Pengisytiharan darurat iklim

Pengisytiharan darurat iklim atau pengisytiharan kecemasan iklim merupakan satu tindakan yang diambil oleh kerajaan dan ahli sains untuk mengakui bahawa manusia sedang menghadapi sebuah kecemasan iklim. Pengisytiharan darurat iklim yang pertama dibuat di Bandaraya Darebin, Melbourne pada Disember 2016. Sejak itu, lebih daripada 1,900 kerajaan tempatan di 34 buah negara telah mengisytiharkan darurat iklim (setakat Jun 2021). Populasi di kawasan yang telah mengisytiharkan darurat iklim telah mencecah 1 bilion orang.

Pada 29 April 2019, Kerajaan Wales telah mengisytiharkan darurat iklim dan keputusan tersebut kemudiannya telah diluluskan oleh parlimennya, Senedd pada 1 Mei 2019. Hal ini merupakan kali pertama pengisytiharan darurat iklim dibuat secara rasmi oleh sebuah kerajaan.

Pengisytiharan tersebut boleh dibuat di peringkat yang berbeza, misalnya di peringkat kebangsaan atau peringkat tempatan, dan butirannya mungkin berbeza antara satu sama lain. Sebelum sesebuah kerajaan mengisytiharkan darurat iklim, kerajaan tersebut haruslah menjadikan mitigasi perubahan iklim sebagai keutamaannya. Dengan mengisytiharkan darurat iklim, kerajaan tersebut mengakui bahawa wujudnya perubahan iklim (atau pemanasan global) dan langkah-langkah yang diambil setakat ini tidak mencukupi untuk mengehadkan kesannya. Selepas pengisytiharan tersebut, sesebuah kerajaan haruslah mengambil langkah-langkah drastik yang dapat membendung pemanasan global antropogenik.

Penggunaan istilah "darurat iklim" telah digalakkan oleh aktivis iklim dan ahli politik pro-iklim untuk mewujudkan rasa kesegeraan untuk bertindak menyelesaikan masalah perubahan iklim yang berjangka panjang. Tinjauan pendapat awam Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di 50 buah negara telah menunjukkan bahawa 64% daripada 1.2 juta responden percaya bahawa perubahan iklim ialah sebuah darurat global.

Terminologi 

Istilah "darurat iklim" telah digunakan dalam tunjuk perasaan perubahan iklim sebelum tahun 2010. (cth: tunjuk perasaan "Climate-Emergency-Rally" di Melbourne pada Jun 2009). Majlis Bandaraya Darebin telah melaksanakan beberapa langkah yang bernama "Pelan Darurat Iklim Darebin" () pada tahun 2017. Pada 4 Disember 2018, Club of Rome telah mengumumkan "Pelan Darurat Iklim" mereka yang merangkumi 10 langkah-langkah berkeutamaan tinggi. Dengan kewujudan pergerakan seperti Extinction Rebellion dan Fridays For Future, kebimbangan mereka terhadap perubahan iklim telah didengar oleh badan pentadbiran di seluruh dunia.

Beberapa bandaraya dan komuniti Eropah yang mengisytiharkan darurat iklim merupakan anggota Klima-Bündnis ("Perikatan iklim" dalam bahasa Jerman) yang mewajibkan mereka mengurangkan pembebasan CO2 mereka sebanyak 10% pada setiap lima tahun.

Kamus Oxford telah memilih istilah climate emergency (darurat iklim dalam bahasa Melayu) sebagai istilah tahunan bagi 2019 dan mentakrifkan istilah tersebut sebagai "satu situasi di mana tindakan segera diperlukan untuk mengurangkan atau menghentikan perubahan iklim serta mengelakkan kemusnahan alam sekitar yang bakal berlaku disebabkan olehnya dan tidak dapat dibalikkan seperti sedia kala." Penggunaan istilah tersebut telah meningkat lebih daripada 10,000% antara September 2018 dan September 2019.

Sejarah

Peringkat awal
Diilhamkan oleh peserta petisyen Pengisytiharan Darurat Iklim () yang dilancarkan di Australia pada Mei 2016, pengisytiharan darurat iklim kerajaan yang pertama telah dibentangkan oleh Trent McCarthy, seorang ahli Parti Hijau cawangan Victoria dan ahli Majlis Bandaraya Darebin, di bandaraya tersebut. Darebin kemudiannya membuat pengisytiharan tersebut pada 5 Disember 2016. Pada Ogos 2017, Darebin telah mengumumkan satu senarai tindakan yang bernama "Pelan Darurat Iklim Darebin" (). Pengisytiharan Darebin telah diikuti oleh Hoboken di New Jersey dan Berkeley, California.

Selepas terdengar perkembangan ini pada 2018, ahli Parti Hijau dan ahli Majlis Bandaraya Bristol Carla Denyer telah menerajui usaha untuk membawa pengisytiharan darurat iklim ke bandaraya tersebut. Akibatnya, Bristol telah membuat pengisytiharan darurat iklim yang pertama di Eropah dan keputusan ini telah dikatakan sebagai satu kejayaan yang besar serta mengilhamkan ramai bandaraya dan parlimen nasional untuk mengikuti jejaknya dan membuat pengisytiharan tersebut. Usul Denyer telah dikatakan oleh The Independent sebagai 'usul pertama yang bersejarah' yang telah 'diduplikasi di lebih daripada 400 buah pihak berkuasa tempatan dan parlimen' setakat Julai 2019.

Pada 28 April 2019, Nicola Sturgeon, Menteri Pertama Scotland telah mengisytiharkan darurat iklim di persidangan SNP. Seterusnya, Akta Perubahan Iklim (Sasaran Pengurangan Pembebasan) (Scotland) telah diluluskan pada 25 September 2019. Pada hari yang berikut, Kerajaan Wales turut mengisytiharkan darurat iklim dan kemudiannya keputusan tersebut telah diluluskan di parlimennya, Senedd, pada 1 Mei 2019. Dengan itu, Wales telah menjadi kerajaan pertama di dunia untuk mengisytiharkan darurat iklim secara rasmi. Keputusan tersebut diikuti dengan pengisytiharan darurat iklim oleh Parlimen United Kingdom pada petang hari tersebut.

Perkembangan seterusnya
Paus Fransiskus mengisytiharkan darurat iklim pada Jun 2019. Beliau turut menggesa agar peralihan tenaga yang radikal daripada bahan api fosil kepada tenaga boleh diperbaharui dilakukan dan mendesak pemimpin untuk mendengar rintihan daripada Bumi dan penduduk miskinnya yang semakin terdesak dan tertekan. Beliau turut membantah tindakan mencari simpanan bahan api fosil yang baharu secara berterusan dan mengatakan bahawa bahan api fosil haruslah kekal berada di bawah tanah.

Pada 10 Julai 2019, rangkaian yang mewakili lebih daripada 7,000 buah institusi pengajian tinggi dan pendidikan lanjutan dari enam benua telah mengisytiharkan darurat iklim serta mengumumkan bahawa mereka bersetuju untuk melaksanakan satu pelan yang merangkumi tiga langkah untuk menangani krisis tersebut melalui usaha mereka dengan pelajarnya. Namun, beberapa langkah yang tersenarai telah dikritik kerana tidak cukup spesifik.

Pada Jun 2019, Trent McCarthy, ahli Majlis Bandaraya Darebin menyatukan ahli majlis dan AP dari Australia dan seluruh dunia dalam satu acara dalam talian untuk menghubungkan usaha majlis bandaraya dan kerajaan yang telah mengisytiharkan darurat iklim. Berikutan dengan penganjuran acara tersebut dan kelulusan sebuah usul di Perhimpunan Agung Kebangsaan Kerajaan Tempatan, McCarthy mengumumkan penubuhan Climate Emergency Australia, sebuah rangkaian baharu bagi kerajaan dan majlis bandaraya Australia yang menyokong tindakan untuk menangani krisis iklim.

Ahli perwakilan Oregon, Earl Blumenauer percaya bahawa kerajaan AS harus mengisytiharkan darurat iklim. Usul Blumenauer telah disokong oleh calon Presiden AS 2020 dan Senator Bernie Sanders serta ahli kongres Alexandria Ocasio-Cortez.

Pada 2019, menurut sebuah tinjauan pendapat dalam lapan negara, kebanyakan orang awam mengakui bahawa perubahan iklim merupakan sebuah "kecemasan" dan mengatakan bahawa ahli politik telah gagal menangani masalah tersebut serta lebih mementingkan syarikat petroleum daripada kebajikan rakyat biasa. Tinjauan tersebut mendapati bahawa perubahan iklim dilihat sebagai isu terpenting yang dihadapi oleh seluruh dunia dalam tujuh daripada lapan negara yang ditinjau.

Pada September 2013, Persatuan Perubatan Australia secara rasminya mengisytiharkan perubahan iklim sebagai sebuah darurat kesihatan awam. Mereka juga mengatakan bahawa perubahan iklim akan menyebabkan kematian dan morbiditi yang lebih tinggi disebabkan oleh stres haba, bencana alam yang serius, penularan penyakit vektor, kekurangan bekalan makanan dan penyakit mental. Mereka turut menggesa agar Kerajaan Australia melaksanakan bajet karbon, mengurangkan pembebasan, mengalih daripada bahan api fosil kepada tenaga boleh diperbaharui dan langkah-langkah yang lain untuk mengurangkan kesan kesihatan perubahan iklim. Akibat daripada pemberian tumpuan yang lebih banyak oleh generasi muda terhadap kesan perubahan iklim, bilangan kecemasan iklim mungkin akan dapat dikurangkan.

Parti Hijau Australia telah mendesak Parlimen Persekutuan supaya mengisytiharkan darurat iklim. Pada Oktober 2019, sebuah e-petisyen rasmi kepada Parlimen Australia yang menggesa supaya darurat iklim diisytiharkan telah mendapat lebih daripada 400,000 tandatangan. Petisyen ini merupakan petisyen dalam talian yang paling popular di Australia. Pada Oktober 2019, Parti Buruh Australia menyatakan sokongannya terhadap usul Parti Hijau, namun usul tersebut telah ditolak oleh kerajaan. 

Pada 5 November 2019, jurnal BioScience menerbitkan sebuah deklarasi yang disokong oleh 11,000 ahli sains dari 153 negara. Rencana tersebut mengatakan bahawa dunia kita sedang mengalami krisis iklim dan sekiranya tidak ditangani, krisis tersebut akan menyebabkan kesengseraan yang tidak terkira banyaknya. Pada 28 Julai 2021, BioScience menerbit satu rencana lagi yang menyatakan bahawa lebih daripada 2,800 ahli sains juga telah menyokong deklarasi tersebut, tambahannya 1,990 pihak berkuasa dalam 34 negara telah mengisytiharkan atau mengakui darurat iklim secara rasminya. 

Pada November 2019, Kamus Oxford telah menjadikan istilah climate emergency (darurat iklim dalam bahasa Melayu) sebagai istilah tahunan.

Pada Disember 2020, New Zealand mengisytiharkan darurat iklim. Selepas memenangi pilihan raya sekali lagi, kerajaan majoriti Buruh New Zealand yang diketuai oleh Jacinda Ardern menjemput ahli Parti Hijau New Zealand untuk menyertai sebuah "perjanjian kerjasama" dan bekerjasama dengan Menteri Iklim James Shaw dalam mengisytiharkan darurat iklim.

Setakat Disember 2020, lima tahun selepas Perjanjian Iklim Paris, kerajaan dari sekurang-kurangnya 15 buah negara telah mengisytiharkan darurat iklim, termasuk Jepun dan New Zealand. Setiausaha Agung PBB António Guterres telah mendesak semua negara agar mengisytiharkan darurat iklim sehingga neutraliti karbon telah dicapai. 

Pada September 2021, Mauritius telah mengisytiharkan darurat iklim atas cadangan daripada Pengerusi Majlis Alam Sekitar Belia Nasional (NYEC), Dr. Zaheer Allam. Pengumuman tersebut dibuat oleh Menteri Alam Sekitar, Kavy Ramano, selepas mesyuarat pertama Majlis Antara Kementerian Mengenai Perubahan Iklim.

Darurat Iklim di Malaysia 
Pada Ogos 2019, Sultan Perak, Sultan Nazrin Muizzuddin Shah telah bertitah bahawa dunia kini sedang berdepan dengan situasi "darurat iklim" dan baginda menggesa agar darurat iklim ditangani sebelum terlambat. Sempena Tunjuk Perasaan Perubahan Iklim yang diadakan pada September 2019, beberapa NGO alam sekitar seperti Klima Action Malaysia (KAMY) dan Greenpeace telah melancarkan Ops Darurat Iklim. Operasi tersebut merangkumi bengkel dan tontonan dokumentari dan akan berlangsung selama sebulan. Gabungan Darurat Iklim Malaysia (GDIMY), sebuah gabungan yang terdiri daripada beberapa organisasi sosial dan individu, telah ditubuhkan pada tahun 2021 untuk menggesa Kerajaan Malaysia bertindak terhadap kecemasan iklim global. Semasa Banjir Malaysia 2021–2022, tanda pagar #daruratbanjir telah menular di media sosial seperti Twitter. Pada 21 Januari 2020, Parti Sosialis Malaysia telah melancarkan kempen “Isytihar Darurat Iklim” untuk mengetengahkan isu perubahan iklim dan mendesak Kerajaan Malaysia supaya mengisytiharkan darurat iklim.

Pada 4 Mac 2022, GDIMY menuntut agar kerajaan persekutuan, negeri dan pihak berkuasa tempatan mengisytiharkan darurat iklim di Malaysia menjelang Hari Malaysia. Mereka menyenaraikan 12 tuntutan khusus yang merangkumi aspek tadbir urus, adaptasi, biodiversiti, penyahkarbonan dan sebagainya. Kumpulan itu juga menggesa kerajaan agar mengisytiharkan sekurang-kurangnya 55 peratus kawasan tanah sebagai hutan simpan darat, 30 peratus hutan daratan diwartakan sebagai Kawasan Terlindung Sepenuhnya, dan 30 peratus perairan marin sebagai Taman Laut.

Senarai negara dan wilayah yang telah mengisytiharkan darurat iklim 
Kini, tiada badan antarabangsa yang merekodkan bilangan kerajaan yang telah mengisytihatkan darurat iklim. Setakat ini, CEDAMIA, sebuah organisasi yang menyokong pengisytiharan darurat iklim mempunyai senarai yang paling lengkap. Senarai ini akan dikemas kini dari semasa ke semasa apabila lebih ramai kerajaan membuat pengisytiharan tersebut (Senarai ini terakhir dikemas kini pada Disember 2020).

Lihat juga
 Perubahan iklim
 Tunjuk perasaan pelajar untuk perubahan iklim

Rujukan

Bacaan lanjut

Pautan luar
 Climate Emergency Declaration – Call to declare a climate emergency dan senarai pengisytiharan mengikut negara
 CEDAMIA - Climate Emergency Declaration and Mobilisation In Action - Senarai Pengisytiharan Global
 CACE - Council and community Action in the Climate Emergency Declaration

Perubahan iklim