ကောန်ဆာန်၊ မိ

မိကောန်ဆာန် (ၜံင် ၆ ဇာန်နဝါရဳ ၁၉၇၂)) ဝွံ ဒှ်အမာတ်ကၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် ဍုင်ဗၟာ နူကဵု ဗော်ဂအုပ်ဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူ (အေန်အေဝ်ဒဳ) မဒှ်ဗော် ဂကူဗၟာ သၟဝ်ပၠတရဴ ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ မပစၞး ပွိုင်ဆန္ဒမာဲ ပွိုင်ဍုင်ပံင်ရ။ မိကောန်ဆာန်ဝွံ ဒှ်ကောန်ဝုတ် နာဲသက်လောန် မဒှ် ဝန်ဇၞော်ကာကောန်ဍုင်အရင် အလဵုအသဳ အေန်အေဝ်ဒဳ၊ ဒုဥက္ကဌ (တြေံ) ဗော်ကောန်ဂကူမန်ရ။ ဟိုတ်နူယၟု ဒဒန်တကအ်ခၟိုင် အလဵုအသဳအေန်အေဝ်ဒဳတအ် မပၠံင်သၠာဲထောအ် နကဵု ယၟု ဒဒန်ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတားဂှ် ဂကူမန်တအ် ဒစဵုဒစး ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ဂှ် နကဵု မိကောန်ဆာန် ပတိုန်ဂလာန် ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် နကဵုကၠတ်ထဝ် နကဵုသၞောဝ် ညံင်ဂွံပဒတန် ယၟုဒဒန် တကအ်ခၟိုင် နကဵုယၟု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတုဲ ဒးဒုင်ပျုတ်ဗဒေက် ပါ်ပါဲကၠုင်ဒၟံင် အကြာဂကူမန်တအ်ရ။

ပထမအဝဲ
မိကောန်ဆာန်ဝွံ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲမိမဂကူမန် နာဲသက်လောန် (နိုင်သက်လွင်၊ (၁၀/မလမ (နိုင်) ၀၂၅၉၅၉)၊ မိကျင်သန်း (၁၀/မလမ(နိုင်)၀၂၅၉၇၆) ပ္ဍဲကွာန်ခယျးပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ဘာအင် တွဵုရးဍုင်ကရေင် ပ္ဍဲ ၆ ဇာန်နဝါရဳ ၁၉၇၃ ရ။ မိကောန်ဆာန် ဂွံအံင်ကေတ် ၁၀ တန် နူကဵု ဘာတန်သမၠုင် (၆) ဍုင်မတ်မလီုတုဲ နူကဵုတက္ကသိုလ်မတ်မလီုဂှ် ကလိဂွံ ဗြးမဟိမုဘဳအေ (လိက်ဗၟာ) ရ။

ဂကောံသ္ၚိကၟိန်
မိကောန်ဆာန်ဝွံ ဒက်သ္ၚိကၟိန် ကု ဦးကျော်စိုးမိုး (၅/ရဘန (နိုင်)၁၁၀၉၉၇)တုဲ ကလိဂွံ ကောန်ဇာတ်ပိ (၁) မောင်မင်းကောန်းခန့် (၂) မောင်သန်းထိုက်၊ (၃) မသက်နှင်းစု ရ။ ဦးကျော်စိုးမိုးဂှ် ဒှ်ဂလာမူသလေန် မွဲတၠရ။

ဘဝသၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်
မိကောန်ဆာန်ဝွံ နူဘဝ သၟာပရေင်ပိုန်ဒြပ်မွဲဂှ် ပ္ဍဲကဵုသဘင်ရုဲမာဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ဂှ် ဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ် အမာတ်ကၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ပံင် နူကဵု ဗော်ဂအုပ်ဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူ (အေန်အေဝ်ဒဳ) မဒှ်ဗော် သၟဝ်ပၠတရဴ ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳတုဲ ကလိဂွံဇမၞးမာဲ ဂွံဒှ် အမာတ်ကၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် မွဲတၠရ။ 

သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ်လေဝ် ကလေင်ဒုင်ရုဲမာဲ ဒၞာဲဇကုတြေံ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ပံင်ပၠန်ရ။ ညးပါ်ပါဲတအ် တော်ကေတ်မ္ဂး ညံင်ရဴဒေသတၞဟ်တအ်ကီု ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ပံင်ဝွံလေဝ် နကဵုကမ္မရှေန်မာဲဂှ် ဖန်လီလာန်လဝ်မာဲကီုရ။ လ္ၚတ်ရံင် မမာဲ ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ်ဂမၠိုင်မ္ဂး ဒဒှ်ရ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မွဲမွဲကၠတ်ကေတ်လဝ်မာဲ မွဲမွဲပွိုင်ဆန္ဒမာဲမ္ဂး ထပ်စုတ်လဝ် မမာဲအလီနွံဒၟံင် အကြာ ၁၀၀၀၀ စဵုကဵု ၂၀၀၀၀ နွံရောင်ဂှ် နာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ ဒုင်သဇိုင် ကုတင်ဂၞင်လၟိဟ်မာဲဂမၠိုင်တုဲ ဟီုလဝ်ရ။ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲကဵု ပွိုင်ဍုင်ပံင်ဂှ် ဟိုတ်နူ မိကောန်ဆာန် ဒှ်မၞိဟ် မပၠုပ်ဂလာန် စပ်ကဵု ယၟုဒဒန်တကအ်ခၟိုင်ဂှ် လၟိဟ်မာဲအလီ ၜါလက်ပြင်ပြင် လီလဝ်ရောင်ဂှ် ညးဟီုပါ်ပါဲလဝ်ရ။

နကဵုပၞာန် ကြဴနူ အာတ်မိက် ညံင်ဂွံပသောင်ကဵု ကိစ္စမာဲအလီဏအ် ဂၠိုင်ကဵုအလန် ဟိုတ်နူ ကမ္မရှေန်မာဲ အလဵုအသဳအေန်အေဝ်ဒဳ ဟွံဒုင်ပသောင်တုဲ ကၞောတ်တဲ ထိင်ကေတ်ထောအ် အဝဵုဍုင်ရ။ 

thumb|350px|လၟိဟ်မာဲ သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် နူကဵုပွိုင်ဍုင်ပံင် နူကဵု သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၁၅ ကဵု ၂၀၂၀။ 

သၞာံ ၂၀၁၅ ဟိုတ်နူ ဗော်မန် ဒှ်ဒၟံင်ၜါဗော်တုဲ ဗော်မန်ၜါဂှ် ကလိဂွံမာဲ သီုဖအိုတ် ၁၁,၄၄၀၊ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂှ် ကလိဂွံ ၃၂,၈၃၁၊ ဗော်ကျဖောတ် ကလိဂွံ ၂၂.၇၄၈။ 

သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ဟိုတ်နူ ဗော်မန်ၜါ ဒှ်အာမွဲတုဲ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ကလိဂွံမာဲ ၂၇,၇၂၉၊ ဗော်ကျဖေတ်ဂှ် ကလိဂွံ ၂၁,၅၅၂ (ဟိုတ်နူကဵု ဗော်ညးတအ် ပါ်တိတ်အာ ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်ပါတီ တုဲ မာဲညးတအ်ပြး ဒှ်မာန်)၊ နကဵု အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ကလိဂွံမာဲ သီုဖအိုတ် ၆၄,၈၆၃၊ ဂၠိုင်တိုန် နူအလန်မတုဲကၠုင် ၜါဆပြင်င်။ 

ဟိုတ်နူကဵု ဗော်မန်ဒှ်ၜါ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၅တုဲ ကောန်မန် ဗွဲမဂၠိုင် စုတ်မာဲကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ၊ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ဗော်မန် ဒှ်မွဲ ကောန်မန်တအ် စုတ်မာဲကဵု ဗော်မန် ဂၠိုင်တိုန်ၜါဆမ္ဂး မၞိဟ်မစုတ်မာဲကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဒးအောန်စှ်ေ နူသၞာံ ၂၀၁၅။ ဆဂး ဟွံဒှ်ဗီုဂှ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ကလိဂွံမာဲ ဂၠိုင်တိုန်ၜါဆပၠန်ဂှ်ရ လၟိဟ်မာဲ မဒှ်သံသယျ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မပၠုပ်စုတ်လဝ် မမာဲအလီ ပ္ဍဲပွိုင်ဆန္ဒမာဲဏအ် အောန်အိုတ် ၜါလက်ပြင်င်ဂှ် မဟီုမာန်။ ညံင်ရဴဏအ်ကီုဂှ် ပွိုင်ဍုင်တၞဟ်တအ်လေဝ် ဂွံဆဵုဒၟံင်ကီု။ (လၟိဟ်မမာဲတအ်ဂှ် ကေတ်နူ စရင် UEC)

ကြဴနူ ပၞာန်ထိင်ကေတ် အဝဵုဍုင်တုဲ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် မိကောန်ဆာန်တအ် ပြံင်အာမံင် ပ္ဍဲအမေရိကာန်ရ။

ကမၠောန်တၟေင် ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်

ယၟု ဒဒန်တကအ်ခၟိုင်

ဒဒန်တကအ်ခၟိုင် ကဵု မတ်မလီုဂှ် ဗွဲကိုပ်ကၠာ ကဵုလဝ်ယၟု နကဵုဘာသာဗၟာ သံလွင်တံတား (ချောင်းဆုံ)ရ၊၊ အလဵုအသဳ အေန်အေဝ်ဒဳ ကလိဂွံအဝဵုတုဲ ကာလဒဒန်ကြပ်တုဲဂှ် ညးတအ် သၠာဲထောအ် နကဵုယၟု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း)ရ၊၊ စပ်ကဵု ကိစ္စဏအ်တုဲ ညးဒေသဂမၠိုင် ဟွံဒးဂၞပ်တုဲ ဒစဵုဒစး၊ ဂိတုမာတ် ၂၊ ၂၀၁၇ဂှ် ညးဒေသ ရဲတကအ်ခၟိုင် ၜိုတ် ၃၀၀၀ ထ္ၜးဆန္ဒရ၊၊ စနူတ္ၚဲဂှ်တုဲ သွက်ဂွံဆက်ဒစဵုဒစးအာ အရာမသၠာဲယၟုဒဒန်ဂှ်တုဲ နူကဵု ညးဍုင်ကွာန်မန် ပွိုင်ဍုင်နာနာ ဒက်ပ္တန်လဝ် ကမ္မတဳမွဲ (သံလွင်တံတား(ချောင်းဆုံ)ဆိုင်ရာ လူထုလှုပ်ရှားမှုကော်မတီ) သီုဖအိုတ် မၞိဟ် ၁၅၀ တၠရ၊၊ အပ္ဍဲဂှ် နာဲမန်ရာဇာ၊ ဒံက်တာအံင်နာင်ဥူ၊ နာဲမေန်မေန်၊ မာံအံင်မန် တအ် ပါလုပ်ကီုရ၊၊ ညးဒစဵုဒစးတအ် စနူဂိတုဨပြဳ ၁၃ ဂှ် စပကောံစၟတ်တဲ ညးမဒစဵုဒစး ယၟုဒဒန်အောင်ဆန်း ပွိုင် (၅)တ္ၚဲဂှ် ကလိဂွံသီုဖအိုတ် ၜိုတ် မွဲပြကောဋိကိုဋ်ဘာ် (၁၂၀၀၀၀၀)ရ၊၊ စၟတ်တဲတအ်ဂှ် ညးတအ် ပလံင်ဗစိုပ် ဇရေင် သမ္မတ ဥူခေန်ကျဝ်၊ ညးမကဵုကသပ်ဍုင် ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ၊ ဝန်ဇၞော် တွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ ကၠတ်ထဝ်တွဵုရးဍုင်မန်ရ၊၊  ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၁၄ ပ္ဍဲ ကောံဓရီုကၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် မရနုက်ကဵု စတုတ္ထ (စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေး) ဂှ် နူကဵု အမာတ်ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မိကောန်ဆာန် ပတိုန်ဂလာန် “ဣလဵုဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကောန်ဂကူ ဣလဵုဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကောန်ဍုင်အရင်ရောဂှ် ကောန်ဍုင်အရင်တအ် ပါ်ပါဲ တီကေတ်ထေက်ရ။ ဍုင်ဂမၠိုင်ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကောန်ဂကူညးတအ် ညးတအ်သ္ပသမ္တီရ။ ပ္ဍဲဍုင်ပိုဲဏအ် ကဵုယၟုဒဒန် “ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း” မ္ဂး ညးလ္ၚဵုတအ် ဂစာန်တးပါဲမံင်ဂှ် ဒှ်ညးလညာတ်က္ဍန်ဟေင်ရ” ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒဒန်မကၠောန်ဒၟံင် အကြာမတ်မလီု ကဵု တကအ်ခၟိုင်ဂှ် ညံင်ဂွံခုတ်ကဵုယၟု ဒဒန် ＂ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား＂ရ၊၊ စပ်ကဵု ဂလာန်ဂှ်တုဲ မၞိဟ်မလုပ် ပတိုန်ဂလာန် သီုဖအိုတ် ၁၆ တၠ၊ မၞိဟ်လပါ်ဒစဵုဒစး ၃ တၠ ကဵု မၞိဟ်ထံက်ဂလာန် ၁၃ တၠ၊၊ ကာလဖျေဟ်မာဲဂှ် မၞိဟ်မထံက်ဂလာန် ၂၁၈ မာဲ၊ ဒစဵုဒစး ၄၃ မာဲ၊ မၞိဟ်မမံင်လဒေါဝ် ၁၁၆ မာဲတုဲ မာဲလပါ်ဂၠိုင်တုပ်စိုတ်တုဲ ဒှ်အာဒတန်ရ၊၊ 

စပ်ကဵုကိစ္စဏအ်တုဲ နာဲသိုက်လောန် ညးမဒှ်ဝန်ဇၞော်ကာ ကောန်ဍုင်အရင်ကီု သီုဒှ် အပါမိကောန်ဆာန်ဂှ် ပါ်ပါဲ လတူအရာ ကောန်ဝုတ်ဇကု နကဵုစၞး ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မပတိုန်ဂလာန် ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ် စပ်ကဵုကိစ္စယၟုဒဒန်ဝွံ "ပွမကေတ်မာန် ကေတ်ဇၞး လတူညးဍုင်ကွာန်ဗီုဏအ်ဂှ် ဒှ်နဲကဲ ညးအရိုင်တအ် မကေတ်မာန်မွဲရ" မြဴသာ်ဝွံ ညးဟီုကဵု ပရိုင် Frontier Myanmar ရ။

ကိစ္စပလေဝ် ဥပဒေသဇိုင် ၂၀၀၈

ပ္ဍဲကောံဓရီုကၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် မဆေင်စပ် ကုပလေဝ် ဥပဒေသဇိုင် ၂၀၀၈ ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ၂၆ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၀ ဂှ် မိကောန်ဆာန် ပါလုပ် ပတိုန်ဂလာန်ကီုရ။ 
စပ်ကဵု ပိုဒ်ဇၞော် ၅၉ (စ) မဆေင်ကဵု ဍာ်ဒကေဝ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် သမ္မတကၟိန်ဍုင်ဂှ် မိကောန်ဆာန်ဟီု 

“ကုညးမပ သမ္မတဟေင် ထေက်ကဵု ဒးပိုင်ခြာ ဍာ်ဒကေဝ်မၞိဟ်ရောင်၊ လတူ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် မၞိဟ်ဂှ် သွက်ဂွံ ပိုင်ခြာ ဍာ်ဒကေဝ် ဟွံမဲပၟိက်။ ဥပဒေဗီုဏအ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ခေတ်ဨကရာဇ်တေအ်ဟေင် ဟိုတ်နူကဵု အဝဵုဍုင်ဂှ် ဆက်ဒုင်အာ အဆက်ကောန် အဆက်စဴတုဲ သၞောဝ်ဗီုဏအ်နွံပၟိက်” ညးဆက်ဟီုပၠန်ဂှ် 

“ဂွိင်ဖေက် ဍုင်သအာင်တအ် အုပ်ဓလီုဏာ ဍုင်ဇကုတုဲ နွံပၟိက် ဥပဒေဏအ်ဂှ် ဒှ်ဟွံထေက်။ ဟိုတ်နူ ဇကုဍိုန်လျဟေင်ရ ဍုင်သအာင်တအ် ဓလီုဏာဇကုမာန်။ ဇကုဍိုဟ်ကေက်ဒၟံင်မ္ဂး ဍုင်သအာင်ဂှ် ဇကုရပ်စကာဂွံဒၟံင်ဏီရ။ သမ္မတဂှ် ဟိုတ်နူ မရုဲစှ်ဒၟံင် ဇၟာပ်မသုန်သၞာံမွဲအလန်ဂှ်ရ ပိုဒ်ၝောအ်ဏအ် ဟွံမဲပၟိက်။” တုဲပၠန် စပ်ကဵု ဍာ်ဒကေဝ် သမ္မတဂှ် ပွမပိုင်ခြာ အာယုက်၊ မၞိဟ်တြုဟ်၊ မၞိဟ်ဗြဴ၊ ဍာ်ဒကေဝ် ကွတ်ပၞာန်တအ်ဂှ် ဒှ်ဟွံထေက်။ အာယုက်ဍောတ်ကဵုဒှ် အာယုက်ဇၞော်ကဵုဒှ် မၞိဟ်ဗြဴကဵုဒှ် မၞိဟ်တြုဟ်ကဵုဒှ် ယဝ်ရ ဍာ်ဒကေဝ်ဉာဏ်သၠုင်မ္ဂး ညးလဵုဟွံဟီု ဒှ်သမ္မတထေက်ဂှ် ညးဆက်ပတိုန်ထ္ၜး ထံက်ဂလာန် လတူ တင်ပလေဝ် ဥပဒေသဇိုင် ၂၀၀၈ ရ။

နိဿဲ

ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ကဏ္ဍ:BEHM