Empayar Mongol

Empayar Mongol (Mongolia:Mongol-yn Ezent Güren, merujuk kepada empayar yang diperintah oleh Khan Agung Mongol semasa kurun ke-13 hingga ke-14. Ia asalnya dinamakan Mongol Besar, Negeri Mongol Agung, (Mongolia: Ikh Mongol Uls). Empayar ini merupakan antara yang terbesar dalam sejarah. 
Orang Mongol berasal daripada sekitar pergunungan Khingan di timur, di barat pergunungan Altai dan Tian, Sungai Shilka dan banjaran berdekatan dengan Tasik Baikal di utara, serta selatan Tembok Besar China. Bermula dengan hanya padang rumput steppe di Asia Tengah, empayar ini berkembang dengan kawasan yang meliputi Eropah Timur sehinggalah ke Laut Jepun, merangkumi sebahagian besar kawasan Siberia di utara merentasi selatan ke sebahagian Asia Tenggara serta benua kecil India dan wilayah Timur Tengah. Umum dikenali sebagai empayar yang memiliki wilayah berdampingan terbesar di dalam sejarah manusia. Ketika kemuncaknya, ia merentasi jarak 9,700 km, meliputi kawasan seluas 24,000,000 km2  iaitu bersamaan 16% daratan Bumi dan menguasai sejumlah 100 juta penduduk.

Empayar ini diasaskan oleh Genghis Khan pada tahun 1209 apabila beliau berjaya menyatukan suku-suku bangsa Mongol. Empayar Mongol berkembang sangat pesat di bawah kepimpinan Genghis Khan serta keturunan beliau apabila mereka menghantar tentera penakluk ke segenap pelusuk dunia. Genghis Khan meninggal dunia pada 1227 dan digantikan oleh Kublai Khan yang meluaskan empayar dan mengasaskan Dinasti Yuan di China. Empayar luas yang merentasi benua Asia menghubungkan tamadun-tamadun di antara dunia Barat dan Timur, sehingga memwujudkan kebudayaan baru menggantikan kebudayaan lama. Di bawah penguasaan Mongol, teknologi baru, komoditi serta idealogi mengalami pertukaran merentasi kawasan Eurasia. Pertukaran yang berlaku adalah pelbagai bermula dari kartografi hingga ke percetakan dan dari pertanian hingga ke astronomi.

Empayar Mongol mula berpecah pada kurun ke-14. Mereka sama ada diserapkan ke kuasa lain atau dikalahkan.

Nama 
Nama empayar Mongol boleh ditafsirkan sebagai Ikh Mongol Uls (ikh: "besar", uls: "negara"; Negara Mongolia Besar). Pada tahun 1240-an, salah seorang keturunan Genghis, Güyük Khan, telah menulis sepucuk surat kepada Paus Innocent IV yang mana menggunakan awalan "Dalai (besar/oceanic) Khagan daripada negara Mongolia besar (ulus)".

Selepas perang pewarisan antara Kublai Khan dan saudara lelaki beliau Ariq Böke, Ariq menghadkan kuasa Kublai ke bahagian timur empayar. Kublai secara rasminya telah mengeluarkan sebuah edik diraja pada 18 Disember 1271 untuk menamakan negara Yuan Besar (Dai Yuan, atau Dai Ön Ulus) dan mengasaskan dinasti Yuan. Beberapa sumber menyatakan bahawa nama penuh Mongolia adalah Dai Ön Yehe Monggul Ulus.

Sejarah

Lihat juga 
 Garis masa pencerobohan Mongol
 Penjajahan Mongol terhadap Jepun
 Peperangan Islam-Mongol

Pautan luar 
 Genghis Khan dan orang Mongol
 Empayar Mongol
 Orang Mongol
 Biografi Genghis Khan 
 Sejarah orang Mongol

Nota

Rujukan

Sumber
 

Mongol
 
Sejarah Mongolia