Pemberontakan Kumpulan Wagner

Pada 23 Jun 2023, Kumpulan Wagner, kumpulan separa tentera Rusia, memberontak terhadap tentera Rusia. Pemberontakan jenis dahagi itu berlaku berikutan peningkatan ketegangan antara pemimpin Wagner, Yevgeny Prigozhin, dan Kementerian Pertahanan Rusia.

Prigozhin menyifatkan pemberontakan itu sebagai balas dendam atas apa yang dikatakannya sebagai serangan terhadap tenteranya oleh kementerian. Dia menolak justifikasi kerajaan berkenaan pencerobohan Rusia ke atas Ukraine, menyalahkan menteri pertahanan Sergei Shoigu atas kegagalan ketenteraan negara itu, dan menuduhnya menjalankan perang untuk kepentingan elit Rusia.  Sebagai tindak balas, Khidmat Keselamatan Persekutuan (FSB) membuka kes jenayah terhadap Prigozhin kerana "menghasut pemberontakan bersenjata". Dalam ucapan di televisyen pada 24 Jun, Putin menyebut tindakan Wagner sebagai pengkhianatan dan berikrar untuk menyekat pemberontakan itu.

Tentera Prigozhin mendakwa telah mengambil Rostov-on-Don, pusat logistik kritikal, dengan ibu pejabat tentera utama seperti Daerah Tentera Selatan, dan dilaporkan mara ke arah Voronezh, kemudiannya Lipetsk, dan berhasrat untuk sampai ke ibu kota Moscow. Selepas memeterai perjanjian dengan presiden Belarus Alexander Lukashenko, Prigozhin bersetuju untuk berundur, dan setakat 11:00 malam, mula berundur dari Rostov-on-Don.

Pemberontakan

Pengambilalihan Rostov-on-Don 
Pada waktu malam dari 23 hingga 24 Jun, rakaman audio dikeluarkan bagi pihak Prigozhin, yang menyatakan bahawa Wagner memasuki Rostov-on-Don dan menyeru pasukan tentera tetap untuk tidak menentang tenteranya. Dalam rakaman audio yang lain, beliau berkata bahawa ketua Staf Am telah mengarahkan Tentera Udara Rusia untuk melepaskan tembakan ke atas tiang Wagner yang bergerak di antara kenderaan awam, menuduh Staf Am tidak menghiraukan nyawa orang yang tidak bersalah, "sama seperti mereka telah membunuh warga mereka sendiri selama setahun setengah dan bukannya melawan musuh”. Beliau juga menyatakan bahawa beberapa juruterbang enggan melaksanakan arahan Staf Am, dan mengucapkan terima kasih kepada mereka. The Guardian mengulas bahawa dakwaan Wagner untuk mengawal Rostov "tidak boleh disahkan secara bebas dan Prigozhin mempunyai sejarah membuat kenyataan pelik dan tidak tepat", tetapi melaporkan bahawa keadaan di rantau itu jelas huru-hara.

Setiausaha akhbar Putin Dmitry Peskov menyifatkan situasi yang sedang berlaku sebagai "percubaan dahagi", dan menyatakan bahawa agensi tentera Rusia siang dan malam melaporkan arahan Putin kepadanya mengenai peristiwa baru-baru ini. Di tengah-tengah kenyataan Prigozhin, Rusia menyekat Google News.

Pasukan Wagner mendakwa telah menguasai bangunan tentera di Rostov-on-Don, dengan The New York Times melaporkan rakaman yang disahkan Prigozhin di halaman bangunan ibu pejabat Daerah Tentera Selatan. Rakaman yang tidak disahkan didakwa menunjukkan pertempuran berlaku di bandar antara Wagner dengan bala tentera.

Kadyrovit dilaporkan dihantar ke Rostov, di mana mereka sama ada enggan memasuki bandar itu atau secara aman menyerahkan diri kepada pasukan Wagner. Pihak berkuasa wilayah Rostov meminta penduduk untuk tidak meninggalkan rumah mereka; namun, terdapat laporan bahawa pusat bandar menjadi sesak. Kedai-kedai di Rostov-on-Don memendekkan waktu buka mereka, dan terdapat barisan beratur di stesen minyak.

Kemaraan ke Moscow 

Selepas menawan Rostov, Wagner mula mara ke arah Moscow (jarak  dari Rostov); menjelang 24 Jun, pejuang Wagner telah memandu melepasi Voronezh, lebih separuh jalan ke ibu negara. Pada hari yang sama, Wagner melepasi Wilayah Lipetsk, kira-kira  dari Moscow. Dalam mesej audio, Prigozhin menyatakan bahawa pejuang Wagner menembak jatuh sebuah helikopter tentera yang melepaskan tembakan ke arah konvoi.

Prigozhin didakwa kerana menganjurkan pemberontakan bersenjata selepas mengancam untuk menyerang tentera Rusia sebagai jawapan kepada serangan udara ke atas askar separa tenteranya. Pasukan keselamatan menuduhnya melancarkan percubaan rampasan kuasa ketika dia berikrar "perarakan keadilan" terhadap tentera. Prigozhin menyiarkan memo suara yang menyatakan bahawa Wagner telah meninggalkan Ukraine dan sedang mara ke Rostov-on-Don. Jeneral kanan menggesa pejuang Wagner untuk berundur. Sementara itu, FSB berkata ia telah memfailkan tuduhan jenayah terhadap Prigozhin dan bergerak untuk menangkapnya.

Konvoi kakitangan Wagner yang mara ke arah ibu negara diserang oleh helikopter Rusia. Gabenor Lipetsk dan Voronezh menggesa semua orang awam agar tinggal di dalam rumah berikutan laporan kemaraan tentera dan pertempuran di sepanjang lebuh raya M4. Sergei Sobyanin, Datuk Bandar Moscow, mengumumkan bahawa langkah-langkah antipengganas sedang dilaksanakan di ibu negara. Wilayah Lipetsk pula telah menarik balik sekatan. Prigozhin bertemu dengan Timbalan Menteri Pertahanan Rusia Yunus-bek Yevkurov di ibu pejabat Daerah Tentera Selatan di Rostov-on-Don. Yevkurov cuba dan gagal untuk meyakinkan Prigozhin untuk mengundurkan tenteranya. Prigozhin memberitahu Yevkurov bahawa "Orang ramai mati [di Ukraine] kerana anda membuangnya ke dalam pengisar daging. Tanpa peluru, tanpa sebarang pemikiran, tanpa sebarang rancangan."

Hantaran di media sosial menunjukkan rakaman pertempuran antara tentera Wagner dan tentera di Voronezh, dengan Reuters memetik laporan tentera. Menurut laporan media, kumpulan Wagner menguasai semua kemudahan tentera di bandar itu. Beberapa jam kemudian, BBC mengesahkan bahawa Wagner telah dikesan mara melalui Wilayah Lipetsk, antara Voronezh dan Moscow. Reuters melaporkan bahawa di luar Voronezh, pasukan Wagner diserang oleh sebuah helikopter. Der Spiegel melaporkan bahawa semua penerbangan keluar dari Moscow telah habis dijual ketika orang ramai cuba melarikan diri daripada kemaraan mendatang.

Akhbar British The Independent melaporkan secara meluas bahawa "pemberontakan bersenjata sedang menuju ke Moscow". Menurut laman web pengesan pesawat Flightradar24, sebuah kapal terbang yang digunakan oleh Putin berlepas dari Moscow dan terbang ke St. Petersburg. Menurut jurucakap Kremlin Dmitry Peskov, Putin tidak berada di dalam kapal, dan kekal di Kremlin. Pihak berkuasa juga mengumumkan sekatan perjalanan di Wilayah Kaluga yang berjiran dengan Moscow, dengan Gabenor Vladislav Shapsha memberitahu penduduk untuk "menahan diri daripada mengembara dengan kenderaan persendirian di jalan-jalan ini melainkan benar-benar perlu." FSB menyerbu ibu pejabat Wagner di Saint Petersburg. Laporan media Rusia yang tidak disahkan mengatakan kotak kadbod mengandungi 4 bilion rubel ($47 juta) telah ditemui dari kenderaan berhampiran pejabat. Prigozhin berkata bahawa wang itu bertujuan untuk membayar gaji pekerja dan perbelanjaan syarikat lain.

Olga Romanova, wartawan dan ketua pertubuhan hak sivil Rusia Russia Behind Bars, menuduh FSB mengancam saudara-mara banduan yang direkrut oleh Wagner sejak awal pagi pada 24 Jun.

Ucapan negara Putin 

Putin berucap kepada negara buat kali pertama sejak permulaan pemberontakan dalam ucapan yang disiarkan di televisyen, menyebut tindakan Wagner sebagai "pengkhianatan" dan berjanji untuk mengambil "langkah keras" untuk menyekat pemberontakan itu. Putin menyatakan bahawa keadaan itu mengancam kewujudan Rusia sendiri dan menyifatkan pemberontakan itu sebagai "tikam belakang" dan "pukulan maut" di tengah-tengah perang Rusia-Ukraine yang sedang berlangsung, yang menyerupai Revolusi Rusia yang berlaku pada zaman Empayar Rusia berperang di Barisan Timur Perang Dunia I, dan memberi amaran tentang kehilangan wilayah, merujuk kepada Perjanjian Brest-Litovsk. Putin juga mengingatkan Perang Saudara Rusia yang berlaku antara 1917 dan 1923, yang disebutnya sebagai "tragedi".

Putin membuat rayuan kepada mereka dalam pasukan Wagner yang "dengan penipuan atau ancaman, diseret ke dalam pengembaraan jenayah, ditolak ke jalan jenayah yang serius – pemberontakan bersenjata."

Putin tidak menyebut Prigozhin atau Wagner secara khusus. Pernyataan Putin itu adalah menyangkal dakwaan Prigozhin sebelum ini bahawa Rusia kehilangan wilayah dalam perang Ukraine kerana salah urus Kementerian Pertahanan dan tindakan Wagner terhadap Kementerian itu hanya bertujuan untuk memperbaiki keadaan Rusia. Prigozhin menyatakan bahawa matlamat utamanya adalah untuk menyingkirkan Shoigu dan Ketua Staf Am, Valery Gerasimov, daripada jawatan. Prigozhin menjawab pengisytiharan Putin dengan mengatakan bahawa Wagner enggan mematuhi Presiden atau FSB, menuduh Kementerian Pertahanan mengkhianati kumpulan di Ukraine, memperkayakan diri mereka melalui skim rasuah semasa perang, dan menyatakan bahawa "kita tidak mahu negara itu hidup dalam rasuah, penipuan dan birokrasi."

Perjanjian damai dan kesudahan 
Presiden Belarus Alexander Lukashenko bercakap dengan Prigozhin atas permintaan Putin. Lukashenko didakwa menjadi perantara perjanjian di mana pejuang Wagner bersetuju untuk menghentikan kemaraan mereka dan kembali ke pangkalan sebagai pertukaran untuk jaminan keselamatan mereka. Dalam kenyataan audio, Prigozhin berkata bahawa dia telah bersetuju dengan perjanjian itu untuk mengelakkan pertumpahan darah. Dalam kenyataan rasminya, Prigozhin berkata:

Selain menghentikan perarakan Kumpulan Wagner ke Moscow, tiada butiran telah dikeluarkan mengenai perjanjian yang diuruskan atau butiran pelan tersebut. Hampir jam 11:00 malam (GMT+3), Kumpulan Wagner mula menarik balik pasukan mereka dari Rostov-on-Don. Video di media sosial tempatan menunjukkan sorakan penduduk Rostov-on-Don ketika tentera Wagner berundur, termasuk sebilangan yang mendekati dan menjabat tangan Prigozhin. Pada 25 Jun, Wagner mula berundur dari Voronezh.

Jurucakap Kremlin Dmitry Peskov mengumumkan bahawa tuduhan terhadap Prigozhin akan digugurkan, dan dia akan dihantar ke Belarus. Tentera Wagner tidak akan menghadapi pendakwaan, dan mereka yang tidak mengambil bahagian dalam pemberontakan boleh menandatangani kontrak dengan Kementerian Pertahanan. Pihak Putin dikhabarkan mengucapkan kesyukaran ke atas Lukashenko atas usahanya untuk menghentikan pemberontakan.

Analisis 
Pemberontakan Wagner disifatkan sebagai pencabar terbesar dalam sejarah pemerintahan Putin. Banyak pemerhati antarabangsa berpendapat bahawa pemberontakan ini telah menjatuhkan imej kuat Putin. Setiausaha Negara AS Antony Blinken berkata pada 25 Jun bahawa pemberontakan telah menunjukaan "rekahan nyata" dalam regim Putin: "Kalau anda letakkan ini dalam konteks, 16 bulan lalu, Putin berada di pintu Kyiv di Ukraine dengan hasrat mengambil alih kota itu dalam beberapa hari lalu memadamkan negara daripada peta. Kini, dia kena pertahankan Moscow, ibu kota Rusia, menentang askar upahan rekaan dirinya sendiri."

Nota

Rujukan

Pautan luar 
 

Vladimir Putin
Sumber CS1 bahasa Rusia (ru)
Voronezh
Rostov-on-Don
Kumpulan Wagner
Pemberontakan di Rusia
Peristiwa Jun 2023 di Rusia
Pemberontakan abad ke-21
Alexander Lukashenko