ကအ်အင်ထဝ်၊ ကွာန်ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်

ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ် (ဗၟာ: တံတားပြတ် ကျေးရွာ ) ဝွံ နွံပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန်၊ တွဵုးရဍုင်ကရေင်၊ တုဲ ဒှ်ကွာန်မန် မၞုံသၟဝ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ အကြာၜဳၜါ ကော်ဂး ၜဳဇမိ ကေုာံ ၜဳဝၚ်ရော ပ္ဍဲကဵုဗွိုၚ်တိဍာ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်ပိုၚ်ပြဳ မပါ်လဝ် ပန်သ္ကုတ်ဂှ် ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ် ဝွံ မၞုံပ္ဍဲသ္ကုတ်ပွိုၚ်တိုက်လၟိဟ် (၁) ရ။ ကောဒ်ဂၞန်ကွာန်ဏအ်ဂှ် ဒှ် ၁၇၀၇၄၃ ရ။

ဝၚ်ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ် 
ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ်ဝွံ ကၠာဟွံဂွံပ္တန်ကွာန်ဏီဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ် တိဂြိုပ်အရိုၚ် မၞုံကဵုတၞံဆုအၚ်မဂၠိုၚ် ဒှ်ဒၞာဲ ဂၠံၚ်ညးဂမၠိုၚ် မတတ်အာကၠုၚ် ဂြိုပ်ဇၞော်မွဲရ။ အခိၚ်တေအ် ဟိုတ်နူ ဒှ်အခိၚ် ဍုၚ်ကွာန်ဟွံၜိုဟ်သိုဟ်ညိၚ်ဝတ်တုဲ ဒးဂယိုၚ်ဒၟံၚ်လမျီု အကြာပေဲါပၞာန်ဂၠိုၚ်တုဲ သွက်ဒၞာဲ မၞုံကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီု ဂွံဂယိုၚ်အာလမျီုဂှ် ဇၟာပ်ညးဍုၚ်ကွာန်တအ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ဒးဂၠာဲကၠုၚ်ဋ္ဌာန်ဒေသ မၞုံကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုတအ်ရ။ ပ္ဍဲဂှ် နာဲဇိုၚ်ခေအ် နူကွာန်သက်ကအ်၊ နာဲဖၠုံ နူကွာန်ကၠအ်သတ်၊ နာဲချေတ်+မိသဝ်ယေန် နူကွာန်ဒဵုထောၚ်၊ ဖအိုတ် (၃) အိန်ထံၚ် ကၠုၚ်ကောံဆဵုဂဗညးသ္ကအ် ပ္ဍဲဒၞာဲဂြိုပ်ဆုအၚ် ဗ္ဒာဲကြုၚ် မၞုံကဵုဒဒန်ပိုတ်သ္ကုတ်မွဲတုဲ မံၚ်တန်တဴအာ နကဵုကောန်တာဲ (၃) မရ။ ညးတအ်ဂှ် အခိၚ်ကသီုမ္ဂး ကၠောန် ကမၠောန်ဝါဗ္ၚ၊ ခမောဝ်သြောအ်၊ အခိၚ်ကညၚ်မ္ဂး သၠအၚ်တအ်ဂှ် ကပှ်တုဲ သၠာဲဂတးဗၞိက် သ္ကုတ်ကွာန်လ္ပာ်ပလိုတ်ဒဵု နကဵုၜဵု၊ ဖရံက်၊ ကၠေၚ်၊ မြေက်၊ ကသိုန်တအ်ရ။ တာဲ (၃) မဂှ် ဟိုတ်နူ မၞုံဋ္ဌာန်ဂြိုပ်ဆုအၚ် ဗ္ဒာဲကြုၚ်ဒဒန်ပိုတ်ဒၟံၚ်မွဲဂှ်တုဲ ကုညးမအာကၠုၚ် နူဋ္ဌာန်တၞဟ်တအ် ဒၞာဲဂှ်ဝွံ "ဒဒန်ပိုတ်" ကော်ခဴကၠုၚ်ရ။

ဌာန်ဒေသဂှ်ဝွံ ဟိုတ်နူ ကမၠောန်ဂယိုၚ်လမျီု ကၠောန်သြောအ်ဝါဗ္ၚ၊ ကပှ်တၞးသၠအၚ်၊ လောဲကီု သီုမဒှ်ဒၞာဲ မၞုံကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီု နူဘဲပၞာန်တအ်ကီုတုဲ လက္ကရဴညိ မၞိဟ်မၞုံဗ္ဒာဲတအ် ကောံကၠုၚ်တန်တဴတုဲ ဒှ်အာ တာဲဗၞတ် (၁၀) မပြၚ်ရ။ နကဵု ယၟု "အုံဒဒန်ပိုတ်" ဂှ် ပြာကတ်ကၠုင်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၀၈ သၞာံဂှ် သ္ၚိတာဲဂၠိုၚ်ကၠုၚ်တုဲ မံင်တန်တဴကၠုၚ် ဒှ်ကၠုင် ဗီုပြၚ်ကွာန်သၟတ်မွဲကီုလေဝ် နကဵုယၟုကွာန်ဂ်ှ ဟွံဂွံတၚ်ခုတ်ကၠုၚ်ဏီရ။ ကာလစိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၁၁ သၞာံဂှ် နကဵုမဒှ်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာကီု ဒှ်ကၠုၚ်ဗီုပြၚ်ကွာန်မွဲကီုတုဲ ဘာလကျာ်မွဲ သ္ဒးနွံထေက်ရောင် ညးတအ် ညာတ်ကေတ်ရ။ ညးတအ် ချပ်ဂၞန် ကုကျာ်ဇၞော်အ္စာ(စောဲဂလာ) မနွံပိုန် ဘာဂၞကျာ်သၟိၚ် (ကွာန်ကုန်ဗ္ဒဝ်)တုဲ ကျာ်ဇၞော် က္ညကၠုၚ်တုဲ သြိုၚ်ပ္တန်ကဵု ဘာဆု သွက်သၚ်မွဲမတုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ သီုတၚ်ခုတ်ကဵု ယၟုကွာန် "ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ်" ကီုရ။ လဂွံကဵုအဓိပ္ပါဲ "ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ်" ဝွံ ဂြိုပ်အၚ်ဝွံ ဆုအၚ်၊ တၞးအၚ်တအ်ဒှ်ဂှ်င္ၚုဟ်မး ဒှ်ကမၠောန် တုပ်သၟဟ် ညံၚ်ဒၞာဲဂြိုပ်မပ္တိတ်ထဝ်ကီု၊ တိဂြိုပ်အၚ်ဝွံလေဝ် အရံၚ်မၞုံညံၚ်ထဝ်ကီုတုဲ  ဒၞာဲဝွံ ဒှ်ဗီု ကအ်ဂြိုပ်အၚ်တုဲ နကဵုယၟု "ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ်"ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ (စောဂလာ) မၞုံပိုန် ဘာကျာ်ဂၞကျာ်သၟိၚ် (ကွာန်ကုန်ဗ္ဒဝ်) အခိၚ်က္ညၚ်ကၠုၚ်ပ္တန်ကွာန််ဂှ် တၚ်ခုတ်ကဵုကၠုၚ်လဝ်ယၟု "ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ်" ရ။

ဝၚ်ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ်

ဝၚ်ဝါပ္တဴအလာံ ဆက်စပ်ကွာန်ကအ်အၚ်ထဝ်

နိဿဲ