Jabatan Penjara Malaysia

Jabatan Penjara Malaysia (Tulisan Jawi: جابتن ڤنجارا مليسيا) ialah sebuah jabatan di bawah Kementerian Keselamatan Dalam Negeri Malaysia. Penjara merupakan tempat di mana pesalah disabitkan hukuman oleh pihak mahkamah. Penjara juga merupakan sebuah institusi penahanan dan pemulihan yang memiliki jentera dan kekuatan sumber manusia yang berkualiti serta proaktif dalam melaksanakan visi, misi dan objektif yang telah disarankan.

Sejarah 
Sewaktu pemerintahan British dan sehingga kedatangan Jepun, tempat-tempat hukuman dijalankan adalah di bawah tanggungjawab pemerintahan negeri dengan peraturan-peraturan masing-masing. Bagi Negeri-negeri Selat, seorang Penguasa yang ditempatkan di Singapura bertindak sebagai penyelia dengan membuat pemeriksaan ke negeri-negeri di bawah jajahannya. 

Negeri-negeri Selat merupakan negeri-negeri yang awal sekali membangunkan penjara-penjaranya manakala Negeri-Negeri Melayu hanya membangunkan penjara-penjara setelah British menubuhkan pentadbiran yang bertanggungjawab. Penjara Taiping atau lebih dikenaldikenali sebagai "Taiping Gaol", yang merupakan penjara terbesar di Tanah Melayu pada ketika itu telah dibangunkan pada tahun 1879. Pentadbiran penjara ditubuhkan dengan tujuan utama untuk menimbulkan kesengsaraan dalam hidup banduan dengan harapan kesengsaraan ini dapat menghindarkan orang-orang melakukan jenayah. Dalam tahun 1881, wadar Sikh dibawa masuk untuk membantu wadar Melayu dan pengajar pertukangan dari Hong Kong digunakan dalam usaha memperkenalkan perusahaan dalam penjara. Antara perusahaan awal adalah seperti pecah batu dan pertukangan kayu. Pada tahun 1882, satu percubaan pengkategorian banduan dilakukan dan pada tahun 1889 wadar berbangsa Eropah telah dilantik di sesetengah penjara. 

Dengan penubuhan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, Penjara Taiping dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri Perak, Pahang, Negeri Sembilan dan Selangor. Pada tahun 1923, Sistem Hakim Pelawat telah diperkenalkan. Perusahaan penjara telah diperkembangkan dan meliputi kerja-kerja percetakan, menenun kain, jahitan, perusahaan rotan dan besi. Pada tahun 1924, pekerjaan pecah batu dihapuskan dan diganti dengan kerja pukul sabut kelapa. 
Semasa pemerintahan Jepun (1941-1945), penjara telah digunakan sebagai penjara awam dan juga tawanan perang oleh Tentera Jepun. Dalam tempoh peperangan inilah, semua rekod mengenai penjara dan banduan dimusnahkan. 

Selepas Perang Dunia Kedua tamat, Ibu Pejabat Penjara ditubuhkan dan mentadbir semua penjara-penjara di Tanah Melayu. Era selepas perang menyaksikan keadaan kembali tenang dan kaedah pentadbiran moden diperkenalkan. Keadaan darurat pada tahun 1948 menyebabkan bilangan tahanan meningkat dan berlaku kesesakan dalam penjara. Ini menyebabkan pembangunan penjara terbantut dan hanya ketika akhir tahun 1949, keadaan kembali tenang dan tumpuan kepada pembangunan sistem penjara dapat dijalankan sepenuhnya. 

Pada tahun 1952, Undang-Undang Penjara telah digubal dan diikuti penggubalan Peraturan Penjara Persekutuan pada 1953 yang berdasarkan konsep layanan moden diperkenalkan bagi menggantikan undang-undang penjara lama. Dalam tahun itu juga, Rang Undang-Undang Keadilan Jenayah (Criminal Justice Bill) telah diluluskan dan undang-undang ini telah memansuhkan penyeksaan dengan cemeti (cat of nine tails) dan penggunaan istilah "penjara" bagi perkataan-perkataan "penal servitude". 

Tahun 1957, merupakan tahun kemerdekaan bagi Persekutuan Tanah Melayu dan Pesuruh Jaya Penjara yang pertama telah dilantik untuk mengendalikan pentadbiran semua penjara di Persekutuan Tanah Melayu. Dengan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, Jabatan Penjara Malaysia merangkumi pengurusan penjara bagi Semenanjung Malaysia dan Sabah serta Sarawak. 

Pada 2 November 1995 telah dikuatkuasakan Akta Penjara 1995 bagi menggantikan Akta Penjara lama. Pada 1 September 2000 pula telah dikuatkuasakan Peraturan-Peraturan Penjara 2000 bagi menggantikan peraturan-peraturan terdahulu. Akta dan peraturan yang terdahulu telah lama digunakan dan wajar dibuat perubahan dan pembaharuan berdasarkan kepada keperluan dan perubahan semasa bagi memperkemaskan jentera pengurusan dan pentadbiran institusi penjara.

Organisasi

Organisasi Jabatan Penjara Malaysia dibahagikan kepada dua sektor iaitu bahagian Keselamatan&Koreksional dan Pengurusan. Kedua-dua bahagian ini diketuai oleh Komisioner Penjara. Setiap sektor mempunyai bahagian-bahagian di mana ia berfungsi melancarkan perjalanan keseluruhan jabatan penjara yang diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara di Malaysia.

Institusi penjara 
Penjara
Pusat Jagaan Kanak-kanak Staf Penjara Malaysia
Tempat Tahanan Perlindungan
Pusat Pemulihan Akhlak
Sekolah Henry Gurney
Pusat Latihan Jabatan Penjara Malaysia
Kem Pemasyarakatan Banduan
Rumah Perantaraan

Keselamatan dan Koreksional

Di bawah Keselamatan Dan Koreksional terdapat beberapa Pengarah Bahagian  yang menjaga seluruh unit Jabatan Penjara Malaysia di seluruh Malaysia iaitu , Keselamatan dan Inteligen , Pengurusan banduan , Parol Perkhidmatan Dan Komuniti,  dan Pemindahan Banduan.

Keselamatan

Fungsi Bahagian Keselamatan
 Menyelaras dan memastikan pentadbiran keselamatan penjara 
 Menyelaras segala aktiviti/aspek pengurusan pesalah-pesalah (prisoner management) 
 Menjamin "dynamic security" 
 Menjalankan risikan dan siasatan 
 Menyelia Unit Khas Keselamatan Penjara
 Unit Kawalan dan Pencegahan
 Terup Tindakan Cepat (TTC)
 Menapis segala informasi berperingkat untuk kegunaan dalaman dan luaran

Bahagian Keselamatan terdiri dari
 Unit Perundangan 
 Unit Penahanan dan Pelaksanaan Hukuman
 Unit Keselamatan Fizikal 
 Unit Risikan dan Siasatan
 Unit Maklumat dan Gerakan

Pengurusan

Sektor Pengurusan diketuai oleh Timbalan Ketua Pengarah Penjara, TKJP Abdul Kadir Bin Rais  . Di bawah pengurusan terdapat 5 bahagian iaitu bahagian Sumber Manusia dan Pentadbiran, Pembangunan & Perolehan, Teknologi Maklumat, Pembangunan Profesionalisme dan Kewangan.

Tanda pangkat 
Jabatan Penjara Malaysia mempunyai 13 peringkat pangkat mengikut 2 kategori, iaitu kumpulan Pegawai Kanan Penjara bermula dari pangkat Penolong Penguasa Penjara sehingga Komisioner Jeneral Penjara, dan Kumpulan Pegawai Rendah Penjara dari pangkat Sub Inspektor Penjara sehingga Wadar Penjara. 

Berikut adalah senarai istilah pangkat-pangkat yang terdapat dalam Penjara :-

<center>

<table border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 2em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;">
  Bahasa Inggeris
  Bahasa  Melayu
 
   PEGAWAI KANAN (PENGURUSAN TERTINGGI JABATAN PENJARA)
  
     Pegawai Kanan Penjara (KJP - KP)
  
 Commissioner General of Prison
  Komisioner Jeneral Penjara(KJP)
(JUSA A)
 
   Deputy Commissioner General of Prison
  Timbalan Komisioner Jeneral Penjara(TKJP)
(JUSA B)
 
   Commissioner of Prisons
  Komisioner Penjara(KP)
(JUSA C)
 
    Pegawai Penjara (PP - TKP)
  
   Deputy Commissioner of Prisons
  Timbalan Komisioner Penjara (TKP)
 
   Senior Assistant Commissioner 
  Penolong Kanan Komisioner (PKK)
  
   Asistant Commissioner of Prisons
  Penolong Komisioner Penjara (PKP)
  
    Superintendent of Prisons
  Penguasa Penjara (PP)
  

   Penguasa Penjara Rendah (ASP - DSP)</tr>
     Deputy Superintendant of Prisons 
  Timbalan Penguasa Penjara (TPP)
  
    Assistant Superintendant of Prisons
  Penolong Penguasa Penjara (PPP)
  
 
     Pegawai Rendah Penjara
  
   Sub Inspector of Prison
  Sub Inspektor Penjara (Insp)
 
    Sargeant Major of Prisons
   Sarjan Mejar Penjara (SM)
 
   Prison Sergeant
  Sarjan Penjara
 
    Prison Corporal
   Koperal Penjara
 
    Warder
   Wadar
    
</table></center>

Penjara di Malaysia
Kementerian Dalam Negeri Malaysia
Penubuhan 1790 di Tanah Melayu British