Penilaian formatif

Penilaian formatif merupakan prosedur julat penilaian rasmi dan tidak rasmi yang digunakan oleh para guru semasa proses pembelajaran bagi menyesuaikan aktiviti mengajar dan pembelajaran bagi meningkatkan pencapaian murid. Ia biasanya membabitkan maklum balas kualitatif (bukannya markah) bagi kedua-dua pelajar dan guru yang menumpukan pada perincian kandungan dan prestasi.   Ia biasanya bertentangan dengan penilaian sumatif, yang bertujuan untuk memantau hasil pendidikan, selalunya untuk tujuan tanggung jawab luaran.

Takrifan
Menyedari dalam kajian yang dipetik secara meluas bahawa istilah penilaian formatif "tidak mempunyai makna yang ditakrifkan dan diterima secara meluas", Black dan Wiliam menggunakan takrifan meluas "semua aktiviti-aktiviti yang dijalankan oleh guru-guru, dan / atau oleh pelajar-pelajar, yang memberi maklumat yang digunakan sebagai maklum balas untuk mengubah suai aktiviti pengajaran dan pembelajaran yang melibatkan mereka. " . Selari dengan garis yang sama, Cowie dan Bell  mentakrif penilaian formatif sebagai "proses yang digunakan oleh guru dan pelajar untuk mengiktiraf dan memberi maklum balas kepada pembelajaran pelajar dalam usaha untuk meningkatkan pembelajaran itu, ketika pembelajaran". Nicol dan Macfarlane-Dick, yang menekankan terhadap peranan pelajar bagi memainkan peranan dalam usaha menghasilkan penilaian formatif menyatakan bahawa "Alat-alat penilaian formatif pembelajaran dengan menjana maklumat maklum balas yang memberi manfaat kepada pelajar dan kepada guru-guru. Maklum balas mengenai prestasi, di dalam kelas atau bagi tugasan, membolehkan pelajar untuk menyusun semula kefahaman / kemahiran mereka dan membina idea-idea dan keupayaan yang lebih kukuh. " 

Penilaian formatif biasanya berbeza dengan penilaian sumatif. Yang sebelumnya menyokong guru dan pelajar dalam membuat keputusan semasa proses pendidikan dan pembelajaran, sementara yang kedua berlaku pada akhir unit pembelajaran dan menentukan samaada  kandungan yang diajar dikekalkan dalam ingatan. Ainsworth p. 23 (2006)

Penilaian formatif tidak dibezakan melalui format penilaian, tetapi melalui cara bagaimana maklumat itu digunakan. Ujian yang sama boleh bertindak sama ada sebagai formatif atau sumatif. Walau bagaimanapun, beberapa kaedah penilaian adalah lebih sesuai kepada satu atau tujuan yang lain.

Michael Scriven dicipta terma formatif dan penilaian sumatif pada tahun 1967, dan menekankan perbezaan mereka dari segi matlamat maklumat yang mereka mencari dan bagaimana maklumat itu digunakan. [9] Untuk Scriven, penilaian formatif mengumpul maklumat untuk menilai keberkesanan kurikulum dan panduan sekolah pilihan sistem yang kurikulum untuk menerima pakai dan bagaimana untuk memperbaiki. [8] Benjamin Bloom mengambil istilah dalam tahun 1968 dalam buku Pembelajaran untuk Penguasaan untuk mempertimbangkan penilaian formatif sebagai alat untuk memperbaiki proses pengajaran-pembelajaran untuk pelajar. [10] buku berikutnya 1971-Nya Buku Panduan Penilaian Formatif dan Sumatif, ditulis dengan Hasting Thomas dan George Madaus, menunjukkan bagaimana penilaian formatif boleh dikaitkan dengan unit pengajaran dalam pelbagai bidang kandungan. [11] Ia adalah pendekatan yang mencerminkan erti yang diterima umum istilah hari ini. [12] Bagi kedua-dua Scriven dan Bloom, penilaian, apa-apa kegunaan lain, hanya formatif jika ia digunakan untuk mengubah keputusan pendidikan yang berikutnya. [8] Selepas itu, bagaimanapun, Black dan Wiliam mencadangkan definisi ini terlalu menyekat, sejak penilaian formatif boleh digunakan untuk menyediakan bukti bahawa kursus yang dimaksudkan tindakan sememangnya sesuai. Mereka mencadangkan bahawa:
Amalan dalam bilik darjah adalah formatif setakat bahawa keterangan mengenai pencapaian pelajar dikutip, ditafsirkan, dan digunakan oleh guru, pelajar, atau rakan-rakan mereka, untuk membuat keputusan mengenai langkah seterusnya dalam pengajaran yang mungkin untuk menjadi yang lebih baik, atau lebih diasaskan, daripada keputusan mereka akan diambil jika tiada bukti yang telah mencungkil. [13]

Asal istilah 
Michael Scriven mencipta istilah formatif dan penilaian sumatif pada tahun 1967, dan menekankan mengenai perbezaan mereka dari segi matlamat maklumat yang mereka mencari dan bagaimana maklumat itu digunakan.  Bagi Scriven, penilaian formatif mengumpul maklumat untuk menilai keberkesanan kurikulum dan memberi panduan kepada sistem persekolahan mengenai pilihan kurikulum yang diterima pakai dan cara untuk meningkatkan keberkesanannya. Benjamin Bloom menggunakan istilah itu dalam tahun 1968 dalam buku Pembelajaran untuk Penguasaan untuk menimbangkan penilaian formatif sebagai alat untuk memperbaiki proses pengajaran-pembelajaran bagi pelajar.  Dalam buku berikutnya pada tahun 1971 Buku panduan bagi Penialian Formatif san Surmatif, ditulis bersama Thomas Hasting dan George Madaus, menunjukkan bagaimana penilaian formatif boleh dikaitkan dengan unit arahan dalam pelbagai bidang kandungan. Pendekatan inilah yang yang mencerminkan erti istilah yang diterima umum hari ini.  Bagi kedua-dua Scriven dan Bloom, sebarang penilaian, walau apapun kegunaan lainnya, hanya berbentuk formatif sekiranya ia digunakan untuk mengubah corak pendidikan yang berikutnya. Bagaimanapun, selepas itu, Black dan Wiliam mencadangkan takrifan ini terlalu mengongkong, oleh kerana penilaian formatif boleh digunakan sebagai bukti bahawa langkah yang diambil merupakan tindakan yang sesuai, tanpa memerlukan sebarang perubahan tambahan dilakukan.

Amalan dalam kelas adalah formatif pada tahap bukti mengenai pencapaian murid didapatkan, ditafsir, dan digunakan oleh para guru, pengajar, atau rakan sejawat, untuk membuat keputusan mengenai langkah berikut dalam pengajaran yang cenderung lebih baik atau lebih berasas, berbanding keputusan yang mereka mungkin lakukan tanpa disertai sebarang bukti yang didapati.

=Rasional dan amalan
Terdapat beberapa matlamat bagi penilaian formatif:
 bagi memberikan maklum balas kepada guru untuk mengubah aktiviti dan pengalaman pmnbelajaran berikutnya; 
 bagi mengenalpasti dan membaiki kelemahan kumpulan atau seseorang individual; 
 untuk beralih dari pencapaian gred dan kearah proses pembelajaran, agar meningkatkan keberkesanan diri ("self efficacy") dan mengurangkan kesan negetif motivasi ekstrinsik; 
 bagi meningkatkan kesedaran metakognitif pelajar mengenai cara mereka belajar.
 "penilaian kerap, berterusan membenarkan kedua-dua menghalusi pengajaran dan fokus pelajar mengenai perkembangan pembelajaran mereka." 
 
Maklum balas merupakan fungsi utama bagi penilaian formatif. Ia biasanya membabitkan penumpuan pada kandungan terperinci mengenai apa yang dipelajari, dan bukannya sekadar markah ujian atau ukuran lain mengenai berapa jauh pencapaian pelajar berbanding piwaian yang diharapkan. Nicol dan Macfarlane-Dick, mensistesis dari penulisan, menyenaraikan tujuh prinsip amalan maklum balas yang baik:
 Ia menjelaskan apa itu prestasi yang baik (matlamat, kriteria, piwaian diharapkan);
 Ia membantu perkembangan bagi penilaian diri dalam pembelajaran;
 Ia memberikan maklumat berkuali tinggi kepada pelajar mengenai pembelajaran mereka;
 Ia menggalakkan dialog antara guru dan rakan sejawat mengenai pembelajaran;
 Ia menggalakkan kepercayaan motivasi positif dan harga diri;
 Ia menyediakan peluang untuk merapatkan jurang antara prestasi semasa dan apa yang diingini;
 Ia menyediakan maklumat kepada guru-guru yang boleh digunakan bagi membantu bentuk pengajaran.

Contoh penilaian formatif
Tempoh antara penilaian formatif dan pelarasan bagi pembelajaran boleh jadi dalam tempoh beberapa detik atau beberapa bulan. Beberapa contoh penilaian formatif adalah:
 Seorang guru bahasa meminta pelajar untuk memilih penyata tesis yang terbaik dari beberapa pilihan, jika semua memilih yang betul dia meneruskan kepada peringkat berikutnya, jika hanya beberapa orang yang berbuat demikian, dia boleh memulakan perbincangan kelas, jika kebanyakan jawapan adalah salah maka dia boleh mengkaji semula usaha pada penyata tesis. 
 Seorang guru meminta pelajar menulis, dalam aktiviti memerah otak, semua yang mereka ketahui mengenai bagaimana belon udara panas bertindak agar dia boleh mengetahui apa yang pelajar sudah tahu mengenai bidang sains yang dia bertujuan untuk mengajar. 
 Seorang penyelia sains melihat keputusan ujian pelajar tahun sebelumnya untuk membantu merancang bengkel guru semasa cuti musim panas, untuk menangani bidang kelemahan pada prestasi pelajar.

Kebaikan Penilaian formatif untuk Guru (Boston, 2002) 

 Guru mampu untuk menentukan tahap piwaian apa yang diketahui pelajar dan pada tahap mana.
 Guru boleh memutuskan perubahan kecil atau perubahan besar pada arahan yang mereka perlu lakukan agar semua pelajar boleh berjaya dalam pembelajaran yang akan datang dan dalam penilaian berikutnya.
 Guru boleh mewujudkan pelajaran dan aktiviti yang sesuai untuk kumpulan pelajar atau pelajar individu.
 Guru boleh memaklumkan kepada pelajar tentang kemajuan semasa mereka untuk membantu mereka menetapkan matlamat untuk penambahbaikan.
 Pada tahun 2008, Katy Bainbridge mula berusaha bagi Jajarkan Penilaian Pencapaian, kaedah pengajaran penilaian formatif kepada pentadbir dan guru.\

Kelebihan Penilaian formatif untuk Pelajar

 Pelajar lebih berminat untuk belajar.
 Pelajar lebih bertanggungjawab ke atas pembelajaran mereka sendiri.
 Pelajar boleh menjadi pengguna penilaian bersama para guru.
 Pelajar mempelajari kemahiran sepanjang hayat yang berharga seperti tetapan penilaian kendiri, penilaian kendiri, dan pentafsiran kendiri.

Konsep Penilaian formatif di Malaysia

Guru memainkan peranan penting dalam mengesan kebolehan, kemajuan dan pencapaian murid.
Guru menentukan hasil pembelajaran yang hendak dinilai, merancang dan membina instrumen penilaian, menganalisis maklumat penilaian, melapor dan membuat tindakan susulan.
Melalui aktiviti penilaian, guru dapat memastikan perkembangan potensi secara menyeluruh dan bersepadu dari aspek intelek, rohani, emosi dan jasmani selaras dengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan. Terdapat 2 jenis penilaian di sekolah iaitu:
Penilaian Formatif
Penilaian Sumatif

'Penilaian Formatif'

Penilaian dijalankan secara berterusan dalam proses pengajaran dan pembelajaran.
Maklumat yang diperoleh daripada penilaian formatif dapat memberi maklum balas tentang sejauh mana sesuatu hasil pembelajaran telah dikuasai.
Maka guru dapat mengetahui tentang kelemahan dan kekuatan serta potensi seseorang murid dan mengambil tindakan susulan yang sewajarnya.
Guru juga boleh menilai kemajuan murid dalam pelbagai aspek termasuk aspek-aspek yang tidak dapat dinilai secara berpusat.

Penilaian Sumatif

Penilaian sumatif dikaitkan dengan penilaian pada akhir tahun atau pada akhir semester.
Penilaian ini memberikan nilai yang membezakan pencapaian seorang murid dengan murid lain dan seringkali digunakan untuk membuat pemilihan.
Penilaian secara berpusat iaitu UPSR, PMR, SPM dan STPM biasanya dikendalikan oleh Lembaga Peperiksaan Malaysia.
Keputusan penilaian secara berpusat dapat memberi maklumat tentang pencapaian murid di seluruh negara.

Objektif Penilaian di Sekolah (Formatif dan Sumatif)

Mengesan perkembangan murid secara menyeluruh
Mengenal pasti kekuatan dan kelemahan murid dalam pembelajaran lebih awal dari semasa ke semasa
Mengetahui keberkesanan pengajaran
Merancang dan mengubah suai pengajaran
Menjalankan tindakan susulan yang sesuai dengan serta-merta

Rujukan

Pautan luar
 The Concept of Formative Assessment. ERIC Digest.
 Qualifications and Curriculum Authority: assessment 
 CAS Testi Sistem Penilaian Kognitif

 Qualifications and Curriculum Authority: assessment for learning documents 
 Assessment for Learning (Learning and Skills Development Agency, now the Learning and Skills Network) (PDF) 
 Learning and Skills Network website
 Assessment Reform Group website
 The EvaluationWiki  - The mission of EvaluationWiki is to make freely available a compendium of up-to-date information and resources to everyone involved in the science and practice of evaluation. The EvaluationWiki is presented by the non-profit Evaluation Resource Institute.
 Formative-Assessment.com - Comprehensive Site on Formative Assessment

Psikologi pendidikan
Istilah sekolah

fi:Arviointi#Formatiivinen arviointi