Unit pemprosesan pusat

CPU atau unit pemprosesan pusat ialah salah satu bahagian di dalam komputer yang menterjemah dan melaksanakan arahan dalam perisian. Dalam kebanyakan CPU, tugas perlaksanaan ini dibahagi kepada Unit Kawalan (Control Unit) (yang mengawal aliran aturcara), dan satu atau lebih Unit Pelaksana (Execution Units) yang wongklom dan err band melakukan operasi terhadap data. Selalunya, satu koleksi daftar (register) disertakan sekali bagi menyimpan operator (operand) dan hasil proses.

Istilah unit pemprosesan pusat juga merujuk kepada bahagian-bahagian pusat yang penting di dalam komputer, seperti Cache dan pengawal input/output. Ini merujuk kepada komputer yang menggunakan cip mikropemproses moden. Fungsi-fungsi tersebut (cache, dan kawalan input/output) disertakan di dalam litar bersepadu.

Ciri-ciri Unit Pemprosesan Pusat (CPU) 
Kelajuan sesebuah unit pemproses pusat (CPU) berbeza tergantung kepada jenis-jenis pemproses. Terdapat beberapa ciri yang menentukan kadar kelajuan pemproses, antaranya ialah:

 Bahan
 Kadar Kelajuan Jam (Clock Speed)
 Cache
 Teras (Core)
 Saiz Perkataan (Word Size)

Seni Bina CPU 
Kebiasaanya, pembekal/pengeluar komputer meja sering menggunakan istilah CPU untuk merujuk kepada kotak atau badan komputer (unit sistem) dan kandungannya. Penggunaan CPU di sini adalah kurang tepat dan mengelirukan.

Reka bentuk CPU sering disebut sebagai seni bina CPU.

Contoh-contoh seni bina CPU:
 Intel x86
 Zilog z80
 IBM System/360
 DEC PDP-11, yang kemudiannya diganti oleh VAX
 Motorola 6800
 SPARC keluaran Sun Microsystem
 MIPS keluaran MIPS Computer System
 PA-RISC keluaran HP
 Alpha keluaran DEC
 PowerPC keluaran AIM Alliance
 ARM (Advanced RISC Machine), dan StrongARM/XScale
 SuperH
 Siri UNIVAC 1100/2200 (pada masa ini disokong oleh Unisys ClearPath IX Computer)
 1750A, komputer piawai badan tetenteraan Amerika Syarikat
 AP-101, komputer dalam kapal angkasa lepas

Beberapa seni bina CPU yang baru muncul termasuk:
 Intel Itanium
 AMD x86-64

CPU yang penting dalam sejarah:
 EDSAC, seni bina pertama yang boleh menyimpan aturcara komputer
 Apollo Guidance Computer, yang digunakan dalam penerbangan kapal angkasa ke bulan.

Seni bina CPU boleh juga dikelaskan mengikut rekabentuk CPU, seperti saiz daftar. Pada hari ini, kebanyakan komputer meja mempunyai pemproses 32-bit, dan pemproses 64-bit juga semakin digunakan. Peralatan yang kecil seperti telefon bimbit, PDA, dan permainan video mudah alih menggunakan pemproses 16-bit, atau 8-bit.

Lihat juga 
 Unit aritmetik dan logik (ALU)
 BIOS
 CISC / RISC
 Kejuruteraan komputer
 Rekabentuk CPU
 Penguncian CPU (CPU Locking)
 CPU Power Consumption
 Unit Titik Terapung (floating point unit)
 FSB (Front Side Bus)
 Mikrokod
 Mikropemproses
 Papan induk (Motherboard)
 Wait State
 Pendinginan CPU
 Perkakasan komputer

Pautan Luar 
 Struktur CPU
 ip stresser

Perkakasan komputer