Al-Khujandi

Abu Mahmud Hamid ibn Khidr Khojandi (dikenali sebagai Abu Mahmood Khojandi, Alkhujandi atau al-Khujandi, bahasa Parsi: ابومحمود خجندی, c. 940 - 1000) ialah seorang ahli falak dan ahli matematik Asia Tengah yang hidup pada lewat kurun ke-10 dan membantu membangunkan sebuah balai cerap, berhampiran kota Ray (berhampiran Tehran hari ini), Parsi. Beliau dilahirkan di Khujand, Tajikistan.

Astronomi
Khujandi berkhidmat bawah naungan amir-amir Bani Buwayhiyyah di balai cerap berhampiran Ray, Iran, tempat beliau diketahui membina sekstan dinding yang besar pertama pada tahun 994, yang bertujuan untuk menentukan kecondongan paksi ("kemiringan ekliptik") bumi dengan ketepatan yang tinggi. 

Beliau mendapati kecondongan paksi adalah 23°32'19" bagi tahun 994. Beliau mencatatkan bahawa pengukuran oleh ahli-ahli falak terdahulu mendapati nilai yang lebih tinggi (orang India: 24°; Ptolemy 23° 51') dan oleh itu menemui bahawa kecondongan paksi adalah tidak tetap tetapi pada hakikatnya (kini) sedang menurun. Pengukuran kecondongan paksi oleh beliau bagaimana pun sekitar 2 minit sangat kecil, mungkin disebabkan penetapan peralatannya yang berat sepanjang pencerapan.

Matematik
Khojandi menyebutkan kes khas teorem Fermat terakhir bagi n = 3, namun bukti cubaan beliau bagi teorem itu tidak betul. Hukum sinus sfera mungkin juga ditemui al-Khujandi, tetapi tidak dapat dipastikan samada beliau orang pertama yang menemuinya, atau samada Abu Nasr Mansur, Abul Wafa atau Nasir al-Din al-Tusi yang menjadi orang pertama.

Catatan

Rujukan

Pautan luar
 (PDF version)
 
 History of Islamic Science

Kelahiran 940
Kematian 1000
Ahli astronomi Islam Zaman Pertengahan
Ahli matematik Islam Zaman Pertengahan
Ahli astronomi Parsi Zaman Pertengahan
Pembuat peralatan saintifik
Ahli astronomi kurun ke-10
Ilmuwan Buwayiwiyah