Pemberontakan Komunis di Sarawak

Pemberontakan Komunis di Sarawak telah berlaku di Malaysia dari tahun 1962 hingga 1990, dan melibatkan Parti Komunis Kalimantan Utara dan Kerajaan Malaysia. Ia merupakan salah satu daripada dua pemberontakan Komunis yang mencabar bekas tanah jajahan British di Malaysia semasa Perang Dingin. Seperti Darurat Tanah Melayu (1948-1960) yang terdahulu, pemberontak Komunis Sarawak kebanyakannya adalah daripada kaum Cina, yang menentang pemerintahan British ke atas Sarawak dan kemudian menentang penggabungan negeri ke dalam Persekutuan Malaysia yang baru diwujudkan tersebut. Pemberontakan itu telah dicetuskan oleh Pemberontakan Brunei pada tahun 1962, yang telah ditimbulkan oleh Parti Rakyat Brunei yang berhaluan kiri bagi menentang cadangan pembentukan Malaysia.

Pemberontak Komunis Sarawak juga disokong oleh Indonesia sehingga tahun 1965 ketika Presiden pro-Barat Suharto mengambil alih kuasa dan mengakhiri konfrontasi dengan Malaysia. Dalam tempoh itu, dua pembentukan tentera utama NKCP telah diwujudkan: Pasukan Gerakan Rakyat Sarawak (SPGF) atau Pasukan Gerilya Rakyat Sarawak (PGRS), dan Tentera Rakyat Utara Kalimantan (NKPA) atau Pasukan Rakyat Kalimantan Utara (PARAKU). Selepas berakhirnya Konfrontasi, pasukan tentera Indonesia akan bekerjasama dengan rakyat Malaysia dalam operasi pemberontakan terhadap bekas rakan sekutu mereka.

Parti Komunis Kalimantan Utara secara rasmi ditubuhkan pada Mac 1970 melalui penggabungan beberapa komunis dan kumpulan sayap kiri di Sarawak termasuk Liga Pembebasan Sarawak (SLL), Persatuan Pemuda Lanjutan Sarawak (SAYA), dan NKPA. Sebagai tindak balas kepada pemberontakan, kerajaan persekutuan Malaysia mewujudkan beberapa "kawasan terkawal" di sepanjang jalan Kuching-Serian di Bahagian Pertama dan Ketiga Sarawak pada tahun 1965. Sebagai tambahan, Ketua Menteri Sarawak Abdul Rahman Ya'kub juga berjaya meyakinkan ramai pemberontak NKCP untuk memasuki perundingan damai dan meletakkan senjata mereka antara tahun 1973 dan 1974. Berikutan rundingan damai antara rakyat Malaysia kerajaan dan Parti Komunis Malaya pada tahun 1989, kumpulan pemberontak NKCP menandatangani perjanjian damai pada 17 Oktober 1990 yang secara rasmi mengakhiri pemberontakan.

Lihat juga
 Darurat Tanah Melayu (1948-1960)
 Pemberontakan Komunis (1968-1989)
 Konfrontasi Indonesia-Malaysia
 Parti Komunis Kalimantan Utara

Rujukan

Bacaan lanjut

Sumber utama
 Central Intelligence Agency, OPI 122 (National Intelligence Council), Job 91R00884R, Box 5, NIE 54–1–76, Folder 17. Secret. Reproduced at

Sumber sekunder
 
 
 
 
 

Sejarah Malaysia
Sejarah Sarawak
Konflik abad ke-20
Perang melibatkan Malaysia
Operasi ketenteraan melibatkan Malaysia
Komunisme di Malaysia