Chitra Dewi

Rara Patma Dewi Tjitrohadiseikusumo (26 Januari 1934 - 28 Oktober 2008), lebih dikenali dengan nama pentas beliau Chitra Dewi, ialah seorang pelakon dan pengarah filem Indonesia. beliau terkenal dengan peranan beliau dalam filem Usmar Ismail tahun 1950-an, muncul dalam filem-filem seperti Tamu Agung (1955), Tiga Dara (1956), dan Pedjuang (1960), walaupun kekal aktif di pawagam sehingga 1993 dan memenangi Anugerah Citra bagi Pelakon Pembantu Terbaik di Festival Filem Indonesia 1979 untuk Gara-gara Isteri Muda (1977). Dewi juga mempunyai pengarahan filem dalam tempoh yang singkat pada tahun 1971, menjadikan beliau salah satu daripada empat wanita Indonesia untuk mengarahkan filem sebelum 1998.

Biografi 

Chitra Dewi dilahirkan sebagai Rara Patma Dewi Tjitrohadikusumo di Cirebon, Jawa Barat, Hindia Timur Belanda pada 26 Januari 1934. Beliau menamatkan pendidikan sekolah menengah.

Dewi membuat kemunculan filem cetera pertamanya pada 1955 menerusi Tamu Agung, sebuah filem komedi politik satira arahan Usmar Ismail terbitan Perfini. Walau bagaimanapun, beliau hanya mendapat pengiktirafan pada tahun berikutnya, iaitu berlakon dalam filem muzikal Tiga Dara bersama Mieke Wijaya dan Indriati Iskak. Filem ini, yang menjadi kejayaan komersial pilihan Perfini dan melahirkan satu siri pertandingan melihat-sama di mana wanita akan cuba untuk bertindak sebagai nama sahaja tiga wanita filem itu, mengikuti kehidupan cinta tiga beradik yang tinggal bersama nenek mereka. Menurut sejarawan filem Misbach Yusa Biran, Dewi yang dianggap mewakili wanita Indonesia yang ideal: lemah lembut dan dikekang. Dewi kekal bersama Perfini sepanjang 1960an, muncul dalam filem seperti seperti Djendral Kantjil (1958) dan Pedjuang (1960); filem yang kedua telah ditayangkan dalam pertandingan di Festival Filem Antarabangsa Moscow ke-2 pada tahun 1961. Beliau juga tampil di penerbitan pentas oleh Akademi Teater Nasional di Jakarta. Dalam pada itu, beliau mula muncul dalam beberapa filem-filem oleh syarikat-syarikat lain, termasuk Persari (Holiday in Bali, 1962), Panah Mas Film (Bing Slamet Merantau, 1962), dan Agora Film (bermula dengan Lembah Hidjau [1963] dan Darah Nelajan [1965]).

Pada 1960-an, semasa kekal aktif sebagai pelakon, Dewi mula terlibat di belakang tabir. Beliau menubuhkan syarikat penerbitan filem sendiri, Chitra Film Production Dewi, dan pada tahun 1967 menghasilkan filem pertama: 2 X 24 Djam (2 X 24 Jam). Syarikat ini menghasilkan lima filem lanjut, termasuk tiga diarahkan oleh Dewi sendiri— Bertjinta dalam Gelap, Dara-Dara, dan Penunggang Kuda Dari Tjimande (semuanya pada 1971). Filem-filem ini tidak berjaya, dan Dewi menumpukan pada bidang lakonan. Pada 1971 beliau telah diiktiraf oleh Persatuan Wartawan Indonesia menerusi persembahannya dalam Nji Ronggeng (The Ronggeng, 1969).

Pada 1970-an dan 1980-an Dewi berperanan secara dominan dalam peranan pembantu, termasuk dalam percintaan Fred Young Putri Solo (1974), drama Asrul Sani Kemelut Hidup (1977), dan drama Wahyu Sihombing Gara-gara Isteri Muda (1977). Untuk filem terakhir ini, beliau menerima Anugerah Citra untuk Pelakon Pembantu Wanita Terbaik pada Festival Filem Indonesia 2004. Dewi berlakon dalam 20 lagi filem pada 1980an dan 1990an, menamatkan kerjaya filem ceteranya dengan Pedang Ulung pada 1993, setahun selepas menerima anugerah pencapaian seumur hidup daripada Majlis Filem Nasional. Beliau menerima satu lagi anugerah pencapaian sepanjang hayat di Festival Filem Bandung 2007.

Dewi menyaksikan kemerosotan kesihatan beliau pada tahun 2006, berikutan kematian Bambang Samsudi, anak sulungnya. Pada Mac 2008, beliau menghabiskan masa selama dua minggu di Hospital Pondok Indah selepas dimasukkan kerana kekurangan pemakanan. Kesihatannya kembali merosot, bagaimanapun, dan pada jam 14:00 Waktu Indonesia Barat (UTC +7) pada 28 Oktober 2008, beliau meninggal dunia di rumah anak kedua dan bongsu beliau, Agus Erwin, di Jakarta Selatan. Beliau dikebumikan di Perkuburan Jabang Bayi di Cirebon berhampiran pusara ibu bapa dan anaknya.

Legasi 

Hanya empat pengarah wanita muncul di pawagam Indonesia sehingga 1998; selain dari Chitra Dewi, pengarah-pengarah wanita ini ialah Ratna Asmara, Sofia W.D., dan Ida Farida. Di antara ini, mereka semua kecuali Farida mempunyai pengalaman terdahulu sebagai pelakon. Pengarah-pengarah ini jarang, jika pernah, menerima pengiktirafan yang sama seperti rakan-rakan lelaki mereka, dan lakonan sebagai satu-satunya cara bagi seorang wanita kekal dalam industri untuk mendapat pengiktirafan. Sejak kejatuhan Suharto pada 1998, bilangan pengarah wanita telah meningkat secara mendadak. Beberapa daripada mereka telah menerima pengiktirafan kebangsaan dan antarabangsa. Yang paling awal di zaman ini ialah Mira Lesmana dan Nan Achnas, yang bekerjasama dengan beberapa pengarh lain termasuk Kuldesak (1999). Contoh seterusnya termasuk Nia Dinata, yang mempunyai dua filemnya, Ca-bau-kan (2002) dan Berbagi Suami (2006), dikemukakan untuk Anugerah Akademi bagi Filem Bahasa Asing Terbaik; dan Djenar Maesa Ayu, yang mana karyanya Mereka Bilang, Saya Monyet! (2008) ialah dalam beberapa senarai filem-filem terbaik Indonesia 2008.

Filemografi 
Sepanjang kerjayanya selama 15 tahun, Dewi telah berlakon dalam 18 filem. Beliau juga menerbitkan empat, mengarahkan tiga dan menulis dua filem. Dewi juga aktif di televisyen, termasuk dalam beberapa siri seperti Dr. Sartika (1989–1991), Jendela Hati (1994), Kedasih (1995), dan Dua Pilar (1997).

Sebagai krew 

 2 X 24 Djam (1967; sebagai penerbit)
 Samiun dan Dasima (1970; sebagai penerbit)
 Bertjinta dalam Gelap (1971; sebagai pengarah, penerbit dan penulis)
 Dara-Dara (1971; sebagai pengarah dan penulis)
 Penunggang Kuda Dari Tjimande (1971; sebagai pengarah, penerbit dan penulis)

Sebagai pelakon 

 Tamu Agung (1955)
 Djuara 1960 (1956)
 Tiga Dara (1956)
 Delapan Pendjuru Angin (1957)
 Tiga Buronan (1957)
 Djendral Kantjil (1958)
 Pak Prawiro (1958)
 Asrama Dara (1958)
 Hilang Gelap Datang Terang (1959)
 Pedjuang (1960)
 Ratu-ratu Rumah Tangga (1960)
 Tjita-Tjita Ajah (1960)
 Tak Terduga (1960)
 Djumpa Diperjalanan (1961)
 Melati Dibalik Terali (1961)
 Holiday in Bali (1962)
 Bing Slamet Merantau (1962)
 Lembah Hidjau (1963)
 Semusim Lalu (1964)
 Darah Nelajan (1965)
 Bunga Putih (1966)
 Gita Taruna (1966)
 2 X 24 Djam (1967)
 Nji Ronggeng (1969)
 Hidup, Tjinta dan Air Mata (1970)
 Romansa (1970)
 Samiun dan Dasima (1970)
 Penunggang Kuda dari Tjimande (1971)
 Ratna (1971)
 Belas Kasih (1973)
 Bulan di Atas Kuburan (1973)
 Bobby (1974)
 Aku Mau Hidup (1974)
 Ali Baba (1974)
 Pengorbanan (1974)
 Putri Solo (1974)
 Prahara (Betinanya Seorang Perempuan) (1974)
 Maria, Maria, Maria (1974)
 Suster Maria (1974)
 Sayangilah Daku (1974)
 Bunga Roos dari Cikembang (1975)
 Chicha (1976)

 Ganasnya Nafsu (1976)
 Terminal Terakhir (1977)
 Kemelut Hidup (1977)
 Rahasia Seorang Ibu (1977)
 Ateng Bikin Pusing (1977)
 Yoan (1977)
 Gara-gara Isteri Muda (1977)
 Terminal Cinta (1977)
 Semau Gue (1977)
 Duo Kribo (1977)
 Rhoma Irama Berkelana I (1978)
 Rhoma Irama Berkelana II (1978)
 Begadang (1978)
 Si Ronda Macan Betawi (1978)
 Gadis Kampus (1979)
 Mencari Cinta (1979)
 Kabut Sutra Ungu (1979)
 Remaja-remaja (1979)
 Perjuangan dan Doa (1980)
 Amalia SH (1981)
 Bukan Impian Semusim (1981)
 Nila di Gaun Putih (1981)
 Si Pitung Beraksi Kembali (1981)
 Sekuntum Mawar Putih (1981)
 Bawalah Aku Pergi (1981)
 Simphony yang Indah (1981)
 Mendung Tak Selamanya Kelabu (1982)
 Rumput-Rumput yang Bergoyang (1983)
 Kadarwati (1983)
 Dia Sang Penakluk (1984)
 Sebening Kaca (1985)
 Takdir Marina (1986)
 Pendekar Bukit Tengkorak (1987)
 Saur Sepuh (Satria Madangkara) (1988)
 Jurus Dewa Naga (1989)
 Rio Sang Juara (1989)
 Turangga (1990)
 Pengantin Remaja (1991)
 Pedang Ulung (1993)

Rujukan

Nota kaki

Sumber petikan

Pautan luar 

 

Kelahiran 1934
Kematian 2008
Pelakon wanita Indonesia
Pengarah filem Indonesia
Cina Indonesia