခါ တစ် ဖွဲ့ လုံး လက် နက် ချ ပြီး ချုပ်ငြိမ်းခဲ့သည်။

(ဆ)	တော်လှန်သောလူမျိုးပေါင်းစုံ မဟာမိတ် အဖွဲ့(တလမဖ)၊ တညလ ပျက်သွားပြီး နောက် ကေအင်န်ယူ၊ ရခိုင်လွတ်မြောက် ရေးအဖွဲ့(ခိုင်မိုးလင်း)၊ 

ကရင်နီအမျိုးသား တိုးတက်ရေးပါတီ၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ၊ ရှမ်း ပြည်တိုးတက်ရေးပါတီတို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်း ထားသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်မှစ၍ ပြည်နယ်ပေါင်းစုံ ပြည်ထောင်စုအမျိုးသားဒီမိုကရေစီ တပ် ပေါင်းစု (ပမဒတ)ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။

ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပါတီများမှာမူ ပြည်ပြေး တို့နှင့်ရန်ဘက်ပါတီများဖြစ်ကြသည်။

တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံညီညွတ်ရေးနှင့် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ပေါင်းစုတည်ထောင်ခဲ့သော ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်မှ ကေအင်န်ယူများနုတ်ထွက်ခဲ့သည့် 

၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်အထိ တညလအဖွဲ့ဝင်သောင်းကျန်းသူများနှင့် တပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ် ထိတွေ့မှုပေါင်း (၈ဝ၃)ကြိမ်ရှိခဲ့သည်။ ထို ထိတွေ့မှုများ 

အနက် တွေ့ဆုံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်ပွဲပေါင်း (၅၈၄)ကြိမ်ဖြစ်ပြီး သောင်းကျန်းသူများက တပ်မတော် စခန်းများကို (၁၂၁)ကြိမ်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 

တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများကို (၆၈)ကြိမ်ချုံခိုတိုက်ခိုက် နိုင်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်က သောင်းကျန်းသူများ၏ စခန်းများကို (၂၂)ကြိမ် တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး သောင်းကျန်းသူ 

စစ်ကြောင်းများကို တစ်ကြိမ်ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 

တညလ သောင်းကျန်းသူများနှင့်ထိတွေ့တိုက်ခိုက် ခဲ့သမျှတွင် ကေအင်န်ယူနှင့် ထိတွေ့မှုမှာ အများ ဆုံးဖြစ်ပြီး (၄၆၆) ကြိမ်ထိတွေ့ခဲ့သည်။ ယင်းထိတွေ့မှုများ အနက် 

တွေ့ ဆုံ တိုက် ပွဲ (၃၅၃) ကြိမ် ဖြစ် ပြီး တပ်မတော်စခန်းများကို (၅၈)ကြိမ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ကေအင်န်ယူစခန်းများကို တပ်မတော်က (၁၄) ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 

ကေအန်ယူတပ်ဦးသည် တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများအား (၁၃၇)ကြိမ် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ပြည်ပြေးများမှာ တပ်မတော်နှင့် (၁၈၅)ကြိမ် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ 

တွေ့ဆုံ တိုက်ပွဲ (၁၂၅) ကြိမ်ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်စခန်းများကို (၃၃)ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်က ပြည်ပြေးစခန်းများကို ငါးကြိမ်တိုက်ခိုက် ခဲ့သည်။ 

ပြည်ပြေးတို့က တပ်မတော်အား (၁၈)ကြိမ် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မွန်ပြည်သစ်ပါတီသည် တပ်မတော်နှင့်တိုက်ပွဲ(၁၁၄) ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ တွေ့ဆုံတိုက်ပွဲ  (၈၉)  ကြိမ် 

နှင့် တပ်မတော်စခန်းကို (၁၄)ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်က မွန်ပြည်သစ်ပါတီ စခန်းများအား သုံးကြိမ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

ကေအင်န်ယူ၊ ပြည်ပြေး၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီတို့ ပူးပေါင်း၍ တညတအဖြစ်(၃၈)ကြိမ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက် ခဲ့ကြရာ တညလအနေနှင့် တပ်မတော်စခန်းများကို (၁၆) ကြိမ်၊ 

စစ်ကြောင်းများကိုချုံခို၍ ငါးကြိမ်တိုက်ခိုက် ခဲ့ဖူးသည်။ စင်စစ်တညလအဖွဲ့ဝင်များသည် မိမိတို့ အဖွဲ့အလိုက်သာ မိမိတို့ဆန္ဒရှိသည့်အလျောက် လှုပ်ရှား နေကြပြီး  

ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားမှုမှာမူ  အလွန်နည်းပါးခဲ့သည်။

တညလအင်အားစုအနေနှင့် ပူးပေါင်း၍ တိုက်ကွက်ဖော်ခဲ့ရာတွင် အကြီးမားဆုံးတိုက်ပွဲမှာ 'မြဝတီ၊ သင်္ကန်းညီနောင်၊ မဲပုလဲ ငါးရက်တိုက်ပွဲ'ဖြစ် သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ 

မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ကေအင်န် ယူတပ်မဟာ(၆)၊ တပ်မဟာ(၃)၊ တပ်ရင်း(၁၆)၊ ပြည်ပြေးအလယ်ပိုင်းတပ်ရင်း(၁)ပူးပေါင်းအင်အား ၁၅ဝ ခန့်သည် မြဝတီစခန်းအား 

(ဝ၆၁၅)နာရီမှစတင်၍ လာရောက်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်က လေကြောင်းပစ်ကူဖြင့် စနစ်တကျပြန်လည်တိုက်ခိုက် ရာ မတ်လ ၂၁ ရက်၊ 

(ည ၂ဝ၄၅) နာရီတွင် ဖလူးလမ်း အတိုင်း ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ ငါးရက်တာ တိုက်ပွဲ တွင် တပ်မတော်မှ စစ်သည်ရှစ်ယောက်သာ ဒဏ်ရာ ရခဲ့ပြီး ကေအင်န်ယူ ၂၃ 

ယောက် ၊ ပြည်ပြေး ၄၂ ယောက်၊ စုစုပေါင်း တညလ ၆၅ ယောက်သေဆုံးခဲ့ သည်။ ကေအင်န်ယူ ၂၃ ယောက်၊ ပြည်ပြေး ၃၂ ယောက် စုစုပေါင်းတညလ ၅၅ 

ယောက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ သည်။ ၄ဝ မမ ကျည် ရှစ်လုံး၊ ၅ ဒသမ ၅၆ ကျည် ၃၂၄ တောင့်ကို တပ်မတော်က သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ 

မြဝတီကို လာတိုက်သည့် မတ်လ ၁၇ ရက်မှာပင် ကေအင်န်ယူနှင့် ပြည်ပြေးတို့သည် ၅၇ မမ၊ ၆ဝ မမ၊ ၃ ဒသမ ၅ လောင်ချာတို့ကိုသုံးပြီး ဝ၅၄၅ နာရီမှစ၍ 

သင်္ကန်းညီနောင်စခန်းကိုလည်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်မှ တပ်စိတ်လေးစိတ် က လေကြောင်းပစ်ကူဖြင့် စနစ်တကျခုခံတိုက်ခိုက်ရာ 

သောင်းကျန်းသူများ မတ်လ ၂၂ ရက်၊ ည(၂ဝ ၃ဝ) နာရီတွင် ဆုတ်ခွာသွားကြသည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင်လည်း  တညလ  ၃ဝ  သေဆုံးပြီး  ၄ဝ  ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။  

တပ်မတော်မှစစ်သည်တစ်ယောက်သာကျဆုံးပြီး ရှစ်ယောက် ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ မြဝတီနှင့်သင်္ကန်းညီနောင်ကို တိုက်ခိုက်သည့်နေ့နှင့် တစ်ပြိုင်တည်းမှာပင် 

မဲပုလဲစခန်းကို အင်အား ၃ဝဝ ခန့်ဖြင့် (ဝ၆၃ဝ)နာရီ မှစ၍ တိုက်ခိုက်ပြန်သည်။ တပ်မတော်က စနစ်တကျ ခုခံတိုက်ခိုက်ရာ မတ်လ ၂၂ ရက်၊ ည(၁၉ ၂ဝ)နာရီ တွင် 

တညလငါးယောက်သေဆုံးပြီး ဒဏ်ရာရသူ လူ ၂ဝ နှင့်အတူ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ တပ်မတော်မှ စစ်သည် ငါးယောက်သာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ 

တညလသောင်းကျန်းသူများသည် မြဝတီ၊ သင်္ကန်းညီနောင်၊ မဲပုလဲစခန်းသုံးနေရာအား တစ်ပြိုင်နက်တည်း အင်အားအလုံးအရင်းစုစည်း၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ 

သော်လည်း   အထိနာပြီး  ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ကေအင်န်ယူတို့အနေနှင့်လည်း   ပြည်ပြေးများနှင့် ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် မိမိတစ်ဦးတည်း တိုက်ခိုက်ခြင်း 

ထက် စစ်ရေးအရများစွာ ပိုမို၍အရေးနိမ့်စေ ကြောင်း သင်ခန်းစာရသွားခဲ့သည်။

ပြည်ပြေးခေါင်းဆောင်သော တညလ အင်အားစု များသည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်အထိ ငါးနှစ်တာကာလ အတွင်း 

တပ်မတော်နှင့်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရာ တညလအဖွဲ့ ဝင် သောင်းကျန်းသူ ၅၇၄ ယောက်သေဆုံးခဲ့ရပြီး တပ်မတော်ဘက်မှလည်း စစ်သည် ၃၄၄ ယောက် နိုင်ငံတော် 

အတွက် အသက်စွန့်ခဲ့ရသည်။ တညလ သောင်း ကျန်းသူများက ထိုးစစ်အနေနှင့်ဆင်နွှဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သော မြဝတီတိုက်ပွဲ၊ သင်္ကန်းညီနောင်တိုက်ပွဲနှင့်မဲပုလဲတိုက်ပွဲ 

အပါအဝင် တပ်မတော်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သည့် အခြားတိုက်ပွဲများမှာ အောင်မြင်မှုမရရှိဘဲ အကျအဆုံး များစွာဖြင့်သာ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ ထိုငါးနှစ်တာကာလ 

အတွင်း သောင်းကျန်းသူတညလတို့၏ လက်နက်မျိုးစုံ ၆၃၇ လက်ကို တပ်မတော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ပြီး တညလဒဏ်ရာရသူ စုစုပေါင်းမှာလည်း ၃၈၆ ယောက် အထိ

ရှိခဲ့သည်။ တညလသောင်းကျန်းသူများထဲမှ ဖမ်း ဆီးရမိခံရသူနှင့်လက်နက်ချအလင်းဝင်သူပေါင်းမှာ ၇ဝ၄  ယောက်ရှိခဲ့သည်။  အထူးသဖြင့်  လွတ်ငြိမ်း ချမ်းသာခွင့် 

ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပေးပြီးနောက် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆  ရက်အထိ  တစ်နှစ်ကျော်ခန့်ကာလအတွင်း ကေအင်န်ယူ ၁ဝ၂ 

ယောက် ၊ ပြည်ပြေး ၃၄၃ ယောက် နှင့် မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှ ၄ဝ ယောက်၊ လက်နက်ချ အလင်းဝင်ခဲ့ကြသည်။

တညလတို့၏စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ပြည်ပြေးတို့ မှာ အထိအနာဆုံးပင်ဖြစ်သည်။ မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှာလည်း ယင်းတို့၏အဖွဲ့အစည်းပမာဏနှင့်စာလျှင် များစွာ

အထိနာ သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ကေအင်န်ယူမှာ မူ ပြည်ပြေးတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍သာ အထိနာရခြင်းဖြစ်ပြီး သီးခြားလှုပ်ရှားမှုအနေနှင့်မူ သိသိသာသာအင်အား နည်း 

သွားသည်အထိ ထိခိုက်မှုမရှိခဲ့ပေ။ ဦးသွင်သည် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနှင့်ပူးပေါင်းပါက တနင်္သာရီတိုင်း (ယခု မွန်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်း)တစ်ခုလုံးကို သိမ်း နိုင် 

မည် ဟု အ ထင် ရောက် ခဲ့ သော် လည်း ကျဉ်းမြောင်းသောလူမျိုးရေးဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဗိုလ်မြ မှာမူ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးကို ပြည်ပြေးအတွက် အသုံးချမခံဘဲ 

နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မြသည် အမျိုးသား ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီ (လူမျိုးရေးဆိုရှယ်လစ်) မန်းဘဇံကို ပင်လျှင် ဥက္ကဋ္ဌ တင်ထားသော်လည်း  ခေါင်းဆောင်ခွင့်ပေးသူ 

မဟုတ်ပေ ၊ သို့နှင့် တညလပျက်ပြားပြီးနောက် တွင် ဗိုလ်မြသည် ပမဒတကိုဖွဲ့စည်း၍ အင်အားပိုမို ကြီးထွားလာသည်။  ပြည်ပြေးမှာမူ  အဖွဲ့ငယ်များ အစိတ်စိတ် 

အမြွှာမြွှာကွဲ၍ လုံးပါးပါးလာခဲ့ရာ သူတစ်လူ ငါတစ်မင်း ထင်ရာစိုင်းနေကြသည့် မှောင်ခိုဂိုဏ်းများ အဆင့်သို့သာ ရောက်ရှိသွားရလေတော့သည်။

ပြည်သူ့ပြည်ချစ်ပါတီ(ပြည်ပြေးအဖွဲ့)ဖွဲ့စည်းပုံ

ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့(ဗန်ကောက်)၊အင်အား(၁ဝ)ယောက်

၁။		ဗိုလ်ချုပ်ကြီးလကျာ်	ဥက္ကဋ္ဌ

၂။		ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောကြာဒိုး	ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ

၃။		ဗိုလ်ချုပ်ဦးသွင်	အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်

၄။		ဗိုလ်မှူးကြီးဇာလီမော်	တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး
			
၅။		ဗိုလ်ချုပ်ရန်နိုင်	အလုပ်အမှုဆောင်

၆။		ဗိုလ်မှူးကြီးမောင်လှိုင်	အလုပ်အမှုဆောင်

၇။		ဗိုလ်မှူးကြီးလှမောင်	အလုပ်အမှုဆောင်

၈။		ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးမောင်ကလေး	 		အလုပ်အမှုဆောင်

၉။		ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးနေမင်း	အလုပ်အမှုဆောင်

၁ဝ။		ဦးသုဝေ	အလုပ်အမှုဆောင်

မှတ်ချက်။	ဗိုလ်ချုပ် ရန် နိုင် နှင့် ဗိုလ် မှူး ကြီး မောင်လှိုင်တို့အား ၁၈- ၇ - ၇၅ တွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့မှ ထုတ် ပယ်ပစ်လိုက်သည်။

မှတ်ချက်။	။	ပြည်ပြေးအဖွဲ့ စုစုပေါင်းအင်အားမှာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ၁၂၂၇ ယောက်ခန့် ရှိသော်လည်း ဗိုလ်ရန်နိုင်၏ တောင်ပိုင်းတိုင်း၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၏  ပြည်သူ့ 

ညီညွတ်ရေးပါတီနှင့် တင်မောင်ဝင်း၏ ပြည်ထောင်စု လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်တို့မှာ သီးခြားအဖွဲ့အစည်း များအဖြစ် ခွဲထွက်လှုပ်ရှားနေကြ သည်။ ပြည်ပြေးဗဟို 

နှင့် အလယ်ပိုင်းတိုင်းကိုသာ ဦးသွင်က ချုပ်ကိုင်ထား ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်ပြေးအားလုံးမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်သာအခြေစိုက်နေကြ ပြီး အဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်း ပဋိပက္ခ 

မျိုးစုံ၊ ပြဿနာမျိုးစုံဖြင့် ရှုပ်ထွေးနေ ကြလေသည်။ 

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူတို့၏ မူလအဖွဲ့အစည်းမှာ ရှမ်းပဒေသရာဇ်စော်ဘွားများက ကျောထောက်နောက် ခံပြုတည်ထောင်ခဲ့သည့် နွံစစ်ဟန်အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ခွဲထွက်ရေးကို 

အခြေခံခဲ့သည်။ သို့သော် နွံစစ်ဟန်အဖွဲ့သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စတင်သောင်းကျန်းပြီး မကြာခင်မှာပင် နယ်မြေအလိုက် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ခွန်သော်တာ၊ 

ခွန်ကြာနု၊ စိုင်းလှအောင်တို့ခေါင်းဆောင် သော ရှမ်းပြည်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်   (S.S.I.A)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်တွင် ဘုန်းကြီးလူထွက်ဦးကုဏ္ဍလ၏ ရှမ်း 

တပ်မတော်(စစ်ဟန်စင်တိုင်း)၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တွင် စိုင်းနွဲ့၏ နွံစစ်ဟန်ဟူ၍ အဖွဲ့သုံးဖွဲ့ကွဲထွက်ခဲ့ သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီက နိုင်ငံတော်အာဏာကို 

ထိန်းသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဖက်ဒရယ်မူတောင်းဆိုလိုသော စော်ဘွားအင်အားစုများက ဆူပူသောင်းကျန်း ကြသဖြင့် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများတိုးပွားလာပြန်သည်။ 

သို့သော် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများသည် တလုံးတည်း တစည်းတည်းဖြစ်မလာဘဲ မှောင်ခိုစီးပွားရေး လုပ်ငန်း၊ ဘိန်းကုန်ကူးရေးလုပ်ငန်းတို့နှင့်ပတ်သက်ပြီး 

မကြာခဏပဋိပက္ခများဖြစ်ပွားနေခဲ့ကြသည်။ ဗကပနှင့် ပြည်ပြေးတို့က အပြိုင်အဆိုင်သိမ်းသွင်းစည်းရုံးမှု၊ ကာကွယ်ရေးများတောခိုမှုတို့ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ 

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူတို့အကြားတွင် ပဋိပက္ခပြဿနာများ ပို၍ထူပြောရှုပ်ထွေးလာကြပြန်သည်။

အက်စ်အက်စ်အေဌာနချုပ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ခွန်ကြာနု၊ အတွင်းရေးမှူးစဝ်ဆေးဝိုင်တို့က ခေါင်းဆောင်လျက်ရှိ ရာ စဝ်ဆေးဝိုင်သည် ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီးစဝ်ရွှေ သိုက် 

(သမ္မတဟောင်း)၏သားဖြစ်သည်။ စဝ်ဆေးဝိုင် သည် မဟာဒေဝီနန်းဟိန်ခမ်းအား ထိုင်းနိုင်ငံသို့ခေါ်ယူ ပြီးနောက် အက်စ်အက်စ်အိုင်အေအဖွဲ့ရှိစဉ်ကတည်းက 

နာယကအဖြစ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ နောင်တွင် အက်စ်အက်စ်အေပေါ်လာသည်အထိ မဟာဒေဝီနန်းဟိန်ခမ်း သည် နာယကကြီးဖြစ်နေခဲ့သည်။ မဟာဒေဝီသည် 

တော်လှန်ရေးစိတ်ရှိသူမဟုတ်ဘဲ ပဒေသရာဇ်အဆောင်အယောင်များကို စွန့်လွှတ်နိုင်သူမဟုတ်ရာ အက်စ်အက်စ်အေမှ လူငယ်များနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်လာသည်။ 

အက်စ်အက်စ်အေသည် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (ခေါ်) အက်စ်အက်စ်ပီပီကို နိုင်ငံရေးဦးဆောင်ပါတီ အဖြစ်ထူထောင်ခဲ့သည်။

ရှမ်း ပြည် မြောက် ပိုင်း လွယ်ခေး ဒေ သ တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အုံးဘောင်ပွန်၊ တိုင်းတွဲဖက်အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးဆေးထင်နှင့် စစ်ဦးစီးချုပ်စိုင်းလှအောင် တို့က  

အက်စ်အက်စ်အေကိုဦးဆောင်လျက်ရှိရာ ဗကပတို့၏ဆွဲဆောင်သိမ်းသွင်းခြင်းကို မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရသည်။ အက်စ်အက်စ်အေအတွင်း ကွန်မြူနစ် ဝါဒစိမ့်ဝင်လာ 

သောအခါတွင် မဟာဒေဝီမှာ အက်စ်အက်စ်အေ၏နာယကအဖြစ်ရပ်တည်နေရန်အကြောင်း မရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကော်မတီ အစည်း 

အဝေး ကျင်းပ၍ မဟာဒေဝီအား အက်စ်အက်စ်အေနာယကကြီးအဖြစ်မှ ဖြုတ်ချခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် အက်စ်အက်စ်အေရှမ်းသောင်းကျန်းသူများသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ 

မေလ ၂၄ ရက်တွင် တောခိုကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်ကြသော လော်စစ်ဟန်၏ ကိုးကန့်အဖွဲ့၊ မဟာစန်း၏ဗိန်းငင်းအဖွဲ့၊ လိုင်းအူ၏ မန်မန်ဆိုင်အဖွဲ့တို့နှင့် 

ပူးပေါင်းရန် မန်ပလောင်၊ လွယ်ဆေးဒေသတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အက်စ်အက်စ်ပီပီဌာနချုပ် မန်းရှိုး၊  မန်နောင်ဒေသ၌ 

ရှိနေစဉ်  ကေအင်န်ယူပီမှ စကောလယ်တောခေါင်းဆောင်သော  ကိုယ်စားလှယ် သုံးဦးရောက်ရှိလာပြီး  ဗကပအရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ ဌာနချုပ်ရှိရာ ပန်ဆန်း 

(အယ်လ်ကေ-ဝ၇ဝ၅)သို့ သွား ရောက်နိုင်ရေးအတွက် အကူအညီတောင်းခံခဲ့ကြသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီသည် ပဲခူးရိုးမနစ်ဖြူကို မှီခိုနေရရာမှ ပြည်ပအကူအညီ 

တိုက်ရိုက်ရရှိရန် ကြိုးစားခြင်းဖြစ် သည်။ ထိုအချိန်တွင် အက်စ်အက်စ်အေအဖွဲ့သည် လည်း လက်နက်ခဲယမ်းများစွာ ချို့တဲ့လာသဖြင့် အကူ အညီအထောက်အပံ့ 

တစ်စုံတစ်ရာရယူရန် လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကေအင်န်ယူပါတီမှ စကောလယ်တောတို့ကို ခေတ္တစောင့်ဆိုင်းစေပြီး ပန်ဆန်းသို့စေလွှတ်မည့် အက်စ်အက်စ်ပီပီ 

ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကိုရွေးချယ်ရန်စီစဉ်ခဲ့ကြရသည်။ ထို့နောက် တွဲဖက်အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးနှင့် နိုင်ငံရေးမှူးဖြစ်သူ ဆေးထင် ခေါင်းဆောင်သော အင်အား 

၂ဝဝ ခန့်သည် စကော လယ်တောခေါင်းဆောင်သော ကေအင်န်ယူပါတီ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်အတူ လွယ်ဆေးဒေသမှ ထွက်ခွာ သွားကြရာ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ 

အောက်တိုဘာလ၌ ပန်ဆန်း သို့ရောက်ရှိကြသည်။

ပန်ဆန်းတွင် အက်စ်အက်စ်အေနှင့် ဗကပ ခေါင်းဆောင်တို့တွေ့ဆုံဆွေးနွေး၍ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင် ဘာလ ၁၈ ရက်၌ ဗကပနှင့် အက်စ်အက်စ်အေတို့ စစ်ရေးအရ  

ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ဗကပများက ဆေးထင်တို့အဖွဲ့အား လက်နက်ခဲယမ်းများထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ဆေးထင်နှင့် 

အက်စ်အက်စ်အေများသည် ဗကပတို့ပေးသော လက်နက်ခဲယမ်းများကိုယူ၍ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်တွင် ပန်ဆန်းမှထွက်ခွာလာကြရာ ၁၉၇၄ခုနှစ်၊  

ဧပြီလ ၁၇ ရက်တွင် မိုင်းတုံသို့ပြန်ရောက်ရှိလာကြ သည်။ အက်စ်အက်စ်အေများသည် ဗကပနှင့် ဆက်သွယ်၍ စစ်ရေးအရပူးပေါင်းနေစဉ်မှာပင် ဗိုလ်မြ 

ခေါင်းဆောင်သော ပမဒတတွင်လည်း အက်စ်အက်စ်ပီပီကိုယ်စားလှယ်စေလွှတ်၍ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ အက်စ်အက်စ်အေများအနေနှင့်လက်ဝဲစွန်းရောက်အဖွဲ့အစည်း 

ဖြစ်သော ဗကပနှင့်ရော၊ လက်ယာစွန်းရောက် ဖက်ဒရယ်ဝါဒီ ပမဒတနှင့်ပါ  တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆက်သွယ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ အဖွဲ့အစည်းအတွင်း လက်ဝဲ၊ လက်ယာ 

ပဋိပက္ခများပေါ်ပေါက်စရာဖြစ်ခဲ့ရသည်။

ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် မိုင်းမောတွင် အက်စ်အက်စ်အေတိုင်း(၂)ကို ဖွင့်လှစ်ထားရာ တိုင်း(၂)တွင် ကိုးကန့် နှင့်ဗိန်းငင်းတောခိုကာကွယ်ရေးများ ရောနှောနေကြ သည်။ 

အက်စ်အက်စ်အေ ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးနှင့် ဗိန်းငင်းအဖွဲ့တို့သည် ဘိန်းလုပ်ငန်းဆက်ကြေးကိစ္စများ နှင့်ပတ်သက်၍ မကြာခဏပဋိပက္ခများဖြစ်ပွားနေခဲ့ကြ သည်။ 

တိုင်း(၂)၏ တိုင်းမှူးအဖြစ် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးမှ ကျန်ကျုံးချိန်(ခေါ်)ဝဏ္ဏကို အက်စ်အက်စ်အေက တင်မြှောက်ထားသော်လည်း ကျန်ကျုံးချိန်သည် တိုင်း (၂) ကို 

မထိန်းသိမ်းနိုင်ချေ။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ဝ ရက်တွင် တိုင်း(၂)တပ်အားလုံး၏ စစ်ဦးစီးမှူးဖြစ်သူ စိုင်းအောင်(ဗိန်းငင်းအဖွဲ့ဝင်)ကို ကိုးကန့်အဖွဲ့က ထိုင်း နိုင်ငံ 

မယ်ဆိုင်၌ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်ပြီး မကျေနပ်သဖြင့် အက်စ်အက်စ်အေနှင့် ဗိန်းငင်းအဖွဲ့တို့က ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးများကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ 

ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်မှ စတင်တိုက်ခိုက်ကြရာ ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးများသည် တိုင်း(၂) နှင့် ကွဲသွား ကြတော့သည်။ တိုင်း(၂)သည်လည်း ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ 

ရက်မှစ၍ တိုင်း(၁)မှူး စိုင်းစံမိန်း၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ကို ရောက်သွားရသည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၈ ရက်တွင်ကား တိုင်း(၁) မှ ရောက်လာသော အက်စ်အက်စ်အေ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌပင်တိုင်း(စိုင်းပန်း)သည်  ဗိန်းငင်းအဖွဲ့မှ  မဟာစန်း၊ စဝ်ဟိန်ခမ်း 

တို့နှင့်ပူးတွဲ၍ တိုင်း(၂)ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ရ သည်။ 

ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ(အက်စ်အက်စ်ပီပီ)သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်အထိ မိုင်းခေးဒေသ၊ ပန်ဟုန်းခန့်မှန်းမြေပုံညွှန်း 

(အယ်လ်အိပ်ခ်ျ-၃၆၉၇)တွင် အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို ကျင်းပရာ အောက်ပါခေါင်းဆောင်များတက်ရောက်ကြ သည်။

(က)	ခွန်ကြာနု	ဥက္ကဋ္ဌ

(ခ)	စောက်ပင်တိုင်း(ခေါ်)စိုင်းပန်	ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
	 
(ဂ)	ဆေးခမ်(ခေါ်)အုံးပေါင်(ခေါ်)စိုင်းမြင့်အောင်	ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
	
(ဃ)	ဆေးထင်	တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး
		
(င)	စောက်ငါးမိန်း(ခေါ်) ဆိုင်ဟိန်း	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်
	
(စ)	စောက်အူမိန်း(ခ)	စောက်ထောက် ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်
	
(ဆ)	ဆေးလင်း(ခ) စိုင်းလှအောင်   	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်
	
(ဇ)	စံမိန်း(ခ)ကျော်ခင်	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

(ဈ)	ဆေးစိန်(ခ)စိုင်းသာထွန်း	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

(ည)	ဆေးနွံ	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

(ဋ)	စိုင်းလိပ်	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

(ဌ)	စံမိုင်	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

(ဍ)	ခွန်ဖုန်း	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

(ဎ)	အောင်ခမ်း	 ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

(ဏ)	အုံမိန်း	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

(တ)	နော်မိန်း (လဲချား) 	ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

(ထ)	စံလိတ်	 ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်

အထက်ပါ အစည်းအဝေးတွင် အောက်ပါတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

(က)	ထိုင်းနိုင်ငံမှရောက်ရှိလာသော ဥက္ကဋ္ဌ  ခွန်ကြာနု ကို ကွပ်ကဲဦးဆောင်မှုအတွက် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း။

(ခ)	ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ(အက်စ်အက်စ် ပီပီ)မှ ဆေးထင် ဗကပ အရှေ့မြောက်စစ် ဒေသဌာနချုပ် ပန်ဆန်းသို့ ပဏာမ ကိုယ် စားလှယ်အဖြစ် 

သွားရောက်ခဲ့သည့် အတွေ့ အကြုံကိုတင်ပြပြီး ဗကပနှင့်ဆက်သွယ်ရန် အတွက်(အက်စ်အက်စ်ပီပီ)မှ တရားဝင် ကိုယ်စားလှယ်စေလွှတ်ရေးအတွက် တင်ပြ ခြင်း။

(ဂ)	အက်စ်အက်စ်ပီပီဗဟိုကော်မတီက ပန်ဆန်း သို့စေလွှတ်ရန် ကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း။

အစည်းအဝေးတွင် ဆေးခမ် (ခ) စိုင်းအုံးပေါင်(ခ) စိုင်းမြင့်အောင်၊ ဆေးလင်း(ခ)စိုင်းလှအောင်၊ စံမိန်း(ခ) ကျော်ခင်နှင့်ဆေးထင်တို့က ဗကပနှင့်ဆက်သွယ်ရေး ကို 

တက်ကြွစွာဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဆေးထင်သည် ပန်ဆန်းသို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ဗကပ များကို များစွာအထင်ကြီးလာခဲ့သည်။ ဗကပများက လည်း 

ဆေးထင်တို့အဖွဲ့ကို လက်နက်ခဲယမ်းများထုတ်ပေးပြီး စည်းရုံးသိမ်းသွင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် လက်ယာဝါဒီ၊ လူမျိုးရေးအမြင်ရှိသူ ခွန်ကြာနု၊ ဆေးစိန် (ခ) 

စိုင်းသာထွန်း၊ စံမိန်းနှင့်စံလိတ်တို့က ဗကပတို့နှင့် ဆက်သွယ်ခြင်းမပြုရန် ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။

သို့သော် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အုံးပေါင် ဆေးထင်၊ စံမိန်း၊ ဆေးနွံတို့ခေါင်းဆောင်သော အက်စ်အက်စ်အေ အင်အား ၆၅၆ ယောက်သည် ပန်ဆန်းတွင် 

ဗကပအထောက်အပံ့ခံ၍ အက်စ်အက်စ်ပီပီဌာနချုပ် အခြေစိုက်ရေး၊ ဗကပနှင့်ပိုမိုပူးပေါင်းရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်ရန် လွယ်ခေးဒေသမှ သံလွင်အရှေ့ခြမ်းသို့ ကူးသွား 

ခဲ့ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဗကပနှင့်ပူးပေါင်းခြင်းကို မကျေနပ်သော စောက်ပင်တိုင်း(ခ)စိုင်းပန်၊ ဆေးစိန်၊ စံမိန်း၊ စံလိတ်နှင့် ခွန်ကြာနုတို့ကလည်း ဆန့်ကျင်ရှုတ်ချပွဲများ၊ 

လူထုရှင်းလင်းပွဲများပြုလုပ်ကာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ဒုတိယပတ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းသို့ ဆင်းသွားကြတော့သည်။ သို့နှင့် အက်စ်အက်စ်အေမှာ နှစ်ပိုင်း 

ကွဲသွားရသည်။

ဗကပနှင့် ပူးပေါင်းသော အက်စ်အက်စ်အေများ ပန်ဆန်းသို့ရောက်လာသောအခါ ဗကပများက ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် အက်စ်အက်စ်အေခေါင်းဆောင်များ အား 

တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့ခေါ်ဆောင်သွားကြသည်။ ထို့ နောက် ပြည်ပတွင် နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင်များဆွေးနွေး ခဲ့ကြရာ တက်ရောက်သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ် သည်။

(က)  ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ

(၁)	ဗသိန်းတင်	ဥက္ကဋ္ဌ

(၂)	သခင်ဖေတင့်	ကိုယ်စားလှယ်

(၃)	ခင်မောင်ကြီး	ကိုယ်စားလှယ်

(၄)	မျိုးမြင့်	ကိုယ်စားလှယ်

(၅)	ဇော်မိုင်း	ကိုယ်စားလှယ်

(၆)	တိုက်အောင်	ကိုယ်စားလှယ်

(၇)	ဖရန်ဂန်ဒီး 	 ကိုယ်စားလှယ်

(၈)	ဗိုလ်ကျင်မောင်	ကိုယ်စားလှယ်

(၉)	စိုင်းအောင်ဝင်း	ကိုယ်စားလှယ်

(ခ)  ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ

(၁)	 ဆေးခမ်(ခ) အုံးပေါင်(ခ) စိုင်းမြင့်အောင်	ဥက္ကဋ္ဌ
	
(၂)	ဆေးထင်	တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး

(၃)	စံမိန်း(ခ) ကျော်ခင်	တိုင်း(၁)မှူး
	
(၄)	နော်မိန်း(လဲချား)	တိုင်း(၁)ထောက်လှမ်းရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေး တာဝန်ခံ
		
(၅)	အောင်ခမ်း	တိုင်း(၁) တပ်မဟာ(၁)မှူး
		
(၆)	လွမ့်မိန်း(ခ) ဆန်လှ	ရင်း(၁၁)မှူး
	
(၇)	ခွန်ဖုန်း 	ရင်း(၂၅)မှူး

(၈)	အောင်ဘ	ဗဟိုဝါဒဖြန့်ချိရေး နှင့် ပညာရေးဌာန
		
အစည်းအဝေးတွင် အက်စ်အက်စ်အေတို့က ဗကပအား တစ်ခုတည်းသော ပစ္စည်းမဲ့ပါတီအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု၍ ဗကပတို့ကလည်း အက်စ်အက်စ်ပီပီ အား မာ့ခ်စ်ဝါဒ၊ 

မော်စီတုံးအတွေးအခေါ်ကို လက်ခံ သည့် တိုးတက်သောအမျိုးသားပါတီအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများက မြန်မာပြည် လွတ်မြောက်လျှင် 

ရှမ်းပြည်ကိုတန်းတူအခွင့်အရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်မှာ လူမျိုးရေးခွဲထွက်ခြင်းသဘော မျိုးသက်ရောက်နေသဖြင့် တန်းတူနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကိုသာ 

တောင်းခံရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ အက်စ်အက်စ်ပီပီက စစ်ရေးတွင် လှုပ်ရှားစစ်သည် အဓိက၊ ပြောက်ကျားစစ်သည် ဒုတိယဟုခံယူကြောင်း ဆွေးနွေးရာ ဗကပတို့က 

ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီတော်လှန်ရေးတွင် ပြောက်ကျားစစ်သည်  အဓိက၊  လှုပ်ရှားစစ်သည် ဒုတိယဟု သတ်မှတ်ရန်လိုကြောင်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ဗကပတို့က  

အက်စ်အက်စ်ပီပီအား  အောက်ပါအတိုင်း လက်နက်တပ်ဆင်ပေးရန် သဘောတူခဲ့သည်။ သို့သော် လက်နက်တပ်ဆင်မှုမှာ ဗကပတို့က အက်စ်အက်စ်အေ 

အင်အားစုများ အား နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးသင်တန်းပေးပြီး မှသာ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။

(က)	၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် တပ်ခွဲငါးခွဲစာခန့်။

(ခ)	၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် တပ်ခွဲခြောက်ခွဲစာခန့်။

(ဂ)	၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အကန့်အသတ်မရှိ လက်နက်တပ်ဆင်ရန်။

ဗကပတို့က အက်စ်အက်စ်အေအင်အားစုများ အား ပန်ဆန်းတွင် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးသင်တန်းများပေး ကြသည်။ ထို့နောက် အက်စ်အက်စ်အေများသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ 

နိုဝင်ဘာလတွင် သံလွင်အနောက်ခြမ်း ဒေသသို့ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ဗကပတို့က အမ် ၁၄၊ အမ် ၂ဝ၊ အမ် ၂၁၊ အမ် ၂၂၊ လက်နက်ငယ် မျိုးစုံ စုစုပေါင်း 

၇၂ဝ လက်၊ အမ် ၇ လောင်ချာ ငါးလက် ၆ဝ မမ၊ စိန်ပြောင်း ၁ဝ လက်နှင့် ကျည်မျိုးစုံကို လက်ဆောင်အဖြစ်ပေးလိုက်ကြသည်။ အက်စ်အက်စ်အေ 

သောင်းကျန်းသူများ သံလွင်မြစ်အနောက်ခြမ်းသို့ ပြန်လည်ဖြတ်ကူးဝင်ရောက်စဉ် ဗကပတပ်ရင်း(၄ဝ၄၅) မှ အင်အား ၄ဝဝ ခန့်ကလည်း တပ်ပေါင်းစုမူအရ ပူးတွဲ 

လှုပ်ရှားရန်အကြောင်းပြ၍ တစ်ပါတည်းလိုက် ပါလာခဲ့ကြသည်။  သို့နှင့်  ဗကပတို့သည်  သံလွင် အနောက်ခြမ်းဒေသတွင်အခြေချနိုင်ရန် အက်စ်အက်စ်အေ ကို 

ခုတုံးလုပ်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ အက်စ်အက်စ်အေ သောင်းကျန်းသူများမှာလည်း ဗကပတို့ထံတွင် နိုင်ငံ ရေး၊ စစ်ရေး သင်တန်းများတက်ရောက်ရခြင်း၊ ဗကပ တို့၏ 

အတွေးအခေါ်သဘောတရားများကို မိမိတို့၏ ဆန္ဒနှင့်မကိုက်ညီစေကာမူ လက်ခံသဘောတူရခြင်း၊ ဗကပတို့ထံမှ လက်နက်ခဲယမ်းရယူခြင်းဖြင့် လက်ရှိ အဓိက 

အခက်အခဲကိုဖြေရှင်းရခြင်းတို့ကြောင့် မိမိတို့ လှုပ်ရှားနယ်မြေအတွင်းသို့ ဗကပများ ဝင်ရောက်ခွင့် ပေးခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အကုန်တွင်ကား  အက်စ် အက်စ်အေ 

လက်နက်ကိုင်တပ်နှင့်  အက်စ်အက်စ်ပီပီ အဖွဲ့သည် ဗကပတို့၏နောက်မြီးဆွဲပါတီဘဝသို့ရောက် သွားရပြီဟု ဆိုနိုင်ပေမည်။

ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် ထကြွသောင်းကျန်း နေကြသော သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ပေါင်းများစွာရှိသည့်အနက် အက်စ်အက်စ်အေသည် အင်အားအတောင့်အတင်းဆုံး 

အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော် လော်စစ်ဟန်၏ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က အက်စ်အက်စ်အေနှင့် ခေတ္တသာပူးပေါင်းပြီးနောက် ခွဲထွက်ခြင်း၊ 

အက်စ်အက်စ်အေ ၏အဓိကအင်အားစုက ဗကပ နှင့်ပူးပေါင်းခြင်းတို့ကြောင့် အက်စ်အက်စ်အေအဖွဲ့ အတွင်းတွင် ပဋိပက္ခများပေါ်ပေါက်လာပြီး အင်အား ချည့်နဲ့ 

လာသည်။ မိမိအဖွဲ့အစည်းရပ်တည်ရန်လည်း ပိုမို ခက်ခဲလာသည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေမျိုးတွင် အက်စ်အက်စ်အေခေါင်းဆောင်များသည် ဗကပများကို ပိုမို၍မှီခို

အားထားခြင်းဖြင့်သာ ဖြေရှင်းခဲ့သည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲပျက်ပြားပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းမျိုးစုံ တို့သည် အဓိကအားဖြင့် ဘိန်းကုန်ကူး၍ရပ်တည်လာကြ 

ရသည်။ ဘိန်းလုပ်ငန်းသည်လည်း ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးလာ သည်။ လက်နက်ခဲယမ်းများကို လောနိုင်ငံနှင့် ထိုင်း နိုင်ငံတို့မှတစ်ဆင့် ဘိန်းဖြင့်လဲလှယ်ရယူကြသည်။ ဘိန်း နှင့် 

မှောင်ခိုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းပမာဏကြီးမားလာသော အခါ သောင်းကျန်းသူခေါင်းဆောင်များအတွင်းတွင် လည်း ငွေရေးကြေးရေးရှုပ်ထွေးမှုမှာ မလွဲမသွေပေါ်ပေါက် 

လာတော့သည်။ ထို့ကြောင့် စီးပွားရေးကိစ္စ၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စများကြောင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးလုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်မှုများမှာလည်း အတောမသတ်နိုင်အောင် 

ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ပဋိပက္ခများအတွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရသဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသူများမှာ စစ်ဟန်စင်တိုင်းအဖွဲ့မှ ဗိုလ်ချုပ်ကုဏ္ဍလ(ခေါ်)ကျောက်ငါခမ်း၊ 

ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ရှိသူ ပူကျယ်ပန်၊ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့် ရှိသူ အိန္ဒက၊ ဗိုလ်မှူးခွန်စု၊ နွံစစ်ဟန်အဖွဲ့မှ ဗိုလ်မှူး ဖုံးမားတို့ဖြစ်ကြသည်။ 

အဖွဲ့အစည်းအတွင်း   ပဋိပက္ခများသာမကဘဲ အဖွဲ့လိုက်  တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့  ပဋိပက္ခများမှာလည်း မကြာခဏပင်ပြင်းထန်ခဲ့ရသည်။ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ များ၏ 

ပဋိပက္ခမှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင်သာမကဘဲ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့်လောနိုင်ငံများတွင်ပါ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ် သည်။  ၁၉၆၇  ခုနှစ်၊  ဒီဇင်ဘာလ  ၁၁  ရက်တွင် နွံစစ်ဟန် 

အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်စိုင်းနွဲ့နှင့်    ဒုတိယ ခေါင်းဆောင်ဆမ်ဆောတို့ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းရိုင်းခရိုင်၊ မုန်းဖန်အနီး၌ ပြင်းထန်စွာတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရာ ထိုင်း သတင်းစာများက 

ထိုင်းနယ်မြေအတွင်း မြန်မာသောင်းကျန်းသူနှင့် တရုတ်ဖြူများကို ခိုလှုံခွင့်ပေးထားသောကြောင့် ထိုင်းနယ်စပ်မငြိမ်မသက်ဖြစ်ရကြောင်းဖြင့်  အကြီးအကျယ် 

ကန့်ကွက်ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထိုင်း ပုလိပ်အဖွဲ့လည်းမနေသာသဖြင့်   စိုင်းနွဲ့အိမ်မှ လက်နက်ခဲယမ်းများကို သိမ်းဆည်းခဲ့ရသည်။ တရုတ်ဖြူတပ်မ(၃)၏ အကူအညီ 

ကိုရရှိခဲ့သော ဆမ်ဆောနှင့် အိုက်ကုလား (ခေါ်)စိုင်းနောင်တို့သည်လည်း လူ အင်အား ၁ဝဝ ကျော်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ကာ လွယ်လင်ခရိုင် 

နယ်မြေတွင် လှုပ်ရှားခဲ့ ရသည်။

နွံစစ်ဟန်အဖွဲ့တွင် ပဋိပက္ခများတောက်လျှောက် ဖြစ်ပွားနေဆဲရှိသကဲ့သို့ပင် စစ်ဟန်စင်တိုင်းအဖွဲ့သည် လည်းမတည်မငြိမ်ခဲ့ပေ။ ဘုန်းကြီးလူထွက်ဦးကုဏ္ဍလ 

သေဆုံးပြီးနောက် စစ်ဟန်စင်တိုင်းအဖွဲ့ကိုခေါင်းဆောင်သူမှာ စီအိုင်အေသူလျှိုဗိုလ်ချုပ်ဘသိန်းဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ဘသိန်းသည် ကျိုင်းတုံငွေတိုက်ဝန်ထောက်ဘဝ

မှ တောခိုခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ဘသိန်းသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် စီအိုင်အေ၏တာဝန်ပေးချက်အရ တစ်ဖက် နိုင်ငံနယ်မြေထဲသို့ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ဖူးသူလည်းဖြစ် 

သည်။ ၁၉၆၂-၆၃ ခုနှစ်များတွင် လောနိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်း၌ စီအိုင်အေအခြေစိုက်စခန်းများကို ဦးစီး ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ စစ်ဟန်စင်တိုင်း 

ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ဘသိန်းသည် အဖွဲ့အစည်းအားခေါင်းဆောင်မှုပေးခြင်းထက် လော နယ်စပ် ဘန်ဟွေဆိုင်းတွင် လောပြောက်ကျားတပ်များ 

အတွက် ရှမ်းနှင့် လားဟူတိုင်းရင်းသားများအား အခကြေးငွေယူ၍စုဆောင်းပေးခြင်း၊ လောတပ်ပြေးများ၊ လက်နက်ကုန်သည်များထံမှလက်နက်ဝယ်ယူကာ 

အခြားသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များအား ဈေးတင်ရောင်း ခြင်း တို့ ကို သာ ပြု လုပ် လာ ခဲ့ သည်။ ထို့ ကြောင့် လက်အောက်က ယုံကြည်မှုမရှိတော့ပေ။ ဘသိန်းသည် 

လက်အောက်က ကုဏ္ဍလကဲ့သို့လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရ မည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် ဌာနချုပ်ဖြစ်သည့် ဟွေနမ့် မွန်စခန်းသို့မလာရောက်တော့ဘဲ အိမ်ဟတ်ဝိုင်ရွာ

တွင် သာ နေထိုင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဘသိန်းသည် စစ်ဟန်စင်တိုင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ်မှပြုတ်ကျကာ လူအင်အား  ၂ဝ ခန့်ဖြင့် သီးခြားလှုပ်ရှားနေခဲ့သည်။ စစ်ဟန်စင်တိုင်း 

ခေါင်းဆောင်မှာ မူဆေကွမ်(ခေါ်)စိုင်းလုံဆိုင်ဖြစ်လာခဲ့ သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းတွင် နယ်ခံသောင်းကျန်းသူများအပြင် ကေအိုင်အေကဲ့သို့သော သောင်းကျန်းသူ 

များလည်း ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလေ့ရှိကြသည်။ အက်စ်အက်စ်အေတပ်မဟာ(၁)မှ စစ်မိုင်းခွန်းအဖွဲ့သည် ကေအိုင်အေတို့အား ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် 

နားချန်(အက်စ်တီ-၆၆၉၇)၌ ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ဝ ရက်တွင်လည်း မိုးဟိန်းခေါင်းဆောင်သော အက်စ်ယူအာရ်အေ

အင်အား ၄ဝဝ ခန့်က ခမ်းတုံ(အယ်လ်အို-၃၅၅၆)၌  နွံစစ်ဟန်တပ်ရင်း(၁)မှူး  ကော်ခမ်းနှင့် အင်အား ၁ဝဝ ခန့်ထံမှ လက်နက်သိမ်းယူခဲ့ဖူးသည်။  ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ 

ဧပြီလ ၂၃ ရက်တွင် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ တပ်ရင်း(၄)မှ စိုင်းနန္ဒာနှင့် ကံရွဲတို့အဖွဲ့ ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရာ ကံရွဲသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံနှင့် ဆက်သွယ်ကာ 

အကူအညီ တောင်းခံခဲ့ဖူးသည်။ ရှမ်း သောင်းကျန်းသူတို၏ ဝါးအစည်းပြေသကဲ့သို့ဖြစ်ကာ အချင်းချင်းတိုက်ခိုက်နေမှုကို စိတ်ပျက်ပြီးငြီးငွေ့နေ သောကြောင့် 

အစုလိုက်အပြုံလိုက် လက်နက်ချမှုများ လည်းပေါ်ပေါက်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်တွင် အက်စ်အက်စ်အေတပ်ရင်း(၃)တပ်ရင်းမှူး၊ စိုင်းပန်မိုင်းနှင့် 

နောက်ပါအင်အား ၂ဝ၄ ယောက် သည် လက်နက်မျိုးစုံ ၁၃၉ လက်နှင့်အတူ အမှတ်(၉၉) ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့လက်နက်ချအလင်းဝင်ခဲ့ကြသည်။

စစ်ဟန်စင်တိုင်းအဖွဲ့မှ အိုက်မြင့်ခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၁၅ဝ ခန့်မှာမူ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင် ဘာလတွင် တစ်ဖက်နိုင်ငံ(အမ်အက်ဖ်-ဝ၅၁၄)သို့ သွားရောက် 

သင်တန်းတက်ခဲ့ကြပြီး ဗကပနှင့်လုံးလုံးလျားလျား ပူးပေါင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ နှင့် ပအိုဝ်းသောင်းကျန်းသူများမှာလည်း လူမျိုးရေးအရ 

အဆင်မပြေကြပေ။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်တွင် မောက်မယ်နယ်၊ ကဒူးအောင်(အယ်လ် အက်ဖ်-၃၄၃၉)၌ ရှမ်းလှခင် အင်အား ၁ဝဝ ခန့်နှင့် 

ပအိုဝ်းစံသိန်းအင်အား ၂ဝဝ ခန့် တိုက်ခိုက်ကြရာ အက်စ်အက်စ်အေဘက်မှ တပ်ရင်းမှူးလှခင်နှင့်တပ်ခွဲ မှူး ဆမ်ဆူအပါအဝင် ၁၅ ယောက် ကျဆုံးရသကဲ့သို့ 

ပအိုဝ်းဘက်မှလည်း ဗိုလ်ချုပ်စံသိန်း ကို်ယ်တိုင်ကျဆုံးခဲ့ ရသည်။

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များ  တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့  မ ကြာခဏ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားနေခြင်း ကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုများရှိခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှုများ မရှိခဲ့ပေ။ ၁၉၆၉ 

ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဇင်းမယ်ခရိုင်၊ မဲဇလီမြို့နယ်၊ ဆန်ကာရောင်း ရွာ၌ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ပေါင်းစုံအစည်းအဝေး ပြုလုပ်ခဲ့ရာ 

မဟာဒေဝီ၊ မိုးဟိန်း၊ ကံစစ်၊ စိုင်းနွဲ့၊ စိုင်းလောင်ခန်း၊ ဆေလန်၊ ဆေမန်ဖ၊ စောစေးထိုင်း၊ နယ်စားကြီး ဟိုပေါက်ဆန်မူးတို့နှင့်အတူ ထိုင်းအရာရှိများ ဖြစ်ကြသော 

ဗိုလ်မှူးထုံးချိုင်နှင့် ကြောင်ခွန်လန်တို့ပါ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုအစည်းအဝေးမှာ မဟာဒေဝီနှင့်ထိုင်းအရာရှိများက ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ များအား  

ပြည်ပြေးများနှင့်ပူးပေါင်းရန် စည်းရုံးဆွဲဆောင်သောအစည်းအဝေးသာဖြစ်ခဲ့ရသည်။ 

စစ်ဟန်စင်တိုင်းအဖွဲ့မှာ ဗကပနှင့် ပူးပေါင်းသွားပြီး ဗကပဘဝကိုခံယူခဲ့သည်။ အိုက်မြင့်အဖွဲ့သည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် ယခင်အက်စ်အက်စ်အေ 

တပ်ရင်း(၉)မှ တပ်ရင်းမှူးဟောင်းဖြစ်သူ နန်းဆွတ်၏သီးခြားအဖွဲ့အား ဝမ်ဆီလူးတွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ နန်းဆွတ်သည် တရုတ်ဖြူတပ်မ(၅)နှင့် သွား ရောက်ပူးပေါင်း 

ခဲ့သည်။ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ အွန်ကျန်း သည်လည်း သီးခြားလှုပ်ရှားလျက်ရှိနေခဲ့ရာမှ အွန်ကျန်း အဖွဲ့မှ ဒုတိယခေါင်းဆောင်နန်းဆိုင်ကျောက်နှင့် အင်အား ၅၉ 

ယောက်သည် လက်နက်မျိုးစုံ ၄၇ လက် နှင့်အတူ အမှတ်(၄) ချင်းသေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း၊ မိုင်းမ စခန်းသို့ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်တွင် လက်နက်ချ 

အလင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြလေသည်။ အွန်ကျန်းသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံနှင့်လော၊ ထိုင်းတို့မှ အကူအညီကို တစ်ပြိုင်နက်တည်းလက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။ လော နိုင်ငံမှ 

ဗိုလ်မှူးကြီး ကိုလံဒုံဖိုင်နှင့် ဗိုလ်ကြီးနိုင်စုဟွယ် တို့က အွန်ကျန်းအား တစ်ဖက်နိုင်ငံနှင့်ဆက်သွယ်မှုရှိ၊ မရှိ စုံစမ်းလာရာ အွန်ကျန်းသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံဘက်သို့ 

လုံးလုံးလျားလျားပါသွားခဲ့သည်။

အက်စ်အက်စ်အေအဖွဲ့သည် ဗကပနှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ သော် လည်း ယ ခင် တပ် မ ဟာ (၁) မှူး ဖြစ် သူ စိုင်းလှအောင်(ခေါ်)စဝ်ဆေးထင်သည် ဗကပနှင့် ပူးပေါင်းသည်ကို 

မလိုလားခဲ့ပေ။ ယခင်ကလည်း ဗကပ များအား မကြာခဏတိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့ဖူးသူဖြစ် သည်။ အက်စ်အက်စ်အေ ဗိုလ်မှူးတိုက်အောင်သည် လည်း ပြည်ပြေးနှင့် 

ပူးပေါင်းခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများသည် နွံ စစ်ဟန်အဖွဲ့ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ စ၍ အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုးကွဲပြား၍ ပေါ်ပေါက်လာကြ ရာ 

ပဋိပက္ခများ မှာလည်း အတောမသတ်နိုင်အောင် ပေါ်ပေါက်နေလေသည်။ ၁၉၇၄-၇၅ ခုနှစ်တွင်ကား ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများအတွင်းတွင် အောက်ပါ ပယောဂများ 

ဝင်ရောက်၍ အခြေအနေရှုပ်ထွေးနေကြ ပြီဖြစ်လေသည်။

(က)	အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသဗကပတို့၏ မဟာဗျူဟာရည်မှန်းချက်အရ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများအား ဝါးမျိုသိမ်းသွင်းလျက်ရှိရာ အိုက်မြင့်သည် လုံးဝဗကပ

ဖြစ်နေပြီး အက်စ် အက်စ်အေမှာ ဗကပနောက်မြီးဆွဲပါတီဖြစ်လာခြင်း။

(ခ)	ပြည်ပြေးတို့ကိုအကြောင်းပြု၍ စီအိုင်အေ၊ ထိုင်းပုလိပ်များ၊ ထိုင်ဝမ်ထောက်လှမ်းရေး အဖွဲ့များက ပိုမိုစွက်ဖက်လာခြင်း။

(ဂ)	တောခိုကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များပေါ်ပေါက်လာခြင်း။

(ဃ)	ဘိန်းစီးပွားရေး စားကျက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာ ခြင်း။

(င)	ထိုင်းနှင့်လောနိုင်ငံတို့၏ နိုင်ငံရေးမငြိမ် မသက်ဖြစ်ခြင်း။

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများသည် နိုင်ငံတကာ ဘိန်းစားကျက်ကြီးဖြစ်လာသော ရွှေတြိဂံဒေသ (မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လောနယ်စပ်)နှင့် နီးကပ်စွာလှုပ်ရှား 

လျက်ရှိကြရာ ပြည်ပ ပယောဂများစွက်ဖက်မှုများမှာ လည်း ပိုမိုများပြားလာခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အောက်ပါ ရှမ်း

သောင်းကျန်းသူများ လှုပ်ရှားခဲ့သည်ကိုတွေ့ရနိုင်သည်။

(က)	ကျဒယ်ခေါင်းဆောင်သော    လားဟူနီ အင်အား ၃ဝ။

(ခ)	အိုက်မြင့်အဖွဲ့အင်အား ၁၂ဝ ကျော်နှင့် မိုင်းပျဉ်းပျက်ကန့် အဖွဲ့အင်အား ၈ဝ ကျော်၊ (နောင်သော် ဗကပများဖြစ်သွားကြသည်)။

(ဂ)	စစ်ဟန်စင်တိုင်းမှ အွန်ကျန်းအဖွဲ့အင်အား ၇ဝ။

	(၁) ဟိုနအိုက်ပန်းနှင့်အင်အား ၂၅။

	(၂) အိုက်ရီပင်းနှင့်အင်အား ၄ဝ။

(ဃ)	နဝင်းကြီး(ခေါ်)ရန်ဝင်းကြည် ခေါင်းဆောင် သော ကော်ဆိုးအဖွဲ့ အင်အား ၁၈ဝ ခန့်။ 

(င)	ပူကျောင်းလုံခေါင်းဆောင်သော လားဟူဆိုး အဖွဲ့အင်အား ၁၅ဝ ခန့်။ 

(စ)	လီဆန်ကျန်းခေါင်းဆောင်သော စီအိုင်အေ လားဟူဆိုးအင်အား ၄ဝ ခန့်။ 

(ဆ)	စီအိုင်အေ အိုက်ဗင်းအဖွဲ့ အင်အား ၆ဝ ခန့်။

(ဇ)	တရုတ်ဖြူတပ်မ (၃/၅)မှ အင်အား ၄ဝဝ ခန့်။

(ဈ)	ဗိုလ်မှူးကြီးယန်ကြီးကွယ် ခေါင်းဆောင် သော ထိုင် ဝမ် ထောက် လှမ်း ရေး အ ဖွဲ့ အင်အား ၅ဝဝ ခန့်။

(ည)	စခန်းမှူးဟောင်း ဆိုင်းကျောက်နှင့် အင်အား ၅ဝ။

(ဋ)	ဂျင်မီယန်း၏ တပ်စစ်မိန်တိုင်းမိုင်း(ခေါ်) ရှမ်း ပြည် သစ် တပ် မ တော် ဗ ဟို ဌာ န ချုပ် အင်အား ၁ဝဝ ခန့်။

	(၁)	တပ်ရင်း(၁)ဗိုလ်မှူး လောကျန်းနှင့် လူအင်အား ၁ဝဝ ခန့်။
		
	(၂)	တပ်ရင်း(၂)ဗိုလ်မှူးလောစင်ကျယ် နှင့်လူအင်အား ၁ဝဝ ခန့်။
		
	(၃)	သင်တန်းကျောင်းဗိုလ်မှူး စောက်လောင်မိန်း(ခ)ယန်စင်း ကျယ်နှင့် ၃ဝ၊ (ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ထန်ပိုး စခန်း)။

	(၄)	ဗိုလ်မှူးလောက်လီနှင့်လူသစ် စုဆောင်းရေးတပ်ခွဲအင်အား ၄ဝ ခန့်။

(ဌ)	နစ်ဖြူအလယ်ပိုင်းခရိုင် (ရှမ်းပြည်နယ်အဖွဲ့) အသားမဲမျိုးမြင့်(ခ)ဦးအောင်နှင့်အင်အား ၄ဝ ခန့်။

	(၁)	ချစ်မောင်(ခ)ခင်ညို(ခ)တင်မောင် လေး အဖွဲ့အင်အား ၆၂ ခန့်။

	(၂)	အမျိုးသမီးအဖွဲ့၊ မသိန်းကြည်နှင့် ခုနစ်ယောက်(သခင်သန်းထွန်းနှင့် ဗဟိုခွဲကျဆုံးပြီးနောက် အသားမဲ မျိုးမြင့် ဗဟိုအဖွဲ့လက်အောက်ခံတပ်ရင်း ၈ဝ၈ 

	ဟူ၍ ဝင်ရောက် အစားထိုးခြင်းဖြစ်သည်။)

(ဍ)	ဗိုလ်မှူးကြီးတာကလယ်ခေါင်းဆောင်သော ရှမ်းပြည်နယ်လူမျိုးပေါင်းစုံလွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့(ရလလဖ/ပအိုဝ်း)အင်အား ၈ဝ ခန့် (ဗဟို)။

	(၁)	ရလလဖတပ်မဟာ(၁)ဌာနချုပ်၊ ၄ဝ ခန့်။

	(၂)	တပ်မဟာ(၁)အရန်တပ်ခွဲ၊ တိုင်းဝေ 	နှင့် ၈ဝ ခန့်။

	(၃)	တပ်ရင်း(၁)ဌာနချုပ်၊ အောင်ခမ်းနှင့် ၁၆ ယောက်၊ တပ်ခွဲ(၁)၊ (၂)၊ (၃) စုစုပေါင်း ၂၆ဝ ခန့်။

	(၄)	တပ်ရင်း(၂) ဗိုလ်မှူးတပွန်း(ခ) သူရ နှင့် တပ်ခွဲ(၁)၊ (၂)၊ (၃) အင်အား ၂ဝဝ ကျော်။

	(၅)	ရလလဖဒေသခံ ပင်မွန်းမြို့နယ် အဖွဲ့၊ စင်ဖာလားခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၃၇ ယောက်။

	(၆)	ကန်တော်ကြီးမြို့နယ်တပ်၊ စင်ဖာရှိုး 	နှင့် ၃၃ ယောက်။

	(၇)	ဟိုနန်းမြို့နယ်တပ်၊ ပေါင်စင်မတ်နှင့် အင်အား ၄၃ ယောက်။

	(၈)	ရန်ကင်းမြို့နယ်တပ်၊ ဆရာလွင်နှင့် 	အင်အား ၄ဝ ယောက်။

	(၉)	လှိုင်မောကြီးမြို့နယ်တပ်၊ ဖျားကျေဝင်တီနှင့် အင်အား ၃၅ ယောက်။

	(၁ဝ) ကောင်းခဲမြို့နယ်တပ်၊ ဆရာရှဲနှင့် အင်အား ၃၇ ယောက်။

	(၁၁) လွယ်ဝိုးလီ(ပါးရေပါးပန်)အဖွဲ့၊ 	ဆရာဘတင်နှင့်ကိုးယောက်။

(ဎ)	စောမောရယ်ခေါင်းဆောင်သော ကရင်နီ အမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ

	(၁)	ဗဟိုဌာနချုပ်အင်အား ၅ဝ

	(၂)	နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးအဖွဲ့၊ စံခ နှင့် ၁ဝ ယောက်။

	(၃)	ကြိုဆိုရေးနှင့်ပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ သန်းမောင်နှင့်အင်အား တစ်ယောက်။

	(၄)	ဗဟိုဌာနခွဲ(၁) အရှေ့တိုင်း၊ အမှတ် 	(၁)ခရိုင်၊ ဗိုလ်မှူးလွယ်မူးနှင့် ၄ဝခန့်။

	(၅)	ဗဟိုဌာနခွဲ(၂)၊ အနောက်တိုင်း၊ အမှတ်(၂)ခရိုင်တောခိုနှင့် ၄ဝ ခန့်။

	(၆)	ကရင်နီ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်၊ ဗိုလ်မှူးအောင်သန်း လေးနှင့် တပ်ခွဲ(၁)၊ (၂)၊ (၃)၊ (၄) စုစုပေါင်း အင်အား ၃၁ဝ ခန့်။

(ဏ)	ဝိန်းလူတာ(ခ)ရွှေအေးခေါင်းဆောင်သော ကယန်းပြည်သစ်ပါတီအင်အား ၆ဝ ခန့်။

(တ)	မန်တလင်း(ပြည်ပြေးချင်းအဖွဲ့) အင်အား ၆ဝ ခန့်။

(ထ)	ဗကပဩဇာခံ အက်စ်အက်စ်အေအင်အား ၆၅၆ ယောက်။ 

(ဒ)	ခွန်ကြာနုခေါင်းဆောင်သော အက်စ်အက်စ်အေ ၁ဝဝ ခန့်။

(ဓ)	ဗိုလ်မှူးချုပ် မိုးဟိန်း၏အက်စ်ယူအာရ်အေ အဖွဲ့

	(၁)	ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဝိန်းလုံဌာနချုပ် လူ အင်အား ၂ဝဝ ခန့်။ 

	(၂)	တိုင်း(၁) ဗိုလ်မှူးကြီးကံစစ်နှင့် ၃ဝဝ ခန့်။

	(၃)	တိုင်း(၂) ဗိုလ်မှူးကြီးကာလွန်နှင့် ၂ဝဝ ခန့်။

	(၄)	တိုင်း(၃) (ဗဟိုနှင့်တွဲ) ဗိုလ်မှူး ဆေတောက်နှင့် ငါးယောက်။

(န)	ပလောင်အမျိုးသားတပ်မတော်။ အက်စ်အက်စ်အေတပ်ရင်း(၁)နှင့် တပ်ရင်း(၅)မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ခွဲထွက်၍ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့်  တပ်ရင်း(၁)နှင့် (၂)ဟူ၍ရှိရာ 

တပ်ရင်း(၁) က တရုတ်ဖြူနှင့်ပေါင်းပြီး တပ်ရင်း(၂)ကို အနိုင်ကျင့်ရာမှ အချင်းချင်းမသင့်မတင့် ကြပေ။ ထို့ကြောင့် တပ်ရင်း(၂)က ကေအိုင်အေနှင့်ပူးပေါင်းပြီး 

တပ်ရင်း(၁)ကိုတိုက်ခိုက် ခဲ့သည်။ တပ်ရင်း(၁)သည် ကေအိုင်အေနှင့် တပ်ရင်း (၂) ကို ရင်မဆိုင်နိုင်တော့သဖြင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တပ်မတော်သို့ လက်နက်ချပြီး 

ကာကွယ်ရေးအသွင်ပြောင်း ခဲ့သည်။  ၁၉၇၁  ခုနှစ်တွင် မူမမှန်သော ကြောင့် အလင်းရောက်ပလောင်တပ်ရင်း (၁) (ကာကွယ်ရေး)ကို အစိုးရက လက်နက် 

သိမ်းခဲ့သည်။  ပလောင်တပ်ရင်း(၂)သာ ကေအိုင်အေနှင့်ပူးတွဲလှုပ်ရှားနေသည်။

(ပ)	တောခိုကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် လက်နက်ကိုင်အင်အား ၁၅ဝ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၁၉၆၈ခုနှစ်တွင် အင်အား ၂ဝဝ ခန့်အထိ တိုးပွား

လာသည်။ လော်စစ်ဟန်က ခေါင်းဆောင်၍ တပ်ရင်းသုံးရင်းဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ တပ်ရင်း(၁) ကို လူ ကျီး ရွှင်၊ တပ်ရင်း(၂)ကို ကျန်ကျုံးချိန်၊ တပ်ရင်း(၃) ကို ဝမ်ရှင်းဟော် 

တို့ ခေါင်း ဆောင် ၍ တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်းကာ ဗကပကိုတိုက် ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဘိန်းနှင့်မှောင်ခိုစီးပွားရေး သောင်းကျန်းလာသဖြင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီ လ ၃ဝ ရက် 

နောက်ဆုံးထား၍ ကာကွယ် ရေးအားလုံးလက်နက်အပ်ရန်ညွှန်ကြားခဲ့ရ သည်။ အများစုက လက်နက်အပ်သော်လည်း လော်စစ်ဟန်၏ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေး အဖွဲ့ 

တောခိုခဲ့သည်။

(ဖ)	လီဖားမီ ခေါင်းဆောင်သော တောခိုနမ့်ကျွမ်း နှင့်အင်အား ၂ဝဝ ကို ကေအိုင်အေတပ်ရင်း (၂)က အယ်လ်ဂျီအက်ဖ်အဆင့်ဖြင့် လက်ခံ ထားသည်။ 

(ဗ)	တောခိုကာကွယ်ရေး အိုက်ဆေး ခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၁၅ဝ သည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် အိုက်ဆေးခေါင်းဆောင်သော 

၁၁ ယောက်၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ဝ ရက်တွင် ၃၅ ယောက် လက်နက်ချခဲ့ရာမှ ပျက်သွားသည်။

(ဘ)	တောခိုလွယ်မော်အဖွဲ့။ ကျန်ဆူးရှင်နှင့် အင်အား ၈ဝဝ။

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအများစု၏ဌာနချုပ်မှာ ထိုင်း နိုင်ငံ ထန်ပိုးနှင့် ပိန်းလုံတို့တွင် အခြေစိုက်သည်က များ သည်။ ကေအိုင်အေဌာနချုပ်မှာလည်း ထိုင်းနိုင်ငံ 

ထန်ပိုး တွင်ဖြစ်သည်။ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများ အနက်မှ  အင်အားတောင့်တင်းပြီး  စစ်ရေးအရ အနှောင့်အယှက်ပေးနိုင်လောက်သောအဖွဲ့အစည်းများ 

မှာ အက်စ်အက်စ်အေ၊ ရလလဖနှင့်တောခိုကာကွယ်ရေးများပင်ဖြစ်သည်။ ကျန်အဖွဲ့ငယ်များမှာမူ မှောင်ခို ဓားပြဂိုဏ်းများသာသာမျှသာ အင်အားရှိကြသည်။ ရှမ်း 

သောင်းကျန်းသူအားလုံးလိုလိုပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း လှုပ်ရှားနေကြခြင်းမဟုတ်ဘဲ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့်လောနိုင်ငံ တို့တွင်လည်း လှုပ်ရှားနေကြသည်။ အချို့အဖွဲ့အစည်း 

များမှာ တစ်ခါတစ်ရံမျှသာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ရှမ်း သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများမှာ နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက် 

မရှိကြပေ။ အက်စ်အက်စ်အေနှင့် ရလလဖတို့သာ ကျဉ်းမြောင်းသောလူမျိုးရေးအမြင်နှင့် လက်ဝဲစွန်း အမြင်တို့ကြားတွင် ယိမ်းယိုင်လူးလွန့်နေကြခြင်းဖြစ် သည်။ 

တောခိုကာကွယ်ရေးများမှာမူ ဘိန်းနှင့် မှောင်ခို လုပ်ငန်းများကိုသာ အခြေခံလျက်ရှိကြသည်။

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအများစုမှာ ပြည်ပစွက်ဖက်မှုနှင့် မကင်းကြပေ။ ဗကပတို့၏ဝါးမျိုခြင်းခံနေရသော အဖွဲ့အစည်းများသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံနှင့်ပတ်သက်နေရ ပြီး    

ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်သောအဖွဲ့များမှာလည်း အနောက်အုပ်စုနိုင်ငံများ၏စွက်ဖက်ခြင်းကိုခံနေကြရ သည်။ အထူးသဖြင့် လက်နက်ခဲယမ်းအပါအဝင် ရပ်တည်နိုင်မှု 

အားလုံးအတွက် သီးခြားမစီစဉ်နိုင်ကြသည့် အလျောက် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများသည် ပြည်ပ,ပယောဂတစ်ခု၊ သို့မဟုတ် နှစ်ခုဖြင့် ပတ်သက်နေလေ့ 

ရှိကြသည်။

ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအားလုံး၏အင်အားမှာ ဂရုစိုက်လောက်သည့်အင်အားဖြစ်သော်လည်း တပ်မတော် က အဆက်မပြတ်တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် ပြည်တွင်းတွင် 

အလုံးအရင်း ဖြင့်အခြေမချနိုင်ဘဲ ပြည်ပတွင်သာ အခြေ စိုက်ကြရခြင်း၊ တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပြီး မကြာခဏတိုက်ခိုက်ရနေကြခြင်း၊ အဖွဲ့အစည်းများ 

အတွင်းတွင်လည်း ပဋိပက္ခများပေါ်ပေါက်ပြီး မကြာခဏ အဖွဲ့ငယ်များခွဲထွက်နေကြခြင်းတို့ကြောင့် ရှမ်း သောင်းကျန်းသူများသည် နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါသည် အထိ 

အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသော စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု (ဥပမာ-မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ၊ နယ်မြေကိုကြာရှည်စွာ သိမ်းနိုင်ခြင်း)များကိုမူ ပြုလုပ်နိုင်စွမ်းမရှိခဲ့ကြပေ။ 

ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင်များလုပ်ကြံခံရခြင်း

ကေအိုင်အေတို့သည် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပ တို့က နော်ဆိုင်းအား ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ဖြင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဗကပ 

တို့ကနယ်မြေတိုးချဲ့လာခြင်းတို့ကြောင့် ဗကပများ နှင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရသည်။ ဗကပကိုနံပါတ်(၁) ဦးတည် ရန်သူအဖြစ် တိုက်ခိုက်နေရသဖြင့် တပ်မတော်နှင့် တွေ့ 

ဆုံ ဆွေးနွေးရေးကိုကြိုးပမ်းခဲ့ကြရာ ကေအိုင်အေတို့၏ မရိုးသားမှုကြောင့်ပင် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်တွင် ဆွေးနွေးပွဲပျက်ပြားခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် 

ကေအိုင်အေတို့သည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်မှ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်အထိ ကြာမြင့်သော ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကိုကျင်းပ၍ ကချင် 

လွတ်မြောက်ရေးကောင်စီ(ကေအိုင်စီ)နှင့်လက်အောက်ခံ အဖွဲ့အစည်းသုံးရပ်ဖြစ်သော ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (ကေအိုင်အေ)အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် 

ကချင် လွတ်မြောက်ရေးစည်းရုံးရေးအဖွဲ့ (ကေအိုင်အို)တို့ကို စနစ်တကျပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။

ကေအိုင်အေတွင် တပ်မဟာလေးခုဖွဲ့စည်းထားပြီး တပ်ရင်း(၁၁)ရင်းပါဝင်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကေအိုင်အို ကိုမူ တိုင်း၊ခရိုင်၊မြို့နယ် တိုက်နယ်နှင့် ကျေးရွာများ 

အထိ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ကေအိုင်အေ စစ် ဦးစီးချုပ် မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ ထန်ပိုး စခန်း တွင် ပင်ရှိပြီး ဇော်ဆိုင်းက အုပ်ချုပ်သည်။ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် ဇော်တူးက ပြည်တွင်း 

တွင် တာဝန်ယူရသည်။ ဇော်တူး သည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ခရီးထွက်ခွာသွားလေရာ ဇော်တူးနေရာတွင် လမုန်တူးဂျိုင် က တာဝန်ယူအုပ်ချုပ် 

ရသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်အတွင် ကေအိုင်အေများသည် ဗကပတို့ ၏ ထိုးနှက်မှုနှင့် တပ်မတော်၏ချေမှုန်းရေးများကြားတွင် ညှပ်မိနေခဲ့သည်။ 

ထိုအချိန်တွင် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ဇော်ဆိုင်းနှင့်ဇော်တူးမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်သာရှိနေကြပြီး  ပြည်တွင်းသို့ပြန်လည်ဝင်ရောက်၍ ခေါင်းဆောင်မှုပေး ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ 

ဗကပများကလည်း ကေအိုင်အေနယ်မြေ များကို တစ်စတစ်စဝါးမျိုလာရာ ကေအိုင်အေတို့အနေ နှင့် အကျပ်အတည်းဖြင့်ရင်ဆိုင်လာကြရသည်။

ဇော်ဆိုင်းသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်ကတည်းက ထိုင်း နိုင်ငံတွင်ရောက်ရှိနေခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာလတွင် ဇော်တူးသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့စတင်ထွက်ခွာသွား ခဲ့ရာ

၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင်ရောက်ရှိသွားခဲ့ သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းရှိ ကေအိုင်အေအခြေခံနယ်မြေများမှာ တစ်စတစ်စလက်လွှတ် ဆုံးရှုံး 

နေရပြီးဖြစ်သည့်အပြင် မေခအရှေ့ခြမ်းဒေသ တွင်လည်း ဗကပတပ်ရင်း(၁ဝ၁)က ဆဒုံးနယ်မြေအထိ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ 

၁ ရက်တွင် ကေအိုင်အေတပ်မဟာ(၄) နယ်မြေ ကွတ်ခိုင်အနောက်ခြမ်း၊ နမ့်ဟိုင်းဒေသတွင် ကေအိုင်အေနှင့် ဗကပတို့တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားကြရာ ကေအိုင်အေ 

တပ်မဟာ(၄)မှူးနှင့် ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ် သော ဇော်ဒန်ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ဗကပတပ်ရင်း(၂ဝ၂) သည် အင်အားဖြည့်တင်းပြီး ကေအိုင်အေတပ်မဟာ (၄) 

နယ်မြေကို တစ်စတစ်စထိုးဖောက်လျက်ရှိသည်။ ကွတ်ခိုင်အရှေ့ခြမ်းရှိ ကေအိုင်အေတပ်ရင်း(၂) နယ်မြေ ကိုလည်း ဗကပတပ်မဟာ(၂)အင်အားစုများက မန်ယုံ 

မော်ဒေသမှတစ်ဆင့် တိုးချဲ့ထိုးဖောက်လျက်ရှိသည်။ ဇော်ဒန်ကျဆုံးပြီးနောက်တွင် ဇော်ဒန်နေရာအား ဇော်မိုင်က ဆက်ခံပြီး တပ်မဟာ(၄)မှူးအဖြစ် ကွပ်ကဲ ကာ 

ဗကပများကို နမ့်ဟိုင်း၊ နမ့်ဆောင်ကြဲဒေသများမှ ရင်ဆိုင်ဟန့်တားထားခဲ့ရသည်။

ဇော်ဒန်ကျဆုံးချိန်တွင် ဇော်ဆိုင်းရော၊ ဇော်တူး ပါ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်ရောက်ရှိနေခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်တွင် ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင် 

ပုံရွှေဇော်ဆိုင်းနှင့်အဖွဲ့သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ထွက်ခွာသွားကြပြန်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင်များ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေခြင်းကို   အောက်ခြေထုက 

ကျေနပ်ခြင်းမရှိကြပေ။ ဗကပအား ရင်ဆိုင်နေသည့် အပြင် တပ်မတော်၏ထိုးစစ်များကိုပါ ခုခံဆင်နွှဲနေ ကြချိန်တွင် ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက ထိုင်းနိုင်ငံသို့ သွားရောက် 

ရှောင်တိမ်းနေခြင်း၊ ဦးဆောင်မှုမပေးခြင်းတို့ကြောင့် ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင်လည်း သဘောထားကွဲလွဲလာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဇော်ဆိုင်း၊ ဇော်တူးနှင့်  

ပုံရွှေဇော်ဆိုင်းတို့လူစုသည် ကေအိုင်အေ လှုပ်ရှားမှုကိုမျက်ကွယ်ပြုကာ ဘိန်းနှင့် ကျောက်စိမ်းရောင်းချရငွေများအား အလွဲသုံးစားပြုလုပ် ကာ စည်းစိမ်ယစ်မူး 

နေကြသည်။

ဇော်ဆိုင်းသည် ကေအိုင်အေတို့၏အမြင့်ဆုံး ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော်လည်း ပြည်တွင်းသို့ပြန်လည်ပြီး ဦးဆောင်မှုမပေးနိုင်သည်မှာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ကေအိုင်အေ 

အဓိကအင်အားစုများနှင့် ၁ဝ နှစ်ခန့် အဆက်အသွယ်ပြတ်နေသောကြောင့်လည်း ဇော်ဆိုင်း ၏ခေါင်းဆောင်မှုမှာ မှေးမှိန်နေပြီဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်း တွင် အချိန် 

အတန်ကြာလက်တွေ့ခေါင်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဩဇာအာဏာစိုက်ထူခဲ့သော  ဇော်တူးမှာလည်း အောက်ခြေ၏မကျေနပ်မှုနှင့်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဇော်တူး သည် မိန်းမ မယူရ 

ဟူသောအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး နောက် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ရဲမေလောခိုင်လုအွန်ကိုယူခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ရဲမေဆိုင်းတောင် ကို ထပ်ယူပြန်သည်။ 

ပုံရွှေဇော်ဆိုင်းကလည်း ရဲမေ လုဆိုင်းအား  မယားငယ်အဖြစ်  သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်များ၏လူမှုရေးကိစ္စများသည် ငယ်သားများ၏အကြည်အညိုပျက်စရာ 

ဖြစ်၍လာသည်။ ဘိန်း နှင့်ကျောက်စိမ်းရောင်းရငွေ သိန်း ၁ဝဝ ကျော်ကိုလည်း စာရင်းဖျောက်ခဲ့ကြသည်။

ထိုသို့ ကေအိုင်အေများ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးအရ အကျပ်အတည်းတွေ့နေချိန် ခေါင်းဆောင်များ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကျဆင်းနေချိန်တွင် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ဝ ရက် 

၌ ယခင် ကေအိုင်အေတပ်ရင်း(၁၁) တပ်ရင်းမှူးဆိုင်းတူက ဇော်ဆိုင်း၊ ဇော်တူးနှင့် ပုံရွှေ ဇော်ဆိုင်းတို့အား ထိုင်းနယ်စပ်ဆက်သွယ်ရေးစခန်းဖြစ် သည့် ထန်ပိုးတွင် 

လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ပစ်လိုက်လေသည်။ ကေအိုင်အေဗဟိုဌာနချုပ်က ခေါင်းဆောင်များသည် ကိုယ်ကျိုးရှာ အလွဲသုံးစားပြုလုပ်နေသောကြောင့် ဖယ်ရှားခဲ့ရခြင်း 

ဖြစ်ကြောင်း၊ တိုင်းကော်မတီ၊ ခရိုင်ကော် မတီများသို့  ရှင်းလင်းခဲ့ကြသည်။  ထိုအချိန်မှာပင် ထန်ပိုးတွင်ရှိနေကြသော ဂေါ်လူလဒွဲနှင့် ကျန်ခေါင်းဆောင်များက 

ဆိုင်းတူသည် အစိုးရသူလျှိုဖြစ်ပြီး ခေါင်းဆောင်များအား တမင်လုပ်ကြံခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြည်တွင်းရှိ   ဇော်မိုင်ထံသို့သတင်းပို့ကြပြန်သည်။ ဆိုင်းတူကိုလည်း ၁၉၇၅ 

ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် ထိုင်းပုလိပ်များက လာရောက်ဖမ်းဆီးသွားခဲ့ ကြသည်။ ဇော်မိုင်က တပ်ရင်း(၈)တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူး ခွန်ချိုအား ထိုင်းနိုင်ငံသို့ 

စေလွှတ်၍ စစ်ဆေးစေခဲ့သည်။ စုံစမ်းရေးအဖွဲ့၏တွေ့ရှိချက်တွင် ခေါင်းဆောင်များ အား ဆိုင်းတူက တမင်လုပ်ကြံခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပေါ် လွင်သော်လည်း မည်သည့် 

အကြောင်းကြောင့် လုပ်ကြံ ခြင်းဖြစ်သည်ကိုမူ တင်ပြနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။

ဇော်ဒန် ကျဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဇော်မိုင်သည် တပ်မဟာ(၄)ကို ခေါင်းဆောင်၍ ဗကပများကို ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်မှစ၍ 

တိုက်ပွဲပေါင်း (၁၆)ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်စလုံးအထိ နာခဲ့ကြသည်။ ဇော်မိုင်သည် ဗကပ(၂ဝ၂)ကို ဦးတည် ၍ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂ဝ ရက်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ 

မတ်လ ၂၆ ရက်အထိ ကြောင်နက်စစ်ဆင်ရေးကို  ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ခေါင်းဆောင်များသေဆုံး ကုန်ကြသောအခါ တပ်မဟာ(၁)မှူး လမုန်တူးဂျိုင်က 

ကေအိုင်အေစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး တပ်မဟာ(၄)မှူး ဇော်မိုင်က ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။ ကေအိုင်အေတို့သည် နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် 

ကချင်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ (Kachin Socialist Party- KSP) ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ ထူထောင်ခဲ့ သော်လည်း ကေအက်စ်ပီပီလှုပ်ရှားမှုများကိုကျယ်ကျယ် 

ပြန့်ပြန့်ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။

ကချင်သောင်းကျန်းသူများအတွင်းတွင် ဗကပ အား လိုလားသော လက်ဝဲဝါဒီများ၊ ထိုင်းနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် အနောက်အုပ်စုကို မျှော်ကိုးသူ လက်ယာဝါဒီ များ  ကွဲပြား 

လျက်ရှိရာ  ထိုင်းနိုင်ငံတွင်  ထိပ်သီး ခေါင်းဆောင်များ ကျဆုံးသွားသောအခါ မရန်ဘရန်ဆိုင်း၏လက်ဝဲအင်အားစုသည် ပိုမို၍အားကောင်းလာ သည်။ ထို့ကြောင့် 

ဗကပနှင့်ပူးပေါင်းရေးလမ်းစသည် ပြန်လည်၍ပွင့်လာရပြန်သည်။ ကေအိုင်အေတို့၏ အခက်အခဲအကျပ်အတည်းများမှာလည်း ဗကပနှင့် ပူးပေါင်းရေးအတွက်  

အကြောင်းပြစရာဖြစ်လာရ သည်။ တစ်ဖက်နိုင်ငံကလည်း ကေအိုင်အေများအား တိုက်ရိုက်အကူအညီပေးရေးထက် ဗကပမှတစ်ဆင့် အကူအညီပေးရေးကိုသာ 

တိုက်တွန်းလျက်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် စီးပွားရေးစားကျက်အလွန်ကောင်းသောနေရာဖြစ်သော်လည်း  လက်နက်ခဲယမ်းများ ဝယ်ယူပြီး ကချင်ပြည်နယ်သို့ 

သယ်ယူရေးမှာမူ ခရီး အလွန်ဝေးကွာသည့်အပြင် ဗကပတို့၏နယ်မြေများကို ဖြတ်သန်းရမည်ဖြစ်သည်။ ကေအိုင်အေတို့သည် ကချင် ပြည်နယ်အတွင်းမှ  ဘိန်းနှင့် 

ကျောက်စိမ်းများကို ထိုင်း နိုင်ငံသို့ပို့ရန်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှလက်နက်များသယ်ယူရန်မှာ အခြားသောင်းကျန်းသူများကိုသာမကဘဲ ဗကပ နှင့် ဆက်သွယ်သည်က ပိုမို 

လျင်မြန်လွယ်ကူသည်မှာ သေချာ၍ရှိနေသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် နှစ်ဦးတွင်ကား မရန်ဘရန်ဆိုင်း ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာပြီး ဗကပနှင့် အနိမ့်ဆုံးစစ်ရေး မဟာမိတ် 

ဖွဲ့စည်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည် မှစ၍ ဗကပနှင့်ကေအိုင်အေတို့သည် ပြန်လည်၍ ပြန်ပေါင်းထုပ်ကြသည်ကို တွေ့ကြရမည်ဖြစ်လေသည်။

ပြည်သူနှင့်တပ်မတော်၏ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး

တပ်မတော်သည် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ အစည်းများအား အစဉ်တစိုက်တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းခဲ့ရာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ပြည်သူ့စစ် အခန်း 

ကဏ္ဍမှာ ပိုမိုပေါ်လွင်လာသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ယခင်က ပျူစောထီး၊ ကာကွယ်ရေးစသော လက်နက် ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများဖွဲ့စည်း၍ သောင်းကျန်းသူများ အား 

ဒေသန္တရဆန့်ကျင်ရေးများပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း ယင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ခါးပိုက်ဆောင်တပ်များဖြစ်ခဲ့ရသည်။ အောင်မြင်မှု လည်း 

မရရှိခဲ့ပေ။ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ များမှာလည်း ဘိန်းမှောင်ခိုကြရာမှ တောခိုကာ သောင်းကျန်းသူများဘဝသို့ရောက်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် 

ဒေသ၊ ပဲခူးရိုးမဒေသနှင့် ကသာနယ်မြေတို့ တွင် ပြည်သူ့စစ်ကို မှန်ကန်စွာအကောင်အထည်ဖော် နိုင်သောအခါတွင်ကား  သောင်းကျန်းသူ  တစ်စုံတစ်ယောက်မျှ 

မကျန်ရလေအောင် သုတ်သင်ချေမှုန်း နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။

ထိုအတောအတွင်း မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ် ပါတီသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှစ၍ အမြုတေပါတီမှ ပြည်သူ့ပါတီသို့ကူးပြောင်းပြီးနောက် ခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေးကြီး

ကို တစ်ပြည်လုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဆင်နွှဲရန် ကြိုးစားလာသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်တွင်ကား ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအသစ်ကို အတည်ပြုပြီးနောက်  

မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။   ပါတီ၏ဦးဆောင်မှုအခန်းကဏ္ဍမှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပြီး ပြည်တွင်း 

သောင်းကျန်းမှု ဆန့်ကျင်ရေးမှာလည်း ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးပါဝင်သောလူထု လှုပ်ရှားမှုကြီးဖြစ်၍လာသည်။

၁၉၇၅  ခုနှစ်အကုန်တွင်ကား  နယ်နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင်ရှိနေသော   ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းသူများမှအပ နိုင်ငံတော်၏ အတွင်းပိုင်း အချက်အချာ 

ကျသော ဒေသများတွင် သောင်းကျန်းသူများမှာ လုံးဝချုပ်ငြိမ်း၍ ကင်းစင်ရှင်းလင်းသွားကြပြီ ဖြစ်သည်။ နယ်စပ်ဒေသများမှ သောင်းကျန်းသူများမှာ မူ ပြည်ပ 

နိုင်ငံများ၏ စွက်ဖက်မှု၊ ကူညီထောက်ပံ့မှု အမျိုးမျိုးကို ရယူ၍လည်းကောင်း၊ ဘိန်းမှောင်ခို စီးပွားရေးဖြင့်လည်းကောင်း၊ နယ်နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းကို အခွင့် ကောင်းယူ 

၍ ဆက်လက်ဆူပူသောင်းကျန်းလျက်ရှိနေကြသေးလေရာ ယင်းတို့၏ အဖျက်လုပ်ငန်းများ၊ ပြဿနာများ၊ ပဋိပက္ခများအား ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း 

စာအုပ်များ တွင် ဆက်လက်၍ ဖော်ပြသွား မည်ဖြစ်ကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပေသည်။

ပဲခူးရိုးမဒေသရှိသောင်းကျန်းသူများချုပ်ငြိမ်းခြင်း

အဝေးရောက်ပါတီ၏ ကြိုးကိုင်မှုများ

ပဲခူးရိုးမဒေသတွင် အခြေစိုက်နေသော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် သခင်သန်းထွန်း ကျဆုံးပြီးနောက် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ ဆုံးရှုံးမှုများအား 

အစွမ်းကုန်  အဖတ်ဆယ်နိုင်ရန်  ကြိုးစားခဲ့သည်။ တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များ ကို တိုးချဲ့၍ စစ်ရေးအရ အကဲသာလာရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း အဆုံးအရှုံးများ 

လာသောကြောင့်  မဒညတပူးတွဲတပ်ဖြစ်သော အောင်နိုင်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရ၏။ အောင်နိုင်တပ် လှုပ်ရှားမှုသည် ဗကပများအတွက် စစ်ရေးတွင် ထူးထူး ခြားခြား 

အလေးသာလာခြင်းမရှိသော်လည်း ကေအင်န်ယူပါတီကိုမူ လုံးဝနီးပါး ဝါးမျိုနိုင်ခဲ့သည်။ ဗကပတို့၏ စည်းရုံးသိမ်းသွင်းမှုကြောင့် ကေအင်န်ယူ ပါတီတွင်း၌ 

ပြဿနာများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ပဋိပက္ခများ အတွင်းကျိတ်၍ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗကပဗဟိုသည် အောင်ဇေယျတပ်ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သေးသည်။

အောင်ဇေယျ တပ်သည် မြို့များကိုသိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း မည်သည့်မြို့ကိုမျှ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။

ထိုသို့ ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပီတို့ စစ်ရေးအရ ကျဆုံးနေစဉ်မှာပင် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် ပြည်ပြေး (ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ၊  ပဒပ)များကို ဗကပနှင့် 

ကေအင်န်ယူ ပါတီနယ်မြေအတွင်းသို့ ခေါ်လာကာ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့သည် စစ်ရေးအရ နှစ်ဖက်ညှပ် နေခဲ့ 

ရသည်။ တပ်မတော်နှင့်ပြည်သူတို့၏ အောင်စိုးမိုး စစ်ဆင်ရေးကိုရှောင်ရှားနေရင်းမှပင် ကေအင်န်ယူ တပ်ဦးနှင့် ပြည်ပြေးတို့၏ ထိုးဖောက်စိမ့်ဝင်မှုကိုလည်း

ကာကွယ် ဟန့်တားနေရသည်။ စစ်ရေးအရ အကဲမသာ သည့်နည်းတူ နိုင်ငံရေးဘက်တွင်လည်း ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် ကျင့်သုံးသော ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ကြောင့် 

အဖတ် ဆယ်မရအောင် ကျဆင်းလာသည်။ ဗကပတို့၏မူဝါဒ အရ နိုင်ငံရေးသည် စစ်ရေးကို လုံးဝလွှမ်းမိုးထားလေရာ နိုင် ငံရေး ကျဆုံးသောအ ခါ စစ်ရေး 

ပါ အ လို အလျောက်ကျဆုံးလာသည်။ ဖြုတ်၊ ထုတ်၊ သတ်လမ်းစဉ် ကြောင့်  ပါတီတွင်းပြိုကွဲမှုများ  အတောမသတ်နိုင် အောင် ဖြစ် ပေါ် လာ သည့် အပြင် ဖြုတ် 

ထုတ် သတ် လမ်းစဉ်သည် ဒေသခံပြည်သူများအတွက် လူသတ်ဝါဒပင်ဖြစ်နေသောကြောင့်လည်း   ပြည်သူ များ၏ဆန့်ကျင်မှုမှာ  တစ်စတစ်စ  တိုး၍ တိုး၍သာ 

လာလေသည်။

ဗမာ ပြည် ကွန် မြူ နစ် ပါ တီ ၏ ဖွဲ့ စည်း ပုံ အရ တရားဝင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ မှာ သခင်ဇင်ဖြစ်ပြီး အတွင်းရေးမှူးမှာ သခင်ချစ်ဖြစ်သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် 

၁၉၆၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ ပြည်ပ လမ်းစဉ်အား လုံးဝနာခံလာခဲ့လေရာ ပဲခူးရိုးမသို့ ပြည်ပ လမ်းစဉ်ကို တစ်ဆင့်ချမှတ်ပေးရသူများမှာ သခင် ဗသိန်းတင်နှင့် 

အဝေးရောက်ပါတီပင်ဖြစ်သည်။ သို့နှင့် ပဲခူးရိုးမရှိ  ပါတီဗဟိုသည်  အဝေးရောက်ပါတီ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်လံလုပ်ဆောင်ရင်း အဝေး ရောက်ပါတီ 

၏လွှမ်းမိုးမှုအောက်သို့ လုံးလုံးလျားလျား ရောက်ရှိလာသည်။ ပဲခူးရိုးမတွင် ဗကပများ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး အကျအဆုံးများနှင့် ကြုံတွေ့လာရသောအခါ အဝေးရောက် 

ပါတီသည် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပကို ဖန်တီး၍ ကယ်တင်ခဲ့ရသည်။  ထို့ကြောင့်  သခင် သန်းထွန်းကျဆုံးပြီး  ၁၉၆၈  ခုနှစ်ကုန်ခန့်မှစ၍ ချုပ်ငြိမ်းလုနီးပါး 

ဖြစ်သွားရသော  ပဲခူးရိုးမ  ဗကပများ သည် အသက်ရှူချောင်သွားခဲ့ရသည်။ ပြန်လည်၍ ခေါင်းထောင်လာနိုင်ခဲ့ရသည်။ ပဲခူးရိုးမတွင် ဗကပတို့ အသက်ဆက် 

နေနိုင်ရေး မှာ အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပ နှင့် ပြည်ပမူဝါဒအပေါ်တွင် တည်မှီလာသည်။ ထိုရောအခါ ဗကပဗဟိုသည် ပဲခူးရိုးမ၏ ကံကြမ္မာကို ဖန်တီးပေးနိုင်သည်

ဟု ယုံကြည်ယူဆရသော အဝေးရောက် ပါတီကို ပိုမို၍ အားကိုးမှီခိုလာရတော့သည်။

အဝေးရောက်ပါတီသည်  ဗကပဗဟိုအသက်ရှူ ချောင်ရေးအတွက်  အရှေ့မြောက်ဒေသ  ဗကပကို ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းနှင့် ကချင် 

ပြည်နယ်တို့တွင် အလျင်အမြန် တိုးချဲ့နေသည် သာမကဘဲ  ပဲခူးရိုးမသို့ လမ်းစဉ်မူဝါဒများ ချပေးခြင်း၊ လိုအပ်သောသတင်းများအား ထောက်လှမ်းပေးပို့ခြင်း တို့ကို 

ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းစက်ဖြင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။  ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုမှ  ပြည်ပအကူ အညီကို  တိုက်ရိုက်ရယူရေးအတွက်  ဆက်သွယ်ရန် စေလွှတ် 

လိုက်သော   ဆရာစကောလယ်တောတို့အဖွဲ့ အား  အရှေ့မြောက်ဗကပမှ  ဗဟိုကိုယ်စားလှယ် ဗိုလ်မျိုးမြင့်(အသားမဲ)သည် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ချဉ်းကပ်၍ ကေအင်န်ယူ 

ပါတီ၏ လျှို့ဝှက်ချက်များကို အောက်ပါ အတိုင်း ပေးပို့ခဲ့သည်။

အောင်မှနဂါး၊ ထွန်းမော်(ဝ၇ဝ၆၃ဝ) ကေအင်န်ယူမှ လျှို့ဝှက်ပြန်တဲ့စာတမ်းကိစ္စ

၁။	စာတမ်းကတော့ မဒညတမှာ ခေါင်းဆောင် မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပါတီမှာ တင်ပြချက်နှင့် ကေအင်န်ယူရဲ့  သဘောထားဆိုတာပဲဖြစ်။ ပါတီရဲ့ တင်ပြချက်ထဲမှာ 

မဒညတထဲမှာ အလုပ်သမား လူတန်းစားပါတီလို့ ပြောနေ တာဟာ ဗကပ ခေါင်းဆောင်မှု လက်ခံရေး ဖြစ်။ မဒညတထဲမှာ ကွန်မြူနစ် ပါတီရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု 

ခံယူတယ်ဆိုတာ ဖော်ထုတ်ရဲ ရမယ်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်မှု လက်မခံနိုင်ဘူးဆိုရင် အရင်းရှင်ခေါင်းဆောင်မှု ခံယူတာပဲဖြစ်။ ကေအင်န်ယူဟာ အလုပ်သမား 

လူတန်းစား ပါ တီ ဖြစ် တယ် ဆိုတာ အလုပ်သမားလူတန်းစားပါတီတစ်ခု တည်းရှိရမယ်ဆိုတာကိုဆန့်ကျင်ပြီး လူမျိုးအလိုက် အလုပ်သမားလူတန်းစားပါတီလုပ်နေ 

တာဖြစ်တယ်။ ပအိုဝ်းတို့၊ ကချင်တို့ကို ရန်သူ က ကွန်မြူနစ်နောက်လိုက်ဆိုတာ နဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုခံယူတယ်ဆိုတာနဲ့ အနှစ်သာရအရပြောရရင် အတူတူပါပဲ။ 

ပါတီက ပြောတဲ့ နောက်လိုက်ဆိုတာ နိုင်ငံရေးအရ ခေါင်းဆောင်မှု ခံယူတာကို ဆိုလိုတာဖြစ် တယ်။ တို့ဟာ နောက်လိုက်မဟုတ်ဘူးလို့ဆိုတဲ့ တုံ့ပြန်မှုရဲ့လုပ်ရပ်က 

အလုပ်သမားလူတန်းစား ခေါင်းဆောင်မှုကို လက်မခံနိုင်ဘူးဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ လက်တွေ့မှာ ပါတီနဲ့ ခပ်ခွာခွာ နေလာခြင်းတို့ပါပဲ။

၂။	ကေအင်န်ယူရဲ့ သဘောထား။ တိုင်းပြည် တစ်ခုမှာ စစ်မှန်တဲ့ မာ့ခ်စ်ဝါဒပါတီတစ်ခု သာရှိရမယ်ဆိုတာခံယူ။ ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ တော်လှန်ရေးမှာ အလုပ်သမား 

လူတန်းစားရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုရှိရမယ်ဆိုတာလည်းခံယူ။ ကေအင်န်ယူပါတီဟာ  သီးခြားသမိုင်းတာဝန် နဲ့ ပြည်လုံးဆိုင်ရာ တော်လှန်ရေးမှာ တာဝန် ယူနေရမှုအရ 

အလုပ်သမားပါတီတစ်ခုအနေ နဲ့ မိမိဆိုင်ရာအတွင်း ရှေ့ဆောင်နေရခြင်း ဖြစ်တယ်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီကို စင်ပြိုင်အဖြစ် သဘောမထားပါ။ တော်လှန်ရေးအောင်ပွဲ 

ခံပြီးနောက် အခြေအနေပေးအပ်တဲ့ကာလ တစ်ခုမှာ တစ်ခုတည်းသောပစ္စည်းမဲ့ ပါတီ သာရှိရမည်ဆိုတဲ့ ခံယူချက်အတိုင်းလုပ်သွား မယ်။ မဒညတ ခိုင်မာကြီးထွား 

အောင်လုပ် မယ်။ တူညီစွာချမှတ်ထားတဲ့ လမ်းစဉ်ဆိုင်ရာ အပေါ်မှာ ပါဝင်တဲ့အဖွဲ့၊ ပါတီတို့က အာမခံ ခြင်း၊ လူထုလမ်းစဉ်အဖြစ် အကောင်အထည် ဖော်သွားကြဖို့ 

ဖြစ် တယ်။ မ ဒ ည တ   ပါတီတစ်ခုရဲ့ခေါင်းဆောင်မှုကို အကြွင်းမဲ့ ခံယူတဲ့တပ်ပေါင်းစုမဟုတ်လို့ မဒညတမှာ ပါဝင်ကြတဲ့ ပါတီအသီးသီးဟာ ပေါင်းစည်းခြင်း နဲ့ 

လွတ်လပ်ခွင့်ဆိုတဲ့ အခြားတစ်ခုကို ကိုင်စွဲလုပ်ဆောင်သွားကြရမှာဖြစ်တယ်။ အထက်ပါတို့ဟာ လျှို့ဝှက်ဖြစ်တဲ့ စာတမ်းပါ အနှစ်သဘောအားလုံးဖြစ်။

၃။ ဒီမှာရှိတဲ့ ကေအင်န်ယူခေါင်းဆောင်တွေ အနေနဲ့ အက်စ်အက်စ်ပီပီကိုလည်း အလုပ်သမား လူတန်းစားပါတီဖွဲ့ရေး ပြောသလို ရလလဖကို တပ်ဦးပါတီအဖြစ် 

ဖွဲ့ရေးကို တရားဝင် တိုက်တွန်းထားခဲ့။ စင်ပြိုင်ပါတီ လုပ်မှုနဲ့ လူမျိုးအလိုက် ပါတီလုပ်ရေးကို တိုက်တွန်းနေတယ်။ တစ်ဆက်တည်းပဲ စင်ပြိုင် တပ်ပေါင်းစုအနေ နဲ့ 

လူမျိုးစု ညီညွတ်ရေး တပ်ဦးအဖြစ် လုပ်နေ။ သူတို့ အစီအစဉ်က ရှမ်းပြည်မှာ ကေအင်န်ယူပါတီခေါင်းဆောင် မှု ဆက်ထူထောင်ဖို့ ဗဟိုကော်မတီအချို့ကို 

ဆက်တာဝန် ပေးမယ်လို့ သိရ။ ခု သူတို့ဝါဒ ဖြန့်နေတာက ကွန်မြူနစ်ပါတီဟာ ပါတီကြီး ဝါဒရှိတယ်။ လက်ဝါးကြီးအုပ်တယ်၊ မာနကြီး တယ်၊ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို 

သူတို့ကတိုက် လာမှ ပါတီက သဘောတူနေတာဖြစ်တယ် ဆိုတာ ဝါဒဖြန့်နေတယ်။

နောက်နှစ်ပါတီ၊ တစ်ပါတီဖြစ်ရေး ဘယ်လို လုပ်မလဲ မေးလာကြတယ်။ ကေအင်န်ယူ  ပါတီထဲမှာ ပါတီအပေါ် လေးနက်တဲ့သူတွေ ကတော့ ကေအင်န်ယူ ပါတီရဲ့ 

သဘောထား နဲ့ လုပ်ရပ်ကို မကြိုက်ကြ။

(အရှေ့မြောက်ဒေသမှ ပေးပို့သော ကြိုးမဲ့ ကြေးနန်း)

ကေအင်န်ယူပါတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ စောမြမောင်နှင့် ဗဟိုခေါင်းဆောင်များကသာ ဗကပ ဩဇာကို လုံးဝ ခံယူနေကြခြင်းဖြစ်ပြီး အောက်ခြေကမူ ဗကပတို့ကို နှစ်မြို့ကြပေ။  

ဗကပတို့၏  ပါတီကြီးဝါဒနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီ၏ လူမျိုးရေး အမြင်ကျဉ်းမှုသည် ထိပ်တိုက်ပဋိပက္ခကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။ အဝေးရောက်ပါတီသည် ဗကပ ဗဟို 

အနေ နှင့် ကေအင်န်ယူ ပါတီကို ပိုင်နိုင်စွာ ကိုင်တွယ်နိုင်စေရန်အတွက် အခြေအနေများကို အကြောင်းကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် အခြားသောင်းကျန်းသူများ 

နှင့် ပတ်သက်၍ လည်း အောက်ပါအတိုင်း အကြောင်းကြားခဲ့သည်။

အခြေအနေများ သိရချက်(ရက် ၁ဝ)

၁။ 	မှူးထင်လင်းထံမှ သိရချက်များ။ နုဂိုဏ်း အတွင်း ကွဲနေသလို မြဇံဂိုဏ်းအတွင်းလည်း သုံးစုကွဲနေတယ်လို့  သိရတယ်။  ဘဇံ၊ ဗိုလ် မောင်မောင်တို့ကတစ်စု၊ မြ၊ 

ဗိုလ်သန်းအောင် တို့ကတစ်စု၊ ဗိုလ်ရွှေလေးနောက်တွင် ဗိုလ် တင်ဦး ရှိသည်။

	ဗိုလ်မြအစုက ကေအင်န်ယူပီနဲ့ ဆွေးနွေးချင် တယ်ဆိုလို့ ကေအင်န်ယူပီက ဆွေးနွေးဖို့ စီစဉ် နေတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ပါတီဗဟိုက သိမသိ ကျွန်တော်တို့ မသိပါ။ 

ဘဇံဟာ ငွေကိုးသိန်း ဦး နု ထံ မှ ရ ရှိ ပြီး ငွေ အ တော် များ များ ကို ဇင်းမယ်ဘဏ်မှာအပ်ထားလို့ ဗိုလ်မြတို့က မကျေမနပ်ဖြစ်နေတယ်လို့ဆိုတယ်။

၂။	ကရင်နီဌာနချုပ်မှာလုပ်တဲ့  ခြောက်ပါတီ ဆွေးနွေးပွဲအစမှာ ဗိုလ်မောရယ်က ဘဇံ ဖိတ်ရေးကိုတင်တယ်။ အက်စ်အက်စ်ပီပီက မိုးဟိန်း ဖိတ်ရေးကိုတင်တယ်။ 

ဒါတွေကို ရလလဖနဲ့ ကေအင်န်ယူပီ ကိုယ်စားလှယ် များက ကန့်ကွက်ကြပါတယ်။

	ဒါကြောင့်  ချင်းအဖွဲ့က  ဗိုလ်မောရယ်နဲ့ ခွန်ကြာနုတို့ရဲ့အဆိုကို ထောက်ခံဖို့ တွန့်နေ တယ်။ သူတို့ အစည်းအဝေးကို ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့ကို ရွေးထားတယ်။ 

ဗိုလ်မောရယ်နဲ့ နိုင်ငံရေး သဘောထားက ကရင်နီဟာ အရင် ကလည်း လွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံဖြစ်သလို ယခု လည်း လွတ်လပ်တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ရမယ်။ မဒညတ ရဲ့ 

ပြည်ထောင်စုမူ ကို သူလက်မခံနိုင်ဘူးဆိုတာ သိရပါတယ်။

၃။	ကရင်နီတိုးတက်ရေးပါတီဒေသထဲကို ရန်သူ  (တပ်မတော်)ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့တွေဝင်တယ် လို့ သိရတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်သူ ဟာ ကရင်နီပါတီ 

ဗဟိုကော်မတီတစ်ဦးဖြစ်သူ ဆရာဖဲဆူရဲ့ အစ်ကိုဖြစ်တယ်လို့သိရတယ်။ အဲဒီမှာ ရန်သူ့စခန်းတစ်ခုရှိတယ်။ တချို့ တပ်တွေက ကရင်နီတိုးတက်ရေးပါတီရဲ့ တပ်တွေ

ကို သူတို့စခန်းတွေကိုလာပြီး လည်ပတ် နေထိုင်ကြဖို့ ခေါ်ခဲ့ကြောင်းသိရ။

၄။	ရှမ်းပြည်အချို့ အဖွဲ့အစည်းများ အခြေအနေ။ အက်စ်အက်စ်ပီပီနဲ့ မိုးဟိန်းအဖွဲ့ ပြန်ပေါင်းထုပ်ရေးကို တရုတ်ဖြူကကြိုးစားပေးနေတယ် လို့သိရ။ လွယ်မော်

စတဲ့ အင်အားများနဲ့ တရုတ်ဖြူပြန်ပေါင်းရေးအတွက် အက်စ်အက်စ်ပီပီမှ ကြိုးစားလုပ်ပေးနေတယ်လို့ သိရ။ အက်စ်အက်စ်ပီပီနဲ့ ရလလဖ မနှစ်က ဆွေးနွေးပြီး 

အချို့ သဘောတူညီချက်ရခဲ့ တာကို အက်စ်အက်စ်ပီပီက ရလလဖကို စည်းရုံးနိုင်ခဲ့ပြီလို့ သဘောထားတယ်။

၅။	ရှမ်းပြည်ရှိအဖွဲ့တွေ ပေါင်းစည်းမိပြီး သံလွင် အနောက်ပိုင်းက မိုးနဲ၊ မောက်မယ်၊ အလယ်ပိုင်းနဲ့ အရှေ့ဘက်က မိုင်းတုံနဲ့မိုင်းဆတ်စတဲ့ မြို့တွေကိုသိမ်းပြီး 

ဖက်ဒရယ်ရှမ်းပြည်သမ္မတ နိုင်ငံအဖြစ်  ကြေညာဖို့ဖြစ်တယ်။  အဲဒီ ရှမ်းပြည်သမ္မတနိုင်ငံဟာ ထိုင်ဝမ်လောက် မကြီးပေမယ့် သမ္မတနိုင်ငံကြေညာပြီးရင် 

ထိုင်းစတဲ့နိုင်ငံတို့က အသိအမှတ်ပြုမယ်။

၆။	မိုင်းပန်ရဲ့ တောင်ဘက်တည့်တည့် အတော် လှမ်းတဲ့နေရာမှာရှိတဲ့ ပိန်မိ၊ မိုးနဲ၊ လွယ်လင်၊ နမ့်လန်၊ ကျောက်မဲ၊ လားရှိုးစတဲ့ မြို့အားလုံး မှာ တရုတ်ဖြူ လျှို့ဝှက် 

စခန်းများ ရှိနေတယ်။ လားရှိုးမြို့နယ်မှာ ကြေးနန်းစက် ငါးလုံး ရှိတယ်။ အဲဒီက က/န စက်တွေဟာ အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဒေသသတင်းတွေကို အမြဲယူပေးနေတဲ့ 

က/န ဌာနတွေဖြစ်တယ်။ သတင်းတွေကို အတော်ရအောင် တာဝန်ယူ ပြီး ပို့ကြတယ်လို့ဆိုတယ်။

၇။	မျက်ကန်း(ပျက်ကန့်)။ ခေါ် သူကြီးရှစ်ဦး အဖွဲ့ရဲ့ ဌာနချုပ်ဟာ ကျိုင်းတုံမြို့ရဲ့ အနောက် ဘက် ကား လမ်း ပေါ် ရှိ လွယ် မော် မြို့ ရဲ့ တောင်ဘက်တည့်တည့် 

လောက်ဒေသမှာ ရှိတယ်လို့ သိရ။ ၎င်းအဖွဲ့မှာ အက်စ်အက်စ် ပီပီရဲ့ ရှမ်းလူမျိုးကြီးဝါဒ ကျင့်သုံးမှုကို မခံနိုင် ဘဲ ယခု ကွန်မြူနစ်ပါတီနဲ့ ဆက်သွယ်လိုတဲ့ အပိုင်းနဲ့ 

ရန်သူ့ထံ လက်နက်ချလိုတဲ့အပိုင်း ကွဲနေတယ်လို့ဆိုတယ်။ အချက်လေးချက်မှ ခုနစ်ချက်အထိဟာ မိုးနဲမြို့ ကာကွယ်ရေးမှ လက်နက်ချတဲ့ ကာကွယ်ရေးမှာ

တပ်ထောက် လုပ်ခဲ့တဲ့ ရှမ်းအမျိုးသား ဆန်လိပ်ထံမှ ပြောပြ ချက်များနဲ့ အချို့နေရာများက စုစည်းရရှိတဲ့ သတင်းများဖြစ်တယ်။ ဆန်လိပ်ပြောပြတာက သူပြောတဲ့ 

အချက်တွေဟာ တရုတ်ဖြူတာဝန်ခံ တစ်ဦးက သူတို့ကာကွယ်ရေးတွေထဲမှာ တာဝန်ခံတွေကို ဆွေးနွေးတာဖြစ်တယ်။ မှတ်တမ်းမလုပ်ရဘဲ ပြောတဲ့ အဓိကအစီအစဉ် 

ကိုသာ နားထောင်ရတယ်လို့ဆိုတယ်။

၈။	ဆန်လိပ်ပြောပြတဲ့ တရုတ်ဖြူ လျှို့ဝှက်စခန်း တွေပဲဖြစ်မယ်ဆိုတာ သေချာပါတယ်။ အက်စ်အက်စ်ပီပီနှင့်မိုးဟိန်းပြန်ညီညွတ်ရေး၊ ကျန်နေတဲ့ လွယ်မော်အဖွဲ့နဲ့ 

တရုတ်ဖြူပြန်ညီညွတ်ရေး အက်စ်အက်စ်ပီပီအနေနဲ့ ရလလဖကိုချဉ်းကပ် စည်းရုံးရေးဆိုတာဟာ အမေရိကန် နယ်ချဲ့ရဲ့ အစီအစဉ်အရ ထိုင်း ဖောက်ပြန်ရေးအစိုးရ 

တရုတ်ဖြူတို့နဲ့ နု-လကျာ်တို့ရဲ့ အစီအစဉ်တွေ ပဲလို့ ထင်မြင်တယ်။

ကရင်နီနဲ့ ပဒပဟာ ခုအထိ (ကြိုးမဲ့ကြေးနန်း) ဆက်သွယ်မှုရှိ၊ ပဒပမှ ဗိုလ်ကျော်ရှိန်ဆိုသူ လာပြီး ဗိုလ်အောင် လာမယ်ပြော၊ဆရာဘူး ကတော့ ဗမာဆန့်ကျင်ရေး 

သာမဟုတ်၊ ကရင်ဖြူဆန့်ကျင်ရေးလည်းရှိ၊ မောရယ်ရဲ့ရုံးကို ရန်သူက လွှတ်လိုက်တဲ့ ဆရာဘူးအစ်ကို ဦးထွန်းဖေ၊ မောရယ်ယောက်ဖ ဦးရယ်နဲ့ ကယားပြည်နယ်

ဥက္ကဋ္ဌ စောငွေသောင်းရဲ့ညီ မဆလတာဝန်ခံတစ်ဦးဖြစ်သူတို့ ရောက်လာခဲ့၊ မောရယ်နဲ့ ဆွေးနွေးပြီး ပြန်သွားတယ်လို့သိရ။  အဲဒီလူတွေကို လက်ခံပြီး မဆွေးနွေးရန် 

ဆရာဘူးက  တင်ပြပေမယ့်  မောရယ်က ကရင်နီကိုယ်တိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နဲ့ လွတ်လပ်ရေး ကို ဆွေးနွေးလိုက်တယ်လို့ဆိုတယ်။ မောရယ် က ကယားပြည်သစ်ပါတီ ကို 

လက်နက်ပေး ပြီး သွေးဆောင်ထားမှုလုပ်နေတယ်။ ကယန်း ပြည်သစ်ပါတီခေါင်းဆောင် ပိန်းလူ သဘောက တော့ ပြည်သူ့ ဒီမိုကရေစီ သဘောထားလည်း ရှိတယ်။ 

ဘုံရန်သူ အပြုတ်တိုက်သွားရေးလည်း သဘောထားတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ကေအင်န်ယူ၊ ရလလဖနဲ့ မနီးတဲ့အပြင် အင်အားကလည်း နည်းတော့ မောရယ်တို့ကိုပဲ အမှီပြုနေတယ်။ ပဒပနဲ့တော့  မဆက်လိုဘဲ  

သာသနာပြု ဘုန်းကြီးတွေနဲ့   ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ဂယက်ရိုက်မှုရှိတယ်။

၉။	ဇော်ထွန်းကိုတော့ ပဒပတိုင်း(၁)မှူးကဖြုတ်ပြီး ပဒပကနေ ထွက်လိုက်ပြီလို့ သိရ၊ မြ-ဇံ အတွင်း မကျေနပ်မှု ပြင်းထန်နေ၊ မြ-ဇံကို ဦးနုလူလို့ ဝါဒဖြန့်တယ်။ 

ဇံကလည်း မြရဲ့ ရန်ကိုကြောက်ပြီး ကင်းချနေတယ်။

	ဗိုလ်မောင်မောင်ကတော့ သူ့ကို မြ ကသတ်မှာ ကြောက်နေတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဇံက နေဝင်း ရဲ့ ကြေညာချက်ကိုသာ ဂရုစိုက်နေပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးခေါ်မလားလို့ 

မျှော်နေတယ်။ ဗိုလ်ရွှေဆိုင်း(ရွှေလေးမဟုတ်)က လက်နက် ခဲယမ်း အဓိကစုနေတယ်သိရတယ်။

၁ဝ။	ပဒပမှာ သုံးစုကွဲနေတယ်။ နု၊ သွင်၊ ရန်နိုင် အစုသုံးစုဖြစ်နေတယ်။ သူ က ကိုယ်ပိုင် ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို လက်မခံဘဲ တညလ နာယက အဖြစ်မှရော ပဒပဥက္ကဋ္ဌ 

အဖြစ်မှရော ထွက်လိုက်တယ်။ လကျာ်ကိုတင်ထား၊ နုကိုင် တဲ့ ပြည်ချစ်လူငယ် တပ်ပေါင်းစုကို ဖျက်လိုက် တယ်လို့ဆိုတယ်။ ရန်နိုင်က တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူး လူ ၁၅ဝ 

ကျော်ရှိပြီး ဦးသွင်က အလယ်ပိုင်းတိုင်းမှူး လူ ၁ဝဝ ကျော်ရှိတယ်၊ ဗိုလ်အောင်(ဗိုလ်မှူးအောင်)ဟာ မယ်စက် အရှေ့ဘက်ဝိုင်းထဲမှာနေတယ်။

	လကျာ်က စစ်ဦးစီးချုပ်လုပ်နေပြီး သွင်က ပဒပ အတွင်းရေးမှူး လုပ်ခိုင်းတယ်။ ဂျင်မီ ယန်းက လူ ၃ဝ ကျော်နဲ့ မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူး လို့ဆိုတယ်။ နုရဲ့တပ်တွေ

ဟာ ပြည်တွင်း ဝင်လာ၍ လူထုက မထောက်ခံတာ လူမျိုးစု တပ်တွေနဲ့ ဆက်ဆံမှု မကောင်းတာ ရန်သူက  ဆက်တိုက်လို့ ချလို့သေတာ၊ လက်နက်ချတာ တွေများ 

တော့ တပ်တွင်းစိတ်ဓာတ်ကျမှုဖြစ်နေ လို့ သိရ။

	ကယန်းပြည်သစ်နယ်ထဲ ဝင်စဉ်က နုနဲ့ ကယန်းပြည်သစ်ပေါင်းတာကို လုံးဝ လူထုက လက်မခံပါ။ အထက်လွှာတွေကတော့ ကယန်း ပြည်သစ်ကိုနုနဲ့ပေါင်းပြီး 

လက်နက်ယူလာလို ကြတယ်လို့ဆိုတယ်။

	ဦးနုတပ်များက ကယန်းပြည်သစ်ဒေသ ထဲမှာ မောင်မောင်ဦး အုပ်ချုပ်ပြီး ၃၇ယောက် ကျန်သေးတယ်။ လူထုကလက်မခံလို့ ပြန်ခေါ်ဖို့ လကျာ်ထံ တောင်းဆို 

ထားတယ်လို့ သိရ။ နုဟာ ဝန်ကြီးချုပ် ဘဝတုန်းကထက်ပင် နေထိုင်မှုအဆင့်မြင့်တယ်လို့ဆိုတယ်။

၁၁။	ကရင်နီမှာလုပ်တဲ့ ခြောက်ပါတီအစည်းအဝေး မှာ ကျယ်ပြန့်ရေးဆိုပြီး ကေအင်န်ယူတပ်ဦး၊ မွန်ပြည်သစ်၊ မိုးဟိန်းအဖွဲ့၊ ဆေးအွန်ရဲ့ အက်စ်အက်စ်အေနဲ့ 

ချင်းဒီမိုကရေစီပါတီ ကို ဖိတ်ရေးတွေ တင်ပြလာကြ။

	မွန်ပြည်သစ်နဲ့  ကေအင်န်ယူအက်ဖ်ကို ဖိတ်ခေါ်ရေးကိုကေအင်န်ယူပီနဲ့ ရလလဖ တို့က ကန့်ကွက်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အများစုက ဖိတ်ခေါ်ဖို့ဆုံးဖြတ်ကြ။ 

မိုးဟိန်းအဖွဲ့ မဖိတ်ရန် ရလလဖက ကန့်ကွက်တယ်။ ဆေးအွန်အဖွဲ့ ကို  အက်စ်အက်စ်ပီပီရော၊  ရလလဖပါ ကန့်ကွက်ပြီး ချင်းဒီမိုကရေစီပါတီကို မဖိတ် ဖို့ 

ဆုံးဖြတ်တယ်။

	ဆေးအွန်(ခေါ်)တင်ဖေကို စီအိုင်အေကို သတင်းရောင်းစားနေသူနဲ့၊ ရန်သူနဲ့ အဆက် အ သွယ် ရှိ သူ လို့ သံ သ ယ ရှိ ကြ တယ်၊ မိုးဟိန်း နဲ့ ချင်းဒီမိုကရေစီ

ပါတီ ကတော့ ဖောက်ပြန်ရေးတွေကိုသာ သိပြီးဖြစ်တယ်။

	အက်စ်အက်စ်ပီပီ က ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပဒပ၊ မဆလ တို့လို ဗမာပါတီများနဲ့ မပေါင်းရေး ကိုဆိုတယ်။ လူမျိုးစုအင်အား သီးခြားစုပေါင်း ကာ ကမ္ဘာကိုပြပြီး 

အခွင့်အရေးယူဖို့ဆိုတယ်။

	ဇိုမီကိုယ်စားလှယ်ဆိုတဲ့ ဂျင်မီက မဒညတ၊ တညလ ဝင်တွေ ဘယ်သူပါပါ၊ ပါလာရင် သူမပါဘူးလို့ဆိုတယ်။ ကယန်းပြည်သစ်ရဲ့ သဘောထားကတော့ 

မဒညတပဲပါပါ၊ တညလပဲပါပါ လူမျိုးစု အဖွဲ့ဆိုရင် ပါရမယ် လို့ဆိုတယ်။

မောရယ် အနေနဲ့လည်း ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ဗမာပါတီလို သဘောထားတယ်လို့ဆိုတယ်။ ကရင်နီ မှာ လုပ်မယ့် ဧပြီ ၁၈ ရက်နေ့ အစည်းအဝေးကို ကေအင်န်ယူပီ နဲ့ 

ရလလဖ တို့မှ မတက်လို့ ဆုံးဖြတ်ကြတယ်။

(ပြီး ပြီ)

(အဝေးရောက်ပါတီမှ သခင်ဗသိန်းတင်က သခင်ဇင်ထံပေးပို့သော ကြိုးမဲ့ကြေးနန်း)

ဗကပ အဝေးရောက်ပါတီသည် လူမျိုးစုသောင်းကျန်းသူများအား နည်းမျိုးစုံဖြင့် သိမ်းသွင်းဝါးမျိုရန် ကြိုးစားလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကြိုးစားရာတွင် အချို့ 

အဖွဲ့အစည်းများ အတွင်း အတွင်းလူများ၊ သူလျှိုများ မွေးမြူ၍ သတင်းမျိုးစုံကို ထောက်လှမ်းရယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်ကုန်တွင် ပြည်ပြေးတက်ထွန်းနှင့် ပြည်နိုင် 

လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်မှ အင်အား ၁၅ဝ ခန့်သည် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးမှ မန်းသာစိန်၏ အကူအညီဖြင့် အောင်နိုင်တပ်ဖွဲ့လှုပ်ရှားရာ ပဲခူးရိုးမ ကိုင်းဒါးချောင်း 

ဖျားရှိ ကျွန်းကုန်းရွာသို့ရောက်ရှိလာပြီး ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ပြည်ပြေးတက်ထွန်းသည် ပြည်ပြေးတို့၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး 

ရည်ရွယ်ချက်များကိုရှင်းပြပြီး  ဗကပတို့ အတွက် ယမ်းပျော့ ၁ဝ ချောင်း၊ စနက်ကြိုးများ၊ အမေရိကန်လုပ် လက်ပစ်ဗုံးခြောက်လုံး၊ ခေါက်မော်တာ သီး ခြောက်လုံး၊ 

ခေါက်မော်တာ စရိတ်သီးခြောက်လုံး၊ ကာဘိုင်ကျည်ဆန် ၅ဝ တို့ကိုလက်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေး သောင်းကျန်းသူ များအား 

အပြိုင်အဆိုင် စည်းရုံးသိမ်းသွင်းရန် ကြိုးစား နေသော ဗကပနှင့် ပြည်ပြေးတို့၏ ဆက်ဆံရေးမှာ ကျယ်ပြန့်၍ မလာပေ။ ပဲခူးရိုးမရှိ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီဗဟို 

သည်လည်း အဝေးရောက်ပါတီမှ ပေးပို့သည့် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းသတင်းများ၊ ညွှန်ကြားချက်များအပေါ် တွင်သာ မှီခိုလှုပ်ရှားနေခဲ့ရသည်။ ပြည်ပ၌ရှိနေသော သခင် 

ဗသိန်းတင်ထံမှ သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်ထံ ပေးပို့သော ကြေးနန်းအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ် သည်-

ခင်မောင်မှ လေးမောင်၊ တင်ကြီးသို့ (၁၂၁၆ဝဝ)

(၁)	၂.၇.၇၂ နဲ့ ၄.၈.၇၂ နေ့စွဲများနဲ့ ပေး လိုက်တဲ့ က/နများ ရပြီလား။

(၂)	ဗဟိုနဲ့ကျွန်တော်တို့ က/န တိုက်ရိုက် အဆက် အသွယ်ရရန် အလွန်အရေးကြီး။

(၃)	ဒါကြောင့် အထက်ပါ က/န နှစ်ခုမှ ဖော်ပြ ထားတဲ့ ဖလင်ကော်ပြားနဲ့စာအုပ်များ သုံးလို့ ရနိုင်၊ မရနိုင် အမြန်ပြန်ကြားပါ။

	(ခင်မောင်မှာ   သခင်ဗသိန်းတင်ဖြစ်ပြီး လေးမောင်မှာ သခင်ဇင်ဖြစ်သည်။ တင်ကြီး မှာ သခင်ချစ်၏အမည်ဝှက်ဖြစ်သည်။)

၁၂.၉.၇၂ ရဲဘော်ခင်မောင်မှ က/န(ဝ၂ဝ၉ဝဝ) ငါတို့အကြမ်းဖျင်း အခြေအနေ

	(၁)	၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှစပြီး စစ်ကြောင်းလေးကြောင်းခွဲပြီး ဝင်သွားတဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ဟာ ပဲခူးရိုးမမှာ ဗဟိုကို ထိုးစစ်လုပ်နေတဲ့ ရန်သူ 

တပ်များကို ငါတို့ ဘက်သို့ ဆွဲလိုက်ရန်ဖြစ်တယ်။

	(၂)	ဒီရည်ရွယ်ချက်အခြေခံအားဖြင့် အောင်တယ်။ အခုလေးနှစ်ကျော်အတွင်း မိမိတပ် (အရှေ့ မြောက် ဗကပ)တွေဟာ ရန်သူ့တပ်မကြီး(၇၇၊ ၈၈၊ ၉၉) 

သုံးခုစလုံး နဲ့ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရ။ ၇၂ ခု နှစ်ဆန်းအထိ လေးနှစ်အတွင်းမှာ ရန်သူသေကျေ၊ ဒဏ်ရာရ၊ သုံ့ပန်းမိ စုစုပေါင်း ၈ဝဝဝ (ရှစ်ထောင်)နီးပါးဖြစ်။

	(၃)	လက်ရှိ အခြေအနေမှာ တပ်မကြီး (၇၇)နဲ့ (၉၉)တစ်ပိုင်းသာ ငါတို့နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရ။ နမ့်ခမ်း၊ မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင်၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ၊ တန့်ယန်းအထိ 

ရန်သူ တပ်ရင်း ပေါင်း  ၃ဝ  ချထားပြီး  မိမိတပ်များကို ပိတ်ဆို့ထား။  မိမိတပ်များအနေနဲ့  ဗမာ ပြည်မြောက်ပိုင်းမှာရှိနေတဲ့ အဓိက တပ်ရင်း ၃ဝ ကိုဆွဲထားနိုင်ခဲ့။ 

ဒီအပြင် မြစ်ကြီးနား၊ ကျိုင်းတုံအရှေ့ဘက်၊ နမ္မတူ မြောက်ဘက် အဲဒီစစ်ဒေသများ မပါသေးပါ။

	(၄)	၇၁ ခုနှစ်မှာ ကွမ်းလုံဘက်သို့ ငါတို့တပ်များ ဆင်းတိုက်စဉ် ရန်သူတပ်များ လိုက်လာတယ်။ ၇၂ ခုနှစ် 'ဝ'နယ်တောင်ပိုင်းအထိ  ငါတို့တပ်များဆင်းတယ်။ 

ရန်သူများ လိုက်လာတယ်။ ရန်သူရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ငါတို့တပ် များနဲ့ (၁ဝ၈)စစ်ဒေသ ဆက်သွယ်နိုင်မှုကို ဖြတ်တောက်ပစ်ရန် ဖြစ်တယ်။

	(၅)	ဒီနှစ်မှာစပြီး ဒီဘက်ရှိ တပ်အများစုဟာ 'ဝ' နယ်ဘက်သို့သွားပြီး   ရန်သူစခန်းအားလုံး နီးပါးကို ချေမှုန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့။

	(၆)	ကျွန်တော်တို့ အကဲဖြတ်မှုကတော့ ပဲခူး ရိုးမ ပါတီဗဟိုစခန်းကို နောက်ထပ်တစ်ချီ ရန်သူ့ ထိုးစစ် လာလိမ့်မယ်ထင်တယ်။ ဒီထိုးစစ်ကို ချေမှုန်းနိုင်ရန် 

ပါတီဗဟိုက သေသေချာချာ စီစဉ်ဖို့လိုမယ်။ ဒီဘက်ကလည်းအတတ်နိုင်ဆုံး ရန်သူကိုဆွဲထားပြီး လှုပ်ရှားမယ်။

	(၇)	လှရွှေကို လေထဲကတစ်ဆင့် ဆိုက်ဘာတွေပေး လိုက်ပြီ။ သူဒီဆိုက်ဘာကိုသုံးနိုင်ပါက ဗဟိုသို့ မြေပေါ်မှပြန်နိုင်ပြီး သူပြန်နိုင်ပါက ဗဟိုနဲ့ ကျွန်တော်တို့ 

တိုက်ရိုက်အဆက်အသွယ်ရမယ်။ လှရွှေပါတီဗဟိုသို့ ဘယ်အချိန်    ပြန်နိုင်မယ် ဆိုတာ ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသို့ ပေးပို့ပါ လိမ့်မယ်။

ရဲဘော်ခင်မောင်မှ က/န(၂၁/၂ဝဝ)

(၁)	ပဲခူးရိုးမစစ်ဆင်ရေးမှာ ရန်သူရဲ့ ပြင်ဆင် မှုဟာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်။

(၂)	စုပေါင်းတဲ့ရန်သူအားဟာ (၈)ရင်းဖြစ်။

(၃)	ရန်သူ ထိုးစစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ တပ်တွေ ကတော့ တပ်မ(၇၇)မှ ခလရ(၆)၊ တပ်မ (၈၈)မှ ခလရ(၁)၊ တပ်မ(၉၉)မှ ခလရ (၄)နှင့်(၁၃)တို့ဖြစ်။ ဒေသတပ်ဖြစ်တဲ့ 

ဖြူးက ခလရ(၃၉)၊ သာယာဝတီက ခလရ (၃၅)၊ ဟံသာဝတီက ခလရ(၅၉)၊ အသစ် ဖွဲ့တဲ့ဖြူးက ခလရ(၆ဝ)တို့ဖြစ်။

(၄)	ပဲနွယ်ကုန်း၊ ကျောက်တံခါး၊ ညောင်လေးပင် မှ ခလရ(၁)၊ (၄)၊ (၁၃) စုစည်းတယ်။ ဖပေါက်မှာ ခလရ(၆ဝ)နှင့် ခလရ(၅၉) နှင့် ခလရ(၆)စုစည်းတယ်။

(၅)	ဖပေါက်ဆိုတာ ဘယ်ဒေသလဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့မသိပါ။

ရဲဘော်ခင်မောင်မှ က/န(၂၉ဝ၇ဝဝ)

(၁) ဗဟိုအတွက် က/န

(၂) ရန်သူက သင်တို့ကို စတင်စစ်ဆင်ပြီလား။

(၃) တိုင်းပြည်ကို တင်ပြနိုင်ရန် သိလိုတယ်။

ရလလဖ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ထံမှ သိရချက်များ

	(၁)	ဇင်းမယ်မှာ အက်စ်အက်စ်ပီပီ၊ ကေအိုင်အေ ရုံးတို့အပြင် နေဝင်းအစိုးရ ကောင်စစ်ဝန်ရုံး လည်းရှိတယ်။ သူ ဇင်းမယ်ရောက်တုန်းက အက်စ်အက်စ်ပီပီမှ

သူ့ကို ပုလိပ်မင်းကြီး စစ် ပုလိပ်ဗိုလ်အချို့နဲ့    မိတ်ဆက်ပွဲလုပ်ပေးလို့ တက်ခဲ့ရတယ်။ ထိုင်းအရာရှိတွေက ရလလဖ ကို ဦးနုနဲ့ပေါင်းရန်ပြောတော့ ဦးနုဟာ ပြည်သူ 

တွေကိုသတ်ခဲ့သူဖြစ်တယ်။ ပဒပဟာ ရန်သူ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်တယ်လို့ပြောတော့ ထိုင်း အရာရှိတွေက ဦးနုနဲ့ ညီညွတ်စေချင်တယ်လို့ ပဲ ပြောတယ်လို့ဆိုတယ်။ 

ထိုင်းအရာရှိတွေက အက်စ်အက်စ်ပီပီဟာ ကွန်မြူနစ်လား၊ ကွန်မြူ နစ်ပါတီကို သွားလာမှုရှိသလား၊ မော်တံဆိပ် တပ်ထားသလားမေးတယ်။

	၂။	ဧပြီလ ၂၄ ရက်က ဆေးဝိုင်နဲ့ ဒုတိယ အတွင်းရေးမှူးခွန်သီရိတို့ ဇင်းမယ်ဈေးထဲမှာ သေနတ်အပစ်ခံရတယ်။ ဆေးဝိုင်ကို ဦးတည်တာမှန်ပေမယ့် ခွန်သီရိ 

ကိုမှန်ပြီး သေဆုံး သွားတယ်။ အက်စ်အက်စ်ပီပီ ဇင်းမယ်မှာ မရှိ တော့လို့ဆိုတယ်။  မိုးဟိန်းနဲ့  တရုတ်ဖြူ ပေါင်းပြီးချတာလို့ သိရတယ်။

	၃။	ခြောက်ပါတီ ဆွေးနွေးပွဲတုန်းက ကေအိုင်အေမှ မှူးခွန်ချိုနှင့် ဗိုလ်နော်ဆိုင်းကို အစည်း အဝေးမှာ ပါတီ က သတ်လိုက်တာဖြစ်တယ်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် 

ပါတီ က ဒီလိုလုပ်တာ မမှန်၊ နေဝင်းက ပြည်ထောင်စုလို့သုံးသေး တယ်။ နေဝင်းနဲ့ပေါင်းတာကမှ အခွင့်အရေး ရနိုင်လို့ပြောတော့ ပါတီသမိုင်းနဲ့ သဘောထားတွေကို 

ရှင်းလင်းပြတော့ ကွန်မြူနစ်ပါတီက လူ အဖြစ်ထားကြတာကို တွေ့ရလို့ဆိုတယ်။ ကေအိုင်အေရဲ့ အမြင်တွေကို ဇိုမီအဖွဲ့မှဆိုသူ ထိုင်းမှာနေသူ ဆလိုင်းအန်သူး (ခေါ်) 

ထန်ခေါင်ထန်းကလည်း သဘောတူတယ်လို့ သိရတယ်။

	၄။	ကေအိုင်အေမှ ရှမ်းပြည်နယ်ထဲရှိ ကချင်နယ် ကို သူတို့ကိုလွှဲပေးရန် အက်စ်အက်စ်ပီပီထံ တောင်းတယ်။ အက်စ်အက်စ်ပီပီကလည်း  ကေအိုင်အေ က 

တရုတ်ဖြူနဲ့ပေါင်းပြီး  အက်စ်အက်စ်ပီပီနယ် ထဲလှုပ်ရှားနေတာကို ကန့်ကွက် နေတယ်။

	၅။  မိုင်းပန်တောင်ဘက် ယဘုတ်င တရုတ်ဖြူစခန်း မှာ မြောက်ဘက်နဲ့ အရှေ့ဘက်က လာတဲ့ တရုတ်ဖြူပါ တစ်ထောင်ကျော် ရှိတယ်။ မိုးဟိန်းနဲ့ ၂ဝဝ ကျော် 

လည်းရှိပြီး  ရိက္ခာစု၊ ခံကတုတ်တွေပြင်တာလုပ်နေတယ်။ ရန်သူနဲ့ လည်း နားလည်မှုရှိထားတယ်။ မိုင်းပန်နဲ့ ငန်ပိ ကြား ရွာတစ်ရွာမှာ လကုန်ခါနီးတိုင်း ရဟတ်ယာဉ် 

ဆင်းတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ရိက္ခာ တွေ အတင်းအကျပ်ဝယ်ထား မြင်း ၅ဝဝ ကျော် စိုက်ခင်းထဲလွှတ်လို့ ပျက်တာတွေ ကြောင့် လူထုဒုက္ခရောက်နေတယ်။

	၆။	ဦးနုရဲ့ မွတ်စလင်အဖွဲ့မှ တာဝန်ခံနှစ်ဦး တောင်ကြီးဘက်သွားရန် ထိုင်းဘက်မှ လာခဲ့။ ရှမ်းပြည်သစ်တပ်မတော်မှ  စောက်လက် (ခေါ်) ဂျင်မီယန်း 

လက်နက် ပါလာ။ ရလလဖ က ဦးနု ဆက်နေတဲ့အဖွဲ့ဖြစ်လို့ ပြန်မောင်း ထုတ်လိုက်တယ်။

အဝေးရောက် ဗကပတို့သည် ပဲခူးရိုးမ ဗဟိုအား ကယ်တင်ရေး မဟာဗျူဟာရည်မှန်းချက် အောင်မြင်ရန် အတွက် တိုင်းရင်းသားသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများ

အား ဝါးမျိုသိမ်းသွင်းရန် နည်းမျိုးစုံနှင့် သိမ်းသွင်း ခဲ့သည်မှာ ယုံမှားသံသယရှိစရာမလိုပေ။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် တွင် အက်စ်အက်စ်အေ(ရှမ်းပြည်တပ်မတော်)သည် 

အက်စ်အက်စ်ပီပီ(ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ)ခေါ် နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ အက်စ်အက်စ်ပီပီတွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယကကြီးအဖြစ် မဟာဒေဝီ 

စဝ်နန်းဟိန်ခမ်းကို တင်မြှောက်ထားပြီး ခွန်ကြာနုက ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ နှစ်ဦးမှာ မိုင်းပင်နှင့် ခွန်ဒူးပေါင်တို့ဖြစ်သည်။ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးမှာ 

သမ္မတဟောင်းစဝ်ရွှေသိုက်နှင့် မဟာဒေဝီ တို့၏သား စဝ်ဆေးဝိုင်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအတွင်းရေးမှူး မှာ ခွန်သီရိဖြစ်သည်။

အက်စ်အက်စ်အေတွင် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခွန်ကြာနု(ဗိုလ်မှူးကြီး)ကပင် တာဝန်ယူပြီး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်လေးဦးမှာ စဝ်ဆေးဝိုင်၊ စိုင်းလှအောင် (ခေါ်) စဝ်ဆေးလင်၊ 

စဝ်အူဝိုင်းနှင့် စဝ်ငါးပိုင်တို့ဖြစ် သည်။ ဗကပတို့သည် သမ္မတဟောင်းစဝ်ရွှေသိုက်၏ သားစဝ်ဆေးဝိုင်ကို အထူးအစဉ်ဖြင့် ဆက်သွယ်စည်းရုံး ခဲ့ရာ စဝ်ဆေးဝိုင်

ကလည်း ပြန်လည်ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ကေအင်န်ယူပီဗဟိုသည် ပြည်ပနိုင်ငံနှင့် တိုက်ရိုက်အဆက်အသွယ်ရရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိရာ စဝ်ဆေးဝိုင်က 

အက်စ်အက်စ်အေနှင့် ကေအင်န်ယူပီ အဆက်အသွယ်အား ဇင်းမယ်မြို့မှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ရန် အကြံပေးတိုက်တွန်းခဲ့သည်။ စင်စစ် ဗကပတို့သည် မဟာမိတ် 

ကေအင်န်ယူပါတီအား အက်စ်အက်စ်အေ စဝ်ဆေးဝိုင်မှတစ်ဆင့် စောင့်ကြည့် ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

အဝေးရောက် ဗကပသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ အကူအညီဖြင့် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပကို တစ်ရှိန်ထိုး တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားခဲ့ရာတွင် ပဲခူးရိုးမရှိ ဗကပ ဗဟိုကို 

ကယ်တင်ရေးမှ ရှမ်းပြည်နယ် အခြေခံဒေသနှင့် ပဲခူး ရိုးမဒေသ ဆက်စပ်လှုပ်ရှားနိုင်ရေးကို မဟာဗျူဟာ ရည်မှန်းချက်အဖြစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ အရှေ့မြောက်ဒေသ 

ဗကပနယ်မြေနှင့် ဆက်စပ်၍နေသော ကေအိုင်အေ၊ အက်စ်အက်စ်အေ၊ ကယန်း၊ ကရင်နီ တိုးတက်ရေးပါတီ၊ ရလလဖ စသည်တို့ကိုလည်း နည်းမျိုးစုံနှင့်ဝါးမျိုရန်၊ 

မိမိတို့ဘက်သို့မပါပါက ဖြိုခွင်းပစ်ရန် မိမိ မကိုင်တွယ် နိုင်သေးသော အခြေအနေတွင် ယာယီမဟာမိတ်ဖွဲ့၍ ထိန်းသိမ်းထားရန် နည်းဗျူဟာများချမှတ်ခဲ့သည်။ 

ထို့ကြောင့် ကေအိုင်အေတို့သည် ဗကပနှင့် မကြာခဏ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရပြီး ဗကပတို့၏ အကျပ်ကိုင်မှုကြောင့် မကြာခဏပင် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့ရသည်။ အက်စ်အက်စ်အေ 

များမှာ ဗကပတို့၏ ဩဇာခံဘဝသို့ တစ်စတစ်စ ရောက်ရှိသွားခဲ့ရသည်။ ကရင်နီ တိုးတက်ရေးပါတီသည် ဗကပကိုဆန့်ကျင်နေခဲ့ရာ ဗကပလိုလားသော ကရင်နီ 

ခွဲထွက်ရေးသမားများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

ကယန်းပြည်သစ်ပါတီသည်  ပြည်ပြေးနှင့် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးတို့၏ ဩဇာကို မခံတော့ဘဲ ဗကပ ဘက်ပါသွားသည်။ ရလလဖ(ပအိုဝ်း)မှာလည်း အဖြူနှင့် အနီ 

ကွဲခဲ့ရသည်။

အရှေ့မြောက်ဒေသ  ဗကပလှုပ်ရှားမှုသည် သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများစွာတို့၏ အခြေအနေ ကို များစွာရှုပ်ထွေးစေခဲ့သော်လည်း ပဲခူးရိုးမရှိ ဗကပ ဗဟိုကိုမူ 

ထူးထူးခြားခြား အခြေအနေတိုးတက်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။

အလင်းရောင်စခန်း

ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်နှင့် အတွင်းရေးမှူး သခင်ချစ်တို့သည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်တွင် ဒိုက်ဦးမြို့နယ် ဖာစောအေး ချောင်း၌ 

တော်လှန်သော ဗဟိုဆေးကျောင်းကို ဖွင့်လှစ် ခဲ့ကြသည်။ တော်လှန်သော ဗဟိုဆေးကျောင်းသည် ဗဟိုပူးတွဲဆေးရုံ ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းဆေးကျောင်းကို 

ဗဟိုပူးတွဲဆေးကျောင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ သခင်ဇင်၊ သခင်ချစ်နှင့် ကေအင်န်ယူပါတီမှ ဗိုလ်ချုပ် ကျော်မြသန်း(နှလုံးရောဂါနှင့် မသေဆုံးမီ)၊ ဗိုလ်ချုပ် 

စောမြမောင်တို့သည်  ဗဟိုပူးတွဲဆေးကျောင်း ကို စစ်နိုင်ရေး၊ အာဏာသိမ်းရေးအတွက် အာမခံချက် တစ်ရပ်အဖြစ်လည်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဗဟိုပူးတွဲ 

ဆေးကျောင်း၏  လျှို့ဝှက်အမည်မှာ အလင်းရောင် စခန်းဖြစ်သည်။ အလင်းရောင်စခန်းအတွက် အတွေး အခေါ် လမ်းညွှန်ချက်ကိုလည်း ပြည်ပပြန် တို့၏ 

လမ်းညွှန်မှုအရ အောက်ပါအတိုင်း ချမှတ်ခဲ့သည်။

ဟုံစစ် ကျယောက်တဲ့ ကျွမ်းစစ်ချစ်ယောက်တဲ့ နီရေးဟာ အဓိက၊ ချွန်ရေးဟာ အရန်ပဲ။

မချွန်ချွန်ချွန် နီယင်ပီးတာပဲ၊ နီယင် ချွန်လာရ မယ်။

ဆိုလိုသည်မှာ အရည်အချင်းရှိသည်၊ မရှိသည်မှာ အဓိကမဟုတ်ဘဲ ကွန်မြူနစ်ပီသရေးသာ အဓိက ဖြစ်သည်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ပီသလာလျှင် အရည်အချင်း 

ရှိလာမည်ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အလင်းရောင်စခန်း၏ အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးမှူးမှာ ရဲဘော်ထွန်းရီ(ခေါ်)ထွန်းသာ(ခေါ်) မောင်မှေး ဖြစ်သည်။ အလင်းရောင်စခန်း

၏ ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ မူ ဗကပ ပဲခူးမြို့နယ်အရှေ့ခြမ်းမှ ဆေးမှူးဦးစိုးအောင် ဖြစ်သည်။ ဦးစိုးအောင်၏ဇနီး ဒေါ်ခင်မြင့်(ခေါ်) ဘွားဘွားကို  သူနာပြုအဖြစ်  တာဝန် 

ပေးသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီမှ ဗိုလ်မျိုးနွယ်နှင့် ဗိုလ်မိုးနိုင်တို့မှာ  ဗဟိုပူးတွဲဆေးသင်တန်းကျောင်း၏ ကော်မတီအဖွဲ့ဝင် များဖြစ်သည်။

ပဲခူးခရိုင်၏ အစဉ်အလာရှိသော ဆေးမှူးဖြစ်သူ  ရဲဘော်မင်းအေးကိုမူ ဓနရှင်ဆေးအတတ်ပညာသည်၊ ပေါ့ပေါ့ဆဆ ဆေးမှူး စသည်ဖြင့်  အကဲဖြတ်ကာ အရေးကြီး 

တာဝန်များ ပေးအပ်ခြင်းမပြုကြပေ။ ဗဟို ပူးတွဲဆေးကျောင်း ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် ပြည်ပပြန် မစိန်ဝင်း(ခေါ်) မမျိုးသန့်(ခေါ်) နို့တစ်လုံးစိန်သည် အဆုတ်ရောဂါကြောင့် 

အလင်းရောင်စခန်းတွင် တွဲဖက် ထားခဲ့ရသည်။ စင်စစ် ပြည်ပပြန် မစိန်ဝင်းသည် ရောဂါကြောင့်  ဆေးရုံတက်လာသူသာဖြစ်သည်။ သို့သော် သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ် 

တို့က မစိန်ဝင်းကို အတန်းအစားရပ်တည်မှု ပြတ်သားသည်ဟုဆိုကာ ဂုဏ်ထူးဆောင် နိုင်ငံရေးမှူးကြီးနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင် ဆေးမှူးကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အဓိက 

တာဝန်များ ပေးခဲ့သည်။ သို့နှင့် ကဏ္ဍပေါင်းစုံတွင် ပြည်ပပြန်များ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ရေး မူအရ မစိန်ဝင်းသည် အလင်း ရောင်စခန်းတွင် အာဏာအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် 

ဖြစ်လာသည်။ မစိန်ဝင်းသည် ဘဝဟစ်တိုင်လှုပ်ရှားမှုအတွက် အခြေခံ ဖြစ်သော မိမိကိုယ်ကို ဝေဖန်ရေးအနေနှင့် ဘဝနှူးပွဲ များကို ပြုလုပ်စေသည်။ 

ဘဝနှူးပွဲဆိုသည်မှာ မိမိဘဝ အတွင်းမှ ရန်သူ့အတွေးအခေါ်များကို မညှာမတာ ဖော်ထုတ်စိစစ်ကြရခြင်းဖြစ်သည်။

ဆေးမှူး  ဦးစိုးအောင်သည်  ဆေးဝါရည်ကို အသားနုတက်စေသော ဆေးအဖြစ် ဒဏ်ရာရလာသော ရဲဘော်စစ်နိုင်အား လက်တွေ့ကုသ၍ သင်တန်းပေးခဲ့ သည်။ 

မစိန်ဝင်းက ဆေးဝါရည်သည် ပိုးသတ်ဆေး တစ်မျိုးသာဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ဦးစိုးအောင်ကို ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ရဲဘော်စစ်နိုင်၏ ဒဏ်ရာအခြေအနေ ဆိုးရွား 

လာသောအခါ မစိန်ဝင်းက ဦးစိုးအောင် ကို သိပ္ပံနည်းမကျသော တတ်ယောင်ကား ဆေးသမား ဟုဆိုကာ ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ပုတ်ခတ်တော့သည်။ ထို့နောက် 

ဦးစိုးအောင်သည် အလင်းရောင်စခန်း၏ ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ်မှ  ဖယ်ရှားခံလိုက်ရသည်။ မစိန်ဝင်းသည် အလင်းရောင်စခန်း၏ အဓိက နိုင်ငံရေး မှူးကြီး၊ 

ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ ဆေးမှူးကြီးအဖြစ် တိုက်ရိုက် တာဝန်ယူလိုက်ရတော့သည်။ မူလ နိုင်ငံရေးမှူးဖြစ်သူ ရဲဘော်ထွန်းသာ(ခေါ်)မောင်မှေးကိုမူ တပ်မှူးအဖြစ် ပြောင်းလဲ 

ခန့်အပ်လိုက်သည်။

ဗဟိုပူးတွဲဆေးကျောင်းတွင်  ဗကပတို့ဘက်မှ အမျိုးသမီး ခုနစ်ဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦးတက်ရောက် ခဲ့ပြီး ကေအင်န်ယူပါတီမှ ၁၃ ဦး တက်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်မြေပြင် 

သူနာပြုဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်၊ ခွဲစိတ်ကုသရေး ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်နှင့် ဆေးဝါးအသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ  ဘာသာရပ်တို့ကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ သို့သော် ဗဟို ပူးတွဲ 

ဆေးကျောင်းသည် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများအား ပြီးပြည့်စုံအောင် သင်ကြားပို့ချနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် ရိက္ခာနှင့် ဆေးဝါးများ 

ပြတ်လပ်လျက်ရှိရာ အမြန်ဆုံး သင်တန်း ဆင်းပေးလိုက်ရသည်။ ကေအင်န်ယူပါတီမှ သင်တန်း သားများကလည်း ဗကပတို့အား ကိုယ်ကျိုးရှာသမားများဟု ဝေဖန် 

စွပ်စွဲကာ လမ်းခွဲသွားခဲ့ကြသည်။ သို့နှင့် အလင်းရောင်စခန်းတွင် ဗကပများသာ ကျန်ရစ်ခဲ့ သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်ဦးတွင် တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာသစ် ကြီး ကိုင်းချောင်း 

စခန်းအနီး၌ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင် ဖျားပြီး သတိလစ်နေသဖြင့် အလင်းရောင်စခန်းမှ မစိန်ဝင်းက သွားရောက်ကုသခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်တွင် အလင်းရောင်စခန်းသည် 

တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများ ကြောင့် ပြည်ပအမျိုးသမီး မရှုမေ(ခေါ်)မြမြ အပါအဝင် ဒဏ်ရာရသူ ၃ဝ ခန့်ကို ထမ်း၍ စောမူခိုလော့သို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ 

ဗဟိုဌာနချုပ်နှင့်လည်း အဆက် အသွယ် ပြတ်သွားသည်။ စောမူခိုလော့တွင် တပ်မတော် စစ်ကြောင်းနှင့် ရင်ဆိုင်တိုးပြန်ရာ ကစဉ့်ကလျားဖြစ်ပြီး သဲမဲနောက်ကြော 

တွင် နှစ်လခန့် ခိုအောင်းနေရပြန် သည်။

အလင်းရောင်စခန်းတွင်   ရိက္ခာအခက်အခဲ ပေါ်လျက်ရှိရာ ဗကပတို့သည် စောမူခိုးလော့ရွာသို့ သွား၍ စပါးအနည်းငယ်မျှကို လက်စွပ်နှင့်လဲ၍ ယူခဲ့ ရသည်။ ၁၉၇၄ 

ခုနှစ်၊ ဧပြီလလယ်တွင်ကား ထမင်း မစားရသည်မှာ ရက် ၂ဝ ကျော်ကြာလာသဖြင့် ကျွေးဥ များကို တူး၍စားကြရသည်။ ထိုအချိန်တွင်လည်း ပြည်ပပြန် မစိန်ဝင်း

သည် အလင်းရောင် စခန်းနှင့်အတူ မရှိ ခဲ့ပေ။ ရိက္ခာကုန်သည်နှင့် ဗဟိုတွင် ဆွေးနွေးရန်ရှိသည် ဟုဆိုကာ ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ အလင်းရောင်စခန်းတွင် အခက်အခဲ 

အကျပ်အတည်းတွေ့တိုင်း၊ ဒုက္ခရောက်တိုင်း စွန့်ခွာသွားလေ့ရှိသော ပြည်ပပြန်မစိန်ဝင်းကို အောက်ခြေမှ မကျေမနပ်ဖြစ်လာကြသည်။ အလင်းရောင်စခန်းမှ 

ဗကပများကို ပဲခူးရိုးမပေါ်ရှိ တောင်ပေါ် ကျေးရွာများကလည်း အကူအညီမပေးကြပေ။ အနီးအနားတွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းရှိသည်ဟု အကြောင်းပြကာ နှင်ထုတ် 

ခဲ့ ကြသည်။ ဒေသခံပြည်သူ တို့က လက်မခံသောအခါတွင် အလင်းရောင်စခန်း သည် ပိုမို၍အခြေအနေဆိုးရွားလာသည်။ ရဲဘော် ထွန်းသာသည် အစာရေစာ 

ငတ်ပြတ်ပြီး ရောဂါဘယ ပေါင်းစုံ ဖိစီးနှိပ်စက်ခြင်းခံနေရသည့် ဗကပများအား တာဝန်ယူကွပ်ကဲ၍ ရှောင်တိမ်းပြေးလွှားနေခဲ့ရသည်။

ထိုအချိန်တွင်  မဒညတပူးတွဲတပ်ဖြစ်သည့် အောင်နိုင်တပ်နှင့်  မြို့သိမ်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည့် အောင်ဇေယျတပ်တို့သည်လည်း အရှုံးနှင့်သာရင်ဆိုင် နေခဲ့ရသည်။ 

အောင်နိုင်တပ်နှင့် အောင်ဇေယျတပ်ကို အဓိက တာဝန်ယူခေါင်းဆောင်ရသော ပြည်ပပြန် ညိုအောင်(ခေါ်) ဉာဏ်ကျော်သည် ကျန်းမာရေး မကောင်းဟု 

အကြောင်းပြကာ အလင်းရောင်စခန်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပြည်ပပြန် ဉာဏ်ကျော်သည် အောင်နိုင်တပ်အတွက်လည်းကောင်း၊ အောင်ဇေယျ တပ်အတွက် 

လည်းကောင်း၊ အလင်းရောင်စခန်းအတွက် လည်းကောင်း မည်သို့မျှ စွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ ပေ။  ၁၉၇၄  ခုနှစ်၊  ဩဂုတ်လ  ၁၅  ရက်သည် ဗမာ ပြည် 

ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ (၃၅)နှစ်မြောက် ပါတီနေ့ ဖြစ်သည်။ အလင်းရောင်စခန်း၏ လက်ရှိ နိုင်ငံရေးမှူး ဖြစ်နေသော ရဲဘော်ထွန်းသာ(ခေါ်)မောင်မှေးသည် မကျင်သန်း

နှင့် မတင်ညွန့်တို့ကို အဖော်ခေါ်၍ ပဲခူး၊ ချောင်းမကြီး၊ ထားဝယ်ချောင်းလက်တက် ကြက်ဖင်နီမြောင်တွင် ပါတီနေ့အတွက် ရိက္ခာရှာသွားကြရာ ကေအင်န်ယူပါတီ 

ပဲခူးရိုးမ တိုင်းကော်မတီ စောညောင်ရေ နှင့်အဖွဲ့က လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ပြီး ရွှေငွေနှင့်လက်နက် များကို လုယူလိုက်ကြသည်။

ပြည်ပပြန် မစိန်ဝင်း အလင်းရောင်စခန်းသို့ ပြန်ရောက်သော်လည်း အခြေအနေမှာ မည်သို့မျှ မထူး ခြားခဲ့ပေ။ ကေအင်န်ယူပါတီ၏ သစ္စာဖောက်မှုကြောင့် လူ၊ 

လက်နက်နှင့် ရွှေငွေများ လျော့ပါးသွားသော ကြောင့်လည်း အလင်းရောင်စခန်းမှာ ပိုမို၍ အင်အား ချည့်နဲ့လာသည်။ ဗဟိုဌာနချုပ်နှင့်လည်း အဆက်အသွယ်ပြတ် 

၍နေလေပြီ။ အလင်းရောင်စခန်းသည် အစာရေစာငတ်ပြတ်ပြီး အင်အားချည့်နဲ့နေသော လူအင်အား ၃ဝ ခန့်ဖြင့် တောတောင် လျှိုမြောင် များအတွင်း လှည့်ပတ် 

ရှောင်တိမ်းနေရသည်။ ထမင်း မစားရသည်မှာလည်း လနှင့်ချီ၍ ကြာမြင့်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ရရာ သစ်ဥသစ်ဖုများ ရှာဖွေစားသောက်ရင်း အဆိပ်အတောက် 

ဖြစ်သူများ၊ ဖျားနာ ဖောရောင် သူများရှိလာသည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်တွင် မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ်တိုင်းမှ တတိယပတ်ဗဟိုမာ့ခ်စ်လီနင်ဝါဒ ကျောင်းတက်ရန် ဗဟိုသို့ရောက်ရှိလာသော ဗိုလ်ခင်ညို (ခေါ်) 

ရဲဘော်ကြည်သည် အလင်းရောင်စခန်းတွင် အစာရေစာငတ်ပြီး သေဆုံးသွားခဲ့သည်။  အလင်းရောင်စခန်းသည် ဗိုလ်ခင်ညို၏ အလောင်းကိုစွန့်ပစ် ပြီး ဇာမဏီ 

ချောင်း ၏ ဝချောင်း သုံးခွသို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့ရပြန်သည်။ ထိုအချိန်တွင် အလင်းရောင်စခန်းမှ ဗကပ ယောက်ျား၊ မိန်းမနှင့် ကလေးများသည် အစာရေစာ ငတ်ပြတ် 

ပြီး တွေ့ကရာ၊ လက်လှမ်းမှီရာ သစ်ရွက် များကိုပင် စားသောက်နေကြရပြီဖြစ်ရာ အသက် ၆ဝ နီးပါးရှိ ဦးအောင်ဇံသည် ကဒတ်ဥများကိုစားပြီး အဆိပ် ဖြစ်သဖြင့်

သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ကျောင်းအုပ်ကြီးဟောင်း ဦးစိုးအောင်၏ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်မြင့်(ခေါ်) ဖွားဖွားသည်လည်း အစာငတ်ပြီး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ 

သာယာဝတီခရိုင် ကော်မတီဦးစံထွန်း၊ အောင်နိုင်တပ်မှ ညွန့်မောင်(သိမ်ဆိပ်)တို့သည်လည်း အစာငတ်၍ သေခဲ့ ရသည်။ ကျောင်းအုပ်ကြီးဟောင်း၊ ဆေးမှူးကြီး

ဟောင်း ဦးစိုးအောင်သည်လည်း အားပြတ်ပြီး သေဆုံးခဲ့ရသည်။

အလင်းရောင်စခန်းသည် ဗကပ ဗဟိုနှင့် သော်လည်းကောင်း၊  တိုင်းခရိုင် အသီးသီးနှင့်သော် လည်းကောင်း တသီးတခြားဖြစ်ပြီး အဆက်အသွယ် ပြတ်ကာ 

တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးခွင် အတွင်းပိတ်မိ နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့သည် ဗဟိုဆေးကျောင်းကို မည်သို့မျှ ကယ်တင်နိုင်ခြင်းမရှိ ခဲ့ပေ။ 

ဗဟိုဌာနချုပ်သည်ပင်လျှင်  တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် တပြေးတည်းပြေးနေရချိန် ဖြစ်သည်။ ပြည်ပပြန် မစိန်ဝင်းနှင့်  ပြည်ပပြန် ဉာဏ်ကျော်တို့သည် 

လည်း  အလင်းရောင်စခန်းကို ကယ်တင်ရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်ကြတော့ပေ။ တောင်ယာပျက်တစ်ခုမှ ဆန်တစ်ပြည်ကျော်ခန့်ရှာ၍ ရရာ အများ စုကကလေးများ ကို 

ဦးစားပေး၍ ကျွေးရန် အဆိုပြု ကြသော်လည်း ပြည်ပပြန် မစိန်ဝင်းက လူကြီးများကို သာ ကျွေးရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သဖြင့် မကျေနပ်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြန်သည်။

အလင်းရောင်စခန်းသည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ တစ်နွေ လုံး၊ တစ်မိုးလုံး အငတ်ငတ်အပြတ်ပြတ်ဖြင့် ရှောင်တိမ်း ပြေးလွှားနေခဲ့ရသည်။ ပြည်သူလူထုက လက်မခံသော 

ကြောင့်လည်း ပြေးစရာမြေမှာ တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၇၇) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်မှ အမှတ်(၁ဝ၆) 

ခြေမြန်တပ်ရင်း စစ်ကြောင်းသည် ပြည်သူလူထု၏ သတင်းပေးချက်အရ အလင်းရောင်စခန်းကို ဝိုင်းမိတော့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ပြည်ပပြန်မစိန်ဝင်း၊ ပြည်ပပြန် 

ဉာဏ်ကျော်၊ ပြည်ပ အမျိုးသမီး မရှုမေ(ခေါ်)မြမြ၊ မခင်မာ၊ ဒေါ်တင်နှင့်တင်စိုးတို့  ခြောက်ဦးသေဆုံးသွားရတော့သည်။ အလင်းရောင် စခန်းမှ မိန်းမများ၊ ကလေးများ 

နှင့် ကျန်အင်အားစု အားလုံး လက်နက်ချခဲ့ရာ တပ်မတော်သားများက ကြင်နာယုယစွာ ပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့ကြလေသည်။

ဤသို့ဖြင့် ဗကပဗဟိုဌာနချုပ်၏အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည့် အလင်းရောင် စခန်း (ခေါ်) ဗဟိုဆေးကျောင်း (သို့မဟုတ်) ဗဟိုဆေးရုံသည် 

တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူလူထု၏ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်မှုဖြင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားရ လေတော့သည်။

အောင်စိုးမိုးစစ်ဆင်ရေး

ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်နှင့် အဓိကအင်အားစုများသည် ပဲခူးရိုးမဒေသကြီးကို အခြေခံဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ပင် ခိုအောင်း 

လှုပ်ရှား နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ပဲခူးရိုးမသည် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်း မြေပြန့်လွင်ပြင် ဒေသကြီးနှစ်ခုအကြားတွင် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်တည်ရှိနေရာ 

အလျားမိုင် ၁၅ဝခန့်ရှိသည်။ အနံမှာ ၁၅ မိုင်မှ မိုင် ၄ဝ ခန့်အထိ ကျယ်ဝန်းပြီး တောတောင်လျှိုမြောင်များ ထူထပ်ရှုပ်ထွေးနေသည်။ တောင်ထိပ်တောင်ထွတ်များမှာ 

အမြင့်ပေ ၅ဝဝ မှ ၃ဝဝဝ ခန့်အတွင်း တည်ရှိကြသည်။ အဖိုးတန် သစ်၊ ဝါးနှင့် သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များလည်းပေါများလှ သည်။

ပဲခူးရိုးမပေါ်တွင် လူနေထူထပ်ခြင်း မရှိပေ။ အစုလိုက်အဝေးလိုက် စုပေါင်းတည်ထားသော ရွာစု ရွာဝေးက နည်းပါးပြီး တစ်ရွာချင်း နှစ်ရွာချင်းသာ လမ်းပန်း 

ဆက်သွယ်မှု ခက်ခဲရာ တောင်ပေါ်နှင့် လျှိုမြောင်များတွင် တည်ရှိလေ့ရှိသည်။ ရွာစုရွာဝေး အနေနှင့် ဖြူးချောင်းဖျားတွင် တောင်ပေါ်ခုနစ်ရွာရှိပြီး ရဲနွယ်ချောင်းဖျား 

တွင် တောင်ပေါ်(၁၄)ရွာရှိသည်။ ပဲခူးချောင်းဖျားတွင် တောင်ပေါ် ကိုးရွာရှိသည်။ ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများမှာ ကရင်အမျိုးသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် 

ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီ တို့သည် တောင်ပေါ် ကရင်ရွာများကို အခြေခံဒေသ အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီးနှစ်ရှည်လများ ရပ်တည်လာခဲ့ကြ သည်။ ပဲခူးရိုးမဝန်းကျင်တွင် 

ဆန်ရေစပါး ပေါများ သော ရွာကြီးပေါင်း ၁၂၅ဝဝ ကျော်တည်ရှိရာ ဗကပ နှင့် ကေအင်န်ယူတို့အဖို့ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ဆက်ကြေး ငွေအတွက်မပူခဲ့ရပေ။ 

ပဲခူးရိုးမဝန်းကျင် တောင်ခြေ မြေပြန့်ဒေသမှ  ဗမာတိုင်းရင်းသားများ၊  ပဲခူးရိုးမ တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းမှ ကရင်တိုင်းရင်းသားများ၊ ပဲခူးရိုးမ အနောက်ခြမ်းမှ 

ချင်းတိုင်းရင်းသားများမှာ ကေအင်န်ယူနှင့် ဗကပများအား နည်းမျိုးစုံဖြင့် အကူအညီပေးခဲ့ကြရသည်။ ပဲခူးရိုးမနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတွင် လူဦးရေ သုံးသန်းခန့် 

မှီတင်း နေထိုင်ခဲ့ကြရာ ထိုတိုင်းရင်းသားလုပ်သားပြည်သူများ၏ ဆန်ရေစပါး ရိက္ခာနှင့် ဆက်ကြေးငွေများကိုရယူပြီး ပဲခူးရိုးမပေါ်၌ ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူတို့သည် 

နှစ်ပေါင်းများစွာပင် ကြီးစိုးခဲ့ကြလေသည်။

ဗကပ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ 'လေးနှစ်အတွင်း စစ်အနိုင်တိုက်ရေး စီမံကိန်း'ကိုချမှတ် ၍ 'ပဲခူးရိုးမလွတ်မြောက်ရေးသည် အဓိကနှင့်ပထမ 

ဖြစ်သည်' ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ဖြင့် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြဖူးသည်။ သို့သော် ဗကပတို့ ၏ လေးနှစ်စီမံကိန်းမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ကြပေ။ 

တပ်မတော်သည် ပြည်သူ့စစ် မဟာဗျူဟာ၊ နည်းဗျူဟာ  များကို ချမှတ်၍ ဗကပ ဗဟိုဌာနချုပ်ကို ဦးတည် တိုက်ခိုက်ရန် စစ်ဆင်ရေးကြီးများ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆင်နွှဲ 

ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် မော်နိုင်စစ်ဆင်ရေး၊ ၁၉၆၈  ခုနှစ်တွင်  ပြည်သာယာစစ်ဆင်ရေး၊ သီဟစစ်ဆင်ရေး၊ တေဇစစ်ဆင်ရေး၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် တံခွန် 

စစ်ဆင်ရေး၊ ဇွဲသတ္တိစစ်ဆင်ရေး၊ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် တွင် နေမင်းစစ်ဆင်ရေး၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှစ၍ အလင်းရောင် စစ်ဆင်ရေးများကို ဆင်နွှဲခဲ့ရာ စစ်ဆင်ရေးများ သည် 

ပြည်သူလူထု၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် အထိုက်အလျောက် အောင်မြင်ခဲ့ရသည်။

ပဲခူးရိုးမဒေသရှိ တိုင်းရင်းသား ပြည်သူလူထုသည် နိုင်ငံရေး အမြင်မကျယ်မှု၊ ဝါဒဖြန့် စည်းရုံးသိမ်းသွင်း မှု၊ မသိနားမလည်မှုတို့ကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ 

ခြိမ်းခြောက် အကြမ်းဖက်မှုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များ သံယောဇဉ်ကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊  ဗကပနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့အား နည်းမျိုးစုံဖြင့် 

အကူအညီပေးခဲ့ကြရသည်။  သောင်းကျန်းသူများ စားသောက်နေထိုင်ရေးအတွက် ရိက္ခာအကူအညီပေးခဲ့ ရသည်။ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများလှုပ်ရှားမှု သတင်း 

ထောက်လှမ်းရေးနှင့် ဆက်သားအဖြစ် ဆက်သွယ်ရေး များတွင်လည်း တာဝန်ယူခဲ့ကြရသည်။ စခန်းထောက်လုပ်ပေးခြင်း၊ လမ်းပြပေးခြင်း၊ ရံဖန်ရံခါ တပ်မတော် 

စစ်ကြောင်း၏အန္တရာယ်မှလွတ်ကင်းစေရန် သိုဝှက်ပေး ခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း ကူညီခဲ့ကြရသည်။ နောက်ဆုံး ပဲခူးရိုးမဒေသရှိ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများထဲမှအချို့ 

သည် ကိုယ်တိုင်ပင်လျှင် ဗကပများ၊ ကေအင်န်ယူပါတီ ဝင်များ၊ အမာခံကျောရိုးများအဖြစ် တာဝန်ယူထမ်း ဆောင်ခဲ့ကြရသည်။

သို့သော် ဗကပတို့၏ ဖြုတ်ထုတ်သတ် လမ်းစဉ် (ခေါ်) လူသတ်ဝါဒသည် အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်ရုံသာ မကဘဲ ပြည်သူလူထုကိုပါ ထိပါးသတ်ဖြတ်လာ သောအခါ 

ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများသည် သည်းမခံနိုင်တော့ ပေ။ သောင်းကျန်းသူတို့၏ လူသတ်ဝါဒတွင် အစတေးခံ ခဲ့ကြရသော ဒေသခံတိုင်းရင်းသားပြည်သူများမှာ မရေ 

မတွက်နိုင်အောင်ပင် များပြားလှသည်။ ထို့ကြောင့် ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများသည် တပ်မတော်နှင့်အတူ လက်တွဲ၍ တစ်စတစ်စ ပါဝင်လာကြရာမှ ရန်သူချေမှုန်းရေး 

လုပ်ငန်းသည် လူထုလှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြင့် ကျယ်ပြန့်လာတော့သည်။

တပ်မတော်သည် ပဲခူးရိုးမရှိ သောင်းကျန်းသူများ လုံးဝချုပ်ငြိမ်းရေးအတွက်  ပဲခူးရိုးမဒေသ  အထူး စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပဲခူးရိုးမ ရန်သူ 

ချေမှုန်းရေးနှင့် နယ်မြေစိုးမိုးရေး စီမံချက်ကိုလည်း ရေးဆွဲချမှတ်ခဲ့သည်။ ပဲခူးရိုးမဒေသအထူးစစ်ဆင်ရေး ဌာနချုပ်၏ ဌာနချုပ်မှူးမှာ အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် 

တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးခင်အုန်းဖြစ်သည်။ ပဲခူးရိုးမ ဒေသအထူးစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်သည် တောင်ပေါ် (၁၄)ရွာ  ပြောင်းရွှေ့ရေးကို  ရဲနွယ်စီမံကိန်းအဖြစ် ခက်ခဲစွာ 

အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာကိုပြောင်းရွှေ့ခြင်းဖြင့် ဗကပတို့၏ အခြေခံဒေသတစ်ခုသည် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ရသည်။ 

ဗိုလ်မှူးကြီးခင်အုန်းသည် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်မှ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး တာဝန်သို့  ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ယူသွားသောအခါ 

အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းတင် သည် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး ဖြစ်လာပြီး ပဲခူးရိုးမအထူးစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်၏ 

စစ်ဆင်ရေးမှူးဖြစ်လာသည်။

ပဲခူးရိုးမဒေသ သောင်းကျန်းသူ ချုပ်ငြိမ်းရေး အတွက်  အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် အမှတ် (၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တို့သည် ပဲခူးရိုးမ ရန်သူချေမှုန်းရေးနှင့်  

နယ်မြေစိုးမိုးရေး  စီမံချက်အရ အောင်စိုးမိုး စစ်ဆင်ရေးကို ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့်  ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးသည် ပြည်သူ့စစ်နည်းဗျူဟာ 

အဖြစ် ဖြတ်လေးဖြတ်စနစ်ကို ကျင့်သုံးစေခဲ့သည်။ ဖြတ်လေးဖြတ်စနစ်မှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်။

(က)	ရိက္ခာဖြတ်တောက်ခြင်း။

(ခ)	ဆက်ကြေးများ ဖြတ်တောက်ခြင်း။

(ဂ)	ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံးက သောင်းကျန်း သူများနှင့် အဆက်ဖြတ်ခြင်း။

(ဃ)	ပြည်သူလူထုကိုယ်တိုင် သောင်းကျန်းသူများကို ခုခံချေမှုန်းသတ်ဖြတ်ခြင်း။

ဖြတ်လေးဖြတ်စနစ်ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်တွင် စတင်အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။

တိုင်းရင်းသားပြည်သူများ၏  စီးပွားရေးဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်အတွက် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်း စီမံကိန်းကြီးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ရဲနွယ်စီမံကိန်းသည် အခြေခံ 

ပင်ဖြစ်သည်။ ပဲခူးရိုးမမှ စစ်တောင်းမြစ်အတွင်း သို့ စီးဆင်းနေသော ဆင်သေချောင်း၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ ဆွာချောင်း၊ ခပေါင်းချောင်း၊ ဖြူးချောင်း၊ ကွင်းချောင်း၊ 

ရဲနွယ်ချောင်းတို့သည် နှစ်စဉ်ပင် မိုးရာသီတွင် ရေကြီး ပြီး ရေလျှံလေ့ရှိသည်။ ရဲနွယ်စီမံကိန်းသည် စစ်တောင်း မြစ်၏ချောင်းမကြီး ၁၂ ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည့် 

ရဲနွယ်ချောင်း ကို ထိန်းချုပ်ရန် ဖြစ်သည်။ ရဲနွယ်စီမံကိန်းသည်  ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ကြီး၏ အကူအညီဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ 

ရဲနွယ်စီမံကိန်း အရ အမြင့်ပေ ၁၆၆ ပေမြင့်ပြီး ဧကပေ ၈ဝဝဝဝဝ ရေလှောင်အားရှိသည့် တာတမံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက် မည်ဖြစ်ရာ တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာသည် 

ရေအောက်သို့ လုံးလုံးလျားလျား နစ်မြုပ်သွားမည်ဖြစ်သည်။

ရဲနွယ် ရေလှောင်ဆည် နှင့် ပြွန်တန်ဆာ လွင်ပြင် ရေဘေးကာကွယ်ရေး စီမံကိန်း(ရဲနွယ်စီမံကိန်း)အရ တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာကို ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြရသည်။ ယင်း 

တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

(က)	ညာပလားရွာ

(ခ)	ကိုင်းချောင်းရွာ

(ဂ)	သစ်ကြီးရွာ

(ဃ)	ထန်းတပင်ရွာ

(င)	သစ်ထောက်မရွာ

(စ)	ပဒေသာရွာ

(ဆ)	ဗန္ဓယော်ရွာ

(ဇ)	ရုန်းပင်သာရွာ

(ဈ)	ဇဟားရွာ

(ည)	သံပရာခုန်ရွာ

(ဋ)	ချောင်းခွရွာ

(ဌ)	စလူမြောင်ရွာ

(ဍ)	ဥတိုရွာ

(ဎ)	ဝါမီးရွာ

တပ်မတော်သည်  တောင်ပေါ်  ၁၄ ရွာအား ကျောက်တံခါးမြို့နယ် ရေတွင်းဖြူသို့ စနစ်တကျ ရွှေ့ပြောင်းပေးပြီး ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများကို အားသွန် ခွန်စိုက် လုပ်ကိုင် 

ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗကပဗဟိုနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့သည် တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာမှ ရိက္ခာနှင့် ဆက်ကြေးများ မရနိုင်တော့သည့် အပြင် လုံးဝလည်း 

အဆက်အသွယ်ပြတ်သွားခဲ့ရတော့ သည်။ ပဲခူးရိုးမဒေသပေါ်ရှိ တောင်ပေါ်ရွာများမှလည်း ရန်သူကို အတွေ့မခံကြတော့သည့်အပြင် တပ်မတော် နှင့် ပူးပေါင်း၍ 

ရန်သူကို ကွက်ပြည့်နင်း ချေမှုန်းရေး များကို ဆောင်ရွက်ရန်လာကြသည်။ သို့နှင့် ပြည်သူနှင့် တပ်မတော်ပူးပေါင်းဆင်နွှဲခဲ့ကြသော အောင်စိုးမိုး စစ်ဆင်ရေးကြီး

သည် ပဲခူးရိုးမဒေသမှ သောင်းကျန်းသူ များအား အပြီးအပိုင် သုတ်သင်ချေမှုန်းရန် ပြင်ဆင် စိုင်းပြင်းနေပြီဖြစ်လေသည်။

လေးကထိတိုက်ပွဲ(လျှပ်စီးစစ်ဆင်ရေး)

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်သည် ပြေးရင်းလွှားရင်း သွားတုအံကပ် ပျောက်ဆုံးခဲ့သောကြောင့် အစာမစားနိုင်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ထန်းတပင်

မြို့နယ် တာဝန်ခံ အောင်ငွေ(ခေါ်) ရဲဘော် အောင် က ဖြူးမြို့နယ်မှ သွားစိုက်ဆရာဝန် သန်းဝင်း ဆိုသူကို သခင်ဇင်ထံ စေလွှတ်ပေးခဲ့ရသည်။ ဗကပဗဟို 

ဌာနချုပ်သည် ကျောက်တံခါးမြို့နယ် ဆားပြင်ရွာ၏ နောက်ကြော မြရာပင်ကြောပေါ်ရှိ လေးကထိမြောင် တွင် စခန်းချခိုအောင်းနေသည်။ သခင်ဇင်၏သွားများ ကို 

ပြန်စိုက်ပေးပြီးသောအခါ သန်းဝင်းသည် အောင်ဇေယျတပ်မှ နိုင်ငံရေးမှူး သိန်းထွန်း၊ တပ်မှူး မြဟန်၊ ရဲဘော်ဌေး၏ သားကြီး မောင်ခိုင်၊ မကျင်သောင်း စသော 

ဗကပများကို ရွှေသွားများ စိုက်ပေးခဲ့ရသေးသည်။ အောင်ဇေယျတပ်မှ သန်းဝင်းအား လုံခြုံရေးအရ သတ်ဖြတ်ရှင်းလင်းပစ်ရန် စီစဉ်သေးသော်လည်း မအောင်မြင် 

ခဲ့ပေ။ အောင်ဇေယျတပ်မှာ အခြေအနေ မကောင်းတော့သဖြင့် လက်နက်ချသူများပြားလာသည်။ သွားစိုက်ဆရာဝန် သန်းဝင်းသည်လည်း ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ

တွင် ဖြူးမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အမှတ်(၇၇) ခြေမြန်  တပ်မဌာနချုပ်သည်  ဗကပ ဗဟိုဌာနချုပ်အား တိုက်ခိုက်ရန် လျှပ်စီးစစ်ဆင်ရေးကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ လျှပ်စီး 

စစ်ဆင်ရေး တွင် အမှတ်(၁ဝ၆) ခြေမြန်တပ်ရင်း စစ်ကြောင်းနှင့်  အမှတ်  (၁ဝ၁)  ခြေမြန်တပ်ရင်းစစ် ကြောင်းတို့အပြင် ကွန်မန်ဒိုစစ်ကြောင်းတစ်ကြောင်းလည်း 

ပါဝင် ခဲ့သည်။ တပ်မတော်သည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ ဗဟိုစခန်းဖြစ်သည့် လေးကထိစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်လိုက် 

ရာ အတွင်းရေးမှူးသခင်ချစ်၏ ကိုယ်ရံတော်တပ်သား ပုတင်သေဆုံးပြီး  ဗကပဗဟိုသည် ကစဉ့်ကလျားဖြင့် ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးရတော့သည်။ သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ် 

သည် လေးကထိစခန်းတိုက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ အတိုင်း သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်-

ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက် လေးကထိစခန်း အတိုက်ခံရတာ နဲ့ပတ်သက်တဲ့ နိဂုံးချုပ်

		ညာပလား ပတ်ဝန်းကျင်ကို အားရအောင် ရှင်းပြီးနောက် ရန်သူဟာ သုံးသပ်ချက်တစ်ခု လုပ်တယ်။ သူတို့ရဲ့ သုံးသပ်ချက်ကတော့ ပါတီဗဟိုဟာ 

ပဲခူးချောင်းဖျားရောက်ပြီး မဟာမိတ် အကူအညီနဲ့ ခိုအောင်းနေ လိမ့်မယ်ဆိုတာပဲ ဖြစ်တယ်။

		အဲဒီအစီအစဉ်အရ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်မှာ လျှပ်စီးစစ်ဆင်ရေးကို ရုပ်သိမ်း၊ ထောက်လှမ်း ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို မြောက်ဘက်လွှတ်သတင်း စုံစမ်းခိုင်းပြီး 

အကယ်၍ သတင်းထပ်ရရင် သတင်းပေါ်မူတည်ပြီး ပါတီဗဟိုကို ဆက်လက် ချေမှုန်းဖို့ သူတို့ကြိုးစားကြပြန်တယ်။

		ဒါပေမဲ့ လက်နက်ကိုင်ထောက်လှမ်းရေး တပ်ဖွဲ့ဟာလည်း ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်မှာ ကျီး မနိုး၊ ခရုချောင်း၊ ထန်းလက်ကုန်း၊ ဝါးတစ်လုံးနဲ့ ပေါက်လင်း 

ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဘာသတင်းမှ ထောက်လှမ်းလို့မရခဲ့ဘူး။

		ပါတီဗဟိုစခန်းအတိုက်ခံရတာဟာ စစ်ဆင်ရေးအရပြောရင် ပြောပလောက်အောင် ဆုံးရှုံးမှုမရှိပေမယ့် နိုင်ငံရေးအရပြောရရင်တော့ အများကြီးနာတယ်။ 

ဘာကြောင့်လဲ။

		(၉၉)၊ (၈၈) ရန်သူတပ်မတွေဟာ သုံးနှစ် ဆက်တိုက် ခေါင်းမဖော်နိုင်ဘဲ ထိပ်ပြဲခေါင်းကွဲ ခံနေရတဲ့အခြေအနေကနေပြီး ကျွန်တော် တို့ရဲ့ အဓိကတပ် 

နှစ်တပ် ဖြစ်တဲ့ အောင်ဇေယျ၊ အောင်နိုင်တို့ဟာ ရှမ်းစု၊ ငပန်းအင်းတိုက်ပွဲ တွေမှာဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး အခုတစ်ခါ ပါတီဗဟိုအတိုက်ခံရတော့ ရန်သူအတွက် အသက်ရှူပေါက် 

ရပြီး ခေါင်းထောင်လာနိုင်လို့ပဲ။

		ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရန်သူက ပဲခူးရိုးမ ဗကပ တပ်အခြေအနေဟာ ၇၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှာ အရှိန် အမြင့်ဆုံးရောက်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ မေလကျ တော့ ရှမ်းစု 

တိုက်ပွဲ၊ ငပန်းအင်းတိုက်ပွဲ အပြီး အရှိန်ကျလာတယ်။ ၇၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လကျပြန် တော့ ပါတီဗဟိုစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းနိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့် စစ်ရေး 

အကဲသာ မှုဟာ မိမိတို့လက်ထဲ ပြန်ရောက်လာတယ်။ လက်ရှိအခြေအနေဟာ ဗကပတို့ စတင်ပြိုလာ တဲ့ကာလဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် မိမိတို့အမှား ကြောင့် ဗကပ 

သက်ဆိုး ရှည်နိုင်တယ်။ စစ်မြေ ပြင်စည်းကမ်းနဲ့ ညွှန်ကြားချက်များကို မိမိတို့ တပ်ဖွဲ့များက စနစ်တကျ လိုက်နာရေးဟာ အရေးအကြီးဆုံးအဆင့် ရောက်ရှိနေပြီလို့ 

သုံးသပ်ထားပါတယ်။

		ဒါကိုကြည့်ရင် စခန်းအတိုက်ခံရတာဟာ စစ်ရေးအရပြောပလောက်အောင် ဆုံးရှုံးမှုမရှိပေမယ့် စစ်ရေးအကဲသာမှုဟာ ဘယ်သူ့လက်ထဲရောက်မလဲဆိုတဲ့ 

ပြဿနာအဖြစ်နဲ့ ရန်သူက ကြည့်တယ်။ ဒီအတိုင်းပဲ ကျွန်တော်တို့ကလည်း ပဲ ကြည့်ရမှာဖြစ်တယ်။

		ဒီနေရာမှာ သူတို့ပြောတဲ့အတိုင်း မဟုတ်စေ ကာမူ ပြဿနာကို ရင်ဆိုင်လာရတယ်ဆိုတဲ့ အဖြစ်ကတော့ ရောက်လာတာပဲ။ ဒါကြောင့်မို့ နိုင်ငံရေးအရ 

အများကြီးနာတယ်လို့ ပြောတာ ဖြစ်တယ်။

		အောင်ဇေယျ၊ အောင်နိုင်တို့ မရှေးမနှောင်း အရှုံးပွဲနှင့်ရင်ဆိုင်ရပြီး တစ်ဆက်တည်း ပါတီ ဗဟိုအတိုက်ခံရတာဟာ နိုင်ငံရေးအရ အများကြီးနာတာ 

မှန်ပေမယ့် ရန်သူသုံးသပ်သလို ဗကပစတင်ပြိုပြီ၊ စစ်ရေးအကဲသာမှုဟာ သူတို့ ဘက်ရောက်နေပြီဆိုတာကတော့ ရန်သူရဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မျှသာဖြစ်တယ်။ 

အခြေအနေဟာ မိမိတို့ဘက်မှာပဲ ကောင်းမွန်လျက်ပဲရှိဆဲပဲ။ စစ်ရေးအကဲသာမှုဟာ ကျွန်တော်တို့လက်ထဲ ရှိနေဆဲဖြစ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ လှုပ်တော့လာတယ်၊ 

ခုလိုဖြစ်ရတာဟာ  အခြေအနေကြောင့်မဟုတ် ဘဲ ခေါင်းဆောင်မှုအမှားကြောင့်သာဖြစ်တယ်။

		ဒီလိုဆိုတဲ့အတွက် ရန်သူကို အထင်သေးလို့ တော့ မဖြစ်ပါ။ စစ်ရေးအကဲသာမှုပြဿနာ၊ တစ်နည်းဆိုတော့ ရန်သူ့အလှည့်ပေးမလား၊ မပေးဘူးလားဆိုတဲ့ 

မေးခွန်းမေးလာတဲ့ အလွန် အရေးကြီးတဲ့အခြေအနေကို သဘောပေါက်ပြီး မိမိအတွင်းက စစ်ပြေးအတွေးအခေါ်နဲ့စစ်ပြေး အတွေးအခေါ်  မစွန့်နိုင်သူ၊  အထူးသဖြင့် 

ခေါင်းဆောင်မှုအတွင်းရှိ ရဲဘော်တွေကို နာလန် မထူနိုင်အောင်တိုက်ပြီး ရဲသုံးရဲစိတ်ဓာတ်ကို တစ်ဆင့်မြှင့် စိုက်ထူကာ ရန်သူကို ဆက်တိုက် ချေမှုန်းသွားဖို့ မုချ 

လုပ်ရမယ်။ ခေါင်းမော့လာ တဲ့ ရန်သူကို နောက်ဘယ်တော့မှ ခေါင်းမမော် နိုင်အောင် ချပစ်ရမယ်။ တိုက်တိုင်းအောင် ပြည်သူ့တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့တွေဟာ ရန်သူတွေ 

ကိုချေမှုန်းရင်း ကြီးထွားလာခဲ့တယ်။ ချေမှုန်း လျက်လည်း ရှိတယ်။ ရှေ့ကိုလည်း ဆက်လက် ပြီး ချေမှုန်းသွားမှာဖြစ်တယ်။

အတိုက်ခံရတာရဲ့ အကြောင်းရင်း

		အခုလို ပါတီဗဟိုစခန်းအတိုက်ခံရတာဟာ ကောင်းသလား၊ မကောင်းဘူးလား၊ ဖြစ်သင့် သလား၊ မဖြစ်သင့်ဘူးလား၊ ဘာကြောင့် ဒီလို ဖြစ်လာရသလဲ 

ဆိုတာတွေ ကို သုံးသပ်ဖို့လို တယ်။ ဒါဟာ အရေးကြီးတဲ့ပြဿနာဖြစ်တယ်။

		လက်နက်ကိုင်တိုက်နေရတဲ့ကာလမှာ ပါတီ ဗဟိုစခန်းအတိုက်ခံရတာမျိုး လုံးဝမရှိရဘူး၊ မရှိအောင် လုပ်ရမယ်လို့တော့ မဖြစ်နိုင်ဘူး ဒါပေမဲ့ ထားရမယ့် 

သဘောထားက အထက်မှာ ပြောခဲ့တဲ့ မိမိရဲ့ထူးခြားမှုအရ (နိုင်ငံရေးအရ နစ်နာမှု)အတိုက်မခံရရေးအတွက် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားရမယ်။ အတိုက်ခံရရင်လည်း 

အခုထက် ပိုပြီး ရန်သူအထိနာအောင် အခွံချည်းရအောင် လုပ်ရမယ်ဆိုတာ ဖြစ်တယ်။

		လျှပ်စီးစစ်ဆင်ရေးမှာ မိမိတို့အတိုက်မခံရ အောင် မလုပ်နိုင်ဘူးလားဆိုရင်တော့  လုပ်နိုင် ပါတယ်လို့ ပြောရမှာပဲဖြစ်တယ်။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ 

ရန်သူစစ်ဆင်ရေးကို ကြိုပြီး အကဲခတ် နိုင်လို့ဖြစ်တယ်။

		တိတိကျကျ ရန်သူ့သတင်းကို တစ်ရက်လုံးလုံး ကြိုရတယ်။  ဒါသာမဟုတ်ဘူး ရန်သူ့ စစ်ဆင်ရေးလာနိုင်တယ်ဆိုတာကို တစ်ပတ် ကျော်ကျော် နှစ်ပတ် 

နီးပါး ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင် လို့ရတယ်။

		ဒါဖြင့်ရင် ဘာကြောင့် မိမိတို့ အတိုက်မခံ ရအောင် မလုပ်သလဲ။ ဒါကတော့ မိမိတို့ဟာ မူလက ရန်သူကို အထင်သေးမှုကလည်းရှိ၊ ရင်ဆိုင်လာရတဲ့ 

အခက်အခဲတွေကိုကြောက်ပြီး အဆင်ပြေရေးအတွက် အချိန်ယူလွန်တာ လည်းရှိတာကြောင့်  အခုလိုဖြစ်ရတာဖြစ် တယ်။

	(ဗကပ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်၏ လက်ရေးမူ)

သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးပြီးနောက် ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင် ၏  ဗဟိုစခန်းကို  အတိုက်ခံရခြင်းမှာ လေးကထိ တိုက်ပွဲသည် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် 

သခင်သန်းထွန်းကျဆုံးပြီး အဘက်ဘက်မှ ချွတ်ယွင်းလာသော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုသည် အဝေးရောက်ပါတီမှ ဖန်တီးလာသော အရှေ့မြောက် ဒေသ 

ဗကပများကြောင့် အသက်ရှူနိုင်သလိုဖြစ်လာ ခဲ့သည်။ ငြိမ်းခါနီးအခြေအနေမှ ဆက်လက်တောက် လောင်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် လေးကထိစခန်း 

အတိုက်ခံရပြီးနောက်တွင်ကား အခြေ အနေမှာ အဘက်ဘက်မှ ယိုယွင်းပျက်စီးလာပြန်သည်။ ဗကပဗဟိုသည် လေးကထိစခန်း အတိုက်ခံရပြီးနောက်  တောင်ပေါ်  

၁၄  ရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ရိက္ခာအခက်အခဲကြောင့်လည်း ဗကပများမှာ စိတ်ဓာတ် ကျဆင်းပြီး အင်အားချည့်နဲ့လာသည်။ ဗကပ၊ မဒညတ ပူးတွဲ 

အောင်နိုင်တပ် သည်လည်း ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်တွင် အမှတ်(၁) ရှမ်းသေနတ်ကိုင် တပ်ရင်းနှင့် ဒိုက်ဦးမြို့နယ် ငပန်းအင်း၌ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အထိနာပြီး  

ကစဉ့်ကလျားဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်တွင် သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်သည် အောင်နိုင်တပ်၏ နိုင်ငံရေးမှူး ရဲဘော်သက်အား စစ်ပြေးသမား ကွန်မြူနစ် လူငယ်

အမျိုးသမီး ဖျက်ဆီးရေးသမား၊ ဓနရှင်ကိုယ်စားလှယ် ဟူသောစွဲချက်များဖြင့် ဖြုတ်ထုတ်သတ်ရန် စီစဉ် ထားပြီးဖြစ်နေသည်။

ရဲဘော်သက်သည် ငပန်းအင်းတိုက်ပွဲ မတိုက်မီက ပင် ဖြုတ်ထုတ်သတ်ဖြင့် အရေးယူခံရတော့မည်ကို ကြိုတင်သိရှိပြီး ဖြစ်နေသည်။ ရဲဘော်သက်သည် ငပန်းအင်း ရှိ 

အမှတ်(၁)ရှမ်းသေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း စခန်းအား မတိုက်ခိုက်မီ စစ်ထွက်မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် အောက်ပါအတိုင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ကျွန်တော်ကတော့ ဒီအချီမှာ ရဲဘော်တို့ ရှေ့မှာ စိစစ်ဖို့ မလိုတော့ပါဘူး၊ အပြတ်ပါပဲ၊ ကျွန်တော် အသက်ကိုပေးပြီး စိစစ်သွားပါ့မယ်

ရဲဘော်သက်သည် ဖြုတ်ထုတ်သတ် လမ်းစဉ်အရ အများရှေ့တွင် စိစစ်ရခြင်း၊ အပုပ်ချခြင်း၊ ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်ခံရခြင်းတို့ကို ရင်ဆိုင်မနေလိုတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် 

ငပန်းအင်းတိုက်ပွဲတွင် ကွင်းပြင်၌ အထီးတည်းရပ်၍ အသေခံသွားခဲ့တော့သည်။ သို့နှင့် မဒညတ ပူးတွဲတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖြစ်သည့် အောင်နိုင်တပ်၏ အဓိက 

ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သူ ရဲဘော်သက်ကျဆုံးပြီး အောင်နိုင်တပ်လည်း ဝါးအစည်းပြေသကဲ့သို့ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်သွားရသည်။ ထို့အတူပင် အောင်ဇေယျ တပ်သည်လည်း 

အမှတ်(၁ဝ၅) ခြေမြန်တပ်ရင်း၏ တိုက်ခိုက်မှုကိုခံရသဖြင့် ပြိုကွဲသွားခဲ့ရသည်။

သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ်တို့သည် အောင်နိုင်တပ် ပြိုကွဲခြင်း၊ အောင်ဇေယျတပ်ပြိုကွဲခြင်း၊ ပါတီဗဟိုဌာန ချုပ် အတိုက်ခံရခြင်းတို့အတွက် အဖြေရှာခဲ့ကြသည်။ စစ်ရေး 

အရ ရှုံးနိမ့်မှုများ အဖြေသည် ပြည်ပပြန် ရဲဘော်ရှိန်(ခေါ်) စောလွင်(ခေါ်) မြရှိန်(ခေါ်) ဝူမင်း ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်ဟု ဗကပဗဟိုက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရဲဘော်ရှိန်သည် 

မြင်းခြံဇာတိဖြစ်ပြီး အချက်ပြ ဆက်သွယ်ရေးတပ်မှ တောခိုခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သခင်ဗသိန်းတင်နှင့်အတူ တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့ ပညာတော် သင်သွားပြီး 

၁၉၆၃ ခုနှစ် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးကာလတွင် ပြည်တွင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ရဲဘော်ရှိန်သည် ပါတီတွင်းအုပ်စုတိုက်ပွဲ၊ ဂိုဏ်းတိုက်ပွဲများကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သူ 

ဖြစ်သည်။ ပြည်ပရောက်ဗဟို ကော်မတီများ၏ အကျင့်ပျက်ပြားမှုများကိုလည်း စာတမ်းများရေး၍ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် တွင်လည်း ပါတီ၏မျက်မှောက် 

ပေါ်လစီများ အပေါ် ဝေဖန်ချက်အမည်ရှိ စာတမ်းကိုရေးသား၍ သခင်ဇင် နှင့် သခင်ချစ်ကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရဲဘော်ရှိန်သည် အောက်ပါစွဲချက်များ ကို 

ရင်ဆိုင်ရတော့သည်-

(က)	မြရှိန်ဟာ ၆၄ လမ်းစဉ် ဆန့်ကျင်ရေး သမား။

(ခ)	ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဆန့်ကျင်ရေးသမား။

(ဂ)	မာ့ခ်စ်ဝါဒ၊ လီနင်ဝါဒ၊ ပြည်ပအတွေး အခေါ်  ဆန့်ကျင်ရေးသမား။

(ဃ)	လူငယ်အားသစ် အမျိုးသမီး ဖျက်ဆီးရေး သမား။

(င)	အခွင့်ထူးခံ ကိုယ်ကျိုးကြည့် ဇိမ်ခံရေး သမား။

(စ)	ပါတီတွင်း ဓနရှင် လူတန်းစား ကိုယ်စား လှယ်၊ မာ့ခ်စ် လီနင်ဝါဒ၊ ပြည်ပအတွေး အခေါ် ဆန့်ကျင်ရေးသမား။

ရဲဘော်ရှိန်သည် တန်ပြန်တော်လှန်ရေးသမား ရဲဘော်ဌေး၊ ဂိုရှယ်(ခေါ်) ဘတင်၊ ဗိုလ်ရန်အောင်၊ သခင်သန်းမြိုင်တို့၏ ဂိုဏ်းသားဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ သေဒဏ်ပေးခြင်း 

ခံရသည်။  ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင် ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် တပ်နီလူငယ်နှင့် အမျိုးသမီးများ သည် ရဲဘော်ရှိန်(ခေါ်) မြရှိန်ကို လည်ပင်းလှီး၍ ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်ပစ်

လိုက်သည်။

သခင်ဇင်နှင့်  သခင်ချစ်တို့သည်  ပါတီတွင်း စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး ကျဆုံးလာမှုများအား ဖြုတ်ထုတ် သတ် လမ်းစဉ်ဖြင့်ပင် ဖာထေးရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ရဲဘော်ရှိန်

ကို  သတ်ဖြတ်နိုင်ခြင်းအား  ပါတီတွင်း အောင်ပွဲဟုဆိုကာ ဂုဏ်ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗကပခေါင်းဆောင်ပိုင်းမှ အစဉ်အလာရှိသူများမှာ ဖြုတ် ထုတ် သတ် 

လမ်းစဉ်ကြောင့် သေသူသေ၊ တိုက်ပွဲ တွင် ကျသူကကျ၊ လက်နက်ချသူကချ နှင့် ခေါင်းဆောင်မှုများစွာ ချို့တဲ့လျက် ရှိကြောင်းကိုမူ သခင်ဇင်တို့ လူစု သတိ မထား

မိ ခဲ့ကြပေ။

တာတလူတိုက်ပွဲ

တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာအား  ရဲနွယ်စီမံကိန်းအရ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ရန် တပ်မတော်က ထိုးစစ်များဖြင့် ဆောင်ရွက်လာသောအခါ ဗကပများသည် တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာတွင် 

ခြေမချနိုင်တော့ဘဲ ရဲနွယ်ချောင်းဖျားမှ ပဲခူးချောင်းဖျားတောင်ပေါ် ကိုးရွာတည်ရှိရာ တာတလူ မြောင်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရပြန်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗကပ  ဗဟိုသည် 

အောင်နိုင်တပ်၊ အောင်ဇေယျတပ်များနှင့် လည်း အဆက်အသွယ်ပြတ်၍ နေလေပြီ။ အလင်းရောင်စခန်းနှင့်လည်း အဆက်အသွယ်ပြတ်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော်

ဗကပဗဟိုသည် အောင်နိုင်တပ်၊ အောင်ဇေယျတပ်နှင့် အလင်းရောင်စခန်းတို့ တစ်တပ် နှင့် တစ်တပ်၊ တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ ဆက်စပ်၍ တပ်မတော် ထိုးစစ်များကို ရိုက်ချိုး 

နေကြလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားခဲ့ ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အောင်နိုင်တပ်နှင့် အောင်ဇေယျ တပ်များဖြင့် ဒိုက်ဦးမြို့ သိမ်းပိုက်ရေး၊ ပြွန်တန်ဆာမြို့ သိမ်းပိုက်ရေးများကို 

စီမံချက်ရေးဆွဲရန် စီစဉ်နေခဲ့ကြ သည်။

ထိုအချိန်တွင် ရဲဘော်သက် ကျဆုံးပြီး အောင်နိုင် တပ်သည် ပြိုကွဲနေပြီဖြစ်သည်။ အောင်ဇေယျတပ်မှာ လည်း ကစဉ့်ကလျားဖြစ်နေပေပြီ။ အလင်းရောင် စခန်း 

မှာလည်း စစ်ဆင်ရေးခွင်အတွင်း သီးခြားပိတ်မိ ပြီး အစာရေစာ ငတ်ပြတ်နေပြီဖြစ်သည်။ ဗကပ ဗဟို ဌာနချုပ်သည်  တာတလူစခန်းတွင် အခြေပြုလျက်ရှိရာ 

အင်အား ၆၂ ဦးပါဝင်သည်။ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်နှင့် အတွင်းရေးမှူး သခင်ချစ်သည် ဗဟိုစခန်းတွင် အတူ တကွရှိနေသည်။ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဌာနရှိသော်လည်း 

အဆက်အသွယ်များပြတ်တောက်နေသည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက် နံနက် ၄ နာရီ ၁ဝ မိနစ်တွင် အမှတ်(၆)ခြေလျင်တပ်ရင်းနှင့် ကွန်မန်ဒို(၇ဝ၇) စစ်ကြောင်းသည် တာတလူစခန်းအား 

လေးဖက်လေးတန်မှ ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ကြတော့သည်။ ဗကပ ဗဟိုသည် ဖရိုဖရဲဖြစ်သွားရာ အစုလေးစုကွဲပြီး တသီးတခြားစီဆုတ်ခွာကြရသည်။ သခင်ဇင် 

ခေါင်း ဆောင်သောအစုတွင် ဉာဏ်မြင့်(ခေါ်)စံမတူဂ(အသက် ၇ နှစ်)၊ ရဲဘော်ထွေး(ခေါ်) သိန်းထွန်း(၈)နှစ်၊ ရဲမြင့် (ခေါ်)တင်ထွန်း(၁ဝ)နှစ်၊ ရဲဘော်တင့်(ခေါ်) သက်ပြင်း 

(၁၁)နှစ်၊ သော်က(ခေါ်)ဘလုံ(၉)နှစ် စသည့်ကလေး ငယ်များပါဝင်ပြီး အင်အား ၄၂ ဦးရှိသည်။ သခင်ဇင် တို့ လူစုသည် ကစဉ့်ကလျားဖြစ်နေသော ဗကပများ အား 

ညာပလားရွာသားဦးဒေါင်းအား စုစည်းစေပြီး နောက် သစ်ကြီးမြောင်ဘက်လမ်းကြောင်းမှ ကွင်းချောင်း လက်တက် ဦးရွှေပြည် တဲအနီး မင်းလှမြောင်သို့ ဆုတ်ခွာ

ခိုအောင်းနေခဲ့ကြသည်။ သခင်ဇင်တို့လူစုအား အနီး အနားကျေးရွာများမှ လုံးဝအကူအညီမပေးတော့သည့်   အပြင် တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်း၍ လိုက်လံတိုက်ခိုက် 

နေသောကြောင့် တောင်ငူဒေသသို့ဖြစ်သည့်နည်းနှင့် ဆုတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြတော့သည်။ 

သခင်ဇင်တို့လူစုသည် တာတလူမှဆုတ်ခွာခဲ့ကြ ပြီး အုတ်တွင်း-ပေါက်ခေါင်း မဟာဗျူဟာကားလမ်း၏ မြောက်ဘက်သို့ဦးတည်လာခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်နှင့် 

ပြည်သူများကလည်းထက်ကြပ်ပင်လိုက်၍ စစ်ဆင် လျက်ရှိကြရာ ဝမ်းချောင်းကမ်းပါးတွင် ခေတ္တစခန်းချ နေကြစဉ် တပ်မတော်စစ်ကြောင်း၏တိုက်ခိုက်ခြင်းကို 

ခံကြရပြန်သည်။ လမ်းပြများထွက်ပြေးသွားသော ကြောင့် ပိုမိုအခက်အခဲတွေ့လာသဖြင့် ဗကပဗဟိုသည် အုတ်တွင်း၊ ပန်းတင်တောင်ရှိ အမှတ်(၄၈) ခြေလျင် 

တပ်ရင်းအနီးတွင် ခိုအောင်းနေကြသည်။ ထိုစဉ် ကြယ်နီ တပ်မှ တင်ဟန်ထွက်ပြေးပြီး လက်နက်ချသွားလေရာ လုံခြုံမှုမရှိတော့သဖြင့် တောင်ဘက်ဇေယျဝတီနှင့် 

ညောင်ပင်သာ အနောက်ဘက်ကြောသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာ ကြပြန်သည်။ အစာရေစာငတ်ပြတ်ပြီး ထွက်ပြေးသူ၊ လက်နက်ချသူများ တဖွဲဖွဲပေါ်ပေါက်လာရာ ဗကပ 

ဗဟိုတွင် အင်အား ၃ဝ ခန့်သာ ကျန်တော့သည်။

ဗကပဗဟိုသည် လက်ရှိအကျပ်အတည်းမှ လွတ် မြောက်ရေးအတွက် အစည်းအဝေးထိုင်ရာ သခင်ဇင်က အောင်စိုးမိုးစစ်ဆင်ရေးကို ရင်ဆိုင်နိုင်ရန် ရဲသုံးရဲ 

စိတ်ဓာတ်(သေရဲ၊ သတ်ရဲ၊ အနိုင်ယူ ချေမှုန်းရဲရမည်)ကို စိုက်ထူရမည်ဟု လမ်းညွှန်သည်။ သခင်ဇင်က ဉာဏ်မြင့် အသက်(၇)နှစ်သည် မျောက်ချေးခါးနှင့် ဆင်ဆီကို 

ခိုးစားသဖြင့် ဉာဏ်မြင့်ကို အတွေးအခေါ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုဖြင့် အရေးယူရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ဉာဏ်မြင့်သည် ဖြုတ်ထုတ်သတ်ခံရသော သာယာဝတီခရိုင်တပ်မှူး 

ဗိုလ်မှူး ထွန်းလင်း၏သမီးငယ် မယဉ်ကြည်၏သင်ကြားပေး ချက်အရ ပါတီကိုပုံအပ်၍ အပြစ်ကိုဝန်ခံခဲ့ရသည်။

သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်သည် ဗဟိုကင်းတပ် တပ်မှူးအောင်မြတ်ကြည် နှင့်လေးဦးအား စစ်မြူဆွယ် ၍ အရောင်ပြလှုပ်ရှားရင်း နှင့် ရိက္ခာရှာဖွေရန်တာဝန် ပေးလိုက် 

သည်။ အောင်မြတ်ကြည်တို့အဖွဲ့သည် ငတ်မွတ်မှုဒဏ်ကိုမခံနိုင်တော့သဖြင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ လ ၁၅ ရက်တွင် ညောင်လေးပင်သို့ဝင်ရောက်ပြီး လက်နက် 

ချသွားကြသည်။  ထို့ကြောင့်  ကမ္ဘားနီရွာမှ တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာဘက်သို့ ဗကပဗဟိုကို ရွှေ့ပြောင်း ကြရပြန်သည်။ ရဲနွယ်ချောင်း၏လက်တက်လဲချောင်း တွင် ခေတ္တ 

နားနေပြီး နယ်ခံရဲဘော်တင်ကျန်ကို ရိက္ခာ ရှာရန်စေလွှတ်ကြရပြန်သည်။  ၁၉၇၅  ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်တွင် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းတာဝန်ခံ မောင်တင့်ဆွေကို 

ကျားဆွဲသွားသဖြင့် အသေဆိုးနှင့် သေရပြန်သည်။

ဗကပဗဟိုသည် ပိုမို၍ချောက်ချားလာပြီး တောင်ပေါ် ၁၄ ရွာမှ ထန်းတပင်ရွာအနီးသို့ရွှေ့လာရပြန်သည်။ တာတလူတိုက်ပွဲမှစတင်၍ ကွဲကွာသွားသော အတွင်းရေးမှူး 

သခင်ချစ် တို့အဖွဲ့နှင့်လည်း အဆက်အသွယ်မရပေ။ ရှမ်းပြည်နယ်ဗဟိုကော်မတီတာဝန်ခံ သခင်တင်ထွန်း(သေဆုံး)၏သမီးကြီး ဝါဝါ(ခ)မခင်မြိုင် နှင့် မစံဦးတို့သည် 

လည်း ကာဘိုင်နှစ်လက်နှင့်အတူ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်တွင် အမှတ်(၇၇) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ သီဟစစ်ကြောင်းသို့ အလင်း ဝင်သွားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ 

ရိက္ခာရှာသွားသော ရဲဘော် တင်ကျန်ပြန်မရောက်တော့သဖြင့် ဒိုက်ဦးမြို့နယ် မရမ်းချောင်းအတွင်း ဆင်တစ်ကောင်ပစ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း တပ်မတော်က လိုက်လံ 

တိုက်ခိုက် သဖြင့် ပြေးကြရပြန် သည်။ သခင်ဇင်တို့လူစုသည် သုံးလကြာမျှ အငတ်ငတ် အပြတ်ပြတ်နှင့်ပြေးလွှားနေခဲ့ကြရသည်။ ထိုအတော အတွင်း လက်နက်ချ 

သူများ ပေါ်ပေါက်လာရာ သခင် ဇင်နှင့်အတူ ကလေးများအပါအဝင် လူ ၂ဝ ခန့်သာ ကျန်ရစ်လေသည်။

အတွင်းရေးမှူးသခင်ချစ်သည် တာတလူတိုက်ပွဲ တွင် လူ ၁၃ ဦးဖြင့် ကွဲသွားခဲ့သည်။ သခင်ချစ်တို့လူစု သည် ရဲနွယ်ချောင်းတွင်သာ မှီခိုနေခဲ့ကြရသည်။ ကိုင်းချောင်း 

အနီးတွင် အမှတ်(၁)ရှမ်းသေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း က တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ သခင်ချစ်တို့လူစုမှလေးဦးကွဲသွား ပြန်သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက် တွင်  

သခင်ချစ်အဖွဲ့မှကွဲလာသော  တောခိုပြည်ပ ကျောင်းသား ရန်ကွန်လုံ(ခေါ်)ထွန်းမင်း(ခေါ်)မင်းနိုင် သည် မြသာတဲမှရွာသားများ၏ သုတ်သင်သတ်ဖြတ် ခြင်းကို 

ခံလိုက်ရသည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် သခင်ချစ် အဖွဲ့မှကွဲနေသည့် ဗကပဗဟိုကော်မတီဝင် ရဲဘော် ထွန်းစိန်(ခေါ်)ဗာကယ်ကို ဗန္ဓယော်ရွာအနီးတွင် ဖမ်းမိပြန်သည်။ 

နိုဝင်ဘာလ ၂ဝ ရက်တွင် သခင်ချစ်အဖွဲ့ မှ ကွဲထွက်လာသူများသည် အမှတ်(၆)ခြေလျင်တပ်ရင်း စစ်ကြောင်းနှင့်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြန်ရာ ကွန်မြူနစ်လူငယ်အမျိုးသမီး 

နှစ်ဦးသေဆုံးရပြန်သည်။ တစ်ဦးတည်း ကျန်ရစ်သူ မမြင့်ဌေး(ခေါ်)အမြင့်သည် နှစ်လနီးပါးမျှ တောကြီးမျက်မည်းအတွင်း အငတ်ငတ်အပြတ်ပြတ် ပြေးလွှားနေရာမှ 

၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ဝ ရက်၌ အမှတ်(၁ဝ၄) ခြေမြန်တပ်ရင်းစစ်ကြောင်းသို့ အလင်း ဝင်လာခဲ့သည်။

အတွင်းရေးမှူး သခင်ချစ်နှင့်ခြောက်ဦးသာ ကျန်သောအဖွဲ့သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် တွင် တုံးခမ်းချောင်းအနီးမြသာတဲတွင် ခိုအောင်းနေရာ မှ 

အမှတ်(၁ဝ၇)ခြေမြန်တပ်ရင်းစစ်ကြောင်းက တိုက်ခိုက်သဖြင့် ပဲခူးခရိုင်ဆေးမှူးဗိုလ်မင်းအေးနှင့် တောင်ငူခရိုင်ဆေးမှူးရဲဘော်လှကျော်တို့သေဆုံးကြပြန်သည်။ 

အတွင်းရေးမှူး သခင်ချစ်တို့လေးယောက်သည် ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်နှင့်ပူးပေါင်းမိရန် ကြိုးစားနေခဲ့ကြရသည်။ နှစ်လကြာမျှ တောင်ပေါ်ခုနစ်ရွာပတ်ဝန်းကျင် ချင်းလယ် 

ရွာနှင့်ဆားပြင်ရွာအကြားတွင် ခိုအောင်းပြီး မရန်း ချောင်းဘက်သို့ထွက်ခွာခဲ့ကြရသည်။

သခင်ဇင်အဖွဲ့နှင့် သခင်ချစ်အဖွဲ့တို့သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်တွင် ကောလိယချောင်း လက်တက် ဆင်နှာမောင်းချောင်းဖျားတွင် ပူးပေါင်းမိ 

သွားကြသည်။

သခင်ဇင်သည် ကွဲနေသောအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ပြန်လည်ပေါင်းမိကြခြင်းအတွက် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုပြီး အစာရေစာ ငတ်မွတ်မှုအတွက်မူ ဖြတ်လေးဖြတ်ကို မြက်စားပြီး အနိုင်ယူ 

ကြရန် လမ်းညွှန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇာမဏီ ချောင်းဖျားရှိ ကျောက်ပေါက်ချောင်းသို့ရွှေ့ကြပြန် သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ဝ ရက်တွင် ရဲဘော်ဌေး(သေ ဆုံး) ၏ သား 

ကြီး မောင်ခိုင် ခေါင်းဆောင်သော ကိုးယောက်အဖွဲ့ကို ရိက္ခာရှာရန်စေလွှတ်ပြန်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်တွင် မမြကြည်ကို တပ်မတော် စစ်ကြောင်းက ဖမ်းမိ

ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်တွင် ဗကပဗဟိုကို အမှတ်(၁ဝ၂)ခြေမြန်တပ်ရင်းစစ်ကြောင်း က တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ ဗဟိုကော်မတီရဲဘော်တုတ်၊ ဗဟို ရုံးအုပ် ပြည်ပပြန် 

ရဲဘော်ညို(ခေါ်)တင်ထွေး၊ လမ်းပြ ဦးဒေါင်းတို့သေဆုံးသွားကြသည်။ စိုးမောင်ခေါင်းဆောင် သော ခြောက်ဦးအဖွဲ့မှာ ကွဲသွားရာမှ လက်နက်ချကုန် ကြသည်။

ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်နှင့်အတွင်းရေးမှူး သခင်ချစ် ကျဆုံး ခြင်း

ဗကပဗဟိုသည်  နှစ်ဖွဲ့ကွဲနေရာမှ  ပြန်လည် ပူးပေါင်းမိသော်လည်း အားလုံးမှာ အစာရေစာငတ်ပြီး အင်အားချည့်နဲ့ နေ ပြီ ဖြစ် သည်။ ထို အ ချိန် တွင် တပ်မတော် 

၏တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ၊ လက်နက် ချသူများမှာလည်း အတောမသတ်နိုင်အောင်ပေါ်ပေါက် နေသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်တွင် သခင်ချစ် ၏ 

ကိုယ်ရံတော်ညိုတင်နှင့်မောင်သိုက်တို့သည် ဗကပ ဗဟိုမှထွက်ပြေးပြီး အမှတ်(၃ဝ)ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့ လက်နက်ချအလင်းဝင်သွားကြပြန်သည်။ ညိုတင်တို့ လူစု 

မပြေးမီ မတ်လ ၃ ရက်တွင် အမှတ်(၁ဝ၇) ခြေမြန်တပ်ရင်းစစ်ကြောင်းသည် ကြက်ဖင်နီချောင်း၌ စခန်းချနေသော ဗကပဗဟိုကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြန် သည်။ 

မတ်လ ၄ ရက်တွင်လည်း အမှတ်(၁ဝ၇)ခြေမြန် တပ်ရင်းကပင် ထပ်မံတိုက်ခိုက်ပြန်သည်။

သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်တို့သည် ပြည်ပပြန် မစိန် ဝင်းခေါင်းဆောင်သော အလင်းရောင်စခန်းကို အခြေအနေမပျက်ရှိလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် 

အလင်းရောင်စခန်းသို့အရောက်သွားခဲ့ကြ သည်။ အလင်းရောင်စခန်းတွင် စခန်းပျက်နှင့်သင်္ချိုင်း မြေပုံများကိုသာတွေ့ရသောအခါ   များစွာစိတ်ပျက် အားငယ် 

ခဲ့ကြရသည်။ မတ်လ ၉ ရက်တွင် ရိက္ခာရရှိ ရေးအတွက် ညိုမှိုင်း(ခေါ် ) ရဲညွန့်နှင့်ချစ်မောင်တို့အား စေလွှတ်ပြန်ရာ အမှတ်(၁)ရှမ်းသေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း၏ 

ချေမှုန်းခြင်းကိုခံလိုက်ရပြန်သည်။ မတ်လ ၁ဝ ရက်တွင် လည်း ဝါးမီးချောင်းဖျားတွင် အသက်(၁ဝ)နှစ်အရွယ်ရှိ ဘလုံ(ခေါ်) သော်က ကို တပ်မတော်က ဖမ်းဆီးရမိ 

သွားလေရာ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်၏ပစ္စတိုတစ်လက်၊ မှတ်စု မှတ်တမ်းဖိုင်နှင့်စစ်သုံးမြေပုံ  ၇၂  ချပ်ဆုံးရှုံးရပြန် သည်။ သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်လူစုလည်း တောင်ပေါ် 

၁၄ ရွာ၏အောက်ပိုင်း ဖွတ်ကျားချောင်းခွဆုံသို့ရွှေ့ ပြောင်းကြရပြန်သည်။

ဖွတ်ကျားချောင်းဖျားသို့ရောက်သောအခါ သခင် ဇင်နှင့်သခင်ချစ်တို့ ၏ ဗကပဗဟိုဌာနချုပ်တွင် လူ ကိုးယောက်သာကျန်ရှိတော့ရာ လူကြီးငါးဦးသာဖြစ်ပြီး ကျန် 

လေးဦး မှာ အသက်(၇)နှစ်မှ (၁၁)နှစ်အထိ ကလေး များသာဖြစ်သည်။ သခင်ချစ်က ကလေးများကို နောက် တစ်လဆိုလျှင် တော်လှန်ရေးကြီးအောင်မြင်တော့မည် 

ဟု အားပေးချော့မော့ခဲ့သည်။ သခင်ဇင်တို့အဖွဲ့သည် ရရာသစ်သီးသစ်ရွက်များကိုသာ စားနေကြရသည်။ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသည်လည်း သခင်ဇင်နှင့် 

သခင်ချစ်တို့လူစုအား အဘက်ဘက်မှဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ထား ပြီးဖြစ်သည်။ ရဲမြင့်နှင့်ရဲထွေးတို့ ညီအစ်ကိုကလေး နှစ်ဦး မှာလည်း ခြေဦးတည့်ရာထွက်ပြေးကြရာမှ အမှတ်

(၁ဝ၇) ခြေမြန်တပ်ရင်းစစ်ကြောင်းနှင့် တွေ့ဆုံသွားကြ သည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက် စနေနေ့တွင် သခင်ဇင်တို့လူစုသည် ဖွတ်ကျားချောင်းဖျားဖုန်းဆိုး တောတွင် ခိုအောင်းနေရာမှ ဉာဏ်မြင့် အား ကန်စွန်းဥ တူးရန် 

သခင်ချစ်က စေလွှတ်လိုက်သည်။ ဉာဏ်မြင့်နှင့် အတူ ရဲတင့်လည်း ပါလာသည်။ တပ်မတော်စစ် ကြောင်းက ကလေးနှစ်ဦးကိုရှာဖွေတွေ့ရှိသွားခဲ့သည်။ 

ဉာဏ်မြင့်နှင့်ရဲတင့်က သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ် ရှိရာကို လိုက်လံပြသပေးရာမှ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားတော့သည်။ တပ်မတော်က လက်နက်ချရန်ကမ်းလှမ်းသော်လည်း 

သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်တို့က အမ် ၇၉၊ ဗုံးပစ်လောင်ချာ ဖြင့် ပြန်လည်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဗကပ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်နှင့် အတွင်းရေးမှူးသခင်ချစ် 

တို့သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက် မွန်းလွဲ ၁ နာရီ မိနစ် ၅ဝ အချိန်တွင် ကျဆုံးသွားကြရလေတော့ သည်။

ပဲခူးရိုးမရှိ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုဌာနချုပ် သည် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ လုံးဝချေမှုန်းခြင်းကို ခံ လိုက်ရခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ လက်အောက်ခံဗကပ အဖွဲ့ 

အစည်းများမှာလည်း သေသူသေ၊ လက်နက်ချသူနှင့် တဖြည်းဖြည်းနိဂုံးချုပ်ကုန်ကြသည်။ အဝေးရောက်ပါတီ သည်လည်း ကယ်တင်နိုင်ခြင်းမရှိတော့ပေ။ သို့နှင့် 

ပဲခူး ရိုးမတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာကြီးစိုးခဲ့ကြသော ဗကပ သောင်းကျန်းသူများသည် လုံးဝပင်ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ကြရ သည်။ ကြွင်းကျန်ရစ်သောအင်အား အနည်းငယ်သည် 

လည်း ရေတာရှည်မြို့နယ်မြောက်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် စစ်တောင်းမြစ်ကိုဖြတ်၍ တစ်ယောက်ချင်း၊ နှစ်ယောက်ချင်း ရှမ်းပြည်နယ်သို့ လျှို့ဝှက်စွာထွက်ပြေးသွားကြရ 

လေသည်။

ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီအသစ်

ပဲခူးရိုးမဒေသတွင် သခင်ဇင်နှင့်သခင်ချစ်တို့ ကျဆုံးပြီး ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုပြိုကွဲသွားသော အခါ အဝေးရောက်ပါတီဗဟိုကော်မတီသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ 

မေလ ၁၆ ရက်မှ ၂၉ ရက်အထိ တစ်ဖက်နိုင်ငံ တွင် အစည်းအဝေးပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအစည်းအဝေး က ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သောဗကပဗဟိုကော်မတီအသစ် ၏ 

ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

(က)	ဗဟိုကော်မတီနိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့  (ပေါ်လစ်ဗျူရို)

	(၁)	ဗသိန်းတင်	 ဗဟိုဥက္ကဋ္ဌ

	(၂)   ဖေတင့်	ပထမ၊  ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ

	(၃)   ခင်မောင်ကြီး (ခေါ် ) ကူဖန်	ဒုတိယ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
	   	
	(၄)  ကျော်မြ (ပန်ဆန်း)	အဖွဲ့ဝင်

	(၅)  အသားမဲမျိုးမြင့်	အဖွဲ့ဝင်

	(၆)  ယန်ကွမ်း(ခေါ်)တင်ရီ	အဖွဲ့ဝင်	

	(၇) ကျင်မောင်	အဖွဲ့ဝင်	

	(၈)  ရဲထွန်း	 အဖွဲ့ဝင်

(ခ)	ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုကော်မတီ

	(၁)  ဗသိန်းတင်(ခေါ်)ခေါ်ဆင်	ဥက္ကဋ္ဌ

	(၂)  ဖေတင့်(ခေါ်) ခေမစ်	 ပထမ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ

	(၃) ခင်မောင်ကြီး(ခေါ်) ကူဖန်	 ဒုတိယ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အတွင်းရေးမှူး
			
	(၄) ယန်ကွမ်း(ခေါ်) တင်ရီ	အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ
			
	(၅) ဇော်မိုင်(ခေါ်) ကျောက်မြင့်	အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ
			
	(၆) တိုက်အောင်(ခေါ်) ပမ်ယင်	အလယ်ပိုင်းဗျူရို
			
	(၇) အသားမဲမျိုးမြင့်	မြောက်ပိုင်းဗျူရို
			
	(၈) ကျော်မြ	 တပ်ပေါင်းစုတာဝန်ခံ
			
	(၉) ကျင်မောင်	အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ
			
	(၁ဝ) ဖေသောင်း	မြောက်ပိုင်းဗျူရို
			
	(၁၁) ဖရန်ဂမ်ဒီး(ခေါ်)  ဖုံဆွေမြင့်	အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ
			
	(၁၂) သန်းရွှေ(ခေါ်) ဟော်ကောင်	အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ
		 	
	(၁၃)  ဘသန်း	မြောက်ပိုင်းဗျူရို

	(၁၄) စောဟန်	တနင်္သာရီတိုင်း

	(၁၅) ရဲထွန်း	ပြည်ပရောက် သံ ကိုယ်စားလှယ်		
			
	(၁၆) ရန်ဝေး(ခေါ်)  ရဲဘော်ထွန်း	ဗဟိုဌာနချုပ် ရုံးအုပ်
		 	
	(၁၇) ရဲဘော်သက်ထွန်း	အနောက်မြောက်စစ်ဒေသ			
			
	(၁၈)  ရဲဘော်စိုးကြည်

(ဂ)	==အရန်ဗဟိုကော်မတီဝင်များ==

	(၁) ကြည်မြိုင်(ခ)တိန်ကျိဖင့်(သေဆုံး)	အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ
			
	(၂) စိုးသိန်း(ခ)လင်းထင်	အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသ
			
	(၃) စိုးလွင်	တနင်္သာရီ

	(၄) စံသူ(ခ)လင်စံ 	တပ်မ(၆၈)

	(၅) မြမင်း(ခ)အုန်းမြင့်	အလယ်ပိုင်း ဗျူရို
			
	(၆) မောင်မောင်စိန်	အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသ

	(၇) ရဲဒင်(ခ)ရီကျင့်(ခ)ထွန်းလွင်	တပ်မ(၆၈)
		
	(၈) သိန်းအောင်	အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသ
			
	(၉) အေးငွေ(ခ)ဝုမင်	အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသ
			
	(၁ဝ) အေးလွင်	တပ်မဟာ (၇၆၈)
			
	(၁၁) ကြူချင်(ခ)ကျော်စိန်	တပ်မ(၄၈)

	(၁၂) စိုင်းအောင်ဝင်းဂဂဂ	မြောက်ပိုင်းဗျူရို
			
	(၁၃) တုံကြည်ဖင့်(ခ)စစ်ပြန့်

	(၁၄) ဖုန်ကြားရှင်	စစ်အကြံပေး အရာရှိ
			
	(၁၅) အုံးကြည်(ခ)ဝမ်ဖူးမြင့်	တပ်မ(၄၈) ၊ ကုန်သွယ်ရေး အရာရှိ
				
	(၁၆) ဇော်လီ	တပ်မ(၄၈)

(ဃ)	ဗဟိုစစ်ကော်မရှင်ရှစ်ဦး

	(၁) ဗသိန်းတင်	ဥက္ကဋ္ဌ

	(၂) ကျော်ဇော	ပထမ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ

	(၃) အသားမဲမျိုးမြင့်	ဒုတိယ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ

	(၄) တိုက်အောင်	အဖွဲ့ဝင်

	(၅) ကျောက်လင်	အဖွဲ့ဝင်

	(၆) ဇော်မိုင်(ခ)ကျောက်မြင့်	အဖွဲ့ဝင်

	(၇) ရဲဒင်(ခ)ရီကျင့်(ခ)ထွန်းလွင် 	အဖွဲ့ဝင်

	(၈) ဖုန်ကြားရှင်	အဖွဲ့ဝင်

ကေအင်န်ယူပါတီ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း

ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုဌာနချုပ်သည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ပဲခူးရိုးမသို့ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လကုန်ပိုင်းတွင် ဗကပ ဗဟိုနှင့် 

ကေအင်န်ယူပီဗဟိုတို့  ပူးတွဲအစည်းအဝေး တစ်ရပ်ကျင်းပခဲ့ပြီးနောက် ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသည် ဗမာလိုက်တဲ (ကြူအက်ဖ် - ၄၅၈၇) တစ်ဝိုက်တွင် ခိုအောင်း 

လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ထိုအစည်းအဝေးနောက်ပိုင်း မှစ၍ ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပီပူးပေါင်းပြီး မဒညတ လှုပ်ရှားမှုများကို ပိုမိုဆောင်ရွက်လာကြသည်။ 

ကေအင်န်ယူပါတီဗဟိုသည်  ဗကပဩဇာကို တစ်စတစ်စပို၍နာခံလာရာ စစ်ဦးစီးချုပ်  ဗိုလ်ချုပ် စောမြမောင်က မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီအမှတ်

(၃) ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖူးသောမဲ (ခေါ်)သာမိုးက ကေအင်န်ယူတပ်ဦး (ဗိုလ်မြ - မန်းဘဇံဂိုဏ်း) နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သဖြင့် အချင်းချင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပေါ် လာသည်။ 

ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပါတီပူးပေါင်း၍ မဒညတစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် အောင်နိုင်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ နိုင်ငံရေးမှူးနှင့် တပ်မှူးမှာ ဗကပ ဗိုလ်ဘုန်းကျော်

ဖြစ်ပြီး   ဒုတိယတပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ကေအင်န်ယူပါတီမှ စောဘိုကြည်က ဆောင်ရွက်ရ သည်။ 

၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ကေအင်န်ယူပါတီဥက္ကဋ္ဌ ကျော်မြသန်းနှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်စောမြမောင်သည် ကေအင်န်ယူပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ 

ဗိုလ်ချုပ်စောမြမောင်သည် ဗကပတို့အား မကျေနပ်သော်လည်း ထိုအချိန်တွင် ကေအင်န်ယူပါတီ သည် ဗကပတို့၏ဝါးမျိုမှုကို လုံးဝနီးပါးခံနေရပြီဖြစ် သည်။  

၁၉၇၃  ခုနှစ်တွင်  ကေအင်န်ယူပါတီ စစ်ကြောင်း(၁)သည် အောင်နိုင်တပ်၌ နစ်ဖြူများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ပဲခူးရိုးမအရှေ့ခြမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ စစ် ကြောင်း(၂)သည် 

သာယာဝတီ၊ ဇီးကုန်းအရှေ့ခြမ်းတွင် လည်းကောင်း၊ စစ်ကြောင်း(၃)အား ဘော်လဒွင်နှင့်  ဂျော့တို့ခေါင်းဆောင်၍ ရွှေကျင်ကျောက်ကြီးဒေသတွင် လည်းကောင်း 

လှုပ်ရှားခဲ့သည်။  ၁၉၇၄  ခုနှစ်၊  ဇွန်လ လယ်မှစ၍ စစ်ကြောင်း(၁)နှင့်(၂)သည် အောင်နိုင်တပ် နှင့်ပူးတွဲလှုပ်ရှားမှုများ ပိုမိုများပြားလာရာမှ အောင်နိုင် တပ်တွင်း 

သို့လုံးဝပါဝင်သွားခဲ့ရသည်။ စစ်ကြောင်း(၃)ရှိ ဘော်လဒွင်နှင့်ဂျော့အဖွဲ့ကိုလည်း ကေအင်န်ယူတပ်ဦး တပ်မဟာ(၃)က ကျောက်ကြီးနယ်မြေမှ ထွက်ခွာသွားရန် 

တောင်းဆိုပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်တွင် ဂျော့၏စခန်းအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ သည်။

ကေအင်န်ယူပါတီသည် ဗကပ၏ဩဇာမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ကြိုးစားခဲ့သည်။ တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက်အကူအညီရရှိရေးအတွက် 

စကောလယ်တော နှင့်အဖွဲ့ကို စေလွှတ်ဆက်သွယ်ခဲ့ သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ကေအင်န် ယူတပ်ဦးနှင့် ဆက်သွယ်စေ့စပ်ခြင်းများကိုလည်း 

ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြည်သူနှင့်တပ်မတော်ပူးပေါင်း၍ ပဲခူးရိုးမ၌ ဗကပများအား အောင်စိုးမိုးစစ်ဆင်ရေးဖြင့် ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ကြသဖြင့် ဗကပများအဆုံးအရှုံးများ 

လာသောအခါ ကေအင်န်ယူပါတီသည် ဗကပဗဟို မကျဆုံးရေးအတွက် ကျားကန်ပေးထားရသည်။ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးမှ မန်းသာစိန်နှင့်အဖွဲ့ကလည်း ကေအင်န်ယူ 

ပါတီနှင့် ဗကပတို့၏နယ်မြေများအတွင်း သို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့ရာမှ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရသည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ဗမာပြည်ကွန် မြူနစ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်နှင့် အတွင်းရေးမှူးသခင်ချစ် တို့ ဖွတ်ကျားချောင်းဖျား၌ ကျဆုံးခဲ့ရပြီး ဗကပဗဟို 

လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားရသည်။ ထိုအခြေအနေတွင် ဗကပတို့ ၏နောက်မြီးဆွဲပါတီဘဝသို့လုံးလုံးလျားလျားကျရောက်နေရသော ကေအင်န်ယူပါတီသည်လည်း ချုပ်ငြိမ်း

ရတော့မည့် အနေ အထား သို့ ရောက် လာ ခဲ့ သည်။ ထို့ကြောင့် ကေအင်န်ယူပါတီဥက္ကဋ္ဌ စောမြမောင်သည် လက်နက်ကိုင်အင်အား ၈ဝ ခန့်အပါအဝင် အိမ်ထောင် 

စုများပါ အင်အား ၂ဝဝ ခန့်ကို ခေါင်းဆောင်၍ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်တွင် ပဲခူးရိုးမအား စွန့်ခွာလိုက်ရတော့သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီဝင်များ ကျောက်ကြီး 

မြို့နယ်တွင် စစ်တောင်းမြစ်အား ဖြတ်ကူးနေကြစဉ် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်၌ တပ်မတော်၏ချေမှုန်း တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံရပြန်သည်။ ကေအင်န်ယူပါတီ သည် 

စစ် တောင်း မြစ် ၏ အ ရှေ့ ဘက် ကမ်း တွင် တပ်မတော်နှင့်ကေအင်န်ယူတပ်ဦး၏ကြားတွင် ညပ်နေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဥက္ကဋ္ဌ စောမြမောင်နှင့် အတွင်း ရေးမှူး 

စိုးအောင်တို့ခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၆၇ ယောက်သည် ဇင်းကာ (ဘီ - ၄၄၅၃၁၂) အနီးရှိ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအင်အားစုများ ထံသို့ သွားရောက်ကာ လက်နက်ချ 

အညံ့ခံလိုက်ကြရ တော့သည်။ 

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးသည် ကေအင်န်ယူပါတီ ဝင်များအား နယ်စပ်ဘက်သို့ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူ အက်ဖ်တို့သည် 

ကေအင်န်ယူအက်ဖ် တပ်မဟာ(၁) ဌာန ချုပ်တည်ရှိရာ မဲသဝေါစခန်း(အိပ်ခ်ျ-၅၇၈၂၈၅) ၌ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၃ ရက်အထိ တစ်ပတ်ကြာမျှ 

အစည်းအဝေးပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

ကေအင်န်ယူပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူအက်ဖ်တို့၏ ပူးတွဲအစည်းအဝေးတွင် အောက်ပါဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ခဲ့ကြသည်။

(က)	ကေအင်န်ယူပီသည် ကေအင်န်ယူအက်ဖ် ၏ လက် ရှိ ဝါ ဒ လမ်း စဉ် အ ပေါ် တွင် တပေါင်းတစည်းတည်းဖြစ်ရေး။

(ခ)	ရေတိုကာလတွင် တပေါင်းတစည်းတည်း ဖြစ်ရေးကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်အတွင်းအပြီး လုပ်ဆောင်ရန်။

(ဂ)	ယင်းအခြေအနေများကို ကရင်နီ၊ ရှမ်း၊ ကချင်၊ ရခိုင်၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီများသို့ အကြောင်းကြားရန်။ 

(ဃ)	တပေါင်းတစည်းတည်းဖြစ်ရေးလုပ်ဆောင်နေသည့်ကာလတွင် ကေအင်န် ယူအက်ဖ်မှ ဗိုလ်မြ၊ ဗိုလ်သန်းအောင်၊ ဗိုလ် မောင်မောင်၊ ဖဒိုသာပြည့် နှင့်

ကေအင်န်ယူပါတီမှ ဗိုလ်ချုပ်စောမြမောင် စကော လယ်တော၊ စိုးအောင်၊ ဗိုလ်စံလင်းတို့ပါဝင် သော ဗဟိုညီညွတ်ရေးကော်မတီတစ်ရပ် ကိုဖွဲ့စည်းရန်။ 

(င)	တပေါင်းတစည်းတည်းမဖြစ်ခင်ကာလ တွင် ကေအင်န်ယူပီဘက်မှ လက်နက်ကိုင် တပ်များကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ် 

(ကေအင်န်အယ်လ်အက်ဖ်)နှင့် တွဲဖက်ထားရန်။

စင်စစ် ကေအင်န်ယူပါတီသည် သီးခြားရပ်တည် ရန် မတတ်နိုင်တော့သည့်အခြေအနေသို့ရောက်ရှိလာ သောကြောင့် လုံးဝအညံ့ခံလိုက်ရခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ 

ဗကပနောက်မြီးဆွဲပါတီဘဝဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့ရာမှ ဗကပ တို့ ချုပ်ငြိမ်းသောအခါ နောက်ထပ်မှီခိုစရာကို ရှာဖွေ ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးက

မူ  ကေအင်န်ယူပါတီအား  နောက်မြီးဆွဲပါတီ၊ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းအဖြစ်ပင်လျှင်ထားရှိရန်  စိတ်မချပေ။ ထို့ကြောင့် လုံးဝဖျက်သိမ်းပစ်ရေးကိုသာ 

ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တောင်ခြမ်းတွင် လှုပ်ရှားနေ သော ကေအင်န်ယူပါတီမှ ဂျော့ ခေါင်းဆောင်သော ၃၉ ယောက်အဖွဲ့မှာမူ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးနှင့်ပူးပေါင်းရန် 

ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ခေါင်းမာနေခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ကေအင်န်ယူအက်ဖ်၏ကြိုးစားမှုဖြင့် ယာယီပြေလည်မှုရရှိကာ ကေအင်န်ယူပါတီဝင်များ အား 

ကေအင်န်ယူတပ်ဦး တပ်မဟာ(၃) တွင် ပူးပေါင်း ထားခဲ့ကြသည်။ ဂျော့ကိုယ်တိုင်မှာမူ ကေအင်န်ယူ တပ် ဦး ဗ ဟို သို့ သွား ရောက် ဆွေး နွေး ခဲ့ သည်။ 

ကေအင်န်ယူပါတီမှ စောမြမောင်ခေါင်းဆောင်သော ၆၇ ယောက်နှင့် ဂျော့ခေါင်းဆောင်သော ၃၉ ယောက် တို့သည် စစ်ရေးအရ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအား လုံးဝ 

အန်မတုနိုင်သဖြင့်သာ ကေအင်န်ယူတပ်ဦးအပေါ် မှီခိုခဲ့ရသော်လည်း လုံးဝပူးပေါင်းသွားခြင်းထက် ပူးတွဲ လှုပ်ရှားခြင်းကိုသာ ပြုလုပ်နိုင်ရန်ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ 

သို့သော် ကေအင်န်ယူတပ်ဦးကမူ ကေအင်န်ယူပါတီကို လုံးဝဖျက်သိမ်းပစ်ရန်သာ ဖိအားပေးအကျပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅  ခုနှစ်အကုန်တွင် ပဲခူးရိုးမအရှေ့ခြမ်းနှင့် 

အနောက်ခြမ်းတို့ ၌ ကေအင်န်ယူလက်ကျန်အင်အားမှာ ၁၁ ယောက်သာကျန်ရှိတော့လေရာ ယင်းသောင်းကျန်းသူများမှာလည်း ပဲခူးရိုးမပေါ်တွင် ရပ်တည်နိုင်စွမ်း

မရှိ တော့သဖြင့် စစ်တောင်းမြစ်အရှေ့ခြမ်းသို့ ကူးပြောင်း သွားကြရလေသည်။

သို့နှင့်  ပဲခူးရိုးမဒေသတွင်  နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြီးစိုးခဲ့ကြသော ဗကပနှင့်ကေအင်န်ယူပါတီတို့မှာ ပဲခူးရိုးမပေါ်တွင် တစ်စုံတစ်ယောက်မျှခြေချနိုင်ခြင်း မရှိတော့ဘဲ 

လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ကြရတော့သည်။ 

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးတွင် မန်းဘဇံအုပ်စုမှာ ကေအင်န်ယူပါတီမှကူးပြောင်းလာသည့် လက်ဝဲအင်အားစုဖြစ်ပေရာ ဗိုလ်မြ၏လက်ယာအုပ်စုနှင့် အားပြိုင် လျက်ရှိ 

နေခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်တွင် ကေအင်န်ယူဗဟိုဌာနချုပ်၌ ကေအင်န်ယူ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး၏ ကိုးကြိမ်မြောက် ညီလာခံ 

ကိုကျင်းပခဲ့ရာ မန်းဘဇံနှင့်ဗိုလ်မြတို့၏ လက်ဝဲ၊ လက်ယာ အားပြိုင်ပွဲပင်ဖြစ်သည်။  ညီလာခံတွင် ကေအင်န်ယူအစည်းအရုံးဗဟိုအမြဲတမ်းကော်မတီဝင် ၂၅ ဦးကို 

ရွေးချယ်ခဲ့ရာ မဲအရေအတွက် အနည်းအများ အလိုက် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ 

(က)	ဗိုလ်မြ

(ခ)	မန်းဘဇံ

(ဂ)	ဗိုလ်သန်းအောင်

(ဃ)	ဗိုလ်မောင်မောင်

(င)	ဖဒိုဖူးလယ်ဝါး

(စ)	ရွှေဆိုင်း

(ဆ)	ဖဒိုဘော်ယူဖော

(ဇ)	ကစဲဒို

(ဈ)	ထိန်မောင်

(ည)	ဖဒိုဂေဒွဘွား

(ဋ)	ဖဒိုချားလေ

(ဌ)	ဖဒိုသာပြည့်

(ဍ)	ဖဒိုဖူးမြ

(ဎ)	ဖဒိုဘသင်

(ဏ)	ဘောနေ(ဘောနီ)

(တ)	ဖဒိုဖူးလယ်မူး

(ထ)	လှထူး

(ဒ)	ဗိုလ်ဘလုံ

(ဓ)	တာမလာဘော

(န)	ဖဒိုစောသိန်း

(ပ)	ဖဒိုတာကိဘော

(ဖ)	ဖဒိုလာကိုပါ

(ဗ)	ဖဒိုစကောလူး

(ဘ)	ဖဒိုမြရွှေ

(မ)	ဗိုလ်မူတူး

ကေအန်န်ယူဗဟိုအမြဲတမ်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးအတွက် ပထမအကြိမ်လျှို့ဝှက်မဲဖြင့် ရွေးချယ်ခဲ့ရာ ဗိုလ်မြ(၂၆) မဲ၊ မန်းဘဇံ(၂၂)မဲ၊ ဗိုလ်သန်းအောင် (၅)မဲ၊ရွှေဆိုင်း 

(၂)မဲ အသီးသီးရရှိခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်မြနှင့် မန်းဘဇံကို ဥက္ကဋ္ဌ နေရာအတွက် သီးသန့်လျှို့ဝှက်မဲဖြင့် ထပ်မံရွေးချယ်သောအခါ မန်းဘဇံ(၃၁)မဲနှင့် ဗိုလ်မြ (၂၄)မဲ ရရှိ 

ခဲ့သဖြင့် မန်းဘဇံကို အမြဲတမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဗိုလ်မြကို ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်းခန့်အပ်ခဲ့ကြသည်။ အမြဲတမ်း ကော်မတီ 

အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးနှင့် တွဲဖက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးနေရာများအတွက် ပထမ အကြိမ်ရွေးချယ်ရာ ဗိုလ်သန်းအောင်(၃ဝ)မဲ၊ ဗိုလ် မောင်မောင်(၁၂)မဲ၊ 

ဖဒိုဖူးလယ်မူး(၂၅)မဲရရှိသဖြင့် ဗိုလ်သန်းအောင်သည် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖြစ် လာပြီး  ဗိုလ်မောင်မောင်သည်  တွဲဖက်အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာသည်။ 

ကေအင်န်ယူတပ်ဦးတွင် မန်းဘဇံသည် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်နေသော်လည်း ဗိုလ်မြ၏ လက်ယာအင်အားစုက ပိုမိုအင်အားတောင့်တင်းခဲ့ သည်။ စောမြမောင်နှင့် ကေအင်န်ယူ 

ပါတီလက်ကျန် အင်အားများရောက်လာသော်လည်း ဗိုလ်မြသည် လက်ဝဲအင်အားစုများအား ခေါင်းမထောင်နိုင်အောင် နှိမ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ 

ဗကပ၏နောက်မြီးဆွဲပါတီဘဝမှ ကေအင်န်ယူ တပ်ဦးထံသို့ အောက်ကျို့၍ ကူးပြောင်းခဲ့ရသော ကေအင်န်ယူပါတီသည် ၁၉၇၆ ခုနှစ်သို့ရောက်သော အခါ ဗိုလ်မြ၏ 

အကျပ်ကိုင်မှုဖြင့် လုံးဝဖျက်သိမ်းပစ်ခဲ့ရ လေတော့သည်။

ကိုးကား 

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ