Bahasa-bahasa Manding

Bahasa-bahasa Manding (atau pendeknya "Manding"; kadangkala dieja Manden) merupakan loghat-loghat atau bahasa-bahasa yang dapat difaham saling di Afrika Barat dalam rumpun Mande. Antara yang lebih diketahui ialah Bambara, bahasa yang paling banyak digunakan di Mali; Mandinka, bahasa ibunda Gambia; Maninka atau Malinké, bahasa utama di Guinea; dan Jula, bahasa dagangan Ivory Coast utara dan Burkina Faso barat.

Subkelompok 
Bahasa-bahasa Manding, dan yang membezakan satu daripada yang lain dan hubungan antara semuanya ialah sesuatu yang masih lagi diuji selidik. Tambahan pula, tatanamanya - bercampur aduk dengan perkataan asli bahasa itu dengan bahasa Inggeris dan Perancis dari sebelum zaman penaklukan - menyebabkan gambaran ini amat rumit.

Bangsa Mandinka bertutur dengan aneka daripada dua kelompok awal yang dinyatakan tadi; perbezaan antara cabang yang barat
dan timur menunjukkan diri sendiri secara fonetik. Sementara kelompok di barat mempunyai 10 vokal (5 oral dan 5 panjang/sengau), kelompok yang timur, diadukkan dengan Bambara, mempunyai 14 vokal (7 oral dan 7 sengau):

 Manding Barat

 Kassonke – Western Maninka (Mali, Senegal)
 Mandinka (Senegal, Gambia, Guinea Bissau)
 Kita Maninka (Mali)
 Jahanka (Guinea, Senegal, Gambia, Mali; satu daripada beberapa loghat dengan nama ini)

 Manding Timur

 Marka (Dafin) (Burkina Faso, Mali)
 Bambara–Dyula (Manding Timur Laut; Mali, Burkina Faso, Ivory Coast)
 Eastern Maninka (Manding Tenggara; pelbagai aneka di Mali, Guinea, Ivory Coast)
 Bolon (Burkina Faso)

Tambahan itu, Sininkere (Burkina Faso) tidak diketahui kedudukannya dalam Manding.

Tulisan 
Bahasa-bahasa Manding mempunyai tradisi lisan yang teguh, namun juga ada dalam bentuk bertulis - penyarapan abjad-abjad Arab dan Rumi , dan sekurang-kurangnya dua skrip asli.

 Bahasa Arab diperkenalikan kepada kawasan itu bersama-sama Islam, dan tulisan mereka diterima pakai untuk menulis bahasa-bahasa Manding. Abjad-abjad Arab atau Ajami masih lagi digunakan untuk Mandinka.
 Abjad Rumi diperkenalkan ke kawasan itu berikutan pembukaan dan penaklukan Eropah. Ia digunakan secara meluas juga, dengan versi "rasmi" di pelbagai negara, untuk mengajar, kecelikan hurud dan penerbitan.
 Abjad N'Ko, direka pada tahun 1949 oleh Solomana Kante, dihasilkan untuk menulis Manding dengan menggunakan unsur-unsur biasa yang dapat dijumpai dalam bahasa-bahasa ini. Ia kini semakin popular .
 Sebuah abjad yang kurang dikenali untuk Bambara direka pada awal abad ke-20 namun ia tidak digunakan.

Lihat juga 

 Bahasa-bahasa Mande 
 Bahasa-bahasa N'Ko

Pautan luar 

 PanAfrican L10n page on Manding

Rujukan 

Pages with unreviewed translations