ဂျိုးဇက် ပရီးစ်လီ

ဂျိုးဇက် ပရီးစ်တ်လီ  (, ;; ၁၇၃၃ မတ် ၂၄ – ၁၈၀၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၆) သည် အင်္ဂလိပ် ဓာတုဗေဒပညာရှင်၊ သဘာဝဒဿနပညာရှင်၊ ခွဲထွက်ရေးဝါဒီ၊ ဘာသာရေးပညာရှင်၊ သဒ္ဒါဆရာ၊ ကျောင်းဆရာ၊ လစ်ဘရယ် နိုင်ငံရေးသီအိုရီဆရာဖြစ်၍ လက်ရာပေါင်း (၁၅၀၀) ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၇၄၄ တွင် မာကျူရီအောက်ဆိုဒ်ကို သီးခြားခွဲခြားပြီးနောက် အပူပေးပြိုကွဲစေခြင်းဖြင့် အောက်ဆီဂျင်ကို တသီးတခြား ရှာဖွေတွေ့ရှိသူဟု ထင်မှတ်ခံရသူဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆွီဒင် ဓာတုဗေဒပညာရှင် ကားလ် ဗီဟိမ်း ရှေးလာသည်လည်း ထိုတွေ့ရှိကြောင်းကို ခိုင်ခိုင်မာမာဆိုခဲ့သော်လည်း ပရီးစ်တ်လီက စော၍ ၎င်း၏တွေ့ရှိချက်များကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ရှေးလာက ၁၇၇၂ ၌ ပိုတက်စီယမ် နိုက်ထရိတ်၊ မာကျူရီအောက်ဆိုဒ်၊ အခြားများစွာတို့ကို အပူပေးခြင်းဖြင့် တွေ့ရှိခြင်းဖြစ်သည်။

၎င်းဘဝတစ်လျှောက် ပရီးစ်တ်လီ၏ သိသာထင်ရှားသော သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဂုဏ်ဒြပ်များသည် ၎င်း၏ ကာဗွန်နိတ်ရေ ဖန်တီးခြင်း၊ လျှပ်စစ်အကြောင်း ရေးသားချက်များ၊ ဓာတ်ငွေ့အချို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများအပေါ်တွင် တည်မှီခဲ့ကာ နာမည်အကျော်ဆုံးသည် ထိုဓာတ်ငွေ့များတွေ့ရှိခြင်းဖြစ်ပြီး အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို "dephlogisticated air" (လောင်ကျွမ်းမီးလျှံလေ) ဟု အမည်ပေးသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ပရီးစ်တ်လီ၏ phlogiston theory ကို ခုခံကာကွယ်ရန် ခိုင်မာစွာဆုံးဖြတ်ခဲ့မှု၊ ဓာတုဗေဒ တော်လှန်ရေးဖြစ်ပေါ်လာမည့် ကိစ္စကို ငြင်းပယ်မှုများက ၎င်းအား သိပ္ပံဆိုင်ရာ လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ကင်းကွာသွားစေခဲ့သည်။

ကိုးကား

အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာများ
အင်္ဂလိပ် ဒဿနပညာရှင်များ
အင်္ဂလိပ် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ