Kesan perubahan iklim

Kesan perubahan iklim merangkumi kesan terhadap persekitaran fizikal, ekosistem dan masyarakat manusia disebabkan oleh perubahan iklim yang disebabkan oleh kegiatan manusia. Kesan perubahan iklim pada masa depan tergantung terhadap usaha negara-negara untuk mengurangkan pembebasan gas rumah hijau mereka dan mengadaptasi terhadap perubahan iklim. Kesan yang diramalkan oleh ahli sains pada masa lalu seperti kehilangan air batu laut, kenaikan aras laut dan gelombang haba sudah berlaku. Kesan perubahan iklim adalah tidak sama di seluruh dunia. Khususnya, perubahan iklim di kawasan daratan adalah lebih cepat berbanding dengan kawasan lautan, dan iklim di kawasan kutub utara akan berubah lebih cepat berbanding dengan kawasan tropika. Pemanasan global boleh mengubah iklim serantau dengan tiga cara utama yang berikut: kecairan air batu, perubahan pada kitaran air (yang berkaitan dengan penyejatan dan kerpasan) dan perubahan pada arus lautan.

Perubahan fizikal termasuklah cuaca ekstrem, unduran glasier, kenaikan aras laut, pengurangan air batu laut Artik dan perubahan pada masa tiba musim (seperti ketibaan musim bunga yang lebih awal). Sejak 1970, lautan di seluruh dunia telah menyerap lebih daripada 90% haba berlebihan dalam sistem iklim. Oleh itu, aras laut akan terus meningkat dan lautan akan terus menyerap lebih banyak haba dari atmosfera sepanjang beberapa abad walaupun suhu permukaan global telah distabilkan. Penyerapan karbon dioksida dari atmosfera akan menyebabkan pengasidan lautan.

Perubahan iklim juga akan memerosotkan kualiti tanah akibat peningkatan suhu, kekeringan tanah dan peningkatan risiko kebakaran liar. Pemanasan mutakhir telah menjejaskan sistem biologi semula jadi. Lebih banyak spesies di seluruh dunia sedang berhijrah ke kawasan yang lebih sejuk dan berdekatan dengan kutub. Di darat, banyak spesies juga telah berhijrah ke kawasan yang lebih tinggi, manakala spesies marin pula ke kawasan yang lebih mendalam. Sekiranya suhu purata dunia meningkat sebanyak 2–3 °C berbanding dengan tahap praindustri, kira-kira 20–30% daripada spesies tumbuhan dan haiwan yang ditaksir setakat ini mempunyai risiko kepupusan yang semakin meningkat. Terumbu karang dan kerang-kerangan juga terdedah kepada ancaman pemanasan dan pengasidan lautan.

Keselamatan makanan dan akses terhadap air tawar juga bakal terancam disebabkan oleh peningkatan suhu. Perubahan iklim turut mempunyai impak yang mendalam terhadap kesihatan manusia, sama ada secara langsung melalui stres haba atau secara tidak langsung melalui penularan penyakit berjangkit.

Kerentanan dan pendedahan manusia terhadap perubahan iklim berbeza dari satu sektor ekonomi ke sektor ekonomi lain serta akan membawa impak yang berbeza di negara yang berbeza. Negara yang kaya, maju dan membebaskan CO2 yang terbanyak akan mempunyai sumber yang lebih banyak, oleh itu kerentanan mereka terhadap perubahan iklim adalah paling kurang. Sektor ekonomi yang barangkali akan terjejas termasuklah bidang pertanian, perikanan, perhutanan, tenaga, Insurans, perkhidmatan kewangan, pelancongan dan rekreasi. Golongan tertentu seperti golongan miskin, wanita, kanak-kanak dan peribumi adalah lebih terdedah terhadap kesan perubahan iklim. Golongan ini mempunyai kerentanan yang lebih tinggi terhadap perubahan iklim dari segi kesihatan, kekayaan dan faktor lain. Mereka juga tidak berupaya untuk menghadapi dan menangani perubahan dalam persekitaran mereka. Hal ini boleh menyebabkan penghijrahan alam sekitar, khususnya di negara membangun di mana rakyatnya adalah bergantung secara langsung kepada persekitarannya untuk memperoleh makan, rezeki, serat, kayu balak dan tenaga.

Perubahan berkaitan dengan cuaca 
Pemanasan global akan menyebabkan berlakunya lebih banyak fenomena cuaca ekstrem seperti gelombang haba, kemarau, siklon, ribut salji dan hujan ribut. Fenomena-fenomena tersebut akan terus berlaku dengan lebih kerap dengan intensiti yang lebih kuat. Terdapat juga fenomena cuaca ekstrem yang disebabkan oleh perubahan iklim.

Keadaan ini berlaku apabila bahagian bawah dan tengah atmosfera, yang merupakan tempat kebanyakan sistem cuaca berlaku, menjadi lebih panas disebabkan oleh kesan rumah hijau. Pembebasan gas rumah hijau juga akan menyebabkan bahagian atas atmosfera, iaitu stratosfera, menyejuk. Atmosfera yang lebih panas itu akan mempunyai lebih banyak wap air, yang turut merupakan gas rumah hijau, dan menyebabkan berlakunya maklum balas wap air.

Kerpasan (hujan) 
Pemanasan yang disebabkan oleh paksaan gas rumah hijau telah menyebabkan perbezaan jumlah hujan antara musim kering dan musim tengkujuh menjadi lebih ketara. Hal ini bermakna lebih banyak hujan akan berlaku pada musim tengkujuh dan musim kering pula akan menjadi lebih kering. Suhu yang lebih tinggi juga akan mengganggu kitaran air dan menyebabkan penyejatan serta pengeringan permukaan berlaku dengan lebih cepat. Perubahan pada penyejatan akan menyebabkan hujan yang lebih lebat berlaku dengan lebih kerapnya dan menyebabkan kemarau yang lebih panjang di kawasan tertentu. Pada masa yang sama, peningkatan suhu udara turut akan meningkatkan keupayaannya untuk menampung air, terutamanya udara di atas kawasan laut. Menurut Laporan Penilaian ke-6 IPCC, bagi setiap peningkatan 1 °C dalam suhu atmosfera, udara akan menampung 7% lebih banyak wap air. Akibatnya, perubahan dari segi jumlah, intensiti, kekerapan dan jenis kerpasan akan berlaku. Peningkatan dalam kerpasan juga akan berlaku di tempat yang mengalami pengurangan jumlah hujan.

Pemanasan global dijangka akan menyebabkan pengurangan kerpasan di kawasan subtropika dan peningkatan kerpasan di kawasan subkutub dan kawasan khatulistiwa yang tertentu. Hal ini bermaksud secara keseluruhannya, kawasan yang kering akan menjadi lebih kering dan mempunyai risiko kemarau yang lebih tinggi, manakala kawasan yang lembap akan menjadi lebih lembap dan mempunyai risiko banjir yang lebih tinggi. Namun, unjuran ini tidak terpakai bagi semua kawasan, dan dalam kes-kes tertentu boleh diubah oleh keadaan tempatan. Pengeringan yang paling serius dijangka berlaku di bahagian subtropika yang berdekatan dengan kutub (seperti Afrika Selatan, Australia Selatan, kawasan Mediterranean, dan kawasan barat daya AS). Hal ini bermaksud zon separa gersang sedang diperluaskan ke arah kutub. Pemanasan global telah menyebabkan peningkatan kerpasan yang ketara di kawasan kutub utara.

Gelombang haba dan suhu ekstrem 

Pemanasan global meningkatkan kebarangkalian berlakunya fenomena cuaca ekstrem seperti gelombang haba, satu fenomena di mana suhu maksimum harian melebihi suhu maksimum purata sebanyak 5 °C (9 °F) selama lebih daripada lima hari secara berturut-turut. Dalam 30–40 tahun yang lalu, gelombang haba yang berkelembapan tinggi telah berlaku dengan lebih kerap dan menjadi lebih serius. Kekerapan berlakunya malam yang sangat panas telah berlipat ganda. Keluasan kawasan yang mengalami musim panas yang sangat panas telah meningkat sebanyak 50–100 kali ganda. Gelombang haba berkelembapan tinggi akan menjejaskan kesihatan manusia manakala gelombang haba yang berkelembapan rendah akan menyebabkan berlakunya kebakaran liar dan jerebu. Bilangan kematian daripada suhu ekstrem adalah lebih banyak daripada gabungan bilangan kematian hurikan, kilat, tornado, banjir dan gempa bumi.

Sebuah kajian menganggarkan bahawa pada tahun 2013, pemanasan global telah meningkatkan kebarangkalian berlakunya suhu bulanan tempatan yang memecah rekod sebanyak 5 kali ganda (berbanding dengan satu senario yang tidak mempunyai pemanasan global) di seluruh dunia. Dengan menggunakan sebuah senario pemanasan global sederhana, penyelidik dalam kajian tersebut meramalkan pada 2040, bilangan suhu bulanan yang memecah rekod di seluruh dunia akan meningkat sebanyak 12 kali ganda berbanding dengan senario tanpa pemanasan global.

Perubahan iklim akan menyebabkan lebih banyak hari yang sangat panas dan lebih kurang hari yang lebih sejuk pada masa depan. Kekerapan, tempoh masa dan intensiti gelombang haba turut akan meningkat di kebanyakan kawasan daratan. Peningkatan pembebasan GHG antropogenik akan menyebabkan suhu ekstrem yang lebih serius berlaku dengan lebih kerap. Di seluruh dunia, kekerapan haba sejuk telah berkurang. Terdapat juga bukti yang menunjukkan bahawa perubahan iklim telah melemahkan vorteks kutub dan hal ini akan menyebabkan aliran jet menjadi lebih berombak-ombak. Hal ini boleh menyebabkan berlakunya musim sejuk yang sangat sejuk di sebahagian Eurasia dan Amerika Utara.

Siklon tropika dan ribut hujan  
Pemanasan global bukan sahaja mengubah siklon tropika, malah juga memburukkan impaknya melalui peningkatan aras laut. Intensiti siklon tropika (hurikan, taufan, dll.) diramalkan akan meningkat, dengan kebarangkalian berlakunya siklon tropuka yang berkategori 4 dan 5 meningkat. Tambahan pula, kadar hujan dijangka akan meningkat, namun trend kekerapan masa depan dalam skala global masih tidak jelas. Perubahan siklon tropika juga berbeza mengikut kawasan.

Peningkatan dalam suhu dijangka akan menyebabkan lebih banyak perolakan dan ribut hujan yang sangat serius.

Impak yang berkaitan dengan cuaca

Banjir 

Peningkatan intensiti hujan yang disebabkan oleh perubahan iklim boleh menyebabkan banjir yang lebih serius. Kenaikan aras laut turut meningkatkan risiko banjir. Bagi setiap kenaikan aras laut sebanyak 0.15 m, 20% lebih orang akan terdedah kepada sebuah banjir seratus tahun, kesimpulan ini dibuat dengan mengandaikan bahawa tiada pertumbuhan penduduk dan tiada usaha adaptasi dilakukan. Bagi setiap peningkatan sebanyak 0.75 m, bilangan orang yang terdedah pula akan melipat ganda.

Walaupun ahli sains telah mengetahui bahawa perubahan iklim dan keberubahan akan menyebabkan lebih banyak orang terdedah kepada banjir besar, namun mereka masih tidak pasti betapa besar impaknya disebabkan oleh penggunaan model iklim yang berbeza. Perubahan iklim turut berpontensi untuk meningkatkan kekerapan berlakunya ribut hujan yang lebih besar. Peningkatan ini akan mengubah lengkung Keamatan-Tempoh-Kekerapan (, lengkung IDF) yang sedia ada disebabkan oleh perubahan dalan kekerapan, dan pada masa yang sama akan menyebabkan lengkung itu lebih tinggi dan curam pada masa depan.

Antara 1994 dan 2006, pemerhatian satelit telah menunjukkan peningkatan sebanyak 18% dalam aliran air tawar ke laut, sebahagiannya disebabkan oleh kecairan ais dan sebahagiannya disebabkan oleh peningkatan kerpasan yang didorong oleh peningkatan penyejatan lautan dunia. Kebanyakan peningkatan ini berlaku di kawasan yang telah mengalami hujan yang banyak. Salah satu kesannya ialah infrastruktur pengawalan banjir tidak mampu menampung aliran air yang terlalu banyak itu seperti apa yang berlaku dalam banjir Pakistan 2010.

Kemarau 
Perubahan iklim telah mengganggu beberapa faktor yang berkaitan dengan kemarau, seperti bilangan hujan dan kadar penyejatannya. Peningkatan suhu daratan telah meningkatkan keperluan penyejatan atmosfera (, AED) lalu meningkatkan keterukan dan kekerapan kemarau di seluruh dunia. Disebabkan oleh kekurangan data bagi kemarau yang berlaku pada masa lalu, ahli sains tidak mampu berkata dengan penuh keyakinan bahawa perubahan iklim akan menyebabkan banjir. Namun, tanda-tanda di beberapa kawasan seperti Mediterranean dan California telah menunjukkan bahawa terdapat perhubungan antara kepekatan GHG di atmosfera dengan kekerapan dan keterukan kemarau. Impak kemarau telah diburuklan lagi oleh peningkatan keperluan air, perluasan kawasan bandar, dan usaha memelihara alam sekitar di kawasan tersebut.

Pada 2019, Panel Antara Kerajaan tentang Perubahan Iklim mengeluarkan sebuah Laporan Khas tentang Perubahan Iklim dan Tanah. Penyataan utama dalam laporan tersebut termasuk: kawasan kering dalam keadaan kemarah telah meningkat sebanyak 1% setiap tahun dari 1960 hingga 2013; Pada 2015, sebanyak 500 juta orang meninggal di kawasan yang terimpak oleh penggurunan yang berlaku pada 1980an – 2000an;  Kesan negatif perubahan iklim yang dialami oleh penduduk kawasan yang terjejas oleh degradasi tanah dan penggurunan sedang meningkat.

Kebakaran liar 

Di seluruh dunia, perubahan iklim sedang menyebabkan jenis cuaca yang meningkatkan kebarangkalian berlakunya kebakaran liar. Di kawasan tertentu, perubahan iklim telah secara langsungnya meningkatkan kekerapan berlakunya kebakaran liar. Data dari masa lalu telah menunjukkan bahawa kebakaran liar berlaku dengan lebih banyak pada tempoh iklim panas dan lebih kurang semasa tempoh sejuk. Perubahan iklim juga akan menyebablan tumbuh-tumbuhan menjadi kering. Kebakaran akan merebak dengan lebih cepatnya di kawasan yang mempunyai tumbuh-tumbuhan kering. Suhu yang lebih tinggi juga memanjangkan musim kebakaran liar (satu tempoh masa di mana kebakaran yang serius lebih mungkin berlaku). Di kawasan yang semakin hilang salji, musim kebakaran turut akan dipanjangkan.

Walaupun keadaan cuaca telah meningkatkan risiko berlakunya kebakaran liar, jumlah keluasan kawasan yang terbakar oleh kebakaran liar telah menurun di seluruh dunia. Keadaan ini barangkali disebabkan oleh penukaran kawasan savana kepada kawasan pertanian. Hal ini bermaksud lebih kurang kawasan hutan yang boleh dibakar. Pembakaran terkawal, satu amalan penduduk peribumi AS dan Australia, juga boleh mengurangkan kawasan yang terbakar dan juga merupakan salah satu usaha adaptasi terhadap risiko kebalaran liar yang kian meningkat. Karbon dioksida yang dibebaskan dalam kebakaran liar boleh meningkatkan kepekatan gas rumah hijau. Maklum balas ini masih belum diintegrasikan secara penuhnya ke dalam model iklim.

Rujukan

Pautan luar 

 Kumpulan Kerja IPCC I (WG I). Kumpulan Panel Antara Kerajaan tentang Perubahan Iklim yang menilai aspek saintifik fizikal sistem iklim dan perubahan iklim
 Iklim daripada Pertubuhan Meteorologi Sedunia
 Perubahan iklim - Bahagian Hal Ehwal Ekonomi dan Sosial, Pembangunan Mampan PBB
 Kesan perubahan iklim daripada Pejabat Meteorologi United Kingdom
 Forum Kemanusiaan Global
 Perubahan Iklim - Program Alam Sekitar Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu
 Pengurangan risiko bencana dan perubahan iklim - Strategi Antarabangsa untuk Pengurangan Risiko Bencana

Perubahan iklim