Identiti (matematik)

Dalam matematik, identiti ialah persamaan yang menghubungkan satu ungkapan matematik A kepada ungkapan matematik yang lain B, supaya A dan B (yang mungkin mengandungi beberapa pemboleh ubah) menghasilkan nilai yang sama untuk semua nilai pemboleh ubah dalam julat kesahan tertentu. Dengan kata lain, A = B ialah identiti jika A dan B mentakrifkan fungsi yang sama, dan identiti ialah kesamaan antara fungsi yang ditakrifkan secara berbeza. Sebagai contoh,  dan  adalah identiti. Identiti kadangkala ditunjukkan oleh simbol bar ganda tiga,  dan bukannya , tanda sama dengan.

Identiti lazim

Identiti algebra 
Identiti tertentu, seperti  dan , membentuk asas algebra, manakala identiti lain, seperti  dan , boleh berguna dalam memudahkan ungkapan algebra dan mengembangkannya.

Identiti trigonometri 
Secara geometri, identiti trigonometri ialah identiti yang melibatkan fungsi tertentu bagi satu atau lebih sudut. Ia berbeza daripada identiti segi tiga, iaitu identiti yang melibatkan kedua-dua sudut dan panjang sisi segi tiga. Hanya jenis pertama dibincangkan dalam rencana ini.

Identiti ini berguna apabila ungkapan yang melibatkan fungsi trigonometri perlu dipermudahkan. Satu lagi aplikasi penting ialah penyepaduan fungsi bukan trigonometri: teknik biasa yang melibatkan penggunaan peraturan penggantian dengan fungsi trigonometri dahulu, dan kemudian memudahkan kamiran yang terhasil dengan identiti trigonometri.

Salah satu contoh identiti trigonometri yang paling menonjol melibatkan persamaan  yang benar untuk semua nilai sebenar . Sebaliknya, persamaan:

 

hanya benar untuk nilai tertentu , tidak semua. Sebagai contoh, persamaan ini adalah benar apabila  tetapi palsu apabila .

Satu lagi kumpulan identiti trigonometri melibatkan apa yang dipanggil formula penambahan/penolakan (contohnya identiti sudut dua , formula penambahan untuk ), yang boleh digunakan untuk memecahkan ungkapan sudut yang lebih besar kepada yang mempunyai juzuk yang lebih kecil.

Identiti eksponen 
Identiti berikut dipegang untuk semua eksponen integer, dengan syarat asasnya bukan sifar:

 

Tidak seperti penambahan dan pendaraban, eksponen tidak bersifat komutatif. Contohnya,  dan , tetapi  manakala .

Di samping itu, eksponensi juga tidak bersekutu. Contohnya,  dan , tetapi 23 darab 4 ialah 84 (atau 4,096) manakala 2 darab 3 4 ialah 281 (atau 2,417,851,639,229,258,349,412,352). Apabila tiada tanda kurungan ditulis, mengikut konvensyen susunannya adalah atas ke bawah, bukan bawah ke atas:

  sedangkan

Identiti logaritma 
Beberapa formula penting, kadangkala dipanggil identiti logaritma atau peraturan log yang mengaitkan logaritma antara satu sama lain seperti di bawah.

Hasil darab/bahagi, kuasa dan punca kuasa 
Logaritma hasil darab ialah hasil tambah logaritma nombor yang didarab; logaritma nisbah dua nombor ialah perbezaan logaritma. Logaritma kuasa p bagi sesuatu nombor ialah p kali logaritma nombor itu sendiri; logaritma bagi punca p ialah logaritma nombor dibahagikan dengan p. Jadual berikut menyenaraikan identiti ini dengan contoh. Setiap satu identiti boleh diperolehi selepas penggantian definisi logaritma  dan/atau  di bahagian sebelah kiri.

Perubahan asas 
Log logaritmab(x) boleh dikira daripada logaritma x dan b berkenaan dengan asas arbitrari k menggunakan formula berikut:

 

Kalkulator saintifik lazim mengira logaritma berdasarkan asas 10 dan e. Logaritma berkenaan dengan sebarang asas b boleh ditentukan menggunakan salah satu daripada dua logaritma ini dengan formula sebelumnya:

 

Diberi nombor x dan log logaritmanyab(x) kepada asas b yang tidak diketahui, asasnya diberikan oleh:

Rujukan

Pautan luar 

 Ensiklopedia Persamaan Ensiklopedia dalam talian identiti matematik (diarkibkan)
 Koleksi Identiti Algebra

Algebra asas
Identiti matematik
Laman-laman dengan terjemahan-terjemahan yang belum disemak