Adaptasi perubahan iklim

Adaptasi perubahan iklim, juga dikenali sebagai penyesuaian perubahan iklim, merupakan proses penyesuaian terhadap kesan perubahan iklim yang sedang atau akan dialami oleh manusia. Adaptasi, bersama dengan mitigasi, merupakan cara-cara menghadapi perubahan iklim. Bagi manusia, adaptasi bertujuan untuk mengurangkan atau mengelakkan kemudaratan serta mengeksploitasikan peluang; bagi sistem semula jadi, manusia boleh mencampur tangan untuk membantu mereka mengadaptasi. 

Tindakan adaptasi boleh dibahagikan kepada dua jenis: adaptasi bertambah () dan adaptasi transformatif. Adaptasi bertambah bertujuan untuk mengekalkan dan memelihara ciri dan integriti satu sistem (seperti menggunakan variasi spesies tanaman yang baharu) manakala adaptasi transformatif pula bertujuan untuk mengubah sifat asas satu sistem (seperti menghijrah penduduk ke tempat yang lebih baik). Adaptasi perubahan iklim juga boleh dibahagikan kepada tiga kategori: Adaptasi struktural dan fizikal, adaptasi sosial dan adaptasi institusi.

Adaptasi adalah sangat penting terutamanya bagi negara membangun sedangkan negara-negara tersebut adalah paling terdedah terhadap impak perubahan iklim dan mereka sudah menanggung kesan-kesan perubahan iklim yang teruk. Keperluan adaptasi berbeza dari tempat ke tempat berdasarkan kepekaan dan kerentanannya terhadap impak alam sekitar. Kapasiti adaptaif manusia kini dibahagikan secara tidak adil di kawasan dan populasi yang berbeza, dan negara membangun lazimnya mempunyai kapasiti yang lebih kurang untuk mengadaptasi. Kapasiti adaptif juga berkaitan dengan pembangunan ekonomi dan sosial. Namun, kawasan yang paling maju juga boleh mempunyai kapasiti adaptif yang rendah ketika berhadapan dengan bencana yang baharu dan tidak pernah dialami. Adaptasi perubahan iklim dijangka akan berharga berbilion-bilion dolar secara tahunan bagi beberapa dekad yang akan datang.

Kategori adaptasi perubahan iklim 
Adaptasi perubahan iklim boleh dibahagikan kepada tiga kategori:

 Adaptasi struktural dan fizikal (termasuk adaptasi kejuruteraan dan alam bina, teknologi, berasaskan ekosistem dan perkhidmatan);
 Adaptasi sosial (termasuk adaptasi pendidikan, maklumat dan tingkah laku);
 Adaptasi institusi (termasuk adaptasi organisasi ekonomi, undang-undang dan peraturan serta dasar dan program kerajaan).

Pilihan adaptasi struktural dan fizikal

Perlindungan daripada banjir dan kenaikan aras laut 

Terdapat beberapa pilihan untuk mengadaptasi daripada ancaman banjir: 
 Memasang teknologi dan bahan perlindungan serta/atau kebingkasan di kawasan yang mudah banjir
 Mengumpul air hujan untuk menghadapi peningkatan kerpasan dengan menggunakan turapan serap air, menanam tumbuhan sebagai penampan air, menggunakan tangki simpanan bawah tanah dan mensubsidi tong air hujan untuk kegunaan rumah tangga
 Mengurangkan kawasan berturap untuk menangani peningkatan suhu dan hujan.
 Mewajibkan harta tanah di kawasan dermaga untuk membina asas bangunan yang lebih tinggi
 Memasang pam loji pembersihan air di kawasan yang lebih tinggi
 Mengkaji kerentanan tempatan, meningkatkan kesedaran awam, dan mencipta alat perancangan baharu khas untuk perubahan iklim seperti peta banjir masa depan
 Memasang peralatan untuk mengelakkan air laut daripada mengalir balik ke parit ribut
 Memasang pertahanan banjir yang lebih baik, seperti tembok laut dan meningkatkan kapasiti mempam air
 Membeli habis rumah-rumah di kawasan mudah banjir
 Membina jalan raya yang lebih tinggi untuk mengelakkan banjir
 Melindungi kawasan paya bakau
 Meningkatan kapasiti sistem air hujan dan mengasingkan air hujan daripada air sisa najis agar limpahan ketika masa puncak tidak mencemarkan sungai, seperti yang dilaksanakan di Terowong SMART

Bagi mengadaptasi kenaikan aras laut, pendekatan "mengundur, memuat dan melindung" () boleh dilaksanakan:

 Mengundur: memindah penduduk dan infrastruktur ke tempat yang kurang terdedah kepada banjir serta mengelakkan pembangunan lanjut di kawasan mudah banjir. Jenis adaptasi ini berpontensi untuk menimbulkan gangguan kerana pemindahan penduduk mungkin akan menyebabkan ketegangan.
 Memuat: menjadikan masyarakat lebih fleksible terhadap kenaikan aras laut. Misalnya, menanam tanaman yang bertoleransi terhadap kandungan garam yang tinggi dalam tanah dan merangka kanun bangunan baharu yang mewajibkan bangunan dibina dengan lebih tinggi agar kurang terjejas oleh banjir.
 Melindung: melindungi kawasan mudah banjir dengan membina empangan, daik serta memelihara dan memulihara benteng semula jadi seperti hutan payu bakau.
Bagi mengelakkan banjir letusan tasik glasier (, GLOF), morain di tasik glasier yang berpontensi untuk meletus boleh digantikan dengan empangan konkrit yang juga boleh digunakan untuk menjana kuasa hidroelektrik.

Pertanian 
 Memanfaatkan sistem pengangkutan global untuk menghantar makanan berlebihan ke kawasan yang diperlukan (kaedah ini tidak membantu menyara hidup petani kecuali sekiranya mereka diberikan bantuan kewangan).
 Menghasilkan variasi tanaman yang lebih tahan kemarau.
 Penyimpanan air hujan untuk kegunaan pertanian. Misalnya, menurut Institut Pengurusan Air Antarabangsa, penggunaan lembangan penanaman kecil untuk mengumpul air hujan di Zimbabwe telah meningkatkan hasil tanaman jagung,  tidak kira ketika musim tengkujuh atau musim kering. Di Nigeria pula, kaedah ini telah menyebabkan peningkatan hasil tanaman milet sebanyak tiga hingga empat kali ganda.
 Berbalik kepada memakan buah-buahan, akar dan daun liar. Pendorongan pertumbuhan hutan boleh membekalkan makanan-makanan simpanan ini, serta memuliharakan legeh, mengasingkan karbon, dan meningkatkan nilai estetika.
 Sistem makanan boleh disesuaikan untuk meningkatkan keselamatan makanan dan mengelakkan impak negatif perubahan iklim.
Peningkatan permintaan air telah menyebabkan wujudnya keperluan untuk meningkatkan pembelanjaan dalam pengairan dan mencari strategi lain untuk menggunakan air dengan lebih efektif. Institut Pengurusan Air Antarabangsa telah mencadangkan lima strategi agar Asia boleh terus membekalkan makanan kepada populasinya yang kian meningkat:
 Memodenkan skim pengairan yang sedia ada agar bersesuaian dengan kaedah pertanian yang moden
 Menyokong usaha petani untuk mencari bekalan air tanah dan menggunakannya secara mampan
 Melihat lebih jauh daripada skim "Pengurusan Irigasi Penyertaan" yang konvensional dengan melibatkan sektor swasta
 Meluaskan kapasiti dan ilmu 
 Melabur di luar sektor pengairan

Perlindungan daripada gelombang haba dan suhu ekstrem 

 Memberikan insentif kepada penduduk yang mengecat bumbung dan rumahnya dengan warna terang untuk mengurangkan kesan pulau haba serta menggunakan penyejukan radiatif
 Menggunakan formulasi cat tertentu yang dapat memantulkan sebanyak 98.1% cahaya matahari
 Menanam variasi pokok yang tahan kepanasan
 Memasang bumbung hijau untuk menangani masalah kerpasan dan suhu tinggi
 Menggunakan dan membangunkan penghawa dingin dan sistem penyejuk
Pemasangan penghawa dingin di sekolah awam boleh mewujudkan persekitaran yang lebih dingin dan selesa namun tindakan ini akan menyebabkan prnggunaan tenaga dan pembebasan gas rumah hijau yang lebih banyak, kecuali srkiranya sekolah tersebut menggunakan tenaga boleh diperbaharui.
Sistem penyejukan pasif yang menggunakan tenaga suria boleh dipasang untuk kegunaan rumah tangga atau penyejukan
Dalam kes-kes tertentu, sistem yang berharga rendah, tidak menggunakan komponen elektrik,  some cases designs that are relatively low-cost, do not use electrical components serta boleh menjana dan menyimpan tenaga suria bolah digunakan.

Berasaskan ekosistem 

 Meningkatkan kesalinghubungan antara ekosistem 
 Membenarkan spesies untuk berhijrah ke tempat yang mempunyai keadaan iklim yang lebih sesuai
 Penempatan semula spesies 
 Perlindungan dan pemulihan kawasan semula jadi dan separuh semula jadi juga dapat bantu ekosistem membina ketahanan agar mereka dapat mengadaptasi perubahan iklim dengan lebih muda
 Pemulihan rejim api (pola, intensiti dan kekerapan kebakaran liar berlaku di satu kawasan sepanjang tempoh masa yang lama) semula jadi untuk mengelakkan kebakaran liar yang serius
 Meluaskan sungai untuk menyimpan lebih banyak air dalam sistem semula jadi bagi mengelakkan berlakunya banjir
 Menetapkan kawasan hujau dan menanam pokok untuk mewujudkan peneduh bagi ternakan.
 Penghutanan semula untuk mengelakkan penggurunan yang didorong oleh perubahan iklim antropogenik dan penggunaan tanah yang tidak lestari

Pilihan adaptasi sosial

Meningkatkan kapasiti adaptif
Kapasiti adaptif merupakan keupayaan satu sistem (manusia atau semula jadi) untuk menyesuaikan sistem tersebut dengan perubahan iklim untuk meredakan kemusnahan yang berpotensi, mengambil kesempatan atau menghadapi akibat. Kapasiti adaptif juga boleh merangkumi kapasiti untuk menghasilkan, menggunakan secara meluas dan membangunkan teknologi penyejukan untuk melindungi masyarakat daripada suhu ekstrem. 

Kegiatan-kegiatan yang menggalakkan pembangunan mampan juga boleh meningkatkan kapasiti adaptif manusia. Kegiatan ini termasuklah meningkatkan akses kepada sumber, mengurangkan kemiskinan, mengurangkan ketaksaksamaan sumber dan kekayaan dalam kalangan masyarakat, menambah baik pendidikan dan maklumat, menaik taraf infrastruktur, meningkatkan kapasiti dan keberkesanan institusi serta menggalakkan amalan, ilmu dan pengalaman peribumi tempatan. Terdapat juga individu yang mencadangkan bahawa ketaksamaan jantina juga perlu ditangani pada masa yang sama; misalnya melibatkan wanita dalam proses membuat keputusan dan meningkatkan taraf pendidikan wanita. 

Penyelidik Institut Pembangunan Sebarang Laut mendapati bahawa campur tangan pembangunan untuk meningkatan kapasiti adaptif tidak semestinya meningkatkan agensi penduduk tempatan. Mereka berpendapat bahawa pendekatan adaptasi haruslah lebih memfokuskan kepada meningkatkan agensi peduduk kerana agensi merupakan faktor utama bagi aspek kapasiti adaptif yang lain. Pemilikan aset dan keupayaan untuk mengubah sumber ini melalui institusi dan pasaran adalah sangat penting untuk meningkatkan agensi penduduk.

Penghijrahan

Penghijrahan boleh dinampak sebagai satu pendekatan adaptasi: penduduk boleh menjana lebih banyak pendapatan, mempelbagaikan reseki, dan mengurangkan risiko iklim. Penghijrahan penduduk merupakan satu isu hak asasi manusia dan keselamatan negara. Kedua-dua isu ini boleh diatasi dengan penggubalan undang-undang dan dasar kerajaan yang mengambil kira kebimbangan keselamatan negara dan memelihara hak asasi manusia. 

Penghijrah juga memerlukan akses kepada modal sosial dan kewangan, seperti jaringan sokongan di destinasinya dan wang atau sumber fizikal untuk berhijrah. Di Africa, jaringan sosial penghijrah boleh bantu membina modal sosial untuk meningkatkan ketahanan sosial dalam komuniti tersebut dan mencetus inovasi merentas wilayah dengan pemindahan ilmu, teknologi, kiriman wang dan sumber lain. Mozambique dan Zimbabwe merupakan antara negara yang telah melaksanakan dasar penempatan semula yang telah mengurangkan pendedahan populasinya terhadap bencana alam.

Penghijrahan ekosistem 
Penghijrahan terbantu merupakan tindakan memindah tumbuhan atau haiwan ke habitat yang berbeza. Spesies tersebut mungkin atau mungkin tidak pernah menetap di habitat destinasi. Satu-satunya syarat bagi pemilihan habitat destinasi ialah kawasan tersebut perlu mempunyai keadaan bioiklim yang diperlukan untuk menyokong spesies tersebut. Tujuan penghijrahan terbantu ialah memindahkan spesies daripada persekitaran yang mengacam dan memberikan peluang kepada mereka untuk hidup dan membiak dalam satu persekitaran yang tidak memberikan ancaman kepada mereka.

Insurans
 Akses untuk insurans semula boleh meningkatkan ketahanan bandar. 
 Sekira wujudnya kegagalan dalam pasaran insurans swasta, sektor awam boleh mensubsidi premium.
 Pemindahan risiko kepada orang awam tidak mengurangkan risiko keseluruhan 
 Kerajaan boleh membahagikan kos kehilangan merentas masa dan bukannya ruang
 Kerajaan boleh memaksa pemilik rumah di kawasan berisiko rendah untuk mensubsidi silang premium insurans di kawasan berisiko tinggi
 Subsidi silang telah menjadi lebih sukar bagi syarikat insurans swasta yang beroperasi dalam pasaran yang kompetitif
 Kerajaan boleh mengutip cukai daripada rakyat untuk membayar bencana masa depan.

Pilihan adaptasi institusi

Prinsip-prinsip sebuah dasar yabg efektif 
Scheraga dab Grambsch mengenal pasti sembilan prinsip untuk dipertimbangkan ketika menggubal dasar adaptasi, seperti perbezaan kesan perubahan iklim di kawasan yang berbeza, demografik, dan keberkesanan. James Titus, pengurus projek bagi kenaikan aras laut di Agensi Perlindungan Alam Sekitar Amerika Syarikat, mengenal pasti kriteria-kriteria yang berikut yang harus digunakan oleh penggubal dasar ketika menilai tindak balas terhadap pemanasan global: keberkesanan ekonomi, kelenturan, kesegeraan, kos rendah, kesaksamaan, kebolehlaksanaan institusi,  sumber unik atau penting, kesihatan dan keselamatan, ketekalan, dan sektor awam lawan swasta.

Skala masa yang berbeza
Adaptasi boleh berlaku semasa menjangka akan berlakunya satu perubahan (adaptasi diduga, ), atau sebagai tindak balas terhadap perubahan tersebut (adaptasi reaktif). Misalnya, penghasilan salji buatan manusia]] di Banjaran Alp di Eropah merupakan tindak baals terhadap tren iklim terkini, manakala pembinaan Confederation Bridge di Canada di ketinggian yang lebih tinggi adalah selepas mengambil kira kesan kenaikan aras laut terhadap kelegaan kapal pada masa depan.

Maladaptasi 
Kebanyakan adaptasi adalah berdasarkan perubahan iklim jangka pendek, namun hal ini mungkin akan menyebablan maladaptasi atau salah adaptasi terhadal trend iklim jangka panjang. Misalnya, peluasan sistem perairan di Mesir ke gurun Sinai Barat disebabkan oleh aliran sungai yang lebih tinggi dari biasa merupakan satu maladaptasi sedangkan ramalan jangka panjang menunjukkan bahawa kawasan tersebut akan menjadi lebih kering. Adaptasi di satu skala juga boleh mengwujudkan kesan luaran terhadap skala yang lain dengan mengurangkan kapasiti adaptif pihak lain. Hal ini lazim berlaku apabila penilaian kos dan manfaat tindakan adaptasi berlaku dalam skala yang lebih kexil sehinggalah hanya memfokuskan manfaat kepada pihak-pihak tertentu.

Strategi mengatasi tradisional
Manusia sering menyesuaikan diri dengan perubahan sekeliling mereka dan sudaj wujudnya strategi-strategi menghadapi perubahan sedemikian dalam komuniti tertentu, misalnga mengubah masa menyemai atau menggunakan teknik penjimatan air. Ilmu dan strategi menghadapi tradisional mestilah dikekalkan dan diperkasakan, kalau tidak kapasiti adaptif akan dilemahkan kerana ilmu tempatan terhadap alam sekitar telah lenyap. Memperkasakan teknik-teknik tempatan ini juga memudahkan strategi adaptasi diterima oleh masyarakat kerana pendekatan ini mengwujudkan lebih banyak pemilikan dan penglibatan komuniti dalam proses tersebut.  Dalam kebanyakan kes, ilmu tradisional adalah tidak mencukupi untuk menghadapi keadaan baharu dan penggunaan teknik baharu masih diperlukan. Adaptasi bertambah yang dilaksanakan juga telah menjadj tidak mencukupi apabila risiko dan kerentanan perubahan iklim meningkat. Dalam kes ini, adaptasi transformasi yang lazimnya lebih berskala besar dan berharga tinggi diperlukan. Usaha pembangunan kini sudah semakin memfokuskan adaptasi perubahan iklim yang berasaskan masyarakat serta mencari jalan untuk mempertingkatkan ilmu, penglibatan dan pemilikan penduduk tempatan dalam strategi adaptasi.

Pembiayaan iklim 
Persidangan Rangka Kerja Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Perubahan Iklim (UNFCCC), di bawah Artikel 11, telah memasukkan mekanisme pembiayaan kepada parti negara membangun untuk menyokong usaha adaptasi mereka.  Setkat 2009, wujudnya tiga tabung dana di bawah mekanisme pembiayaan UNFCCC. Special Climate Change Fund (SCCF) dan Least Developed Countries Fund (LDCF) dikendalikan oleh Global Environmental Facility manakala The Adaptation Fund ditubuhkan ekoran rundingan COP15 dan COP16 serta dikendalikan oleh sekretariat yang tersendiri. Asalnha, apabila Protokol Kyoto dikuatkuasakan, The Adaptation Fund adalah dibiayai oleh 2% levy atas Clean Development Mechanism (CDM).

Pada Sidang Kemuncak Copenhagen 2009, para anggota negara telah komited dalam sasaran untuk memberikan $100 bilion setiap tahun kepada negara membangun untjm memitigasi dan mengadaptasi perubahan iklim selewat-lewatnya pada 2020. Green Climate Fund telah diwujudkan pada 2010 sebagai salah satu langkah untuk mencapai sasaran ini. Pada Persidangan Paris 2015, para anggota negara telah bersetuju bahawa pemberian $100 bilion secara tahunan itu perlulah dibahagikan secara seimbangnya antara mitigasi dan adaptasi. Setakat Disember 2020, sasaran tersebut masih belum dicapai, dan kebanyakan pembiayaan negara membangun masih menyasarkan mitigasi, dengan pembiayaan terhadap adaptasi hanya meliputi 21% daripada pembiayaan awam yang diberikan pada 2020.

Lihat juga
Mitigasi perubahan iklim
Keadilan iklim
Kesan perubahan iklim

Rujukan

Pautan luar
 Kumpulan Kerja II Panel Antara Kerajaan tentang Perubahan Iklim (IPCC) bertanggungjawab untuk menilai karya-karya saintifik mengenai adaptasi: https://www.ipcc.ch/working-group/wg2/
 Platform weADAPT menggalakkan perkongsian pengalaman daripada projek-projek adaptasi untuk merancakkan pembelajaran dan tindakan iklim.
 UN-CECAR - Kursus penyelidikan dan pembangunan (R&D) mengenai perubahan iklim dan adaptasi
 UNFCCC mempunyai satu pangkalan data tentang langkah-langkah adaptasi tempatan dan maklumat tentang rundingan-rundingan iklim antarabangsa
Projek adaptasi iklim UNDP
 Adaptation (siri PBS) - Penyelidik iklim Alizé Carrère menerokai bagaimanakah komuniti di seluruh dunia sedang mengadaptasi perubahan iklim

Perubahan iklim
Ekologi haiwan
Ekologi tumbuhan
Keselamatan negara