Gempa bumi Jawa Barat 2022

Pada 21 November 2022, jam 13:21 Waktu Indonesia Barat (UTC+07:00), sebuah gempa bumi 5.6  melanda kawasan Cianjur di Jawa Barat, Indonesia. 329 orang mati dan lebih 700 cedera. Lebih 2,300 rumah rosak di Cianjur. Gempa bumi itu dirasai dengan kuat di Jakarta, menyebabkan orang ramai di bangunan tinggi melarikan diri.

Tetapan tektonik 
Jawa terletak berhampiran sempadan konvergen aktif yang memisahkan Plat Sunda di utara dan Plat Australia di selatan. Di sempadan, ditandai dengan Palung Sunda, plat Australia yang bergerak ke utara menunjam di bawah plat Sunda. Zon subduksi mampu menghasilkan gempa bumi sehingga 8.7 magnitud, manakala plat Australia juga boleh menjadi kawasan gempa bumi yang lebih dalam di litosfera menurun di bawah pantai Jawa. Zon subduksi menghasilkan dua gempa bumi dan tsunami teruk pada 2006 dan 1994. Gempa bumi pada 2009 juga menyebabkan kemusnahan teruk.

Gempa bumi 
Menurut Badan Meteorologi, Klimatologi, dan Geofizik (BMKG), gempa bumi itu berlaku pada kedalaman , mengklasifikasikannya sebagai kejatian gempa cetek. Ia mempunyai mekanisme fokus jurus-gelincir, dan dikaitkan dengan aktiviti seismik di Sesar Cimandiri atau Sesar Padalarang, walaupun punca sebenar tidak dapat ditentukan. Sesar Cimandiri ialah  panjang dan memanjang di sepanjang sungai Cimandiri. Ia membentang dari Teluk Pelabuhan Ratu hingga Kabupaten Cianjur. Ia adalah sesar gelincir dengan komponen menegak kecil di sepanjang bahagian dari Teluk Pelabuhan Ratu ke tenggara Sukabumi. Bersama-sama dengan sesar Lembang dan Baribis, struktur ini boleh menghasilkan gempa bumi yang merosakkan.

Darjat intensiti Mercalli terubah suai V–VI dirasai di Cianjur manakala di Garut dan Sukabumi, IV–V dirasai. Di Cimahi, Lembang, Kota Bandung, Cikalong Timur, Rangkasbitung, Bogor dan Bayah, gempa bumi dirasai hingga darjat III. Menjelang 22 November jam 06:00, 117 gegaran susulan telah direkodkan dengan magnitud antara 1.8 dan 4.2, berlaku pada kadar yang semakin berkurangan dari semasa ke semasa.

Badan Pemantauan Geologi Amerika Syarikat berkata, gempa bumi itu berlaku akibat sesar jurus-gelincir di dalam kerak Plat Sunda. Mekanisme fokus menunjukkan bahawa pecah berlaku sama ada pada sesar jurus-gelincir sebelah kanan mencelup curam, atau sesar mogok-slip sisi kiri mencelup curam ke timur. Lokasinya ialah  timur laut zon subduksi.

Gempa bumi telah direkodkan di Cianjur sejak 1844. Pada tahun 1910, 1912, 1958, 1982 dan 2000, gempa bumi menyebabkan kerosakan dan kemalangan jiwa di kawasan tersebut.

Kesan 
Walaupun gempa bumi bersifat sederhana, tetapi kejadian gempa dalam kedalam cetek menyebabkan gegaran kuat. Agensi Kebangsaan bagi Tindakan Bencana (BNPB) berkata bahawa tahap kerosakan rumah dan bangunan masih dalam penilaian, tetapi menyifatkan kerosakan itu sebagai "besar". Sekurang-kurangnya 2,345 buah rumah telah rosak, termasuk 343 buah yang rosak teruk. Sebuah pusat membeli belah runtuh. Dua bangunan pejabat kerajaan, tiga sekolah, sebuah hospital, kemudahan agama dan sebuah pondok pesantren rosak.

Tanah runtuh pula memutuskan jalan. Tanah runtuh di sepanjang jalan nasional Puncak-Cipanas-Cianjur menyebabkan lencongan lalu lintas. Kejadian pokok dan tiang elektrik tumbang serta kabel yang terputus turut berlaku di sepanjang jalan. Sekurang-kurangnya 681 rumah, enam sekolah dan 10 bangunan keagamaan rosak di Kabupaten Sukabumi. Tiada kematian direkodkan tetapi 11 orang cedera dan 58 keluarga kehilangan tempat tinggal. Di Kecamatan Caringin, Kabupaten Lebak, dua sekolah dan 89 rumah mengalami kerosakan dan seorang cedera. 46 buah rumah rosak di Kecamatan Sukaraja, Kabupaten Bogor.

Sekurang-kurangnya 62 orang maut menurut BNPB. Angka kematian telah disalah laporkan sebagai 162 oleh Gabenor Jawa Barat Ridwan Kamil, selepas menggabungkan laporan lisan yang tidak disahkan mengenai 100 kematian dengan angka rasmi. Kebanyakan kematian berpunca daripada bangunan runtuh. Majoritinya adalah pelajar beberapa sekolah Islam yang musnah apabila ia runtuh. Lebih 700 orang cedera, walaupun BNPB hanya mengesahkan 79 kecederaan. Berpuluh-puluh pelajar cedera akibat runtuhan di sekolah mereka. Jumlah mangsa mungkin meningkat kerana mangsa masih tertimbus di bawah serpihan bangunan, dan satu kawasan terhalang oleh tanah runtuh. Lebih daripada 25 orang tertimbus di bawah struktur runtuh di Cugenang. Seramai 13,784 lagi penduduk telah kehilangan tempat tinggal.

Gempa bumi dirasai dengan kuat di ibu kota Jakarta, menyebabkan penduduk berpusu-pusu ke jalan raya. Bangunan tinggi bergoyang dan dipindahkan.

Kesudahan 
Presiden Joko Widodo mengarahkan Menteri Kerja Raya dan Perumahan Awam (PUPR) Basuki Hadimuljono meninjau kerosakan. Pada 21 November pukul 21:45, Menteri Basuki tiba di Kabupaten Cianjur.

Mangsa yang cedera dibawa ke empat hospital sekitar Cianjur. Memandangkan ramai yang cedera tiba di Hospital Cianjur, sebuah hospital lapangan telah dibina di tempat letak kereta. Gabenor Jawa Barat, Ridwan Kamil, meminta Pasukan Tindak Balas Pantas Jabar bertindak balas. Pasukan tersebut akan tiba di kawasan Cugenang, Warung Kondang, dan Pacet Cipanas Kabupaten Cianjur. Persatuan Perubatan Indonesia menggerakkan 200 orang doktor, manakala Agensi Mencari dan Menyelamat Nasional menggerakkan kakitangan dan peralatan ke lima kawasan yang terjejas.

Mangsa yang terselamat di Cianjur membina khemah sementara di kawasan lapang atau halaman rumah mereka. Pada 22 November, seorang mangsa yang terselamat berkata mereka masih berdikari kerana tiada bantuan diberikan. Oleh kerana kebimbangan gempa susulan, penduduk tidak pulang ke rumah masing-masing. Di kampung Pamoyanan, Daerah Cianjur, 150 penduduk bermalam di bawah sebuah astaka. Mangsa lain tidur di tepi jalan atau di bawah tangan kedai. Makanan masih tidak tersedia pada pagi 22 November.

Pada 22 November lalu, Kementerian Sosial telah menubuhkan 1,000 khemah besar di tujuh daerah yang terjejas. Barangan makanan sedia dimakan dan dapur awam turut dibekalkan.

Menurut BNPB, rumah yang rosak akan dibina semula dengan rintangan gempa bumi. PUPR menggerakkan anggota dan peralatan berat untuk membersihkan pokok dan serpihan tanah runtuh di jalan raya. Bekalan elektrik terputus dari Daerah Cianjur. Pekerja Syarikat Elektrik Negeri dikerahkan untuk memulihkan bekalan elektrik kepada 366,675 pelanggan selepas gempa bumi menjejaskan 1,957 pencawang.

BMKG menggesa penduduk supaya berwaspada dengan potensi banjir kilat dan hujan akibat cerun yang tidak stabil. Ketua agensi itu, Dwikorita Karnawati, berkata selepas gempa bumi, bahan di cerun tidak stabil boleh dihanyutkan, mencetuskan banjir dan tanah runtuh. Penduduk juga dinasihatkan supaya tidak melawat kawasan cerun dan tebing sungai berikutan risiko banjir kilat.

Rujukan 

Gempa bumi di Indonesia
Bencana 2022 di Indonesia
Koordinat pada Wikidata
Peristiwa November 2022 di Indonesia
Bencana di Jawa