Universiti Leiden

Universiti Leiden yang terletak di bandar raya Leiden ialah universiti yang tertua di Belanda. Bagaimanapun berdasarkan alasan teknik, ia merupakan universiti yang kedua tertua selepas Universiti Leuven yang diasaskan pada tahun 1425, akan tetapi Leuven bukan lagi merupakan sebahagian Belanda tetapi kini terletak di Belgium. Universiti Leiden adalah salah satu ahli Kumpulan Coimbra, Europaeum, dan Liga Universiti Penyelidikan Eropah, dan mempunyai reputasi antarabangsa yang baik. 

Universiti Leiden diasaskan pada tahun 1575 oleh Putera William dari Orange, ketua pemberontakan Belanda dalam Perang Lapan Puluh Tahun. Keluarga Diraja Orange dan Universiti Leiden masih mempunyai hubungan yang rapat. Ratu-ratu Wilhelmina, Juliana dan Beatrix serta juga putera mahkota Willem-Alexander pernah belajar di Universiti Leiden. Pada tahun 2005, Ratu Beatrix menerima ijazah kehormat dari Universiti Leiden, suatu kehormatan yang jarang diberikan.

Tentang institusi 
Universiti Leiden tidak mempunyai sebuah kampus pusat tetapi bangunan-bangunannya tersebar di seluruh bandar raya. Sesetengah bangunan seperti Gravensteen (yang kini menampung Pejabat Antarabangsa Leiden) adalah amat tua, manakala bangunan-bangunan seperti Lipsius dan Gorlaeus adalah lebih moden. 

Universiti Leiden dibahagikan kepada sembilan buah fakulti utama dan mempunyai melebihi 50 buah jabatan yang menawarkan lebih kurang 50 kursus peringkat siswa, serta melebihi 100 kursus lepas ijazah. Kampus-kampus universiti ini juga menampung melebihi 40 buah institut penyelidikan negara dan antarabangsa. 

Kesembilan-sembilan fakulti Universiti Leiden adalah seperti yang berikut:
 Matematik dan Sains Semula Jadi
 Falsafah
 Seni
 Undang-undang
 Teologi
 Arkeologi
 Sains Sosial dan Tingkah Laku
 Perubatan 
 Seni Kreatif dan Seni Lakon

Fakulti Seni Kreatif dan Seni Lakon merupakan usaha sama antara Universiti Leiden, Konservatori Diraja dan Akademi Seni Diraja. Universiti ini tidak pernah mempunyai fakulti untuk ekonomi, perniagaan atau pengurusan kerana bidang-bidang ini tidak sesuai dengan tradisinya. Walaupun demikian, Pusat Pengajian Pengurusan Leiden (LUSM) diasaskan pada tahun 2002,  dan menawarkan enam buah program Sarjana Pengurusan Perniagaan yang profesional. Bagaimanapun, program-program tersebut diberhentikan pada tahun 2006, dan LUSM kini sedang mengembangkan aktiviti-aktiviti pengurusan perniagaan yang lebih berkait dengan aktiviti fakulti-fakulti universiti ini yang lain. Kini, LUSM berusaha sama dengan Fakulti Matematik untuk kursus Sarjana Sains dalam Teknologi Maklumat dan Komunikasi Perniagaan.

Sejarah 
Pada tahun 1575, Republik Belanda yang sedang muncul tidak mempunyai sebarang universiti di kawasan tengah utaranya. Universiti yang tunggal di Belanda ketika itu terletak di Louvain selatan yang dikuasai oleh Sepanyol. Pembaharuan saintifik mula menekankan kepentingan kajian akademik dan oleh itu Putera William mengasaskan universiti Belanda yang pertama di Leiden sebagai ganjaran kepada penduduk-penduduk Leiden kerana pertahanan mereka yang sungguh berani terhadap serangan-serangan Sepanyol pada tahun yang lalu. Secara ironi, nama Philip II dari Sepanyol, musuh William, muncul dalam sijil pengasasan yang rasmi kerana beliau masih merupakan Count Holland de jure. Secara tradisi, penduduk-penduduk Leiden dikatakan diberikan pilihan antara pembinaan sebuah universiti atau pengecualian daripada pembayaran sesetengah cukai, dengan para penduduk berpendapat bahawa undang-undang cukai boleh dimansuhkan, manakala universiti-universiti Eropah yang utama telah kekal selama berabad-abad. Pada asalnya terletak di biara St. Barbara, Universiti Leiden kemudian berpindah ke biara Biarawati Putih (White Nuns) pada tahun 1581, suatu tapak yang ia masih menghuni walaupun bangunan yang asal telah dimusnahkan pada tahun 1616.

Pencapaian alumni dan profesornya 
Dalam tempoh 50 tahun dari tarikh pengasasannya, kehadiran cendekiawan-cendekiawan seperti Justus Lipsius, Joseph Scaliger, Franciscus Gomarus, Hugo Grotius, Jacobus Arminius, Daniel Heinsius, dan Gerhard Johann Vossius, mencetuskan Universiti Leiden ke tahap kemasyhuran yang tertinggi di Eropah, satu kedudukan yang pembelajaran dan reputasi Jacobus Gronovius, Herman Boerhaave, Tiberius Hemsterhuis, dan David Ruhnken, antara lain, membolehkan Universiti Leiden mengekalkan kedudukannya sehingga akhir abad ke-18.

Pada akhir abad ke-19, Universiti Leiden sekali lagi menjadi salah satu universiti yang terutama di Eropah. Di makmal suhu rendahnya yang merupakan makmal jenis ini yang pertama di dunia, Profesor Heike Kamerlingh Onnes mencapai suhu-suhu yang paling rendah di dunia, iaitu hanya satu darjah atas sifar mutlak -273 °C. Pada tahun 1908, beliau juga menjadi orang yang pertama untuk mencecairkan gas helium dan oleh itu, boleh diberikan penghargaan untuk penemuan kesuperkonduksian dalam logam-logam.

Kamerlingh Onnes dianugerahkan dengan Hadiah Nobel Fizik pada tahun 1913. Tiga profesor yang lain juga menerima Hadiah Nobel untuk penyelidikan mereka yang dilakukan di Universiti Leiden, iaitu Hendrik Antoon Lorentz dan Pieter Zeeman yang menerima Hadiah Nobel untuk kerja-kerja perintis mereka dalam bidang fenomena optik dan elektronik, serta Willem Einthoven, ahli fisiologi yang mereka galvanometer bebenang yang antara lain membolehkan pengembangan elektrokardiografi.

Pemenang-pemenang Hadiah Nobel ini, bersama-sama dengan ahli-ahli fizik Albert Einstein dan Paul Ehrenfest, ahli kaji Arab dan Islam Christiaan Snouck Hurgronje, pakar undang-undang Cornelis van Vollenhoven, dan ahli sejarah Johan Huizinga, adalah antara mereka yang mendorong Universiti Leiden ke kedudukan antarabangsa yang menonjolkan semasa dekad-dekad 1920-an dan 1930-an. Pada tahun 2005, manuskrip Einstein tentang teori kuantum gas unggul monoatom (pemeluwapan Einstein-Bose) ditemukan di salah satu perpustakaan Universiti Leiden.

Pada masa ini, Universiti Leiden telah memantapkan kedudukan antarabangsanya sebagai salah satu institut penyelidikan yang terutama dalam banyak bidang, termasuknya sains semula jadi, perubatan, sains sosial dan tingkah laku undang-undang, seni dan persuratan. Antara 28 anugerah Spinoza yang merupakan anugerah saintifik yang tertinggi di Belanda yang telah diberikan, tujuh daripadanya telah diberikan kepada profesor-profesor Universiti Leiden. Frits van Oostrom, ahli sejarah kesusasteraan, merupakan profesor Universiti Leiden yang pertama untuk menerima anugerah Spinoza kerana kerja-kerjanya dalam mengembangkan pusat NLCM (kesusasteraan dan kebudayaan Belanda pada Zaman Pertengahan) menjadi sebuah pusat penyelidikan yang terutama. Antara profesor-profesor utama yang lain yang menerima anugerah ini ialah:
 Frits Kortlandt, ahli linguistik
 Hendrik Lenstra, ahli matematik
 Carlo Beenakker yang mengerjakan bidang fizik mesoskop
 Ewine van Dishoeck, profesor Astronomi di Balai Cerap Leiden
 Els Goulmy, profesor Biologi Pentransplanan 
 Frits Rosendaal, profesor Epidemiologi Klinikal
 Wim Blockmans, profesor Sejarah Zaman Pertengahan
 Willem Adelaar, professor Bahasa-bahasa Amerindian.

Gambar profesor-profesor yang masyhur sejak dari masa awal Universiti Leiden dipaparkan di dewan universiti yang dikatakan oleh Carsten Niebuhr merupakan salah satu tempat yang paling tidak dapat dilupakan dalam sejarah sains.

Perpustakaan Universiti 
Perpustakaan Universiti Leiden memiliki melebihi 3.5 juta buah buku dan 50 ribu buah jurnal, serta sebilangan himpunan kesusasteraan barat dan timur yang istimewa yang terdiri daripada manuskrip, buku, arkib, peta dan buku peta. Cendekiawan-cendekiawan dari seluruh dunia mengunjungi Perpustakaan Universiti Leiden kerana kepustakaan-kepustakaannya yang kaya. 

Kegiatan-kegiatan penyelidikan Institut Scaliger di Perpustakaan Universiti Leiden menumpukan kepada berbagai-bagai aspek penghantaran pengetahuan dan idea melalui teks dan imej dari zaman purba sehingga hari ini.

Institusi-institusi tergabung 
Antara institusi-institusi yang bergabung dengan Universiti Leiden ialah:
 Institut Belanda Diraja Kajian Asia Tenggara dan Caribbean (KITV) yang diasaskan pada tahun 1851;
 Balai Cerap Leiden yang diasaskan pada tahun 1633;
 Muzium Sejarah Semula Jadi yang mempunyai kabinet anatomi yang amat lengkap;
 Museum van Oudheden (Muzium Kepurbaan) yang mempunyai bahagian-bahagian Mesir dan India yang sangat istimewa;
 Muzium kepurbaan Belanda dari zaman-zaman yang paling awal;
 tiga buah muzium etnografi, dengan himpunan Jepun P. F. von Siebold merupakan tumpuannya.

Taman botani 
Hortus Botanicus ialah taman botani yang tertua di Belanda. Tumbuh-tumbuhan dari seluruh dunia telah ditanam dengan berhati-hati oleh pakar-pakar selama melebihi empat abad. Hortus Botanicus merangkumi:
 Taman Clusisu, sebuah taman pembinaan semula;
 Rumah tanaman buah oren abad ke-18, dengan pokok pasu yang tersergam dan bersejarah; 
 Taman Peringatan Von Siebold Jepun yang melambangkan hubungan sejarah antara Timur dan Barat; 
 Himpunan pokok yang jarang ditemukan dan yang berusia ratusan tahun;
 Rumah-rumah tanaman tropika dengan himpunan-himpunan tumbuhan kelas dunia;
 Dataran pusat dan rumah pemuliharaan yang mempamerkan tumbuh-tumbuhan eksotik dari Afrika Selatan dan Eropah Selatan.

Alumni dan tokoh-tokoh lain yang berkait 
 Jaap van den Herik
 Nasr Hamid Abu Zayd
 Ayaan Hirsi Ali
 John Quincy Adams
 Bernhard Siegfried Albinus
 Jacobus Arminius
 Ratu Beatrix dari Belanda
 Herman Boerhaave
 Bart Bok
 Frits Bolkestein
 Gerardus Johannes Petrus Josephus Bolland
 Alexander Boswell
 John Stuart, Earl Bute Ke-3 - Perdana Menteri Great Britain 1762-1763
 Sir Winston Churchill
 Carolus Clusius
 René Descartes
 Edsger Dijkstra
 Ana Dolidze
 Paul Ehrenfest
 Willem Einthoven
 Albert Einstein
 Dr Thomas Girdlestone
 Michiel Jan de Goeje
 Franciscus Gomarus
 Jacobus Gronovius
 Hugo Grotius
 Geertruida de Haas-Lorentz
 Mohammad Hatta
 Poerbatjaraka
 Prijono
 Sutan Syahrir
 Sri Sultan Hamengkubuwono IX
 Sri Paduka Mangkunagara VII
 Theodoor Gautier Thomas Pigeaud
 Petrus Josephus Zoetmulder
 David Hartley (si Lebih Muda)
 Daniel Heinsius
 Tiberius Hemsterhuis
 Johan Huizinga
 Juliana dari Belanda
 Heike Kamerlingh Onnes
 Johan Hendrik Caspar Kern
 John Lauder, Lord Fountainhall
 Justus Lipsius
 Hendrik Antoon Lorentz
 Nelson Mandela
 Peter Mair
 Eric Mazur
 Pieter van Musschenbroek
 Jan Hendrik Oort 
 Ivo Opstelten
 Hans Ras
 Rembrandt van Rijn
 John Robinson
 David Ruhnken
 Joseph Justus Scaliger
 Jaap de Hoop Scheffer
 Willem de Sitter
 Willebrord Snell
 Soenario
 Christiaan Snouck Hurgronje
 Dirk Jan Struik
 Morris Tabaksblat
 Johan Rudolf Thorbecke
 Nikolaas Tinbergen
 Bram van der Stok
 Egbert van Kampen
 Paul Verhoeven
 Cornelis van Vollenhoven
 Gerhard Johann Vossius
 Johannes Diderik van der Waals
 Putera William I dari Orange
 Putera Willem-Alexander dari Belanda
 Johan de Witt
 Pieter Zeeman

Lihat juga 
 Laman web Perpustakaan Universiti Leiden
 Laman web Pusat Perubatan Universiti Leiden

Rujukan

Pautan luar 
 Laman web rasmi Universiti Leiden
 Kursus-kursus Lepas Ijazah Bahasa Inggeris

 Universiti Leiden
Universiti di Belanda