Panca Persada

Panca Persada di Negeri Sembilan merupakan tempat bersemayam khas Raja apabila berada di luar istana dalam satu-satu istiadat di Wilayah Adat Lingkungan.

Panca atau panco adalah suatu binaan yang tirus dan bertingkat-tingkat di mana kebesaran raja terletak di atas sekali. Manakala persada didefinisikan sebagai tempat bersemayam dan tempat bersenang seorang raja di luar istana.

Semasa pemerintahan Yamtuan Seri Menanti, panca persada terletak di Tanjung Beringin, istana raja pada ketika itu ialah Istana Ampang Rambai.

Semasa pemerintahan Yamtuan Muhammad, istana lama (kini dikenali sebagai Muzium Diraja Istana Lama Seri Menanti) telah dibina. Semasa baginda di lantik sebagai Yamtuan Negeri Sembilan, Panca Persada masih lagi terletak di Tanjung Beringin. Apabila Istana Besar Seri Menanti siap di bina pada tahun 1930, Panca Persada baru telah di bina dan kekal lah sehingga kini. Walaubagaimanapun, beberapa pengubah suaian telah di lakukan.

Pada dasarnya, singgahsana raja terdiri daripada struktur tujuh tingkat. Struktur ini terletak di dalam Balairong istana di mana semua istiadat diraja disempurnakan. Tetapi masyarakat di wilayah adat lingkungan merupakan perantaraan di antara Adat Perpatih dan adat istiadat diraja, mereka diistilahkan dalam adat sebagai 'perut ke bawah, ke adat,perut ke atas, ke istana. Mereka diketuai Orang Empat Istana, sebagai Lembaga. Mereka juga berada di cucuran atap istana dan dalam lingkungan air kaki raja. Sembilan tingkat Panca Persada melambangkan 7 tingkat singgahsana, 1 tingkat khusus bagi orang empat istana, mewakili wilayah adat lingkungan, dan 1 tingkat lagi khusus untuk Raja iaitu di tingkat ke sembilan.

Kita dapat lihat, dalam Istiadat Bersiram, sama ada bersiram air (dalam istiadat perkahwinan di raja) maupun Istiadat bersiram simbolik penyucian (mencelup jari dalam cepu bedak limau), hanya Orang Empat istana sahaja yang berada di tingkat ke 8 panca persada. Manakala 5 bucu atau sudut melambangkan 5 luak Tanah Mengandung iaitu ialah Luak Inas, Luak Jempol, Luak Gunung Pasir, Luak Terachi dan Luak Ulu Muar. Luak Tanah Mengandung merupakan luak-luak yang berpenghulu di mana Penghulu Luak di zahirkan kejadiannya di Istana Besar setelah dilantik oleh Lembaga dan juga setelah mendapat perkenan DYMM Yang di-Pertuan Besar.

Disemak oleh:

Drs.Shamsuddin bin Ahmad

Pengarah

Lembaga Muzium Negeri Sembilan

Disediakan oleh:

Puan Noorul Farahashikin binti Sakim

Kurator

Lembaga Muzium Negeri Sembilan

Rujukan:

YM Raja Nazrihisham Bin Raja Shahminan