Konsert Lentera Timur

Konsert Lentera Timur (juga dikenali sebagai Konsert Lentera Timur Dato’ Siti Nurhaliza) merupakan konsert persembahan dan pertunjukan tarian oleh penyanyi wanita Malaysia, Datuk Siti Nurhaliza. Diadakan selama empat malam bukan berturut-turut pada September 2013 di Istana Budaya, ini merupakan konsert pertama yang mana lagu dalam yang dipersembahkan sebahagian besarnya didorong oleh genre muzik Melayu dan rakyat tradisional. Terdapat banyak lagu-lagu telah diambil atau diperolehi dari empat album tradisional solo beliau: Cindai (1997), Seri Balas (1999), Sahmura (2000), Sanggar Mustika (2002), Transkripsi (2006) dan Lentera Timur (2008). Sepanjang konsert selama empat malam, beliau menyampaikan lebih daripada 30 lagu dan disokong oleh 40 pemuzik dari Orkestra Tradisional Malaysia (OTM). Muzik sokongan termasuk percantuman bunyi dari alat muzik tradisional yang berbeza, termasuk rentetan dan perkusi yang sinonim dengan budaya berbilang bangsa di Malaysia – Rebana, Erhu, Sitar dan Sapeh.

Walaupun dijadualkan secara tentatif seperti konsert tiga malam, dari 20 hingga 22 September, tarikh yang keempat telah ditambah untuk memenuhi permintaan daripada peminat Siti, peminat muzik tradisional, dan untuk tetamu Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan Malaysia – penaja rasmi konsert itu dan penaung. Walaupun Siti mengalami sakit tekak dan batuk beberapa hari sebelum konsert, persembahan beliau menerima ulasan positif dan pujian kritis atas kebolehannya untuk mengekalkan kawalan vokal pada masa yang sama mempersembahkan tarian tradisional dengan penuh bertenaga.

Pada 27 Oktober, konsert itu diuar-uarkan sebagai konsert solo yang paling berjaya pernah diadakan di Istana Budaya, di mana ia berjaya mengutip lebih daripada RM 900,000 mengatasi rekod sebelum ini yang dibuat oleh Jamal Abdillah. Konsert Lentera Timur merupakan konsert Siti Nurhaliza keenam yang diadakan di Istana Budaya.

Latar belakang dan pembangunan

Dilahirkan dan dibesarkan dalam keluarga penggemar muzik tradisional (datuknya Bachik Abdul Rahman adalah seorang pemain biola terkenal tempatan dan ibunya, Siti Salmah Bachik adalah seorang penyanyi muzik tradisional), penyanyi Malaysia Siti Nurhaliza mula merancang untuk konsert tradisional bertemakan penuh bermula pada tahun 2010. Peluang untuk persembahan seperti itu datang apabila Istana Budaya telah memilih untuk bekerjasama dengan Orkestra tradisional Malaysia (OTM)  untuk mempunyai konsert penuh di mana senarai yang ditetapkan terdiri daripada lagu tradisional Melayu dan lagu rakyat. Nama konsert itu sebenarnya diambil dari salah satu album tradisional beliau, Lentera Timur.

Persediaan untuk konsert itu bermula seawal Ogos 2013, apabila Siti dilaporkan akan berlatih vokal beliau dan pergerakan tarian. Latihan selama sebulan termasuk mempelajari langkah-langkah tarian untuk Mak Yong dan juga baris dalam asli loghat Pahang untuk Dikir Barat. Persediaan untuk konsert itu juga termasuk latihan untuk Siti untuk mengekalkan stamina beliau sepanjang persembahan yang panjang, setiap dijangka berlangsung dua jam tiga puluh minit; banyak lagu-lagu yang telah dipersembahkan dalam konsert bukan sahaja memerlukan beliau untuk menari tetapi juga mengekalkan kawalan suara dan nafas sambil menyanyi.

Asalnya bertujuan untuk menjadi konsert 3 hari, tarikh yang keempat (24 September) telah ditambah selepas Siti menerima permintaan yang tinggi daripada peminat dan peminat muzik tradisional beliau; untuk tetamu Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan Malaysia, penaja rasmi acara itu dan penaung, juga dipertimbangkan. Untuk konsert selama empat hari, Siti menyanyikan lebih daripada 30 lagu yang berasal dari Melayu tradisional dan muzik rakyat, termasuk Asli, Ghazal, Joget, Keroncong, Masri, Samrah dan beberapa yang lain. Semua lagu-lagu yang telah dipersembahkan telah diatur oleh Aubrey Suwito dan Mohd Yazid Zakaria dan telah dibahagikan kepada beberapa medley dan satu persembahan berselang antara beberapa lakaran dan tindakan khas. Walaupun banyak lagu-lagu pada senarai set telah diambil dari album tradisional solo beliau sebelum ini - Cindai (1997), Sahmura (2000), Sanggar Mustika (2002) dan Lentera Timur (2008) serta album duet tradisional, Seri Balas (1999) - terdapat juga lagu-lagu yang telah dipopularkan oleh P. Ramlee serta lagu rakyat Melayu klasik. Salah satu matlamat utama konsert ini adalah untuk menggalakkan dan meningkatkan martabat seni budaya Malaysia, khususnya lagu-lagu Melayu, di mata generasi muda dan orang luar yang tidak biasa dengan budaya Melayu.

Beberapa hari sebelum konsert, Siti dilaporkan telah dijangkiti batuk dan sakit tekak, yang terus menghantui beliau sehingga hari konsert itu.

Persembahan

Fesyen dan pentas
Sepanjang semua empat malam konsert itu, Siti memakai sekurang-kurangnya tiga pakaian tradisional Melayu yang berbeza yang telah direka oleh empat pereka tempatan - Cosry, Hatta Dolmat, Rizman Ruzaini dan Zery Zamri. Pakaian pilihan beliau untuk konsert itu telah dipuji oleh pengkritik dan pengulas. Kemalia Othman dari mStar dan Azhariah Kamin dari The Star berkata Siti nampak "menakjubkan" dan "gemilang seperti biasa" semasa persembahan. Untuk babak permulaan, beliau juga memakai pakaian lengkap tradisinya dipakai oleh penghibur Mak Yong, sebelum memakai salah satu pakaian tradisional yang direka untuk lagu seterusnya. Walaupun di atas pentas, beliau telah disokong oleh 40 pemuzik Orkestra Tradisional Malaysia yang dijalankan oleh Mohd Yazid Zakaria, dan penari dan penghibur dari Artistana Istana Budaya dan Badan Seni Budaya Polis Diraja Malaysia (PDRM). Orkestra ini terdiri daripada pelbagai alat muzik yang biasa digunakan oleh kumpulan-kumpulan etnik yang berbeza di Malaysia, termasuk Rebab, seruling, Sapeh, perkusi, Gaohu, Zhonghu, Er-hu, Dizi dan Sitar. Selain daripada orkestra dan sandaran penghibur, dalam satu persembahan, beliau juga disokong oleh sekumpulan penghibur Dikir Barat dari kumpulan Dikir Akademi Arjunasukma, yang diketuai oleh tukang karut (pemimpin kreatif kumpulan Dikir Barat), Isey Fazlisham.

Semasa sidang akhbar mempromosikan konsert ini, Siti membayangkan bahawa dalam beberapa persembahan beliau akan diiringi oleh dua artis jemputan lain. Salah satunya ialah Suhaimi Mohd Zain, yang dikenali sebagai Pak Ngah, dan identiti yang lain hanya didedahkan pada hari persembahan: tetamu kejutan ini, Datuk M. Daud Kilau, mempersembahkan dua lagu, "Cek Mek Molek" dan "Laksamana Raja di Laut", dengan Siti.

Sinopsis konsert
Persembahan pertama bermula dengan Siti menyanyikan tradisional tarian Melayu Mak Yong dengan Siti Norhabsah Sheikh Ahmad, dahulu sambil menyanyi lagu "Sedayung Makyung", maka sambil menyanyi "Ala Donde". Walau bagaimanapun, pada tarikh kemudian (21, 22 dan 24 September), beliau telah diiringi oleh Rosnan Rahman, seorang aktivis Mak Yong yang juga tutor beliau dalam tarian. Apabila beliau telah mengadakan dua lagu-lagu pembukaan, beliau pergi belakang pentas. Satu peringkat hidraulik kemudiannya dibangkitkan dari kiri penonton bergerak ke atas, mendedahkan pemuzik menyokong Siti dan konduktor konsert itu, OTM, Mohd Yazid Zakaria. Untuk lagu ketiga, "Nirmala", beliau keluar dari sangkar lentera berbentuk yang ialah terletak di atas pentas kemudian turun tangga sambil menyanyikan lagu "Kurik Kundi", yang disertai oleh 22 penari dari Badan Seni Budaya PDRM. Antara lagu yang keempat dan seterusnya, dia meniup sumpitan untuk memukul satu sasaran belon. Pada malam pertama bergurau, "Bolehkah anda semua meneka berapa lama ia mengambil masa saya untuk amalan ini? Terlalu lama, saya boleh memberitahu anda!".

Sebelum bermula dengan medley kedua, Siti menceritakan secara terperinci mengenai minat keluarganya terhadap muzik Melayu tradisional. Beliau juga berkongsi kenangannya bersama arwah bapanya, yang kerap membandingkannya dengan lagu Tan Sri P. Ramlee "Bunga Melor", sebelum memberikan penghormatan kepada bapanya dengan menyanyikan lagu tersebut. Ia diikuti oleh satu lagi lagu klasik, "Mahligai Permata". Di dalam medley kedua, beliau menyanyikan tiga lagunya  ("Patah Hati", "Janji" dan "Kau Pergi Tanpa Pesan"), yang secara jenakanya dirujuk sebagai "Medley Orang Merajuk", mengatakan yang beliau menyanyikan lagu berkenaan jika geram dengan suaminya. Beliau menamatkan medley dengan menasihati secara gurauan kepada penonton, "Sesiapa yang merajuk, nyanyilah lagu ni. Siti bila menyanyi lagu ini Datuk K terus cair."  Dalam persembahan seterusnya, beliau membawa persona kepada seorang tukang karut wanita untuk "Dikir Timur", sebuah lagu dalam loghat Pahang beliau; ini menjadikan lagu ini secara tradisional dikenali sebagai "Dikir Barat", di dalam loghat Kelantan, dengan peranan tukang karut diambil oleh Isey Fazlisham dari Kumpulan Dikir Akademi Arjunasukma. Semasa persembahan, dua daripada mereka berjenaka dan bergurau dalam loghat yang mereka sukai. Kemudian, Siti menyanyikan tiga medley lain berturut-turut, setiap daripada tiga lagu, dan setiap medley dengan jalan ceritanya yang tersendiri. Ia diikuti oleh waktu rehat untuk Siti menukar pakaiannya. Semasa rehat, pemuzik undangan beliau mengambil alih pentas tengah dan mempersembahkan "Beat It" oleh Michael Jackson, menambahkan perasa muzik Melayu tradisional.

Untuk persembahan pertama selepas rehat, Siti membawakan artis jemputan khas, Dato' M. Daud Kilau sebagai kejutan. Selepas membawakan lagu "Cek Mek Molek" sebagai solo, beliau telah didedahkan menjadi salah seorang rakan duet Siti apabila kedua-duanya menyanyikan "Laksamana Raja di Laut". Kemudian, Siti menyanyikan "Ketawalah Lagi" pada dirinya, diikuti dengan dua lagu medley - "Ada Masa Mata" dan "Bintang Malam". Bersempena dengan Hari Malaysia, yang diadakan beberapa hari sebelumnya, beliau juga menyanyikan satu-satunya lagu patriotik dalam senarai set beliau: "Bahtera Merdeka". Diikuti persembahan, beliau menyanyikan lagu daripada album pop beliau Transkripsi, "Biarlah Rahsia", yang diberikan gubahan muzik tradisional. Sebelum mengadakan persembahan, beliau menunjukkan kemahirannya bermain bonang, sejenis alat muzik. Selain Dato' M. Daud Kilau, Siti juga mengadakan persembahan dengan komposer yang banyak bekerjasama dengannya dengan beberapa album dan lagu tradisional beliau, Datuk Suhaimi Mohd Zain (lebih dikenali sebagai Pak Ngah). Bersama beliau, beliau menyanyikan dua lagu, "Rampaianku" dan "Damak", yang pada asalnya dicipta oleh Pak Ngah. Beliau kemudiannya menyanyikan tiga lagi lagu, juga dicipta oleh Pak Ngah: "Balqis", "Ya Maulai" dan "Cindai". Dua lagu pertama yang dipersembahkan bersama-sama sebagai medley terakhir malam persembahan. Sebagai persembahan terakhir, beliau menyanyikan "Popaleh Weh" sementara bermain gendang serentak.

Maklum balas positif
Syazwan Zakariah dari Astro Awani memulakan ulasannya dengan menyatakan: "Sebenarnya saya sudah habis kata-kata pujian untuk Datuk Siti Nurhaliza. Namun, saya sangat setuju bila ada orang kata, dengarlah dia menyanyi beribu kali pun, kita akan tetap terpesona dan tidak pernah jemu. Saya tidak tahu bagaimana bunyinya buluh perindu, tetapi jika saya boleh mencari definisinya sendiri, buluh perindu itulah suara Siti." Beliau menulis, melalui konsert ini, Siti telah membuktikan dirinya sebagai "penghibur sejati" dan tidak hanya sebagai artis yang menyanyikan lagu. Beliau membuat kesimpulan dengan menyatakan bahawa Siti adalah lentera sejati yang membawa sinar kepada industri muzik Malaysia. Salah seorang pengulas akhbar Kosmo! secara jujurnya menyifatkan Siti sebagai "rujukan bernas" untuk maksud buluh perindu.

Azhariah Kamin dari akhbar The Star menyifatkan persembahan itu sebagai "cermin mata" dan menggambarkan  Siti melihat "gemerlapan", biarpun beliau risau bagaimana konsert tradisional penuh akan berbunyi. Sudut pandangan juga dikongsi oleh  Muhammad Azrul Mohd Radi dari akhbar Utusan Malaysia, yang menyatakan konsert lagu tradisional selama dua jam mungkin akan diminta seperti yang diperlukan oleh kualiti melisma dan kawalan vokal untuk mengekalkan minat penonton. Azhariah mengulas keadaan ini sebagai:

Diberikan, itulah yang merisaukan saya sebelum konsert. Bersama-sama kita menghadapinya: Konsert lagu tradisonal 2 jam merupakan satu cadangan yang menakutkan. Tapi untuk dua hari persembahan, penonton yang berkumpul di Panggung Sari di Istana Budaya di Kuala Lumpur yang secara harfiahnya terpukau dengan persembahan oleh Siti yang didukung oleh Orkestra Traditional Malaysia (OTM). Penulis akan terpesona juga.

Semasa konsert, Siti yang masih dilanda wabak sakit tekak yang menjejaskan beliau beberapa hari sebelum konsert dan beliau masih sembuh daripadanya pada hari konsert, biarpun ia hanya dinyatakan apabila beliau bercakap dan berinteraksi dengan penonton. Biarpun diserang sakit tekak, persembahan vokal beliau semasa konsert menerima pujian positif oleh para pengkritik dan pengulas. Norhadiani Baharom dari Harian Metro menyatakan kekagumannya terhadap Siti yang mampu menunjukkan semangat perjuangan dan membawa penonton dekat ke pada budaya dan muzik Melayu, meskipun penyanyi itu sakit tekak, Syazwan Zakariah dari Astro Awani mengulas: "Sesusah mana pun lenggoknya, setinggi mana pun nadanya, alunannya tetap ‘licin’, sambil wajah mengukir senyum seperti tiada bebanan di bahu." Kamarudin Razal daripada Gua.com.my turut memuji Siti kerana dapat mengekalkan tenaga beliau sepanjang malam. Terdahulu, beliau turut memuji "kesempurnaan" konsert itu, dengan penyelarasan yang berwarna-warni dan cantik daripada muzik dan tarian, di samping suara "malaikat" Siti. Beliau juga mengulas bahawa konsert ini adalah yang terbaik daripada tahun dan juga telah berjaya sehingga ante dalam industri muzik Malaysia. Fatin Farhana Ariffin dari akhbar Berita Harian menyifatkan konsert itu sebagai "...manifestasi kecintaan Siti terhadap irama tradisional, selain membuktikan dia penyanyi serba boleh", manakala Wahida Othman dari majalah Mangga yang menganggap konsert itu sebagai "hebat" dan "mengagumkan".  Walaupun masalah teknikal kecil semasa pertengahan malam pertama konsert itu, kebanyakan pengulas bersetuju bahawa, secara keseluruhan, konsert itu adalah satu kejayaan.

Persembahan komersial
Tiket-tiket untuk konsert itu telah disediakan sejak Ogos 2013, sebelum sidang akhbar pertama konsert melalui vendor rasmi, AirAsiaRedtix.com. Tiket juga disediakan untuk pengguna menjemput dari pelbagai tempat rasmi. Disenaraikan dari RM 78 hingga RM 518, tiket yang mula dijual sudah berada pada jualan semasa sidang akhbar pertama di mana walaupun tiket murah telah habis dijual juga, yang terhasil kepada tarikh tambahan (24 September) ditambah kepada tarikh asal tiga malam. Pada 27 Oktober, konsert 4 malam didedahkan sebagai menjadi konsert solo yang paling berjaya pernah diadakan di Istana Budaya, di mana ia berjaya mengutip lebih daripada RM 900 000, rekod melepasi sebelum ini yang dibuat oleh Jamal Abdillah.

Susunan lagu
 Sedayung Makyung & Ala Donde Medley (Gubahan Muzik oleh OTM)
 "Sedayung Makyung"
 "Ala Donde"
 "Nirmala" (Gubahan Muzik oleh Ruslan Imam)
 "Kurik Kundi" (Gubahan Muzik oleh Isabella Pek)
 Bunga Melor & Mahligai Permata Medley (Gubahan Muzik oleh Luqman Aziz)
 "Bunga Melor"
 "Mahligai Permata"
 Patah Hati, Janji & Kau Pergi Tanpa Pesan Medley (Gubahan Muzik oleh Isabella Pek)
 "Patah Hati"
 "Janji"
 "Kau Pergi Tanpa Pesan"
 "Dikir Barat" (Gubahan Muzik oleh OTM)
 Masri Manis, Kaparinyo & Sulam Sembilan Medley (Gubahan Muzik oleh OTM)
 "Masri Manis"
 "Kaparinyo"
 "Sulam Sembilan"
 Jangan di Tanya, Joget Kasih Tak Sudah & Joget Pahang Medley (Gubahan Muzik oleh OTM)
 "Jangan di Tanya"
 "Joget Kasih Tak Sudah"
 "Joget Pahang"
 Bulan Yang Mesra, Empat Dara & Hati Kama Medley (Gubahan Muzik oleh OTM)
 "Bulan Yang Mesra"
 "Empat Dara"
 "Hati Kama"
 "Beat It" (Gubahan Muzik oleh OTM)
 "Cek Mek Molek" (Gubahan Muzik oleh Shamsul Zin)
 "Laksamana Raja di Laut" (Gubahan Muzik oleh Datuk Suhaimi Mohd Zain)
 "Ketawalah Lagi" (Gubahan Muzik oleh Leonard Yeap Lin Soon)
 Ada Masa Mata & Bintang Malam Medley (Gubahan Muzik oleh Mohd Fikri Abdul Rahim)
 "Ada Masa Mata"
 "Bintang Malam"
 "Bahtera Merdeka" (Gubahan Muzik oleh Lillian Loo Shu Chin)
 "Biarlah Rahsia" (Gubahan Muzik oleh Lillian Loo Shu Chin)
 "Rampaianku" (Gubahan Muzik oleh Datuk Suhaimi Mohd Zain)
 "Damak" (Gubahan Muzik oleh Shamsul Zin)
 Balqis & Ya Maulai Medley (Gubahan Muzik oleh Lillian Loo Shu Chin)
 "Balqis"
 "Ya Maulai"
 "Cindai" (Gubahan Muzik oleh Ruslan Imam)
 "Popaleh Weh" (Gubahan Muzik oleh Ruslan Imam)

Sumber: Diperoleh daripada sisipan catatan konsert.

Catatan tambahan
 Lagu "Beat It" tidak dinyanyikan, walaupun ia dirakamkan semula menggunakan instrumen muzik tradisional semasa persembahan.
 Dalam sesuatu malam konsert, medley "Ada Masa Mata" dan "Bintang Malam" tidak dipersembahkan.

Tenaga kerja
Kredit diperoleh darpada catatan sisipan konsert.

 Dr. Junaida Lee Abdullah - penasihat
 Siti Norhabsah Sheikh Ahmad - artis jemputan
 Wan Azman Wan Ahmad - pengurus pentas
 Mohd Shahril Akla - koreografer
 Baby Akmal - penyanyi latar
 Nan Alias - pemuzik jemputan (gitar)
 Muslih Aling - pemuzik jemputan 
 Kumpulan Dikir Akademi Arjunasukma - pemuzik jemputan 
 Dato' Seri Mohamed Nazri bin Tan Sri Abdul Aziz - penaung
 Cosry - pereka kostum
 Firdaus Dalip - jurutera pemantau
 Hatta Dolmat - pereka kostum
 Isey Fazlisham - artis jemputan
 Lokman Ghani - pengarah persembahan, idea, konsep, skrip, penyelaras
 Badan Seni Budaya PDRM (Kumpulan Seni Kebudayaan PDRM) - artis jemputan
 Alud @ Khairul Azmi Abd. Hamid - pengurus, pentadbir konsert
 Rashidi bin Hasbullah - penasihat
 Ahmad Marzuki Abu Hassan - pereka pameran
 Halizor Hussein @ Fly - pemuzik jemputan (bass)
 Nazreen Idris - pereka kostum
 Mohd. Azali Hj. Idris - jurugambar
 Nur Iman @ Aiman - tenaga kerja Siti Nurhaliza Productions (teknikal)
 Rozita Ismail - pengurus, pentadbir konsert
 Razali Itam - pereka set/prop
 Izzad - penyanyi latar
 Dato' M. Daud Kilau - artis jemputan

 Alvin Koh - jurutera bunyi, jurutera rakaman
 Jamaludin Md Nor - pengarah teknikal
 Raduan Norudin - jurugambar
 Mohamad Ozlan Othman - pereka, penata lampu
 Mohd Azli Othman - pengurus, pentadbir konsert
 Datuk Dr. Ong Hong Peck - penasihat
 Rosnan Rahman (Pak Yong) - artis jemputan
 Rozi Abdul Razak - idea, konsep, skrip, penyelaras
 Zamri Abdul Razak - tenaga kerja Siti Nurhaliza Productions (logistik)
 Rizman Ruzaini - pereka kostum
 Norfadilah Abdul Seman - tenaga kerja Siti Nurhaliza Productions (pentadbiran)
 Mohammed Juhari Shaarani - penerbit eksekutif
 Irwan Ismadi Shahrim - pengarah seni
 Aubrey Suwito - konduktor, pengarah muzik, pemuzik jemputan (piano)
 Datuk Hj. Ab. Ghaffar bin A. Tambi - penasihat
 Saiful Bahri Tarudin - pengurus
 Siti Norsaida Tarudin - tenaga kerja Siti Nurhaliza Productions (pengurusan)
 Siti Nurhaliza Tarudin - penerbit eksekutif
 Najiffaizal Mohd Tawel - pereka visual pentas
 Frederick Ngieng Hock Teck - pereka grafik
 John Thomas - pemuzik jemputan (drum)
 Ujang - pemuzik jemputan (drum)
 Widy - penyanyi latar
 Zery Zamri - pereka kostum
 Datuk Suhaimi Mohd Zain - artis jemputan
 Juliana Dato Zainal - tenaga kerja Siti Nurhaliza Productions (pentadbiran)
 Mohd Yazid Zakaria - konduktor, pengarah muzik

Lihat juga
 Senarai konsert jelajah Siti Nurhaliza

Rujukan

Pautan luar
 Konsert Lentera Timur di Facebook
 Konsert Lentera Timur di AirAsiaRedTix

Siti Nurhaliza
Konsert jelajah Siti Nurhaliza
2013 di Malaysia