Terengganu

Terengganu Darul Iman (Jawi: ترڠݢانو دار الإيمان) atau nama pendeknya  Terengganu (sebutan tempatan: Tranung, Kelantan-Pattani: Ganu) ialah salah sebuah negeri dalam Malaysia. Terengganu terletak di Pantai Timur Semenanjung Malaysia. Ia terletak di antara garisan bujur 102.25 dengan 103.50 dan garisan lintang 4 hingga 5.50 (lihat peta). Di bahagian utara dan barat lautnya, Terengganu bersempadan dengan Kelantan manakala di bahagian selatan dan barat dayanya pula, Terengganu bersempadan dengan Pahang. Keluasan negeri Terengganu ialah 12,955 km2.

Sejarah bahasa سجاره بهاس
Terengganu merupakan negeri dalam alam Melayu pertama yang bertapaknya ajaran Islam sepertimana mengikut Batu Bersurat Terengganu yang ditemui di Kuala Berang, Hulu Terengganu di mana tarikh ia dipahat diamati sekitar antara 702 dan 789 tahun Hijriah atau antara 1303 dan 1387 tahun Masihi.

Terengganu menjadi suatu negeri lindungan Kesultanan Melaka sepanjang wujudnya kesultanan itu, namun menjadi berkuasa memerintah sendiri semunculnya Kesultanan Johor. Ia menjadi suatu kerajaan yang utuh mandiri pada tahun 1724 M.

Ia diliputi pengaruh Kerajaan Rattanakosin pada abad ke-19 di mana hubungan terjalin antara dua pihak mengehendaki pemberian bunga mas setiap tahun. Ia diserahkan kepada pihak Great Britain hasil termeterainya Perjanjian Inggeris-Siam 1909.

Kerajaan كراجا ٔن 
Sultan Negeri Terengganu merupakan Ketua Perlembagaan Negeri. Dibawah perlembagaan negeri, kuasa perundangan dipunyai oleh Dewan Undangan. Dewan ini melantikkan ahli Dewan untuk membentukkan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Terengganu (EXCO). 

EXCO, yang diketuai oleh Menteri Besar, memegang kuasa eksekutif dan merupakan badan yang membuat dasar kerajaan negeri. Menteri Besar yang dilantik oleh Sultan adalah daripada parti politik yang memenangi kerusi yang terbanyak di dalam Dewan Undangan.

Pentadbiran ڤنتدبيرن 
Negeri Terengganu ditadbir dan di kelola oleh
Besut
Majlis Daerah Besut
Setiu
Majlis Daerah Setiu
Kuala Terengganu Dan Kuala Nerus
Majlis Bandaraya Kuala Terengganu
Marang
Majlis Daerah Marang
Hulu Terengganu
Majlis Daerah Hulu Terengganu
Dungun
Majlis Perbandaran Dungun
Kemaman
Majlis Perbandaran Kemaman

Daerah داءيره 

Terengganu terbahagi kepada 8 daerah iaitu :-
Besut بسوت
Setiu ستيو
Hulu Terengganu هولو ترڠڬانو
Kuala Nerus  كوالا نروس (Diisytiharkan pada 18 September 2014 oleh PM Malaysia yang ke-6)
Kuala Terengganu كوالا ترڠڬانو
Marang مارڠ
Dungun دوڠون
Kemaman كمامن

Terengganu dibahagikan kepada 8 parlimen iaitu:-
Besut بسوت
Setiu ستيو
Hulu Terengganu هولو ترڠڬانو
Kuala Nerus  كوالا نروس
Kuala Terengganu كوالا ترڠڬانو
Marang مارڠ
Dungun دوڠون
Kemaman كمامن
Paka

Bandar-bandar utama di Terengganu adalah
Kuala Terengganu Bandaraya Warisan Pesisir Air (Ibu negeri)
Gong Badak
Chukai
Jerteh
Dungun
Kuala Berang
Marang
Bandar Permaisuri                                                    
Kampung Raja
Kuala Ibai
Kerteh
Kijal

Geografi جيوݢرافي 

Negeri Terengganu Darul Iman adalah salah sebuah negeri yang terletak di Pantai Timur Semenanjung Malaysia. Ia terletak diantara garisan bujur 102.25 dengan 103.50 dan garisan lintang 4 hingga 5.50. Di bahagian selatan dan barat daya pula bersempadan dengan Pahang. Keluasan negeri Terengganu sekarang kira-kira 1,295,638.3 hektar / 1,295,512.1 hektar. Jaluran pantainya menganjur sejauh 225 kilometer dari Utara ( Besut ) ke selatan ( Kemaman ).

Sebelum tahun 1947 terdapat sembilan daerah di Terengganu; Kuala Terengganu, Kemaman, Kemasik, Paka, Dungun, Marang, Hulu Terengganu, Besut dan Setiu. Daerah dalam negeri Terengganu dikurangkan kepada enam: Kuala Terengganu, Kemaman, Dungun, Marang, Hulu Terengganu dan Besut. Kemudian pada 1 Januari 1985, sebuah daerah baru iaitu Setiu telah dibentuk dan menjadikannya daerah yang ketujuh di Negeri Terengganu. Dan seterusnya pada 18 September 2014, Kuala Nerus pula dibentuk dan menjadikan ia daerah yang kelapan.

Tiap-tiap daerah ini ditadbirkan oleh Pegawai Daerah. Keluasan daerah tersebut adalah: Kuala Terengganu 60,654.3 hektar; Kemaman, 253,559.9 hektar; Gong Badak, ??? Dungun, 273,503.1 hektar; Marang, 66,654.3 hektar; Hulu Terengganu, 387,463.6 hektar, Setiu, 130,436.3 dan Besut, 123,367.8 hektar.

Pendidikan ڤنديديقن 
Negeri ini mempunyai 6 buah Sekolah Berasrama Penuh (SBP) iaitu:
 Sekolah Menengah Sains Sultan Mahmud (SESMA)
 Sekolah Menengah Sains Kuala Terengganu  (SESTER)
 Sekolah Menengah Sains Dungun (SMSD)
 Sekolah Menengah Sains Hulu Terengganu (SAHUT)
 Sekolah Menengah Sains Setiu (SAIS)
 Sekolah Berasrama Penuh Integrasi Batu Rakit (BRaInS)

Ekonomi ايکونومي 
Kegiatan utama negeri Terengganu ialah perikanan yang merupakan kegiatan tradisi rakyat Terengganu disebabkan kedudukannya yang terletak berhampiran Laut China Selatan. Pun begitu, semenjak terjumpanya petroleum, sumber minyak merupakan penyumbang terbesar kepada hasil pendapatan negeri Terengganu.
Ekonomi negeri Terengganu sekarang ini semakin berkembang. Dengan adanya ECER, tahap kemiskinan di Terengganu telah banyak berkurang. Pelancong asing yang berkunjung ke Terengganu juga semakin bertambah

Demografi ديموݢرافي

Agama اݢام 

Menurut bancian tahun 2010, populasi beragama di Terengganu adalah 96.9% Muslim, 2.5% Buddha, 0.2% Hindu, 0.2% Kristian, dan 0.2% bagi pengikut agama lain atau tiada agama.

Budaya بودايا 

Masyarakat Melayu di Terengganu sememangnya kaya dengan budaya dan adat. Di Terengganu, terdapat beberapa jenis teater tradisional Melayu yang dikenali sebagai Rodat, Teater Nur Sakti dan Tarian Pulai. Juga Tarian Ulek Mayang yang biasa dimainkan di tepi pantai sewaktu pesta pantai yang biasa diadakan pada hujung tahun bagi tujuan untuk mengubati penyakit,namun tarian ini sekarang hanya sekadar Persembahan budaya semata-mata.
Terengganu juga kaya dengan makanan tradisional dan berlainan dengan makanan Melayu di negeri lain. Di antara makanan tradisional masyarakat Melayu Terengganu yang berkhasiat dan sedap dikenali sebagai Keropok Lekor (orang Terengganu sebut keppok gotel/panjang/batang). Selain itu budu juga salah satu makanan yang popular di Negeri Terengganu. Sekarang masyarakat makin mengenali budu dan semakin tahu khasiat budu yang dikenali dengan nama "sos bilis". Di samping itu Nasi Dagang adalah nasi jenama masyarakat Terengganu , hanya masyarakat Terengganu yang dapat menghasilkan Nasi dagang yang sedap dan asli. Terdapat macam-macam makanan dan kuih tradisioanal yang sedap dan berkhasiat di negeri Terengganu antaranya Agar-agar kering, Akok Berlauk, apam hitam manis, apit-apit, asam gumpal, kuih tahi itik, Akok, Nganang, Bronok Sagu, Sagong, Bingka Nyior, Belebab Ubi, Nek Bak, Tok Aji Serbang, Ketupat sotong, Beekang, Roti Paung, Buah Bung Sambal, Kuih tepung kapur, Apam Dewa, Apam Kuah, Beluda dan banyak lagi.

Tarikan utama تاريكن اوتام 

 Masjid Kristal - Masjid ini dibina daripada kaca dan keluli, masjid pintar pertama di Malaysia dan mempunyai keluasan 2,146 meter persegi. Masjid ini boleh memuatkan 700 jemaah pada satu-satu masa dan dilengkapi dengan prasarana teknologi maklumat dan liputan WiFi yang membolehkan pengunjung menggunakan kemudahan akses internet bagi membaca Al-Qur'an elektronik.(wajib buka faham..)
 Pantai Batu Buruk - Kawasan pantai seluas 100 meter dan sejauh 50 meter dari darat yang ditandakan dibuka untuk aktiviti riadah pada setiap Jumaat, Sabtu dan Ahad dari pukul 4 petang hingga 7 malam.
 Bukit Puteri - Destinasi bersejarah terkenal di negeri ini dan menjadi tumpuan pelancong apabila mereka singgah di Pasar Besar Kedai Payang.

Penduduk terkenal ڤندودوق تركنل

Lihat juga ليهت جوݢ 
 Pelancongan di Terengganu
 Identiti Terengganu
 Bahasa Melayu Terengganu

Rujukan رجوکن

Pautan luar ڤاءوتن لوار 
 Kerajaan Terengganu
 Kelab Ulul Albab Terengganu
 Peta-peta berkaitan dengan Terengganu
 Terengganu Muzium 
 Sejarah Ringkas Negeri Terengganu Darul Iman   
 Trengganu Royal House
 Titian Digital Terengganu 
 Tahun Melawat Terengganu 2013
 

 
Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia
Semenanjung Malaysia