Kapsaisin

Kapsaisin (bahasa Inggerisː Capsaicin, juga dikenali sebagai 8-metil-N-vanilil-6-nonenamida) ialah komponen aktif cili iaitu tumbuh-tumbuhan daripada genus Capsicum. Bahan ini bersifat merengsakan kepada mamalia termasuk manusia, dan ia menghasilkan rasa terbakar apabila bersentuhan dengan mana-mana tisu badan. Kapsaisin dan beberapa sebatian yang berkaitan termasuk dalam kumpulan  kapsaisinoid yang dihasilkan sebagai bahan metabolik sekunder cili barangkalinya sebagai bahan penghalang terhadap beberapa mamalia pemakan dan kulat. Sebatian kapsaisin dalam bentuk tulennya bersifat hidrofobik, tidak berwarna, sangat pedas, serta bercirikan hablur atau lilin.

Sejarah 
Sebatian ini pertama kalinya diambil dalam bentuk tidak tulen pada tahun 1816 oleh Christian Friedrich Bucholz (1770-1818). Beliau menamakannya "kapsaisin" (capsaicin), sempena genus Capsicum yang merupakan punca sebatian ini diekstrak. John Clough Thresh (1850-1932) mengasingkan bahan ini dalam bentuk hampir tulennya pada tahun 1876. Karl Micko mengasingkan kapsaisin dalam bentuk paling tulen pada tahun 1898. Komposisi kimia bahan ini mula-mula ditentukan oleh E. K. Nelson pada tahun 1919, yang juga sedikit sebanyak menjelaskan struktur kimia bahan tersebut. Kapsaisin pertama kali disintesis pada tahun 1930 oleh Ernst Spath dan Stephen F. Darling. Bahan-bahan yang sama sifatnya iaitu kapsaisinoid telah diasingkan daripada cili pada tahun 1961,oleh ahli kimia Jepun iaitu S. Kosuge dan Y. Inagaki.

Kapsaisin wujud dalam jumlah besar pada tisu plasenta (yang memegang biji), membran dalaman dan juga bahagian isi buah tumbuh-tumbuhan dalam genus Capsicum. Biji-bijinya sendiri tidak menghasilkan apa-apa kapsaisin, namun kepekatan bahan ini pada tahap paling tingginya boleh didapati dalam empulur putih dinding dalaman buah cili di mana biji-biji tersebut melekat.

Kegunaan 
Rasa terbakar yang disebabkan bersentuhnya kapsaisin apabila ia datang dalam kontak dengan membran mukosa menjadikannya biasa digunakan dalam produk makanan untuk menambah rasa "pedas" (kepedasan), biasanya dalam bentuk rempah seperti serbuk cili dan paprika. Kapsaicin dalam kepekatan yang tinggi juga akan menyebabkan kesan terbakar di kawasan sensitif yang lain, seperti kulit atau mata. Tahap kepedasan yang dirasai  dalam makanan sering diukur menggunakan skala Scoville. Minat terhadap rasa kepedasan ini telah mendorong kepada permintaan terhadap produk yang mengandungi rempah sebegini seperti kari, ʽchili con carneʼ dan sos pedas seperti sos Tabasco dan salsa.

Dalam penyelidikan dan bahan farmaseutikal 
Kapsaisin digunakan sebagai bahan analgesik dalam ubat sulap, semburan hidung (Sinol-M), dan tampalan kulit untuk menghilangkan rasa sakit, biasanya dalam kepekatan antara 0.025% dan 0.1. Ia boleh digunakan dalam bentuk krim sebagai ubat pelega sementara untuk rasa sakit kecil, kejangan otot dan sendi yang berkaitan dengan artritis, sakit belakang, terikan dan seliuh, yang seringkalinya dicampurkan bersama jenis ubat gosok yang lain.

Keracunan 
Kapsaisin merupakan bahan perengsa yang kuat di mana  cermin mata perlindungan, alat pernafasan dan prosedur pengendalian yang betul diperlukan bagi memegangnya. Ia memberi kesan pada kulit (sebagai bahan perengsa dan pemeka), mata (perengsa), rongga badan dan pernafasan (perengsa dan pemeka paru-paru).  pada tikus ialah 47.2 mg/kg.

Apabila kapsaisin ditelan secara tidak sengaja, susu sejuk merupakan cara yang efektif untuk melegakan rasa pedasnya (disebabkan kandungan kasein yang menyingkirkan bahan tersebut); begitu juga dengan larutan gula (10%) bersuhu . Rasa kepedasan kapsaisin tetap akan menghilang meskipun tiada tindakan dilakukan setelah beberapa jam kemudian.

Kulit yang terkena bahan ini boleh dibasuh dengan menggunakan sabuh, syampu serta bahan pencuci yang lain.

Rujukan

Catatan kaki

Pautan luar 
 Capsaicin Technical Fact Sheet – National Pesticide Information Center
 Fire and Spice: The molecular basis for flavor