Sekolah Kluster Kecemerlangan

Sekolah Kluster Kecemerlangan turut dikenali dengan nama Sekolah Kluster dan Cluster School of Excellence  merupakan sekolah yang bertaraf tinggi antara sekolah-sekolah lain di Malaysia. Sekolah Kluster Kecemerlangan ialah satu jenama yang diberi kepada sekolah yang dikenal pasti cemerlang dalam klusternya daripada aspek pengurusan sekolah dan kemenjadian murid. Kewujudan sekolah kluster bertujuan melonjakkan kecemerlangan sekolah dalam sistem pendidikan Malaysia dan menjadi contoh kepada sekolah-sekolah yang berada di luar kluster kecemerlangan.

Idea penganugerahan status Sekolah Kluster Kecemerlangan terkandung dalam Bab 9, Pelan Induk Pembangunan Pendidikan (PIPP), yang telah dilancarkan pada 16 Januari 2006. Kewujudan Sekolah Kluster Kecemerlangan berdasarkan pendekatan kedua PIPP, iaitu untuk mengembangkan sepenuhnya potensi sekolah dalam kluster kecemerlangan yang mekanismenya dinyatakan dalam Teras Strategik Ke-6, Melonjakkan Kecemerlangan Institusi Pendidikan.

Sorotan kajian menunjukkan bahawa amalan mengelompokkan sekolah dilaksanakan di luar negara untuk tujuan peningkatan kualiti pendidikan. Pengelompokan yang dilaksanakan di luar negara adalah berasaskan lokaliti ataupun kecemerlangan.

Sehingga Julai 2014, sebanyak 291 buah sekolah telah diisytiharkan sebagai Sekolah Kluster Kecemerlangan sejak 30 Mac 2007.

Pelaksanaan
Terdapat tiga jawatankuasa yang ditubuhkan bagi melaksanakan konsep sekolah kluster. Jawatankuasa tersebut ialah:-

 Jawatankuasa Pemilihan Sekolah dipengerusikan oleh Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia;
 Panel Penasihat dipengerusikan oleh Tan Sri Dr. Abdul Rahman Arshad; dan
 Jawatankuasa Pelaksana dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia.

Pelaksanaan sekolah kluster adalah berasaskan kepada proses desentralisasi yang melibatkan pengupayaan sekolah menerusi pemberian autonomi terpimpin. Pandangan pemegang taruh seperti PIBG, alumni, pemimpin sekolah dan guru turut diambil kira dalam pelaksanaan sekolah kluster. Mereka telah terlibat secara langsung dalam Bengkel Autonomi Sekolah Kluster Kementerian Pelajaran Malaysia yang telah diadakan pada 19-20 Mac 2007. Panel Penasihat Sekolah Kluster pula akan membantu menyumbangkan kepakaran mereka bagi memastikan pelaksanaan sekolah kluster dapat berjalan dengan jayanya.

Kriteria pemilihan
Pemilihan sekolah kluster akan dibuat berdasarkan kepada kluster berikut:

 Sekolah Rendah yang terdiri daripada Sekolah Kebangsaan (SK), Sekolah Jenis Kebangsaan Cina (SJKC), Sekolah Jenis Kebangsaan Tamil (SJKT) dan Sekolah Orang Asli.
 Sekolah Menengah yang terdiri daripada Sekolah Berasrama Penuh (SBP), Sekolah Menengah Teknik (SMT), Sekolah Menengah Kebangsaan Agama (SMKA), Sekolah Menengah Harian, Sekolah Premier, Sekolah Agama Bantuan Kerajaan (SABK) , Sekolah Seratus Tahun, sekolah dalam persekitaran Putrajaya dan Cyberjaya, dan Sekolah Model Khas.
 Sekolah Pendidikan Khas, iaitu Sekolah Rendah Pendidikan Khas (SPK), Sekolah Menengah Pendidikan Khas (SMPK), dan Sekolah Menengah Pendidikan Khas Vokasional (SMPKV).
 Sekolah Antarabangsa dan Sekolah Swasta.
 Institusi lepas menengah seperti Kolej Matrikulasi dan Institut Pendidikan Guru (IPG).

Pemilihan sekolah tersebut perlu memenuhi prasyarat dan syarat berikut:

Prasyarat
 Sekolah mestilah mencapai sekurang-kurangnya taraf Cemerlang berdasarkan Standard Kualiti Pendidikan Malaysia (SKPM).
 Bagi Sekolah Menengah, Gred Purata Sekolah (GPS) untuk peperiksaan awam Penilaian Menengah Rendah (PMR) dan Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) 3 tahun berturut-turut:
 SBP: GPS 2.50 dan ke bawah
 SMKA: GPS 3.00 dan ke bawah
 SMT: GPS 4.00 dan ke bawah
 SM Harian: GPS 4.00 dan ke bawah
 Bagi sekolah Rendah, 
 80% dan ke atas murid lulus semua mata pelajaran dalam Ujian Pencapaian Sekolah Rendah (UPSR);
 Peratus kelulusan menunjukkan peningkatan, atau
 GPS UPSR ialah 2.00 dan ke bawah dalam tempoh 3 tahun kebelakangan, berturut-turut.

Syarat pemilihan
 Kecemerlangan murid dalam aspek akademik, kokurikulum dan sahsiah.
 Pengurusan sekolah berwawasan dan berkesan.
 Pembangunan sumber terurus dan digunakan secara optimum.
 Pemimpin sekolah mengamalkan kepimpinan berkualiti.
 Pengurusan pengajaran dan pembelajaran yang berkesan.
 Iklim sekolah kondusif untuk pembangunan modal insan.
 Keberkesanan pelaksanaan program Kementerian Pelajaran Malaysia (KPM).
 Sekolah berperwatakan.

Sekolah yang memenuhi prasyarat dan syarat yang ditetapkan di atas boleh mengemukakan permohonan dan prosedur pemilihan adalah seperti berikut:
 Penerimaan pencalonan;
 Penilaian menggunakan instrumen SKPM dan Annex;
 Penentuan standard (standard fixing) oleh Jawatankuasa Pelaksana Sekolah Kluster;
 Kesahan calon dalam Mesyuarat Hal-hal Profesional;
 Calon dimaklumkan kepada Lembaga Penasihat; dan
 Pengumuman oleh Menteri Pelajaran.

Pengurusan Sekolah

Pimpinan
Pemimpin sekolah kluster ialah:
 Pengetua gred DG 52 atau Guru Besar gred DG 36;
 Pemimpin yang terpilih memenuhi syarat pemimpin cemerlang; dan
 Jawatan Pengetua/Guru Besar adalah jawatan berasaskan sekolah.

Guru
Guru-guru sekolah kluster pula:
 Memenuhi kriteria Guru Cemerlang
 Prestasi mereka akan menentukan kedudukan mereka di Sekolah Kluster.
 Boleh mendapatkan perkhidmatan pakar mengikut bidang kebitaraan sekolah dalam bidang kokurikulum secara kontrak atau sambilan; dan
 Nisbah kelas dengan guru ialah 1:2 (Sebuah kelas bersamaan dengan 2 orang guru).

Pemilihan Pelajar
Kaedah pemilihan pelajar sekolah kluster:
 Kluster SBP, SMT dan SMKA kekal seperti amalan sedia ada
 Kluster lain, pengetua/guru besar diberi kuasa mengambil sejumlah kecil murid baru untuk bidang kebitaraan sekolah
 Ujian saringan sekolah

Akauntabiliti
Akauntabiliti Pemimpin Sekolah berpandukan:
 Petunjuk Prestasi Utama (KPI)
 Pengurusan sumber manusia dan fizikal
 Sumber kewangan
 Pembangunan profesionalisme staf
 Program kurikulum dan kokurikulum efektif
 Lulusan sekolah berkualiti - pencapaian akademik, kokurikulum dan sahsiah
 Terma rujukan (TOR) Sekolah Kluster

Autonomi
Jenis Autonomi yang diberikan kepada sekolah ialah:
 Bentuk Umum, untuk semua sekolah; dan
 Bentuk Khusus, mengikut keperluan sekolah berlandaskan kepada jenis sekolah, pengajiannya dan bidang kebitaraannya.

Autonomi yang diberikan juga merupakan autonomi terpimpin yang memerlukan kepada pematuhan piawai yang berikut:

 Akta Pendidikan 1996;
 Sistem Pendidikan Kebangsaan;
 Akta Tatacara Kewangan 1957, Pekeliling Perbendaharaan, Garis Panduan dan Surat-surat Siaran; serta
 SKPM.

Senarai Bidang Autonomi:

 Pengurusan Sekolah
 Pengurusan Sumber Manusia
 Pengurusan Sumber Kewangan dan Sumber Fizikal
 Pengurusan dan Pelaksanaan Kurikulum
 Pengurusan dan Pelaksanaan Kokurikulum

Jaminan kualiti
Bagi memastikan sekolah kluster sentiasa mempertingkatkan standard kualiti, jaminan kualiti di sekolah kluster akan menggunakan mekanisme kawalan luaran dan kawalan dalaman.

Peranan agensi lain
Sekolah Kluster akan memperluas peranan yang boleh dimainkan oleh PIBG, Lembaga Pengelola, Alumni dan NGO dalam aspek:

 Biasiswa
 Kewangan/Dana
 Program Kecemerlangan Akademik
 Program Kecemerlangan Kokurikulum
 Program Kerjaya

Impak
Sekolah kluster akan memberi impak yang positif kepada pendidikan negara dari segi:
 Program Kecemerlangan Kokurikulum
 Program Kerjaya
 Pelajar sekolah cemerlang secara keseluruhan (holistic) dalam sistem: 5.8% daripada 5.2 juta pelajar
 Lepasan sekolah kluster diterima masuk universiti ternama luar negara
 Badan korporat dan agensi kerajaan berkeyakinan menaja pengajian lepasan sekolah kluster
 Menyediakan asas kukuh melahirkan peneraju utama agen perubahan
 Sebanyak 300 buah sekolah diiktiraf antarabangsa (3.1% daripada 9663 sekolah)
 Model piawaian kepada sekolah dalam dan luar negara
 Pemimpin berkualiti (3.1% daripada 9663 sekolah) dan guru yang cemerlang (6.9% daripada 350,000 guru)
 Melonjakkan kecemerlangan institusi pendidikan di Malaysia.

Senarai Sekolah Kluster Kecemerlangan

Lihat juga
 Sekolah Berprestasi Tinggi

Dasar pendidikan di Malaysia
Sekolah di Malaysia