Wangsa Yi

Wangsa Yi, atau Kerabat Empayar Korea, juga yang dinamakan Dinasti Yi, Keluarga Yi, Keturunan Yi, atau sebagai puak Yi dari Jeonju, ialah keluarga diraja Joseon dan Kekaisaran Korea, yang terdiri dari keturunan Yi Seonggye, pengasas Joseon, yang dikenali dengan nama anumerta, Taejo ("leluhur tertinggi"). Semua keturunannya ialah anggota puak Yi  dari Jeonju, termasuk keluarga imperial Empayar Korea (1897-1910). 

Selepas Perjanjian Jepun-Korea pada tahun 1910, di mana Empayar Jepun telah mengilhak Semenanjung Korea, beberapa ahli puak Yi dari Jeonju telah diserap masuk ke dalam Kerabat Imperial Jepun dan bangsawan Jepun oleh pemerintah Jepun hingga 1947, sebelum Perlembagaan Jepun diisytihar. Di bawah Artikel ke-11 Perlembagaan Korea Selatan, kerajaan Korea tidak mengiktiraf apa-apa bentuk kasta istimewa sejak pengisytiharannya pada tahun 1948. Walau bagaimanapun, dengan Perlembagaan menggantikan Kerajaan Sementara, Keluarga Imperial terus wujud sebagai simbol yang disukai dan menarik perhatian media di Korea Selatan. Ini berlaku paling baru-baru ini dengan pengebumian Yi Gu pada bulan Julai 2005, bekas ketua keluarga diraja, selain Putera Yi Seok pada ulang tahun ke-100 kemerdekaan Korea pada 1 Mac, 2019. 

Sejak kematian Yi Gu, Putera Imperial Hoeun pada tahun 2005, Republik Korea dan Persatuan Keturunan Imperial yang dikendalikan oleh anggota keluarga, dan bandar Jeonju, kerabat  Dinasti Yi, pertimbangkan Putera Yi Seok sebagai ketua keluarga.

Sejarah 

Ketegangan berlaku pada abad ke-19 di antara China dan Jepun dan memuncak dalam Perang Sino-Jepun Pertama. Kebanyakan peperangan ini diperjuangkan di Semenanjung Korea. Jepun, selepas Pemulihan Meiji, memperoleh teknologi ketenteraan Barat, dan memaksa Joseon menandatangani Perjanjian Jepun-Korea pada tahun 1876 selepas kejadian Pulau Ganghwa. Ia mewujudkan kehadiran ekonomi yang kuat di Semenanjung, yang memperlihatkan permulaan perkembangan empayar Jepun di Asia Timur. 

Kekalahan China dalam perang 1894 membawa kepada Perjanjian Shimonoseki, yang secara rasmi menjamin kebebasan Korea dari China. Perjanjian itu dengan berkesan memberikan Jepun kawalan langsung ke atas politik Korea. Istana Joseon pada tahun 1894, ditekan oleh pencerobohan dari kuasa besar, merasakan keperluan untuk memperkuat integriti nasional dan mengisytiharkan Empayar Korea. Raja Gojong menggunakan gelaran Maharaja untuk menegaskan kemerdekaan Korea dengan meletakkan dirinya pada tahap yang sama dengan Maharaja China. Di samping itu, kuasa asing lain didekati untuk mendapatkan teknologi tentera, terutama Rusia, untuk menangkis kuasa Jepun. Secara teknikalnya, 1894 menandakan berakhirnya tempoh Joseon, kerana nama rasmi negeri itu telah berubah; walau bagaimanapun, dinasti itu masih berterusan, walaupun diserang oleh campur tangan Jepun. Sebagai contoh, pembunuhan suri maharaja, Permaisuri Min, pada 1895 nampaknya dirancang oleh jeneral Jepun Miura Gorō kerana permaisuri Korea bertegas ingin menghalau Jepun. 

Pada tahun 1910, penggabungan Jepun di Semenanjung Korea secara berkesan berakhir oleh Dewan Yi. Kejatuhan tentera Rusia dalam pertempuran bersejarah Port Arthur (di mana Tentera Laut Rusia Rusia dimusnahkan dalam serangan kejutan yang tegas), membawa kepada pelepasan besar perlindungan Korea. Kesan gabungan di China terhadap perang candu di selatan dan serangan tentera laut Jepun di utara semakin memimpin orang Jepun untuk melihat Korea sebagai pijakan strategik yang memimpin ke utara China, sama seperti Macau dan Hong Kong telah menjadi wilayah perdagangan Portugis dan Inggeris, masing-masing, di selatan China.

Pemerintahan penjajah (1910-1945) 
Dalam satu siri pertembungan yang rumit, Jepun berjaya menghalau pasukan Rusia pada tahun 1905 (lihat Russo-Jepun Perang ). Kedua-dua armada China dan Rusia telah memberikan perlindungan Korea yang mencukupi untuk mencegah pencerobohan langsung, tetapi serang hendap armada Rusia ini memberikan peluang kepada Jepun ke atas utara China, dan Korea ditinggalkan jatuh ke tangan kuasa tentera laut serantau yang baru di Jepun. 

Korea menjadi negeri naungan Jepun pada tahun 1895 ketika Jepun memaksa Maharaja Gojong untuk turun takhta dan Jepun membunuh pasangannya. Jepun merampas negara itu pada tahun 1910, dan Korea menjadi jajahan Empayar Jepun. 

Semasa pemerintahan kolonial, ahli-ahli kerabat Yi telah diserap ke dalam  atau dijadikan .

Nasib Eun 

Maharaja Gojong mempunyai sembilan orang anak lelaki dan empat orang anak perempuan, tetapi hanya tiga orang putera, dan seorang puteri: anak kedua, Putera Mahkota Cheok; anak keenam, Yi Kang, dan anak ketujuh, Yi Un. Anak kedua, Cheok, menjadi Maharaja Sunjong, raja terakhir Empayar Korea. Memandangkan Maharaja Sunjong mangkat tanpa zuriat, adindanya, Putera Eun menjadi putera mahkota. Kakandanya, Putera Kang, sepatutnya mengambil kedudukan itu, tetapi dilangkahi kerana ibu Eun, Puteri Sunheon, mempunyai status yang lebih tinggi di istana berbanding ibu Kang, Puan Besar Chang. 

Selepas Maharaja Sunjong mangkat pada tahun 1926, Putera Mahkota Eun dipanggil "Raja Yi dari Korea", iaitu hanya gelaran nama kerana negara itu telahpun kehilangan kedaulatannya ke pada Jepun. Putera Mahkota Eun berkahwin dengan wanita bangsawan Jepun, Puteri Masako Nashimoto, yang dikenali sebagai Yi Bangja, anggota keluarga kadet Miyake. Beberapa orang Korea menuduh Jepun bahawa Puteri Bangja, salah satu dari tiga calon untuk dijadikan pengantin perempuan maharaja Jepun, sengaja dijadikan isteri Eun kerana ujian perubatan menunjukkan yang beliau mungkin mandul. Akibatnya, beberapa media mendakwa perkahwinan yang disusun itu satu konspirasi Jepun untuk menamatkan keturunan imperial Korea. Bagaimanapun, Puteri Bangja melahirkan Yi Jin pada tahun 1921 dan Yi Gu pada tahun 1931.

Pasca pembebasan 
Selepas pembebasan Korea pada tahun 1945, Presiden Syngman Rhee menindas keluarga imperial untuk menghalang kembalinya monarki kerana dia takut bahawa pengembaliannya akan mencabar kuasa baru lebih-lebih lagi beliau sebagai bapa pengasas republik itu. Rhee merampas dan memiliknegarakan kebanyakan harta keluarga diraja. Keluarga diraja juga harus menanggung beban psikologi dan tanggapan sejarah bahawa nenek moyang mereka yang tanggungjawab terhadap "keruntuhan bangsa". Sebilangan besar kekayaan dan kuasa mereka dilucutkan, ada yang melarikan diri ke Amerika Syarikat dan Amerika Latin. Di samping itu, ramai bekas ahli keluarga itu dari cabang Gaeseong telah dirampas tanah mereka dan terpaksa meninggalkan Korea selepas kerajaan tentera/republik itu menguasai di Selatan. Keturunan yang diketahui kini tinggal di New Jersey dan New York, salah seorang daripadanya berkahwin dengan anak perempuan mantan Duchess Itali. Syngman Rhee sendiri adalah generasi ke-16 keturunan Taejong dari Joseon. 

Hanya pada tahun 1963, seorang presiden baru iaitu Park Chung-hee, membenarkan keluarga imperial, termasuk Puteri Deokhye, untuk kembali ke Korea. Walau bagaimanapun, mereka hanya boleh tinggal di Balai Nakseon, kediaman kecil di sudut Changdeokgung di Seoul. Putera Mahkota Eun meninggal tujuh tahun kemudian setelah sakit lama akibat dari angin ahmar. Yi Gu dipaksa oleh ahli keluarga lain untuk menceraikan isteri Amerika, Julia Mullock, pada tahun 1982 kerana kemandulannya (pasangan itu, bagaimanapun, mempunyai anak angkat). Kegagalan perniagaan menyebabkan Putera Gu keseorangan tanpa sokongan, dan dia meninggal bersendirian di Hotel Grand Prince Akasaka di Tokyo pada 16 Julai 2005. Tapak hotel itu juga adalah tempat kelahirannya 74 tahun sebelum itu.

Nasib Kang 
Anak lelaki keenam Maharaja Gojong, Putera Kang, memperanakkan 13 anak lelaki dan 9 anak perempuan oleh 14 orang wanita. Dengan pelbagai penilaian sejarah yang sangat luas terhadapnya—kaki perempuan dan pemimpin di belakang gerakan pergerakan kemerdekaan—pihak berkuasa Jepun membatasi aktiviti putera tersebut sepanjang pendudukan Jepun. Rampasan Presiden Syngman Rhee terhadap harta empayar yang memotong sebahagian besar kekayaan Putera Kang. Menurut anak ke-11 putera itu, Yi Seok, ibunya, Hong Chongsun, terpaksa menjual mi di jalanan untuk mencari nafkah. 

Pada tahun 1998, dilaporkan bahawa anak lelaki ke-8 Putera Kang meninggal dunia sendirian di pusat sosial di timur Seoul. Anak kesebelas, Putera Seok, menjadi pensyarah di Universiti Jeonju pada tahun 2005. Di antara empat anak lelaki dan tujuh anak perempuan Putera Kang yang tinggal, empat orang telah putus hubungan dengan keluarga selepas mereka berhijrah ke Amerika Syarikat. Anggota keluarga yang lain mengadakan upacara leluhur dua kali setahun untuk Putera Kang, tetapi biasanya hanya dua atau tiga dari 11 saudara yang masih hidup menghadiri upacara tersebut. 

Amy Yi, cucu Gojong, berhijrah ke Amerika Syarikat pada tahun 1956 dan bekerja selama 27 tahun sebagai pustakawan di Columbia University di New York City. Pada bulan September, 2012, dia berusia 82 tahun dan digambarkan sebagai "salah seorang yang terakhir yang selamat dari mahkamah diraja Korea".

Keturunan yang dikenali hari ini 

 Putera Yi Seok (lahir 1942) ialah ketua Keluarga Yi, dan anak Yi Kang. 

 Yi Chung (lahir 1936) ialah anak Yi Wu. Beliau ialah anak saudara Putera Yi Seok. 

 Yi Won (lahir 1962) ialah anak Yi Gap. Beliau ialah anak saudara Putera Yi Seok. 

 Yi Hae-won (lahir 1919) ialah anak perempuan Yi Kang. Beliau ialah kakak perempuan Putera Yi Seok.

Sengketa Ketua Keluarga 

 Putera Yi Seok ialah pewaris Maharaja Gojong sebagai anak Yi Kang. Beliau ialah ketua keluarga yang diiktiraf oleh 황실문화재단, yang terdiri daripada keluarga dan bandar Jeonju, rumah Dinasti Yi. 

 Yi Chung (lahir 1936) juga merupakan pewaris Maharaja Gojong. Beliau adalah anak sulung Yi Wu, yang mewarisi gelaran "Putera Heung" dan isterinya, Puteri Chanju, cucu bangsawan Park Yeonghyo, yang merupakan menantu Cheoljong dari Joseon, yang isterinya meninggal dunia pada tahun 1872 pada usia 13. Pada usia sembilan tahun, Putera Heung mewarisi Unhyeongung, di mana Emperor Gojong dilahirkan, selepas bapanya mati dalam pengeboman atom Hiroshima. Pada tahun 1947, abang ayahnya, Putera Gun ( Momoyama Ken'ichi ), memperoleh kewarganegaraan Jepun. Perubahan kewarganegaraan ini menjadikan Putera Chung sebagai pewaris datuknya, Putera Kang, yang meninggal dunia pada tahun 1955. Pada tahun 1991, selepas kematian ibunya, Putera Chung mengembalikan rumah leluhurnya di Unhyeongung kepada kerajaan Seoul. Pada masa ini, Putera Chung ialah pewaris silsilah de jure kepada ketua keluarga Imperial apabila primogenitur lelaki digunakan. Walau bagaimanapun, beliau tidak mengambil kedudukan aktif dalam perbahasan antara kepimpinan keluarga Imperial.

 Yi Won (sepupu pertama dan anak lelaki kesembilan Putera Kang). Selepas kematian Yi Gu, Yi Won telah dipilih oleh Persatuan Keluarga Yi Jeonju (전주 이씨 대동 종약 원) untuk menjadi "Putera Waris Imperial" seterusnya melalui proses pengangkatan tradisional kepada garis keturunan Yi Gu selepas kematiannya, walaupun ini tidak diiktiraf oleh Undang-undang Korea. Berbeza dengan kepura-puraan Yi Hae-won terhadap takhta kerajaan, Yi Won tidak mengemukakan sebarang tuntutan. Usahanya berfokuskan kepada pemeliharaan warisan budaya Wangsa Yi, dan mengetuai upacara tradisional sebagai ketua Persatuan Keluarga Yi  Jeonju. 

 Yi Hae-won (ibu saudara Putera Won dan anak perempuan kedua Putera Kang). Selepas kematian Yi Gu, Putera Hoeun, pada 16 Julai 2005, Puteri Yi Hae-won bertakhta sebagai raja simbolik Korea pada 29 September 2006 oleh Persatuan Keluarga Imperial Korea, yang dianjurkan oleh kira-kira sedozen keturunan Dinasti Joseon itu. Beliau menuntut gelaran Maharani Korea dan mengisytiharkan pemulihan Kerabat Imperial dalam upacara penggantinya sendiri di sebuah bilik hotel. Pertabalan peribadi itu tidak diluluskan ataupun disokong.

Pertikaian 
Sebuah organisasi yang dibentuk oleh Yi Won pada tahun 2012, (대한황실문화원, 大韓皇室文化院) meletakkan Yi Won sebagai ketua keluarga. Yi Hae-won, anak perempuan kedua Putera Yi Kang, membuat tuntutan balas sebagai "Maharani Korea" dalam satu majlis tertutup yang dianjurkan oleh pengikutnya di bilik hotel.

Salasilah Wangsa Yi 

– – – – – – - Garis putus-putus menandakan diangkat

|-

Catatan 

Rencana yang mengandungi teks bahasa Jepun
 Diraja Korea
 
 dinasti Joseon
 Empayar Korea