Debak

'Debak' kini adalah bandar kecil merupakan sebuah Daerah Kecil (sebelum 2022) yang bakal dinaiktarafkan kepada sebuah Daerah Penuh tidak lama lagi. Hal ini kerana Daerah Debak merupakan sebuah kawasan urbanisasi yang semakin pesat membangun dimana ia terletak di laluan yang sangat strategik di tengah-tengah laluan perdagangan yang sibuk yang dapat menghubungkan secara terus Bandar Betong Dan Pekan Kecil Spaoh dengan Bandar Saratok Dan Bandar Pusa melalui access road yang menghubung terus ke Lebuhraya Pan Borneo. Bukan itu sahaja, dengan adanya kemudahan Stesen Minyak yang berhampiran laluan yang sama mempercepatkan proses urbanisasi dan migrasi dalaman dan luaran di Daerah Debak, yang sekaligus telah menambah jumlah penduduk di Daerah Debak.

ACCESS ROAD DEBAK (DEBAK - KUCHING)
Access Road  dari Kuching ke kawasan utara Sarawak melalui jalan dari simpang Debak melalui jalanraya yang baru dibuka melalui Kampung Melayu Suri ke Jalan Kampung Tuie Debak telah memendekkan perjalanan ke Kuching. Selain itu, mereka yang hendak ke kawasan lain di sekitar juga boleh menggunakan jalan ini kerana laluan di Bandar Baru Debak ini terdapat kemudahan ATM , Stesen Minyak, dan Pasar yang memudahkan pengunjung. Bandar Baharu Debak merupakan tumpuan mereka yang menuju ke Kuching atau dari Kuching telah merancakkan ekonomi Bandar tersebut.

Selain itu, Kawasan Di Dari Arah Sarikei, Sibu juga dapat memendekkan jarak perjalanan ke Betong dengan Shortcut" melalui Daerah Debak. Kemudahan Kepada capaian logistik ini telah menarik banyak penawaran kegiatan sosio-ekonomi di Debak dan kawasan sekitarnya turut mendapat manfaat bersama.

Sungai Rimbas Disamping itu, kerancakan sosioekonomi di Debak bukan sahaja dipengaruhi semata mata oleh faktor jalan raya, impak positif pertumbuhan pendapatan di Daerah Debak juga adalah disebabkan oleh dengan adanya perhubungan air terutamanya Sungai Rimbas yang mengalir membentang di tengah tengah kepesatan Pekan Debak dan Di Tebingan "Waterfront" Debak sebagai unsur pemangkin ekonomi Debak. Hal ini kerana, selain aktiviti perdagangan, dan aktiviti ekonomi professional, Kemajuan Debak juga adalah Dipacu oleh faktor kegiatan ekonomi konvensional seperti pertanian yang melibatkan sebahagian penduduk Debak dan kawasan sekitarnya. Kegiatan Pertanian konvensional sebelumnya dilabel sebagai Tunjang Utama hasil pendapatan di Debak kini kian beralih kepada paradigma pertanian yang jauh lebih moden, malahan sesuai peredaran zaman hampir 75% masyarakat di Daerah Debak kini merupakan pemain dalam sektor profesional seperti didalam sektor Kerajaan, sektor Swasta dan ramai dalam kalangan mereka merupakan pengusaha-pengusaha perniagaan yang besar di bandar bandar utama di Sarawak dan Malaysia ramai juga memegang pelbagai portfolio penting didalam pelbagai jabatan.

INFRASTRUKTUR

Dilengkapi dengan kemudahan asas, Debak juga menjadi tumpuan kepada penduduk disekitar kejiranan daerah dan menjadi daya penarik di Debak, antaranya:
 [[Pusat Pembangunan Komuniti Daerah Debak / Pusat Komuniti Digital (DCC) seluas (21 meter x 9 meter) yang menelan belanja sebanyak RM 500 Ribu yang dibina pada Ogos 2020 dan disiapkan pada April 2021 yang berfungsi sebagai:

- Ruangan (pelbagai guna) untuk melakukan aktiviti Rasmi atau Tidak Rasmi

- Bakal Dilengkapi dengan Mesin Pengeluaran Wang Automatik Bank Simpanan Nasional (ATM BSN)

- Pejabat ADUN N 35. SARIBAS, YB Mohamad Razi Bin Sitam, Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Kanak-Kanak dan Kesejahteraan Komuniti

- Bilik Mesyuarat

- Pasar Mini (Mini Mart)

- Rumah Rehat ( Rest House)

2. Court Badminton Debak( Dewan Millenia), yang bernilai RM550 Ribu untuk menaiktaraf kemudahan sukan dan juga digunakan untuk merancakkan aktiviti kebudayaan di Debak

3.  Stesen Minyak Petron, Debak

4. Pekan Debak

5. Kemudahan Kurier ABX,Debak

6. Kemudahan Kurier JNT, Debak

7. Kemudahan Kompleks Sukan Daerah Debak (Bersebelahan Taman Perumahan Heng Ann)

8. Padang Bolasepak,Stadium Mini, Debak (Bersebelahan Pasar Debak)

9. Kemudahan Poslaju Debak

10. Sekolah Menengah Kebangsaan Saribas, Debak

11. Taman Permainan Dan Rekreasi Riadah, Debak

12. Masjid Darul Solihin,Debak

13. Masjid Darul Iman, Debak

14. Tokong, Debak (Berdekatan Taman Perumahan Bukit Tarang dan Berhadapan dengan Balai Polis Debak)

15. Kemas,Debak

16. Klinik Kesihatan, Debak

17. Pusat Dialisis, Debak

18. Perpustakaan Awam, Debak

19. Pejabat Daerah, Debak

20. Balai Polis, Daerah Debak

21. Market Serbaguna, Debak

22. Pusat Internet, Debak

23. Waterfront Sungai Rimbas, Debak

24. Jabatan Pertanian, Debak

25. Court Futsal (Riveria) *Kedua Terbesar Sarawak, Debak

26. SK Datuk Bandar, Debak

27. Sk Tuie, Debak

28. SK Dit, Debak

29. SK St Christopher, Debak

30. SK St Barnabas, Debak

31. Sjk (C) Chung Hua, Debak

32. Dewan LAKID (Lembaga Kebajikan Islam Debak), Debak

33. Jabatan Pendaftaran Negara, Debak

34. Dewan Perpaduan (Untuk Pelbagai Guna), Debak

35. Jabatan Rawatan Dan Bekalan Air, Debak (JBALB)

36. Senarai Surau Di Kampung Debak:

- Surau Raudhatul Jannah Kampung Babu Debak

- Surau Darul Iman, Kampung Lalang

- Surau Al Azahari, Kampung Lalang

- Surau Awang Besar, Kampung Lalang Hilir

37. Masjid Kampung Dit Debak

38. Bank Simpanan Nasional (Debak Agent)

39. JPAM Daerah Debak (Jabatan Pertahanan Awam Malaysia)

40. Mahkamah Adat Bumiputra, Daerah Debak

41. CCK FreshMart, Debak

42. Bangunan Market Debak (Dua Tingkat)

43. Kedai Cake & Bakery, Debak

44. Agrobank Debak

45. Gerai Penjaja Melayu (Waterfront Debak) & Depan Market Serbaguna Debak

46. Jalan Debak - Tuie ( Baru )

47. Pekan Melayu Debak (Pasar Bawah)

Komposisi penduduk yang merangkumi Melayu, Iban dan Cina cukup menjadikan Debak sebuah kawasan yang mesra dan meriah.

 Komposisi agama 

PENGENALANDaerah Debak di dalam Daerah Pentadbiran Betong adalah sebuah perkampungan Masyarakat Melayu Saribas di negeri Sarawak, Malaysia.[1][2] Ia adalah sebahagian daripada Bahagian Betong.[2] Pekan pentadbiran bagi Daerah Debak dan Kawasan Sekitar adalah Pejabat Daerah Kecil DEBAK. Ia juga Bakal Menjadi Daerah Penuh Dimana ia terletak Secara Terus dalam pentadbiran Betong.

SEJARAH
Tahukah anda bahawa Daerah Debak merupakan salah satu daripada empat buah daerah yang terletak dalam Daerah Betong selain Pusa, Spaoh dan Maludam. 

Daerah tok meliputi kawasan seluas 292.15 km persegi. 

Pembangunan pesat, khususnya di Bahagian Betong membolehkan jarak dan masa sik lagik menjadi penghalang untuk seseorang sampei ke daerah kecil ini. Untuk sampai ke Daerah Kecil Debak, kita hanya perlu menempuh sejauh 45 km perjalanan dari Bandar Betong, 80 km dari Bandar Sarikei atau 100 km dari Bandar Sri Aman dan 210km dari Bandar Kuching. 

Bagi yang belum pernah ke sini, jarak Pekan Debak hanyalah 6 km dari Lebuh Raya Pan Borneo. Maka tidaklah menghairankan jika daerah tok sering menjadi tempat persinggahan bagi pengguna Lebuh Raya Pan Borneo. 

Fakta Sejarah

Berdasarkan fakta sejarah, suatu ketika dahulu semasa pemerintahan sultan brunei, Debak telah dijadikan sebagai pusat pentadbiran untuk kawasan Saribas (bukan Saribas seperti hari tok). Wakil Sultan Brunei ditempat tok ketika ya adalah Datuk Bandar Abdul Hamid, anak kepada Datuk Patinggi Kedit. Kinek, nama wakil Sultan Brunei tersebut disematkan dalam sebuah sekolah iaitu Sekolah Kebangsaan Datuk Bandar.

Sejarah awal menyatakan bahawa nama asal untuk Debak adalah "REBAK" - atau lebih dikenali oleh penduduk disini sebagai "Ugak" iaitu kayu yang hanyut di sungai. Fenomena "Ugak" atau kayu hanyut ini hanya berlaku di Debak (dan kawasan lain di Saribas).

Fakta sejarah [dari mulut ke mulut] juga menyatakan bahawa Fenomena REBAK tok adalah berpunca dari satu zaman yang dinamakan "Penanggal Kepala" yang popular satu masa dulu. Menurut sejarah tersebut, "Ugak" ini merupakan satu benteng supaya kumpulan Penanggal Kepala tok sik akan mencari mangsanya di Debak (daripada menular dari kawasan Saribas lain). 

Selain ya, Debak juga mempunya lagendanya tersendiri. Mungkin ramei yang sik tauk bahawa Debak dahulu mempunyai fenomena "Benak" yang begitu besar. Bahkan lebih besar daripada benak yang dilihat di Sungai Batang Lupar, Sri Aman.

Menurut cerita penduduk asal di sitok, suatu masa dolok anak seorang pahlawan (bernama Datuk Ugak) telah menjadi mangsa kepada benak berkenaan ketika mandi. Apabila mengetahui anaknya terbunuh disebabkan benak tersebut, Datuk Ugak telah membawa sebilah pedang dan menunggu kemunculan benak tersebut.

Akibat berang, Datuk Ugak telah menetak benak itu dengan pedang yang dibawanya. Mengikut masyarakat di sitok, semasa menetak Benak tersebut darah yang mengalir di dalam Sungai Rimbas. Oleh itulah, sampei sekarang sik dapat lagi melihat benak tersebut di Debak pada hari tok, kerana dikatakan Benak tersebut telah "mati" dibunuh Datuk Ugak.

MELAYU SARIBASDebak adalah sebuah perkampungan Masyarakat Melayu Saribas di negeri Sarawak, Malaysia. Mereka berkongsi sejarah bersama-sama orang Melayu Saribas yang lain seperti di Tuie, Bungin, Supa, Dit, Sebemban, Serembang, Kalok, Pusa, Tambak, Spaoh, Buda, Medang, Manggut, Maludam, Spinang, Beladin, Semarang, Belingan, Tanjong Assam, Serabang dan Betong.

POLITIKDaerah Debak'' terletak didalam sistem pentadbiran Dewan Undangan Negeri Saribas, salah satu DUN yang terdapat didalam Parlimen Betong selain DUN Bukit Saban dan DUN Layar. SARIBAS merupakan sebuah bahagian pilihan raya negeri di Sarawak, Malaysia, yang mempunyai wakil di Dewan Undangan Negeri (DUN) Sarawak dengan kod kawasan N.35.

Kawasan DUN ini mula dipertandingkan pada 1969 dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Undangan Negeri di DUN Sarawak mengikut sistem undian terbanyak.

Permukiman Di DAERAH DEBAK

Daerah Debak merupakan salah satu daripada beberapa daerah pentadbiran di [[Sarawak]. Daerah Debak merangkumi beberapa permukiman yang terdiri daripada beberapa perkampungan di dalamnya seperti berikut :-

 Kampung Lalang, Debak
 Kampung Tuie, Debak
 Kampung Debak Laut
 Pekan Debak (cation)
 Kampung Babu, Debak
 Kampung Bungey, Debak
 Rumah-Rumah Panjang Di Ulu Rimbas
 Kawasan Muton
 Kampung Dit
 Rumah-Rumah Panjang Dit
 Kampung Serembang, Debak
 Kampung Bungin, Debak
 Kawasan Suri, Debak
 Kampung Datuk Bandar Hamid, Debak
 Kampung Suri, Debak

Selain itu, Daerah Debak juga mempunyai 4 Buah Taman Perumahan  dan beberapa kediaman kerajaan iaitu:

-Taman Perumahan Bukit Tarang

-Taman Perumahan Heng Ann

-Taman Perumahan Rimbas

-Taman Perumahan Jalan Mission

- Kediaman Kerajaan Klinik Kesihatan

- Kediaman Kakitangan Kerajaan, Debak (sebelah Library Debak)

Didalam Daerah Debak Juga Terdapat 49 Buah Rumah Panjang Iban Saribas.

Statistik

Sejarah perwakilan

Sejarah pilihan raya

Sejarah Debak 

Berdasarkan fakta sejarah, suatu ketika dahulu semasa pemerintahan Sultan Brunei, Debak telah dijadikan pusat pentadbiran untuk kawasan Saribas. Wakil Sultan Brunei di tempat ini ketika itu adalah Datuk Bandar Abdul Hamid iaitu anak kepada Datuk Patinggi Kedit. Sebagai bukti tentang ujudnya kehadiran mereka di Debak,pernah diperkatakan oleh generasi tua terdapat Makam kerabat diraja atau wakilnya di muara Sungai Debak.SK Datuk Bandar diberi nama sempena nama Datuk Bandar Abdul Hamid. (phk)
Selain itu, orang melayu di debak juga merupakan pedagang-pedagang yang berdagang di debak dan kebanyakan mereka memilih untuk menetap didebak dan seterusnya menjadi warga Debak. Dan dipercayai di Debak dahulunya pernah ada pelabuhan kecil atau tempat pedagang untuk mendarat.tetapi kini ia sudah tiada.

Pautan Luar 
 

Debak 

Pekan  di Sarawak