ပညာပၞာန်

ပညာပၞာန် ဂှ် ဒှ်လိက် ဗျူဟာပၞာန်ကြုက် မချူလဝ် အကြာၜိုတ် ၅ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ။ အတိုင်ဝင်မ္ဂး လိက်ဝွံ မဟာသေနင်္ဂဗျူဟာကြုက် သုန်သူ ("အစာသုန်") မချူလဝ် သီုဖအိုတ် နွံ ၁၃ ကဏ္ဍ။ ဇၟာပ်ကဏ္ဍဂှ် နွံကဵု အကာဲအရာပၞာန်မွဲမွဲတုဲ ဗီုလဵု ဂွံဖျေဟ်ဗျူဟာ ဝေင်ပၞာန်မ္ဂး ကလိဂွံဇမၞးရ။ ပညာပၞာန် ဂှ် စဵုကဵုအခိင်လၟုဟ် ပ္ဍဲရးအာရှမ္ဂး စကာဒၟံင် ပ္ဍဲအရာမဖျေဟ်ဗျူဟာပၞာန်ဂမၠိုင်ဖိုဟ်ရ။ တုဲပၠန် လညာတ်ဒဿနဏအ်ဂှ် ပါဲနူ ပ္ဍဲပၞာန်တုဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်သၞောဝ်၊ ကေုာံ ဂၠံင်တရဴဘဝတအ်လေဝ် စကာကၠုင်ဒၟံင် ပ္ဍဲရးဗမံက်ကီု သီုကဵုရးပလိုတ်ရ။ 

လိက် ပညာပၞာန်ဝွံ နူကဵု ဘာသာကြုက်ဂှ် ကၠာဲစၠောအ် ဘာသာပြင်သေတ်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၇၂ ဂှ် တြးပ္တိတ်လဝ်ရ။ (ကလေင်ပ္တိတ်ပၠန် ပ္ဍဲ ၁၇၈၂)၊ မူဘာသာအင်္ဂလိက်ဂှ် ကၠောန်ပ္တိတ်လဝ် နကဵု သၟိင်တၠအင်္ဂလိက် Ferguson Calthrop ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၅ နကဵု က္ဍိုပ်လိက် လိက် ပရူပၞာန် (The Book of War)။ မကၠာဲစၠောအ် နကဵုဘာသာအင်္ဂလိက်တုဲဒှ်တုဲ ပ္တိတ်လဝ် Lionel Giles ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၀။  က္ဍိုပ်သကိုပ်ပၞာန် က္ဍိုပ်သကိုပ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဂကူကြုက် မဝ်ဇြဳဒံင် (Mao Zedong)၊ ဂကူဂျပါန် ဒါဲမျဵု (daimyō)၊ တကေဒါ ရှိန်ဂေန် (Takeda Shingen)၊ ဂကူဗဳယေတ်နာမ် (Võ Nguyên Giáp) ကေုာံ သကိုပ်ပၞာန် အမေရိကာန် နဝ်မာန် Norman Schwarzkopf Jr.) တအ်လေဝ် နိဿဲ ကုလိက်ဝွံတုဲ ဓဇက်ကၠုင် မုက်ပၞာန်ကီုရ။ 

လိက် "ပညာပၞာန်" ဝွံ နကဵု ဘာသာဗၟာဂှ် စံလှိုင် ကေတ်နူမူဘာသာကြုက်တုဲ ကၠာဲလဝ် နကဵုဘာသာဗၟာတုဲ တြးပတိတ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၆။ လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ နာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ ကၠာဲစၠောအ်နူကဵု လိက်မူဘာသာအင်္ဂလိက် The Art of War, The Oldest Military Treatise in the World, မဒှ်လိက် Lionel Giles, M.A. (1910) မကၠာဲလဝ် နူကဵု မူကြုက်တုဲ ပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၀ ဂှ်ရ။ မဂၞန် မစုတ်လဝ် ဂတတအ်ဂှ် ဒှ်စၞောန်ပညုင် ပၞောန် ပ္ဍဲမူတမ်မူလ ဘာသာကြုက်ရ။

(၁) မဖျေဟ်လၟေင်ကမၠောန် (Laying Plans)

1.သုန်သူ ဟီု - ပညာပၞာန်ဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် မသ္ဒးနွံဟေင် ပ္ဍဲကဵု ရးနိဂီု (ဍုင်)မွဲမွဲရ။ 2.ပညာပၞာန်ဂှ် ဒှ်အရာ ချိုတ် ဂျိုင်၊ မဂွံတန်တဴ ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး မဒးလီုလာ် သ္ဒးအုဲသရိုဟ်အာမွဲရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပညာပၞာန်ဂှ် ဒှ်အရာ မနွံပၟိက်မွဲတုဲ ဒှ်အရာ မတးပါဲ မပါဲဓလေတ်ဂွံ ဟွံသေင်ရ။ 

3.ပညာပၞာန်ဂှ် ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု ဓဝ်သစ္စမသုန်တင် (ဝါ) ပရူအဓိကမသုန်သာ် မဒှ်အရာ မသ္ဒးပၠုပ်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲလညာတ်ဇကု အခိင်ကာလ ဇကုမဂၠာဲသွဟ် သွက်ဂွံဇၞးမာန်ကေတ် ပ္ဍဲကဵုမုက်ပၞာန်ရ။ 

4.ညးမဂး ဓဝ်သစ္စမသုန်တင်ဂှ်ရော -
(၁) ဓဝ်ဒ္ဂေတ် (The Moral Law)
(၂) အကာသ (Heaven) 
(၃) ပထဝဳ (Earth) 
(၄) သကိုပ်ဒပ် (The Commander)
(၅) နဲကဲ ကေုာံ မတ္ၚအ်ဂစာန်ကမၠောန် (Method and discipline)

5.,6. ဓဝ်ဒ္ဂေတ် မဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာ ညးဍုင်ကွာန်တအ် သွက်ဂွံနွံ ဓဝ်ပတှ်ေ လတူက္ဍိုပ်သကိုပ် ညးတအ်တုဲ ညးတအ် ဂွံဗက်လက်ကရဴ က္ဍိုပ်သကိုပ်ညးတအ် စဵုကဵု သၠးကဵုလမျီုမာန်၊ အန္တရာယ်ဒဒိုက် ဗီုလဵု မဒးဇီုကပိုက်ကီုလေဝ် စိုတ်ဟွံယောင်ယာရ။

7.အကာသ ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာ ဗတံ၊ တ္ၚဲ၊ ၜိုဟ်၊ ကတဴ အခိင်ကာလ ကေုာံ ရာသဳဥတုဂမၠိုင်ရ။ 

8.ပထဝဳ ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒၞာဲဒတန် သ္ၚောဲ ကြပ်၊ သၠဲ ဍန်၊ အန္တရာယ် ဂီုကၠီု၊ သၠာတ် ကၟာတ်ဍန်၊ ဒၞာဲမဖန်ကဵု ညံင်ဂွံချိုတ် ဂျိုင်မာန်တအ် ဒှ်တမ်ရ။

9.သကိုပ်ဒပ် မဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာ မပစၞး ကုဒဒှ် မဍိုက်ပေင် ကုညာဏ်ပညာ၊ မယဵုလဂူ၊ မနွံကဵု စေတနာ၊ မနွံကဵုသတ္တိ ကေုာံ မနွံကဵုစဳပၞောန်တအ်ရ။

10.နဲကဲ ကေုာံ မဂစာန်ကမၠောန်ဂှ် သ္ဒးကၠိုဟ်လဝ် ဒဒှ်မနွံကဵု မပကင်ရင်ဒပ် နကဵုမပါ်စွံ ဒၞာဲဍေဟ်ကဵုဍေဟ်၊ မခပတိုန် ညးတာလျိုင်တအ် ဒၞာဲညးကဵုညး၊ မနွံကဵု ပရေင်မင်မဲဖန်ဇန် ညံင်ဇွောအ်မ ကပေါတ် အရပ်အရာပၞာန် မဂွံစိုပ် ဒၞာဲဒပ်ဇကုမနွံ၊ တုဲပၠန် မနွံကဵု စၟိန်ပြမာန် ပ္ဍဲအရာ မစကာ ကပေါတ်ဇွောအ်မပၞာန်တအ်ရ။ 

11.တင်အဓိက မသုန်တင် ဗွဲလတူဝွံ ဇၟာပ်သကိုပ်ပၞာန်တအ် သ္ဒးတီကၠိုဟ်လဝ်ပေင်ပေင်ဟေင်ရောင်။ ကုညးမတီကၠိုဟ် တင်အဓိကတအ်ဂှ် သ္ကလိဂွံ ပေါဲအံင်ဇၞးတုဲ ကုညးမဟွံတီကၠိုဟ်တအ်ဂှ် သ္ဒးကျသ္ၚောံဗြမ်ရောင်။

12.ဟိုတ်ဂှ်ရ ကာလမၞး ဂၠာဲသွဟ် သွက်ဂွံဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ဖျေဟ်ဗျူဟာပၞာန်မ္ဂး ပ္ဍဲဂမြင်ဗစာမၞး တင်အဓိကမသုန်တင် ဗွဲလတူဝွံ ပတမ်တုဲ ပကိတ်ကဵု လညာတ် ဗွဲသၟဝ်ဝွံညိ။

13.(၁) ပၞောဝ်ကဵု ဍုင်စၟိန်ပြမာန်ၜါဂှ် ဍုင်လဵု မဍိုက််ပေင်တဴ ကုဓဝ်ဒ္ဂေတ်ရော?
(၂) ပၞောဝ်ကဵု သကိုပ်ပၞာန်ၜါဂှ် ညးလဵုမွဲ မနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ်ဂၠိုင်ရော?
(၃) ပၞောဝ်ၜါဂှ် စပ်ကဵု အကာသ ကေုာံ ပထဝဳတုဲ ညးလဵုမွဲ ကလိဂွံလဝ် လပါ်ခိုဟ်ရော?
(၄) ပၞောဝ်ၜါဂှ် လပါ်လဵု မနွံကဵု ပရေင်ဂိုတ်ဂစာန်ကမၠောန် ဗွဲမကၟောတ်ဓရောန်ရော?
(၅) ပၞာန်လပါ်လဵု ဒြဟတ်ကြံင်မြဟ်ဂၠိုင်ရော? 
(၆) ပၞောဝ်ၜါဂှ် လပါ်လဵု ညးတာလျိုင် ကေုာံ ကောန်ပၞာန်တအ် နွံကဵု ပရေင်ပကေင်ပကတ်ခိုဟ်ရော?
(၇) ကုဒပ်ပၞာန်လဵုမွဲ နွံကဵု ပရေင်ဖျေဟ်လာပ် ကေုာံ ကဵုဒုဟ် ဗွဲမဍာံပြ စှ်ေကဵုသၞောဝ်ရော?။

14.နကဵုမသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အကာဲအရာထပှ်တင်ဏအ်တုဲ ညးလဵု သ္ကလိဂွံဇမၞး ညးလဵု မသ္ဒးကျဂှ် အဲဟီု ကဵုသွဟ်မာန်ရ။

15.သကိုပ်ပၞာန် မဒုင်ပင်မှိင် လညာတ်အဲတုဲ မကၠောန် အတိုင်ဂှ်မ္ဂး ကြက်သီဗ္ၜောဝ်ကေတ်ရ။ မၞိဟ်ဗီုဏအ်ဂှ် ကဵုတန်တဴ ပ္ဍဲဒၞာဲပၠဒပ်ညိ။ သကိုပ်ပၞာန် ဟွံဒ္ဂေတ်ဗက် အတိုင်လညာတ်အဲ တုဲပၠန် ဟွံကၠောန်ဗက် အတိုင်လညာတ်အဲဂှ် သ္စိုပ်ဒဒိုက် မဒးသ္ၚောံဗြမ်ဟေင်ရ။ သကိုပ်ပၞာန်ဗီုဏအ် ပလှ်ပ္တိတ်ထောအ်ညိ။

16.ဟိုတ်နူ မဒုင်ပင်မှိင် လညာတ်မနွံင္ၚုဟ်မးအဲဝွံတုဲ ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာလဵုဟွံဟီု အလဵုဇကုမၞး ဖန်ဗဒှ်ကဵု အခေါင်ခိုဟ် ပ္ဍဲသၞောဝ်မဍာံစၟတ်ဂမၠိုင် ဗွဲအပ္ဍဲကီု သီုကဵု ဗွဲမ္ၚးရ။ 

17.ရံင်ကဵုအကာဲအရာ မကတဵုဒှ်ဒၟံင်ဂှ်တုဲ မၞးသ္ဒးဖျေဟ် လၟေင်ကမၠောန်မၞးရောင်။ 

18.ကိစ္စပၞာန် အလုံအိုတ်သီုဂှ် ဒှ်အရာ မဒုင်သဇိုင် ကုပရိယာယ်ရ။ 19.အခိင်ကာလ ဇကုမဗတိုက်မာန်ဂှ် ပပၞညံင်ကဵု ဗတိုက်ဟွံမာန်၊ အခိင်ကာလပိုယ်မစကာဒြဟတ် (ဝါ) အခိင်ကာလပိုယ်မဗတိုက်မ္ဂး၊ ပိုယ်သ္ဒးပပၞ ညံင်ကဵုပိုယ် ဟွံချဳဓရာင် ဒေါအ်ဒၟံင်၊ အခိင်ပိုယ်မကြပ်ညောန်၊ ပိုယ်သ္ဒးပပၞ ညံင်ကဵုသၞတအ်ဂွံပတှ်ေ ပိုယ်နွံသ္ၚောဲ ဗွဲမလောန်၊ အခိင်ပိုယ်မနွံသ္ၚောဲ၊ ပိုယ်သ္ဒးပ ညံင်သၞတအ် ဂွံစှ်ေစိုတ် ပိုယ်နွံကြပ်။ 20.စကာ ပရန် (ဝါ) ကဝေင်တုဲ မ္ၚုဟ်ကရဴ စိုတ်သၞ။ ပပၞ ညံင်ဇကုမဒှ်ရုသံင်တုဲ လုပ်လၞိန်ဗပိုန် ဍေဟ်။ 

21.ယဝ်ရဍေဟ် ခိုင်ကၠိုက်ဒၟံင် ဇၟာပ်ဒိုဟ်မ္ဂး ပလေဝ်ပလေတ်လဝ် သွက်ဂွံဒုင်ပၞာန်ကဵုဍေဟ်ညိ။ ယဝ်ရ ဍေဟ်ဒြဟတ်ဇၞော် ဗွဲမလောန်မ္ဂး ပါဲဓလေတ် ဍေဟ်ညိ။ 22.ယဝ်ရမၞိဟ်ပကာန် ကုမၞး ဒှ်မၞိဟ် မထေဲလောဲမ္ဂး ဖန်ပထုဲကြာန်စိုတ်ဍေဟ်ညိ။ ပပၞ ညံင်ကဵု ဒြဟတ်ဍိုန်လျညိ၊ အရာဏအ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ညံင်ဍေဟ်မာနဂွံသၠုင် ဂွံအထေင်ဇၞော် ကုဇကုဍေဟ်ရ။ 

23.ယဝ်ရ ဍေဟ်ၜိုဟ်သြိုဟ်ဒၟံင်မ္ဂး လ္ပကဵုဍေဟ် ဇူညိ။ ယဝ်ရ ဒပ်ဍေဟ်ကောံဒၟံင်မ္ဂး ကရေက်ပါ်ဍေဟ်တအ်ညိ။ 24.ဗတိုက်ဍေဟ် ပ္ဍဲအခိင်ဒၞာဲဍေဟ် ဟွံဂွံပလေဝ်ပလေတ်စလဝ်၊ 24.ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲဍေဟ်ဟွံထေင် မၞးမနွံဂှ် ဗၟံက်ဇကုတုဲ ဗတိုက်ညိ။ 25.ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်ကိရိယာပၞာန် သွက်ကလိဂွံ ဇမၞးတုဲ ကိုပ်ကၠာဟွံဂွံဖန်ကၠောန်ဏီ မံက်ထောင်ပြိုဟ်အာ ဟွံဂွံ။ 

26.ကှေ် သကိုပ်ပၞာန် ညးမကလိဂွံ ဇမၞး ပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်မွဲဂှ် ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံလုပ်ပေါဲဗတိုက်ဏီဂှ် ပ္ဍဲသ္ၚိစၠတ်ညးဂှ် တော်ဖန်ဇန် ချပ်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠင်ရ။ သကိုပ်ပၞာန် ညးမကျ ပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်မွဲဂှ် ကိုပ်ကၠာဟွံဂွံဗတိုက်ဂှ် ချပ်ဗစာတော်လဝ်အောန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ တော်ချပ်လဝ်ဂၠိုင် ချပ်လဝ်အးဂှ် ဒှ်အရာမကဝါက်ဏာ သွက်ပေါဲအံင်ဇၞးရ။ ကုညးမချပ်တော်အောန်တအ်ဂှ် သ္ဒးဒုင်သီရ။ ညးလဵု ဒှ်မၞိဟ်ဇမၞး ညးလဵု ဒှ်မၞိဟ်ကမျဂှ် ရံင်ကဵု ပရေင်ချပ်ဗစာ ပလေဝ်ပလေတ်စညးတအ်တုဲ အဲဒုင်ဟီုလဝ်မာန်ရ။

´
26.ကှေ် သကိုပ်ပၞာန် ညးမကလိဂွံ ဇမၞး ပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်မွဲဂှ် ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံလုပ်ပေါဲဗတိုက်ဏီဂှ် ပ္ဍဲသ္ၚိစၠတ်ညးဂှ် တော်ဖန်ဇန် ချပ်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠင်ရ။ သကိုပ်ပၞာန် ညးမကျ ပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်မွဲဂှ် ကိုပ်ကၠာဟွံဂွံဗတိုက်ဂှ် ချပ်ဗစာတော်လဝ်အောန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ တော်ချပ်လဝ်ဂၠိုင် ချပ်လဝ်အးဂှ် ဒှ်အရာမကဝါက်ဏာ သွက်ပေါဲအံင်ဇၞးရ။ ကုညးမချပ်တော်အောန်တအ်ဂှ် သ္ဒးဒုင်သီရ။ ညးလဵု ဒှ်မၞိဟ်ဇမၞး ညးလဵု ဒှ်မၞိဟ်ကမျဂှ် ရံင်ကဵု ပရေင်ချပ်ဗစာ ပလေဝ်ပလေတ်စညးတအ်တုဲ အဲဒုင်ဟီုလဝ်မာန်ရ

(၂) မဇက်ပၞာန် (Waging War) 

1.သုန်သူ ဟီု - ပ္ဍဲကာလမဝေင်ပၞာန်မ္ဂး သ္ဒးနွံကဵု ကွဳရထာ တမြဟ် လၟိဟ်ကဵုလ္ၚီ၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ ကွဳရထာဇြိုင်င်၊ ကေုာံ ကောန်ပၞာန်ခြပ် (mail-clad soldiers/ကောန်ပၞာန် မလတက်လဝ် ပဠောအ်ခြပ်) လၟိဟ်ကဵုကိုဋ် ညံင်ဂွံ ဖ္ဍိုက်ဏာဍေဟ်တအ်မာန် ပ္ဍဲကဵုတရဴဇမ္ၚောဲ မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီတိုင်ဂှ်ကီု၊ ဇွောအ်မ အရပ်အရာအိုတ်သီု သွက်ဂွံစကာ ပ္ဍဲကဵုဗဒိုပ်ကီု သီုကဵု ပ္ဍဲကဵုမုက်ပၞာန် ကေုာံ အရာသွက်ဂွံ ဒုင်ကၟုဲဂမၠိုင်၊ ကပေါတ်ဍောတ်တ် ဗီုကဵု ဗၜိုတ် ကေုာံ ကၞေဟ်၊ ကေုာံ ကပေါတ် သွက်ဂွံပလေဝ် ကွဳရထာ ကေုာံ လွဟ်သေနာတ်၊ သြန်မွဲမွဲတ္ၚဲ ဒးအိုတ် ဂၠိုင်ကဵု လ္ၚီအံင်သ။ ဇက်ပၞာန် နကဵုကောန်ပၞာန် ၁၀၀၀၀၀ မ္ဂး ခရိတ်ဂမၠိုင်ဏအ် အိုတ်ရ။ 

2.အခိင်ကာလ မၞးဗတိုက်ပၞာန်ပၠန်ရ၊ ယဝ်ရ လအ်ကလိဂွံ ပေါဲအံင်ဇၞးမ္ဂး လွဟ်ကောန်ပၞာန်တအ် ဇြိုင်ဇြုဲတုဲ စိုတ်ဓါတ်ဇဲ ဍေဟ်တအ်လေဝ် ဇြသ္ၚောမ်စှ်ေမာန်ရ။ ယဝ်ရမၞးဖန်လုပ်သီ ဍုင်မွဲမ္ဂး ဒြဟတ်ပၞာန်မၞး အိုတ်ဇတ်ကှ် ဒှ်မာန်ရ။

3.တုဲပၠန် ယဝ်ရပေါဲပၞာန်ဂှ် ဒှ်အာဍာ်ဇမၠိင်မ္ဂး၊ ဒြဟတ်တမ်ရိုဟ် ရးနိဂီုဂှ် ဟွံသၟဟ်ကဵု အရာမဒးဂစာန် ဒှ်ကၠုင်မာန်ရ။ 

4.ကာလဂှ်မ္ဂး ဟိုတ်နူလွဟ်မၞး ဇြိုင်ဇြဲၜီု၊ ဇဲစိုတ်ဓါတ်မၞး ဇြသ္ၚောမ်၊ ဒြဟတ်ပၞာန်မၞး ကှ်ဇတ် ကေုာံ ပိုန်ဒြပ်မၞး လေင်အာတုဲ ဇမၞော်ရးတၞဟ်တအ် ဓလိုက်ကတဵုတုဲ သ္ဗက်သီကေတ် မုဟ်ရးဍုင်မၞးရောင်။ ကာလဂှ်မ္ဂး ညးလဵုမွဲလေဝ်၊ ၜိုန်ရ စိုတ်နွံကီုလဝ်၊ စဵုဒၞာကဵု အန္တရာယ်ဂှ် မာန်ဟွံသေင်ရ။ 

5.ဟိုတ်ဂှ်ရ စပ်ကဵုပၞာန်တုဲ အရာသမ္ဒိုဟ်တအ်ဂှ် ပိုယ်ဂွံမိင်ကေတ်ဒၟံင်ရ၊ ညးမဍိုဟ်ကေက်တအ်မ္ဂး ဆလအ်လေဝ် ပိုယ်ဟွံဂွံဆဵုကေတ် ညးတအ် ဝေင်ပၞာန် ဍာ်ဇမၠိင်ရ။

6. ဟိုတ်နူ မဝေင်ပၞာန်ဍာ်ဇမၠိင်တုဲ ဒှ်ဂုဏ်ဖိုလ် သွက်ဍုင်ဟီုဂှ် သက်သဳသာဓကလဵု ဟွံမဲ။

7.ကုညးမလ္ၚတ်ကၠိုဟ် အန္တရာယ်ပၞာန် ဂတးဂတန်တအ်ဟေင် တီကၠိုဟ်ကေတ် နဲကဲမစကာပၞာန် နကဵုနဲမနွံကဵု ဂုဏ်ဖိုလ်မာန်ရ။

8.သ္ဂံင်ပၞာန် မဍိုဟ်ကေက်မွဲဂှ် ဆလအ်လေဝ် ဟွံဂစာန် ပကောံဒြဟတ် ၜါအလန်၊ ဆလအ်လေဝ် ဟွံတံင်ဂြဲ ဇွောအ်မၜါဝါ။

9.ကေတ်ဏာ ကိရိယာပၞာန် ကရောမ်မၞး နူသ္ၚိ၊ ဆဂး ဇွောအ်မ ပ္ဍဲသၞ။ နကဵုနဲဏအ်မ္ဂး ဒပ်ပၞာန် သ္ကလိဂွံ စၞစ ရုမ်ဂပ် ၜိုတ်မနွံပၟိက်ရ။

10.ဟိုတ်နူ ဇက်ပၞာန်တုဲ ဍုင်သ္ဒးဒှ် ဒိုက်ဂတ်ဂှ် ဟိုတ်နူကဵု သ္ဒးပလံင်ဒၟံင် အရာမရနုက်ဗပေင် နူကဵုဇမ္ၚောဲရ။ အရာမရနုက်ဗပေင် သွက်ဂွံပကင်ရင်ပၞာန် ပ္ဍဲကဵု ဌာန်ဇမ္ၚောဲမွဲဂှ် ဗဒှ်ကဵု ညးဍုင်ကွာန် ဂွံဝါတ်ဒိုက်စှ်ေရ။

11.မွဲလပါ်ဂှ်ပၠန် ဟိုတ်နူ ပၞာန်မဖျေဟ်လဝ်ဒပ်တုဲ ဝုတ်ဒိုဟ်ဒၞာဲဂှ် ၚုဟ်ဖျာသၠုင်တိုန်၊ ဟိုတ်နူဖျာၚုဟ်က္ဍင်တုဲ ပိုန်ဒြပ်ညးဍုင်ကွာန်တအ် သ္ဒးဇတ်ကှ်အာကီုရ။ 12.ဟိုတ်နူ ပိုန်ဒြပ်ညးတအ် သ္ဒးဇတ်ကှ်အာတုဲ ဒဒိုက်ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ဂှ် ညးတအ် ဒးဒုင်ဘဲ ဗွဲစၟတ်ဨကန္တရ။

13,14.ဟိုတ်နူကဵု မဆောံလေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဒြဟတ်ပၞာန် ဍိုန်လျ၊ သ္ၚိဌာန်ညးဍုင်ကွာန်လဝ် ဒးသၠာတ် တုဲပၠန် ဂၠံင်သြန်လုပ်ညးတအ် စှ်ဂအုံ-ပိဂအုံဂှ်လေဝ် လီုလာ်၊ မွဲလပါ်ဂှ်ပၠန် နကဵုအလဵုအသဳပၠန် သ္ဒးစကာသြန် သွက် အရာမလီုလာ် မပတံကဵု ကွဳရထာ၊ ချေဟ်ဂိယဲ၊ ပလောအ်ခြပ် ကေုာံ ခမံက်ပသဲဂမၠိုင်၊ တ္ၚ ကေုာံ ကမ်နိရာဲဂမၠိုင်၊ ဗၞုဟ် ကေုာံ ခဒုင်ဂမၠိုင်၊ ဂရောပ်ပသဲဂမၠိုင်၊ ဂၠဴဇက်ကွဳ ကေုာံ ကွဳဂမၠိုင်တအ်ဂှ်လေဝ် သြန်ဘဏ္ဍာဍုင် စှ်ဂအုံ-ပန်ဂအုံ။

15.ဟိုတ်ဂှ်ရ သကိုပ်ပၞာန် မနွံပညာမွဲမ္ဂး ဇွောအ်မဂှ် ဂၠာဲထ္ၜေါဝ်ကေတ် ပ္ဍဲကဵုသၞရ။ ဇွောအ်မ နူသၞ မွဲကွဳဂှ် သၟဟ်ကဵု ဇွောအ်မ နူဇကု ၜါစှော်ကွဳ၊ တုဲပၠန် ညံင်ရဴဂှ်ကီု ဆံက်နူသၞ မွဲစန်ဂှ် သၟဟ်ကဵု ၜါစှော်စန်။

16. လၟုဟ်မ္ဂး သွက်ဂွံဂစိုတ်သၞတအ်ဂှ် မၞိဟ်ပိုယ် သ္ဒးလရုကတဵု ပၞောတ်ဒေါသရ၊ အရာမသီဂွံ နူကဵုသၞတအ်ဂှ် သ္ဒးဖျေဟ်လာပ် ကုမၞိဟ်ဇကုရောင်။ 

17.ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲကဵုပၞာန်ကွဳရထာတအ်ဂှ် ဇၟာပ်မသီဂွံ ကွဳရထာ နူသၞစှ်ဖဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင်နူဂှ်မ္ဂး ကုဒပ်မသီဂွံကွဳ ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် သ္ဒးဖျေဟ်ကဵုလာပ်ရောင်။ အလာံပိုယ်ဂှ် ပစူစုတ် လတူကွဳမသီဂွံ နူသၞတအ်တုဲ ကွဳတအ်ဂှ် သ္ဒးစကာ ပ္ဍဲအကြာကွဳပိုယ်ရောင်။ ဂၠုဲပၞာန် မရပ်ဂွံလဝ်တအ်ဂှ် သ္ဒးလွဳလွတ် မင်မဲ ဗွဲမခိုဟ်ရောင်။ 18.ဣဏအ်ဂှ် ညးကော်စ သၞမရပ်ဂွံလဝ် ဖန်သွက်ဇၞော်ပၟဝ်ဒြဟတ်ဇကု။

19.ပ္ဍဲအရာမဝေင်ပၞာန်ဂှ် နကဵုဒြဟတ်ဇၞော်ဇၞော် မွဲတဲဓဝ် ကေတ်ပေါဲအံင်ဇၞးညိ၊ လ္ပပၠအ်ဓလိင်အခိင်ညိ။

20.ဟိုတ်ဂှ်ရ သ္ဒးသမ္တီလဝ်မွဲဂှ် က္ဍိုပ်သကိုပ် ဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မကဵုသ္ဂုတ်သွာတ် ကမ်ကုသိုလ် ကောန်ဂကူမွဲ၊ ဂကူဂှ် ဂွံတန်တဴ ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ်ဟာ ဒးစိုပ် ပရိုက်ဘဲဟာဂှ် တန်တဴဒၟံင် လတူက္ဍိုပ်သကိုပ်ပၞာန်ဂှ်ရ။

(၃) ဗတိုက် နကဵု ဥပါယ် (Attack by Stratagem)

1.သုန်သူ ဟီု၊ ပညာပၞာန် ပ္ဍဲနတဲ အရာမခိုဟ်အိုတ်ဂှ် ဗတိုက်သီကေတ် ရးနိဂီုသၞ အလုံမွဲရး ကေုာံ အတိုင်ပကတိ၊ မကရောက်သီကေတ် ကေုာံ ပလီုပလာ်ထောအ်ဍုင်ဂှ် ဒှ်အရာ မခိုဟ်ကွေဟ်ဟ် ဟွံသေင်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သီဗ္ၜောဝ်ကေတ် အလုံဒပ်ဂှ် ခိုဟ်နူ မဗတိုက်သရိုဟ်ထောအ် ဍေဟ်တအ်၊ သ္ဂောအ်သီကေတ် အလုံမွဲဒပ်ဇၞော်၊ ဗဒိုပ်၊ ဂကောံဂှ် ခိုဟ်နူ ပလီုထောအ်ဍေဟ်တအ်ဏီရ။

2.ဟိုတ်ဂှ်ရ ဗတိုက် ကေုာံ သီကေတ်သၞ နကဵုဒြဟတ်ပၞာန်မၞး သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒှ်အရာ မဍိုဟ်ကေက်အိုတ်မွဲ ဟွံသေင်၊ အရာမဍိုဟ်ကေက်အိုတ်ဂှ် ဒှ်အရာ မပလီုထောအ် ပရေင်တဝ်စၞေဟ်သၞ သီုကဵု ဟွံဒးဗတိုက် နကဵုလွဟ်ရ။

3.ဟိုတ်ဂှ်ရ နဲကဲဗျူဟာပၞာန် ခိုဟ်အိုတ်ဂှ် ဒှ်နဲမပလီုထောအ် လၟေင်ကမၠောန်သၞ၊ နဲသၟဝ်ဂှ် ဒှ်နဲမထပိုတ် အဆက်ဒြဟတ်သၞ၊ နဲသၟဝ်နူဂှ်ပၠန် ဗတိုက်ပၞာန်သၞ ပ္ဍဲသလာတ်ပၞာန်၊ တုဲ နဲပရေအ်အိုတ်ဂှ် ဒှ်နဲမဗိုင်လုပ်ကၟာင်ဍုင်ရ။

4.သၞောဝ်ဂှ် ယဝ်ရဝေင်ပါဲဂွံမ္ဂး လ္ပလုပ်ဗိုင်သီ ကၟာင်ဍုင်ညိ။ သ္ဒးပလေဝ်ပလေယတ် ကၠောန် ခဒုင်ဂမၠိုင်၊ တာဲ မဆုဲပြံင်ဂွံဂမၠိုင်၊ ကေုာံ အရာမဂွံဇၞးပၞာန်နာနာသာ်တအ်ဂှ် သ္ဒးကၠောန် ပွို င်ပိဂိတုပေင်ပေင်၊ တုဲပၠန် နောင်ကၟာင်ဍုင်ဂမၠိုင်တအ် ဒးကၠောန် ပိဂိတုပြင်င်။

5.သကိုပ်ပၞာန် မထိင်ဒေါသဟွံမာန်တအ်ဂှ် ဗလးမၞိဟ်ဇကု ညံင်ခမောတ် မဇက်ဂၠောဲတိုန်၊ သွဟ်ဍေဟ်ဂှ် မၞိဟ်ဇကု ပိဂအုံ မွဲဂအုံ ချိုတ်အာရလေဝ် ဍုင်ဂှ် သီကေတ် ဟွံဂွံဏီဖိုဟ်။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာ မဒှ်စမာန် ပ္ဍဲအရာမလုပ်သီဍုင်ရ။

6.ဟိုတ်ဂှ်ရ က္ဍိုပ်သကိုပ် မနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ်တအ်ဂှ် လၞိန်ဗပိန် ဒပ်သၞ သက်ကု ဗတိုက်နကဵုလွဟ်၊ ညးသီကေတ်ဍုင် ဍေဟ်တအ် သက်ကုမဗိုင်သီဍေဟ်တအ်၊ ညးဇၞော်ဖလှဲ ရးနိဂီုညး သက်ကု မဇက်ဗတိုက် ပ္ဍဲသၠာတ်ပေါဲဗတိုက်။

7.နကဵုအစောံဒြဟတ်ညးဂှ် ညးကေတ်ဇၞး သၟိင်ဍုင်ဇၞော် အတိုင်ပကတိတုဲ သက်ကု ဒးဆောံလေင် မၞိဟ်၊ ပေါဲအံင်ဇၞးညး သ္ဒးစိုပ်ဒတုဲရောင်။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ် နဲဗတိုက် နကဵုဥပါယ်ရ။

8.သၞောဝ် ပ္ဍဲကဵုပၞာန်ဂှ်၊ ယဝ်ရ ဒြဟတ်ပိုယ် ဂၠိုင်နူ သၞ စှ်အလန်မ္ဂး ဗိုင်ကၟာတ်တုဲ ဗတိုက်၊ ယဝ်ရ ဒြဟတ်ပိုယ် ဂၠိုင်နူသၞ မသုန်အလန်မ္ဂး ဇီုဗတိုက်၊ ယဝ်ရ ၜါအလန်မ္ဂး ဒပ်ပိုယ်ဂှ် ပါ်ထောအ်ၜါ။ 

9.ယဝ်ရ လၟိဟ်တုပ်မ္ဂး ပိုယ်ဒုင်ဗတိုက်၊ ယဝ်ရ ပိုယ်ဍိုန်နူသၞမ္ဂး ပိုယ်ပါဲသၞ၊ ယဝ်ရ ဍိုန်နူသၞ ဇၟာပ်အရာမ္ဂး ပိုယ်သ္ဒးပါဲဒဴ နူဍေဟ်ဂွံရောင်။

10.ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ ချပ်ဗစာညိ၊ အရာမဗတိုက်ကမြံင်က္ဍိုပ် နကဵုဒြဟတ်ဍောတ်တ်ဂှ် ကၞောတ်တဲ သ္ဒးဒုင်သီ ကုညးဒြဟတ်ဇမၞော်မာန်ရ။

11.သကိုပ်ပၞာန်ဂှ် ဒှ်ထၜိုင်ဍုင်၊ ယဝ်ရ ထၜိုင် ဍိုက်ပေင် ဇၟာပ်ဒၞာဲမ္ဂး ဍုင်ဂှ် ကြံင်မ္ၚုဟ် ဗိုန်ဇမအ်၊ ယဝ်ရ ထၜိုင် ဍိုန်လျ ဟွံဍိုက်ပေင်မ္ဂး ဍုင်ဂှ် ဍိုန်လျရ။

12.နကဵု သၟိင်တၠတအ် ပလံင်ဗစိုပ် ကုဒပ်ပၞာန်ဇကု ညံင်ဂွံဒှ် လလေင် နွံပိဂၠံင် - 

13. (၁) နမကဵု အမိင် ကုဒပ်ဇကု ကဵုထပက်ပၞာန် ဟွံသေင်မ္ဂး နုက်ပၞာန် သီုဟွံကၠိုဟ်လဝ် အကာဲအရာ မဒှ်ဒၟံင်ဇေတ်တ် ဒပ်ဇကု ဒ္ဂေတ်ဗက် မာန် ဟွံမာန်။ ဣဏအ်ဂှ် ညးကော်စ ဒက်ဂရတ်ဇိုင် ဒပ်ပၞာန်။

14. (၂) နမဂစာန် ပကင်ရင် ဒပ်ပၞာန် ညံင်နဲ မစၟိန်ပြမာန် ဍုင်၊ သီုဟွံကၠိုဟ်လဝ် အကာဲအရာ မကတဵုဒှ်မာန် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်။ အရာဏအ်ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ဟွံတန်ကြန် ပ္ဍဲကဵု စိုတ်ကောန်ပၞာန်တအ်ရ။

15. (၃) နမရပ်စပ်ကၠောန် လတူညးတာလျိုင်ဒပ်ဂမၠိုင် မသက္ကုပါ်ကဆံင်ဒၞာဲဍေဟ်ကုဍေဟ်၊ သီုဟွံကၠိုဟ်လဝ် သဘဴဓရ်ပၞာန် မတွဟ်ဂး သ္ဒးဖန်ကၠောန် ညံင်ဂွံသၟဟ်ကိတ် ကုအကာဲအရာဂမၠိုင်။ အရာဏအ်ဂှ် ဂရံက်ဂရာက်ကဵု ဓဝ်ပတှ်ေ ကောန်ပၞာန်တအ်ရ။ 

16.မြဴသာ်ဝွံ အခိင်ကာလ ဒပ်ပၞာန်တအ် ဒှ်ဒၟံင် မဟွံတန်ကြန် ကေုာံ မဟွံမဲကုဓဝ်ပတှ်ေမ္ဂး ပြသၞာ နူကဵု ကောန်သၟိင် ရးနိဂီုတၞဟ်တအ် ကြက်ကၠုင်စိုပ် ဗွဲမဍာံစၟတ်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ကလိုက်ကမဵု အပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ဇကု၊ တုဲမ္ဂး ပေါဲအံင်ဇၞးလေဝ် ဒေါမ်ကၟိုင်ရ။

17.ဟိုတ်ဂှ်ရ ပိုယ်သ္ဒးတီကၠိုဟ်လေဝ်ဟေင် သွက်ကလိဂွံပေါဲအံင်ဇၞးဂှ် အရာကိစ္စဇၞော် နွံ မသုန်သာ် -

(၁) ကုညးမတီ အခိင်လဵုဗတိုက် အခိင်လဵုဟွံဗတိုက်ဂှ် သ္ဂောအ်အံင်ဇၞးရောင်။
(၂) ကုညးမတီကၠိုဟ် ဗီုလဵုဂွံစကာ ဒြဟတ်ဇမၞော် ကေုာံ ဒြဟတ်ဍောတ်ဂှ် သ္ဂောအ်အံင်ဇၞးရောင်။
(၃) ကုညးမဂွံလဝ် ဒပ်ပၞာန် ပ္ဍဲကဵုကဆံင်အလံင်နာနာတအ် မနွံကဵု စိုတ်ဓါတ်တုပ်သၟဟ်ဂှ် သ္ဂောအ်အံင်ဇၞးရောင်။ 
(၄) ကုညးမပလေဝ်ပလေတ်စလဝ်တုဲ မင်ဗတိုက် အခိင်သၞတအ် ဟွံပလေဝ်ပလေတ်စလဝ်ဂှ် သ္ဂောအ်အံင်ဇၞးရောင်။ 
(၅) ကုညးမကလိဂွံလဝ် ဒပ်ပၞာန်မနွံကဵုဍာ်ဒကေဝ် ကေုာံ မဟွံမဲ ကုသၟိင်တၠမလုပ်ပထုဲတအ်ဂှ် သ္ဂောအ်အံင်ဇၞးရောင်။ 

18.ဟိုတ်ဂှ်ရ လဟီုမ္ဂး - ယဝ်ရ မၞးတီသၞ ကေုာံ တီဇကုမၞးမ္ဂး၊ သွက်ပေါဲအံင်ဇၞးဂှ် မၞးဟွံဒးဂွိင်။ ယဝ်ရမၞးတီ ဇကုမၞး၊ ဆဂး ဟွံတီသၞမ္ဂး၊ သွက်ပေါဲအံင်ဇၞးဂှ် မၞးကလိဂွံမာန်၊ ကမျလေဝ် မၞးဒးဒုင်မာန်။ ယဝ်ရ ဇကုမၞးလေဝ် မၞးဟွံတီ၊ သၞလေဝ် မၞးဟွံတီမ္ဂး၊ မၞးသ္ဒးဒုင်ချိုတ် အိုတ်ဇၟာပ်ပေါဲဗတိုက်ရ။

(၄) အစောံစရာဲ ဗျူဟာ (Tactical Dispositions)
1.သုန်သူဟီု - သရာဲပၞာန်ခိုဟ် မနွံကဵု ပရေင်ဆဵုဂဗတအ်ဂှ် ဗွဲကိုပ်ကၠာ ညးစွံလဝ် ဇကုညးတအ် ပ္ဍဲဒတန် ဒၞာဲသၞတအ် မဗတိုက်ကေတ်ညး ဟွံမာန် ကၠာ၊ တုဲမ္ဂး ညးတအ် မင်အကာဲအရာ သွက်ဂွံဗတိုက်ကေတ်ဇမၞး လတူသၞတအ်။

2.ဂီုကၠီုဇကုပိုယ်ညိ ညံင်သၞတအ် ဟွံသီဏာဇမၞးဂှ် နွံပ္ဍဲတဲပိုယ်၊ ဆဂး အခေါင်အရာခိုဟ် သွက်ပိုယ် ဂွံဗတိုက်သီကေတ်သၞတအ်ဂှ် နွံပ္ဍဲတဲသၞတအ်။

3.ဟိုတ်ဂှ်ရ သရာဲပၞာန်ခိုဟ်မွဲဂှ် သ္ဒးနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ် သွက်ဂွံဂီုကၠီုဇကုဇကု နူကဵု မဒးဒုင်သီဏာကဵုသၞ၊ ဆဂး ကေတ်မာတ်လတူသၞ မာန်ဟွံမာန်ဂှ် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ်။

4.ဒၟာနူဂှ်ရ ညးဟီု - မၞိဟ်မတီ ဗီုလဵုမဂွံဗတိုက်သီဂှ် ဂွံသီကေတ်ဂှ် ဟွံသၟဟ်အစောံ။ 

5.နဲကဲဗျူဟာ မစဵုဒၞာ ညံင်ဟွံဂွံမဒးဒုင်သီဏာကဵုသၞ၊ ဍာ်ဒကေဝ် မဗတိုက်သီကေတ်သၞ ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာ မထပက်ပၞာန်ရ။

6.မတန်တဴ နဒဒှ်ပၞာန်ဒုင်ဂှ် ထ္ၜးဒၟံင်လက်သန် ဒြဟတ်ဟွံပေင်၊ မလုပ်ဗတိုက်ဂှ် ဒှ်အရာမနွံကဵု ဒြဟတ်ခိုဟ်ဇၞော်။

7.သကိုပ်ပၞာန် ညးမနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ် ပ္ဍဲအရာမစဵုဒၞာဂှ် အောပ်ပၞုက် ပ္ဍဲဒၞာဲ မဂၠုက်ကၠေအ်အိုတ် ပ္ဍဲတိဏအ်၊ ညး မနွံကဵုဍာ်ဒကေဝ် ပ္ဍဲဗတိုက်ဂှ် ဗၟံက်ဒြဟတ် နူကဵုက္ဍဟ်အကာသသမၠုင်အိုတ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ မွဲလပါ်ဂှ် ပိုယ်မနွံကဵု အစောံစရာဲ မစဵုဒၞာ ဇကုပိုယ်၊ မွဲလပါ်ပၠန်ဂှ် အံင်ဇၞးမွဲဂှ်ရ ဖန်ဗဒှ်ကဵု မစိုပ်ဒတုဲ။ 

8.ဂွံညာတ်ကေတ် ပရေင်အံင်ဇၞးမာန်ဂှ် ဒးဒှ် အပ္ဍဲကာလ လညာတ်သမ္တီ သကိုပ်သက ဓမ္မတာ ဟေင်၊ နူကဵုကၞောတ်ဍာ်ဒကေဝ် ဟွံသေင်။ 

9.ကၞောတ်ဍာ်ဒကေဝ်လဵုလေဝ် ဟွံစှ်ေစိုတ် ယဝ်ရမၞးဗတိုက် ကေုာံ သီဗၜေါဝ်ကေတ် အလုံမွဲအေန်ပါယျာဟီု "ကၠောန်လဝ် ခိုဟ်!"

10.ဒဒှ်မယာထ္ၜ သော်တမ်သၞာံဂှ် ဟွံဒှ် လက်သန် ဒြဟတ်ဇမၞော်၊ ဒဒှ်မဆဵု တ္ၚဲ ကဵု ဂိတု ဂှ် ဟွံဒှ် လက်သန် မတ်ကေက်၊ ဒဒှ်မမိင်ရမ္သာင်ဒဂဵုဂရိင်ဂှ် ဟွံဒှ် လက်သန် ကတောဝ်သောန်။

11.မၞိဟ်ဗီုလဵု နူအခိင်တမၠာတေအ် ညးဂွံကော်စ မၞိဟ်မဗတိုက်ဍိုဟ်ကေက်မွဲရောမ္ဂး မၞိဟ်ဆၜိုတ် ဇၞးသၟး ဟွံသေင်၊ သီုကဵု မစိစောန် ပ္ဍဲအရာမဇၞး နကဵု မလောဲသွာ။ 

12.ဟိုတ်ဂှ်ရ ပေါဲအံင်ဇၞးညးဂမၠိုင်ဂှ် ပကဵုညး ညံင်ဂွံမြဟ် နဒဒှ် မၞိဟ်မနွံကဵု လညာတ်ပညာလေဝ် ဟွံသေင် မၞိဟ်မနွံကဵု သတ္တိလေဝ် ဟွံသေင်ရ။

13.ညးဇၞးကေတ် ပေါဲဗတိုက်ညး နကဵု မဟွံကၠောန်ဗၠေတ်ဗၠေတ်ဂမၠိုင်ရ။ မကၠောန်ဗၠေတ်ဗၠေတ်ဟွံမဲဂှ် ဒှ်အရာ မဒက်ပတန် ပရေင်အံင်ဇၞးဇေတ်ဇေတ်၊ မဂွံအဓိပ္ပါယ် မသီကေတ် သၞသတြုမွဲ မဇကုမဇၞးကေတ်လဝ်တုဲတုဲရ။

14.ဟိုတ်ဂှ်ရ သၟာဗတိုက်မနွံကဵုအစောန်စရာဲဂှ် မစွံဇကု အပ္ဍဲဒၞာဲ သၞမသီကေတ် ဟွံမာန်၊ တုဲပၠန် ဟွံတိတ်အာ နူအကာဲအရာ သွက်ဂွံ ဗတိုက်သီကေတ်သၞဂှ်။ 

15.ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲကဵုပၞာန်ဂှ် ဗျူဟာမအံင်ဇၞးဂှ် ဒှ်အရာမဂၠာဲ ပေါဲဗတိုက် ပေါဲအံင်ဇၞး ကြဴနူမကလိဂွံဇမၞးတုဲ၊ ထံက်ရံင်ကဵု လဟီုဝွံတုဲ ပူဂိုလ်ညးမဂၠာဲ ဗွဲကိုပ်ကၠာ ကေတ်ဇၞး တုဲမ္ဂး ဂၠာဲသွက်အံင်ဇၞးရ။ 

16.က္ဍိုပ်သကိုပ် မနွံ ဍိုက်ပေင် ကုဍာ်ဒကေဝ်ဂှ် ဇၞော်ပၟဝ် သၞောဝ်ဒ္ဂေတ်လၟေတ်၊ ကေုာံ ဒ္ဂေတ်ဗက် ဗွဲမတေင်ဂြတ် အတိုင်သၞောတ်နဲကဲ ကေုာံ စဳပၞောန်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရာဏအ်ဂှ် ဒှ်ဒြဟတ်ညး သွက်ဂွံရပ်ထိင် ပရေင်အံင်ဇၞး။ 

17.နကဵုမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ သၞောတ်နဲကဲပၞာန် (နဲဗျူဟာပၞာန်)တုဲ၊ ပိုယ်ကလိဂွံ၊ ဗွဲကိုပ်ကၠာ - ဗၞတ်ဗ္ၜတ်၊ လဂါံဒုတိယ - ဂလိုင် မဆိင်ကေတ်လဝ်၊ လဂါံတတိယ - ဒဒှ်မရိုဟ်လၟိဟ်၊ လဂါံစတုတ္ထ - ၜတ်ကၞောတ် ဖျေဟ်သၠဒကေဝ် အခေါင်မဒှ်မာန်၊ လဂါံပဉ္စမ - ဇမၞး။ 

18.ဗၞတ်ဗ္ၜတ်ဂှ် ပိုင်ပြဳလဝ် ဒဒှ်မနွံ ပ္ဍဲကဵုဂၠးတိ၊ ဗၞတ်ဗ္ၜတ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ဂလိုင်မဆိင်ကေတ်လဝ်ဂှ်၊ ဂလိုင်မဆိင်ကေတ်လဝ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ဒဒှ်မရိုဟ်လၟိဟ်၊ ဂလိုင်မဆိင်ကေတ်လဝ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ၜတ်ကၞောတ်ဖျေဟ်သၠဒကေဝ်၊ ၜတ်ကၞောတ်ဖျေဟ်သၠဒကေဝ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ဇမၞး။ 

19.ပၞာန်မအံင်ဇၞးမွဲဂှ် တၞဟ်ခြာဒၟံင် ကုပၞာန်မဇက်အာမွဲ၊ မတုပ်ညံင်ရဴ ဓနိမ်မွဲပသာ မစုတ် ပ္ဍဲသၠဒကေဝ် မၜတ် ကုဓနိမ်မွဲမူကီုရ။

20.ပၞာန်မလုပ် ဍိုက်ဗတိုက်သီကေတ် မွဲတဲဓဝ်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ညံင်ရဴ ခရိုင်ဍာ်ဇၞော် မထကးပြိုဟ် အပ္ဍဲ ဇမျိုဟ်လ္ၚီဖိဟ်ကီုရ။

ဒြဟတ် (Energy)
1.သုန်သူ ဟီု - မထိင်ဒြဟတ်ပၞာန်ဇၞော်မွဲဂှ် ဗီုပြင် တုပ်တဴ ကုမထိင် မၞိဟ်ညိညကီုရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်ဆၜိုတ် ဗီုလဵုမပါ်ကရေက် လၟိဟ်ဍေဟ်တအ် ဟေင်ရ။

2.

နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပညာပၞာန် ကဏ္ဍ:BEHM