Tasik Ladoga

Tasik Ladoga ( or ,  [dahulunya juga Nevajärvi]; ; ) ialah tasik air tawar yang terletak di Republik Karelia dan Wilayah Leningrad di barat laut Rusia, di sekitar Saint Petersburg.

Ia adalah tasik terbesar yang terletak sepenuhnya di Eropah, tasik kedua terbesar di Rusia selepas Baikal, dan tasik air tawar ke-14 terbesar mengikut keluasan di dunia. Saiznya setanding dengan Tasik Ontario. Ladoga Lacus, sebuah tasik metana di bulan Titan, dinamakan sempena tasik itu.
Articles containing Russian-language text
Articles containing Russian-language text

Etimologi 
Dalam salah satu catatan Nestor dari abad ke-12, sebuah tasik yang dipanggil "Nevo Besar" disebut, penghubung yang jelas ke Sungai Neva dan mungkin lebih jauh ke nevo "laut" atau neva "rawa".

Hikayat Norse kuno dan perjanjian Hanseatik kedua-duanya menyebut bandar yang diperbuat daripada tasik bernama Aldeigja atau Aldoga. Sejak awal abad ke-14, hidronim ini biasanya dikenali sebagai Ladoga. Menurut TN Jackson, ia boleh dianggap "hampir mudah bahawa nama Ladoga pertama kali merujuk kepada sungai, kemudian bandar, dan hanya kemudian, tasik". Oleh itu, beliau menganggap hidronim utama Ladoga berasal dari aliran masuk eponim ke bahagian hilir Sungai Volkhov, dengan nama awal Fin-nya ialah Alodejoki (sepadan dengan Alojen joki dalam istilah moden; "sungai tanah pamah").

Toponim Jermanik (Aldeigja ~ Aldoga) tidak lama kemudian dipinjam oleh penduduk Slav dan diubah melalui metatesis Slavik Timur Lama ald- → lad- dalam . Kata perantara Norse Lama antara perkataan Fin dan Slav Timur Lama disokong sepenuhnya oleh arkeologi, sejak orang Skandinavia mula-mula muncul di Ladoga pada awal 750-an, iaitu, beberapa dekad sebelum Slav.

Hipotesis lain mengenai asal usul nama itu berasal dari bahasa Karelia: aalto "gelombang" dan aaltokas "bergelombang", atau daripada perkataan dialek Rusia алодь, bermaksud "tasik terbuka, medan air yang luas". Sebaliknya, Eugene Helimski menawarkan etimologi yang berakar dalam bahasa Jerman. Pada pendapatnya, nama utama tasik itu ialah *Aldauga dalam Norse Kuno "sumber lama", dikaitkan dengan laut terbuka, berbeza dengan nama Sungai Neva (mengalir dari Tasik Ladoga) yang berasal dari ungkapan Jerman bagi "yang baru". Melalui bentuk pertengahan *Aldaugja, Aldeigja dalam Norse kuno muncul, merujuk kepada bandar Ladoga.

Geografi 

Tasik ini mempunyai purata keluasan permukaan 17,891 km 2 (tidak termasuk pulau), lebih besar sedikit daripada Kuwait. Panjang utara ke selatannya ialah 219 km dan purata lebarnya ialah 83 km; kedalaman purata ialah 51 m, walaupun ia mencapai maksimum 230 m di bahagian utara-barat. Luas lembangan ialah 276,000 km2, dengan isi padu: 837 km 3 (dianggarkan pada awalnya sebagai 908 km3). Terdapat sekitar 660 pulau, dengan keluasan kira-kira 435 km2. Tasik Ladoga adalah secara purata, 5 m di atas paras laut. Kebanyakan pulau, termasuk kepulauan Valaam yang terkenal, Kilpola dan Konevets, terletak di barat laut tasik.

Dipisahkan dari Laut Baltik oleh Genting Karelia, ia mengalir ke Teluk Finland melalui Sungai Neva.

Tasik Ladoga boleh dilayari, menjadi sebahagian daripada Laluan Air Volga-Baltik yang menghubungkan Laut Baltik dengan Sungai Volga. Terusan Ladoga memintas tasik di selatan, menghubungkan Neva ke Svir.

Lembangan Tasik Ladoga merangkumi kira-kira 50,000 tasik dan 3,500 sungai lebih panjang daripada 10 km. Kira-kira 85% daripada aliran masuk air adalah disebabkan oleh anak sungai, 13% adalah disebabkan oleh hujan, dan 2% adalah disebabkan oleh perairan bawah tanah.

Sejarah geologi 

Secara geologi, lekukan Tasik Ladoga ialah struktur graben dan sinklin zaman Proterozoik (Prekambrium). "Struktur Ladoga–Pasha" ini, seperti yang diketahui, menempatkan sedimen Jotnian. Semasa glasiasi Pleistosen, lekukan telah dilucutkan sebahagian daripada isian batuan sedimennya oleh pendalaman lampau glasier. Semasa Maksimum Glasier Terakhir, kira-kira 17,000 tahun Sebelum Kini, tasik itu mungkin berfungsi sebagai saluran yang menumpukan ais di Kepingan Ais Fenoskandia ke dalam aliran ais yang mengalir ke kepada lobus glasier lebih jauh ke timur.

Penyahglasieran berikutan glasiasi Weichselian berlaku di lembangan Tasik Ladoga antara 12,500 dan 11,500 tahun radiokarbon Sebelum Kini (SK). Tasik Ladoga pada mulanya merupakan sebahagian daripada Tasik Ais Baltik (70–80 m atas paras laut sekarang), paras air tawar bersejarah Laut Baltik. Ada kemungkinan, walaupun tidak pasti, bahawa Ladoga telah diasingkan daripadanya semasa regresi peringkat payau Laut Yoldia berikutnya (10,200–9,500 SK). Ambang pengasingan sepatutnya di Heinjoki di sebelah timur Vyborg, di mana Laut Baltik dan Ladoga disambungkan oleh selat atau alur sungai sekurang-kurangnya sehingga pembentukan Sungai Neva, dan mungkin lebih lama kemudian, sehingga abad ke-12 Masihi atau jadi.

Pada 9,500 SK, Tasik Onega, yang sebelum ini mengalir ke Laut Putih, mula mengosongkan ke Ladoga melalui Sungai Svir. Antara 9,500 dan 9,100 SK, semasa pelanggaran Tasik Ancylus, peringkat air tawar seterusnya di Baltik, Ladoga pasti menjadi sebahagian daripadanya, walaupun ia tidak disambungkan serta-merta sebelum ini. Semasa regresi berikutnya Tasik Ancylus, sekitar 8,800 SK Ladoga menjadi terpencil.

Ladoga perlahan-lahan mengalami kemaraan di bahagian selatannya kerana kenaikan Perisai Baltik di utara. Ada hipotesis, tetapi tidak dibuktikan, bahawa perairan Laut Litorina, peringkat air payau seterusnya di Baltik, kadang-kadang menyerang Ladoga antara 7,000 dan 5,000 SK. Sekitar 5,000 SK, perairan Tasik Saimaa menembusi Salpausselkä dan membentuk saluran keluar baharu, Sungai Vuoksi, memasuki Tasik Ladoga di sudut barat laut dan menaikkan parasnya sebanyak 1–2 m.

Sungai Neva muncul apabila perairan Ladoga akhirnya menembusi ambang di Porogi ke bahagian bawah Sungai Izhora, anak sungai Teluk Finland pada masa itu, antara 4,000 ke 2,000 SK. Pentarikhan beberapa sedimen di bahagian barat laut Tasik Ladoga mencadangkan ia berlaku pada 3,100 tahun radiokarbon SK (3,410–3,250 tahun kalendar SK).

Hidupan liar 
Ladoga kaya dengan ikan. 48 bentuk (spesies dan taksa infra spesifik) ikan telah ditemui di tasik, termasuk ikan Rutilis, zander, ikan kakap Eropah, pelbagai ikan Osmeridae endemik, dua jenis Coregonus albula, lapan jenis Coregonus lavaretus, sejumlah Salmonidae lain serta, walaupun jarang, ikan sturgeon Atlantik yang terancam (dahulunya dikelirukan dengan ikan sturgeon laut Eropah). Perikanan komersil pernah menjadi industri utama tetapi telah terjejas oleh penangkapan ikan yang berlebihan. Selepas perang, antara 1945–1954, jumlah tangkapan tahunan meningkat dan mencapai maksimum 4,900 tan. Walau bagaimanapun, perikanan yang tidak seimbang menyebabkan penurunan drastik hasil tangkapan pada tahun 1955–1963, kadangkala kepada 1,600 tan setahun. Pukat tunda telah diharamkan di Tasik Ladoga sejak 1956 dan beberapa sekatan lain telah dikenakan. Keadaan beransur pulih, dan pada tahun 1971–1990 hasil tangkapan berkisar antara 4,900 dan 6,900 tan setahun, kira-kira tahap yang sama dengan jumlah tangkapan pada tahun 1938. Ladang ikan dan memancing rekreasi kini dimajukan.

Selain itu, tasik ini mempunyai subspesies anjing laut bercincin endemik sendiri, dikenali sebagai anjing laut Ladoga.

Sejak awal tahun 1960-an, Tasik Ladoga mengalami eutrofikasi yang ketara.

Sejarah 

Pada Zaman Pertengahan, tasik itu membentuk bahagian penting dalam laluan perdagangan dari Varangia ke Empayar Rom Timur, dengan emporium Norse di Staraya Ladoga mempertahankan mulut Volkhov sejak abad ke-8. Semasa Perang Sweden–Novgorod, kawasan itu telah dipertikaikan antara Republik Novgorod dan Sweden. Pada awal abad ke-14, kubu Korela (Kexholm) dan Oreshek (Nöteborg) telah didirikan di sepanjang tebing tasik.

Biara Valaam purba diasaskan di pulau Valaam, pulau terbesar Ladoga, ditinggalkan antara 1611–1715, dipulihkan pada abad ke-18, dan dipindahkan ke Finland semasa Perang Musim Sejuk pada tahun 1940. Pada tahun 1989, aktiviti monastik di Valaam telah disambung semula. Biara bersejarah lain di sekitar ialah Biara Konevets yang terletak di Konevets, dan Biara Alexander-Svirsky, yang mengekalkan contoh seni bina Muskovit zaman pertengahan.

Semasa Perang Ingria, sebahagian kecil pantai Ladoga telah diduduki oleh Sweden. Pada 1617, melalui Perjanjian Stolbovo, pantai utara dan barat telah diserahkan oleh Rusia kepada Sweden. Pada tahun 1721, selepas Perang Utara Besar, ia telah dikembalikan kepada Rusia oleh Perjanjian Nystad. Pada abad ke-18, Terusan Ladoga dibina untuk memintas tasik yang terdedah kepada angin dan ribut yang memusnahkan ratusan kapal kargo.

Kemudian, dari sekitar 1812–1940 tasik itu dikongsi antara Finland dan Rusia. Menurut syarat Perjanjian Damai Tartu 1920, ketenteraan tasik dihadkan secara ketara. Walau bagaimanapun, kedua-dua Soviet Rusia dan Finland mempunyai armada di Ladoga. Selepas Perang Musim Sejuk (1939–40) menurut Perjanjian Keamanan Moscow, Ladoga, yang sebelum ini dikongsi dengan Finland, menjadi lembangan dalaman Kesatuan Soviet.

Semasa Perang Dunia II, bukan sahaja Finland dan Soviet, tetapi kapal Jerman dan Itali turut beroperasi di sana. Di bawah keadaan ini, semasa kebanyakan Pengepungan Leningrad (1941–44), Tasik Ladoga menyediakan satu-satunya akses ke bandar yang dikepung kerana sebahagian pantai timur kekal di tangan Soviet. Bekalan telah diangkut ke Leningrad dengan trak di jalan musim sejuk di atas ais, "Jalan Kehidupan", dan dengan bot pada musim panas. Selepas Perang Dunia II, Finland kehilangan wilayah Karelia sekali lagi kepada USSR, dan semua rakyat Finland telah dipindahkan dari wilayah diserahkan. Ladoga menjadi lembangan dalaman Soviet sekali lagi. Pantai utara, Ladoga Karelia dengan bandar Sortavala, kini menjadi sebahagian daripada Republik Karelia Rusia. Pantai barat, Genting Karelia, menjadi sebahagian daripada Wilayah Leningrad.

Senarai

Anak sungai 

 Sungai Svir dari Tasik Onega (timur tenggara, luahan: 790 m3/s);
 Sungai Volkhov dari Tasik Ilmen (selatan, pelepasan: 580 m3/s);
 Sungai Vuoksi (dan Sungai Burnaya) dari Tasik Saimaa di Finland (barat, luahan: 540 m3/s).
 Sungai Syas (selatan, luahan: 53 m3/s).
 Sungai Olonka dari Tasik Utozero

Petempatan 

 Shlisselburg ()
 Novaya Ladoga ()
 Syasstroy ()
 Pitkyaranta ()
 Sortavala ()
 Lakhdenpokhya ()
 Priozersk ()

Rujukan

Pautan luar 
  
 Simola, Heikki et al. (eds), Proceeding of The First International Lake Ladoga Symposium. Special issue of Hydrobiologia. Vol. 322, Issues 1–3. / April 1996.
 Ladoga Lake (photos) 
 War on Lake Ladoga, 1941–1944
 Maps

Koordinat pada Wikidata