Sarawak FA

Persatuan Bola Sepak Sarawak merupakan persatuan bola sepak yang mewakili negeri Sarawak dalam kancah Liga Malaysia. Kini pada tahun 2018 Sarawak bermain dalam Liga Perdana Malaysia.

Sarawak tidak pernah menjuarai Piala Malaysia tetapi pernah memenangi Liga Perdana, Piala FA Malaysia, dan Piala Sumbangsih. Pada tahun 1999, Sarawak mara ke pusingan kedua Piala Kejuaraan Piala Asia tetapi tewas kepada Kashima Antlers dari Jepun.

Sejarah

Padang bola sepak telah wujud di Sarawak sebelum berlakunya Perang Dunia I, padang-padang tersebut terletak di  Bau, Buso, bidi ,Sungei Tengah dan Dalian. Pemain-pemain yang bermain terdiri daripada kakitangan kerajaan yang berasal dari Eropah dan Asia. Pada tahun 1924, Kuching Wanderers telah diwujudkan.

Pada 16 Januari 1926, Wanderers dibentuk menjadi "Kuching Football Club" dan sehingga 1933, orang Eropah yang berada di Kuching membentuk dua pasukan dan bermain sebanyak dua kali seminggu, dan perlawanan tambahan dimainkan di dalam Piala James Buchanan, dinamakan sempena James Buchanan, Presiden Amerika Syarikat ke-15.  Bagaimanapun, pertandingan terpaksa diberhentikan akibat kemerosotan ekonomi dan pulangnya pemain pemain bola ke negara asal mereka. Dan akhirnya pada tahun 1934, Persatuan Bola Sepak Kuching diasaskan.

Semasa tahun 1970-an, Pengurusan Bolasepak Sarawak mengalami kemerosotan dan hampir muflis. Kemudian "Persatuan Bola Sepak Sarawak" telah ditubuhkan pada tahun 1974 oleh Allahyarham  Datuk Haji Taha Ariffin, dengan bantuan daripada Kerajaan Sarawak.  Datuk Haji Taha Ariffin dan senegara beliau telah menubuhkan persatuan itu, menulis semula perlembagaan, dan membuat rombakan utama pengurusan lama. Dengan penubuhan "Piala Sarawak:, Persatuan berlalu dengan sangat besar, dan kemudian Dianjurkan "Piala Borneo" (Borneo Cup) untuk menyediakan latihan dan pengalaman untuk pasukan yang baru dibentuk.

Selepas kejayaan Piala Sarawak dan Piala Borneo, Sarawak FA menghantar pasukan pertama mereka untuk Piala Presiden Malaysia (dahulunya dikenali sebagai 'Piala Burnley'), sebelum mengambil bahagian dalam pertandingan Piala Malaysia,acara bola sepak berprestij di negara ini, pada 1979.

Selepas sedekad lain kemajuan yang perlahan, pada tahun 1988, jurulatih baru, Awang Mahyan Awang Mohamad memperkenalkan slogan "Ngap Sayot dan membawa pasukan itu untuk Piala Malaysia separuh akhir pertama, menewaskan beberapa kali disifatkan menjadi lebih kuat daripada Sarawak FA, contohnya pasukan negeri Selangor FA, Kedah FA, Kuala Lumpur FA, dan Pahang FA. Pada tahun 1989, Sarawak FA sekali lagi muncul untuk berada pada landasan untuk membuat akhir pertama mereka dalam pertandingan itu, tetapi salah fikiran pengadil semasa perlawanan suku akhir di Kuala Lumpur,menyebabkan mereka tewas. Kejadian itu dianggap sangat tegang,sehingga dikatakan mengugat integrasi nasional dan menyebabkan FAS untuk menarik diri dari Persatuan Bola Sepak Malaysia (FAM) untuk sementara waktu.

Pada masa ini, di bawah pengurusan Awang Mahyan Awang Mohamad dan Alan Vest, pasukan itu telah meningkat naik dari underachiever kepada pasukan yang digeruni. Berikutan penambahan pemain asing pada awal tahun 1990-an, Sarawak FA memenangi Liga Perdana Malaysia dan Piala Sumbangsih. Mereka juga mencipta sejarah apabila mara ke perlawanan akhir Piala Malaysia pada tahun 1999, namun tewas 2-1 kepada  Brunei. Mereka juga pernah tersingkir daripada Liga Super apabila berada di tempat corot pada musim 2007-2008,namun mereka berjaya kembali ke Liga tersebut.

Tema dan Gelaran
Sarawak menggunakan pelbagai tema dan gelaran. Pada masa kini, Sarawak menggunakan team Kenyalang Enda Cuak, sebelum ini Sarawak turut menggunakan tema Ngap Ajak, Encang Sarawak Encang, Ngap Sayot dan Tebang Balau.

Era Ngap Sayot (1988-1990)
Era Ngap Sayot menyaksikan begitu tingginya semangat berpasukan pasukan Sarawak, permainan mantap, strategi berkesan dan penuh kontroversi. Di tonton oleh pelbagai generasi dan dianggap sebagai era terbaik yang pernah ada dalam sejarah bola sepak Sarawak.

Slogan Ngap Sayot telah diilhamkan oleh bekas jurulatih pasukan itu, Awang Mahyan Awang Mohamad semasa kemuncak permainan mereka di antara tahun 1988 hingga 1990. Pada zaman ini, pasukan Sarawak tidak pernah mengambil seorang pun pemain import. (Stadium Negeri) telah menjadi saksi kelahnya pasukan pasukan yang kuat di zaman itu seperti Kuala Lumpur, Kedah, Singapura atau pun Selangor.. Sekali lagi semangat juang yang tinggi menjadi kunci kejayaan mereka.

Terdapat beberapa peristiwa dan kejadian yang terjadi semasa era, termasuk:

 Misteri Kucing Hitam

Penampilan misteri kucing hitam semasa perlawanan liga telah dianggap oleh peminat  sebagai sensasi. Spekulasi timbul bahawa pasukan itu menggunakan ilmu hitam seperti yang didakwa oleh banyak pihak. Bagaimanapun kucing tersebut ialah kuching yang tergelincir ke dalam trek. Oleh yang demikian, kucing hitam pernah di angkat menjadi maskot pasukan Sarawak.

 Penerjunan di Jambatan Gantung Satok

Apabila pasukan Sarawak layak untuk pusingan separuh akhir Piala Malaysia buat kali pertama. Jurulatih Sarawak, Awang Mahyan  mengetuai pasukannya melompat dari jambatan ke Sungai Sarawak untuk meraikan kemenangan mereka. Acara ini telah disertai oleh peminat dan liputan meluas oleh media di seluruh negara.

 Tragedi Tengah Malam di Stadium Negeri

Di pusingan kedua di Stadium Negeri. Suasana penonton yang terlalu ramai dan keputusan pengadil yag berat sebelah telah menyebabkan perlawanan tersebut di hentikan. penonton yang terlalu ramai menyebabkan mereka mula membanjiri trek di Stadium Negeri. Oleh yang demikian perlawanan terpaksa di tanggunkah. Penjadualan semula perlawanan akan di adakan di Singapura,dan akhirnya Sarawak kalah. Berikutan kejadian itu, kerajaan telah mengubahsuai Stadium Negeri dan membolehkannya menampung lebih ramai penonton.

 Insiden Stadium Merdeka

Ini adalah krisis terbesar bolasepak Sarawak dan Malaysia, dan boleh menyebabkan Integrasi Nasional hampir berkecai. Semuanya bermula apabila Steven Ovinis, pengadil perlawanan menganugerahkan skor dan 1 pemain Sarawak yang salah diadili untuk masa-pembaziran. Ia begitu jelas pada masa itu bahawa pemain yang cedera dan memerlukan ubat-ubatan serta prasangka pengadil 'terhadap Sarawak memihak kepada pasukan Kuala Lumpur. Mengetahui bahawa sesuatu yang tidak kena, kapten Sarawak, bersama-sama dengan pemain lain, dilancarkan keputusan itu dan meminta pengadil gantian. Dinafikan hak-hak mereka, Sarawak berjalan keluar dari padang, memulaukan perlawanan sebagai pengadil yang didakwa akan 'ditolak' ke tanah. Pada ini, kekecohan bermula. Beberapa  FRU (Federal Reserve Unit) kakitangan bergegas ke padang, menyerang pemain di Sarawak dan langkah untuk 'melindungi pemain. Beberapa pemain cedera dalam kejadian itu, dan ramai yang masih ingat saat-saat yang menakutkan. Kejadian itu telah memilih FAS untuk menarik diri dari FAM, dan hubungan ketegangan antara Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Sarawak. Integrasi nasional sememangnya goyah. Kertas kerja kebangsaan dan media sasaran serangan dan konfrontasi. Malah seorang menteri persekutuan dari Kuala Lumpur telah dinasihatkan tidak pergi ke Sarawak kerana sebab ini. Isu itu kemudian diselesaikan apabila Timbalan Presiden FAM telah dihantar untuk berdamai, dan FAS menyertai semula FAM.

Era Encang Sarawak Encang(1992-2003)

Kejayaan Sarawak pada zaman ini telah diterajui oleh Alan Vest dan Abdul Jalil Ramli.

Selepas berakhirnya era Ngap Sayot, FAS memutuskan untuk merombak semula pasukan dengan memasukkan jurulatih dan pemain asing dari Australia. Alan Vest (Beliau kini seorang pengarah kanan bagi Pasukan Australia Perth Glory FC), Beliau telah dipilih untuk menjadi bos baru Sarawak, menggantikan jurulatih [Awang Mahyan]].

Dengan pelaburan yang mencecah hampir RM2 juta pada masa itu, Sarawak telah membentuk sebuah pasukan yang menggerunkan. Detik manis yang paling diingati ialah pada tahun 1992 apabila Sarawak memenangi Piala FA dengan mengalahkan pencabar utama mereka pada masa itu, Kuala Lumpur. Detik-detik kegemilangan yang lain pula apabila Sarawak menjadi Juara, Liga Perdana Malaysia pada tahun 1997, Juara Perisai Amal pada tahun 1998 dan berjaya mara ke pusingan akhir Piala FA (1996, 2001) dan pencapaian terbesar mereka setakat ini adalah berjaya mara ke perlawanan akhir bagi merebut piala penuh berprestij di Malaysia iaitu Piala Malaysia pada tahun 1999.

Pada era tersebut, Sarawak mengubah maskot mereka dari Kucing Hitam kepada Buaya, Bujang Senang. Pasukan ini sendiri secara amnya dikenali sebagai Para Buaya(The Crocs).

Pemain-pemain import yang paling popular dalam pasukan Sarawak antaranya adalah John Hunter, yang dikenali sebagai John "Kerbau" (Buffalo) Hunter. David Evans, pemain bola sepak Australia, yang memegang rekod sebagai pemain paling tinggi dalam sejarah Liga, serta pemain import yang paling lama berkhidmat dalam Liga. Pemain-pemain lain seperti Billy Bone Alistair Edwards Doug Ithier serta Neathan Gibson juga popular dalam kalangan peminat.

Era ini juga, menyaksikan perubahan ketara stadium negeri pada tahun 1997. Selepas berakhirnya Piala Dunia Belia 1997, Sarawak berpindah ke stadium baru iaitu Sarawak Stadium, yang bersebelahan dengan stadium lama (walaupun begitu Sarawak masih menggunakan Stadium Negeri yang lama untuk beberapa perlawanan yang diadakan di sini). Stadium baru dianggap agak malang seperti stadium lama, tetapi stadium baru menjadi identiti, penguat semangat bagi pasukan ini. Stadium baru telah menganjurkan beberapa perlawanan antarabangsa, seperti AFC Champions League perlawanan Pusingan Kedua antara Sarawak dan Kashima Antlers Jepun, dan lain-lain persahabatan dengan kelab-kelab dari Singapura, Australia dan Jerman.

Selepas pemergian Alan Vest pada tahun 1999, Sarawak dibiarkan tanpa sentuhan jurulatih luar negara kerana Dasar FAM. Dengan kedatangan pengganti Vest, Abdul Jalil Rambli, yang juga merupakan bekas Kapten pasukan Sarawak, Sarawak FA telah berjaya mara ke perlawanan akhir Piala Malaysia dan perlawanan akhir Piala FA pada tahun 2001.

Semangat Encang Sarawak Encang Sarawak berjaya meletakkan Sarawak sebagai salah satu pasukan elit dalam Liga Malaysia. Sarawak FA juga merupakan kelab bolasepak kedua selepas Selangor FA yang terbaik dari segi kekayaan dan kecekapan dalam pengurusan serta kebajikan pemain. Sarawak FA merupakan kelab pilihan dalam kebanyakan pertandingan, dan merupakan pasukan paling konsisten dalam Liga.

Musuh Ketat

Sarawak FA mempunyai persaingan dengan jiran Sabah FA sampingan dengan kedua-dua yang mendakwa gelaran 'The Best di Borneo', ia kadang-kala dirujuk sebagai derby Borneo. FA kedua-dua yang berasal dari Borneo dan ia disebut sebagai perlawanan bola sepak terbaik untuk menonton di Borneo, yang dituntut oleh penduduk tempatan dari kedua-dua negeri ini . Sarawak FA juga berkongsi kaedah dan sistem persaingan permainan secara sihat dengan Selangor FA. 

Terutamanya permain-permain pelapis daripada skuad permain pelapis pasukan Sarawak FA akan menjelma sebagai penyokong selepas itu turut berada di-dalam persaingan di kalangan peminat pasukan masing-masing berkumpul untuk menyokong lebih besar, apabila kedua-dua pasukan bermain menentang satu sama lain.

Stadium
Stadium Sarawak FA ialah Stadium Sarawak yang berkapasiti 40,000 tempat duduk. Sebelum ini, Sarawak FA bermain di Padang Jubli di Jalan Padungan daripada perlawanan pertama mereka sehingga pertengahan tahun 80-an sebelum berpindah ke Stadium Negeri. Pasukan ini bermain di Stadium Negeri sehingga tahun 1997, dan berpindah ke Stadium Sarawak selepas Kejohanan Belia FIFA 1997

Pada tahun 2011, Stadium Negeri menjadi pilihan pasukan Sarawak selepas Stadium Sarawak dinaiktaraf untuk persediaan Sukan Malaysia 2016 di mana Kuching akan menjadi tuan rumah.

Pemilikan dan penajaan kewangan

Sarawak FA, serta pasukan lain dalam Liga Malaysia sebelum ini ditaja oleh Dunhill bernilai RM300, 000 setahun, bagaimanapun, syarikat rokok telah diharamkan membuat penajaan mengikut protokol Pertubuhan Kesihatan Sedunia pada tahun 2005. Dari 2005 hingga 2010, Liga Malaysia yang ditaja oleh syarikat telekomunikasi negara, Telekom Malaysia (TM), di semua pasukan yang bertanding dalam liga manakah yang dibenarkan untuk memaparkan logo TM atau anak-anak syarikatnya (seperti Celcom dan TMNet) pada kit mereka. Pada masa ini, liga ditaja oleh TV satelit Astro Negara.
Kumpulan Leo, sebuah syarikat tempatan melalui sayap sukan mereka, Lea Sports Centre telah penaja Baju Sarawak sejak 1990-an. Rossi adalah pakaian rasmi Sarawak dari 2003-2009, dan pasukan memakai kit Rossi sejak tahun 2002.
Sarawak pasukan telah diperkenalkan terbaru mereka "ADIDAS" pakaian untuk musim 2010
Selain daripada Kumpulan Leo, Sarawak ditaja oleh Inai Kiara Sdn. Bhd. Dan pengorekan syarikat Malaysia dalam pengerusi manakah Sarawak dan Sarawak juga pengurus pasukan pada tahun 2005.
Penaja sebelumnya lain termasuk Air Asia.
Semasa 2011 yang pasukan Sarawak yang ditaja oleh Naim Cendera Holdings, pemaju hartanah terkemuka sebenar di Sarawak. Shin Yang Group merupakan satu lagi perbadanan besar di negeri Sarawak untuk menaja pasukan untuk 2011th Kedua-dua lambang penaja yang disebut boleh dilihat pada kit 2011 Sarawak. Semasa 2011 kit telah berhijrah jenama Starsports jenama yang kurang dikenali. Kepada ramai, kit semasa menyerupai Kit Jalur gemilang Merah & Hitam Yang telah menjadikan Sarawak ditakuti oleh ramai pada masa lalu. Musim ini adalah kali pertama sejak 1987 bahawa semua pasukan Liga M-adalah untuk memaparkan penaja mereka sendiri dan bukannya memaparkan penaja am M Liga seperti Dunhill dan Celcom / TM pada masa lalu

Tajaan

Pemain
Skuad Utama

 Kejayaan kelab 

 Domestik 

 Liga 
 Divisyen 1 / Liga Perdana / Liga Super
  Juara (1): 1997
 Divisyen 2 / Liga Premier
  Juara (1): 2013
 Naib juara (1): 2011

Piala
 Piala Malaysia
 Naib juara (1): 1999
 Piala FA Malaysia
 Juara (1): 1992
 Naib juara (2): 1996, 2001
 Piala Sumbangsih
 Juara (1): 1998
 Naib juara (1): 1993
 Piala Borneo
 Juara (7): 1965, 1966, 1969, 1981, 1982, 1983, 1986
 Naib juara (4): 1971, 1977, 1978, 1980

Belia
 Piala Presiden
 Juara (1): 1990
 Naib juara (2): 1985, 1998

Antarabangsa
 Piala Kejuaraan Piala Asia
 Suku Akhir: 1999

Rekod
Statistik PasukanNota'':
 P = Perlawanan, M = Menang, S = Seri, K= Kalah, J = Jaringan, B = Bolos, Mt = Mata, Pos = Posisi

Statistik Penjaring Terbanyak Liga

Organisasi Pasukan

Pengurusan Pasukan

Ketua Jurulatih

Kejayaan Jurulatih
Jurulatih berikut memenangi sekurang-kurang 1 trofi semasa mengendalikan Sarawak FA:

Bekas Pemain

Luar Negara

 Billy Bone
 Jeff Curran
 Alistair Edwards
 David Evans
 Doug Ithier
 Craig Naven
 Paul (PJ) Roberts
  Robert Eshun

 Jose Luis Feitoza
 Roméo Kambou
 Kim Grant
 Emmanuel Sarpong
 Fernando Manuel Co
 Kurniawan Dwi Yulianto
 Sasa Yusuki
 Marko Ganasson

 Lamie T Kiawu
  Brutil Hose
 James Ngaulala-Arffrin
 John Hunter
 Neathan Gibson
 Junaid Hartley
 Ivan Ziga
 Sone Kalle
Ivan Babic

Tempatan

 Mohammad Mantali
 Ibrahim Mantali
 Abdul Rani Abdullah
 George Benny
 Stanley Frazier @ Mohd Azley Abdullah
 Pitta Sham Ahmad
 Mohd. Hisyam Ali
 Mohd. Khairul Izzat Alias
 Hamidin bin Manap
 Shahril Arsat
 Morshidi Awet
 Azralan Azmi
 Yubil Badong
 Burhaniza Abu Bakar
 Rafiz Abu Bakar
 Pengiran Bala
 Awang Ali Bema
 Herman Bulang
 Thomas Dundang
 Mohd Husaini Hussin
 Ghazali Iring
 Abdul Aziz Ismail
 Aznal Helmi Ismail
 Roslan Ismail
 Luis Jakai
 Abg Mohamad Za'afari bin Abg Othman
 Mohd Shamshul Fahmie bin Shamshuddin

 Khairol Jamel
 Terrance Janting
 Affendi Jol
 Affendi Julaihi
 Mohd. Nazri Lamat
 Latif Lamin
 Ong Heng Leong
 Bobby Chua Kim Lun
 Effendi Malek
 Zapri Manai
 Dahlan Matussin
 Musabaqah B. Meliki
 Hayward Gregory
 Awang Mahyan Awang Mohamad
 Irwanshah Mohamad
 Zulkifli Morshidi
 Stuart Otto Munan
 G. Muthu
 Bobby Pian
 Zulkarnain Poasa
 Shamsurin Abdul Rahman
 Engku Shahrulerizal
 Mohamad Syaiful bin Sabtu
 Safri Amit

 Suffian Abdul Rahman
 Roziman Bin Ramblie
 Abdul Jalil Ramli
 Mohd Safee Mohd Sali
 Jeevareddy Samikanu
 Mohd. Ali Sapiee
 Ramles Sari
 Ramos Sari
 Sulaiman Stapok
 Mohd. Fa'iz Suariani
 Ong Kim Swee
 Kassim Taha
 Alnur Irwan Tan Abdullah Tan
 Mazlan Abdul Wahed
 Sapian Abdul Wahed
 Kamarulzaman Yaacob
 James Yaakub
 Mohd Nazri Yunos
 Mohamed Nor Efendi Md Yusof
 Bobby Gonzales
 Zarul Izwan Zainal
 Effendi Sugandi
 Gilbert Cassidy Gawing
 Jamal Hj Wasli
 Wong Sai Kong
 Mohd Faizal Abdullah @ Peter Sambang

Penyokong
GB13

Lihat juga
 Sarawak United
 Kuching
 Sabah

Rujukan

Pautan Luar
 SarawakCrocs - Laman berita #1 bolasepak Sarawak
 Penyokong Bola Sepak Online Sarawak FA - NgapSayot88.com
 Sarawak Football Fan Club
 Peminat Bola Sepak Sarawak - ultrasarawak.com
 Ultracrocs: Komuniti bola sepak Sarawak
 Info Bolasepak Sarawak Dan Malaysia
 GB13

Kelab bola sepak di Malaysia
Sarawak
Penubuhan 1974 di Malaysia