Pertempuran Tunmen

Pertempuran Tunmen () merupakan sebuah pertempuran laut yang berlaku antara tentera laut maharaja dinasti Ming yang berjaya mengalahkan armada Portugal yang diketuai oleh Simão de Andrade pada tahun 1521.

Penyebab
Simão de Andrade telah menculik kanak-kanak Cina untuk dijual di Melaka. dan tanpa mempedulikan pihak berkuasa dan kedaulatan China di Tãmão, telah membina sebuah kubu. Orang-orang Cina percaya Portugis telah memanggang dan memakan kanak-kanak yang diculik. China telah bertindak balas dengan mengepung Portugis. Portugis akan mati kelaparan sekiranya mereka tidak memecahkan kepungan ini.

Lokasi

Portugis memanggil petempatan mereka sebagai Tãmão yang dipercayai merupakan kesalahan sebutan bagi "Tunmen" (屯門, Túnmén), nama bagi kawasan di barat Hong Kong dan Shenzhen yang telah ada sejak dinasti Tang. Sumber-sumber China menyatakan bahawa Portugis telah mendiami kawasan sekitar muara Tunmen (屯門澳, Túnmén Ào), akan tetapi kedudukan sebenar muara Tunmen tidak diketahui. Oleh itu, lokasi penempatan Portugis dan kawasan pertempuran masih menjadi perdebatan di kalangan sejarawan.

Pada masa sekarang, "Tunmen" merujuk kepada Tuen Mun disebabkan Kantonis menggunakan tulisan Cina. Keadaan ini menyebabkan sesetengah penyelidik menghubung kait Tunmen pada zaman dinasti Ming dengan Tuen Mun di New Territories, Hong Kong. "Muara Tunmen" mungkin merujuk pada satu daripada dua teluk di sekitar Tuen Mun: Castle Peak Bay, di sebelah Bandar Baharu Tuen Mun sekarang, atau Deep Bay yang terletak di antara New Territories dan Nantou di Shenzhen, di mana pasukan pertahanan pantai dinasti Ming terletak.

Lebih mengelirukan, perincian daripada sumber-sumber Portugis menyatakan Tãmão ialah sebuah pulau. Oleh kerana Tuen Mun bukan sebuah pulau, para penyelidik mencadangkan bahawa Tãmão sebenarnya merujuk kepada salah sebuah pulau berdekatan. Pulau Lintin, barat Tuen Mun, secara umumnya diterima di Barat sebagai salah satu kemungkinan, sementara pulau yang lebih besar, Pulau Lantau, juga telah dicadangkan.

Pertempuran
Pada waktu ini, tentera laut China mempunyai sekitar 50 buah kapal. Armada Simão de Andrade telah dikalahkan oleh tentera laut China yang mana kekalahan ini menjadikan China lebih berani untuk mengambil tindakan ketenteraan lanjut pada tahun berikutnya dengan menentang armada yang diketuai oleh Martim Afonso de Mello dalam Pertempuran Tamao Kedua (1522).

Armada China diketuai oleh Wang Hong. Pertempuran bermula pada bulan April atau Mei, dan berakhir apabila Portugis melarikan diri ke Melaka pada bulan Oktober. Banyak kapal Portugis telah ditawan oleh armada China. Pihak China menawan dan membunuh begitu ramai orang Portugis sehinggakan daripada sebegitu banyak kapal dan jong China yang digunakan oleh Portugis untuk menyerang armada China, hanya tinggal kakitangan yang cukup-cukup untuk mengendali tiga buah kapal yang terselamat. Pihak Portugis hanya berjaya melepaskan diri disebabkan angin kuat telah mengucar-ngacirkan kapal-kapal China yang mengejar lalu membolehkan Portugis melepaskan diri ke laut lepas. Selama beberapa tahun berikutnya, pihak China akan menangkap dan membunuh semua orang Portugis yang cuba mendarat di China.

Walau bagimanapun, dengan hubungan yang bertambah baik dan bantuan yang diberikan dalam menentang lanun-lanun Wokou（倭寇）Jepun di sepanjang pantai China, menjelang tahun 1557, Ming China akhirnya bersetuju untuk membenarkan Portugis membuka petempatan perdagangan baru di Macau. Kesultanan Melayu Johor juga meningkatkan hubungan mereka dengan Portugis dan sama-sama berjuang menentang Kesultanan Acheh.

Lihat juga
Pertempuran Tamao Kedua (1522)
Kau Keng Shan
Fernão Pires de Andrade

Rujukan

Battles involving the Ming dynasty
Naval battles involving China
Naval battles involving Portugal
1521 in China
1521 in Portugal
China–Portugal relations
History of Hong Kong
Conflicts in 1521