အဘိဓမ္မာ (စိတ်ပိုင်း)

အပြစ်ရှိသော စိတ်များကို အကုသိုလ်စိတ်များဟု ခေါ်၏။ 

အကုသိုလ်စိတ် (၁၂) ပါးတွင် လောဘမူစိတ် (၈) ပါး၊ ဒေါသမူစိတ် (၂) ပါး၊ မောဟမူစိတ် (၂) ပါးတို့ ပါဝင်သည်။

လောဘမူစိတ် (၈) ပါး
သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် ၁ 
သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် ၁
သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်  အသင်္ခါရိကစိတ် ၁ 
 သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် ၁
 ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် ၁
 ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် ၁ 
 ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်  အသင်္ခါရိကစိတ် ၁ 
 ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်  သသင်္ခါရိကစိတ် ၁

အဓိပ္ပာယ်
သောမနဿသဟဂုတ် = ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းခြင်းနှင့်တကွဖြစ်သော
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် = ဝမ်းမြောက်ဝမ်းနည်းမဖြစ်ဘဲ
ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် = အယူမှားခြင်း ဒိဋ္ဌိယှဉ်လျက် (ကံ - ကံအကျိုးကို မယုံ)
ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် = အယူမှားခြင်း ဒိဋ္ဌိမယှဉ်ဘဲ (ကံ - ကံအကျိုးကိုယုံ) 
အသင်္ခါရိကစိတ် = တိုက်တွန်းပြုပြင်မှုမပါဘဲ အလိုအလျောက်ဖြစ်သောစိတ် (ထက်မြက်သည့်စိတ်)
သသင်္ခါရိကစိတ် = တိုက်တွန်းပြုပြင်မှုကြောင့် ဖြစ်သောစိတ် (ထိုင်းမှိုင်းသည့်စိတ်)

အဘိဓမ္မာပိဋကတ်