Orson Welles

George Orson Welles (; 6 Mei 1915 – 10 Oktober 1985) merupakan seorang pelakon, pengarah, penulis dan penerbit yang terlibat dalam teater, radio dan filem. Beliau diingati untuk kerja inovatifnya dalam teater Caesar (1937); dalam radio menerusi drama radio 1938 "The War of the Worlds"; dan dalam filem, Citizen Kane (1941), yang disenaraikan sebagai filem terhebat sepanjang masa oleh Institut Filem Amerika Syarikat.

Di usia 20-an, Welles mengarahkan sejumlah produksi pementasan berprofil tinggi termasuklah Voodoo Macbeth iaitu adaptasi dari Macbeth dengan menggunakan pelakon berketurunan Afrika-Amerika serta muzikal politik The Cradle Will Rock. Pada tahun 1937, beliau dan John Houseman mengasaskan Mercury Theatre. Welles menjadi terkenal setelah menjadi pengarah dan narator bagi drama radio 1938 berjudul The War of the Worlds yang diadaptasi dari novel H. G. Wells dengan judul yang sama. Ia dilaporkan telah menyebabkan panik dikalangan pendengar, dan beberapa sumber menyatakan laporan panik tersebut adalah palsu.

Filem Citizen Kane (1941), merupakan filem pertama beliau dan diikuti dengan 12 buah filem lain termasuklah The Magnificent Ambersons (1942), Touch of Evil (1958), dan Chimes at Midnight (1966). Filem-filem lain beliau termasuklah The Lady from Shanghai (1947) dan F for Fake (1973), yang turut mendapat perhatian.

Pada tahun 2002, Welles telah diundi sebagai pengarah filem terhebat sepanjang masa dalam dua undian Institut Filem British oleh pengarah dan pengkritik. 

Welles meninggal dunia pada 10 Oktober 1985 akibat serangan jantung.

Filemografi terpilih

Filem cetera
 Citizen Kane (1941)
 (1942)
Journey into Fear (1943)
 (1946)
 (1947)
Macbeth (1948)
Othello (1951)
Mr. Arkadin (1955)
Touch of Evil (1958)
 (1962)
Chimes at Midnight (1965)
 (1968)
F for Fake (1974)

Filem pendek
Twelfth Night (1933)
 (1934)
Citizen Kane trailer (1940)
Magic Trick 91953)
 (1969)
 (1970)
F for Fake trailer (1976)
 Orson Welles's Jeremiah (1978)
Unsung Heroes (1978)
 (1984)

Rancangan televisyen
Orson Welles' Sketch Book (1955)
Around the World with Orson Welles (1955)
Camille, the Naked Lady and the Musketeers (1956)
 (1958)
Portrait of Gina (1958)
Orson Welles on the Art of Bullfighting (1961)
In the Land of Don Quixote (1964)
Filming Othello (1979)
 (1979)

Pementasan terpilih
Madame Butterfly (1918)
Samson and Delilah (1918)
Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1925)
A Christmas Carol (1925)
The Servant in the House (1926)
It Won't Be Long Now (1927)
Finesse the Queen (1928)
Julius Caesar (1929)
Androcles and the Lion (1930)
Jew Süss (1931)
Mogu of the Desert (1931)
The Lady from the Sea (1931)
Hamlet (1932)
Macbeth (1947)
The Lady in the Ice (1953)
King Lear (1956)

Rujukan

Bacaan tambahan 
 Guide to the Orson Welles Materials, Lilly Library, Indiana University
 Finding Aid for the Orson Welles – Oja Kodar Papers 1910–1998 (bulk 1965–1985), Special Collections Library, University of Michigan
 Finding Aid for the Richard Wilson – Orson Welles Papers 1930–2000 (bulk 1930–1991), Special Collections Library, University of Michigan
 Finding Aid for the Orson Welles – Chris Welles Feder Collection 1931–2009, Special Collections Library, University of Michigan
 Finding Aid for the Orson Welles – Alessandro Tasca di Cutò Papers 1947–1995, Special Collections Library, University of Michigan

Pautan luar

 
 Wellesnet: The Orson Welles Web Resource
 The Ultimate Orson Welles Timeline
 
 
 
 
 
 Orson Welles at UbuWeb
 FBI Records: The Vault — George Orson Welles at vault.fbi.gov
 Orson Welles bibliography
 Mercury Theatre on the Air

 Orson Welles: A Man of a Certain Ego by Rodger Jacobs at Pop Matters
 "Orson Welles," annotated bibliography at Oxford Bibliographies Online (Cinema and Media Studies)
 Orson Welles on the Air, 1938–1946 at Indiana University Bloomington

Kelahiran 1915
Kematian 1985
Pelakon Amerika Syarikat
Pengarah filem Amerika Syarikat
Pelakon filem Amerika Syarikat
Pelakon teater Amerika Syarikat
Pelakon lelaki Amerika Syarikat
Pelakon radio Amerika Syarikat