Pakatan Rakyat

Pakatan Rakyat (; ) merupakan satu perikatan parti politik Malaysia. Perikatan ini terdiri daripada Parti Keadilan Rakyat-Parti Tindakan Demokratik-Parti Islam Se-Malaysia (PKR-DAP-PAS) yang merupakan pihak pembangkang dalam Parlimen Malaysia yang mula diumumkan pada 1 April 2008. Presiden PKR, Datuk Seri Wan Azizah Wan Ismail merupakan Ketua Pembangkang sebelum ini, namun kemudiannya digantikan oleh suaminya, Datuk Seri Anwar Ibrahim, selepas beliau memenangi pilihan raya Permatang Pauh pada tahun 2008. Pakatan Rakyat menggantikan Gagasan Rakyat dan Barisan Alternatif yang digunakan sebelum ini. Kewujudan pakatan ini dipertikaikan kerana DAP mengisytiharkan ia tidak lagi wujud pada 16 Jun 2015 kerana DAP tidak dapat bekerjasama dengan PAS. Namun, PAS pula menegaskan pakatan ini masih wujud tetapi hanya di antara PAS dan PKR. Pakatan ini dikatakan diganti dengan Pakatan Harapan.

Sejarah

Pembentukan Pakatan Rakyat diumumkan pada 1 April 2008 berikutan mesyuarat antara pihak ketiga-tiga parti di Petaling Jaya.

Dalam pilihan raya umum 2008, gabungan tidak formal PKR-PAS-DAP yang membentuk Barisan Rakyat berjaya memenangi 82 daripada 222 kerusi dalam Parlimen Malaysia, dan berjaya menafikan majoriti dua per tiga kerusi yang dipegang Barisan Nasional (BN) sejak kemerdekaan negara itu. Momentum ini dikekalkan dalam Pilihan Raya Umum Malaysia 2013 apabila meningkatkan jumlah kerusi dari 82 ke 89 daripada 222 kerusi.

Pakatan membentuk Kerajaan Negeri di Pulau Pinang dan Selangor. Manakala di Kelantan, Pakatan mengekalkan Kerajaan Negeri.

Proses membuat keputusan serta menetapkan dasar perikatan Pakatan Rakyat dikendalikan oleh satu Majlis Pimpinan dan Sekretariat Bersama. Datuk Seri Anwar Ibrahim merupakan Ketua Umum dan Pengerusi Majlis Pimpinan.

Pakatan Rakyat berikrar akan memperjuangkan hak dan kebajikan semua rakyat tanpa mengira kaum seperti yang termaktub dalam Perlembagaan Malaysia. Pakatan Rakyat akan mewujudkan Majlis Pimpinan yang terdiri daripada ketua ketiga-tiga parti, satu Sekretariat Bersama yang akan diwakili oleh tiga pimpinan daripada setiap parti. Sekretariat Bersama ini telah ditugaskan untuk membina asas dan kerangka Pakatan untuk disahkan oleh Majlis Pimpinan nanti.  

Pada April 2010, Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP) telah menyertai gabungan ini menjelang pilihan raya kecil kawasan parlimen Sibu yang diadakan pada 16 Mei 2010. Namun ia hanya berkekalan selama setahun.

Zaid telah mengeluarkan satu kenyataan mengenai ideologi Pakatan Rakyat, menyatakan bahawa dalam kerajaan, ia akan memperkenalkan undang-undang anti-diskriminasi, menubuhkan jaring keselamatan sosial, mewujudkan dasar pendidikan baru yang bertujuan untuk menghasilkan graduan yang kompetitif, terutamanya di kalangan orang Melayu dan Bumiputra, memansuhkan Akta Keselamatan Dalam Negeri dan Akta Pencetakan dan Penerbitan, meminda Akta Rahsia Rasmi dan Akta Hasutan untuk menghadkan kuasa kerajaan, dan pembaharuan institusi penguatkuasa undang-undang seperti mahkamah, Polis Diraja Malaysia dan Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia. Zaid juga mengatakan bahawa undang-undang anti diskriminasi yang dicadangkan tidak akan memerlukan pemansuhan atau pindaan Perkara 153 Perlembagaan. Zaid juga meminta Dato’ Nik Aziz untuk menjadi pengerusi Pakatan Rakyat dan bukannya Anwar Ibrahim (PKR) atau Hadi Awang (PAS). Pada November 2010, selepas cuti selama enam bulan dari PKR atas alasan yang tidak didedahkan, Zaid Ibrahim keluar dari PKR, menyebabkan Gabungan Rakyat kekal sebagai gabungan tidak rasmi.

Pada pilihan raya umum 2013 (Pilihan Raya Umum ke-13), Pakatan Rakyat yang masih tidak berdaftar memenangi majoriti popular di seluruh negara, tetapi disebabkan oleh banyak variasi dalam jumlah pemilih di kerusi parlimen yang berbeza, kalah kepada Barisan Nasional, yang memenangi 133 daripada 222 kerusi persekutuan dan 275 daripada 505 kerusi negeri.

Pada 16 Jun 2015 Setiausaha Agung DAP Lim Guan Eng dalam satu kenyataan kepada media mengumumkan bahawa Pakatan Rakyat tidak lagi wujud. Penasihat DAP Lim Kit Siang berkata tindakan parti itu untuk mengenali realiti politik semasa. Beliau menambah terdapat keperluan untuk gabungan politik baru berdasarkan prinsip, dan bukannya kuasa. Sebaliknya, PAS menegaskan gabungan itu masih hidup sehingga hari ini.

Dasar

Dasar rangka kerja Pakatan Rakyat adalah:
 Demokrasi telus dan tulen
 Negara berperlembagaan dan kedaulatan undang-undang
 Pengasingan kuasa
 Sistem pilihan raya yang bebas, bersih dan adil
 Memacu prestasi tinggi, mampan, dan ekonomi yang saksama
 Ekonomi berkemahiran tinggi
 Pengentalan dan pemberdayaan pengurusan ekonomi negeri
 Dasar afirmatif berdasarkan keperluan
 Buruh
 Rangkaian perlindungan sosial
 Perumahan
 Infrastruktur dan kemudahan awam
 Alam Sekitar
 Keadilan sosial dan pembangunan manusia
 Perpaduan dan keadilan sosial
 Agama
 Pendidikan
 Wanita dan institusi keluarga
 Pemuda
 Keselamatan
 Kesihatan
 Budaya
 Hubungan Persekutuan dan Dasar Luar Negara
 Sistem Persekutuan
 Sabah dan Sarawak
 Dasar luar

Pakatan Rakyat meneruskan dasar mereka menerusi pengenalan "Buku Jingga", juga dikenali sebagai Buku Jingga, yang menggariskan dasar bersama Pakatan.

Belanjawan alternatif 
Mengikut tahun (versi bahasa Melayu)
2012 · 2013 · 2014 · 2015

Mengikut tahun (versi bahasa Inggeris)
2012 · 2013 · 2014 · 2015

Isu-isu utama

Ideologi
Ketiga-tiga parti politik utama - PKR, PAS dan DAP - yang bergabung dalam Pakatan Rakyat mempunyai ideologi politik yang berbeza dengan DAP yang lebih ke arah sekularisme kepada PAS dengan konsep Negara Islam. PKR pula dilihat sebagai penghubung kepada kedua-dua parti PAS dan DAP.

Bagaimanapun, pemerhati berpendapat, berbeza dengan PAS dan DAP yang mempunyai ideologi yang jelas dan ahli parti yang memahami perjuangan parti masing-masing, PKR menghadapi masalah dalam menentukan ideologi teras. Ini berdasarkan kepada latar belakang pemimpin dan ahli PKR yang terdiri dari pelbagai pandangan politik daripada mereka yang berfahaman pro-pasaran bebas (kapitalisme) kepada golongan sosialis.

Contohnya, Agenda Ekonomi Malaysia yang mahu diperjuangkan oleh PKR nampak seperti menyokong perjanjian perdagangan bebas termasuk liberalisasi industri kewangan dan telekomunikasi negara. Tetapi di dalam PKR sendiri terdapat pemimpin dan ahli yang datang dari organisasi bukan kerajaan yang bersifat anti-kapitalis. Ahli Parlimen PKR seperti Charles Anthony Santiago (Klang dan bertanding atas tiket DAP) adalah aktivis kritikal terhadap globalisasi dan pasaran bebas sementara Dr Jeyakumar Devaraj adalah seorang sosialis dari Sungai Siput.

Negara Islam
Kenyataan-kenyataan pemimpin Pakatan Rakyat mengenai negara Islam dalam media sama ada media arus perdana atau media alternatif lain menampakkan pandangan yang bercanggah. Pengerusi Kebangsaan DAP Karpal Singh misalnya amat menentang negara Islam yang diperjuangkan oleh PAS. PAS pula tidak boleh berkompromi dalam hal negara Islam kerana pengikutnya mendakwa objektif untuk menegakkan negara Islam terkandung dalam Fasal 5 Perlembagaan PAS. Satu komentar dalam laman web berkaitan dengan PAS Johor dilaporkan menulis amaran untuk membunuh Karpal. Sebelum ini, Presiden PKR Wan Azizah berkata, untuk menubuhkan negara Islam dalam masyarakat berbilang kaum di Malaysia adalah satu yang tidak praktikal.

Pendaftaran
Tidak seperti Barisan Nasional yang telah didaftarkan sebagai sebuah parti dengan pelbagai parti komponen di dalamnya, Pakatan Rakyat masih belum didaftarkan sebagai sebuah pertubuhan. Hal ini telah menjadi buah mulut di kalangan penyokong BN yang melabelkan Pakatan Rakyat sebagai "Pakatan Haram". Di antara cabaran utama mendaftarkan Pakatan Rakyat ialah menetapkan satu matlamat yang dapat dipersetujui oleh semua pihak. DAP tidak mahu dilihat Islamik, manakala PAS pula tidak mahu dilihat sebagai sekular. Maka gesaan untuk mendaftar Pakatan Rakyat telah diabaikan oleh pemimpin-pemimpin utama parti-parti tersebut. Di antara cabaran yang lain pula ialah untuk menentukan pembentukan jawatan kuasa Pakatan Rakyat. Kesemua parti tidak mahu dilihat berada pada kedudukan yang kurang dari lain. Hal ini akan memberikan persepsi yang tidak menyenangkan dikalangan penyokong parti-parti komponen. Sama ada Pakatan Rakyat akan terus menjadi pertubuhan tidak berdaftar terus menjadi tanda tanya.

Pakatan Rakyat telah mengemukakan permohonan pendaftarannya kepada Pendaftar Pertubuhan (ROS) pada 2010 namun menghadapi halangan ROS yang mengkehendaki ia didaftar sebagai ‘Pakatan Rakyat Malaysia’.

Senarai parti komponen
Ketua Umum PR: Anwar Ibrahim 
Ketua Pembangkang: Wan Azizah Wan Ismail

Parti Keadilan Rakyat (PKR)
Presiden: Wan Azizah Wan Ismail
Setiausaha Agung: Rafizi Ramli
Penasihat de facto: Anwar Ibrahim

Parti Tindakan Demokratik (DAP)
Setiausaha Agung: Lim Guan Eng
Pemangku Pengerusi Kebangsaan: Tan Kok Wai
Penasihat Parlimen: Lim Kit Siang

Parti Islam Se-Malaysia (PAS)
Presiden: Tuan Guru Dato' Seri Abdul Hadi Awang
Mursyidul Am: Tuan Guru Dato' Haron Din
Setiausaha Agung: Dato' Takiyuddin Hassan

Wakil rakyat

Dewan Negara Malaysia
Kelantan
1. Johari Mat (PAS)
2. Khairiah Mohamed (PAS)

Pulau Pinang
1. Ariffin Omar (DAP)
2. Syed Shahir Syed Mohamud (PKR)

Selangor
1. Syed Husin Ali (PKR)
2. Chandra  Mohan S. Thambirajah (DAP)

Dewan Rakyat Malaysia

Kedah Darul Aman
P008 – Pokok Sena – Mahfuz Omar (PAS)
P009 – Alor Setar – Gooi Hsiao Leung (PKR)
P010 – Kuala Kedah – Azman Ismail (PKR)
P015 – Sungai Petani – Johari Abdul (PKR)
P017 – Padang Serai – Surendran Nagarajan (PKR)

Kelantan Darul Niam
P019 – Tumpat – Kamaruddin Jaffar (PAS)
P020 – Pengkalan Chepa – Izani Husin (PAS)
P021 – Kota Bharu – Takiyuddin Hassan (PAS)
P022 – Pasir Mas – Nik Mohamad Abduh Nik Abdul Aziz (PAS)
P023 – Rantau Panjang – Siti Zailah Mohd Yusoff (PAS)
P024 – Kubang Kerian – Ahmad Baihaki Atiqullah (PAS)
P025 – Bachok – Ahmad Marzuk Shaary (PAS)
P028 – Pasir Puteh – Nik Mazian Nik Mohamad (PAS)
P031 – Kuala Krai – Mohd Hatta Ramli (PAS)

Terengganu Darul Iman
P035 – Kuala Nerus – Mohd Khairuddin Aman Razali (PAS)
P036 – Kuala Terengganu – Raja Kamarul Bahrin Shah (PAS)
P037 – Marang – Abdul Hadi Awang (PAS)
P039 – Dungun – Wan Hassan Mohd Ramli (PAS)

Pulau Pinang Pulau Mutiara
P043 – Bagan – Lim Guan Eng (DAP)
P044 - Permatang Pauh - Dr. Wan Azizah Wan Ismail (PKR)
P045 – Bukit Mertajam – Steven Sim Chee Kiong (DAP)
P046 – Batu Kawan – Kasthuriranni Patto (DAP)
P047 – Nibong Tebal – Mansor Othman (PKR)
P048 – Bukit Bendera – Zairil Khir Johari (DAP)
P049 – Tanjong – Ng Wei Aik (DAP)
P050 – Jelutong – Jeff Ooi Chuan Aun (DAP)
P051 – Bukit Gelugor – Ramkarpal Singh (DAP)
P052 – Bayan Baru – Sim Tze Tzin (PKR)

Perak Darul Ridzuan
P057 – Parit Buntar – Mujahid Yusof Rawa (PAS)
P059 – Bukit Gantang – Idris Ahmad (PAS)
P060 – Taiping – Nga Kor Ming (DAP)
P062 – Sungai Siput – Michael Jeyakumar Devaraj (PKR/PSM)
P064 – Ipoh Timur – Su Keong Siong (DAP)
P065 – Ipoh Barat – Kulasegaran Murugeson (DAP)
P066 – Batu Gajah – Sivakumar Varatharaju Naidu (DAP)
P068 – Beruas – Ngeh Koo Ham (DAP)
P070 – Kampar – Ko Chung Sen (DAP)
P071 – Gopeng – Lee Boon Chye (PKR)
P074 – Lumut – Mohamad Imran Abd Hamid (PKR)

Pahang Darul Makmur
P080 – Raub – Ariff Sabri Abdul Aziz (DAP)
P082 – Indera Mahkota – Fauzi Abdul Rahman (PKR)
P083 – Kuantan – Fuziah Salleh (PKR)
P088 – Temerloh – Nasrudin Hassan (PAS)

Selangor Darul Ehsan
P097 – Selayang – William Leong Jee Keen (PKR)
P098 – Gombak – Mohamed Azmin Ali (PKR)
P099 – Ampang – Zuraida Kamaruddin (PKR)
P100 – Pandan – Rafizi Ramli (PKR)
P101 – Hulu Langat – Che Rosli Che Mat (PAS)
P102 – Serdang – Ong Kian Ming (DAP)
P103 – Puchong – Gobind Singh Deo (DAP)
P104 – Kelana Jaya – Wong Chen (PKR)
P105 – Petaling Jaya Selatan – Hee Loy Sian (PKR)
P106 – Petaling Jaya Utara – Tony Pua Kiam Wee (DAP)
P107 – Subang – Sivarasa Rasiah (PKR)
P108 – Shah Alam – Khalid Samad (PAS)
P109 – Kapar – G. Manivannan Gowindasamy (PKR)
P110 – Klang – Charles Santiago (DAP)
P111 – Kota Raja – Siti Mariah Mahmud (PAS)
P112 – Kuala Langat – Abdullah Sani Abdul Hamid (PKR)
P113 – Sepang – Mohamed Hanipa Maidin (PAS)

Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur
P114 – Kepong – Tan Seng Giaw (DAP)
P115 – Batu – Chua Tian Chang (PKR)
P116 – Wangsa Maju – Tan Kee Kwong (PKR)
P117 – Segambut – Lim Lip Eng (DAP)
P120 – Bukit Bintang – Fong Kui Lun (DAP)
P121 – Lembah Pantai – Nurul Izzah Anwar (PKR)
P122 – Seputeh – Teresa Kok Suh Sim (DAP)
P123 – Cheras – Tan Kok Wai (DAP)

Negeri Sembilan Darul Khusus
P128 – Seremban – Loke Siew Fook (DAP)
P130 – Rasah – Teo Kok Seong (DAP)
P132 – Teluk Kemang – Kamarul Bahrin Abbas (PKR)

Melaka Bandaraya Bersejarah
P137 – Bukit Katil – Shamsul Iskandar Md. Akin (PKR)
P138 – Kota Melaka – Sim Tong Him (DAP)

Johor Darul Takzim
P145 – Bakri – Er Teck Hwa (DAP)
P150 – Batu Pahat – Mohd Idris Jusi (PKR)
P152 – Kluang – Liew Chin Tong (DAP)
P162 – Gelang Patah – Lim Kit Siang (DAP)
P163 – Kulai – Teo Nie Ching (DAP)

Sabah Di Bawah Bayu
P172 – Kota Kinabalu – Wong Sze Phin (DAP)
P174 – Penampang – Ignatius Dorell Leiking (PKR)
P186 – Sandakan – Wong Tien Fatt (DAP)

Sarawak Bumi Kenyalang
P195 – Bandar Kuching – Chong Chieng Jen (DAP)
P196 – Stampin – Julian Tan Kok Ping (DAP)
P208 – Sarikei – Wong Ling Biu (DAP)
P211 – Lanang – Alice Lau Kiong Yieng (DAP)
P212 – Sibu – Oscar Ling Chai Yew (DAP)
P219 – Miri – Michael Teo Yu Keng (PKR)

Ketua kerajaan negeri
 Kelantan Darul Naim
Menteri Besar: Ahmad Yakob (N.03 Pasir Pekan)

 Pulau Pinang
Ketua Menteri: Lim Guan Eng (N.23 Air Putih)

 Selangor Darul Ehsan
Menteri Besar: Mohamed Azmin Ali (N.19 Bukit Antarabangsa)

Pembubaran
Pada 16 Jun 2015, Setiausaha Agung Parti Tindakan Demokratik, Lim Guan Eng mengisytiharkan bahawa Pakatan Rakyat telah dibubarkan atas tiada kerjasama antara satu parti (PAS) dengan satu parti komponen yang lain.

Keputusan pilihan raya umum

Keputusan pilihan raya negeri

Lihat juga 
 Pilihan Raya Umum Malaysia 2008
 Keputusan Pilihan Raya Umum Malaysia 2008, Dewan Undangan Negeri
 Isu Pakatan Rakyat tubuh kerajaan
 Barisan Alternatif

Rujukan

Pautan luar
 Ensiklopedia Malaysia: Dasar Pakatan Rakyat

Gabungan parti politik tidak berfungsi lagi di Malaysia
 
Pembubaran 2015 di Malaysia