Bung Moktar Radin

Datuk Seri Panglima Bung Moktar bin Radin (lahir 15 September 1959) merupakan seorang ahli politik Malaysia yang pernah menyandang jawatan sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah merangkap Menteri Kerja Raya Sabah dari 29 September 2020 sehingga 11 Januari 2023. Beliau adalah bekas ahli Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (USNO) dari tahun 1980 sehingga tahun 1990. Beliau berkhidmat sebagai Ahli Parlimen Kinabatangan, Sandakan sejak November 1999 dan menjadi Anggota Dewan Undangan Negeri Sabah (DUN) untuk Lamag sejak September 2020. Beliau merupakan Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO) iaitu parti komponen gabungan Barisan Nasional (BN) sejak tahun 1991. Pada peringkat parti, beliau ialah Pengerusi Badan Perhubungan UMNO negeri Sabah dan Ahli Majlis Kerja Tertinggi UMNO (dipilih). Beliau menjadi Timbalan Ketua Menteri Sabah I dan menjawat jawatan Menteri Kerja Raya Sabah (JKR Sabah) setelah gabungan tempatan yang rasmi, Gabungan Rakyat Sabah (GRS) telah memenangi Pilihan Raya Negeri Sabah 2020 dan secara rasmi dilucutkan jawatan pada Februari 2023 selepas cubaan menjatuhkan Kerajaan Sabah pimpinan GRS (jawatan beliau digantikan oleh Shahelmey Yahya).

Pada 2 September 2022, Mahkamah Sesyen memerintahkan Bung Moktar dan isteri Zizie Izette Abdul Samad membela diri atas tuduhan rasuah berjumlah RM2.8 juta.

Latar belakang 
Moktar bin Radin dilahirkan pada 15 September 1959 di Sukau, Kinabatangan, Sandakan. Beliau berketurunan Orang Sungai Sukau dan satu dari dua orang isterinya berbangsa Orang Melayu Semenanjung iaitu artis Datin Zizie Ezette. Bung Mokhtar dilahirkan dalam keluarga politik apabila datuk nenek serta ibu bapanya adalah penyokong kuat Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (USNO) sejak ia ditubuhkan oleh Allahyarham Tun Datu Mustapa pada awal 1960-an dan memulakan kerjaya politik sebagai ahli politik USNO pada tahun 1980. Ibu bapa beliau ialah Rashidah Jikrun dan Radin Yatim. Isteri beliau ialah Datin Seri Panglima Nor Asidah Alimudin dan artis Zizie Ezette.

Pendidikan 
 Ijazah Sarjana Falsafah (Analisis Polisi dan Keselamatan), Universiti Kebangsaan Malaysia
 Sekolah Menengah Kebangsaan Sandakan
 Sekolah Rendah Kebangsaan Kampung Bilit, Kinabatangan, Sandakan

Kerjaya 

Sebelum menjadi Ahli Parlimen, beliau pernah berkhidmat dengan Jabatan Hal-Ehwal Khas Sandakan (1987-1991), Pegawai Luar Bandar MARA Sandakan (1991-1992) dan Setiausaha Politik (1994-1999).

Politik

Jawatan politik 
 Timbalan Pengerusi Kelab Penyokong Kerajaan (BNBBC) (sejak 2008)
 Ahli Parlimen Kinabatangan, Sandakan (sejak 1999)
 Ketua UMNO Bahagian Kinabatangan, Sandakan (1996 sehingga sekarang)
 Ketua Penerangan Pemuda UMNO Sabah (1991-1995)
 Ketua Pemuda UMNO Bahagian Kinabatangan, Sandakan (1991-1995)
 Exco Pemuda USNO (1980-1991)
 Ketua Pemuda USNO Bahagian Kinabatangan, Sandakan (1979-1991)

Kerjaya politik 
Beliau kali pertama menjadi calon Barisan Nasional (BN) pada pilihan raya Sabah pada 1994 bagi kerusi Kuamut iaitu kubu kuat pembangkang ketika itu. Beliau kalah kerana mendakwa dirinya disabotaj. Beliau kali pertama memenangi pilihan raya pada 1999 setelah mengalahkan calon Parti Bersatu Sabah (PBS), Ali Latip Taha untuk kerusi Parlimen Kinabatangan. Sejak menyertai politik pada 1978, beliau menjadi wakil calon USNO dan BN sebanyak lima kali untuk kerusi Sukau dan Parlimen Kinabatangan, Sandakan.

Pada 29 September 2020, Datuk Bung Moktar telah mengangkat sumpah sebagai Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah yang bertempat di Istana negeri Sabah. Namun, Ketua Menteri Sabah Hajiji Noor mengumumkan bahawa Datuk Bung Moktar telah bertukar portfolio dengan Datuk Masidi Manjun daripada Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah kepada Menteri Kerja Raya Sabah. Pada waktu yang sama, Datuk Bung Moktar juga menyandang jawatan sebagai Timbalan Menteri Sabah.

Pelibatan lain 
Beliau menjadi presiden Persatuan Bola Sepak Sabah (SAFA) pada 6 Jun 2021 setelah memegang jawatan tersebut sejak bulan Disember 2020. Beliau mengumumkan peletakan jawatannya pada 8 Januari 2023 susulan penarikan sokongan BN Sabah terhadap Hajiji Noor selaku Ketua Menteri Sabah. Moktar menyatakan bahawa peletakan jawatan ini atas sebab keinginannya menumpukan perhatian terhadap kerjaya politiknya.

Kontroversi 
Bung Moktar telah menimbul pelbagai kes kontroversi melalui perkataan-perkataannya dalam tempohnya di parlimen.

Penggunaan bahasa kesat
Bung Moktar menarik perhatian apabila menggunakan perkataan lucah "Fuck you (Celaka kamu)! Samseng you (kamu) nak gaduh dengan saya" ketika berbahas dengan ahli parlimen Parti Tindakan Demokratik (DAP) dari Bukit Mertajam Pulau Pinang, Chong Eng di persidangan Parlimen pada tahun 2001.

Bung telah menimbulkan kontroversi lagi pada 7 Ogos 2018 ketika sidang Dewan Rakyat penggal ke-14, apabila semasa beliau membahas tentang GST dalam parlimen, beliau disinggung perasaan oleh Ahli Parlimen Puncak Borneo, Sarawak, Willie Mongin yang bertanya sama ada beliau telah mengunjungi kasino; Willie juga pertama kali menjadi anggota parlimen. Berikut ialah petikan.

Berikutan kejadian tersebut, perang mulut telah berlaku dengan anggota parlimen di kedua-dua pihak menjerit kepada satu sama lain. Timbalan Speaker Dewan Rakyat, Mohd Rashid Hasnon telah gagal mengawal keadaan, namun keadaan telah diselamatkan dengan deringan loceng menandakan waktu rehat tengah hari telah tiba. Speaker Dewan Rakyat Mohamad Ariff Md Yusof telah mengingatkan ahli-ahli parlimen supaya menjaga perkataan-perkataan mereka.

Penggunaan "bocor" 
Beliau bersama dengan Mohammad Said Yusof (Ahli Parlimen Jasin semasa itu) telah menggemparkan seluruh negara kerana membuat komen seksis atau komen lucah terhadap seorang Ahli Parlimen wanita dari DAP, Fong Po Kuan (Batu Gajah) di Parlimen semasa sidang Parlimen pada tahun 2007. Beliau mengikuti Mohammad Said mengatakan bahawa Fong Po Kuan "bocor" setiap bulan (datang haid), semasa mereka sedang berbahas tentang kebocoran bangunan Parlimen.

Pada mulanya mereka enggan meminta maaf, tetapi selepas menerima tekanan dari seluruh negara, mereka akhirnya meminta maaf kepada semua wanita selepas bertemu dengan Shahrizat Abdul Jalil (Menteri Wanita, Keluarga dan Masyarakat semasa itu). Namun, permintaan maaf mereka ditolak oleh Fong Po Kuan kerana mereka dianggap tidak ikhlas.

Karpal Singh 
Beliau sekali lagi menjadi tumpuan ketika hari pertama Parlimen Malaysia ke-12 yang bersidang pada 30 April 2008 selepas dipanggil sebagai 'Bigfoot dari Kinabatangan' oleh Ahli Parlimen Bukit Gelugor dari DAP, Karpal Singh. Beliau melawan kata dan menjawab Karpal sebagai 'Big Monkey'.

Ketika persidangan Parlimen Malaysia ke-12 pada bulan Mei, Bung Mokhtar sekali lagi terlibat dengan kontroversi yang melibatkan orang kurang upaya (OKU). Beliau dan Ibrahim Ali meminta Karpal Singh, yang berkerusi roda setelah kemalangan untuk berdiri dan menunjukkan hormat kepada Speaker Dewan.

Isyarat lucah 
Bung Moktar sekali lagi terlibat dengan kontroversi apabila beliau dikatakan menggunakan tangannya untuk membuat isyarat lucah di persidangan Parlimen pada 8 Julai 2008. Perbuatannya itu telah disaksikan setiap rakyat Malaysia yang menonton siaran langsung persidangan tersebut di televisyen. Walau bagaimanapun, beliau menafikan isyarat itu ialah isyarat lucah dan hanya orang yang berfikiran kotor sahaja yang menganggap isyarat itu bersifat lucah.

Perkahwinan dengan artis Zizie Ezette 
Pada 18 Disember 2009, terdapat desas-desus yang mengatakan bahawa beliau berkahwin dengan pelakon terkenal tanah air Zizie Ezette yang disahkan oleh rakan baiknya, Datuk Mohamad Aziz yang menyatakan mereka berdua sudah berkahwin. Walaupun begitu, perkahwinan ini dinafikan oleh ibu Zizie, Khaty Fauziah yang menyatakan bahawa semuanya tidak benar dan sebagai ibu sudah tentu beliau paling sibuk ketika ini menyelenggarakan majlis pernikahan anaknya. Sungguhpun begitu, beliau memang mempunyai hubungan dengan artis tersebut dan Khaty hanya dimaklumkan oleh Zizie bahawa Bung Moktar ada melamarnya sebagai isteri tetapi itu adalah "di antara mereka berdua". 

Pada 31 Disember 2009, Utusan Malaysia melaporkan bahawa beliau kini dikatakan sedang berbulan madu di Eropah bersama isterinya, Zizie Izette, dan dijangka pulang ke tanah air pada 8 Januari 2010. Akhirnya pada 20 April 2010, kedua-duanya mengaku bersalah di Mahkamah Rendah Syariah Gombak Timur di Kuala Lumpur hari ini atas pertuduhan berkahwin tanpa kebenaran mahkamah di rumah No 12, Jalan TC2B/3 Cemerlang Heights, Taman Melati, Gombak pada 8.50 malam, 16 Disember 2009. Beliau didakwa mengikut Seksyen 124 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) No.2 Tahun 2003 yang boleh didenda tidak lebih RM1,000 atau penjara tidak lebih enam bulan atau kedua-duanya.

Komen Hitler
Bung menimbulkan kontroversi secara antarabangsa apabila beliau memuji kemenangan negara Jerman yang memenangi mata 7 – 1 terhadap Brazil dalam pertandingan separuh akhir dalam Piala Dunia FIFA 2014 di laman web sosial Twitter.

Perkataan Bung telah mencetuskan kontroversi dengan duta negara Jerman menyatakan bahawa perkataan-perkataannya "tidak dapat diterima".

Desak Shahrizat undur 
Pada 3 Disember 2011, semasa Perhimpunan Agung UMNO 2011, beliau sekali lagi menggesa Datuk Seri Shahrizat Abdul Jalil meletak jawatan kerana menjadi liabiti kepada kerajaan BN dan UMNO. Isu kontroversi projek ternakan lembu Pusat Fidlot Kebangsaan (NFC) di Gemas dengan pinjaman mudah RM250 juta dikaitkan dengan suami dan anak-anaknya.Pembangkang mendedahkan operasi NFC mengalami kerugian tetapi NFC membeli dua buah kondominum mewah di Bangsar, membiayai percutian keluarga Shahrizat ke luar negara, dan pakej umrah. Terbaru, NFC didedahkan membeli kereta Mercedes berharga RM534,622 serta dua bidang tanah berharga RM3,363,507 di Putrajaya. Namun , Shahrizat menafikan dia terlibat malah mencabar Wan Azizah Wan Ismail meletak jawatan kerana kesalahan suaminya. Timbalan Ketua Polis Negara Malaysia Datuk Seri Khalid Abu Bakar mendakwa tiada unsur pecah amanah atau penyelewengan dalam penggunaan dana untuk NFC.

Anugerah

Darjah kebesaran Malaysia 

 :
  Sri Sultan Ahmad Shah Pahang (S.S.A.P.) - Dato' Sri (2016)
 :
  Pingat Ahli Darjah Kinabalu (ADK)
  Pingat Ahli Setia Darjah Kinabalu (ASDK)
  Darjah Kebesaran Panglima Gemilang Darjah Kinabalu (PGDK) - Datuk (2001)
  Darjah Kebesaran Seri Panglima Darjah Kinabalu (SPDK) – Datuk Seri Panglima (2021)

Keputusan pilihan raya 
 Dewan Undangan Negeri

 Dewan Rakyat (Parlimen)

Rujukan 

Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu
Kelahiran 1959
Orang Malaysia berketurunan Kadazandusun
Muslim Malaysia
Orang Sungai
Orang dari Sabah
Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16
Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10
Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11
Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12
Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13
Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14
Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin
Menarik semula sokongan terhadap Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama
Penerima Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu
Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun
Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15