Laluan Persekutuan Malaysia 5

Laluan Persekutuan 5 atau Jalan Persekutuan 5 merupakan salah satu daripada tiga laluan persekutuan tulang belakang utara-selatan yang menyelusuri sepanjang pantai barat Semenanjung Malaysia. Jalan persekutuan sepanjang  bermula dari Jelapang, Perak di sebelah utara sehingga ke Skudai, Johor di selatan.

Latar belakang laluan

Jalan Persekutuan 5 merupakan salah satu daripada tiga laluan persekutuan tulang belakang utara-selatan di Semenanjung Malaysia; dua lagi laluan lain ialah Jalan Persekutuan 1 dan 3. Lebuh raya FT5 juga adalah yang terpendek di antara ketiga-tiga lebuh raya tulang belakang tersebut. Secara amnya, seebahagian besar jajaran Jalan Persekutuan 5 melalui sepanjang kawasan pantai barat Semenanjung Malaysia.

Kilometer Sifar bagi Jalan Persekutuan 5 terletak di Skudai, Johor, di persimpangannya dengan Jalan Persekutuan 1, jalan raya utama di kawasan tengah Semenanjung Malaysia. Ia bermula sebagai sebuah lebuh raya timur-barat dari Skudai ke Pontian Kechil. Bermula dari Pontian Kechil, ia menjadi jalan raya pantai barat utama di Semenanjung Malaysia. Di Batu Pahat, jalan FT5 membentuk sebahagian Jalan Batu Pahat-Kluang dari Bulatan Banang sehingga ke Persimpangan Gunung Soga, tetapi ditanda sebagai FT5; Jalan Batu Pahat-Kluang hanya menggunakan kod laluan FT50 bermula daripada Persimpangan Gunung Soga sehingga ke Kluang dan Mersing. Di Persimpangan Gunung Soga, jalan FT5 dilencongkan ke Jalan Peserai FT5 yang membentuk Jalan Muar-Batu Pahat FT5 ke Parit Jawa. Di Parit Jawa, laluan FT5 dilencongkan ke Jalan Abdul Rahman FT5 ke Muar, di mana ia melalui tiga bulatan (Bulatan Khalidi, Bulatan Sulaiman dan Bulatan Bentayan) sebelum laluan FT5 dilencongkan sekali lagi ke Jalan Bakri FT5 di Bulatan Bentayan, yang berterusan sebagai Jambatan Sultan Ismail FT5 dan Jalan Kesang FT5.

Di Persimpangan Parit Bunga, laluan FT5 sekali lagi dilencongkan ke kiri sebagai Lebuh AMJ FT5. Di Persimpangan Kesang, laluan FT5 dilencongken ke Jalan Melaka-Muar FT5 dua lorong, sementara kod laluan Lebuh AMJ bertukar kepada FT19. Jalan Muar-Melaka FT5 berakhir di Persimpangan Duyong di mana ia bertindan dengan Lebuh AMJ FT19 hingga ke Persimpangan Semabok, di mana laluan FT5 dilencongkan ke Jalan Semabok FT5. Di Bandaraya Melaka, Jalan Persekutuan 5 melalui kota sesat yang terdiri daripada jalan-jalan lama sebelum ia berterusan sebagai Jalan Tengkera FT5 yang merupakan sebahagian Jalan Melaka-Port Dickson FT5. Jalan Melaka-Port Dickson FT5 berakhir di Lukut, di mana jalan FT5 dihalakan ke Jalan Sepang FT5, sementara jalan itu sendiri berterusan sebagai Jalan Seremban-Port Dickson FT53.

Di Sepang, Jalan Persekutuan 5 dihalakan ke Jalan Morib FT5. Di Morib, laluan tersebut dilencongkan sebanyak dua kali ke Jalan Kelanang FT5 dan seterusnya Jalan Sultan Alam Shah FT5 ke Banting. Di Banting, jalan FT5 dihalakan ke Jalan Langat FT5 ke Klang. Di Klang, ia bertindan dengan Jalan Persekutuan 2 di Jalan Jambatan Kota FT2/FT5 dari Persimpangan Bulatan Simpang Lima sehingga ke Persimpangan Bulatan Simpang Tujuh, di mana Jalan Persekutuan 5 dilencongkan ke Jalan Kapar FT5 yang membentuk sebahagian Jalan Klang-Teluk Intan FT5, sementara Jalan Jambatan Kota berterusan sebagai Lebuhraya Persekutuan Laluan 2.

Di Batu 5, Jalan Klang-Teluk Intan FT5 dekat Batak Rabit, Jalan Persekutuan 5 dihalakan ke Jambatan Sultan Yusuf FT5 ke Sitiawan, sementara Jalan Klang-Teluk Intan bertukar kod laluannya kepada FT58. Bermula dari Sitiawan, Perak sehingga ke penamat sebelah utara di Ipoh, Jalan Persekutuan 5 tidak lagi menjadi jalan raya pantai barat; peranannya diambil alih oleh Jalan Persekutuan 60 dan Jalan Persekutuan 1. Dari Sitiawan, Jalan Persekutuan 5 dilencongkan buat kali terakhir ke Lebuhraya Ipoh-Lumut FT5 ke penamat sebelah utara di Jelapang dekat Ipoh, di mana jalan tersebut dihubungkan ke Lebuhraya Utara-Selatan E1 dan Jalan Kuala Kangsar FT1 melalui Jalan Jelapang A1.

Sejarah 
Jalan Persekutuan 5 bermula sebagai sebatang jalan raya pendek dari Bandaraya Melaka ke Merlimau, dibina pada tahun 1887. Lebih kurang sedekad kemudian, sebatang lagi jalan dari Ipoh ke Lumut dibina, menampilkan Jambatan Bota yang menyeberangi Sungai Perak. Pada tahun 1911, kerajaan negeri Johor bekerjasama dengan kerajaan penjajah British untuk membangunkan satu rangkaian jalan raya dari Johor Bahru ke Batu Pahat dan Muar. Hasilnya, Jalan Batu Pahat-Kluang-Mersing siap pada tahun 1919, di mana jajaran dari Bulatan Banang ke Persimpangan Gunung Soga membentuk sebahagian jajaran Jalan Persekutuan 5.

Jajaran seterusnya yang disiapkan ialah Jalan Muar-Batu Pahat FT5, siap pada tahun 1929. Pada masa yang sama, Jalan Melaka-Merlimau turut disambung sehingga ke Muar. Juga siap pada masa yang sama ialah Jalan Melaka-Port Dickson FT5, yang merupakan sambungan kepada Jalan Seremban-Port Dickson yang siap lebih awal pada tahun 1910. Pada tahun 1939, jajaran jalan raya pantai di Selangor dari Klang ke Sepang dan dari Klang ke Teluk Anson juga dibuka kepada pengguna jalan raya. Jalan Skudai-Pontian FT5 dan Jalan Batu Pahat-Pontian FT5 juga siap pada tahun yang sama.

Pada tahun 1967, jambatan lama Bota FT5 roboh akibat banjir besar, mengakibatkan laluan perhubungan antara Ipoh dengan Lumut terputus sepenuhnya. Hasilnya, sebuah jambatan pengganti yang dikenali sebagai Jambatan Sultan Idris Shah II FT5 dibina dengan jumlah kos RM3.1 juta. Jambatan Sultan Idris Shah II FT5 baharu siap pada tahun 1973 dan dibuka kepada lalu lintas pada Februari 1973.

Juga pada tahun 1967, dua buah jambatan di Muar dan Batu Pahat dibuka kepada lalu lintas sebagai jambatan tol. Dibiayai oleh pinjaman sejumlah RM9 juta daripada Chase Manhattan Bank, kerajaan persekutuan memulakan pembinaan kedua-dua jambatan pada tahun 1965 dan siap pada awal 1967. Jambatan di Muar dinamakan sebagai Jambatan Sultan Ismail. Dua plaza tol didirikan di Tanjung Agas dan Peserai. Namun, berikutan beberapa siri tunjuk perasaan oleh pengguna jalan raya, kadar tol diturunkan pada tahun 1971, sebelum kutipan tol dimansuhkan sepenuhnya pada tahun 1975.

Pada tahun 1970, Jambatan Kuala Selangor FT5 dicadangkan pembinaannya. Namun, projek tersebut mencetuskan kontroversi berikutan kegagalan kontraktor asal untuk menyiapkannya. Akibatnya, satu tender baharu dibuka pada tahun 1976 untuk mendapatkan kontraktor baharu untuk menyiapkan kerja-kerja pembinaan Jambatan Kuala Selangor yang terbengkalai. Sementara itu, kerja-kerja pembinaan Jambatan Sabak Bernam dimulakan pada tahun 1977. Jambatan Kuala Selangor Bridge FT5, bersama-sama Jambatan Sabak Bernam FT5, siap pada tahun 1980. Jambatan di Kuala Selangor dinamakan sebagai Jambatan Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah.

Jajaran terakhir yang disiapkan ialah jajaran Teluk Intan-Sitiawan. Dinamakan sebagai Projek Jalan Raya Pantai Barat Sungai Perak-Lumut, jajaran terakhir Jalan Persekutuan 5 ini dibina sebagai salah satu projek di bawah Rancangan Malaysia Kelima. Projek tersebut termasuklah Jambatan Sultan Yusuf FT5 sepanjang 1.3 km, yang merupakan jambatan terpanjang di sepanjang Jalan Persekutuan 5. Sebelum jambatan tersebut dibina, penduduk kampung di seberang Sungai Perak seperti Telok Selandang dan Kampung Lekir terpaksa menggunakan khidmat feri sungai yang dikendalikan oleh ladang kelapa sawit berhampiran. Pembinaan Jambatan Sultan Yusuf bermula pada April 1986 dengan kos sejumlah RM27 bagi keseluruhan projek jalan raya tersebut. Jambatan tersebut siap pada tahun 1988 dan dibuka kepada lalu lintas pada 17 November 1988, sekaligus melengkapkan keseluruhan jajaran lebuh raya FT5.

Jalan Persekutuan 5 kekal digunakan sebagai laluan utama pengembara serta sebagai laluan ke tempat kerja di sepanjang pantai barat Semenanjung Malaysia dan tidak terjejas langsung oleh kewujudan Lebuhraya Utara-Selatan E1 dan E2, memandangkan jalan FT5 terletak jauh daripada lebuh raya ekspres E1 dan E2, di samping kenyataan bahawa jalan FT5 melalui kawasan berpenduduk ramai di Semenanjung Malaysia. Hasilnya, banyak jajaran jalan FT5 dinaik taraf sama ada sebagai lebuh raya kembar atau lebuh raya super four. Misalnya, Jalan Klang-Teluk Intan dinaik taraf sebagai lebuh raya super four, manakala Lebuhraya Ipoh-Lumut FT5, Jalan Langat FT5 dan Lebuhraya Pontian FT5 kesemuanya dinaiktaraf kepada lebuh raya kembar, untuk membolehkannya mengendalikan kadar aliran trafik yang semakin meningkat.

Pada 25 Mei 2015, Lebuhraya Pantai Barat E32 yang sudah lama dinanti-nantikan dimulakan pembinaannya setelah tertangguh banyak kali. Lebuh raya capaian terkawal sepanjang 233 km dari Changkat Jering ke Banting ini dibina sebagai laluan pantai alternatif bagi Lebuhraya Utara-Selatan E1 dan E2 yang menjadi sesak semasa musim cuti dan perayaan. Namun, pembinaan lebuh raya tersebut mencetuskan satu lagi kontroversi, kerana jajaran Tanjung Karang-Hutan Melintang dan Teluk Intan-Lekir akan menggunakan jajaran Jalan Persekutuan 5 sedia ada, sekaligus mencabuli piawaian lebuh raya ekspres capaian terkawal yang ditetapkan dalam Arahan Teknik 8/86: A Guide on Geometric Design of Roads oleh Jabatan Kerja Raya Malaysia (JKR), maka lebuh raya yang siap nanti akan membahayakan nyawa penduduk kampung tempatan serta pengguna lebuh raya. Hasilnya, Kementerian Kerja Raya Malaysia sedang mempertimbangkan untuk menilai semula jajaran lebuh raya tersebut, terutamanya di sepanjang jajaran Tanjung Karang-Hutan Melintang.

Senarai persimpangan (Selatan-Utara)

Rujukan

Lihat juga 
 Lebuhraya Pantai Barat - lebuh raya capaian terkawal akan datang yang dibina selari dengan Laluan Persekutuan 5
 Laluan Persekutuan Malaysia 3 - regu pantai timur bagi Laluan Persekutuan 5

005
Lebuh raya di Lembah Klang
Jalan di Selangor