Produk tenusu

Produk tenusu () atau produk susu ialah makanan yang dihasilkan daripada susu mamalia. Produk tenusu ialah produk makanan yang biasanya menghasilkan tenaga tinggi. Sebuah kilang pengeluaran untuk pemprosesan susu dipanggil tenusu atau kilang tenusu. Selain daripada bayi yang menyusu susu ibu, penggunaan manusia terhadap produk tenusu diperoleh terutamanya daripada susu lembu, kerbau, kambing, biri-biri, yak, kuda, unta, kerbau tempatan, dan mamalia lain. Produk tenusu biasanya ditemui dalam masakan Eropah, Timur Tengah, dan India, manakala selain daripada masakan Mongoliaproduk tenusu amat jarang diketahui muncul dalam masakan Asia Timur tradisional.

Jenis-jenis produk tenusu 

 Susu selepas pilihan penghomogenan, pempasteuran, dalam beberapa gred selepas penyeragaman tahap lemak, dan kemungkinan tambahan bakteria Streptococcus lactis dan Leuconostoc citrovorum
 Crème fraîche, krim sedikit ditapai
 Krim beku, krim pekat yang boleh dicedok dibuat dengan memanaskan susu 
 Krim tunggal, krim berganda dan krim putar
 Smetana, sejenis krim masam Eropah Tengah dan Timur
 Susu kultur menyerupai susu mentega, tetapi menggunakan yis dan kultur bakteria
 Kifir, minuman susu tertapai dari Utara Caucasus
 Kumis/Airag, susu kuda betina sedikit ditapai popular di Asia Tengah
 Susu tepung (atau susu serbuk), dihasilkan dengan mengeluarkan air daripada susu (biasanya skim)
 Produk susu penuh
 Produk susu mentega/susu lemak
 Susu skim
 Produk Whey
 Susu tinggi lemak dan produk pemakanan (untuk formula bayi)
 Produk berkultur dan konfeksioneri
 Susu pekat, susu yang telah dipekatkan dengan penyejatan, dengan gula tambahan untuk mengurangkan masa proses dan tahan lebih lama dalam tin terbuka
 Khoa, susu yang telah sepenuhnya dipekatkan dengan penyejatan, digunakan dalam masakan India termasuk gulab jamun, peda, dll.)
 Susu sejat, (kurang pekat daripada susu pekat) susu tanpa gula tambahan
 Ricotta, whey berasid, dikurangkan dalam isi padu
 Formula bayi, susu tepung kering dengan bahan tertentu untuk memberi makan bayi manusia
 Susu bakar, pelbagai susu rebus yang amat popular di Rusia
 Mentega, kebanyakannya lemak susu, yang dihasilkan dengan penggodakan krim
 Susu mentega, cecair yang ditinggalkan selepas menghasilkan mentega dari krim, sering dikeringkan menjadi makanan ternakan
 Minyak sapi, mentega jernihan, oleh pemanasan perlahan mentega dan penyingkiran bahan pepejal
 Smen, mentega jernihan yang ditapai digunakan dalam masakan Maghribi 
 Lemak susu kontang (mentega jernihan)
 Keju, yang dihasilkan dengan membekukan susu, memisahkan daripada whey dan membiarkannya matang, biasanya dengan bakteria dan adakalanya juga dengan kulat tertentu
 Dadih, sebahagian daripada susu (atau susu tanpa lemak) yang lembut mengental digunakan untuk membuat keju
 Paneer
 Whey, cecair mengalir dari dadih dan digunakan untuk proses seterusnya atau sebagai makanan ternakan
 Keju kotej
 Kuark
 Keju krim, dihasilkan dengan penambahan krim susu dan kemudian didadihkan untuk membentuk dadih yang kaya atau keju
 Fromage frais
 Kasein adalah
 Kaseinat, garam natrium atau kalsium bagi kasein
 Pekatan protein susu dan pencilan
 Pekatan protein whey dan pencilan, whey laktosa yang diturunkan
 Hidrolisat, susu dirawat dengan enzim proteolitik untuk mengubah fungsi
 Pati galian, hasil sampingan daripada penyahgalian whey
 Yogurt, susu diperam oleh Streptococcus salivarius ssp. thermophilus dan Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus kadang kala dengan bakteria tambahan, seperti Lactobacillus acidophilus
 Ayran
 Lassi, benua kecil India
 Leben
 Clabber, susu ditapai secara semula jadi kepada keadaan seperti yogurt
 Gelato, susu dan air yang dibeku perlahan-lahan, lemak kurang daripada ais krim
 Ais krim, krim, susu, perisa dan bahan tambahan pengemulsi yang dibeku perlahan-lahan (ais krim tenusu)
 Susu ais, ais krim versi rendah lemak
 Kastard beku
 Yogurt beku, yogurt dengan pengemulsi
 Lain-lain
 Viili
 Kajmak
 Filmjölk
 Piimä
 Vla
 Dulce de leche
 Skyr
 Junket, susu dibekukan dengan rennet

Kesihatan 
Produk tenusu boleh menyebabkan masalah kesihatan bagi individu yang mempunyai ketaktoleranan laktosa atau alahan susu.

Di samping itu, produk tenusu termasuk keju, ais krim, susu, mentega, dan yogurt boleh menyumbang sejumlah besar kolesterol dan lemak tepu dalam diet.  Diet yang tinggi lemak dan terutama lemak tepu boleh meningkatkan risiko penyakit jantung dan boleh menyebabkan masalah kesihatan yang serius.

Pengelakan 
Sesetengah kumpulan mengelak produk tenusu datas sebab-sebab bukan kesihatan:
 Agama - Sesetengah agama menyekat atau tidak membenarkan penggunaan produk tenusu. Sebagai contoh, sesetengah ulama Jainisme menyokong untuk tidak mengambil apa-apa produk tenusu kerana tenusu dilihat melibatkan keganasan terhadap lembu. Yahudi tegae menghendaki bahawa daging dan produk tenusu tidak disajikan pada waktu makan yang sama, dihidangkan atau dimasak dalam perkakas sama, atau disimpan bersama-sama, sebagaimana yang ditetapkan dalam .
 Etika - Veganisme mengelakkan dari semua produk haiwan, termasuk produk tenusu, paling sering disebabkan oleh etika mengenai bagaimana produk tenusu dihasilkan. Sebab-sebab etika untuk mengelakkan tenusu termasuk bagaimana tenusu dihasilkan, bagaimana haiwan dikendalikan, dan kesan alam sekitar daripada pengeluaran tenusu.

Lihat juga 

 Produk susu fermentasi
 Senarai makanan
 Susu tumbuhan

Rujukan

Bacaan lanjut 
 Rankin, H. F. (1922) Imbucase: the Story of the B. C. I. C. of the Ministry of Food. Edinburgh: Edinburgh Press (B.C.I.C.=Butter and Cheese Imports Committee)

Pautan luar 

 Soalan dan Jawapan mengenai produk tenusu
 Aktüel ürünler