Sel tunjang

Sel tunjang ialah sel biologi asas dan tidak berubah yang boleh dibezakan kepada sel-sel khusus serta boleh membahagi (melalui mitosis) untuk menghasilkan lebih banyak sel anak tunjang. Sel jenis ini berada di dalam organisma multisel. Terdapat ada dua jenis luas sel ini dalam mamalia iaitu sel tunjang embrio yang diasingkan dari jisim sel dalaman dari blastosista, dan sel tunjang dewasa yang terdapat dalam pelbagai tisu. Dalam organsima dewasa, sel-sel tunjang dan progenitor bertindak sebagai suatu sistem pembaikkan badan yang menambahkan tisu dewasa. Dalam embrio yang membesar, sel-sel tunjang boleh dibezakan kepada semua sel-sel khusus —ektoderma, endoderma dan mesoderma—tetapi ia juga mengekalkan kadar pusing ganti yang normal untuk organ-organ yang boleh tumbuh semula seperti darah, kulit atau tisu usus.

Terdapat tiga sumber yang diketahui di mana sel tunjang dewasa autolog boleh diperolehi dalam manusia:
 Sumsum tulang, yang diperolehi melalui penggerudian ke dalam tulang (biasanya tulang paha atau tulang iliak).
 Tisu adipos (sel lipid), yang diperolehi melalui penyedutan lemak.
 Darah, yang diperolehi melalui aferesis, di mana darah diambil dari penderma (sepertimana pendermaan darah) yang dilalukan melalui sebuah mesin khas yang mengeluarkan sel-sel tunjang dan mengembalikan baki bahagian-bahagian lain darah kepada penderma.

Sel tunjang juga boleh diambil dari darah tali pusat selepas kelahiran anak. Pemerolehan autlog merupakan keadah yang paling kurang risiko dalam mengambil sel-sel ini. Sel-sel autolog tersebut biasanya diperoleh dari badan sendiri, sepertimana seseorang itu akan menyimpan darahnya sendiri untuk prosedur pembedahan yang terpilih.

Sel tunjang dewasa sering digunakan dalam pelbagai terapi perubatan (contohnya, pemindahan sum-sum tulang). Sel-sel tunjang kini boleh dihasilkan secara buatan dan diolbah (dibezakan) kepada sel jenis khusus yang mempunyai ciri-ciri konsisten dengan sel-sel pelbagai tisu seperti tisu otot atau tisu saraf. Titisan sel embrio dan sel tunjang embrio autolog yang dihasilkan melalui pemindahan nukleus sel somatik atau penyahbezaan telah juga dicadangkan sebagai calon yang ada potensi keberkesanannya untuk kaedah terapi yang akan datang. Penyelidikan mengenai sel tunjang berkembang daripada hasil penemuan oleh Ernest A. McCulloch dan James E. Till di Universiti Toronto, Kanada pada tahun 1960-an.

Rawatan 
Terapi sel tunjang merupakan penggunaan sel-sel tunjang untuk merawat atau mencegah sesebuah penyakit. Pemindahan sumsum tulang ialah satu bentuk terapi ini yang telah digunakan selama bertahun-tahun tanpa terzahirnya sebarang kontroversi, dan tidak adanya terapi sel stem lain selain kaedah pemindahan tersebut yang digunakan secara meluasnya.

Penyakit dan keadaan yang ditujukan rawatan sel tunjang dalam penyelidikannya termasuk:
 Diabetes
 Artritis reumatoid
 Penyakit Parkinson
 Penyakit Alzheimer
 Osteoartritis
 Rawatan pemulihan daripada strok dan kecederaan trauma otak
 Masalah pembelajaran akibat faktor kongenital 
 Pembaikkan kecederaan korda spina (saraf tunjang) tulang belakang 
 Penginfarkan jantung 
 Rawatan anti-kanser
 Rawatan memulihkan kebotakan
 Menggantikan gigi yang hilang
 Memulihkan deria pendengaran 
 Memulihkan deria penglihatan  dan membaiki kerosakan pada kornea
 Sklerosis lateral amiotrofik
 Penyakit Crohn
 Penyembuhan luka
 Kemandulan lelaki kerana ketiadaan sel-sel tunjang spermatogonia

Rujukan

Pautan luar 
 Stem Cell Basics daripada Institut Kesihatan Negara Amerika Syarikat
 Nature Reports Stem Cells - bahan pengenalan, penemuan terbaru dalam kajian sel tunjang serta penghujahan berkaitan bidang ini.
 Understanding Stem Cells: A View of the Science and Issues from the National Academies
Bioteknologi
Biologi sel
Pengklonan
Biologi perkembangan