Matlamat Pembangunan Mampan

Matlamat Pembangunan Mampan atau Matlamat Pembangunan Lestari (Inggeris: Sustainable Development Goals, SDGs) terdiri daripada 17 Matlamat yang dikemukakan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) dalam Perhimpunan Agung PBB pada September 2015, di New York, Amerika Syarikat untuk dicapai pada 2030 sebagai agenda demi pembangunan dan kemaslahatan manusia dan Bumi. Matlamat ini merupakan kesinambungan daripada Matlamat Pembangunan Milenium yang berakhir pada 2015 dan sebahagian daripada Resolusi 70/1 Perhimpunan Agung PBB, Agenda 2030.

17 Matlamat ini diperincikan dengan sasaran, dengan beberapa petunjuk di bawahnya sebagai batu ukur pencapaian. Secara amnya, sasaran mempunyai tarikh akhir 2030, walaupun ada yang tidak mempunyai tarikh tamat.

Dalam 17 Matlamat ini, terdapat isu rentas disiplin dan sinergi antara matlamat yang berbeza; contohnya, bagi SDG 13 mengenai tindakan iklim, IPCC melihat sinergi yang teguh dengan SDG 3 (kesihatan), 7 (tenaga bersih), 11 (bandar dan komuniti), 12 (penggunaan dan pengeluaran bertanggungjawab) dan 14 (lautan). Sebaliknya, pengkritik dan pemerhati juga telah mengenal pasti tarik-ulur antara matlamat, seperti antara menamatkan kelaparan dan menggalakkan kelestarian alam sekitar. Kebimbangan lain termasuk terlalu banyak matlamat (mengakibatkan pengkompaunan tarik-ulur), penekanan lemah terhadap kemampanan alam sekitar dan kesukaran menjejaki petunjuk kualitatif.

Matlamat 
Senarai sasaran dan petunjuk bagi setiap 17 SDG telah diterbitkan dalam resolusi PBB pada Julai 2017. Setiap matlamat biasanya mempunyai 8  12 sasaran, dan setiap sasaran mempunyai antara satu hingga empat penunjuk yang digunakan untuk mengukur kemajuan ke arah mencapai sasaran, dengan purata 1.5 penunjuk setiap sasaran. Sasaran adalah sama ada sasaran hasil (keadaan yang perlu dicapai) atau cara sasaran pelaksanaan. Sasaran yang terakhir telah diperkenalkan lewat dalam proses rundingan SDG untuk menangani kebimbangan beberapa negara anggota tentang bagaimana SDG itu hendak dicapai. Matlamat 17 adalah sepenuhnya berdasarkan cara sasaran.

17 Matlamat serta huraian ringkasnya adalah seperti di bawah:

Matlamat-matlamat di atas terdiri daripada 169 sasaran khusus yang merangkumi pelbagai jenis pembangunan mampan seperti membasmikan kemiskinan, meningkatkan mutu kesihatan dan menangani perubahan iklim.

Pelaksanaan 

Pelaksanaan SDG bermula di seluruh dunia pada tahun 2016. Proses ini juga boleh dipanggil sebagai "penyetempatan". Pada 2019, Setiausaha Agung PBB António Guterres mengeluarkan seruan global bagi anjuran suatu "Dekad Tindakan" untuk menyampaikan Matlamat Pembangunan Mampan menjelang 2030. Dekad ini berlangsung dari 2020 hingga 2030. Rancangannya ialah setiausaha agung PBB akan mengadakan platform tahunan untuk memacu Dekad Tindakan.

Terdapat dua jenis pemain utama untuk pelaksanaan SDGs: pemain negara dan bukan negara. Pihak negara termasuk kerajaan negara dan pihak berkuasa subnasional, manakala aktor bukan negara ialah pihak swasta dan masyarakat sivil. Penyertaan dan pemerkasaan masyarakat sivil adalah penting tetapi terdapat juga pelbagai kepentingan dalam kumpulan ini.

Membina perkongsian baharu adalah berguna. Walau bagaimanapun, SDG tidak bersifat terikat secara sah, dan direka dengan sengaja untuk memberikan banyak kelonggaran kepada para pemain. Oleh itu, mereka boleh mentafsir kandungan Matlamat secara berbeza, dan selalunya mengikut kepentingan mereka.

Pemantauan

Forum Politik Peringkat Tinggi PBB mengenai Pembangunan Mampan 
Forum Politik Peringkat Tinggi mengenai Pembangunan Mampan (HLPF) menggantikan Suruhanjaya Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Pembangunan Mampan pada 2012. Ia sepatutnya menjadi "tempat pertemuan biasa bagi kerajaan dan wakil bukan negara untuk menilai kemajuan global ke arah pembangunan mampan". Pertemuan itu berlangsung di bawah naungan Majlis Ekonomi dan Sosial PBB. Pada Julai 2020, mesyuarat itu berlangsung dalam talian buat kali pertama disebabkan oleh pandemik COVID-19. Temanya ialah "tindakan dipercepatkan dan laluan transformatif: merealisasikan dekad tindakan dan penyampaian demi pembangunan mampan" dan deklarasi menteri telah diterima pakai.

Laporan kemajuan peringkat tinggi untuk semua SDG diterbitkan dalam bentuk laporan oleh Setiausaha Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, dengan laporan terbaharru adalah dari April 2020.

Walau bagaimanapun, HLPF mempunyai pelbagai masalah. Ia tidak dapat mempromosikan kesepaduan seluruh sistem. Punca-punca masalah ini ini termasuk mandatnya yang luas dan tidak jelas, serta kekurangan sumber dan kepentingan negara yang berbeza. Oleh itu, sistem pelaporan ini terutamanya hanya menjadi platform pelaporan sukarela dan pembelajaran sebaya di kalangan kerajaan.

Alat pemantauan 
Penerbitan SDG-Tracker dalam talian telah dilancarkan pada Jun 2018 dan membentangkan data merentas semua penunjuk yang tersedia. Ia bergantung pada pangkalan data Our World in Data, dan berpangkalan di Universiti Oxford. Penerbitan ini mempunyai liputan global dan menjejaki sama ada dunia mencapai kemajuan ke arah SDG. Ia bertujuan untuk menjadikan data mengenai 17 matlamat tersedia dan boleh difahami oleh khalayak yang luas. SDG-Tracker menyerlahkan bahawa dunia pada masa ini (awal 2019) masih sangat jauh daripada mencapai matlamat.

Global SDG Index and Dashboards Report ialah penerbitan pertama yang menjejak prestasi negara dalam kesemua 17 Matlamat. Penerbitan tahunan ini yang diterbitkan bersama oleh Bertelsmann Stiftung dan SDSN memiliki kedudukan dan papan pemuka yang menunjukkan cabaran utama bagi setiap negara daripada segi pelaksanaan SDG. Penerbitan ini juga menunjukkan analisis usaha badan pemerintahan untuk melaksanakan SDG.

Kemajuan semasa 
Laporan PBB serta badan pemantau lain telah berulang kali menyatakan bahawa dunia kurang mungkin untuk mencapai kebanyakan sasaran SDG menjelang 2030 (atau titik akhir lebih awal bagi sesetengah sasaran). Secara khususnya, isu dalam kebimbangan termasuk peluasan jurang ketidaksaksamaan, perubahan iklim dan kehilangan biokepelbagaian. Di samping itu, terdapat tarik-ulur antara had planet Bumi dan aspirasi kekayaan dan kesejahteraan; ini telah dinyatakan seperti berikut: "sistem biofizik sosial dan semula jadi dunia tidak dapat menyokong aspirasi kesejahteraan manusia sejagat yang tertanam dalam SDG."

Disebabkan oleh pelbagai isu ekonomi dan sosial, banyak negara menyaksikan kemerosotan besar dalam kemajuan yang dicapai. Bagi Asia sebagai contoh, data menunjukkan kehilangan kemajuan di Matlamat 2, 8,10,11, dan 15. Pendekatan yang disyorkan agar masih daoat mencapai SDG ialah "tetapkan keutamaan, fokus pada memanfaatkan dimensi alam sekitar SDG, fahami cara SDG berfungsi sebagai sistem yang tidak boleh dibahagikan, dan cari kesepaduan".

Cabaran

Terlalu banyak matlamat 
Para sarjana telah mengesan kelemahan dalam reka bentuk SDG bagi aspek berikut: "bilangan matlamat, struktur rangka kerja matlamat (contohnya, struktur bukan hierarki), koheren antara matlamat, kekhususan atau kebolehukuran sasaran, bahasa yang digunakan dalam teks, dan pergantungan mereka pada pembangunan mampan berorientasikan pembangunan ekonomi neoliberal sebagai orientasi teras mereka."

SDG mungkin hanya mengekalkan status quo, dan gagal untuk menyampaikan agenda pembangunan yang bercita-cita tinggi. Status quo semasa telah digambarkan sebagai "memisahkan kesejahteraan manusia dan kelestarian alam sekitar, gagal mengubah tadbir urus dan memberi perhatian kepada tarik-ulur, punca kemiskinan serta kemerosotan alam sekitar, dan isu keadilan sosial."

Ulasan dalam The Economist pada 2015 berpendapat bahawa 169 sasaran untuk SDG adalah terlalu banyak, menggambarkannya sebagai luas, boleh disalah faham dan kucar-kacir berbanding lapan Matlamat Pembangunan Milenium pendahulu.

Asas etika 
Terdapat kebimbangan mengenai orientasi etika SDG: ia kekal "disokong oleh fahaman pembangunan moden (Barat) yang kuat: kedaulatan manusia ke atas persekitaran mereka (antroposentrisisme), individualisme, persaingan, kebebasan (hak berbanding tanggungjawab), kepentingan diri, kepercayaan dalam pasaran yang membawa kepada kebajikan kolektif, harta persendirian (dilindungi oleh sistem undang-undang), ganjaran berdasarkan merit, materialisme, kuantifikasi nilai, dan instrumentalisasi buruh."

Sesetengah kajian memberi amaran bahawa SDG boleh digunakan untuk menyamarkan perniagaan dengan menggunakan retorik kemampanan berkaitan SDG. Kajian semakan metaanalisis pada tahun 2022 mendapati bahawa "malah, terdapat bukti yang muncul bahawa SDG mungkin mempunyai kesan buruk, dengan menyediakan 'pelindung asap aktiviti politik yang sibuk' yang mengaburkan realiti kemalaran, jalan buntu dan perniagaan biasa".

Rujukan

Pautan luar 

  Laman rasmi berkenaan Matlamat Pembangunan Mampan

Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu
Pembangunan mampan