Bahasa-bahasa Kru

Bahasa-bahasa Kru ialah sebuah keluarga bahasa yang ditutur oleh orang Kru dari tenggara Liberia ke barat Côte d'Ivoire.

Pengelasan 
Menurut Güldemann (2018), bahasa-bahasa Kru kurang mempunyai persamaan kosakata dan persamaan kelas kata nama yang mencukupi untuk menyimpulkan hubungan dengan keluarga Konggo-Nijer. Glottolog menganggap bahasa-bahasa Kru sebagai keluarga bahasa tersendiri.

Etimologi 
Istilah "Kru" tidak diketahui asal-usulnya. Menurut Westermann (1952) ia digunakan oleh orang Eropah untuk menggelarkan beberapa puak yang bercakap loghat-loghat berkaitan. Marchese (1989) mencatat bahawa ramai daripada orang ini telah diambil sebagai "anak kapal" oleh pelaut Eropah; "homonim dengan anak kapal (crew) adalah jelas, dan sekurang-kurangnya menjadi satu punca kekeliruan dalam kalangan orang Eropah bahawa terdapat puak Kru/crew".

Sejarah 
Andrew Dalby menyatakan kepentingan sejarah bahasa-bahasa Kru untuk kedudukan mereka di persimpangan interaksi Afrika-Eropah. Beliau menulis bahawa "bahasa Kru dan bahasa-bahasa kerabatnya adalah antara bahasa yang pertama ditemui oleh pelayar Eropah di kawasan yang pada masa itu dikenali sebagai Teluk Lada, pusat pengeluaran dan eksport lada Guinea dan lada melegueta; perdagangan laut Afrika yang pernah menjadi ruji". Bahasa-bahasa Kru terkenal dengan beberapa sistem nada yang paling rumit di Afrika, mungkin hanya disaingi oleh bahasa-bahasa Omo.

Status semasa 
Pendokumenan terkini telah menyatakan bahawa "masyarakat Kru kini boleh ditemui di sepanjang pantai Monrovia, Liberia ke Sungai Bandama di Côte d'Ivoire". "Perkampungan mengekalkan hubungan mereka berdasarkan keturunan yang dianggap lazim, diperkukuh dengan pertukaran upacara dan hadiah". Orang Kru dan bahasa mereka, walaupun kini ramai yang berbahasa Inggeris (di Liberia) atau Perancis (di Côte d'Ivoire) sebagai bahasa kedua, dikatakan "dominan di wilayah barat daya di mana kawasan hutan mencapai lagun pantai". Orang Kru bergantung pada hutan untuk bercucuk tanam, ditambah dengan memburu untuk mencari rezeki.

Subkumpulan dan bahasa yang berkaitan 
Bahasa-bahasa Kru merangkumi pelbagai bahasa seperti bahasa Kuwa, bahasa Grebo, bahasa Bassa, dan banyak lagi. Menurut Breitbonde, penggolongan komuniti berdasarkan keistimewaan budaya, identiti sejarah atau etnik, dan autonomi sosiopolitik "mungkin telah menghasilkan sejumlah besar loghat-loghat Kru yang berbeza"; "Walaupun pribumi-pribuminya serupa dari segi jenis dan puak dalam banyak aspek, setiap kampung ialah sebuah negara yang merdeka; juga terdapat antaraperhubungan yang sangat sedikit". Breitbonde menyatakan bahawa orang Kru digolongkan berdasarkan keistimewaan budaya mereka, identiti sejarah atau etnik yang berasingan, dan autonomi pergaulan dan politik. Hal ini mungkin penyebab bagi banyak subkumpulan bahasa Kru. Seperti yang dinyatakan oleh Fisiak, pendokumenan mengenai bahasa-bahasa Kru dan bahasa yang berkaitan amatlah sedikit.Pengelasan bahasa-bahasa Kru oleh Marchese (1989) adalah seperti berikut. Kebanyakan bahasa tersebut ialah gugusan loghat dan kadangkala dianggap sebagai lebih daripada satu bahasa tunggal.

Ethnologue menambah bahasa Neyo, yang mungkin paling hampir dengan bahasa Dida atau bahasa Godie.

Tatabahasa 
Urutan perkataan dalam bahasa-bahasa Kru kebanyakannya menggunakan subjek-kata kerja-objek (SVO), tetapi juga ada yang menggunakan subjek-objek-kata kerja (SOV).

Perbandingan kosakata 
Contoh kosakata asas 12 ahli bahasa-bahasa Kru daripada Marchese (1983):

Contoh tambahan kosakata asas 21 ahli bahasa-bahasa Kru daripada Marchese (1983):

Angka 
Perbandingan angka dalam ahli bahasa-bahasa Kru: 

Perbandingan angka dalam bahasa-bahasa Kru dari Marchese (1983):

Bahagian badan (kepala) 
Bahagian-bahagian kepala dari Marchese (1983):

Bahagian badan (bawah) 
Bahagian badan lain dari Marchese (1983):

Kata nama lain 
Pelbagai kata nama daripada Marchese (1983):

Alam semula jadi 
Perkataan berkaitan alam semula jadi dari Marchese (1983):

Kata kerja (1) 
Beberapa kata kerja asas daripada Marchese (1983):

Kata kerja (2) 
Kata kerja asas lain dari Marchese (1983):

Pelangbinaan 

Menurut Marchese Zogbo (2012), bahasa Kru Proto mempunyai:

 vokal sengauan fonemik
 empat nada aras
 *KVKV-(K)V dan mungkin *struktur suku kata KVV. *Suku kata KKV, dan mungkin juga *suku kata KVV, berasal daripada *akar KVKV.
 Susunan perkataan SVO, tetapi dengan banyak tipologi OV
 morfologi imbuhan
 aspek sempurna dan nirsempurna

Konsonan bahasa Kru Proto (Marchese Zogbo 2012):

Konsonan terbitan:

 /ɟ/ berkemungkinan diperoleh melalui palatalisasi (*g > ɟ), cth *gie > ɟie.
 *c, *ɲ, *kʷ, *gʷ, *ŋʷ berasal daripada konsonan alveolar atau velar yang mendahului vokal belakang tinggi atau depan tinggi.
 /ɗ/ berkemungkinan berasal daripada *l.

Vokal bahasa Kru Proto (Marchese Zogbo 2012):

Terdapat pembahagian yang jelas antara bahasa Kru Barat Proto dan bahasa Kru Timur Proto yang ditandai dengan perbezaan bunyi dan kosakata. Beberapa perbandingan kata antara bahasa Kru Barat Proto dan bahasa Kru Timur Proto:

Rujukan 

 Westerman, Diedrich Hermann (1952) Bahasa Afrika Barat (Bahagian II). London/New York/Toronto: Oxford University Press.

Pautan luar 

 Halaman PanAfrican L10n di Kru/Bassa

Bahasa di Côte d'Ivoire
Bahasa di Liberia
Keluarga bahasa
Bahasa-bahasa Kru