Daerah Beluran

Daerah Beluran merupakan sebuah daerah yang terletak dalam Bahagian Sandakan, Sabah, Malaysia. Daerah Beluran sebelum ini dikenali sebagai Daerah Labuk dan Sugut.

Etimologi 

Nama Beluran pada masa dahulu ialah "Buludan" / "buudan" yang bermaksud bukit. Nama tersebut digunakan oleh setiap etnik yang tinggal disitu. Bagi suku kaum Tidung Sambel "buud" atau "bulud" bagi Tidung Bangaweng bermaksud bukit, manakala "buudan" / "buludan" bermaksud merujuk tempat yang berbukit iaitu tempat kedudukan balai polis sekarang ini. Orang Inggeris yang menguasai negeri Sabah pada waktu itu sukar untuk menyebut nama tersebut sehingga mereka menyebutnya Beluran. Nama tersebut telah digunapakai sehingga ke hari ini.

Sejarah
Daerah Beluran, dahulunya lebih dikenali sebagai Daerah Labuk-Sugut dan telah wujud sejak awal Pentadbiran British North Borneo Charterd Company, ia merupakan antara Daerah yang terawal di Negeri Sabah. Nama Beluran diambil sempena nama bukit yang menjadi "Land Mark" pekan ini, iaitu dalam bahasa Dusun Labuk, Sungai dan Tidong disebut "BULUDAN" Pertukaran nama terjadi akibat daripada salah sebutan dan ejaan dalam surat menyurat oleh warga Inggris yang tidak fasih menyebut perkataan dalam bahasa tempatan menyebabkan BULUDAN bertukar kepada BELURAN dan kekal sehingga kini. Pejabat Pentadbiran Daerah Beluran telah ditubuhkan seawal tahun 1916, walaubagaimanapun semua rekod dan data berkenaan telah musnah akibat perang dunia ke dua, dan rekod Pegawai Daerah beberapa tahun juga musnah. Menurut sumber daripada orang lama, Encik B.S Willie telah dilantik sebagai Pegawai Daerah Beluran pada tahun 1945. KLAGAN merupakan Pusat Pentadbiran Daerah Labuk Sugut yang pertama, tetapi kerana kawasan tersebut seringkali dilanda banjir, Pemerintah British telah memindahkan pusat pentadbiran tersebut ke kaki bukit Beluran.

Geografi 
Daerah Beluran terletak di Bahagian Sandakan di Pantai Timur Sabah, yang menghadap Laut Sulu di sebelah Timur, Daerah Sandakan di Tenggara, Daerah Telupid di Barat Daya, Daerah Ranau di Barat dengan Daerah Kota Marudu di Barat Laut dan Daerah Pitas di Utaranya.

 Sungai  utama yang melalui Daerah Beluran ialah:-
 Sungai Labuk
 Sungai Sugut
 Sungai Tongod
 Sungai Sapi
 Sungai Lingkabau
 Sungai Paitan
 Sungai Tangkarason

Demografi 
Penduduk Daerah Beluran adalah campuran pelbagai kumpulan etnik seperti Tidong, Orang Sungai, Kadazandusun dan Suluk, masyarakat menjadi lima komponen terbesar.

Orang Sungai di Daerah Beluran
Daerah Beluran adalah Tanah Air bagi Orang Sungai Khususnya Orang Sungai yang bertutur dalam Bahasa Paitanik, seperti Suku Paitan, Tambanuo, Sugut, Lingkabau, Puawang, Inokang dan sebagainya.

Berikut ini adalah pecahan Etnik-etnik Orang Sungai yang terdapat di Daerah Beluran menurut Persatuan Bangsa Sungai Sabah (SABAS) :

Kadazandusun di Daerah Beluran
Berikut ini adalah pecahan Sub-Suku Kadazandusun yang terdapat di Daerah Beluran, walaupun begitu terdapat sedikit pertindihan antara sukuan Bangsa Sungai dan Dusun di Beluran.

Pentadbiran 
Daerah Beluran dan Daerah Kecil Paitan terletak dibawah kuasa Majlis Daerah Beluran, Merangkumi kawasan seluas 5,498 kilometer persegi dan mempunyai dua Kawasan Utama iaitu Pekan Beluran seluas 3,840 ekar dan Pekan Kecil Paitan dengan keluasan 750 ekar. Mempunyai 11 buah Mukim terdiri daripada 131 buah Kampung. 

Daerah Kecil Telupid. Namun Daerah Kecil Telupid telah dinaik taraf daripada Daerah Kecil kepada Daerah Penuh pada 1 Januari 2014.

 Keluasan Daerah Beluran 

Daerah Beluran - 3,316 km2 (1,280 sq mi)
Daerah Telupid - 1,935 km2 (747 sq mi)
Daerah Kecil Paitan - 2,466 km2 (952 sq mi)

Mukim dan Kampung di Daerah Beluran (Labuk dan Sugut)
         
Mukim Tetabuan
Kampung Tetabuan
Kampung Keniogan

Mukim Klagan
Kampung Air Beluran    
Kampung Keramat    
Kampung Sri Menanti    
Kampung Kuala Pelandok    
Kampung Ulu Pelandok    
Kampung Muanad 1    
Kampung Muanad 2    
Kampung Muanad 3    
Kampung Ranpek Muanad 4    
Kampung Bukit Besi    
Kampung Biangkang    
Kampung Klagan Jaya    
Kampung Klagan

Mukim Kolapis
Kampung Kolapis Laut    
Kampung Kolapis Pasir    
Kampung Kolapis Seberang    
Kampung Kolapis Darat    
Kampung Sungai Napas    
Kampung Sungai-Sungai    
Kampung Iran Baru    
Kampung Pelantong    
Kampung Cahaya Baru    
Kampung Sungai Nangka    
Kampung Balaban Jaya

Mukim Sapi
Kampung Kuala Sapi    
Kampung Pandan-Pandan    
Kampung Bantun    
Kampung Sungai Sapi    
Kampung Manduring    
Kampung Bintang mas    
Kampung Ulu Sapi    
Kampung Toniting    
Kampung Ulu Muanad Batu 52-54    
Kampung Lubuk Dungun 1    
Kampung Lubuk Dungun 2    
Kampung Lidong    
Kampung Penimbanan    
Kampung Sualok    
Kampung Bambangan

Mukim Nangoh 
Kampung Bakong-Bakong    
Kampung Biru-Biru    
Kampung Perancangan    
Kampung Ganah Jati    
Kampung Rumidi Lama    
Kampung Tembidong-Bidong    
Kampung Terasak    
Kampung Nangoh    
Kampung Rancangan Nangoh    
Kampung Sinaputan    
Kampung Rumidi Baru    
Kampung Pinunakan

Mukim Pamol
Kampung Bayok
Kampung Tagas-Tagas    
Kampung Lumantik    
Kampung Kamansi    
Kampung Tolungan Tongod    
Kampung Kokos    
Kampung Cenderamata    
Kampung Botition
Kampung Basinti  Baru    
Kampung Basinti Lama (Dorom-Dorom)    
Kampung Basai Baru    
Kampung Rungus Baru    
Kampung Lintabung Darat    
Kampung Timbulus    
Kampung Dampiron    
Kampung Monopod 69  

Kampung Dibawah Pentadbiran Daerah Kecil Paitan

Mukim Sungai-Sungai
Kampung Sungai-Sungai    
Kampung Munungan    
Kampung Binsulung    
Kampung Matanggal    
Kampung Talidusan    
Kampung Sukang Talidusan    
Kampung Kurom    
Kampung Tagupih    
Kampung Linayukan    
Kampung Tampat    
Kampung Kinadaan (Kg. Ulu Sungai-Sungai)

Mukim Lingkabau 
Kampung Kuala Lingkabau
Kampung Nakadong    
Kampung Tagapalang    
Kampung Waigon 1    
Kampung Waigon 2    
Kampung Abuan    
Kampung Penindakan    
Kampung Mangkasulap    
Kampung Bukit Kambing    
Kampung Suyan    
Kampung Pemotodon    
Kampung Tumandaa    
Kampung Melapi

Mukim Tangkarason
Kampung Tangkarason    
Kampung Alongai    
Kampung Timpus    
Kampung Dalamas    
Kam0ung Tebatu    
Kampung Simpangan    
Kampung Lubang Buaya    
Kampung Lakang    
Kampung Kobambangan    
Kampung Kabuluh    
Kampung Batangon Darat    
Kampung Batangon Laut    
Kampung Sulit    
Kampung Binanjar    
Kampung Tanjung Nipis 1    
Kampung Tanjung Nipis 2    
Kampung Pinampadan    
Kampung Golong    
Kampung Kampung Kaindangan    
Kampung Pinangkau    
Kampung Tawanan    
Kampung Musinggapo    
Kampung Maidan

Mukim Jambongan
Kampung Jambongan    
Kampung Pantai Boring    
Kampung Terusan Sugut    
Kampung Obah    
Kampung Semangat    
Kampung Bahanan    
Kampung Limau-Limau 54

Kawasan Parlimen dan Dewan Undangan Negeri 
Labuk Sugut merupakan satu kawasan parlimen yang telah bertukar nama kepada Parlimen Jambongan pada Pilihanraya Umum Malaysia 1986 dan kini kepada Parlimen Beluran. Daerah ini mempunyai sebuah kawasan Parlimen (Parlimen Beluran) dan dua kawasan DUN, iaitu Labuk,  Sugut dan Telupid.

Pautan luar 
 Majlis Daerah Beluran
 Pejabat Daerah Beluran 

Daerah di Sabah