Kepayang

Pokok kepayang (Jawi: ڤوکوق کڤايڠ) atau pokok keluak (ڤوکوق کلواق) (adalah berasal pokok setinggi kepada kawasan hutan paya laut di Asia Tenggara termasuk Indonesia, Malaysia dan Papua New Guinea.). Ia menghasilkan buah yang besar beracun (yang "buah bola sepak") yang boleh dibuat yang boleh dimakan melalui penapaian. Nama botaninya Pangium edule. 

Taksonomi pokok itu tidak dapat dipastikan dan ia juga boleh dikelaskan dalam Flacourtiaceae   atau Violales.

Botani 
Pokok ini mampu tumbuh mencecah setinggi 24 m. Ia berbuah apabila mencecah usia lebih 15 tahun

Buah ia berwarna merah keperangan dalam panjang antara 15 hingga 30 sm dan lebar antara 4.5 sm hingga 7.5 sm lebar. Sebiji buah ini mampu berisi antara 20 hingga 30 biji berbentuk segi tiga dalam sari buah yang berminyak apabila disentuh. Kedua-dua buah dan benih segar mengandungi hidrogen sianida beracun yang boleh membawa maut jika diambil tanpa diproses terlebih dahulu; biji yang muda lebih kuat tahap keracunan ia.

Ekologi dan penanaman 
Pokok ini memerlukan masa selama bertahun-tahun untuk matang dan benihnya sering kali dituai dari pokok-pokok liar, kerana ia tidak menguntungkan dari segi ekonomi untuk ditanam.   Sungguhpun beracun pada manusia, benih pokok merupakan sebahagian daripada diet semula jadi bagi babirusa (Babyroussa babyrussa).

Kegunaan  
Benihnya pada mulanya direbus dan kemudian kemudian ditanam dalam tanah bersama abu dengan dibungkus dengan daun pisang selama empat puluh hari,  spada masa mana, ia berubah dari warna krim putih ke coklat gelap atau hitam.   Kaedah ini bergantung kepada fakta bahawa hidrogen sianida yang dibebaskan oleh rebusan dan penapaian adalah larut air dan mudah dicuci keluar.

Dalam masakan  
Biji benihnya boleh dikisar sehingga membentuk kuah pekat hitam yang dipanggil rawon yang lazim dalam masakan popular termasuk nasi Rawon, daging lembu berkuah dalam pes keluwek, dan sambal rawon. Kari yang dibuat dengan daging lembu atau ayam juga terdapat di Jawa Timur. Hidangan Toraja pammarrasan (rempah hitam dengan ikan atau daging, juga kadang-kadang dengan sayur-sayuran) menggunakan serbuk keluak hitam.

Di Singapura dan Malaysia, benihnya yang paling terkenal sebagai ramuan penting masakan Peranakan termasuk ayam atau babi buah keluak.

Tujuan lain 
Racun pada biji kepayang dapat digunakan sebagai racun untuk mata panah semasa berburu

Daun-daun ia juga boleh digunakan sebagai bahan pencuci antiseptik.

Lihat juga 
 Senarai pokok

Rujukan

Pautan luar 
 DBP