Embun (filem)

Embun ialah sebuah filem drama sejarah Malaysia 2002 arahan Erma Fatima dengan skrip oleh Erma dan Rohiman Haroon terbitan bersama Filem Negara Malaysia (FNM) dan Perbadanan Kemajuan Filem Nasional Malaysia (FINAS). Ia mengisahkan Embun, seorang wanita yang sentiasa bersemangat dalam memperjuangkan misi abangnya kerana telah ditawan oleh tentera Jepun kerana menentang pencerobohan Jepun. Filem ini dibintangi oleh Umie Aida, Aqasha, Hani Mohsin, Rahim Razali, Ahmad Tarmimi Siregar, Khatijah Tan dan Izi Yahya. Dialog filem Embun menggunakan bahasa Melayu dan Jepun kerana berlatarkan zaman penjajahan Jepun di Tanah Melayu.

Asalnya bertajuk Titisan Air Mata Embun, filem ini ialah filem pertama terbitan bersama FNM dan FINAS dengan kos pembikinan diperuntukkan sebanyak RM3 juta. Penggambaran dijalankan pada Julai dan September 2001 di Pulau Pinang, Perlis dan Perak. Embun ditayangkan pada 1 Ogos 2002 di pawagam seluruh Malaysia. Meskipun telah menerima pelbagai ulasan positif, filem ini menjadi kegagalan komersial apabila hanya memperoleh kutipan pecah panggung sebanyak RM142,000. Filem ini telah menerima 6 kemenangan daripada 10 pencalonan di Anugerah Skrin 2003 dan 7 kemenangan daripada 12 pencalonan di Festival Filem Malaysia ke-16. Biarpun aspek seni filem ini diterima baik, namun ia turut menerima kritikan.

Sinopsis
Kisah kehidupan tiga manusia yang hidup pada zaman pendudukan Jepun di Tanah Melayu iaitu gadis bernama Embun (Umie Aida), bersama abangnya Bayu (Hani Mohsin) serta kekasihnya, Leftenan Koishi (Aqasha). Embun yang berusia 17 tahun adalah wanita Melayu yang mempunyai semangat pembebasan dan daya juang yang tinggi. Dia bukan seperti wanita sezamannya yang asyik terperap di dapur atau banyak mengalah dalam dominasi lelaki. Seperti abangnya yang menjadi penggerak utama Kesatuan Melayu Muda di Bayan Lepas, Pulau Pinang, Embun berpendapat bahawa kedatangan Jepun dapat digunakan dengan sebaik-baiknya untuk membebaskan orang Melayu dari cengkaman penjajah Inggeris. Bayu adalah seorang lepasan sekolah Arab dan menjadi pengikut setia pengasas KMM, Ibrahim Haji Yaakob serta anak asuhan Dr Burhanuddin Al-Helmy. Mereka dengan senangnya mempercayai slogan "Asia Untuk Asia" dan "Lingkungan Kemakmuran Asia Timur Raya" yang dilaungkan pemerintah Jepun.

Suatu hari, setahun selepas kedatangan pihak Jepun, Bayu ditangkap kerana membuat perhimpunan tunjuk perasaan terhadap orang Jepun. Embun memberanikan diri untuk bertemu Jeneral Kurugawa (Ahmad Tarmimi Siregar) untuk memohon dibebaskan abangnya itu. Malangnya, Embun ditangkap Leftenan Akishi (Izi Yahya) dan gadis itu diperkosa secara beramai-ramai. Leftenan Koishi yang baru ditukarkan ke situ melihat kejadian penyeksaan itu lalu menyelamatkan Embun. Embun semakin sedih apabila ayahnya, Pak Harun (Rahim Razali) dibunuh. Sejak kejadian itu, Embun menjadi lebih bersemangat dan menyimpan dendam terhadap tentera Jepun. Dengan bantuan Koishi, Embun bertemu Kurugawa untuk membincangkan mengenai pembebasan Bayu. Dia disyaratkan supaya bekerjasama dengan Koishi untuk memujuk orang Melayu supaya menyokong Jepun menerusi program pembangunan di Kampung Bukit, Bayan Lepas.

Hubungan Embun dan Koishi kian erat bagai orang yang bercinta, sehingga merunsingkan Akishi yang kemudiannya mendapati bahawa Koishi mengkhianati penjajah dengan membantu orang Melayu menentang penjajah lalu mengehendaki Koishi dan Embun dihukum mati. Koishi juga mati diakhir cerita akibat dibunuh dan di balas dendam oleh embun akibat membunuh kekasihnya koishi.

Pelakon

 Umie Aida sebagai Embun
 Aqasha sebagai Leftenan Koishi
 Hani Mohsin sebagai Abang Bayu
 Izi Yahya sebagai Leftenan Akishi
 Ahmad Tarmimi Siregar sebagai Jeneral Kurugawa
 Khatijah Tan sebagai Mak Temah
 Aziz Sattar sebagai Pak Mail
 Mak Kwai Yuen sebagai Aaito
 Riezman Khuzaimi sebagai Majid
 Razak Ahmad sebagai Hassan
 Ropie Cecupak sebagai Kadir
 Zul Huzaimy sebagai Rashid
 Loloq sebagai Non Cabai
 Zuhairi Ibrahim sebagai Amin
 Rahim Razali sebagai Pak Harun
 Ellie Suriati sebagai Melati
 Ismail Din sebagai Pak Melati
 Normah Damanhuri sebagai Mak Melati
 Haeriyanto Hassan sebagai Kamal

Penerbitan
Ia telah dilaporkan pada Mac 2001 bahawa Filem Negara Malaysia (FNM) akan bekerjasama dengan Perbadanan Kemajuan Filem Nasional Malaysia (FINAS) untuk menerbitkan sebuah filem epik yang berlatarkan zaman pendudukan Jepun di Malaya pada tahun 1940-an. Tajuk asal filem ini ialah Titisan Air Mata Embun yang merupakan tajuk skrip karya Rohiman Haroon yang pernah memenangi tempat kedua Pertandingan Penulisan Skrip anjuran FINAS dan Persatuan Penulis Skrip Malaysia (SWAM) pada tahun 1998. Majlis pelancaran filem ini dirasmikan oleh Perdana Menteri ketika itu, Mahathir Mohamad pada 5 April 2001. Embun ialah filem ketiga arahan Eirma Fatima selepas Jimi Asmara (1995) dan Perempuan Melayu Terakhir (1999). Beliau turut berkhidmat sebagai penulis skrip bersama Rohiman.

Pada Mei 2001, Filem Negara dan FINAS sedang dalam perbincangan untuk memilih siapa yang akan melakonkan watak utama dalam Embun. Umie Aida dan Hani Mohsin terpilih sebagai pelakon utamanya selepas menghadiri sesi ujibakat yang diadakan oleh FINAS. Pada masa yang sama, Umie telah diumumkan melakonkan watak Embun selepas lebih sebulan dalam pencarian siapa yang paling layak membawa watak gadis bernama Embun dalam filem itu. Dalam satu coretannya yang ditulis untuk Metro Ahad, Umie mengakui terkejut setelah diumumkan sebagai teraju utama watak Embun, namun yakin akan melakukan yang terbaik. Aqasha melakonkan watak sebagai Leftenan Koishi. Embun ialah filem sulung lakonannya. Beliau turut menyumbangkan suaranya untuk runut bunyi filem ini yang bertajuk sama.

Kos pembikinan diperuntukkan sebanyak RM3 juta dengan penggambaran dijalankan selama 2 bulan, dari Julai sehingga September 2001 di Pulau Pinang, Perlis dan Perak. Ia melibatkan 1,700 pelakon tambahan termasuk 180 orang bagi watak askar Jepun selain 25 pelakon berdialog dan 65 krew.

Simbolisme
Embun disifatkan sebagai sebuah "filem tempoh" dan dianggap "mampu menjadi permulaan yang baik kerana ia melihat satu anjakan paradigma dalam sinema nasional". Filem ini juga dilihat "berjaya mencerminkan pemikiran dan jati diri bangsa Melayu". Menurut Berita Harian, Embun dilihat sebagai sebuah "filem epik sejarah berjiwa besar dan juga bercita-cita, turut mengubah landskap filem Melayu yang selama ini bermain sekitar tema cinta dan komedi".

Keluaran dan sambutan
Embun pada asalnya dijadualkan untuk tayangan pada Mac 2002, bagaimanapun dikeluarkan secara rasmi pada 1 Ogos 2002, berikutan penerbitnya terpaksa mengetepikan tarikh sepanjang Jun kerana tempoh itu ialah musim bola sepak Piala Dunia FIFA 2002. Filem ini menjadi kegagalan komersial apabila tiada rangka promosi dilakukan termasuk penyiaran treler filem ini di Radio Televisyen Malaysia (RTM). Bagaimanapun, ia berjaya tersenarai dalam carta pecah panggung pawagam.

Filem ini menerima ulasan positif daripada pengkritik filem. Meor Shariman dari The Malay Mail menulis: "Embun ialah sebuah karya agung, sebuah filem yang boleh dibanggakan oleh rakyat Malaysia dari semua lapisan masyarakat". Wahti Mahidin dari Sunday Mail memuji filem ini sambil menyifatkannya sebagai sebuah "filem hebat". Menulis untuk Berita Harian, Akmal Abdullah berkata: "Embun, filem Melayu yang tinggi semangat sinematografinya. Imej visualnya banyak bermain dengan warna kelabu, putih dan hitam. Ia sesuai dengan mood dan milieau zaman lampau yang menjadi igauan hitam rakyat di negara ini sekitar lebih 55 tahun lalu". Ellyna Ali, yang menulis untuk Berita Minggu turut memuji filem ini sambil berpendapat ia merupakan "sebuah karya tempatan yang hebat dan boleh dibanggakan". Adam Salleh dari Metro Ahad pula menulis: "Sesudah Jimi Asmara dan Perempuan Melayu Terakhir, Embun kian memantapkan sekaligus mencernakan variasi Erma Fatima dalam pengarahan. Bukan mudah menghasilkan filem klasik yang boleh menambat selera, dan Embunternyata menepati cita rasa dengan sinematografinya yang cukup berkesan".

Kontroversi
Embun menjadi subjek kecaman umum apabila adegan rogol yang dikatakan agak ghairah dan dianggap bahan eksploitasi untuk melariskan filem Embun. Pengarahnya, Erma bagaimanapun menegaskan bahawa Embun bukan sebuah filem bertemakan seks. Beliau kemudian meluahkan rasa kesal dan kecewa dengan laporan sebuah akhbar yang mendakwa kononnya beliau mengarahkan salah seorang pelakon filem ini, Izi Yahya berbogel ketika penggambaran untuk filem Embun. Timbalan Menteri Dalam Negeri ketika itu, Zainal Abidin Zin berkata adegan rogol dalam filem itu telah ditapis.

Legasi
Pada tahun 2014, Embun telah disenaraikan sebagai salah satu daripada 6 filem bertemakan Hari Kemerdekaan Terbaik oleh portal filem Cinema Online. Majalah Remaja juga menyenaraikan filem ini sebagai antara filem patriotik yang patut ditonton.

Anugerah

Embun terpilih mewakili Malaysia di Festival Filem Asia Pasifik ke-47 yang berlangsung dari 1 hingga 4 Oktober 2002 di Seoul, Korea Selatan, namun tidak terpilih untuk dipertontonkan untuk delegasi yang hadir. Bagaimanapun, ia telah memenangi 2 daripada 3 pencalonan, termasuk Pemilihan Filem Rasmi yang diterima oleh Embun, manakala Pelakon Pembantu Wanita Terbaik Asia Pasifik dimenangi oleh Khatijah Tan. Pada malam Festival Filem Malaysia ke-16 yang berlangsung pada 19 April 2003, filem ini telah memenangi 7 anugerah daripada 12 pencalonan termasuk Anugerah Khas Juri dan Poster Terbaik. Di Anugerah Skrin 2004 yang berlangsung pada 24 Ogos, Embun telah menerima 6 kemenangan daripada 10 pencalonan termasuk Filem Terbaik.

Rujukan

Pautan luar
 

Filem 2002
Filem Malaysia tahun 2002
Filem patriotik
Filem bahasa Melayu
Filem arahan Erma Fatima
Filem terbitan Filem Negara Malaysia
2003