Gama-glutamiltransferase

Gama-glutamiltransferase (juga dikenali dengan nama γ-glutamiltransferase, GGT, gama-GT, gama-glutamil transpeptidase;  ) ialah transferase (enzim penghantar) yang memangkinkan pemindahan kumpulan berfungsi gama-glutamil daripada molekul seperti glutation kepada penerima yang mungkin merupakan asid amino, peptida atau air (membentuk glutamat). GGT memainkan peranan penting dalam kitaran gama-glutamil, laluan sintesis dan degradasi glutation serta detoksifikasi dadah dan xenobiotik. Garis bukti lain menunjukkan bahawa GGT juga boleh memainkan peranan pro-oksidan, dengan kesan pengawalseliaan pada pelbagai peringkat dalam transduksi isyarat selular dan patofisiologi sel. Pemindahan ini terdapat dalam banyak tisu, yang paling ketara ialah hati, dan mempunyai kepentingan dalam perubatan sebagai penanda diagnostik.

Penamaan 
Nama γ-glutamiltransferase lebih sering digunakan oleh Jawatankuasa Tatanama Kesatuan Antarabangsa Biokimia dan Biologi Molekul. Panel Pakar Enzim Persekutuan Antarabangsa Kimia Klinikal juga menggunakan nama ini. Nama yang terdahulu untuk enzim ini ialah gama-glutamil transpeptidase (GGTP).

Fungsi 
GGT terdapat dalam membran sel untuk pelbagai jenis tisu, termasuk buah pinggang, saluran hempedu, pankreas, pundi hempedu, limpa, jantung, otak dan vesikel mani. Ia terlibat dalam pemindahan asid amino merentasi membran sel, dan metabolisme leukotriena. Ia juga terlibat dalam metabolisme glutation dengan memindahkan bahagian glutamil kepada pelbagai molekul penerima termasuk air, asid L -amino tertentu, dan peptida, meninggalkan produk sistein untuk mengekalkan homeostasis intraselular tekanan oksidatif. Rumus tindak balas umum bagi ini ialah:

 (5-L-glutamil)-peptida + asid amino ⇌ peptida + 5-L-glutamil asid amino

Biokimia 
Dalam prokariot dan eukariot, GGT terdiri daripada dua rantai polipeptida, dengan dua jenis subunit; subunit berat dan ringan, diproses daripada prekursor rantai tunggal oleh belahan autokatalitik. Tapak aktif GGT diketahui terletak dalam subunit ringan. 

Translasi N-glikosilasi secara bersama memainkan peranan penting dalam pembelahan autokatalitik yang betul dan lipatan GGT yang betul. Mutasi tapak tunggal pada sisa asparagin telah ditunjukkan menghasilkan versi enzim yang aktif secara fungsional namun kurang stabil secara haba bagi enzim secara in vitro, manakala pemisah semua sisa asparagin mengakibatkan pengumpulan bentuk propeptida enzim yang tidak dikuburkan.

Kepentingan klinikal 
GGT kebanyakannya digunakan sebagai penanda diagnostik untuk penyakit hati. Aktiviti GGT serum yang tinggi boleh didapati dalam penyakit hati, sistem hempedu, pankreas dan buah pinggang. Peningkatan terpendam dalam GGT biasanya dilihat pada pesakit dengan jangkitan hepatitis virus kronik yang selalunya mengambil masa 12 bulan atau lebih untuk muncul. 

Keputusan ujian individu hendaklah sentiasa ditafsir menggunakan julat rujukan daripada makmal yang menjalankan ujian, walaupun julat rujukan contoh ialah 15–85 IU/L untuk lelaki, dan 5–55 IU/L untuk wanita. GGT adalah serupa dengan alkali fosfatase (ALP) dalam pengesanan penyakit saluran hempedu. Walaupun kedua-dua penanda itu berkait rapat, terdapat data yang bercanggah tentang sama ada GGT mempunyai sensitiviti yang lebih baik. Secara amnya, ALP masih merupakan ujian pertama untuk penyakit hempedu. Nilai utama GGT berbanding ALP adalah dalam mengesahkan bahawa ketinggian GGT, sebenarnya, disebabkan oleh penyakit hempedu; ALP juga boleh meningkat dalam penyakit tulang tertentu, tetapi GGT pula tidak.

Penggunaan alkohol 
GGT dinaikkan dengan pengambilan alkohol dalam kuantiti yang banyak. Walau bagaimanapun, penentuan tahap tinggi jumlah aktiviti GGT serum tidak khusus untuk keracunan alkohol, dan pengukuran bentuk serum enzim terpilih menawarkan maklumat yang lebih khusus. Ketinggian terpencil atau ketinggian tidak seimbang berbanding dengan enzim hati yang lain (seperti alanina transaminase, ALT) boleh menunjukkan penggunaan alkohol yang berbahaya atau penyakit alkohol hati, dan boleh menunjukkan penggunaan alkohol yang berlebihan sehingga 3 atau 4 minggu sebelum ujian. Mekanisme untuk ketinggian ini masih tidak jelas dalam kalangan penyelidik. Alkohol mungkin meningkatkan pengeluaran GGT dengan mendorong pengeluaran mikrosomal hepatik, atau ia mungkin menyebabkan kebocoran GGT daripada hepatosit.

Xenobiotik 
Banyak ubat boleh meningkatkan tahap GGT, termasuk barbiturat dan fenitoin. Peningkatan GGT juga kadangkala dilaporkan berikutan ubat anti-radang nonsteroid (termasuk aspirin), wort St. John dan kava.

Penyakit kardiovaskular 
Baru-baru ini, GGT serum yang sedikit meningkat juga didapati mempunyai kaitan dengan penyakit kardiovaskular dan sedang dalam penyiasatan aktif kegunaannya sebagai penanda risiko kardiovaskular. GGT sebenarnya terkumpul dalam plak aterosklerotik, mencadangkan peranan yang berpotensi dalam patogenesis penyakit kardiovaskular, dan beredar dalam darah dalam bentuk agregat protein yang berbeza, beberapa daripadanya kelihatan berkaitan dengan patologi tertentu seperti sebagai sindrom metabolik, ketagihan alkohol dan penyakit hati kronik.

Tahap GGT yang tinggi juga boleh disebabkan oleh kegagalan jantung kongestif.

Neoplasma 
GGT dinyatakan dalam tahap tinggi dalam banyak tumor yang berbeza. Ia dikenali untuk mempercepatkan pertumbuhan tumor dan meningkatkan daya tahan terhadap sisplatin (ubat kemoterapi) dalam tumor.

Contoh 
Protein manusia yang tergolong dalam keluarga ini termasuk GGT1, GGT2, GGT6, GGTL3, GGTL4, GGTLA1 dan GGTLA4.

Rujukan

Pautan luar 

 
 GGT - Lab Tests Online

Sumber CS1 bahasa Jepun (ja)
Enzim