Kemaman

Kemaman merupakan sebuah daerah di negeri Terengganu, Malaysia. Daerah ini terletak di selatan negeri Terengganu dan berkeluasan 2,535 kilometer persegi, ketiga terbesar selepas Hulu Terengganu dan Dungun. 

Daerah ini terbahagi kepada 11 mukim dan berpusat di Chukai. Terdapat juga beberapa pekan lain yang penting di daerah ini iaitu Kijal, Kerteh dan Kemasik.

Pentadbiran

Daerah Kemaman ditadbir satu pihak berkuasa tempatan, iaitu Majlis Perbandaran Kemaman yang berpusat di Chukai. Daerah ini terbahagi kepada 12 mukim, sebuah bandar dan empat pekan.

Mukim 
 Mukim Bandi
 Mukim Banggul
 Mukim Binjai
 Mukim Cukai
 Mukim Hulu Jabur
 Mukim Hulu Cukai
 Mukim Kemasik
 Mukim Kertih
 Mukim Kijal
 Mukim Pasir Semut
 Tebak 
 Teluk Kalung 

Pekan dan Bandar
 Bandar Cukai
 Pekan Air Jernih
 Pekan Air Putih
 Pekan Kemasik 
 Pekan Kijal

Geografi 
Bentuk muka bumi daerah ini dapat dibahagikan kepada tiga kawasan utama iaitu :
 Kawasan pantai.
 Kawasan pedalaman.
 Kawasan kaki bukit (terletak hanya beberapa kilometer dari pantai).

Kawasan pantai mempunyai bentuk muka bumi yang rendah dan rata dan majoriti penduduk tertumpu kepada aktiviti menangkap ikan. Kawasan ini memanjang sejauh kira-kira 38 kilometer dari Kuala Kemaman ke Kertih. Lebih separuh populasi Kemaman tertumpu di kawasan ini. 

Kawasan pedalaman daerah ini pula mempunyai bentuk muka bumi tanah tinggi dan berbukit bukau. Kawasan ini kaya dengan hasil bijih timah, tanaman kelapa sawit dan kayu kayan. 

Kawasan kaki bukit daerah ini merangkumi jumlah penduduk kedua paling ramai di daerah ini. Kawasan ini terletak di antara kawasan persisiran pantai dan kawasan pedalaman. Aktiviti utama penduduk kawasan ini dalam sektor pertanian.

Sungai di Kemaman
 Sungai Tualang 
 Sungai Lintang (3.4km) 
 Sungai Ayer Neroh (4.8km) 
 Sungai Ek Ak (6.8km) 
 Sungai Ayer Puteh (6.8km) 
 Sungai Serada (7.6km) 
 Sungai Jerneh (7.6km) 
 Sungai Mawar (9.6km) 
 Sungai Gajah Mati (10.8km) 
 Sungai Ajai (10.8km) 
 Sungai Lubok Kepala (10.8km) 
 Sungai Rambai (10.8km) 
 Sungai Kijok (12.3km) 
 Sungai Sendok (12.3km) 
 Sungai Senik (12.3km) 
 Sungai Gesim (12.3km) 
 Sungai Chenderong (12.3km) 
 Sungai Buloh Nipis (12.3km) 
 Sungai Nipah (14km) 
 Sungai Keladi (14km) 
 Sungai Najang (14.5km) 
 Sungai Lawang (14.5km) 
 Sungai Cheneh (15.2km) 
 Sungai Rong Hilir (15.3km) 
 Sungai Tebak (17km) 
 Sungai Dedak (17km) 
 Sungai Burong (17km) 
 Sungai Jenereh (17.1km) 
 Sungai Badir (17.1km) 
 Sungai Trunggang (17.4km) 
 Alor Gajah (17.4km) 
 Sungai Rasa (18.3km) 
 Sungai Ayam (18.3km) 
 Sungai Puteh (18.3km) 
 Sungai Musang (18.4km) 
 Sungai Utonk (18.4km)

Sejarah

Sejarawan Mesir bernama Ptolemy yang membuat peta dunia termasuk Semenanjung Tanah Melayu menyebut Kemaman sebagai Kole. Kuala Terengganu pula sebagai Primula.

Sekitar tahun 1700, Che Wan Teh keturunan bangsawan Kuala Pahang telah berhijrah ke sini berikutan berlaku persengketaan di Pahang. Beliau menjadi peneroka pertama bagi Kampung Bukit Kuang. Sebelum itu, orang Sakai telah lama mendiami kawasan ini. Setelah kedatangan orang Melayu, orang Sakai berhijrah jauh di pedalaman Kemaman. Kemudian, Che Wan Teh berpindah ke Tanjung Geliga di muara Sungai Kemaman bagi mencari kawasan lebih selamat. Seterusnya berpindah ke Chukai yang lebih stabil dan selamat daripada ancaman lanun.

Versi lain pula menyatakan Kemaman diteroka oleh Lebai Saris seorang bangawan Patani, Siam pada awal abad ke-19 semasa Terengganu dibawah pemerintahan Sultan Ahmad (1808 - 1830).Lebai Saris dan pengikutnya telah datang ke Kemaman dan meneroka kawasan penempatan di sekitar Kampung Nyor.

Lebai Saris juga dikaitkan sebagai orang yang telah memberi perkataan "Kemaman" iaitu  gabungan perkataan-perkataan "Kera" dan "Pokok Maman". Tidak dapat dinafikan bahawa Lebai Saris telah memainkan peranan penting dalam Pembukaan Daerah Kemaman secara lebih meluas di antara Kampung Mak Cili, Kampung Mat Lagam, Kampung Pasir Tengku dan Kampung Jabor.

Penduduk Daerah Kemaman telah bertambah dan pengaruh kekuasaan Lebai Saris semakin teserlah. Berikutan itu, timbul fitnah menyatakan Lebai Saris tidak mahu lagi tunduk kepada Yang di Pertuan Terengganu (Sultan Terengganu). Oleh itu Sultan Ahmad telah menghantar Engku Kembal untuk melawan kekuatan Lebai Saris yang di ketuai oleh anaknya Abu Bakar. Dengan tipu muslihat, Engku Kembal telah berjaya menewaskan Lebai Saris dan anaknya. Kedua-dua mereka dianggap penderhaka dan di hukum sula dengan suda nipah.

Tumpuan pelancongan 

Daerah Kemaman juga memiliki beberapa tempat yang mempunyai daya tarikan tersendiri dan sentiasa menjadi tumpuan pengunjung dari dalam dan juga pengunjung luar negara. Antara tempat-tempat tersebut termasuklah :-
 Taman Rekreasi Bakau Tinggi, 
 Pantai Mak Nik
 Zoo Bukit Takal
 perkampungan nelayan Kuala Kemaman.
 Telaga Simpul
 Rumah Aceh
 Masjid Aceh
 Dataran Kelip-kelip Kampung Yak Yah

Tumpuan membeli belah
 Switch @ Coast Kemaman
 Kompleks Membeli-Belah Casa Limbong
 Mesra Mall @ Giant 
 Yellow Town
 Kompleks Centre Point Kemaman @ The Store
 Coast Mall Kemaman @ UO Superstore (AKAN DIBUKA)
 Tunas Manja
 Pasaraya Besar Giant Kijal
 Mydin Mall Bandar Putra Kemaman (DALAM PERANCANGAN)
Southern Mall (DALAM PEMBINAAN)

Pengangkutan 

 MyCar Kemaman - Perkhidmatan kereta sewa dalam talian di Kemaman. Muat turun aplikasi MyCar di Google apps dan App Store.

Pentadbiran
Daerah Kemaman merupakan salah sebuah daerah yang terdapat dalam negeri Terengganu.

Mukim
 Mukim Bandi
 Mukim Banggul
 Mukim Binjai
 Mukim Cukai
 Mukim Hulu Cukai
 Mukim Hulu Jabur
 Mukim Kemasik
 Mukim Kertih
 Mukim Kijal
 Mukim Pasir Semut
 Mukim Tebak
 Mukim Teluk Kalung
 Bandar Cukai
 Pekan Air Jernih
 Pekan Air Putih
 Pekan Kemasik
 Pekan Kijal

Politik

Wakil Rakyat

Parlimen Malaysia

P040 Kemaman - YB. Che Alias Hamid  Pas

Dewan Undangan Negeri Terengganu

Rujukan

Pautan luar

 Sejarah Kemaman
 Alam Semulajadi Kemaman
http://www.mot.gov.my/English/Agencies/Kemaman_port.htm 
http://www.mpkemaman.gov.my/kawasan/mpenduduk.htm 
http://www.mpkemaman.gov.my/profail/sejarah.htm 
  Majlis Perbandaran Kemaman 

Daerah di Terengganu