Asid periodik

Asid periodik, atau asid iodik(VII) ialah sejenis oksoasid iodin dengan formula kimia HIO4 atau H5IO6.

Dalam larutan akua cair, asid periodik wujud dalam bentuk ion hidronium (H3O+) dan ion metaperiodat () secara berasingan. Apabila dipekatkan, asid ortoperiodik dibentuk. Ia berpisah kepada ion hidronium dan ion ortoperiodat (). Pada praktiknya, ion metaperiodat dan ion ortoperiodat ini wujud bersama-sama dalam keseimbangan kimia yang bergantung pada pH:

 + 6    + 4 

Asid ortoperiodik boleh diperolehi dalam bentuk pepejal kristal yang boleh dinyahhidratkan kepada asid metaperiodik, HIO4. Pemanasan selanjutnya memberikan diiodin pentoksida (I2O5) dan oksigen dan bukannya anhidrida yang diramalkan, diiodin heptoksida. Anhidrida ini tidak wujud secara semula jadi tetapi boleh dihasilkan secara sintetik.

Oleh kerana terdapat dua jenis asid periodik, dua jenis garam periodat yang berbeza boleh dihasilkan. Contohnya, natrium metaperiodat, NaIO4, boleh disintesis daripada HIO4, manakala natrium ortoperiodat, Na5IO6 boleh disintesis daripada H5IO6. Sebatian metaperiodat mempunyai keterlarutan dan ciri-ciri kimia yang serupa dengan perklorat (serupa tetapi dengan saiz ion lebih besar) tetapi sebatian-sebatian ini kurang mengoksida berbanding perklorat.

Asid periodik digunakan dalam kimia organik untuk analisa struktur. Asid periodik akan membelah diol-diol visinal kepada dua pecahan aldehid atau keton. Ini boleh digunakan dalam menentukan struktur karbohidrat. Ia juga boleh digunakan dalam sintesis organik sebagai agen pengoksida dengan kuasa sederhana.

Rujukan

Periodat
Agen pengoksida
Asid pengoksida