Mokhtaruddin Lasso

Mokhtaruddin Lasso merupakan bekas pejuang anti-Jepun dalam masa Perang Dunia II dan kemudian menjadi salah seorang pengasas Parti Kebangsaan Melayu Malaya PKMM (Malay Nationalist Party).

Pada hari pengisytiharan dasar-dasar perjuangan PKMM pada 30hb November 1945 ia telah mengeluarkan lapan (8) resolusi yang dianggap oleh pihak kerajaan penjajah sebagai diinspirasikan oleh rancangan 'Sembilan Perkara' Parti Komunis Malaya. Di samping itu kegiatan-kegiatan PKMM yang anti-UMNO dan anti-penjajah sangat dicurigai oleh kerajaan penjajah.

Akibat pandangan-pandangan dan pendiriannya yang anti-penjajah itu maka pada pada 23.04.1950, kerajaan Persekutuan Tanah Melayu di bawah British telah menolak pendaftaran Parti Kebangsaan Melayu Malaya di bawah undang-undang pertubuhan yang sengaja diperkenalkan, dan beberapa pemimpinnya di penjarakan.

Kehidupan 
Mokhtaruddin dilahirkan di Padang, Sumatera Barat, pada tahun 1915. Nama beliau adalah Mukhtar Sutan Indra Lasso. Beliau mempunyai pendidikan awal di MULO, Padang. Selepas pemberontakan Silungkang, beliau meninggalkan Sumatera Barat dan pergi ke Batavia menyertai Parti Nasional Indonesia. Pada tahun 1937, beliau berpindah ke Singapura dan Tanah Melayu. Di sana dia menjalin hubungan dengan Tan Malaka. Dipengaruhi oleh konsep Tan Malaka, beliau menubuhkan Parti Kebangsaan Melayu Malaya dan membayangkan platform sosialis untuk parti itu. Beliau dilaporkan seorang yang atheis dan pernah berdebat tentang kewujudan tuhan dengan Dr. Burhanuddin al-Helmi, seorang gerakan Islamis pra-kemerdekaan yang kemudiannya menjadi presiden PAS.

Semasa hari pengisytiharan dasar PKMM, 30 November 1945, beliau mendedahkan 8 resolusi yang dianggap dipengaruhi oleh Parti Komunis Malaya oleh kolonis Inggeris. Tambahan pula, pergerakan dan kegiatan anti-UMNO dan anti-British PKMM bimbang oleh pihak British. Oleh kerana itu, British menolak pendaftaran Parti Kebangsaan Melayu Malaya di bawah undang-undang pendirian Malaya.  Kemudian, Mokhtaruddin, bersama dengan beberapa pemimpin anti-British yang lain dipenjarakan dan kemungkinan telah dihukum mati.

Sumber 
 Harper, Timothy Norman; The End of Empire and the Making of Malaya, Cambridge University Press, 1999

Anggota Parti Kebangsaan Melayu Malaya
Komunis Malaysia
Orang Malaysia berketurunan Indonesia
Orang Minangkabau
Orang Indonesia berketurunan Minangkabau