Pahang

Pahang (Jawi: ڨهڠ) atau nama penuhnya Pahang Darul Makmur () ialah negeri yang ketiga terbesar di Malaysia. Terletak di lembangan Sungai Pahang yang amat luas, negeri Pahang bersempadan dengan Kelantan di utara; Perak, Selangor serta Negeri Sembilan di barat; Johor di selatan; dan Terengganu dan Laut China Selatan di timur.

Negeri ini diceritakan mendapat nama dari sungai Pahang diduduki orang Jakun sekitarnya yang mana tertumbangnya sebatang pokok mahang besar di pertemuan dengan tempat disebut Pahang Tua kini. Gelaran "Darul Makmur" dari ungkapan bahasa Arabnya  dār ul-ma`mūr bermaksud "tempat perlindungan yang menyubur/panjang umur".

Geografi  

Pahang terdiri daripada 12 daerah:
 Daerah Bentong بنتوڠ
 Daerah Bera برا
 Daerah Cameron Highlands كاميرون هايڬلاندس
 Daerah Jerantut جرنتوت
 Daerah Kuantan كوانتن
 Daerah Lipis ليڨيس
 Daerah Maran مارن
 Daerah Pekan ڨكن
 Daerah Raub راوب
 Daerah Rompin رومڨين
 Daerah Temerloh تمرلوه
 Daerah Kuala Krau (pelan) كواﻻ كراو

Ibu negeri Pahang ialah Kuantan manakala Pekan ialah bandar diraja. Bandar utama yang lain termasuk Kuala Lipis, Tanah Rata, Kuala Rompin dan Temerloh. Genting Highlands, Tanah Tinggi Cameron dan  Bukit Fraser merupakan tempat peranginan bukitnya.

Pembahagian etnik berdasarkan kepada bancian tahun 2000 ialah seperti berikut:
 Melayu: 989,473  (76.82%}
 Cina: 228,043  (17.7%)
 India: 64,419  (4.98%)
 Lain-lain: 6,442  (0.5%).

Geografi fizikalnya dibahagikan kepada tiga bahagian:
 tanah tinggi
 hutan hujan
 kawasan pinggir laut.

Tanah tinggi 
Semenanjung Malaysia merentangi telerang kuarza yang kaya dan yang dikaitkan dengan banjaran gunung di tengah. Hutan hujan meliputi kebanyakan tanah tinggi, tetapi cenderung bersifat lebih nipis dengan lebih pokok daun luruh. Paku-pakis biasa ditemui disebabkan kelembapan yang tinggi dan kabut yang meresap di kawasan ini. 

Terdapat banyak ladang teh di kawasan Cameron Highlands yang terletaknya di barat. Kawasan ini adalah tertinggi di tanah besar, dan iklimnya cukup serdehana untuk mempunyai variasi suhu yang berlainan disepanjang tahun. Kawasan ini juga dikenali sebagai pembekal utama bagi kekacang dan sayur-sayuran kepada kedua-dua negara Malaysia dan Singapura.

Genting Highlands juga dikenali sebagai padang permainan Malaysia. Ia mengandungi kasino tunggal di Malaysia, taman tema, dan banyak hotel. Diletaknya 40 minit daripada Kuala Lumpur melalui lebuh raya, Genting Highlands dimajukan oleh Lim Goh Tong yang telah membayangkan sebuah destinasi cuti tepi bukit untuk sesiapa yang hendak merehatkan diri daripada kesibukan bandar raya. Sempadan Genting Highlands merentangi kedua-dua negeri Pahang dan Selangor.

Bukit Fraser pernah diguna oleh British sebagai tempat cuti sewaktu musim panas. Oleh sebab jalan ke Bukit Fraser cuma mempunyai satu lorong, lalu lintas dihadkan kepada satu arah pada waktu yang tertentu. Kini, Bukit Fraser merupakan sebuah kampung kecil dan destinasi cuti dengan bangunan-bangunan yang bersenibentuk British.

Gua 
Terdapat dua buah gua menarik sebagai destinasi pelancongan iaitu:
 Gua Kota Gelanggi
 Gua Gunung Senyum

Hutan hujan 
Taman Negara, iaitu taman yang terbesar di Malaysia, terletaknya di utara negeri Pahang. Ia mengandungi banyak binatang terancam ataupun binatang yang jarang dijumpai seperti cipan, kancil, harimau dan harimau bintang.

Hutan hujan merangkumi dua pertiga kawasan negeri ini, dan Gunung Tahan yang merupakan titik tertinggi di Semenanjung Malaysia terletak di Taman Negara. Oleh sebab ia terletak berdekatan khatulistiwa, hutan hujan di Malaysia adalah yang tertua di dunia: lebih kurang 130 juta tahun.

Tasik 
Dua buah tasik yang termasyhur di Malaysia terletak di Pahang, iaitu:
 Tasik Bera
 Tasik Cini.

Tasik Bera merupakan sebidang tapak Ramsar yang mustahak kerana persekitaran gambut air tawarnya yang mengandungi pelbagai flora dan fauna. ("Ramsar" bermaksud "Senarai Tanah Lembap Ramsar" yang dipersetujui melalui "Konvensyen Tanah Lembap" yang diadakan di Ramsar, Iran pada tahun 1971. Terdapatnya 147 ahli konvensyen dengan 1524 tapak tanah lembap yang berjumlah 129.2 juta hektar dalam senarai Ramsar.) Orang asli Semelai tinggal di kawasan ini dan meneruskan cara kehidupan tradisionalnya melalui pemburuan, penangkapan ikan dan penggunaan sumber persekitaran semula jadi.

Tasik Cini telah dikaitkan dengan sebuah legenda mengenai seekor naga yang dipercayai tinggal di tasik ini. Juga terdapat sebutan bahawa sebuah bandar raya terhilang di dalam tasik. Tasik Cini adalah masyhur bagi bunga teratainya yang berkembangan, dan baru-baru ini telah menjadi kontroversi kerana salah pengurusan pemajuan pelancongan yang menyebabkan kematian pokok-pokok dan pencemaran air.

Air terjun 
Antara air terjun yang termasyhur di Malaysia terletak di Negeri Pahang, iaitu:
 Air Terjun Sg. Pandan, Kuantan
 Air Terjun Teladas, Maran.
 Air Terjun Pelangi, Sg. Lembing
 Air Terjun Chamang, Bentong
 Air Terjun Berkelah, Maran
 Air Terjun Lata Jarum, Raub
 Air Terjun Pulau Chekas, Raub
 Air Terjun Lata Meraung, Jerantut
 Air Terjun Bukit Bertangga, Felda Kumai, Bera

Kawasan pinggir laut 
Negeri yang bergunung-ganang ini mendatar ke arah pinggir laut, dan di sini terletaknya Kuantan, ibu negeri Pahang. Terdapatnya banyak pulau di luar pesisir, termasuknya Pulau Tioman dengan terumbu karangnya. Terdapatnya juga pantai indah yang terbentang dari Kuantan ke arah Terengganu dan juga dari Kuantan sampai ke arah Mersing, Johor. Diantara pantai peranginan yang terkenal di Negeri Pahang ialah:-

Daerah Kuantan:-
Pantai Cherating
Pantai Sungai Ular
Pantai Gebeng
Pantai Tanjung Gelang, Pelabuhan Kuantan
Pantai Balok
Pantai Seberang Balok
Pantai Batu Hitam
Pantai Sungai Karang
Pantai Beserah
Pantai Teluk Cempedak
Pantai Taman Gelora
Pantai Sepat
Pantai Taman Teruntum (Pantai Teluk Sisik)
Pantai Pelindung

Daerah Pekan:-
Pantai Cheruk Paloh
Pantai Kuala Pahang
Pantai Batu 16
Pantai Nenasi

Daerah Rompin:-
Pantai Rantau Panjang
Pantai Pulau Lang
Pantai Kuala Pontian
Pantai Janglau Pantai
Pantai Kuala Tanjung Gemuk
Pantai Kuala Rompin

Daerah Temerloh:-
Tiada Pantai Peranginan sebab daerah ini tidak bersempadan dengan laut.

Daerah Bentong :-
Tiada Pantai Peranginan sebab daerah ini tidak bersempadan dengan laut.

Industri perikanan tradisional masih terdapat di pantai. Keropok ikan digemari orang tempatan dan industri tradisional merangkumi pemprosesan ikan kering dan makanan laut serta keropok lekor yang termashyur terutama daerah Kuantan.

Ekonomi 
Industri dan eksport utama Pahang tertumpu kepada pengeluaran kayu-kayan tropika disebabkan adanya hutan yang luas. Walau bagaimanapun, kemerosotan pokok-pokok matang yang diakibatkan oleh penebangan intensif telah menyebabkan keperlahanan dan pengamalan dalam perhutanan 

Produk perikanan juga merupakan sumber pendapatan yang utama, khususnya bagi komuniti-komuniti di garis pinggir laut negeri yang panjang. Ikan kering dan ikan masin merupakan keistimewaan di sini.

Selain itu, Produk perikanan di sepanjang Sungai Pahang ialah Ikan Sangkar terutama ikan Patin dan Talapia rasanya enak, isi lembut dan paling utama tidak hanyir. Ianya popular di Daerah Temerloh, Jerantut, Maran, Bera dan Pekan. Ikan sangkar ini ialah salah satu penyumbang ekonomi kepada penternak, pemborong, penjual makanan ikan, pengusaha restoran dan kedai makan di sekitar daerah-daerah ini. Malah pasaran Ikan Sangkar ini telah mendapat tempahan dan pemintaan mengalakkan di restoran-restoran terkemuka Lembah Klang, Genting Highlands, Johor Bahru malah negara jiran Singapura.

Raub di bahagian tengah Pahang ialah operasi perlombongan emas tunggal yang menguntungkan tetapi rizabnya telah habis dan lombong-lombongnya telah ditutup. Baru-baru ini, teknologi baru telah menyebabkan pengekstrakan menguntungkan semula dan operasi telah bermula semula.

Sungai Lembing pada zaman kegemilangan merupakan sebuah pusat besar bagi perlombongan syaf timah. 

Pelombong menggali terowong bawah tanah untuk mendapat bijih timah dan meleburkannya menjadi jongkong. Sekarang, timah tidak lagi dilombong, dan kebanyakan lombong terbanjir. Sungai Lembing merupakan sebuah bandar yang hampir luput dengan prospek yang agak sedikit kecuali pelancongan berdasarkan sejarah perlombongannya.

Kebanyakan industrinya tertumpu kepada produk berasaskan kayu serta pemprosesan petrokimia. Pelabuhan Kuantan adalah salah satu daripada pelabuhan di pantai timur yang paling sibuk dan jaringan pengangkutannya memudahkan penghantaran barangan yang pantas.

Pelancongan masih merupakan sumber pendapatannya yang terbesar dengan sumber semula jadinya yang besar untuk menarik pelawat ke hutan Taman Negara, Pulau Tioman dan Genting Highlands.

Bangunan tertinggi di Pahang 1979-2023

Sejarah 

Terdapat buktinya bahawa puak-puak nomad tinggal di Pahang pada Zaman Mesolitik. Pada zaman yang lebih moden, lapisan timah dan mas di Sungai Tembeling menarik pedagang laut dari Empayar Srivijaya. Pahang merangkumi kebanyakan daripada bahagian selatan Semenanjung Melayu pada abad ke-8 dan ke-9.

Selepas kejatuhan Empayar Srivijaya pada kira-kira 1000, Pahang dituntut mula-mulanya oleh Siam, dan kemudiannya oleh Kesultanan Melaka. Pahang diserang oleh pihak Portugis, Belanda, dan Aceh pada sebahagian besar abad ke-16. Pada masa itu, raja-rajanya sering terbunuh, kebanyakan daripada penduduknya dibunuh ataupun diperhambakan, dan ekonominya hancur. Selepas kejatuhan Aceh pada pertengahan abad ke-17, Pahang digabungkan dengan Johor. Walau bagaimanapun, sultan-sultan Pahang yang berketurunan daripada wangsa Melaka dan Wangsa Bendahara Johor memerintahkan negeri itu lebih kurang secara berterusan sejak 1470, dan sebahagian besar autonominya beransur-ansur memulih.

Dari 1857 hingga 1863, Pahang mengalami perang saudara di antara kedua-dua anakanda Sultan. Perang itu tamat setelah Wan Ahmad memenangi peperangan tersebut. Wan Ahmad dimasyurkan sebagai Sultan Ahmad Muazzam Shah pada tahun 1882 dan ditabalkan pada 1884. Pada tahun 1888, British telah memaksanya menandatangani sebuah perjanjian yang membawa kawalan negeri itu di bawah Residen British.

Pada 1895, Pahang bersama-sama dengan Selangor, Perak, dan Negeri Sembilan memasuki Negeri-negeri Melayu Bersekutu. Ini menjadi Persekutuan Malaya pada 1948 dan kemudiannya menjadi Malaysia pada 1963.

Kebudayaan 

Kebudayaan masyarakat Pahang amat berkait rapat dengan kehidupan masyarakat melayu. Pada zaman sebelum kemerdekaan, seni silat merupakan antara aktiviti seni yang menarik minat anak-anak muda. Hinggalah negeri Pahang terkenal kerana memiliki ramai pendekar dan pahlawan hebat seperti Mat Kilau, Tok Gajah, Mat Lela, Datuk Bahaman, Panglima Muda Jempul,Pendekar Mat Arif dan ramai lagi yang nama mereka telah dipadam oleh British dalam sejarah. Selain itu, dalam aktiviti kesenian juga orang-orang Pahang telah lama pandai bermain Dikir Pahang.

Suatu ketika dahulu, persembahan  wayang kulit pernah bertapak di negeri Pahang dimana ianya dikenali sebagai Wayang Pahang. Walau bagaimanapun, teater tradisional ini telah lama lenyap dari bumi Pahang.

Politik

Kerajaan negeri
Sultan Pahang merupakan ketua negeri seperti yang ditetapkan Perlembagaan Negeri. Di bawah perlembagaan negeri, kuasa perundangan dipunyai oleh Dewan Undangan Negeri Pahang. Dewan ini melantikkan ahli Dewan utuk membentukkan Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan (EXCO). 

EXCO, yang diketuai oleh Menteri Besar, memegang kuasa eksekutif dan merupakan badan yang membuat dasar kerajaan negeri.

Kerajaan tempatan
Kerajaan tempatan di Malaysia merupakan kerajaan di peringkat paling rendah dalam sesuatu sistem kerajaan di Malaysia. Ia berkuasa untuk mengenakan cukai yang terhad seperti cukai pintu. Selain itu agensi kerajaan ini boleh menguatkuasakan undang-undang kecil (atau by-laws) kepada penduduk yang berada di dalam kawasan pentadbiran mereka. Di antara Kerajaan Tempatan yang terdapat dalam Negeri Pahang ini ialah :

 Majlis Bandaraya Kuantan
 Majlis Perbandaran Temerloh
 Majlis Perbandaran Bentong
 Majlis Perbandaran Pekan
 Majlis Daerah Bera
 Majlis Daerah Cameron Highlands
 Majlis Daerah Jerantut
 Majlis Daerah Kuala Lipis
 Majlis Daerah Maran
 Majlis Daerah Raub
 Majlis Daerah Rompin

Pemerintah Pahang 

 Tun Ahmad mengubah gelaran Bendahara kepada Sultan pada 16 Ogos 1881 dan bermulalah era kesultanan Pahang yang baru

Penduduk terkenal

Lihat juga 
 Pelancongan di Negeri Pahang
 Identiti Pahang

Rujukan

Pautan luar 
 Negeri Pahang Darul Makmur
 Laman Web Rasmi Pelancongan Pahang
 Koleksi peta-peta Pahang
 Pahang Brief History - Genealogy
  Pahang Darul Makmur Info
  Perbadanan Kemajuan Negeri Pahang
 Sekolah Sains Sultan Haji Ahmad Shah

Pahang
Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia