Ali Joego

Ali Joego (Ejaan Soewandi Ali Jugo; Ejaan yang Disempurnakan: Ali Yugo;  17 Mac 1907 – 18 Februari 1970) merupakan seorang pelakon filem dan pentas serta pengarah yang aktif di Hindia Timur Belanda dan Indonesia. Semasa kerjayanya selama 20 tahun, beliau telah berlakon sebanyak 30 filem dan mengarahkan 7 filem.

Biografi
Joego dilahirkan di Makassar di pulau Sulawesi di Hindia Belanda pada 17 Mac 1907. Beliau dan ibu bapanya berpindah ke Singapura, sebahagian daripada Negeri-negeri Selat British, di mana beliau dibesarkan. Joego tidak menerima pendidikan banyak.

Dalam tahun 1920-an Joego kembali ke Hindia Timur dan menjadi ahli kumpulan teater Dardanella, yang telah dijalankan oleh Pulau Pinang - pelakon yang lahir daripada keturunan Rusia Willy A. Piedro dan isteri beliau yang berbangsa pribumi, Dewi Dja’ Joego dan rombongan, termasuk Andjar Asmara sebagai penulis skrip utama dan pelakon seperti Dja', Ratna Asmara dan Astaman, melawat Asia Tenggara. Pada tahun 1936 beliau mengambil perjalanan ke India, dengan harapan untuk menghasilkan versi filem bagi sandiwara pentas Andjar Dr Samsi. Dalam keadaan kewangan yang tidak stabil, perancangan ini tergendala, dan Dardanella dibubarkan; Joego kembali ke Hindia dan menubuhkan kumpulan teater sendiri.

Joego memasuki industri filem pada tahun 1940, apabila beliau dan beberapa bekas anggota Dardanella menyertai Java Industrial Film (JIF) milik The Teng Chun untuk filem Kartinah, yang diarahkan oleh Andjar Asmara dan dibintangi oleh Ratna dan Astaman.. Dalam tempoh dua tahun akan datang Joego muncul dalam lebih lima filem, semua tetapi satu daripadanya adalah untuk JIF atau salah satu daripada anak-anak syarikat. Hanya kemunculannya berbanding tempoh yang dalam filem bukan JIF ialah menerusi Air Mata Iboe (1941), yang dihasilkan oleh syarikat saingan Majestic. Dalam filem itu, beliau memegang watak seorang lelaki yang menjadi perompak dan mati dalam keadaan bersalah selepas anaknya diambil banduan di tempatnya.

Semasa pendudukan Jepun dari 1942-1945, Joego membawa dua rombongan pentas, Batu Tjinta dan Nusantara. Beliau kembali ke pawagam pada tahun 1948 dengan Djaoeh Dimata, di mana beliau berlakon bersama Ratna Asmara dan melakonkan watak seorang pemuda buta yang mengejar yang menceraikan isterinya selepas takut bahawa dia tidak setia. Joego muncul dalam satu filem selanjutnya bagi syarikat penerbitan, South Pacific Film, yang Andjar Asmara arahkan Gadis Desa (1949).

Seperti tahun 1950, Joego semakin terlibat dalam industri filem, walaupun kebanyakannya di belakang skrin. Pada tahun 1951 beliau mengarahkan dua filem pertamanya, Penganten Baru untuk Tan & Wong Bros. (usaha bersama Tan dan Wong bersaudara) dan PTP untuk Persari (di bawah arahan Djamaluddin Malik). Filem kedua mengisahkan cinta tiga segi ditetapkan terhadap Revolusi Nasional Indonesia. Joego mengarahkan tiga lagi filem dalam tempoh tiga tahun, untuk pelbagai syarikat yang berbeza.

Walaupun beliau menceburi pembikinan filem, Joego kekal aktif sebagai pelakon. Beliau muncul dalam enam filem di antara tahun 1950 dan 1954. Pada tahun 1955, dengan pawagam domestik goyah, Joego berhenti mengarah untuk memberi tumpuan kepada bidang lakonan. Dia berlakon dalam sepuluh lagi filem menjelang akhir dekad ini. Pada tahun 1963 Joego mengarahka  filem terakhir, Daerah Tak Bertuan. Beliau meninggal dunia pada 18 Februari 1970. Walaupun kerjaya dua puluh tahun, maka beliau - menurut majalah Mingguan Djaja - tidak pernah terkenal.

Filemografi
Joego berlakon dalam 30 filem. Beliau mengarahkan tujuh lagi, pada masa yang sama menyediakan cerita.

Pelakon

 Kartinah (1940)
 Noesa Penida (1941)
 Elang Darat (1941)
 Poetri Rimba (1941)
 Elang Darat (1941)
 Air Mata Iboe (1941)
 Ratna Moetoe Manikam (1941)
 Poetri Rimba (1941)
 Djaoeh Dimata (1948)
 Gadis Desa (1949)
 Sehidup Semati (1949)
 Harumanis (1950)
 Kusuma Hati (1951)
 Marunda (1951)
 Pelarian dari Pagar Besi (1951)
 Bintang Surabaya (1951)
 Penganten Baru (1951)
 Taufan (1952)
 Bung Tempe (1953)

 Djali-Djali (1954)
 Sri Asih (1954)
 Rela (1954)
 Gambang Semarang (1955)
 Oh, Ibuku (1955)
 Puteri Revolusi (1955)
 Melati Sendja (1956)
 Daerah Hilang (1956)
 Rajuan Alam (1956)
 Bintang Peladjar (1957)
 Gembira Ria (1959)
 Momon (1959)
 Holokuba (1959)
 Titian Serambut Dibelah Tudjuh (1959)
 Sepiring Nasi (1960)
 Dilereng Gunung Kawi (1961)
 Badja Membara (1961)
 Daerah Tak Bertuan (1963)

Krew

Marunda (1951) – Pengarah dan cerita
Penganten Baru (1951) – Pengarah
Taufan (1952) – Pengarah
Bung Tempe (1953) – Pengarah

Djali-Djali (1954) – Pengarah, penulis lakon layar, dan cerita
Oh, Ibuku (1955) – Pengarah
Puteri Revolusi (1955) – Pengarah

Rujukan

Sumber petikan

  (Indonesia)
 (Inggeris)
 (Indonesia)
  (Indonesia)
 (Inggeris)
  (Indonesia)
  (Indonesia)
  (Indonesia)
  (Indonesia)
  (Indonesia)
 (Indonesia)

Pautan luar

Kelahiran 1907
Kematian 1970
Pelakon lelaki Hindia Timur Belanda
Pelakon lelaki Indonesia
Pengarah filem Indonesia
Orang dari Makassar
Pelakon pentas lelaki Indonesia