Pilihan raya umum Indonesia 2024

Pilihan raya umum di Indonesia ditetapkan pada 14 Februari 2024. Pilihan raya ini akan menentukan Presiden dan Naib Presiden baharu, serta komposisi Majlis Permesyuaratan Rakyat (MPR), yang terdiri daripada Dewan Perwakilan Rakyat (DPR) dan Dewan Perwakilan Daerah (DPD). Selain itu, pengundi akan memilih ahli badan perundangan tempatan. Ahli MPR yang baru dipilih secara rasmi akan menyandang jawatan mereka pada 1 Oktober 2024, manakala presiden dan naib presiden akan mengangkat sumpah pada 20 Oktober 2024.

Sistem pilihan raya 
Pada pilihan raya sebelum ini, yang dikawal oleh Undang-undang No. 7 Tahun 2017, Suruhanjaya Pilihan Raya Umum (KPU) merupakan badan kerajaan yang bertanggungjawab mengatur pilihan raya. Badan Pengawas Pilihan Raya Umum (Bawaslu) memainkan peranan penting dalam memantau undi dan mempunyai kuasa untuk menangani pelanggaran peraturan pilihan raya, seperti kesilapan pentadbiran dan pembelian undi. Sebarang pelanggaran etika yang dilakukan oleh Bawaslu atau KPU tertakluk kepada pengendalian oleh Dewan Kehormat Penganjur Pilihan Raya (DKPP) yang terdiri daripada seorang ahli setiap badan dan lima yang lain disyorkan kerajaan. Sistem dan peraturan yang ditetapkan ini dijangka akan digunakan pada pilihan raya 2024 akan datang.

Pengundi diberikan sama ada empat atau lima kertas undi, bergantung kepada lokasi mengundi dan domisil mereka. Kertas undi ini merangkumi pelbagai aspek pilihan raya, termasuk:

Calon Presiden dan Naib Presiden.
Dewan Perwakilan Daerah (DPD).
Dewan Perwakilan Rakyat (DPR).
Majlis wilayah.
Untuk wilayah di luar Daerah Khusus Ibukota Jakarta, kertas undi tambahan untuk pemilihan anggota dewan kabupaten/kota (DPRD Provinsi dan DPRD Kabupaten/Kota).

Untuk membuang undi, pengundi menggunakan paku untuk mencucuk lubang pada kertas undi, menunjukkan parti atau calon pilihan mereka. Selepas itu, sebagai langkah pencegahan terhadap penipuan pengundi, mereka mencelupkan jari ke dalam dakwat. Proses ini memastikan integriti dan ketelusan pilihan raya.

Pemilihan presiden 
Untuk bertanding sebagai calon presiden di Indonesia, terdapat kriteria kelayakan khusus dan syarat pengesahan seperti yang digariskan dalam Perlembagaan.

Calon presiden mesti disahkan secara rasmi oleh parti politik atau gabungan parti yang secara kolektif memegang sama ada 20 peratus kerusi dalam DPR atau menerima 25 peratus undi popular dalam pilihan raya 2019. Parti-parti politik dibenarkan untuk berkecuali jika mereka tidak boleh mencadangkan calon mereka sendiri. Walau bagaimanapun, jika parti atau parti berkecuali boleh menyokong calon mereka sendiri, mereka bertanggungjawab untuk berbuat demikian; jika tidak, mereka mungkin dihalang daripada menyertai pilihan raya akan datang.

Proses pilihan raya mengikut sistem dua pusingan. Pengundi memilih satu pasangan calon, dan untuk calon menang, mereka mesti memperoleh majoriti undi dan sekurang-kurangnya 20% undi di lebih separuh wilayah Indonesia. Jika tiada pasangan calon yang memenuhi kriteria ini, pilihan raya mungkin berulang atau mara ke pusingan kedua dengan hanya dua calon teratas yang menerima undian paling popular.

Menurut Perlembagaan, individu yang ingin menjadi calon presiden mesti memenuhi kriteria berikut:

Calon mestilah berumur sekurang-kurangnya 40 tahun. Keperluan ini kekal tidak berubah.
Calon mestilah bermastautin di Indonesia sekurang-kurangnya 5 tahun.
Calon tidak boleh memegang kewarganegaraan asing, sama ada pada masa pilihan raya atau pada bila-bila masa sebelum pilihan raya.

Pemilihan perundangan 
Di Indonesia, sistem pilihan raya bagi kedua-dua DPR dan DPRD melibatkan pengundian senarai terbuka di daerah pilihan raya berbilang ahli, dengan pembahagian kerusi ditentukan oleh kaedah Sainte-Laguë.

Anggota DPR dan DPRD dipilih dari daerah pilihan raya berbilang ahli menggunakan sistem senarai terbuka. Ini bermakna pengundi boleh memilih calon individu dan bukannya memilih parti sahaja. Calon dari parti yang sama bersaing sesama sendiri untuk kerusi dalam daerah pilihan raya mereka.

Terdapat kuota jantina, yang memerlukan sekurang-kurangnya 30% daripada calon berdaftar adalah wanita. Kuota ini bertujuan untuk menggalakkan kepelbagaian jantina dalam badan yang dipilih.

Untuk diwakili di DPR, parti politik mesti menerima sekurang-kurangnya 4% undi nasional. Bagaimanapun, calon daripada parti yang tidak memenuhi ambang ini masih boleh memenangi kerusi dalam DPRD sekiranya mendapat undian yang mencukupi dalam wilayah masing-masing.

Terdapat sejumlah 580 kerusi yang dipertandingkan di DPR.

Di peringkat nasional, terdapat 84 daerah pilihan raya untuk DPR, dengan 301 daerah pilihan raya wilayah dan 2,375 daerah pilihan raya perbandaran. Pengagihan ini memastikan perwakilan di pelbagai peringkat kerajaan.

Calon Senator untuk DPD tidak dibenarkan menjadi ahli mana-mana parti politik. Empat senator dipilih bagi setiap wilayah, berjumlah 152 ahli dalam DPD.

Pilihan raya 2024 akan menjadi pilihan raya pertama bagi timbalan menteri dan senator wilayah di Papua Tengah, Barat Daya, Selatan dan Tanah Tinggi, yang kesemuanya dibentuk sebagai wilayah baharu pada 2022. Peraturan kerajaan telah dipinda untuk memudahkan pilihan raya di kawasan pilihan raya baharu ini.

Ibu negara baharu, Nusantara, dijangka tidak dibangunkan sebagai kawasan pilihan raya berasingan pada pilihan raya umum 2024. Disebabkan keadaannya yang kurang dalam pembinaan dan populasi yang kecil, ia tidak memenuhi kriteria untuk menubuhkan daerah pilihan raya baharu. Sebaliknya, mekanisme sementara telah dirangka oleh kerajaan. Pemilih di Nusantara dianggap sebahagian daripada wilayah pilihan raya Kalimantan Timur untuk pilihan raya 2024. Wakil wilayah kepada DPR dan senator wilayah secara amnya akan dipilih untuk mewakili kawasan ini sehingga 2029, apabila Nusantara mungkin menjadi kawasan pilihan raya yang berasingan.

Pengundi 
Di Indonesia, umur mengundi adalah 17 tahun, atau lebih muda jika pengundi sudah berkahwin. Bagaimanapun, anggota Tentera Nasional Indonesia dan Polis Indonesia tidak dibenarkan mengundi.

Sehingga 18 April 2023, KPU mengumumkan terdapat 205,853,818 pemilih berdaftar sementara, termasuk 1,574,737 pemilih berdaftar di luar negara. Pilihan raya itu dirancang untuk dijalankan di 823,287 pusat mengundi.

Perlu diingat bahawa maklumat ini telah dikemas kini kepada angka "akhir" iaitu 204,807,222 pengundi pada Julai 2023, yang ditetapkan untuk mengundi di 823,220 pusat mengundi.

Parti-parti bertanding 

Untuk layak menyertai pilihan raya, parti politik dikehendaki memenuhi kriteria tertentu. Kriteria ini termasuk menubuhkan cawangan di setiap wilayah di negara ini, meliputi 75% daripada kabupaten atau bandar dalam wilayah tersebut, dan mempunyai kehadiran sekurang-kurangnya 50% daripada daerah dalam kabupaten di mana parti itu mempunyai cawangan. Pada April 2022, Kementerian Undang-undang dan Hak Asasi Manusia mengeluarkan senarai 75 parti politik negara yang layak mendaftar untuk pilihan raya 2024. Akhirnya, 24 parti politik mendaftar secara rasmi dengan KPU (Suruhanjaya Pilihan Raya Umum) untuk menyertai pilihan raya negara.

Bagaimanapun, terdapat pertikaian mengenai kelayakan pihak tertentu. Parti Ummat yang pada mulanya dianggap tidak layak oleh KPU untuk menyertai pilihan raya, mendakwa berlaku penyelewengan dalam proses pengesahan. Selepas itu, Parti Ummah memfailkan aduan bertulis rasmi. Susulan pengantaraan yang dibantu oleh Badan Pengawas Pilihan Raya Umum (Bawaslu) antara Parti Ummah dan KPU pada 20 dan 21 Disember, Bawaslu mengarahkan suruhanjaya pilihan raya untuk menilai semula kelayakan Parti Ummah. Pada 30 Disember, secara rasmi diumumkan bahawa Parti Ummah telah memenuhi syarat dan layak untuk menyertai pilihan raya.

Dalam nada yang sama, Partai Rakyat Adil Makmur (PRIMA) yang pendaftaran awalnya telah ditolak, mengambil tindakan undang-undang terhadap KPU. PRIMA mendapat hak untuk menjalani proses pengesahan kedua oleh KPU. Bagaimanapun, pada 19 April 2023, KPU mengisytiharkan PRIMA sebagai tidak layak menyertai pemilihan 2024 selepas parti itu gagal memenuhi nombor keahlian yang diperlukan semasa fasa pengesahan fakta.

Pilihan raya presiden 

Pada Julai 2017, DPR meluluskan undang-undang yang menetapkan kriteria kelayakan khusus bagi parti politik atau gabungan untuk mengemukakan calon presiden. Untuk layak, parti politik atau gabungan mesti memenuhi salah satu syarat berikut:

Mempunyai sekurang-kurangnya 20% daripada kerusi dalam badan perundangan, yang berjumlah sekurang-kurangnya 115 kerusi.
ATAU
Telah memperoleh sekurang-kurangnya 25% undi pada pilihan raya sebelumnya.

Sebagai tambahan kepada keperluan untuk parti politik atau gabungan ini, terdapat kelayakan khusus yang mesti dipenuhi oleh calon presiden dan naib presiden:

Mereka mestilah warganegara kelahiran Indonesia atau warganegara Indonesia yang lahir di luar negara.
Calon mestilah berumur sekurang-kurangnya 40 tahun pada masa pilihan raya.
Mereka dikehendaki mempunyai kepercayaan kepada Tuhan Yang Maha Esa.
Jika calon sudah berkahwin, pasangan mereka juga mestilah warganegara Indonesia.
Rekod jenayah yang mengakibatkan hukuman penjara lebih daripada lima tahun atau secara aktif diisytiharkan muflis membatalkan kelayakan calon daripada bertanding jawatan presiden.

Calon dengan sokongan rasmi parti

Pilihan raya perundangan

Kerusi yang dipertandingkan

Calon 
Untuk bertanding jawatan legislatif atau perundangan di Indonesia, calon mesti memenuhi syarat tertentu:
Mereka mestilah warganegara Indonesia.
Mereka perlu berumur sekurang-kurangnya 21 tahun.
Calon hendaklah mempunyai sekurang-kurangnya diploma sekolah menengah atau kelayakan yang setaraf dengannya.
Mereka mestilah tidak disabitkan dengan jenayah yang mengakibatkan hukuman 5 tahun atau lebih.

Selain itu, calon Dewan Perwakilan Rakyat (DPR) atau badan perundangan tempatan perlu memenuhi kriteria tambahan:
Mereka mesti disokong oleh parti politik.
Mereka dikehendaki meletakkan jawatan daripada pejabat kerajaan bukan perundangan atau jawatan syarikat milik kerajaan, dengan pengecualian untuk presiden dan naib presiden.
Penggubal undang-undang yang ingin dipilih semula atau bertanding untuk badan lain melalui parti politik baharu juga perlu meletakkan jawatan mereka sekarang.

Parti politik diberi mandat untuk memasukkan sekurang-kurangnya 30 peratus calon wanita bagi setiap daerah pilihan raya, dibundarkan kepada nombor bulat terdekat. Keperluan peratusan ini berubah daripada peraturan sebelum ini di mana penggenapan dibenarkan, yang berpotensi menyebabkan lebih sedikit calon wanita.

Pendaftaran calon untuk pemilihan 2023 berlangsung dari 1 Mei hingga 14 Mei, dengan jumlah 10,341 calon mendaftar untuk bertanding di DPR. Ini termasuk 17 daripada 18 parti nasional, masing-masing mendaftar sehingga 580 calon, kecuali Parti Gelora, yang mendaftar lebih sedikit dengan 481 calon. Kira-kira 1,100 individu mendaftar sebagai calon untuk Majlis Perwakilan Wilayah, tetapi hanya 622 memenuhi syarat yang diperlukan.

Catatan

Rujukan 

Pilihan raya 2024 di Indonesia
Pilihan raya presiden di Indonesia
Pilihan raya perundangan di Indonesia