Ukraine

Ukraine () atau Ukraina (;  Ukrayina, ) merupakan sebuah negara di Eropah Timur. Ia bersempadan dengan Rusia di belah timur, Belarus di belah utara, Poland, Slovakia dan Hungary di belah barat, Romania dan Moldova di belah tenggara, dan Laut Hitam dan Laut Azov di sebelah selatannya. Bandar Kyiv merupakan ibukota negara ini.

Sejarah negara ini bermula dengan kedatangan puak Slav Timur. Semenjak sekurang-kurangnya abad ke-9, jajahan Ukraine merupakan pusat medieval tamadun Slav Timur membentuk negara Kievan Rus, yang berpecah pada abad ke-12. Dari abad ke-14 seterusnya, jajahan Ukraine di bahagi kepada beberapa kuasa region dan menjelang abad ke-19 bahagian Ukraine terbesar dimasukkan kedalam Empayar Rusia dangan bakinya di bawah pengawalan Empayar Austro-Hungary. Selepas tempoh kacau bilau perperangan yang berterusan dan beberapa percubaan mendapatkan kemerdekaan (1917–1921) selepas Revolusi Rusia 1917 dan Perang Dunia Pertama, Ukraine muncul pada tahun 1922 sebagai salah satu negara yang mengasaskan republik Soviet Union. Kawasan Republik Ukrainian Socialist Soviet diperbesarkan ke arah barat tidak lama sebelum dan selepas Perang Dunia Kedua, dan sekali lagi pada 1954 dengan penaklukan Krimea. Pada tahun 1945, Ukrainian SSR menjadi salah satu ahli pengasas Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Ukraine mencapai kemerdekaan sekali lagi selepas pembubaran Kesatuan Soviet pada 1991. Ini memulakan tempoh peralihan ke ekonomi pasaran, di mana Ukraine mengalami lapan tahun berturut kejatuhan ekonomi. Tetapi semenjak awal abad ini, ekonominya mengalami peningkatan stabil, dengan kadar pertumbuhan GDP sebenar purata sekitar tujuh peratus setahun. 

Ukraine merupakan negara gabungan terdiri dari 24 oblast (jajahan), satu republik memerintah sendiri (Crimea), dan dua bandar dengan status khas: ibu negaranya Kyiv, dan Sevastopol yang menempatkan Armada Laut Hitam Rusia di bawah suatu perjanjian sewaan. Ukraine merupakan republik di bawah sistem separuh-president dengan badan legislatif, badan exekutif, dan perhakiman yang berasingan. Menjelang akhir 2004, negara ini mengalami perubahan semula perlembagaan yang besar yang menukar imbangan kuasa dikalangan parlimen, perdana menteri, kabinet, juga hubungan mereka dengan Presiden Ukraine.

Penamaan 
Beberapa hipotesis yang berlainan pernah dikemukakan mengenai asal-usul perkataan Ukraine. Menurut hipotesis yang lebih lama dan paling tersebar luas, Ukraine bererti "tanah perbatasan", sementara itu kajian-kajian kebahasaan yang lebih baharu mengemukakan makna yang berbeza: "pertiwi" atau "wilayah, negara".

Sejarah

Zaman pascakemerdekaan 
Pihak parlimen Ukraine mengguna pakai Pengisytiharan Kedaulatan Ukraine pada 16 Julai 1990. Akta Kemerdekaan Ukraine pula ditubuhkan pada 24 Ogos 1991. Referendum penerimaan kemerdekaan dan pilihan raya presiden dilaksanakan pada 1 Disember dengan lebih 90% menyokong Akta Kemerdekaan, dan Leonid Kravchuk dipilih sebagai Presiden Ukraine pertama. Pada 1994, Leonid Kuchma pula memegang jawatan presiden selepas memenangi pilihan raya presiden pada tahun itu.

Selepas pembubaran Kesatuan Soviet, ekonomi Ukraine mengalami kemerosotan sepanjang 1990-an; keluaran dalam negara kasar (KDNK) Ukraine jatuh sebanyak 60% dari 1991 hingga 1999. Namun begitu, keadaan ekonomi mula bertambah baik menjelang akhir dekad, dan keadaan ekonomi negara bertambah baik pada 2000-an.

Revolusi Oren dan Euromaidan

Pada 2004, Perdana Menteri pada masa itu, Viktor Yanukovych memenangi pilihan raya presiden, tetapi pilihan raya tersebut dianggap bermasalah oleh Mahkamah Agung. Hal ini membawa kepada kebangkitan rakyat di bawah calon pembangkang Viktor Yushchenko yang kemudian didapati diracun. Perkara-perkara ini menyebabkan berlakunya Revolusi Oren yang membawa kepada pelantikan Yushcenko sebagai presiden dan Yanukovych menjadi ketua pembangkang. Yanukovych menjadi Perdana Menteri semula pada 2006, dan menjadi Presiden Ukraine pada 2010.

Mulai akhir 2013, protes Euromaidan ("dataran Eropah") mula muncul disebabkan oleh tindakan Yanukovych yang dilihat mula lebih memihak kepada Rusia berbanding Kesatuan Eropah, menyebabkan pihak pro-Eropah mula mengadakan tunjuk perasaan. Namun begitu, pihak pro-Rusia di timur Ukraine pula membantah Euromaidan dan menunjukkan sokongan kepada Yanukovych. Siri protes memuncak pada Januari 2015, dan pihak parlimen negara bertindak mengusir Yanukovych pada bulan seterusnya. Sebuah pilihan raya diadakan pada 25 Mac dan dimenangi oleh calon pro-Eropah, Petro Poroshenko. Poroshenko dilantik secara rasmi pada 7 Jun.

Konfrontasi dengan Rusia

Pengusiran Yanukovych juga menyebabkan Presiden Rusia Vladimir Putin mula melakukan langkah-langkah untuk memasukkan Crimea ke dalam Rusia. Putin menggunakan kuasa tenteranya di Sevastopol untuk mengawal Crimea dan mengadakan sebuah pungutan suara berkenaan sokongan rakyat Crimea untuk memasuki Rusia. 97% pengundi dikatakan menyokong kemasukan tersebut dan sebuah perjanjian kemasukan ke dalam Persekutuan Rusia telah diadakan pada 18 Mac 2014. Pihak Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) meluluskan sebuah resolusi yang menolak referendum tersebut dan mengisytiharkan kedudukan Crimea di bawah Ukraine.

Pada musim bunga 2021, Rusia mula membina kekuatan tentera di sepanjang sempadannya dengan Ukraine.  Pada 22 Februari 2022, Vladimir Putin mengarahkan pasukan tentera Rusia memasuki republik Ukraine yang memisahkan diri iaitu Donetsk dan Luhansk, menggelar akta itu sebagai "misi menjaga keamanan".  Putin juga secara rasmi mengiktiraf Donetsk dan Luhansk sebagai negara berdaulat, bebas sepenuhnya daripada pemerintah Ukraine. 

Pada awal pagi 24 Februari 2022, Presiden Rusia Vladimir Putin mengumumkan "operasi ketenteraan khas" untuk memusnahkan Ukraine. Kemudian pada hari itu, kerajaan Ukraine mengumumkan bahawa Rusia telah menguasai Chernobyl.

Geografi 

Dengan keluasan 603,628 kilometer persegi dan garis pantai sepanjang 2,782 kilometer, Ukraine adalah negara ke-46 terbesar dunia. Ukraine ialah negara Eropah terluas, dan wilayah kedua terbesar Eropah selepas Rusia Eropah. Ukraine terletak di antara latitud 44° dengan 53° U, dan longitud 22° dengan 41° T.

Kebanyakan wilayah Ukraine merupakan daerah aliran sungai Dnieper, sungai ketiga terpanjang di Eropah setelah sungai Volga dan Danube. Daerah aliran sungai Dnieper mencakupi wilayah seluas 518,000 km2. Lebih daripada 20,000 tasik kecil wujud di Ukraine dengan jumlah keluasan mencapai 18,139 km2. Tasik terbesar di Ukraine ialah bendungan sungai Dnieper, manakala tasik alamiah terbesar adalah Tasik Yalpuh.

Iklim 
Sebahagian besar Ukraine termasuk zon iklim sederhana, dengan pengecualian pada pesisir selatan Crimea yang tergolong dalam iklim subtropika. Iklim ini dipengaruhi oleh udara yang lembap dan agak panas yang berasal dari Lautan Atlantik. Suhu tahunan rata-rata berkisar antara 5.5° - 7.0 °C di utara, dan 11.0 - 13.0 °C di selatan. Taburan hujan tidak tersebar secara sekata; taburan tertinggi berada di barat dan utara, sedangkan taburan adalah rendah di timur dan tenggara. Kawasan barat Ukraine, khususnya di Pergunungan Karpatos, menerima kira-kira 1,200 milimeter taburan hujan setahun, sedangkan Crimea dan kawasan pesisir Laut Hitam menerima kira-kira 400 milimeter.

Politik 

Ukraine ialah sebuah republik di bawah sistem separa-presiden campuran separa parlimen dengan cawangan perundangan, eksekutif dan kehakiman yang berasingan.

Perlembagaan Ukraine
Ukraine ialah sebuah republik campuran semiparlimen dan oleh itu, bersistem semipresiden dengan bidang legislatif, eksekutif, dan kehakiman yang terpisah. Presiden Ukraine bertindak sebagai ketua negara dan dipilih setiap lima tahun melalui pilihan raya. Verkhovna Rada ialah parlimen negara, yakni badan perundangan ekadewan negara dengan 450 kerusi yang diketuai Perdana Menteri dan bertanggungjawab membentuk kabinet menteri, meskipun Presiden masih berkuasa dalam melantik menteri luar negeri dan pertahanan dengan persetujuan ahli parlimen.

Pada 21 Februari 2014 perjanjian antara Presiden Viktor Yanukovych dan pemimpin pembangkang menyaksikan negara itu kembali kepada Perlembagaan 2004. Perjanjian bersejarah itu, yang diuruskan oleh Kesatuan Eropah, mengikuti bantahan Euromaidan yang bermula pada penghujung November 2013 dan memuncak dalam pertempuran ganas selama seminggu yang mengakibatkan puluhan penunjuk perasaan terbunuh. Selain mengembalikan negara kepada Perlembagaan 2004, perjanjian itu memperuntukkan pembentukan pemerintah campuran, pemanggilan pilihan raya awal, dan pembebasan bekas Perdana Menteri Yulia Tymoshenko dari penjara. Sehari selepas persetujuan itu dicapai, parlimen Ukraine memecat Yanukovych dan melantik yang di-pertuanya Oleksandr Turchynov sebagai Presiden sementara dan Arseniy Yatsenyuk sebagai Perdana Menteri Ukraine.

Presiden, parlimen dan pemerintah 

Presiden dipilih melalui undi popular untuk tempoh lima tahun dan merupakan ketua negara rasmi.   Cawangan perundangan Ukraine termasuk parlimen unicameral dengan 450 kerusi, Verkhovna Rada. Parlimen bertanggungjawab terutamanya untuk pembentukan cawangan eksekutif dan Kabinet Menteri, yang diketuai oleh Perdana Menteri. Presiden mengekalkan kuasa untuk mencalonkan menteri hal ehwal luar negeri dan pertahanan untuk kelulusan parlimen, serta kuasa untuk melantik Ketua Pendakwa Raya dan ketua Perkhidmatan Keselamatan.

Pembahagian pentadbiran 
Sistem pembahagian pentadbiran Ukraine adalah berdasarkan taraf Ukraine sebagai negara kesatuan. Ukraine memiliki 27 buah kawasan (termasuk Sevastopol dan Crimea), iaitu 24 buah oblast, satu wilayah berautonomi (Crimea) dan dua bandar bertaraf khas, ibu negara, Kyiv/Kiev dan Sevastopol. Senarai oblast di Ukraine adalah seperti di bawah:

Ekonomi 

Nilai KDNK negara ialah $150.401 bilion (nominal, anggaran 2019) dan $380.545 bilion (pariti kuasa beli, anggaran 2020). Hryvnia ialah mata wang rasmi negara sejak 1996, tetapi kini tidak digunakan di Crimea. Pada 2017, kira-kira 60% KDNK negara datang daripada sumber perkhidmatan, 28.6% pula daripada sektor perindustrian dan selebihnya daripada sektor pertanian. Pada zaman Soviet, Ukraine memiliki ekonomi kedua terbesar dalam kalangan negara tanggungan Soviet dan menjadi pusat perindustrian dan pertanian utama dalam ekonomi terancang Soviet.

Ukraine ialah pengeluar minyak bunga matahari terbesar dunia serta penghasil gula dan gandum utama global. Sektor perlombongan galian ialah salah satu sektor-sektor utama negara.

Demografi 

Jumlah populasi negara (tidak termasuk Sevastopol dan Crimea) setakat 1 Disember 2019 ialah 41,922,670 orang. Ukraine kini mengalami masalah penurunan penduduk sejak pembubaran Kesatuan Soviet; puncak jumlah penduduk Ukraine ialah lebih kurang 51.9 juta orang pada 1993. Punca-punca lazim penurunan jumlah penduduk termasuk kadar kelahiran yang menurun serta kadar emigrasi yang tinggi, biasanya disebabkan oleh taraf kehidupan dan kesihatan kesihatan di Ukraine yang rendah. Kira-kira 67.2% penduduk Ukraine tinggal di kawasan bandar.

Bahasa 

Bahasa rasmi negara ialah bahasa Ukraine berdasarkan perlembagaan. Bahasa Rusia pula sering ditutur di kawasan timur dan selatan Ukraine, dan mendapat pengiktirafan khas di Crimea. Selain itu, bahasa Tatar Crimea juga ditutur serta mendapat pengiktirafan di kawasan itu.

Agama 

Laporan pada 2018 menyatakan kira-kira 67.3% masyarakat Ukraine menganuti Gereja Ortodoks Timur manakala Kristian Katolik Yunani merupakan agama kedua terbesar dalam masyarakat negara (9.4% penduduk). 1.9% penduduk Ukraine menuruti Protestan. 1.1% penduduk Ukraine adalah beragama Islam, dan lazimnya menetap di Donbass. 0.4% penduduk negara adalah beragama Yahudi manakala 0.2% lagi beragama Hindu.

Prasarana

Pendidikan 

Perlembagaan negara menjanjikan pendidikan percuma kepada semua rakyat negara, dan pendidikan wajib adalah dijamin hingga tahap menengah. Kadar celik huruf negara ialah 99.4% dengan punca utama ialah penekanan pihak Soviet terhadap capaian pendidikan yang menyeluruh. Murid-murid Ukraine akan diberi pendidikan selama 12 tahun di sekolah, yakni empat tahun di peringkat rendah, lima tahun di peringkat menengah bawah dan tiga tahun di peringkat menengah atas. Ukraine kini memiliki lebih 800 buah institut pengajian tinggi.

Pengangkutan 

Panjang jalan raya berturap di Ukraine ialah 164,732 km. Panjang landasan kereta api di seluruh negara pula ialah 22,473 km. Ukraine ialah salah satu negara-negara pengguna pengangkutan rel terbanyak di dunia. Pelabuhan Odessa ialah pelabuhan laut utama negara yang menguruskan perkhidmatan feri ke negara-negara jiran seperti Turki dan Bulgaria.

Kebudayaan 

Kebudayaan Ukraine banyak dipengaruhi oleh Gereja Ortodoks yang menjadi agama utama negara ini. Peranan jantina juga lebih bersifat tradisional, dan datuk nenek memainkan peranan lebih besar dalam membesarkan anak-anak jika dibandingkan dengan Barat. Budaya Ukraine juga dipengaruhi oleh masyarakat negara jiran di barat dan timur, dan tercermin dalam bidang seni bina, musik, dan seni.

Rujukan

Bacaan lanjut 

 Subtelny, Orest. Ukraine: A History, 1st edition. Toronto: University of Toronto Press, 1988. ISBN 0-8020-8390-0.
 Sullivant, Robert.  Soviet Politics and the Ukraine 1917-1957.  New York: Columbia University Press, 1962. 
 Grenkevich, Leonid.  "The Soviet Partisan Movement, 1941-1944". Published by Routledge, 1999. ISBN 0-7146-4874-4
 Russian Oppression in Ukraine.  Reports and Documents.  London: Ukrainian Publishers Ltd., 1962. ISBN 0-902322-14-1

 Magocsi, Paul History of Ukraine. University of Toronto Press, 1996 ISBN 0-8020-7820-6
 Armstrong, John A. Ukrainian Nationalism, 2nd edition New York: Columbia University Press, 1963
 Schulte, Theo The German Army and Nazi Policies in Occupied Russia New York: St. Martin's Press, 1989 ISBN 0-85496-160-7
 Dallin, Alexander German Rule in Russia 1941-1945 New York: St. Martin's Press 1957 ISBN 0-86531-102-1

Pautan luar 

 The President of Ukraine
 Government Portal of Ukraine
 The Parliament of Ukraine
 
 
 
 

Republik
Negara di Eropah
Negara dan wilayah berbahasa Rusia
Negara dan wilayah berbahasa Slavik