တံင်ပရင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်

ကွာန်တံင်ပရင်(၊ )ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်တံင်ပရင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၄၁၁။ ကွာန်တံင်ပရင်ဝွံ ဒှ်ကွာန် မကြပ်ညန် ကုၜဳဇၞော်မွဲတုဲ လပါ်ပလိုတ်ကွာန် ၜိုတ်ဘာ်တိုင်ပြင်ညိဂှ် စိုပ်ၜဳဇၞော်ရ၊၊ တိတ်အာ နူကွာန် ဂၠံင်လပါ်သၟဝ်ကျာ ၜိုတ် ပန်တိုင်ဘာ်မ္ဂး စိုပ်ဍုင်လၟိုင်တုဲ ယဝ်ရ အာဍုင်ရေဝ်မ္ဂး တိတ်အာ ဂၠံင်လပါ်သၠုင်ကျာ ၜိုတ် ဒစာံတိုင်မ္ဂး စိုပ်ဂၠံင်ဇၞော် ဇြပ်ဗု-ရေဝ်တုဲ ဂွံစိုပ်ဍုင်ရေဝ် သီုဖအိုတ် နွံ ၁၇ တိုင်ပြင်ရ၊၊

လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကအ်ကွေဟ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၄၄၂၅၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၄၇၇၉ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၉၂၀၄ တၠရ။

ဝင် ကေုာံ နိရုတ္တိ
သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၁၆၇ သၞာံ၊ သာသနာကျာ် ၂၃၄၉ သၞာံဂှ် စပ္တန်လဝ် ကွာန်တံင်ပြင်ရ။ ကွာန်ဝွံ ကၠာတဲ ကော်ခဴစ "ကွာန်တိုင်တၟံ" ရ။ ဗွဲကြဴ ကွာန်ဂှ် ဟိုတ်မတန်တဴဒၟံင် ဇရေင်တမ်ပြင်ၜဳမှာသၟိဒ်စိ " ကွာန်တမ်ပြင်" ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ကော်ခဴစအိုတ်ရ။ အခိင်ကလလအ်ကၠုင်တုဲ ဂလာန်ဂှ် မြိပတ်ပြံင်လှာဲအာဗၞာတ်ညိနာင်ကီုရ။ အခိင်လၟုဟ် "ကွာန်တံင်ပြင် (ဝါ) ကွာန်တံင်ပရင်" ရဴသာ်ဝွံ ကော်ခဴစအိုတ်ရ။

ဘာလကျာ်ဂမၠိုင် 

 ရာမညနိကာယ ဘာဒေါဝ်
 ရာမညနိကာယ ဘာဇၞော်
 ရာမညနိကာယ ဘာကျာ်သြဳမန်

ဝင်တိုက်ပရိယတ္တိ ရာမညနိကာယ ဘာဇၞော် 
တိုက်လိက်မန် ရာမညနိကာယ တိုက်ပရိယတ္တိဘာဇၞော်ဝွံ နွံပြာကဋ်တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲဌာနအာဝါသကွာန်တံၚ်ပြင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်သၟဝ်ကျာ၊ တွဵုရးဍုင်မန်ရ။ 

ကွာန်ဝွံ တန်ဂွံသၞာံအခါ ဗၞတ်ညိနာင်တုဲ သွက်ဂွံရှ်ေသှ်ေရဴဂဴဗုဒ္ဓဘာသာ ဂွံမင်မွဲအာသာသနာ ဂွံကၠောန်ဂလိုင်ပ္တိုန် ပိုန်ကုသလာ ရန်တၟံမပ္တံသာ်ဝွံတုဲ ဒက်ပတန်သိုင်ခၞံပ္တိန် ဘာလကျာ်မွဲဘာရ။ ဘာဂှ် "ဘာဇၞော်" ဣၚုဟ် ကော်ခဴစအိုတ်ရ။ 

 ကျာ်ဇၞော်အ္စာနွံပိုန်ဂဇအ်ဘာကၠာအိုတ်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တဟိတရံသဳ၊ ယၟုခရှ် ကော်ခဴစ ကျာ်ဇၞော်ရေအ်ရ။  ကျာ်ဇၞော်အ္စာက္ညစဴအာသွဝ်တုဲ
 ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၂၂၆ သၞာံဂှ် ဒါယကာဂမၠိုင် ကညနိမန်နင် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တ အဂ္ဂဒိပ္ပ၊ ဇာတိကွာန်ဝါဂၠံင်၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု နဒဒှ်နွံပိုန်ဂဇအ်ဘာ ပ္ဍဲဘာဇၞော်ရ။

ကျာ်ဇၞော်အ္စာ အဂ္ဂဒိပ္ပ 
ကျာ်ဇၞော်အ္စာအဂ္ဂဒိပ္ပ ကလိဂွံပန်ဝှ်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၂၃၀ သၞာံ ဂိတုကထိုန် ၃ မံက်ဂှ် ဖျေံကၞက်သေဝ် ဒက်ပ္တန်သိုင်ခၞံပ္တိုန်ဘာဆုဇၞော် မၞုံကဵုကအ်ကၠတ်မွဲမရ။ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၂၃၁ ဂှ် သွက်ကောန်ဗွဲကြဴစဴဗွဲဂတ သ္ဂောံခစသဳကၠဳကဵုရတ်ပိပြကာ ဇြိုဟ်ဟ်နက်က်မာန်ညိလဝ်စိုတ်တုဲ ဒက်ပ္တန်ပ္တိန် "ကျာ်စေတဳဒဵုရမ်" မွဲဇကု ပ္ဍဲလ္ပာ်ဒိုဟ်ပလိုတ်ဘာဇၞော် လ္တူဗလးကုန်ဒဵုရမ်တေံရ။ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၂၄၂ သၞာံဂှ် သိုင်ခၞံဒက်ပတန်သၟိတ်ပတိုန် ဝိသုံဂါမသဳမွဲမ၊ ပ္ဍဲဗလးကုန်စေတဳ ဒဵုရမ်တေံပၠန်ရ။ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၂၆၂ သၞာံ၊ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၇ မံက်၊ တ္ၚဲဗြဴဗတိဂှ် ပ္ဍဲအရှာံဘာဇၞော် ဖျေံဍိုတ်ထဝ်ဍိုတ်သြန် ဒက်ပတန်သိုင်ခၞံဗဒှ်ကဵု ဘာတိုက်မွဲဘာပၠန်ရ။ ဘာတိုက်ဂှ် မပ္တံကဵုဒယိုင် ဗ္ဒင် သၠတြင် ဗတင်ကျာ ဇိုင်တၞိန်တအ်ဂှ် ဇၞော်တဴကွေံကွေံရ။ စဵုကဵုအခိင်လၟုဟ်ဏံ ပိုယ်ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ် နကဵုမတ်ၜါ နဒဒှ်ကပေါတ်ကြိယာ တြေံတြဟ်မွဲကီုရ။ ပတ်ဂၠတ်လဝ်မပ္တံကဵု ပ္ကဴသြဴတအ်ဂှ်လေဝ် နူတမ်တိ စဵုကဵုစိုပ်ကၞောတ်ကအ်ကၠတ် စိစောန်တၟေင်တၟဟ်တဴ ဗွဲမလောန်ရ။ ရုပ်မၞိဟ် ဗီုပြင်ကောန်သၟိင် ကောန်ပၞာန်တအ်ဂမၠိုင် ဒက်ဗဗာန်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲဗ္ဒင်လ္ပာ်မ္ၚးဂှ်လေဝ် ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်မာန်ဒၟံင်ဏီရ။  

ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တ အဂ္ဂဒိပ္ပဝွံ သိုင်ခၞံဒက်ပတန်ပတိုန် သာသနိက မပ္တံကဵုကျာ်၊ ဘုတ် ဘာ ကၟာ ဇြပ်သာလာ ရုင်ဒါန် ရုံဂပ်ဍိုက်ပေင်ကၠုင်ကီုရ။ တၞဟ်နသ္ဂောံပံက်တိုက်လိက်ပရိယတ္တိ ရန်တၟံနွံသာ်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၂၃၃ သၞာံ အခိင်ပယျာံတမ်သၞာံ ဗလးဏာကောန်ကွး ခမဳၜါဇကု ကဵုအာကတ်ဗ္တောန်ပရိယတ်ပညာ ပ္ဍဲဘာဇၞော် ကွာန်ထဝ်ပၠင် ပွိုင်ဍုင်ဘာအင်တေံရ။ အ္စာလိက်ထဝ်ပၠင်ဂှ် ဒှ်သင်ကောန်ဂကူမန်ပိုယ် ဇေတ်တ်ရ။ နူကဵုဍုင်သေံ တၞဟ်နဖျေံဗ္တောန်လိက်ပတ်မန် ပံက်တိုက်လိက်မန် ကလေင်စဴကၠုင် ဌာန်ဒၟံင်ဇာတိဍုင်ကွာန်မန်ဇကု ပၠန်ရ။ ယၟုအ္စာလိက်ဂှ် "ပုပ္ဖရမ္မမဟာထေရ်" ကော်ခဴစရ။ ယၟုကောန်ကွးၜါ မတိတ်ကၠုင်နူဘာဇၞော် ကွာန်တံင်ပရင်ဂှ်တုန် (၁) တၠဂုဏ် ပုပ္ဖရမ္မ၊ (၂) တၠဂုဏ်ဂုဏရံသဳ မဒှ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တအဂ္ဂဒိပ္ပဝွံ ဒှ်ပူဂဵုပုဗ္ဗင်္ဂမ ညးမအာဂတပၠတရဴ သ္ကိုပ်သ္က ဂကောံပဝါရဏာဂိုဏ်တံင်ပြင်ရ။  

ပ္ဍဲသာသနာ ၂၄၃၉ သၞာံ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၂၅၇ သၞာံဂှ် ဒက်ပတိုန် "ဂကောံပဝါရဏာဂိုဏ်တံင်ပြင်" တုဲ ဂွံဒှ်အ္စာတၠ ဗွဲကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တအဂ္ဂဒိပ္ပဝွံ ကာလကလိဂွံအာယုက် ၇၆ သၞာံ၊ သိက္ခာ ၇၆ ဝှ်၊ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင်ကၠုင်စိုပ် ၁၂၈၂ သၞာံ ဂိတုစဲ ၁၁ မံက် အခိင်ဗ္တံ ၁၂ နာဍဳဂှ် အာစိုပ် အနိစ္စဓဝ် ကညစဴအာသွဝ်တုဲရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တအဂ္ဂဒိပ္ပ ကညစဴအာသွဝ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒက (ကော်ကျာ်ဇၞော်ဍောတ်) နွံပိုန်ဂ္ဇံဘာ ပ္ဍဲဘာဇၞော်၊ ကွာန်တံင်ပြင်ရ။

ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖရမ္မ 
ဗွဲကြဴ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖရမ္မ ဒှ်နွံပိုန်ဘာဂ္ဇံဘာရ။ အဃောကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဣန္ဒက နွံပိုန်ဂ္ဇံဘာဂှ် တၠဂုဏ်အ္စာ ပုပ္ဖရမ္မ ဖျေံဒၟံင်လိက် ပ္ဍဲကံနှာတ်တေံရ။ ဗွဲကြဴ ကလေင်စဴကၠုင် ကွာန်တံင်ပြင်ဝွံရ။ တၠဂုဏ်အ္စာ ပုပ္ဖရမ္မဂှ် ဗွဲအာယုက် သိက္ခာ ဟိုတ်ဒဒှ်မဇၞော်နူကျာ်ဇၞော်အ္စာဣန္ဒကစိ "ဘာဇၞော်ဝွံ အဲပအပ်ပြာပ်ကဵု တၠဂုဏ်အ္စာပုပ္ဖရမ္မ နဒဒှ်နွံပိုန်ဘာဇၞော်ရောင်" ရဴသာ်ဝွံ သ္ဂးတုဲ ဘာဇၞော်ဂှ်ကီု ဂရုဘဏ် လဟုဘဏ် ဆက်စပ်ကဵု ဘာဇၞော်အလုံအိုတ်သီုကီုဂှ် ပအပ်ပြာပ် ကုတၠဂုဏ်အ္စာပုပ္ဖရမ္မ အပိုင်အပြာပ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ပုပ္ဖရမ္မဝွံ ယိုက်ဂၠေင်ကၠုင်ပရေင်ပရိယတ္တိသာသနာ ပ္ဍဲအရှာံတိုက် ပရိယတ္တိဘာဇၞော် ကွာန်တံင်ပြင် ဂွံဗၞတ် ၁၈ သၞာံတုဲ ကာလကလိဂွံအာယုက် ၇၆ သၞာံ၊ သိက္ခာ ၅၆ ဝှ်၊ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၁၀ သၞာံ ဂိတုပုဟ် ၁၄ စွေက်၊ တ္ၚဲဗြဴပတိ အခိင်နူဂယး ပိနာဍဳဂှ် အာစိုပ်အနိစ္စဓဝ် ကညစဴအာသွတ်တုဲရ။

ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ပါလိတ 
ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ပုပ္ဖရမ္မ ကညစဴအာသွဝ်တုဲ ဂရုဘဏ် လဟုဘဏ် ဆက်စပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲတိုက်ပရိယတ္တိဘာဇၞော် အလုံအိုတ်သီုဂှ် ပအပ်ပြာပ်ဇိုန်ဏှင် ကဵုသဒ္ဓိဝိဟာရိက ကုတၠဂုဏ်အ္စာဘဒ္ဒန္တပါလိတ ဗွဲအပိုင်အပ်ပြာပ်ပၠန်ရ။ လက်ထက်ကျာ်ဇၞော်အ္စာပါလိတ အ္စာဖျေံလိက် နွံတဴပိဇကု     

 (၁) ကျာ်ဇၞော်အ္စာပါလိတ  (ပဓာနအ္စာလိက်)     
 (၂) တၠဂုဏ်အ္စာမေန်     
 (၃) တၠဂုဏ်အ္စာဝံသပါလ (ဇာတိကွာန်ကံဍောတ်၊ ဘာမဟာဝိဟာရ) ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၈ ကၞောတ်သၞာံ ဂိတုစဲ ၇ မံက် တ္ၚဲသိုက် အခိင်နူဂယး ၁၁ နာဍဳ ၃၀ မိနေတ်ဂှ် နာံဒဴအာ လသာထောံရုပ် အုပ်ကၠေံနိဂီု ဂြီုကၠီုမွဲဘဝ အာစိုပ်အနိစ္စဓဝ် က္ညစဴအာသွဝ်တုဲရ။

ကျာ်ဇၞော်အ္စာပညာဒဳပ 
ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ပါလိတမဟာထေရ် က္ညစဴအာသွဝ်တုဲ အရှာံဘာဇၞော်ဝွံကီု ဂရုဘဏ် လဟုဘဏ်ဆက်စပ်ကဵု အရှာံတိုက်ပရိယတ္တိဘာဇၞော် သီုဖအိုတ်ဂှ် ပအပ်ပြာပ်ဇိုန်ဏှာင်ကဵု ကုကျာ်ဇၞော်အ္စာပညာဒဳပ နဒဒှ်ပိုန်ဂ္ဇံဘာရ။ ပ္ဍဲလက်ထက်ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ပညာဒဳပဝွံ အ္စာဖျေံဗ္တောန်လိက်ဂမၠိုင်တုန်     

 (၁) တၠဂုဏ်အ္စာ စန္ဒိမာ (ပဓာန အ္စာလိက်)    
 (၂) တၠဂုဏ်အ္စာ ဝဳရိယာရမ္ဘ (ဗွဲကြဴနွံပိုန်ဘာဗြေင်၊ ကွာန်ဗြေင်)    
 (၃) တၠဂုဏ်အ္စာ ပုပ္ဖ (ဇာတိဘာဒေါဝ်၊ ကွာန်ဟံင်ဂါမ်) တအ်မဒှ်ရ။     
တၠဂုဏ်အ္စာ စန္ဒိမာဝွံ လုကဴ ၂၇ သၞာံ ယိုက်ဂၠေင်ဖျေံဗ္တောန်လိက်တုဲ ကာလကလိဂွံအာယုက် ၇၅ သၞာံ၊ သိက္ခာ ၅၅ ဝှ်၊ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၆၅ သၞာံ ဂိတုပသာ် ၁၀ မံက်၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ အခိင်တ္ၚဲစေင် ကလေင် ၁:၁၅ နာဍဳဂှ် ထောံလသာကၠေံ ဓဝ်ရုပ်နာံၜါ အာစိုပ်အနိစ္စဓဝ် က္ညစဴအာသွဝ်တုဲရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ပညာဒဳပလေဝ် လုကဴ ၂၈ သၞာံ ယိုက်ဂၠေင်မင်မွဲရံင်စံင်ကၠုင်ပရိယတ္တိသာသနာ ပ္ဍဲအရှာံတိုက်ပရိယတ္တိဘာဇၞော် ကွာန်တံင်ပြင်ရ။ ကာလစိုပ်ကလိဂွံအာယုက် ၈၄ သၞာံ၊ သိက္ခာ ၆၄ ဝှ်၊ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၆၆ သၞာံ၊ ဂိတုပထမဒ္ဂိုန် ၁၅ မံက်၊ တ္ၚဲဗြဴပတိ အခိင်ပစ္ဆိမပယျာံ ၃:၃၀ နာဍဳဂှ် ကျကမ်ပြံင်ဘဝ အာစိုပ်အနိစ္စဓဝ် က္ညစဴအာသွဝ်တုဲရ။

ကျာ်ဇၞော်အ္စာဝိသုဒ္ဓ
ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ပညာဒဳပ က္ညစဴအာသွဝ်တုဲ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၆၆ သၞာံဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဣန္ဒသာရ (ပဓာနနာယက) ကေုာံကျာ်ဇၞော်အ္စာဝိသုဒ္ဓ ဒှ်နွံပိုန်ဂဇံဘာရ။ လက်ထက်ကျာ်ဇၞော်အ္စာဝွံ အ္စာဖျေံဗ္တောန်လိက်ဂမၠိုင်တုန် 
 (၁) တၠဂုဏ်အ္စာ သဳလဝန္တ (ပဓာနအ္စာလိက်)
 (၂) တၠဂုဏ်အ္စာ ကေသရ (ဇာတိဍုင်ဗ္ဂေါ၊ ဘာသာသနဒဳပ၊ နွံပိုန်ဘာထဝ်၊ ဍုင်လၟိုင်) 
 (၃) တၠဂုဏ်အ္စာ စန္ဒဝရ (ဇာတိ ဍုင်ပံင်၊ ဘာသီပလိုတ်)
 (၄) တၠဂုဏ်အ္စာ ဝဏ္ဏသဳရိ 
 (၅) တၠဂုဏ်အ္စာ အာဒိစ္စ(ရာံ) 
ကောန်သင်ကတ်လ္ၚတ်ဒၟံင် ပ္ဍဲအာဝါသဌာန တိုက်ပရိယတ္တိဘာဇၞော်၊ ကွာန်တံင်ပြင်အိုတ်ရ။ 
ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဝိသုဒ္ဓဝွံ ယိုက်ဂၠေင်မင်မွဲကၠုင်ပရိယတ္တိသာသနာ ဗွဲမလအ်လကာဖာတုဲ ကာလကလိဂွံ အာယုက် ၆၈ သၞာံ၊ သိက္ခာ ၄၈ ဝှ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၇၂ သၞာံ ဂိတုဝှ် ၁၀ စွေက် တ္ၚဲအၚာ အခိင်နူဂယး ၆ နာဍဳဂှ် အာစိုပ်အနိစ္စဓဝ် စုတိက္ညစဴအာသွဝ်တုဲရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဣန္ဒသာရပၠန်တုန်လေဝ် ကာလကလိဂွံ အာယုက် ၈၀ သၞာံ သိက္ခာ ၆၁ ဝှ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၇၅ သၞာံ ဂိတုမာ် ၅ မံက် တ္ၚဲအၚာ အခိင်လဒေါဝ် ဗ္တံ ၁၂:၄၅ နာဍဳဂှ် အာစိုပ်အနိစ္စဓဝ် က္ညစဴအာသွဝ်တုဲရ။

ကျာ်ဇၞော်အ္စာ အိန္ဒက
ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဣန္ဒသာရ က္ညစဴအာသွဝ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ အိန္ဒက (ကော်ကျာ်ဇၞော်လ္ဂုင်) ဒှ်ပဓာနနွံပိုန် ဂ္ဇံဘာရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာဝွံ ဂိုင်ကေတ်တာလျိုင် ဆက်ယိုက်ဂၠေင်အာ တိုက်လိက်ဂှ်ပၠန်ရ။ လက်ထက်ကျာ်ဇၞော်အ္စာဝွံ အ္စာဖျေံဗ္တောန်လိက်ဂမၠိုင်တုန် 
 (၁) တၠဂုဏ်အ္စာ သဳလဝန္တ (ပဓာနဂဏဝါစက)
 (၂) တၠဂုဏ်အ္စာ ဝဏ္ဏသဳရိ 
 (၃) တၠဂုဏ်အ္စာ သာရ (ဇာတိဍုင်ဗ္ဂေါ၊ သာသနာဒဳပ)
 (၄) တၠဂုဏ်အ္စာ လောကပါလ
 (၅) တၠဂုဏ်အ္စာ ဥတ္တရ 
တအ်ညးဂမၠိုင် ယိုက်ဂၠေင် ဒလေင်ဂန္တဓုရ ဖျေံဗ္တောန်လိက်အိုတ်ရ။ ကောန်သင်ကတ်လ္ၚတ်ဒၟံင် ပရိယတ်ဂမၠိုင်တုန် မၞုံဗၞတ် ၁၆၀ ပြင်င်သ္ပဒတဴကတ်ဗ္တောန်ဒၟံင် ပရိယတ္တိပညာ ပ္ဍဲဌာနအာဝါသ တိုက်ပရိယတ္တိဘာဇၞော် ကွာန်တံင်ပြင်အိုတ်ရ။

ထေရုပတ္တိ တၠဂုဏ်အ္စာ ပါလရာမည 
ထေရုပတ္တိတၠဂုဏ်အ္စာ ပါလရာမည

သက္ကရာဇ် ၁၃၁၄ သၞာံ၊ ဂိတုဝှ် (၄) စွေက်၊ တ္ၚဲဗြဴပတိ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲကွာန်တံင်ပရင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ရ။ 

ယၟုမ- နာဲဘဒေန် 

ယၟုမိ- မိမညိင်။ 

ပၞောဝ်ကောန် (၆) ဒှ်ကောန်ရတ် မရနုက်ကဵု (၄) ရ၊ ယၟု-ဍောတ်သွတ် မာံထဝ်ဇီရ။  

သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ သၞာံ၊ ပထပိုဲ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တပညာရမ္မ မဟာထေရ် ဘာဒေါဝ် ကွာန်တံင်ပရင်ရ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၃၄ သၞာံ၊ ဂိတုပသာ်ပေင် ဒုင်ဂိုင်ကေတ် ပစ္စယာနုဂ္ဂဟ မိမၜါတုဲ ပအ္စာဥပ္ပဇ္ဇျာဲကဵု ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တပညိန္ဒထေရ်၊ ဘာသဳ တံင်မောံတုဲ အာစိုပ်ဘဝခမဳမပြဲရ။  

ဂွံအာယုက်စှ်သၞာံ ကတ်ပညာ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တပညာရမ္မမဟာထေရ်တုဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ဂွံအံင်ဇၞးကေတ်တန်ဍောတ်၊ ၁၃၂၉ သၞာံ ဂွံအံင်ဇၞးကေတ် တန်ဒေါဝ်၊ ၁၃၃၀ ဃောမကလိဂွံ အာယုက် ၁၆ သၞာံဂှ် ဂွံအံင်ဇၞးကေတ်တန်ဇၞော်အလဵုအသဳရ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၃၅ သၞာံဂွံအံင်ဇၞးကေတ် တန်ဓမ္မာစရိယရ။ ၁၃၄၄ သၞာံ (၁၉၈၃) သၞာံ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ ဥပဒေ၊ ၁၃၅၀ (၁၉၈၉) သၞာံဂှ် ကတ်ပညာ ပ္ဍဲဍုင်သဳရိလင်္ကာတေံတုဲ ကလိဂွံတဆိပ်ကြာ Diploma in English ရ။ ပပ္တံနူ သက္ကရာဇ် ၁၃၅၅ သၞာံ စဵုစိုပ် ၁၃၅၇ သၞာံ ဖျေံလိက် ပ္ဍဲဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိမန်၊ ဍုင်မတ်မလီု ပွိုင် (၃) သၞာံရ။ သၞာံ ၁၃၅၈ ဂိတုဇှ်ေ (၆) စွေက် ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု အရာပ်သေဂျော စပ္တန်ဘာတိုက်လိက် ပရိယတ္တိဝေဒဳတုဲ နဒဒှ်နွံပိုဉ်ကီု နဒဒှ်အ္စာလိက်ကီု ယိုက်ဂၠေင်တာလျိုင်သာသနာရ။  

တၠဂုဏ်အ္စာဝွံ လေပ်ဘာသန္တရ တၞဟ်ဟ်သာ် မပ္တံ မန်၊ ဗၟာ သေံ အင်္ဂလိက်တံ ဗွဲမစိစောန်ရ။ ကောန်ကွးမနိဿဲဇရေင်တၠဂုဏ်အ္စာဂမၠိုင် ညံင်ဂွံစဳကၠးဍိုဟ်ကေက်ဗီုဇကုကီုဂှ် ကဵုနဲကဲ ဒၠောအ်ဗ္တောန် စၞောန်ထ္ၜးဗွဲမဍိုက်ပေင်ရ။

နိဿဲ 
ဝင်တိုက်လိက်မန်ဂမၠိုင်၊ဂကောံရာမညဓမ္မာစာရိယ ၁၃၇၇ သၞာံ။

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
AN