Teleskop

Teleskop adalah sejenis alat optikal yang digunakan untuk memerhatikan benda-benda yang jauh jaraknya dengan menumpukan kesemua sinaran elektromagnetik, seperti cahaya misalnya. Istilah ini biasanya merujuk kepada teleskop optik, tetapi selain itu terdapat juga teleskop yang digunakan untuk kebanyakan spektrum sinaran elektromagnet dan untuk isyarat jenis lain.

Teleskop terdiri daripada 2 kanta iaitu kanta objektif dan kanta mata. Kanta objektif menumpukan sinar cahaya yang jauh lalu membentuk imej yang nyata, songsang dan mengecil di titik fokus kanta mata manakala kanta mata membesarkan imej kanta objektif itu.

Ciri imej terakhir ialah infiniti, maya, songsang dan lebih besar dari objek.

Sejarah
Teleskop berfungsi yang pertama dicatitkan merupakan teleskop biasan yang tercipta di Belanda pada tahun 1608 hasil penemuan Hans Lippershey dan Zacharias  Jansen yang merupakan pembuat kacamata dari Middelburg serta Jacob Metius dari kota Alkmaar. Setahun kemudian, seorang ahli nujum dari Itali iaitu Galileo Galilei turut mencipta teleskopnya dengan sedikit penambahbaikan reka bentuknya. 

Galileo umumnya diberikan penghargaan sebagai orang pertama untuk menggunakan teleskop bagi tujuan-tujuan astronomi. Teleskopnya terdiri daripada sebuah kanca objek kembung dan sebuah kanca mata cekung (digunakan sebagai pemidang tilik untuk banyak kamera mudah, dan umumnya dipanggil "teleskop Galileo"). Melalui penciptaan inilah juga Galileo dapat menemukan bulan-bulan planet Musytari, fasa-fasa peredaran planet Zuhrah serta bentuk permukaan Bulan. Alat yang dihasilkan Galileo diberikan nama "teleskop" buat pertama kalinya pada tahun 1611 daripada gabungan bahasa Yunani τῆλε / tele- "jauh" dan σκοπεῖν / skopein "mencari atau melihat" yakni τηλεσκόπος teleskopos yang bererti 'berpandangan jauh'.

Kemudian, Johannes Kepler  menghuraikan optik kanca (sila lihat buku-bukunya, Astronomiae Pars Optica dan Dioptrice), termasuk sejenis teleskop astronomi yang baru yang mengandungi dua kanca kembung (prinsip yang sering dipanggil teleskop Kepler). Tatasusunan Interferometer optik dan tatasusunan teleskop radio dikembangkan jauh lebih terkini.

Jenis-jenis teleskop 
Teleskop-teleskop biasanya diklasifikasikan berdasarkan kebolehan mereka mengesan jenis-jenis cahaya yang berbeza jarak gelombang:
 teleskop sinaran X yang menggunakan jarak gelombang yang lebih rendah berbanding cahaya ultraungu
 teleskop ultraungu yang menggunakan jarak gelombang yang lebih rendah berbanding cahaya yang boleh dilihat
 teleskop optikal yang menggunakan cahaya yang boleh dilihat
 teleskop inframerah yang menggunakan jarak gelombang yang lebih panjang berbanding cahaya yang boleh dilihat
 teleskop submilimeter yang menggunakan jarak gelombang yang lebih rendah berbanding cahaya inframerah
Teleskop-teleskop boleh dikenalpasti berdasarkan lokasi mereka tidak kiralah ia berpangkalan di tanah (teleskop tanah), di angkasa (teleskop angkasa) mahupun dipasangkan pada kenderaan yang terbang seperti belon atau kapal terbang (teleskop terbang). Mereka juga boleh dikenalpasti melalui pengendaliannya sama ada oleh ahli nujum yang profesional mahupun yang amatur.

Teleskop optik 

Teleskop optik berfungsi dengan mengumpul serta menumpukan cahaya dalam lingkungan spektrum elektromagnet yang boleh dilihat kepada suatu titik tumpu yang boleh dikesan dengan mata kasar menggunakan binaan optik yang ada seperti kanta dan cermin. Prinsip yang sama turut dipakai pada teropong dan lensa kamera.
 Teleskop biasan menggunakan kanta untuk menghasilkan imej.
 Teleskop pantulan menggunakan cermin untuk menghasilkan imej.
 Teleskop katadioptrik menggunakan gabungan kedua-dua komponen di atas untuk menghasilkan imej.

Teleskop radio 

Teleskop radio terdiri daripada antena-antena radio terarah yang digunakan untuk kajian astronomi radio. Binaan teleskop-teleskop ini terdiri daripada pring yang diperbuat daripada jaringan wayar di mana bukaan jaringan tersebut lebih kecil daripada jarak gelombang yang ingin diperhatikan.

Lihat juga 

 ASCOM, piawai terbuka untuk pengawalan teleskop melalui komputer
 Teropong
 Cahaya pertama
 Dynameter
 Garis masa teleskop, balai cerap, dan teknologi pencerapan
 Garis masa teknologi teleskop
 Kanta mata
 Medan jelas
 Membuat teleskop amatur
 Mikroskop
 Nombor-f
 Sejarah teleskop
 Senarai teleskop bias yang terbesar
 Senarai teleskop pemantul optik yang terbesar
 Sintesis bukaan
 Teleskop bias
 Teleskop Maksutov
 Teleskop optik
 Teleskop pemantul
 Teleskop radio
 Teleskop robotik

Rujukan

Pautan luar 
 Teleskop 100-m ESO
 Peleraian Teleskop
 Teleskop Besar Afrika Selatan (SALT)
 Teleskop Digges dari 1570-an 
 Teleskop Suria Sweden

 
Pengimejan astronomi
Alatan astronomi
Reka cipta Belanda
Zaman Keemasan Belanda
Optik
Peranti optik
Pandu arah