Unta

Unta (bahasa Inggeris: camel) ialah mana-mana satu daripada dua spesies ungulat yang mempunyai bilangan jari kaki yang genap dalam genus Camelus, iaitu:
 Camelus dromedarius (ponok tunggal) yang terdapat di Afrika utara dan Asia barat;
 Camelus bactrianus (ponok kembar) yang terdapat lebih jauh di utara dan timur Asia tengah.

Kedua-dua jenis berasal dari gurun dan kawasan kering Asia dan Afrika utara. Jangka hayat purata seekor unta antara 30 hingga 50 tahun. Istilah unta juga digunakan secara umum untuk merujuk kepada mana-mana satu daripada enam haiwan yang seakan-akan unta dalam famili Camelidae: dua jenis unta benar, dan empat jenis kamelid Amerika Selatan: Llama, Alpaka, Guanako dan Vikuna. Nama unta dalam bahasa Inggeris camel datang melalui bahasa Greek κάμηλος (kámēlos) daripada bahasa Arab جمل (jamal) atau bahasa Ibrani גמל (gahmal).

Unta Camelus Bactrianus mempunyai dua lapis bulu: selapis bulu halus yang hangat di dalam, serta selapis bulu yang panjang dan kasar di luar. Haiwan ini menggugur kedua-dua lapis bulunya dalam gumpalan yang biasanya dikumpul. Struktur bulunya serupa dengan sakhlat kashmir. Bulu halus yang panjangnya biasa antara satu hingga tiga inci (2-8 sentimeter) dipintal menjadi yan untuk kaitan. Unta menghasilkan 5 paun (2 kilogram) bulu setahun.

Manusia membela jinak unta lebih kurang 5,000 tahun dahulu. Kedua-dua jenis Camelus dromedarius dan Camelus Bactrianus masih diternak untuk susunya yang lebih berkhasiat berbanding susu lembu, untuk dagingnya, dan sebagai haiwan tenaga.

Biologi 
Jangka hayat purata seekor unta adalah 40 hingga 50 tahun. Seekor unta dewasa penuh dewasa berdiri  pada paras bahu dan  pada puncak bonggolnya. Unta boleh berlari sehingga  pada jarak dekat dan mengekalkan kelajuan sehingga . Unta Bactrian boleh mencapai berat sehingga  dan unta dromedaries .

Unta dromedaris jantan mempunyai di kerongkongannya satu organ yang dipanggil Dulla, satu pundi kembung besar yang menjulur keluar dari mulutnya apabila dalam keadaan mengawan untuk menunjukkan dominasi dan menarik unta betina. Ia menyerupai lidah merah jambu panjang, bengkak tergantung keluar dari tepi mulutnya.  Pasangan Unta mengawan dengan kedua-dua unta jantan dan betina duduk di atas tanah, dengan unta jantan memanjat dari belakang.  The male usually ejaculates three or four times within a single mating session. Camelids adalah satu-satunya ungulates yang mengawan dalam keadaan duduk.

Ekologi dan penyesuaian tingkah laku 
Unta tidak menyimpan air dalam bonggol mereka secara langsung seperti yang pernah lazimnya dipercayai. Bonggol sebenarnya merupakan takungan tisu lemak. Lemak badan tertumpu pada bonggol meminimakan kesan tebatan yang berlaku sekiranya lemak tersebar pada seluruh badan mereka, membantu unta untuk terus hidup dalam iklim panas. Apabila tisu ini dimetabolismakan, ia menghasilkan lebih daripada satu gram air untuk setiap gram lemak yang diproses. Metabolisma lemak ini, sambil melepaskan tenaga, turut menyebabkan air terpelowap dari paru-paru semasa pernafasan (kerana oksigen diperlukan untuk proses metabolik): secara keseluruhan, terdapat penurunan bersih bagi air.

Unta mempunyai siri penyesuaian fisiologi yang membolehkan mereka untuk bertahan jangka masa yang lama tanpa apa-apa sumber air luar.  Tidak seperti mamalia lain, sel darah merah mereka berbentuk bujur dan bukannya berbentuk bulat. Ini memudahkan aliran sel-sel darah merah semasa dehidrasi dan menjadikan mereka lebih baik untuk menahan variasi tinggi osmosis tanpa pecah apabila minum air yang banyak: seekor  unta boleh minum  air dalam tempoh tiga minit.

Unta mampu menahan perubahan pada suhu badan dan pemgambilan air yang akan membunuh kebanyakan haiwan lain. Suhu mereka adalah di antara  semasa subuh dan meningkat dengan sekata pada  menjelang matahari terbit, sebelum mereka menyejuk pada waktu malam sekali lagi. Mengekalkan suhu otak dalam had tertentu adalah penting bagi haiwan.; untuk membantu ini, unta mempunyai rete mirabile, sebuah jalinan kompleks arteri dan vena yang terletak sangat hampir antara satu sama lain yang menggunakan aliran darah yang berlawanan untuk menyejukkan darah yang mengalir ke otak.  Unta jarang berpeluh, walaupun suhu ambien mencapai . Mana-mana peluh yang terbentuk menyejat pada tahap kulit dan bukannya pada permukaan kot mereka; Oleh itu, haba pengewapan datang dari haba badan dan bukannya daripada haba ambien. Unta dapat menahan kehilangan 25% daripada berat badan mereka melalui peluh, manakala kebanyakan mamalia lain hanya boleh menahan kira-kira 12-14% dehidrasi sebelum kegagalan jantung akibat daripada gangguan peredaran darah.

Apabila unta menghembukan nafas keluar, wap air terperangkap dalam lubang hidung dan diserap semula ke dalam badan sebagai satu cara untuk menyimpan air. Unta memakan rumput hijau boleh menelan kelembapan yang mencukupi dalam keadaan yang serdahana untuk mengekalkan keadaan kelembapan tubuh mereka tanpa perlu minum.

Kot unta yang tebal melindungi mereka dari panas yang melampau yang terpancar dari pasir padang pasir; unta dicukur mesti berpeluh 50% lebih untuk mengelakkan daripada kepanasan melampau. Semasa musim panas kot menjadi lebih carah warnanya, memantulkan cahaya serta membantu mengelakkan selaran matahari. Kaki unta yang panjang membantu unta menjauhkan badannya lebih jauh dari tanah, yang boleh panas hingga .  Unta Dromedaries memiliki pad tisu tebal pada tulang dada yang dipanggil kekaki. Apabila haiwan itu baring ke bawah dalam kedudukan kaki berlipat "sternal recumbent ", kaki-kakinya menimbulkan tubuh daripada permukaan panas dan membolehkan penyejukan udara untuk lalu di bawah badan.

Mulut unta mempunyai lapisan keras tebal, yang membolehkan mereka untuk mengunyah tumbuhan berduri padang pasir. Bulu mata yang panjang dan rambut telinga, bersama-sama dengan lubang hidung yang boleh ditutup, membentuk halangan terhadap pasir. Jika pasir lekat pada mata mereka, mereka boleh menyapunya dengan menggunakan kelopak mata ketiga telus. Gaya unta berjalan dan kaki melebar membantu mereka bergerak tanpa tenggelam ke dalam pasir.

Buah pinggang dan usus unta sangat berkesan menyerap air. Air kencing unta keluar seperti sirap tebal, dan najis unta begitu kering sehinggakan ia tidak perlu dikeringkan apabila Badwi menggunakannya sebagai bahan bakar.

Sistem imunisasi unta berbeza berbanding mamalia-mamalia lain. Biasanya, molekul antibodi berbentuk Y terdiri daripada dua rantai berat (atau panjang) di sepanjang Y, dan dua rantai ringan (atau pendek) pada setiap hujung Y. Unta, sebagai tambahan kepada yang ini, juga mempunyai antibodi diperbuat daripada hanya dua rantai berat, sifat yang menjadikan mereka lebih kecil dan lebih tahan lama. antibodi "rantai berat sahaja", ditemui pada tahun 1993, dianggap telah terbentuk 50 juta tahun lalu, selepas camelids berpecah dari ruminan dan babi.

Rujukan

Nota 
 
 
 Camels and Camel Milk. Report Issued by FAO, United Nations. (1982)

Bacaan lanjut 
 

Unta Asal Kedah == Pautan luar ==

 Penggunaan unta oleh pihak polis Afrika Selatan 
 Pusat Penyelidikan Unta Nasional, Bikaner (Rajasthan), India 
 Kerja Berat Harian: Dua ekor unta sedang bekerja  – Video mengenai unta memerah minyak zaitun dan memotong rumput di Djerba, Tunisia
 A-Z mengenai Unta

Artiodactyla
Ternakan
Haiwan dibelajinakkan
Masakan Afrika
Masakan Arab
Masakan Timur Tengah