ကၞေဟ်

thumb|ကၞေဟ်

မန်
ကၞေဟ်

နာမ်
ကပေါတ်ကၠောန်လဝ်နကဵုဖျုန်လောဘါ နကဵုဟရုက်တုဲ ကြတ်ပ္ဍဲနွံကဵုဍာ်ဂဥုဲအရံၚ်နာနာ၊ သုၚ်စောဲစကာပ္ဍဲအရာချူကှ်ေလိက်ပတ်။

ပွံၚ်အက္ခရ် နဲတၞဟ်
ကနေဟ်၊ ကဏေဟ်၊ က္ဏေဟ်၊

နိရုတ်
 ကၞေဟ် ( ချူ − ပတ်ဂၠုတ်)

အဓိပ္ပါဲတၞဟ်တၞဟ်
 ညးမအစောံစရာဲနွံမွဲ ပ္ဍဲအရာချူကှ်ေလိက်ပတ်၊ အစာကၞေဟ်ဂတာပ်အခေတ်မွဲတုဲ  ဒှ်ညးမစောန်ပ္ဍဲအရာဇွိတ်သပေါတ်ချူကှ်ေလိက်ပတ်ခိုဟ်မွဲတုဲ ၜိုတ်ဆမိၚ်ပရေၚ်မွဲဟေၚ် ချူအာတ္ၚဲအိုတ်လေဝ်ဟွံမွဲ ချူမာန်လၟိဟ်ကဵုတၞးစက္ခူမာန်တုဲ ဒှ်ညးဆာန်ကၞေဟ်ဆာန်လိက်ပတ်မွဲရ။
 အ္စာကၞေဟ်စောန်စောန်မွဲဂှ် ကၠောန်ဗပေၚ်ဗုၚ်ဂၞဴပြေပြံၚ်ဏောၚ်၊ ဂကူမွဲမွဲလေဝ် အရီုကၠုၚ်နူပွမဗှ်လိက်တုဲ သွက်သ္ဂောံပြံၚ်သၠာဲဘဝပူဂဵုတံဂှ်လေဝ် ဒှ်အဓိကမွဲဇၟာပ်ဍုၚ်ဒးနွံရ၊  ယဝ်စောန်ပ္ဍဲအရာကၞေဟ်ခိုဟ်မွဲဏောၚ်တှ်ေ ၜိုတ်ဆမံၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိ မ္ၚးဟွံဒးဒုၚ်ဗြဲစဲတ္ၚဲတုဲ ဂယျိုၚ်အာလမျီု နကဵုကွတ်ပညာကၞေဟ်မွဲမာန်လောဲလောဲရ။
 ကၞေဟ်ခိုဟ်ဂတာပ်အခေတ်တုဲ ညးဂမၠိုၚ်ဂွံဒြဟတ် အစာကၞေဟ်လေဝ်မိပ်စိုတ်တုဲ  ဒြဟတ်ကၞေဟ်ခိုဟ်ဟ်စောန်စောန်မွဲဂှ် ညံၚ်ရဴဗဂဵုလဟဵုမံၚ်ဂၠးတိဏံ ညံၚ်ဂွံညိၚ်ဝတ်ၜိုဟ်သြိုဟ်အာမာန်ရ။

လဟီု
 အစာကၞေဟ်ပရိုၚ် ( အစာချူပရိုၚ် )
 အစာကၞေဟ် ( ညးမချူကှ်ေလိက်ပတ်တံ )
 ကၞေဟ်ခိုဟ် ( ညးမချူစလိက်ခိုဟ်မွဲ )
 ယၟုကၞေဟ် ( ဒုၚ်လဝ်ယၟု နဒဒှ်အစောံစရာဲညးစၞးချူလိက် ယၟုယၟာတၞဟ်ခြာနူမူလ )
 အစာကၞေဟ်ပိုဲ ( ဖဵုနူကၞေဟ်အစာဂှ် ကွးတံ ရဲတံ ကောဒေံတံဒုၚ်တဲမာန်တုဲ ကၞေဟ်နူညးဂှ် ဒှ်ၚုဟ်မးဗွဲမလောန် ပေၚ်စိုတ်ထိုၚ်သး ကော်စအစာကၞေဟ်ပိုဲ) 
 ကၞေဟ်လဝ် ( နူညးမွဲဂှ်ကၞေဟ်လဝ်တုဲ ပါၚ်ကဵုပါၚ် ကျာကဵုကျာသွဝ်အာတုဲ သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ်တှ်ေ ဂွံဆဵုကေတ်ပ္ဍဲတၞးစက္ခူမွဲ ဒဒှ်ရမၞိဟ်ဏံကၞေဟ်လဝ်လိက်ဏံ ကၞေဟ်လဝ်ကဗျလၚ်္ကာဒဿနဏံဗွဲတုန်)

ဝေါဟာလွာ
 ကၞေဟ်ကျာ်ဇၞော်အစွောံ။
 ကၞေဟ်မာံတောအ်။

ဝေါဟာတၟုပ်
ချူကှ်ေ
ပတ်ဂၠုတ်
ဇွိတ်သပေါတ်
ကဏေဟ်အိက် (လိဇုက်အိက်)

ဝေါဟာဒစး
ခရက်
ဇုက်သ္အး

နိဿဲ
ကဏ္ဍ:အရပ်အစပ်