Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia

Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia (Tulisan Jawi: جابتن بومبا دان ڤڽلامت مليسيا) merupakan satu agensi bomba dan penyelamat di Malaysia. Perkataan "bomba" dalam Bahasa Melayu dipinjam daripada perkataan Portugis "bombeiros".

Sejarah 

Perkhidmatan bomba di Malaysia bermula pada tahun 1883 melalui penubuhan Skuad Bomba dan Penyelamat Negeri Selangor yang diketuai oleh H.F.Bellamy dan 15 anggota. Pada tahun 1946 sebaik sahaja tamat Perang Dunia Kedua, Perkhidmatan Bomba Malayan Union (MUS) ditubuhkan dengan Flight Lt. W.J Gerumandi sebagai Pengarah Perkhidmatan Bomba Malayan Union. MUS berpengkalan di Kuala Lumpur.

Perkhidmatan Bomba Malaysia disatukan sebagai sebuah jabatan diperingkat persekutuan dan penyatuan Bomba dan Penyelamat di Negeri-negeri Persekutuan pada 1hb Januari 1976. Penyatuan ini meletakkan Perkhidmatan Bomba Malaysia dibawah Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia. Ini diikuti oleh perkhidmatan Bomba Pulau Pinang, Kuala Lumpur dan Melaka pada 1hb Januari 1977. Pada 15hb Mei 1981, perkhidmatan Bomba Sabah dan Sarawak telah disatukan. Justeru, mulai pada saat itu, organisasi ini dikenali secara rasmi sebagai Jabatan Perkhidmatan Bomba Malaysia (JPBM)

Pada 8hb Januari 1997, Jemaah Menteri telah bersetuju perubahan nama Jabatan Perkhidmatan Bomba Malaysia kepada Jabatan Bomba dan Penyelamat, Malaysia dimana pada 21hb Febuari 1997, YAB Perdana Menteri Malaysia Dato' Seri Dr. (sekarang Tun) Mahathir Mohamad dengan rasminya telah mengumumkan dan melancarkan pertukaran nama, logo dan bendera Jabatan Bomba dan Penyelamat, Malaysia di Genting Highlands. Mulai pada detik itu, jabatan ini dinamakan semula dan dikenali sebagai Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia.

Lencana

Bendera 
Bendera JBPM dibahagikan kepada 2 bahagian; segitiga merah dengan puncak jabatan dan jalur kuning-biru di segi tiga yang lain.

Merah 
Merah melambangkan keberanian tinggi di kalangan pemadam kebakaran dalam garis tugas semasa operasi kebakaran dan penyelamatan untuk negara.

Jalur Biru Kuning 
15 garis kuning dan biru bermakna terdapat 15 api dan jabatan menyelamat negeri.

Kuning 
Jalur kuning melambangkan jabatan itu menawarkan 'perkhidmatan emas' kepada pelanggan dan pihak berkepentingan dalam arah perkhidmatan bertaraf dunia dan juga mencerminkan kesetiaan kepada  Raja dan negara.

Biru 
Jalur biru melambangkan air yang digunakan sebagai medium untuk memadamkan kebakaran dan menekankan kebersihan alam sekitar semasa menjalankan operasi kecemasan

Lambang

Bulan sabit dan Bintang 
Bulan sabit dan bintang bermakna bahawa nilai-nilai Islam dan nilai-nilai moral diserap ke dalam budaya jabatan.

Topi keledar pemadam kebakaran dan kapak silang 
Helmet dan kapak silang bermaksud keselamatan kepada kakitangan jabatan yang menyediakan perkhidmatan profesional.

Bunga Padi 
Tiga bijirin bunga berlapis berlapis disusun sembilan dalam dua lingkaran yang melambangkan sembilan  Monarki Negara, keupayaan jabatan untuk melaksanakan Akta Perkhidmatan Bomba dan Penyelamat 1988 dan juga kemakmuran bangsa.

Halangan cengkerang 
Halangan cengkerang merupakan jabatan yang menjalankan kerja penyelamatan.

Merah dan Kuning 
Warna merah melambangkan keberanian yang tinggi, manakala kuning melambangkan jabatan itu menawarkan 'perkhidmatan emas' kepada masyarakat.

Ikrar JBPM
Seksyen 5 (1) & (2) Akta Perkhidmatan Bomba dan Penyelamat 1988 (Akta 341) menetapkan bahawa tugas-tugas Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia adalah seperti berikut:

 Memadamkan, memerangi, menghalang dan mengawal kebakaran.
 Melindungi kehidupan dan harta benda sekiranya berlaku kebakaran.
 Menentukan kebakaran, penyelenggaraan dan peraturan kebakaran.
 Menjalankan siasatan ke atas sebab, asal dan keadaan api.
 Melaksanakan perkhidmatan kemanusiaan, termasuk perlindungan hayat dan harta benda semasa terjadinya bencana.

JBPM boleh selain daripada tugasnya di bawah subseksyen (1), melaksanakan apa-apa tugas lain yang diamanahkan kepadanya oleh undang-undang atau yang dipegang oleh menteri untuk dilaksanakan.

Struktur Organisasi

Ibu Pejabat

Pengarah Bomba Negeri

Akademi Bomba dan Penyelamat 

Terdapat lima kampus Akademi Bomba dan Penyelamat Malaysia (ABPM) (English: Fire and Rescue Academy of Malaysia; FRAM) yang merangkumi:

 ABPM Wilayah Tengah, Kuala Kubu Bharu, Selangor.
 ABPM Wilayah Timur, Wakaf Tapai, Marang, Terengganu.
 ABPM Wilayah Utara, Tronoh, Perak.
 ABPM Wilayah Sabah, Kota Kinabalu, Sabah.
 ABPM Wilayah Sarawak, Kuching, Sarawak.

ABPM menawarkan kursus di peringkat sijil dan diploma dalam bidang kebombaan dan penyelamatan.

ABPM mempunyai Unit Pancaragam dan ditempatkan di ABPM Wilayah Tengah.

Pasukan Bomba Bantuan (PBB) 
Pada 4 Mei 2014, Kerajaan Malaysia telah menubuhkan semula Perkhidmatan Bomba Bantuan (English: Auxiliary Fire Service) sempena sambutan Hari Bomba Antarabangsa di Dataran Merdeka, Kuala Lumpur. Penubuhan semula itu dirasmikan oleh Timbalan Perdana Menteri ketika itu, Tan Sri Muhyidin Yassin. Dari segi sejarah, Perkhidmatan Bomba Bantuan pertama kali ditubuhkan pada tahun 1940. Kemudian, selepas Perang Dunia II, mereka diserap ke dalam perkhidmatan bomba biasa.

Terdapat beberapa perbezaan antara Bomba Bantuan dan Bomba Sukarela. Anggota Bomba Bantuan (English: Auxiliary Fire Officer; PBB) dilatih secara rasmi di ABPM, manakala Anggota Bomba Sukarela menerima latihan mereka di balai bomba negeri dan daerah. Anggota Bomba Bantuan dikawal oleh Akta Perkhidmatan Bomba 1988 dan menerima elaun daripada kerajaan. Anggota Bomba Sukarela tidak menerima elaun daripada kerajaan tetapi merupakan sukarelawan rakyat yang berkhidmat sebagai sebahagian daripada Pasukan Bomba Sukarela yang berpangkalan di Balai Bomba Sukarela yang dibayar oleh komuniti setempat mereka. Mereka dilindungi melalui insurans yang dibayar oleh Kerajaan Malaysia. Sebelum ini didaftarkan dan ditadbir oleh Pendaftar Pertubuhan, Anggota Bomba Sukarela kini akan didaftarkan dan ditadbir terus oleh Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia selepas Parlimen meluluskan Akta Perkhidmatan Bomba (Pindaan) 2018.

Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela (BOMPENS) 
Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela (English: Volunteer Fire and Rescue Force) menjejaki sejarah mereka kembali ke 1883. Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela moden telah ditubuhkan pada tahun 1987 dan dilindungi di bawah Seksyen 62 (1) (CA) Akta Perkhidmatan Bomba 1988. Setiap Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela mempunyai balai bomba, trak bomba, dan peralatan sendiri, yang biasanya ditaja oleh industri tempatan.

Peranan utama Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela adalah untuk melaksanakan operasi memadam kebakaran dalam komuniti mereka. Sekiranya berlaku kecemasan kebakaran dalam komuniti mereka, sukarelawan adalah yang pertama di sana untuk mengawal jika tidak memadamkan kebakaran. Peranan kedua mereka adalah menjadi penghubung antara JBPM dan komuniti setempat mereka. Di samping itu, mereka diberi kepercayaan oleh JBPM untuk menyebarkan kesedaran berkaitan keselamatan kebakaran.

Pasukan Mencari dan Menyelamat Gunung (MOSAR) 

Selepas gempa bumi Sabah yang berlaku pada 5 Jun 2015 menjejaskan Ranau dan Gunung Kinabalu, satu pasukan khusus Mencari dan Menyelamat Gunung (English: Mountain Search and Rescue; MOSAR) telah dibentuk daripada Jurupandu Gunung Kinabalu Taman Sabah pada 23 Jun 2015. Dalam satu majlis di Balai Bomba Ranau, 20 Jurupandu Gunung Kinabalu telah dilantik sebagai Anggota Bomba Bantuan dan dilantik sebagai ahli pengasas MOSAR. Majlis itu dirasmikan oleh Menteri Kesejahteraan Bandar, Perumahan dan Kerajaan Tempatan ketika itu, Datuk Abdul Rahman Dahlan.

MOSAR mengambil tempat di kalangan unit penyelamat pakar Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia, termasuk Pasukan Operasi Taktikal dan Menyelamat Khas Malaysia (English: Special Tactical Operation and Rescue Team of Malaysia; STORM) dan Pasukan Pelbagai Kemahiran (English: Multi Skill Team; MUST).

Seragam

Pakaian Kerja Biru 
JBPM mula menggunakan 'Very Dark orn Flower Blue' untuk pakaian seragam rasmi mereka sejak tahun 1997. Sebelum ini, kakitangan JBPM memakai seragam kerja warna Khaki.

Seragam jaket bulu biru dipakai oleh semua jajaran JBPM semasa tugas rasmi manakala versi seragam berwarna biru dipakai semasa perbarisan kehormatan.

Pakaian Celoreng 
Pakaian ini digunakan untuk menjalankan tugas khas, operasi menyelamat dan operasi lain yang tidak melibatkan kebakaran. Pakaian ini juga boleh dipakai apabila melakukan kerja harian di balai bomba atau urusan rasmi di mana penggunaannya adalah seperti yang diarahkan.

Beret Merah 
Kakitangan JBPM dan Pasukan Bomba Bantuan dianugerahkan dengan beret merah dengan lapisan hitam di belakang lambang itu setelah mereka menamatkan latihan kebakaran dan penyelamatan asas mereka di FRAM.

Untuk Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela, ia berbeza bergantung kepada keadaan. Di Kedah, para sukarelawan memakai beret merah dengan lapisan merah di belakang simbol JBPM di Pulau Pinang, mereka memakai beret merah yang sama dengan pasukan biasa tetapi tanpa lapisan hitam. Kadet Bomba memakai beret biru laut biru sebaliknya.

Operasi Pemadam Kebakaran 
Pakaian kalis api ini dipakai semasa operasi bomba dan latihan yang melibatkan api. Pakaian ini juga boleh dipakai semasa perarakan rasmi jika diarahkan.

Terdapat beberapa warna pakaian operasi Bomba. Oren dipakai oleh anggota bomba biasa, kuning dipakai oleh anggota bomba sukarela dan hitam dipakai oleh Pegawai JBPM (pangkat dari Penolong Penguasa Bomba ( PPgB ) kepada Ketua Pesuruhjaya Bomba ( KPjB )).

Pangkat dan kedudukan 

Sumber: Senarai pangkat

Inventori terkini

Kenderaan 

Honda ST 1000 Pan European, VFR 800 rapid intervention motorcycles
Honda 6x6 All-Terrain Buggy for Rescue Missions and Forest Firefighting
Isuzu Morita Super Gyro Turn Table Ladder, 4-WD Rescue Vehicle
Scania Medium Fire Rescue Tender, Magirus TL30 Turn Table Ladder, HAZMAT Tender, Exhibition and Information Vehicle, P31D Multilift Pod Carriers(Mobile/Modular Command Post, Rescue Equipments)
Mercedes Benz Atego Light Fire Rescue Tender,Actros 1831/Amdac-Magirus Turn Table Ladder, Actros 3335/Amdac-Magirus Turn Table Ladder 
Mercedes Benz Actros Pumper/Heavy Tanker/Water Tender
Volvo N1227 Numela 30m Skylift HP (bought in the early 80's, SLEP Programme Upgrades(on 2003)) Gradually to be phased-out.
GMC C3500 Rapid Intervention Fire Rescue Tender
Ford F350XL Rapid Intervention Fire Rescue Tender, Ford Ranger Everest 4WD Command Vehicle
Mitsubishi Pajero 4-WD Fire Commander Vehicle (4-Wheel Drive)
DRB-HICOM Handalan Mk 2 - 4WD General purpose 3 tonne truck with rear lift
Perodua Rusa Utility Van- gradually being phased out. Replaced with Nissan Urvan Utility Van/MPV.
Korean KIA Pregio Fire Investigation/Forensics Vehicle

Unit laut
Fire hovercraft
Fire boat Rigid Inflatable-hull Boats

Unit udara
Agusta A109 Search and Rescue/light utility helicopter (9M-BOA & 9M-BOB) (9M-BOA crashed on 16/9/2010 at near Lanchang, Pahang.)
Mil Mi-17 Search and Rescue heavy helicopter
Mi-171 Search and Rescue heavy helicopter
AgustaWestland AW139 Search and Rescue/light utility helicopter (9M-BOC & 9M-BOD)

Dalam budaya masyhur 
 2010: Da Bomba, siri TV komedi oleh TV3, mengenai Ahli bomba, pasangan suami isteri dan komuniti tempat tinggal bomba Komuniti.
 2016: Abang Bomba I Love You, siri TV romantis oleh ASTRO, tentang seorang gadis muda jatuh cinta dengan penyelamatnya; seorang ahli bomba.
 2016: Hero, siri TV oleh RTM, mengenai cabaran yang dihadapi oleh anggota bomba.
 2019: Hero: Jangan Bikin Panas, sebuah filem mengenai cabaran yang dihadapi oleh bomba.

Galeri

Pingat Kebesaran & Bar Perkhidmatan
Senarai pingat kebesaran bomba

 Bintang Jasa Bomba
    Pingat Ketua Pengarah Bomba
 Pingat Jasa Bomba
   Pingat Setia Bomba
   Pingat Cemerlang Bomba
   Pingat Perkhidmatan Di Acheh
    Pingat Perkhidmatan Di Indonesia
Bar perkhidmatan
   30 Tahun Perkhidmatan
   20 Tahun Perkhidmatan
  10 Tahun Perkhidmatan
   Disahkan Jawatan

Rujukan

Pautan luar
Jabatan Bomba dan Penyelamat Selangor 
Bahagian Kejuruteraan, Bomba 
Sukarelawan Bomba dan Penyelamat, Malaysia 

Jabatan bomba di Asia
Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia