Panji-panji, alat bendera dan guidon

Dalam organisasi ketenteraan, amalan membawa panji-panji, alat bendera atau guidon (sejenis gegantung/sepanduk) yang berwarna-warni ini, semuanya bertindak sebagai tempat berkumpul bagi pasukan tentera dan menandakan lokasi komander, dianggap berasal dari Mesir Purba sekitar 5,000 tahun yang lalu.  Empayar Rom juga membuat bendera perang sebagai sebahagian daripada ketumbukan tentera mereka yang besar. Ia telah diformalkan dalam angkatan tentera Eropah di Puncak Zaman Pertengahan, dengan bendera dipaparkan bersama lambang kebesaran komander.

PANJI-PANJI yang dipanggil sebagai ‘colours’ dalam bahasa Inggeris mula digunakan sebagai panggilan kepada warna cerah yang terdapat pada lambang pasukan infantri, namun apa pentingnya membawa peralatan itu ke medan perang?

Mungkin masyarakat awam melihatnya sebagai satu simbol pasukan ketenteraan sahaja, namun bagi mereka yang berada di barisan hadapan keselamatan negara terutama askar, panji-panji membawa makna tersendiri.

Perkataan panji-panji membawa maksud lambang yang dibawa oleh unit-unit tentera, khususnya unit infantri. Bagaimanapun selepas itu, panji-panji diguna pakai kepada lambang-lambang dan lencana-lencana tentera berkuda dan unit-unit berkenderaan.

Fungsinya pula adalah untuk digunakan sebagai satu cara pengenalan dan tanda tempat berkumpul atau markas pasukan semasa peperangan.

Dengan perubahan-perubahan yang berlaku dalam peperangan, panji-panji telah dianggap sebagai satu simbol semangat dan tradisi pasukan yang membawanya. Bagi sesebuah pasukan tentera, panji-panji merupakan simbol yang menjadi kemuliaan kepada setiap warga pasukan dan mesti dipertahankan daripada jatuh ke tangan musuh.

Panji-panji amat disanjung tinggi dan diberi penghormatan yang mulia oleh setiap anggota tentera dan sebab itulah apabila dalam barisan, ia akan dibawa oleh Pegawai Muda diiringi pula oleh dua orang Sarjan Pengiring.

Semasa panji-panji dalam barisan melintas lalu di hadapan, adalah menjadi adat resam yang menuntut supaya hadirin berdiri manakala yang berpakaian seragam hendaklah memberi tabik hormat.

Secara tradisinya, hanya pasukan yang mempunyai rekod kecemerlangan dalam perkhidmatan akan dianugerahkan panji-panji. Sebagai tanda penghormatan kepada sesebuah pasukan, nama peperangan yang melibatkan pasukan berkenaan akan ditandakan atau disulam terhadap panji-panji tersebut.

Tanda-tanda itu dikenali sebagai  Penghormatan perang atau ‘Battle Honours’ dalam bahasa Inggeris.

Penggunaan umum

Apabila pasukan tentera semakin terlatih dan menggunakan set formasi, setiap keupayaan rejimen untuk memastikan formasinya berpotensi kritikal terhadapnya, dan dengan itu kejayaan tenteranya. Dalam kekacauan pertempuran, terutamanya akibat jumlah debu dan asap di medan perang, askar-askar mesti dapat menentukan dimana rejimen mereka berada.

Bendera rejimental biasanya dianugerahkan kepada rejimen oleh ketua negara semasa upacara istiadat. Oleh itu mereka dilayan dengan penuh penghargaan kerana mereka mewakili kehormatan dan tradisi rejimen. Panji-panji boleh disulam dengan nama-nama pertempuran atau simbol lain yang mewakili pencapaian lepas (lihat penghormatan perang).

Rejimen cenderung menggunakan "pengawal panji-panji", yang terdiri daripada askar-askar berpengalaman atau elit, untuk melindungi panji-panji mereka. Akibatnya, penawanan bendera musuh dianggap sebagai kejayaan hebat.

Ia tidak senang-senang dimusnahkan – apabila terlalu berusia untuk digunakan, ia diganti dan disimpan di muzium, bangunan keagamaan dan tempat-tempat lain yang penting untuk rejimen mereka. Namun, dalam kebanyakan tentera moden, arahan tetap kini diminta bagi Panji-Panji dimusnahkan dengan sengaja apabila ia berada dalam keadaan bahaya jika ditawan oleh pihak musuh.

Oleh kerana kedatangan senjata moden, dan perubahan taktik seterusnya, Panji-Panji tidak lagi dibawa kedalam pertempuran, tetapi terus digunakan pada acara-acara rasmi.

Lihat juga
Glosari veksilologi (ilmu bendera) 
Sejarah panji-panji, alat bendera dan guidon
Istiadat Mengarak Panji-Panji
Bendera perang
With flying colours (panji-panji berkibaran)

Rujukan
 BR1834 – Royal Naval Handbook of Ceremonial and Drill

Pautan luar 
Flags of the World
Warflags

Bendera
Tanda kebesaran
Ketenteraan