Penyiasat persendirian

Penyiasat persendirian (selalunya disingkatkan kepada PP/PI dan secara tidak rasmi dipanggil mata-mata peribadi), detektif persendirian atau ejen penyiasatan ialah orang yang boleh diupah oleh individu, kumpulan atau NGO untuk menjalankan perkhidmatan undang-undang penyiasatan. Penyiasat persendirian selalunya bekerja untuk peguam dalam kes sivil dan jenayah.

Sejarah
Pada 1833, Eugène François Vidocq, seorang askar, penjenayah dan pelayar Perancis, mengasaskan agensi detektif swasta pertama yang dikenali, "Le Bureau des Renseignements Universels pour le commerce et l'Industrie" ("Pejabat Maklumat Sejagat Untuk Perdagangan dan Industri") dan mengupah bekas banduan. Penguatkuasa undang-undang rasmi cuba menutupnya berkali-kali.  Pada 1842, polis menangkapnya kerana disyaki melakukan pemenjaraan yang menyalahi undang-undang dan mengambil wang dengan alasan palsu selepas beliau menyelesaikan kes penyelewengan. Vidocq kemudiannya mengesyaki bahawa ia adalah satu set-up. Beliau dijatuhi hukuman lima tahun penjara dan denda 3,000 franc, tetapi Mahkamah Rayuan membebaskannya kemudian. Vidocq diberi kredit kerana telah memperkenalkan cara penyimpanan rekod, kriminologi dan balistik kepada penyiasatan jenayah. Beliau membuat cetakan plaster pertama bagi kesan kasut. Beliau juga mencipta dakwat kekal dan kertas ikatan yang tidak boleh diubah dengan syarikat percetakannya. Bentuk antropometrik beliau masih digunakan sebahagiannya oleh polis Perancis. Beliau juga dikreditkan dalam aktiviti dermawan. Beliau mendakwa beliau tidak pernah memaklumkan sesiapa yang telah mencuri dalam usaha menolong mereka mendapatkan keperluan harian.

Banyak perkara yang dilakukan oleh penyiasat persendirian pada zaman awalnya adalah bertindak sebagai polis dalam perkara yang klien mereka rasa polis tidak dilengkapi atau sanggup lakukan. Peranan yang lebih besar untuk industri penyiasatan swasta baharu ini adalah untuk membantu syarikat dalam pertikaian buruh. Beberapa penyiasat persendirian awal menyediakan pengawal bersenjata untuk bertindak sebagai militia persendirian.

Pekerjaan
Ramai detektif/penyiasat persendirian yang mempunyai pengalaman akademik dan praktikal khas sering bekerjasama dengan peguam pembelaan untuk kes hukuman mati dan pembelaan jenayah yang lain. Yang lain ialah penyiasat insurans yang menyiasat tuntutan yang mencurigakan. Sebelum berlakunya perceraian tanpa kesalahan, ramai penyiasat persendirian mencari bukti perzinaan atau kelakuan lain dalam perkahwinan untuk mewujudkan alasan perceraian. Walaupun kekurangan keperluan undang-undang untuk bukti sedemikian di banyak bidang kuasa, menurut laporan akhbar, mengumpul bukti perzinaan pasangan dan pasangan atau "kelakuan buruk" lain masih belum menjadi salah satu usaha mereka yang paling menguntungkan, kerana pertaruhan itu sedang diperjuangkan sekarang.  adalah hak penjagaan anak, nafkah, atau pertikaian harta perkahwinan.

Penyiasat persendirian juga boleh melakukan usaha wajar untuk pelabur yang mempertimbangkan untuk melabur dengan kumpulan pelaburan, pengurus dana atau perniagaan berisiko tinggi atau usaha niaga pelaburan yang lain. Ini boleh membantu bakal pelabur mengelak daripada menjadi mangsa penipuan atau skim Ponzi. Penyiasat berlesen dan berpengalaman boleh mendedahkan pelaburan itu berisiko dan/atau pelabur mempunyai latar belakang yang mencurigakan. Ini dipanggil usaha wajar penyiasatan dan semakin berleluasa pada abad ke-21 dengan laporan awam mengenai skim Ponzi berskala besar dan kenderaan pelaburan penipuan seperti Madoff, Stanford, Petters, Rothstein dan ratusan orang lain yang dilaporkan oleh Suruhanjaya Sekuriti dan Bursa A.S bersama-sama dengan agensi penguatkuasaan undang-undang lain.

Penyiasat menyamar
Penyiasat yang menyamar, detektif yang menyamar atau ejen yang menyamar ialah orang yang menjalankan siasatan ke atas aktiviti jenayah yang disyaki atau disahkan sambil menyamar sebagai pihak ketiga yang tidak berminat.  Penyiasat yang menyamar sering menyusup ke dalam kumpulan pemberontak yang disyaki, menyamar sebagai orang yang berminat untuk membeli barangan atau perkhidmatan haram dengan tujuan utama untuk mendapatkan maklumat tentang sasaran yang ditetapkan mereka.

Di seluruh dunia
Banyak bidang kuasa memerlukan PP dilesenkan. Bergantung pada undang-undang tempatan, mereka mungkin membawa senjata api atau tidak. Peralatan boleh berbeza-beza, tetapi secara amnya melibatkan pelbagai jenis peralatan pengawasan dan peranti rakaman.  Walaupun PP mungkin menyiasat perkara jenayah, mereka biasanya tidak memegang sebarang pihak berkuasa penguatkuasaan undang-undang berdasarkan kedudukan itu, tanpa mengira lesen. Kuasa penyiasat persendirian biasanya sama dengan warganegara lain (pegawai penguatkuasa undang-undang tidak bertugas atau bersara yang berkhidmat sebagai PP boleh mengekalkan kuasa polis mereka pada setiap masa, bergantung pada bidang kuasa). Mereka dijangka menyimpan nota terperinci dan bersedia untuk memberi keterangan di mahkamah mengenai sebarang pemerhatian mereka bagi pihak anak guam mereka.  Penjagaan yang tinggi diperlukan untuk kekal dalam skop undang-undang; jika tidak, penyiasat mungkin menghadapi tuduhan jenayah.  Waktu kerja yang tidak teratur juga mungkin diperlukan semasa melakukan kerja pengawasan.

Penyiasat persendirian yang terkenal

Dalam realiti

 P. Balasubramaniam
 Rick Crouch
 David Fechheimer
 Charles Frederick Field
 Dashiell Hammett (juga seorang pengarang fiksyen detektif yang terkenal)
 Justin Hopson
 Anthony Pellicano
 Allan Pinkerton
 Josiah "Tink" Thompson
 Kate Warne
 David P. Weber

Dalam fiksyen

Jika watak di bawah tidak memenuhi kriteria ketat penyiasat persendirian (iaitu tersedia untuk disewa) ia dinyatakan dalam kurungan.

Amerika

Harry Dresden
Mike Hammer
Philip Marlowe
Kinsey Millhone
Ezekiel "Easy" Rawlins
John Shaft
Sam Spade
Spenser
V. I. Warshawski
Nero Wolfe
Jack Reacher
Jim Rockford
Sunny Randall

Bengali

Arjun
Byomkesh Bakshi
Parashor Barma
Feluda
Jayanta-Manik
Mitin Masi
Bhaduri Moshai
Kiriti Roy
Colonel Niladri Sarkar
Goenda Baradacharan

Eropah

Auguste Dupin
Marcus Didius Falco
Erast Fandorin 
Sherlock Holmes
Tintin
Miss Marple
Hercule Poirot
Mma Precious Ramotswe
Cormoran Strike
Varg Veum

Komik, novel grafik dan manga

Tintin
Detektif Conan
Penyiasat Remaja
Jessica Jones
Rip Kirby
L. Lawliet
Sam & Max
Dick Tracy
Eddie Valiant
Tracer Bullet

Filem dan televisyen

Paul Drake  (Perry Mason)
Angel (Buffy the Vampire Slayer)
Chip n' Dale dari Rescue Rangers iterations.
Phryne Fisher
Laura Holt
Thomas Magnum
Richard Castle
Jessica Jones
Joe Mannix
Veronica Mars
Michael Westen
Adrian Monk
Jim Rockford
Simon & Simon
Shawn Spencer
Sherlock Hound
Hetty Wainthropp
Frank Marker
Frankie Drake

Fiksyen kanak-kanak

Basil of Baker Street
The Bloodhound Gang (Detektif juvana amatur)
Nancy Drew (Detektif juvana amatur)
The Hardy Boys (Detektif juvana amatur)
Three Investigators (Detektif juvana amatur)
Encyclopedia Brown (Detektif juvana amatur)

Dalam permainan video

Booker DeWitt (BioShock: Infinite)
Tex Murphy (Tex Murphy)
Sam & Max (Sam & Max)
Gabriel Knight (Gabriel Knight)
Nick Valentine (Fallout 4)
Paul Prospero (The Vanishing of Ethan Carter)
Takayuki Yagami (Judgment)

Lihat juga

Detektif
Tentera upahan

Rujukan

Penyiasat persendirian 

 Maklumat Biro Statistik Buruh 
 Rtl live

 
Siasatan jenayah
Pekerjaan penguatkuasaan undang-undang