Tony Fernandes

Tan Sri Dr. Anthony Francis Fernandes CBE (lahir 30 April 1964) ialah seorang usahawan Malaysia dan Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan AirAsia, yang memperkenalkan penerbangan tambang murah kepada penduduk Malaysia dengan slogannya, "kini sesiapapun boleh terbang". Fernandes mencapai kemasyhuran sewaktu beliau memulihkan AirAsia daripada sebuah syarikat penerbangan yang sakit kepada sebuah syarikat awam yang cemerlang. Fernandes juga dikenali untuk peranannya dalam pencapaian Persetujuan-persetujuan Langit Terbuka dengan negara Thailand, Indonesia dan Singapura, apabila dia meminta bekas Perdana Menteri Malaysia, Tun Dr. Mahathir Mohamad berbuat demikian pada pertengahan tahun 2003. Atas permintaan tersebut, negara-negara tersebut telah bersetuju memberi hak pendaratan kepada AirAsia dan syarikat-syarikat penerbangan tambang rendah yang lain.

Latar belakang
Fernandes ialah seorang usahawan Malaysia berbangsa India yang berketurunan Malayalam dan Goa dengan darah kacukan Portugis Melaka yang dilahirkan di Kuala Lumpur pada 30 April 1964. Ibu bapanya ialah Dr. Stephen Edward Fernandes (meninggal), dan Ena Dorothy Fernandes (meninggal). Pada masa muda lagi, dia sentiasa mengikut ibunya, seorang peniaga, ke himpunan penebar dan konvensi Tupperware.

Beliau berpendidikan di Sekolah Alice Smith di Kuala Lumpur. Bermula pada usia 12 tahun, dari 1977 hingga 1983, beliau belajar di Kolej Epsom di England. Beliau belajar matrikulasi di Sekolah Ekonomi London dan menamatkan pelajaran dalam bidang perakaunan.

Kerjaya
Selepas mendapat ijazah universiti daripada London School of Economics pada tahun 1987, beliau bekerja sebentar dengan Virgin Atlantic sebagai juruaudit, dan seterusnya dari tahun 1987 sehingga tahun 1989, dia menjadi pengawal kewangan kepada Virgin Communications, sebuah syarikat Richard Branson di London. 

Sewaktu kembali ke Malaysia pada umur 27, dia menjadi pengarah urusan yang termuda di Warner Music (Malaysia) Sdn Bhd. Selanjutnya dari tahun 1992 sehingga 2001, dia menjadi naib presiden Wilayah Asia Tenggara Selatan bagi Kumpulan Warner Music. Pada masa Time Warner Inc. bergabung dengan America Online, Fernandes meninggalkan syarikatnya bagi mengejarkan impiannya untuk menubuhkan sebuah syarikat penerbangan tambang rendah. Malangnya, permohonan lesennya ditolak..

AirAsia
Melalui Datuk Pahamin A. Rajab, bekas Ketua Setiausaha Kementerian Perdagangan Dalam Negeri Dan Hal Ehwal Pengguna, Fernandes mendapat peluang bertemu dengan bekas Perdana Menteri Dr. Mahathir Mohamad pada Oktober, 2001. Semasa itu, AirAsia, sebuah anak syarikat yang ditubuhkan oleh DRB-HICOM, sebuah konglomerat kerajaan Malaysia, telah mengalami kesulitan disebabkan tanggungan hutang yang terlalu tinggi. Kerajaan telah mencuba menjualnya kepada pelabur-pelabur tanpa apa-apa kejayaan. Oleh sebab itu, Dr. Mahathir telah menasihati Fernandes supaya membeli syarikat penerbangannya yang sedia ada, baik daripada menubuhkannya sendiri. Seterusnya, Fernandes memajak rumah dan menggunakan keseluruhan wang simpanannya untuk membeli syarikat tersebut dengan harga seringgit. Syarikat AirAsia pada masa itu mempunyai dua buah kapal terbang Boeing yang berumur, dan hutang sebanyak RM40 juta.

Peristiwa pembelian itu pada masa selepas serangan 11 September 2001, suatu tempoh masa yang paling teruk dalam sejarah perindustrian penerbangan perdagangan, menyebabkan orang ramai berpendapat bahawa Fernandes telah menjadi "gila" kerana tiada ramai orang pada masa itu yang berani lagi menaiki kapal terbang. Mereka juga meramalkan bahawa syarikat AirAsia akan menjadi muflis. Walaubagaimanapun, selepas setahun, AirAsia mampu menjelaskan keseluruhan hutangnya, dan tidak lagi mengalami kerugian. Penyusunan semula organisasi AirAsia dengan imej dan konsep yang baru membawa perubahan yang besar dan memperoleh keuntungan dalam tempoh masa yang pendek. Tawaran sahamnya (IPO) pada November 2004 menerima kelebihan permintaan sebanyak 130 peratus.

Fernandes berasa bahawa masa yang dipilihnya untuk membeli syarikat AirAsia adalah tepat. Semenjak 11hb September, 2001, sewa kapal terbang telah menurun 40 peratus. Tambahan lagi, ramai pekerja yang berpengalaman boleh didapati pada masa itu, disebabkan pemberhentian pekerja di perindustrian penerbangan. Fernandes juga percaya bahawa penumpang Malaysia akan menyambut tambang penerbangan rendah supaya mengurangkan masa dan kos, terutamanya, dalam keadaan ekonomi yang ketat. Oleh sebab itu, dia meniru sistem Ryanair (Ryanair yang juga meniru sistemnya itu daripada Southwest Airlines di Amerika Syarikat), sebuah syarikat penerbangan Ireland yang paling berjaya di dunia. Ferdandes membilang bahawa 50 peratus daripada pelanggan kapal terbang tambang rendah adalah penumpang kapal terbang kali pertama. Sebelum AirAsia bermula tambang penerbangan rendah, Ferdandes mengira bahawa cuma 6 peratus daripada penduduk Malaysia yang pernah menaikki kapal terbang.

Cabang lain
Pada tahun 2007, Fernandes memulakan rantaian hotel, Tune Hotels, berdasarkan konsep tanpa perkhidmatan. Ia mempunyai harta di Britain, Australia dan Timur Jauh.

Pada Mac 2012, beliau berkhidmat di Lembaga Penasihat Antarabangsa Global March ke Baitulmaqdis, yang bertujuan untuk "menggerakkan komuniti antarabangsa dalam perpaduan dengan rakyat Palestin dan untuk melindungi Baitulmaqdis." Pernyataan Bersama dikeluarkan, ditandatangani oleh pelbagai ahli Lembaga, termasuk Fernandes.

Pada tahun 2013, beliau menjadi pengacara The Apprentice Asia, tayangan Asia rancangan realiti The Apprentice di mana sekumpulan ahli perniagaan dan wanita muda yang bersaing bersaing untuk peluang bekerja dengan Fernandes.

Kumpulan Caterham
Fernandes merupakan pengasas pasukan Caterham F1 Formula One, yang memulakan perlumbaan pada  sebagai Lotus Racing dan berlumba di  sebagai Team Lotus.  Pada 2 Julai 2014, Caterham F1 telah dijual kepada konsortium Switzerland dan Timur Tengah.

Pada 16 Disember 2009, Fernandes menerima "cabaran" daripada Richard Branson, rakan bos penerbangan da pemilik Lotus' F1 Virgin Racing. Bos pasukan yang kalah akan bekerja dengan syarikat penerbangan pemenang untuk sehari berpakaian sebagai pramugari. Fernandes berseloroh "Senangnya lebih baik. Penumpang kami akan senang disampaikan oleh Knight of the Realm, tetapi mengenalk Richard, cabaran sebenar adalah untuk menghalangnya meminta kopi tamu, teh atau saya?" Itu yang menakutkan." Di samping itu, pasukan itu menghasilkan poster yang menggambarkan Branson dalam pakaian seragam Air Asia. Walau bagaimanapun, tarikh penerbangan itu ditangguhkan beberapa kali: pertama kerana Branson memecahkan kakinya, maka kerana perkahwinan diraja, akhirnya kerana kebakaran di Pulau Necker. Pada 19 Disember 2012, Fernandes mengumumkan bahawa Branson akan menghargai pertaruhannya pada Mei 2013. Branson akhirnya menghormati pertaruhan pada 13 Mei 2013

Caterham Racing, juga dicipta oleh Fernandes, bertanding di GP2 Series.

Pada 27 April 2011, Fernandes mengumumkan syarikatnya telah membeli Caterham Cars.

Bola sepak
Fernandes merupakan peminat kelab Inggeris West Ham United dan terlibat dalam perbincangan berhubung kemungkinan pengambilalihan kelab itu pada Mei 2011, di mana ia kelihatan seolah-olah beliau akan memperoleh 51 peratus kepentingan dalam kelab itu. Bekas pengerusi West Ham Andrew Bernhardt juga terbang ke Kuala Lumpur untuk mencuba dan menyelesaikan perjanjian itu, tetapi kedua-dua pihak gagal bersetuju dengan harga. Ia hanya sebulan kemudian apabila Fernandes membuat tawaran lain untuk membeli 51 peratus daripada kelab itu, walaupun pemilik bersama David Sullivan dan David Gold menolak tawarannya. Sullivan memberitahu London Evening Standard: "Beliau mahukan 51% daripada kelab untuk dua bob." Komen Sullivan memulakan perang kata di Twitter. "Ia adalah tawaran yang bagus dengan wang yang baik dan membawa orang yang baik," kata Fernandes. "Gold dan Sullivan boleh mengatakan apa sahaja yang mereka mahu, saya telah menjadi peminat seumur hidup dan akan membawa duit yang baik, idea yang baik, orang baru dan kepercayaan baru. Sekiranya kita tidak sepatutnya berada di Eropah, sekarang kita telah diturunkan, dua pengurus yang dipecat. Semua pemain yang baik akan dijual. Tidak ada latihan baru yang merupakan ramuan yang paling penting yang saya rasakan. Dan lebih banyak pelabura ke akademi. "

Pada 18 Ogos 2011, hanya tiga bulan selepas promosi Queens Park Rangers kembali ke Liga Premier berikutan ketiadaan selama 15 tahun, Fernandes diumumkan sebagai pemegang saham majoriti mereka, setelah membeli saham 66% Bernie Ecclestone. Beliau juga dinamakan sebagai pengerusi QPR Holdings Ltd.

Sementara Neil Warnock kekal sebagai pengurus kelab untuk kembali ke landasan utama, lapan perlawanan Liga Perdana tanpa kemenangan akhirnya membawa kepada pemecatannya. Mark Hughes segera dinamakan sebagai penggantinya, menandatangani perjanjian dua setengah tahun dalam proses. Walaupun pengurus baru mereka, bentuk buruk QPR masih diteruskan, yang menyebabkan mereka bertempur untuk kelangsungan hidup Liga Perdana pada hari terakhir musim 2011-2012. Saingan penyingkiran Bolton Wanderers memerlukan kemenangan untuk memiliki peluang untuk terus bertahan, tetapi hanya dapat mengumpulkan seri dengan Stoke City, yang bermaksud QPR selamat, meskipun kalah 3-2 ke Manchester City setelah pemenang waktu cedera Sergio Agüero - gol Yang mencuri gelaran Liga Perdana Inggeris dari Manchester United dalam perbezaan gol.

Mark Hughes mengetuai kelab itu pada musim 2012-2013, tetapi selepas hanya empat mata dari 12 perlawanan dan tanpa kemenangan tunggal - salah satu daripada yang paling buruk dalam sejarah Liga Perdana - Fernandes memberi Hughes pesanan perarakannya. Fernandes mengupah bekas pengurus Tottenham Hotspur, Harry Redknapp pada 24 November 2012, tetapi beliau juga tidak dapat menyelesaikan masalah QPR. Berikutan seri tanpa jaringan dengan saingan penyingkiran Reading pada 28 April 2013, kedua-dua pasukan telah diturunkan ke Kejohanan.

Bercakap kepada media hanya seminggu selepas penyingkiran Rangers kembali ke Kejohanan, Fernandes berkata beliau telah dieksploitasi sejak beliau mengambil alih di Loftus Road. Selepas melabur kira-kira £50 juta ke dalam kelab itu, beliau berkata: "Saya tidak fikir saya akan dimanfaatkan lagi, saya rasa saya membenarkan diri saya dimanfaatkan tetapi itu pilihan saya. Tidak ada dua cara mengenainya, saya perlu bayar premium. Saya telah melihat semua bahagian yang membuatkan bola sepak sepi - mungkin tidak bermoral adalah perkataan yang kuat - tetapi mereka akan menjual nenek mereka untuk melakukan sesuatu. Ini semua adalah sebahagian daripada ekosistem bola sepak."

Pada 11 September 2016, Fernandes mengisytiharkan bahawa beliau tidak berminat menjadi Presiden Persatuan Bola Sepak Malaysia (FAM) walaupun terdapat soalan-soalan yang diajukan daripada perkadarannya.

Pencapaian dan anugerah
Pencapaian Fernandes yang terbesar ialah pemulihan syarikat AirAsia sebagai sebuah syarikat penerbangan antarabangsa. Sebelum beliau memasuki perindustrian ini, negara-negara di Wilayah Asia Tenggara Selatan tidak mempunyai sebarang persetujuan Langit Terbuka. Pada pertengahan 2003, Fernandes telah meminta Dr. Mahathir untuk mengemukakan cadangan persetujuan itu kepada negara Thailand, Indonesia dan Singapura. Atas permintaanya, beliau mencapai kejayaaan dalam mendapat hak pendaratan, bukan sahaja untuk AirAsia, tetapi juga untuk syarikat-syarikat penerbangan tambang rendah yang lain. 

Fernandes juga berjaya merevolusikan perindustrian penerbangan serantau melalui penerbangan tambang rendah. Sekarang, terdapat beberapa syarikat penerbangan tambang rendah di wilayah ini, iaitu:
 Tiger Airways, sebuah syarikat Singapura yang dimiliki oleh Singapore Airlines;
 Penggabungan syarikat Valuair dari Singapura, dengan JetStar yang dimiliki oleh Qantas Airways dari Australia;
 Nok Air, sebuah syarikat Thailand; dan
 Lion Air, sebuah syarikat Indonesia.

Fernandes telah menerima banyak anugerah, termasuknya:
 "Siri Pengkhayal-Pengkhayal dan Kepimpinan" (Visionaries & Leadership Series) oleh International Herald Tribune, sebuah syarikat akhbar di Amerika Syarikat, bagi kerjanya yang cemerlang di syarikat AirAsia;
 "Ketua Syarikat Malaysia bagi Tahun 2003" (Malaysian CEO of the Year 2003) pada Disember, 2003 — sejenis anugerah tertinggi yang sehingga kini, hanya diberikan kepada sembilan pengusaha di Malaysia oleh American Express dan Business Times. Anugerah ini diberikan kepada Fernandes bagi mengakui prestasi pengusahaan dan kemahiran pengurusannya di kalangan pemimpin-pemimpin syarikat-syarikat Malaysia;
 "Pengusaha Baru Malaysia Yang Terutama Bagi Tahun 2003" (Emerging Entrepreneur of the Year - Malaysia 2003) pada tahun 2004;
 "25 Bintang Asia" (25 Stars of Asia) oleh Business Week pada tahun 2005.
 2010 Forbes Asia businessman of the year
 2011 No. 52, in FastCompany Top 100 Most Creative People in Business.
"Brand Builder of the Year" 2014 di World Branding Awards, untuk kerjanya dalam membina jenama AirAsia

Kehidupan peribadi
Beliau telah berkahwin dengan seorang gadis Korea Selatan yang hanya dikenali sebagai Chloe di Cote d'Azur, Perancis pada 14 Oktober 2017.

Fernandes sebelum ini berkahwin dengan Deborah Lee Bergstrom pada 1 Jun 1994. Mereka mempunyai seorang anak perempuan dan seorang anak lelaki, Stephanie dan Stephen (masing-masing berusia 23 dan 16 tahun pada 2017) menurut The Independent. Stephanie menamatkan pengajian di Universiti Durham pada 26 Jun 2015 sementara adiknya masih belajar di Kuala Lumpur, Malaysia.

Beliau tidak bertutur dalam bahasa Melayu.

Rujukan

Pautan luar

 Blog Tony Fernandes 
 BusinessWeek Online 
 Asiaweek.com
 SkorCareer
 The Edge Daily 
 Forbes 

 Orang dari Kuala Lumpur
Orang Malaysia berketurunan Goan
Orang Malaysia berketurunan Malayali
Orang Malaysia berketurunan Portugis
Penganut Kristian
Usahawan Malaysia
Orang Malaysia berketurunan India
Orang Malaysia berketurunan Kristang
Penerima Darjah Dato' Paduka Tuanku Jaafar