Olympus Mons

Gunung Olympus merupakan sebuah gunung berapi terbesar dan tertinggi dalam sistem suria yang pernah dijumpai setakat ini. Gunung ini terletak di planet Marikh pada kedudukan 18° U 133° B. Sebelum penerokaan angkasa lepas mengesahkan statusnya sebagai kawasan bergunung, ahli astronomi telah mengenalpasti Gunung Olympus sebagai kawasan albedo, Nix Olympica ("Snows of Olympus") sebelum lewat abad ke-19.

Gunung berapi 
Gunung Olympus tergolong dalam gunung berapi perisai, di mana menghasilkan letusan lava bendalir dari bolongnya untuk jangka masa yang panjang — letusannya lebih tinggi berbanding gunung itu sendiri. Pada tahun 2004, satelit Mars Express telah merakamkan imej lava lama mengalir di lereng gunung tersebut. Berdasarkan saiz kawah dan bilangan kekerapannya, permukaan jurang yang curam di sebelah barat gunung ini dianggarkan berusia 115 juta tahun. Namun, kajian yang lebih terperinci menyatakan bahawa jurang tersebut hanya berusia lingkungan 2 juta tahun. Perubahan ini berlaku kerana ahli astronomi mengesahkan bahawa gunung ini mungkin masih menjalankan aktiviti gunung berapinya.

Mauna Kea di Kepulauan Hawaii merupakan salah satu contoh terbaik gunung berapi perisai yang serupa dengan gunung Olympus dalam skala yang kecil. Gunung Olympus mempunyai saiz yang agak luar biasa telah menyokong fakta bahawa Marikh tidak mempunyai plat tektonik. Ini disebabkan oleh bahagian keraknya tetap di atas bintik panas dan gunung berapi tersebut meneruskan pelepasan lava yang amat luar biasa ketinggiannya.

Kaldera di puncak gunung tersebut telah terbentuk selepas letusan yang tidak henti-henti dan menyebabkan ruang bumbung magma yang kosong runtuh. Ketika runtuhan permukaan menjadi semakin luas dan membentuk rekahan, kaldera terjadi dan lava terhasil. Ini menghasilkan pertindihan kaldera asal yang menyebabkan bahagian tepinya kelihatan kurang simetri.

Penerangan

Sekeliling 

Gunung Olympus terletak dalam bonjolan Tharsis iaitu kawasan berbukit-bukau yang amat besar di permukaan Marikh dan di situ juga terdapat banyak gunung berapi besar yang lain. Salah satu daripadanya ialah rantaian gunung berapi perisai yang lemah termasuk Gunung Arsia, Gunung Pavonis dan Gunung Ascraeus, di mana saiznya begitu kecil jika dibandingkan dengan Gunung Olympus itu sendiri. Gunung Olympus dikelilingi oleh kawasan daratan yang berlekuk sedalam 2 km.

Gunung ini juga dikelilingi oleh kawasan yang dikenali sebagai Olympus Mons aureole (Bahasa Latin, "bulatan cahaya") dengan rabung raksasa dan bongkah yang menganjur sehingga 1000 km (600 batu) dari puncak gunung yang membuktikan kemunculan lapisan baru yang berkait rapat dengan aktiviti glasier. Pengetahuan bagaimana tubir dan aureole di gunung ini terbentuk masih kurang. Dalam satu teori, dasar cenuram terbentuk akibat tanah runtuh dan aureole terdiri daripada bahan yang terhasil oleh runtuhan tadi.

Penemuan awal dan penamaan 
Sama seperti beberapa gunung berapi di kawasan bonjolan Tharsis yang lain, puncak Gunung Olympus melepasi paras ribut debu yang sering berlaku di Marikh dan telah pun dikesan secara terus melalui teleskop sejak kurun ke-19 oleh Schiaparelli. Seorang astronomi British, Patrick Moore telah menegaskan dengan kata-kata berikut:

Kata-kata tersebut menjadi kenyataan setelah satelit pemerhati, Mariner 9 telah berjaya mengambil imej yang lebih jelas serta terperinci dari orbitnya pada tahun 1972. Jelaslah bahawa gunung tersebut amat tinggi jika dibandingkan keseluruhan gunung di Bumi dan namanya (Nodus Gordis dan Olympic Snow) telah ditukar kepada Gunung Olympus.

Lihat juga 
 Marikh

Rujukan

Pautan luar 

  Imej menarik pada 26 Mei 2004. Gambar serta penerangan tentang Gunung Olympus.
  Lereng di sebelah barat Gunung Olympus
  Gunung berapi di Marikh 
  Berita tentang jurang di sebelah timur Gunung Olympus 
  Imej jurang di sebelah timur Gunung Olympus
  Gunung Olympus daripada Google Mars
  Fakta mengenai Gunung Olympus 

Gunung berapi Marikh
Gunung berapi perisai
Pergunungan di Marikh
Gunung berapi kompleks
Pergunungan extraterestrial