Jerai Geopark

Geopark Jerai (nama komersil: Jerai Geopark) merupakan salah satu geopark kebangsaan pertama di Malaysia dan kedua di negeri Kedah.

Lokasi 
Geopark Jerai terletak dalam negeri Kedah dengan keluasan keseluruhan 816 kilometer persegi dengan keluasan daratan 501 kilometer persegi. 

Geopark Jerai merangkumi sebahagian daerah Kuala Muda dan daerah Yan serta 5 pulau baki iaitu Pulau Bidan, Pulau Bunting, Pulau Sayak, Pulau Songsong dan Pulau Telur .

Usaha pewujudan 

Pewujudan geopark di Malaysia termasuk Geopark Jerai merupakan inspirasi daripada Jawatankuasa Pelaksana Geopark Kebangsaan yang terdiri daripada sekumpulan pakar dan pencinta geowarisan yang mengharapkan adanya geopark di Malaysia setanding dengan geopark luar negara yang telah terwujud sejak sekian lama .

Usaha ini kemudian diteruskan dengan pemantauan Kementerian Sumber Asli Dan Alam Sekitar (NRE) dan pelantikan Pusat Penyelidikan Arkeologi Global Universiti Sains Malaysia (PPAG-USM) sebagai Pengerusi Jawatankuasa Promosi Dan Pembangunan Geopark Jerai yang berperanan menyiapkan dossier.

Turut terlibat bersama secara aktif dalam pembangunan Geopark Jerai ialah Jabatan Mineral Dan Geosains Malaysia (JMG) dari aspek pembangunan geotapak dan perhubungan dengan kerajaan negeri serta komuniti setempat. 

Agensi-agensi lain yang turut memberikan kerjasama erat termasuklah Majlis Perbandaran Sungai Petani (MPSPK), Majlis Daerah Yan, Jabatan Perhutanan Semenanjung Malaysia (JPSM), Kumpulan Warisan Geologi Malaysia Universiti Kebangsaan Malaysia (WGM), Jabatan Perlindungan Hidupan Liar Dan Taman Negara (PERHILITAN) dan Jabatan Pengairan Dan Saliran (JPS).

Keunikan 
Faktor utama yang menjadikan kawasan Jerai sebagai geopark ialah keunikan aspek geologi batuannya, di mana terdapatnya batuan Formasi Jerai berusia Kambria yang tertua di Malaysia.

Selain itu, Gunung Jerai sendiri mempunyai tarikan yang tersendiri dari aspek geologi pembentukan, komposisi batuan dan kepentingannya dari aspek nilai sejarah, budaya dan tamadun .

Kawasan Jerai juga merupakan lokasi wujudnya Tamadun Kedah Tua dan terkenal dari aspek arkeologi menerusi penemuan Tamadun Sungai Batu iaitu tapak pelabuhan dan peleburan besi kuno, Tamadun Lembah Bujang dan puluhan candi dan binaan kuno di sepanjang Sungai Merbok.

Tarikan lain yang terdapat dalam Geopark Jerai ialah Hutan Paya Bakau Sungai Merbok yang bernilai tinggi .

Geotapak 
Geopark Jerai terdiri daripada 25 geotapak bernilai negeri dan kebangsaan termasuk 3 kompleks geoarkeologi serta 9 tapak sejarah dan budaya .
 Air Terjun Seri Perigi
 Titi Hayun - Puteri Mandi
 Sungai Batu Hampar
 Sungai Teroi
 Sungai Badak
 Sungai Kunyit
 Sungai Gurun
 Sungai Tupah
 Air Terjun Alor Naga
 Sungai Batu Pahat
 Sungai Batu
 Bukit Penjara - Pantai Merdeka - Pulau Sayak
 Pulau Bidan
 Pulau Songsong
 Pulau Telor
 Pulau Bunting
 Singkir Laut
 Tanjung Jaga
 Kampung Raga
 Kota Kuala Muda
 Bekas Lombong Besi Semeling
 Lombong Besi Tupah
 Batu Kapal
 Padang Tok Sheikh
 Muara Sungai Merbok

Tarikan lain 
Selain geotapak, kawasan Jerai Geopark juga memiliki tarikan-tarikan lain seperti Taman Botani Gunung Jerai, Muzium Perhutanan Gunung Jerai dan Muzium Wan Mat Saman.

Tapak-tapak arkeologi juga banyak terdapat di sekitar Bujang.

Jaringan perhubungan 
Geotapak dalam Geopark Jerai boleh dilawati melalui pengangkutan awam darat, udara dan air.

Pengangkutan awam darat 
Pengunjung boleh menaiki bas ekspres hingga ke terminal bas Sungai Petani sebelum menaiki teksi ke mana-mana lokasi geotapak. 

Pengunjung juga boleh menaiki tren ETS atau KTM Komuter hingga ke stesen Sungai Petani atau Gurun.

Perkhidmatan Uber dan Grabcar juga boleh digunakan dari terminal bas Sungai Petani dan stesen KTM Sungai Petani atau Gurun ke lokasi geotapak terpilih.

Perkhidmatan van angkut disediakan dari kaki Gunung Jerai ke Muzium Perhutanan dan perkarangan The Jerai Regency Hotel dengan kadar RM70 sebuah.

Pengangkutan awam udara 
Pengunjung boleh menaiki kapal terbang dan mendarat di Lapangan Terbang Sultan Abdul Halim di Kepala Batas, Alor Setar seterusnya menaiki bas, teksi atau KTM Komuter hingga ke stesen Gurun.

Pengangkutan awam air 
Perkhidmatan bot tambang terdapat di Jeti Tanjung Dawai untuk ke Pantai Merdeka .

Perkhidmatan feri disediakan untuk para pengunjung menelusuri Sungai Merbok hingga ke pulau-pulau baki .

Program-program pembangunan geopark 
23 Julai 2016 - Karnival Promosi Cadangan Jerai Geopark & Larian Aspiring Jerai Geopark 
18 Oktober 2016 - Mesyuarat Panel Saintis Geopark Jerai
19 Oktober 2016 - Seminar Pembangunan Geopark Jerai
 13 - 16 Mac 2017 - Ekspedisi Saintifik Geotapak Jerai Geopark 
 5 - 7 Julai 2017 - Penilaian Pencalonan Jerai Geopark Sebagai Geopark Kebangsaan 
18 Julai 2017 - Jerai Geopark diisytiharkan sebagai Geopark Kebangsaan yang pertama.

Pemasyhuran Jerai Geopark sebagai Geopark Kebangsaan 
Pemasyhuran Jerai Geopark sebagai Geopark Kebangsaan telah disempurnakan oleh Al Aminul Karim Sultan Sallehuddin Ibni Almarhum Sultan Badlishah pada tanggal 24 November 2018 di perkarangan kaki Gunung Jerai.

Turut berangkat dalam dalam majlis pemasyuhuran yang penuh gilang-gemilang itu ialah Sultanah Kedah, Sultanah Maliha Tengku Ariff; Raja Muda Kedah, Tengku Sarafudin Badlishah Sultan Sallehuddin, Tengku Temenggong Kedah, Tunku Puteri Intan Safinaz Binti Almarhum Sultan Abdul Halim Muadzam Shah.

Menteri Besar Kedah, Dato' Seri Utama Mukhriz bin Tun Mahathir dan Menteri Air, Tanah dan Sumber Asli, Dr. Xavier Jayakumar juga hadir dalam majlis pemasyhuran tersebut.

Peruntukan Naik Taraf 
Pada 27 Disember 2020, Menteri Tenaga dan Sumber Asli, Dato' Dr. Shamsul Anuar Bin Hj. Nasarah berbesar hati mengadakan program lawatan ke Jerai Geopark. Dalam program itu, beliau mengumumkan peruntukan RM 0.5 juta bagi tujuan menaiktaraf Galeri Jerai Geopark di Muzium Wan Mat Saman dan Rm 0.5 juta lagi bagi menaiktaraf Muzium Perhutanan.

Turut sama dalam sesi lawatan itu ialah Dato' Suraya Binti Yaacob, Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kedah dan Tuan Sabri Bin Azit, Ahli Parlimen Jerai.

Rujukan

Lihat Juga
 Kinabalu Geopark
 Langkawi Geopark
 Geopark Lembah Kinta

Pelancongan di Kedah
Tapak Warisan Dunia di Malaysia