လူထုစည်းမျဉ်းသုံးရပ်

လူထုစည်းမျဉ်းသုံးရပ်၊ လူထုအခြေခံမူသုံးရပ် (၊  တစ်နည်း Tridemism (တြိဒေမင်ဝါဒ)) သို့မဟုတ် ဆန်မင်ကျူယီသည် ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင်မှ ရီပတ်ဘလီကန်ခေတ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံကိုတိုးတက်စေရန်အလို့ငှာ ချမှတ်ပေးခဲ့သော နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်ဖြစ်သည်။ ထိုစည်းမျဉ်းသုံးရပ်တို့မှာ "အမျိုးသားရေး"၊ "ဒီမိုကရေစီ"နှင့် "လူနေမှုဖူလုံရေး"တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဤအတွေးအခေါ်သည် ကူမင်တန်တို့ကကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံတော်မူဝါဒ၏ အုတ်မြစ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်သီချင်းတွင်လည်း "ဆန်မင်ကျူယီ" ဟူ၍အစချီထားသည်။

ရင်းမြစ်

၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဆွန်ယက်ဆင်မှ တရုတ်ပြန်လည်ရှင်သန်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့် ဒီမိုကရေစီ သဘောတရားနှစ်ခုသာရှိခဲ့သည်။ ၁၈၉၆ မှ ၁၈၉၈ ခုနှစ်ထိ ဥရောပသို့ သုံးနှစ်ကြာခရီးစဉ်အတွင်း တတိယသဘောတရားဖြစ်သော လူမှုဖူလုံရေးကို ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၅ ခုနှစ် နွေဦးရာသီတွင် ဥရောပသို့ ခရီးထက်မံသွားနေစဉ် ထိုသဘောတရားသုံးခုစလုံးကို ကြေညာခဲ့သည်။ ဘရပ်ဆဲလ်မြို့တွင် သူ၏"လူထုစည်းမျဉ်းသုံးရပ်"အကြောင်းကို သူ့ဘဝ၏ ပထမဆုံးမိန့်ခွန်းအနေဖြင့် ဟောပြောခဲ့သည်။ သူသည် ဥရောပမြို့များစွာတွင် တရုတ်ပြန်လည်ရှင်သန်ရေးအဖွဲ့သို့ လူများကိုစုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန် ဘရပ်ဆဲလ်ဌာနခွဲတွင် ဘာလင်၌ ၂၀ ဦး နှင့် ပဲရစ်၌ ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ဦးရေ ၃၀ ရှိလာခဲ့သည်။ တုန်မန်ဟွေ့အသင်းကို ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ဆွန်ယက်ဆင်သည် "လူထုသတင်းစာ" (民報) တွင် အယ်ဒီတာ့အာဘော်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ရာ သူ၏သဘောထားများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ရေးသားဖော်ပြခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ထိုသတင်းစာ၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် လူထုစည်းမျဉ်းသုံးရပ်နှင့်ပက်သက်သည့် မိန့်ခွန်းရှည်ကိုပုံနှိပ်ခဲ့ပြီး သတင်းစာအယ်ဒီတာများကလည်း တရုတ်ပြည်သူများ၏ စားဝတ်နေရေးကိစ္စကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

ဤသဘောထားများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း သူ၏အတွေ့အကြုံများမှ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ တိုးတက်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သော အေဘရာဟမ် လင်ကွန်းမှ အရင်းခံသည်ဆိုသည်။ လင်ကွန်း၏ ဂယ်တီစဘတ်မိန့်ခွန်းလာ "ပြည်သူအတွက် ပြည်သူမှဖွဲ့စည်းသည့် ပြည်သူ့အစိုးရ" ဟူသောစကားရပ်သည် ဆွန်ယက်ဆင်၏ လူထုစည်းမျဉ်းသုံးရပ်အတွက် အတုယူဖွယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

စည်းမျဉ်းများ

မင်ဆူကျူယီ (လူထုအမျိုးသားရေး) 
မင်ဆူကျူယီ (民族主義၊ Mínzú Zhǔyì) ကို အများအားဖြင့် "အမျိုးသားရေး"ဟု ဘာသာပြန်လေ့ရှိသည်။

အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေး 
ဆွန်ယက်ဆင်သည် တရုတ်ပြည်သည် နယ်ချဲ့တို့၏ ဖျက်ဆီးခြင်းကိုခံရမည့် ခြိမ်းခြောက်မှုအောက်တွင် ရှိနေသည်ဟုရှုမြင်သည်။ ထိုသို့ကျဆင်းမှုလမ်းကြောင်းမှ နောက်ပြန်လှည့်ရန်အလို့ငှာ တရုတ်နိုင်ငံသည် အတွင်းနှင့်အပြင်နှစ်ခုစလုံးတွင် လွတ်လပ်မှုရရှိရန် လိုအပ်သည်ဟုသုံးသပ်ခဲ့သည်။

အတွင်းလွတ်လပ်ရေးဆိုသည်မှာ မန်ချူးချင်းမင်းဆက်မှ လွတ်လပ်ရေးကိုဆိုလိုသည်။ ဆွန်ယက်ဆင်သည် ဟန်တရုတ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့လူမျိုးမရှိသော လူမျိုးများဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်၍ မန်ချူးအာဏာပိုင်များကို တော်လှန်သင့်ကြောင်း ယူဆခဲ့သည်။

အပြင်လွတ်လပ်ရေးဆိုသည်မှာ နယ်ချဲ့အင်အားစုများထံမှ လွတ်လပ်ရေးကိုဆိုလိုသည်။ နယ်ချဲ့တို့သည် စီးပွားရေးအရဖိနှိပ်မှု၊ နိုင်ငံရေးအရရန်လိုမှုနှင့် လူဦးရေတိုးနှုန်းနှေးကွေးမှု စသောနည်းလမ်းသုံးမျိုးဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံအား ခြိမ်းခြောက်နေသည်ဟု ဆွန်ယက်ဆင်ကယုံကြည်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် မညီမျှစွာကုန်သွယ်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးအရ အမြတ်ထုတ်ခံနေရသည် ဟူ၍လည်းကောင်း တရုတ်နိုင်ငံမှ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် မတရားသည့်စာချုပ်က နိုင်ငံရေးအရကျဆင်းမှု၏ တရားခံဖြစ်ကြောင်း ရှုမြင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်သူသည် တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများကို ယှဉ်တိုက်နိုင်ကြောင်းလည်း ယုံကြည်ခဲ့သည်။

မင်ချွမ်ကျူယီ (အုပ်ချုပ်နိုင်ခွင့်) 
မင်ချွမ်ကျူယီ (民權主義၊ Mínquán Zhǔyì) ကို အများအားဖြင့် "ဒီမိုကရေစီ" သို့မဟုတ် "ပြည်သူ့အာဏာ"ဟု ဘာသာပြန်လေ့ရှိသည်။ ဆွန်ယက်ဆင်အနေဖြင့် ဤစည်းမျဉ်းသည် အနောက်နိုင်ငံများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သူသည် တရုတ်နိုင်ငံအတွက် နိုင်ငံရေးအာဏာနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခဲ့သည်။

ပြည်သူ့အခွင့်အရေးလေးရပ် 
နိုင်ငံရေးအာဏာ () သည် ပြည်သူများ၏နိုင်ငံရေးဆန္ဒကို ဖော်ပြရန်နှင့် အုပ်ချုပ်သူများအား ထိန်းချုပ်ရန်ဖြစ်သည့်အလျောက် အခြားနိုင်ငံများတွင် ထိုအာဏာကို လွှတ်တော်များတွင် အပ်နှင်းထားသကဲ့သို့ အမျိုးသားလွှတ်တော်သည် ထိုနိုင်ငံရေးအာဏာကိုကိုယ်စားပြုသည်။ ပြည်သူ့အာဏာကို ရွေးကောက်ခြင်း (選舉)၊ ပြန်လည်ခေါ်ယူမှုခြင်း (罷免)၊ ကမကထပြုခြင်း (創制) နှင့် ဆန္ဒခံယူခြင်း (複決) ဟူလေးပိုင်းခွဲခြားခဲ့သည်။

မင်ရှန်းကျူယီ (လူနေမှုဖူလုံရေး) 
မင်ရှန်းကျူယီ (民生主義၊ Mínshēng Zhǔyì) ကို အများအားဖြင့် "လူနေမှုဖူလုံရေး" သို့မဟုတ် "ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ"ဟု ဘာသာပြန်လေ့ရှိသည်။ ဆွန်ယက်ဆင်သည် အဝတ်အထည်၊ အစားအသောက်၊ အိုးအိမ်၊ သွားလာရေးဟူ၍ လေးမျိုးခွဲခြားပြီး တရုတ်ပြည်သူများကို စောင့်ရှောက်ပေးနိုင်မည့်အစိုးရတစ်ရပ်ကိုလည်း အကြံထုတ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား

နိုင်ငံရေး သီအိုရီများ
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး
နိုင်ငံတော်အယူဝါဒများ
တရုတ်အမျိုးသားရေးဝါဒ
၁၉၁၁ တော်လှန်ရေး