Senarai khalifah

Berikut adalah sebuah senarai orang yang memegang jawatan sebagai khalifah, pemimpin tertinggi agama dan politik dalam negara Islam yang dikenali sebagai khilafah, dan gelaran bagi pemimpin Ummah Islam, sebagai pewaris bagi Muhammad. Tahun dinyatakan berdasarkan Era Biasa.

Sejarah gelaran
Di sebabkan Fitnah Pertama yang mana menjadi penyebab penganut Islam berpecah kepada Islam Sunni dan Syiah, pewaris Muhammad menjadi perbalahan dalam Islam.

Hanya dua orang khalifah yang diakui oleh kedua-dua pengikut Islam Sunni dan Syiah utama iaitu Ali ibn Abi Talib dan Hasan ibn Ali, dianggap sebagai khalifah ke-4 dan ke-5 atau dua yang pertama (oleh Syiah). Walau bagaimanapun, mazhab Syiah tertua iaitu mazhab Zaidiyyah mengakui kekhalifahan dua orang khalifah pertama iaitu Abu Bakar as-Siddiq dan Umar ibn al Khattab.

Hadis Dua Belas Pewaris menyatakan bahawa Nabi Muhammad bersabda hanya terdapat dua belas khalifah, kesemua mereka daripada bani Quraysh dan akan terdapat penyamar khalifah yang harus diperhati, dan setelah selepas khalifah yang ke-12, Bumi akan tenggelam.

Dalam Sunni Islam, terdapat khalifah "perpaduan" yang diakui seluruh dunia bermula pada kurun ke-7 sehingga kurun ke-13 penjarahan Mongol ke atas Baghdad, satu zaman yang dikenali sebagai Zaman Emas Islam. Selepas kematian Al-Musta'sim, khalifah Abbasiyyah terakhir di Baghdad pada tahun 1258, tiada khalifah yang diakui dunia sehingga tahun 1517, apabila seorang sultan Uthmaniyah Selim I memujuk Al-Mutawakkil III untuk secara rasminya menyerahkan gelaran khalifah selepas Uthmaniyyah mengalahkan Kesultanan Mamluk.

Selepas itu, para sultan Uthmaniyah juga membawa gelaran khalifah sehingga pengistiharan Abdülmecid II sebagai "khalifah pada adat-istiadat" (1922–1924).

Sejak tahun 1924, sekali lagi tiada khalifah yang diakui oleh penganut  Sunni Islam.

Khilafah perpaduan

Khalifah ar-Rashid (8 Jun 632 – 29 Januari 661)

Khalifah Hasan ibn Ali (661)

Khalifah Umayyah (661 – 6 Ogos 750)

Khalifah Abbasiyyah (750–1258 and 1261–1517)

Khalifah di Baghdad (25 Januari 750 – 20 Februari 1258)
(Tidak diterima di wilayah yang diperintah oleh Khilafah Umayyad di Semenanjung Iberia, Fatimiyyah dan Almohad di sebahagian Afrika Utara).

Semasa akhir zaman pemerinatahn Abbasiyyah, pemerintah Muslim mula menggunakan gelaran lain seperti Sultan.

Khalifah di Kaherah (13 Jun 1261 – 22 Januari 1517)
Khilafah Abbasiyyah Kaherah hanya gelaran untuk upacara adat-istiadat semata-mata di bawah naungan Kesultanan Mamluk yang wujud selepas kejatuhan dinasti Ayyubiyyah.

Khalifah Uthmaniyyah (1517 – 3 Mac 1924)

Asalnya, ketua dinasti Uthmaniyyah hanya memegang gelaran Sultan, tetapi kemudian mula mengumpul gelaran daripada rakyatnya. Murad I (memerintah pada 1362–1389) adalah pemerintah Uthmaniyah pertama yang memegang gelaran Khalifah; menuntut gelaran selepas menawan Edirne.

Pejabat Khalifah dipindahkan ke Perhimpunan Kebangsaan Besar Turki yang mana kemudian membubarkan sistem khilafah pada 3 Mac, 1924, bagi menjaga polisi-polisi sekularisme yang mana telah diterima pakai pada tahun-tahun awal Republik Turki oleh Presiden Mustafa Kemal Atatürk. Penuntut terkini Kerabat Imperial Uthmaniyah adalah Bayezid Osman, sejak 23 September, 2009.

Selepas pembubaran sistem Khilafah, Parlimen Turki telah menubuhkan Presiden bagi Hubungan Agama sebagai pihak berkuasa agama Islam tertinggi di dalam negara.

Khalifah bukan penyatuan

Khalifah Ibn al-Zubayr (684–692)

Abd Allah ibn al-Zubayr mengetuai satu pemberontakan menentang khilafah Umayyah pada tahun 684 AD. Beliau mengistiharkan diri sebagai khalifah di Mekah tetapi kemudian dikalahkan dan terbunuh di sana pada tahun 692 AD selepas enam bulan dikepung oleh Jeneral Al-Hajjaj ibn Yusuf.

Khalifah Ummayah di Córdoba (929–1031)

(Tidak diterima di peringkat global; kekuasaan terhad di Sepanyol dan sebahagian Maghreb)
 Abd-ar-Rahman III (929–961)
 Al-Hakam II (961–976)
 Hisham II al-Hakam (976–1009)
 Muhammad II (1009)
 Sulayman ibn al-Hakam (1009–1010)
 Hisham II al-Hakam, dipulihkan (1010–1013)
 Sulayman ibn al-Hakam, dipulihkan (1013–1016)
 Abd ar-Rahman IV (1021–1022)
 Abd ar-Rahman V (1022–1023)
 Muhammad III (1023–1024)
 Hisham III (1027–1031)

Khalifah Fatimiyyah (909–1171)

(Khilafah Fatimiyyah tergolong dalam cabang Isma'ili dari Syiah Islam dan oleh itu tidak diakui oleh majoriti Sunni Islam, sama ada penduduk dalam wilayah mereka atau negara-negara berjiran).Bosworth 2004, p. 63
 Al-Mahdi Billah (909–934): Pengasas dinasti Fatimiyyah 
 Al-Qa'im Bi-Amrillah (934–946)
 Al-Mansur Billah (946–953)
 Al-Muizz Lideenillah (953–975): Mesir ditakluk semasa pemerintahan beliau
 Al-Aziz Billah (975–996)
 Al-Hakim bi-Amr Allah (996–1021)
 Ali az-Zahir (1021–1036)
 Al-Mustansir Billah (1036–1094)
 Al-Musta'li (1094–1101): Pertikaian berkenaan pewarisan beliau menyebabkan perpecahan Nizari 
 Al-Amir (1101–1130): Pemerintah Fatimiyyah  di mesir selepas beliau tidak diakui sebagai Imam oleh Mustaali Taiyabi Isma'ilis
 Al-Hafiz (1130–1149)
 Al-Zafir (1149–1154)
 Al-Faiz (1154–1160)
 Al-Azid (1160–1171)

Khalifah Almohad (1145–1269)(Tidak diterima secara meluas, wilayah sebenar sebahagian daripada Afrika Utara dan Iberia)Bosworth 2004, p. 39
 Abd al-Mu'min (1145–1163)
 Abu Yaqub Yusuf I (1163–1184)
 Yaqub al-Mansur (1184–1199)
 Muhammad an-Nasir (1199–1213)
 Abu Ya'qub Yusuf II (1213–1224)
 Abd al-Wahid I (1224)
 Abdallah al-Adil (1224–1227)
 Yahya (1227–1235)
 Idris I (1227–1232)
 Abdul-Wahid II (1232–1242)
 Ali (1242–1248)
 Umar (1248–1266)
 Idris II (1266–1269)

Pelbagai kekhilafan yang diistiharkan selepas tahun 1900
Sejak pembubaran Empayar Uthmaniyah, tiada sistem khilafah "perpaduan" yang diakui.

Khilafah Sharif (1924)

Satu cubaan terakhir untuk memulihkan semula sistem khilafah yang diakui telah dilakukan oleh Hussein bin Ali, Raja Hejaz dan Sharif Mekah, pada 11 Mac 1924 sehingga 3 Oktober 1924, apabila beliau melepaskan gelaran kepada anak lelaki beliau `Ali ibn al-Husayn al-Hashimi, yang mana tidak memakai sistem dan gaya khalifah. Walau bagaimanapun, tuntutan Hussein akan gelaran khalifah tidak diterima, dan pada tahun 1925 beliau telah dihalau keluar daripada Hejaz oleh tentera Ibn Saud di sebabkan tidak menyokong Shari'ah. Beliau terus menggunakan gelaran khalifah semasa hayat beliau dalam buangan sehingga kematian beliau pada tahun 1931.

Khilafah Muslim Ahmadiyya (1908–kini)

Khalīfatul Masīh (; ; ) atau Khalifah Islam kadang kala dirujuk sebagai Khalifah'' merupakan pemimpin pertubuhan dan agama yang dipilih dari Komuniti Muslim Ahmadiyya di seluruh dunia dan merupakan penganti kepada Mirza Ghulam Ahmad dari Qadian yang mendakwa adalah Imam Mahdi dan Messiah dalam Islam. Khalifah dipercayai merupakan pemimpin terpilih dan dirujuk oleh Komuniti Muslim Ahmadiyya sebagai Amir al-Mu'minin (Pemimpin Yang Benar). Khalifatul Masih ke-5 dan terkini adalah Mirza Masroor Ahmad.

Selepas kematian Ghulam Ahmad, penganti beliau memimpin Komuniti Ahmadiyya daripada Qadian yang kekal menjadi ibupejabat komuniti ini sehingga tahun 1947 apabila Pakistan ditubuhkan. Selepas ini, ibupejabat dipindahkan ke Rabwah, sebuah bandar yang dibina pada sebidang tanah yang dibeli di Pakistan oleh komuniti ini pada tahun 1948. Pada tahun 1984, Ordinans XX telah diistiharkan oleh kerajaan Pakistan yang mana mendakwa Khalifatul Masih tidak boleh melakukan tigas-tugas mereka dan ini meletakan institusi ini dalam bahaya. Di sebabkan keadaan ini, Khalifatul Masih Ke-4 meninggalkan Pakistan dan berpindah ke London, England, dan memindahkan ibupejabat ke Masjid Fazl.

Lihat juga
 Khilafah
 Shah
 Sultan
 Emir
 Amir al-Mu'minin
 Shaykh al-Islām
 Senarai Sheikh-ul-Islam dari Empayar Uthmaniyyah
 Imam Besar al-Azhar
 Senarai Imam Besar di al-Azhar
 Senarai Presiden Univeersiti Al-Azhar
 Muhammad
 Pewaris kepada Muhammad
 Sejarah Islam
 Syiah Islam
 Sunni Islam
 Sharif Mekah

Rujukan

Bibliografi
 
 
 

 
Khalifah
Khalifah
Khilfah Islam