Muntah paus

Muntah paus atau ambergris ( [am.bĕr.gris]) ialah sejenis pepejal kekelabuan yang berlilin dan mudah terbakar dihasilkan daripada rembesan dalaman saluran hempedu paus sperma. Pepejal ini pada awalnya berbau hanyir namun lama-kelamaan mereput menghasilkan bau wangi seakan alkohol isopropil.

Ia lazim digunakan dalam minyak wangi sebagai pengikat kepada bahan wangian yang boleh mengekalkan haruman dihasilkan pada tempoh yang sangat lama.

Peristilahan
Bahan "muntahan paus" atau "muntah paus" dikatakan bernama sedemikian berdasarkan bentuk longgokan yang timbul seakan sisa muntah yang keluar daripada ikan tersebut, tetapi pepejal ini sebenarnya lebih dihasilkan dalam usus lalu dikeluarkan daripada dubur ia; Namun, pemuntahan melalui mulut adakalanya boleh berlaku jika rembesan yang terkumpul terlalu bebas untuk dikeluarkan melalui jalan dubur yang biasa.

Perkataan "ambergris" pula datang daripada pinjaman  berakar daripada akar  yang bererti "ambar kelabu".

Ciri

Sifat fizikal
Bahan berlemak yang terbuang dari dalam ikan paus ini pada asalnya lembut berwarna putih pucat (malah juga kehitaman) serta berbau najis yang kuat. Sifat ia akan berubah setelah sekian lama hanyut terdedah kepada sinaran dan haba matahari yang menguraikan dan mengoksidakan ia; pepejal ini mengeras dan menghitam mengeluarkan suatu bau yang harum. Sisa ini sering hanyut dibawa arus lautan selama bertahun-tahun sebelum akhirnya terdampar di pesisiran lautan, hal ini menjadikan muntah paus sangat jarang dan berharga sehingga mampu mencecah ribuan dolar.

Ketulan dan longgokan yang terdampar ini wujud dalam pelbagai saiz dan berat dari seringan 15 gram sampailah ke seberat lebih 50 kilogram.

Kandungan kimia
Bahan ini tidak terkesan daripada pendedahan kepada asid.

Ketulan muntah paus yang bernilai tinggi perlu ada bahan aktif terdiri daripada ambrein (25-45%), epikoprosterol (30-40%) dan koprostanon (3-4%).

Penerimaan
Imam al-Syafie berpendapat bahawa muntahan atau `anbar masih suci sifatnya kerana tidak mengeluarkan bauan busuk dalam keadaan pepejalnya selagi dibersihkan luarannya dari segala kotoran yang pernah terkena ketika berada dalam badan ikan.

Penyimpanan dan penjualan muntah paus yang dijumpai dibenarkan di negara tertentu seperti United Kingdom, Perancis, Switzerland dan Maldives. Kebenaran milik di Malaysia hanya boleh dikeluarkan oleh Ketua Pengarah Perikanan tertakluk kepada Peraturan-Peraturan Perikanan 1999 (Pengawalan Spesies Ikan yang Terancam).

Hasil pendapatan daripada jualan muntah paus diwajibkan zakat satu perlima bahagiannya.

Rujukan

Pautan luar
 Floating Gold -- The Romance of Ambergris (1933) - Natural History Magazine
 Ambergris - A Pathfinder and Annotated Bibliography