အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ

အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ () ဂှ် ဒှ်အလဵုအသဳပကာန် ကေုာံ ကာလအကြာ ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံဗၟာ မစဒက်ပတန်လဝ် ပ္ဍဲဨပြဳ ၁၆၊ ၂၀၂၁ တ္ၚဲတွိုန်အတး နကဵု ကမ္မတဳ မပစၞး စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင်ရ။ အလဵုအသဳဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုပဋိညာန် ဖေတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ မပ္တိတ်လဝ် နကဵု ကမ္မတဳ မပစၞး စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် ပ္ဍဲကဵု ၃၁ မာတ် ၂၀၂၁ဂှ်ရ။ ဗွဲကိုပ်ကၠာ အလဵုအသဳဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု မၞိဟ်စၞး သီုဖအိုတ် ၂၆ တၠ၊ ဦးဝင်းမြင့် ညးမဒုင်ကြိုင်လဝ် နကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဆက်ဒှ် သမ္မတ၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းကြည် ညးမဒုင်ကြိုင်လဝ် နကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဆက်ဒှ် ညးမကဵုကသပ်ကၟိန်ဍုင်တုဲ သၟေဟ်တအ်ဂှ် အမာတ်နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ကေုာံ က္ဍိုပ်သကိုပ် ကောန်ဍုင်အရင် နကဵုပူဂိုလ်ကီု သီုကဵု က္ဍိုပ်သကိုပ် ညးမထ္ၜးဆန္ဒတအ် ပါလုပ်ဒၟံင်ကီုရ။ အလဵုအသဳဂှ် နွံကဵု ဌာနဝန်ဇၞော် သီုဖအိုတ် ၁၁ ဌာန - ဌာနဝန်ဇၞော်ကာဍုင်သအာင်၊ ဌာနဝန်ဇၞော်ကာဒစဵုဒၞာ၊ ဌာနဝန်ဇၞော်ကာကၟိန်ဍုင်ဖေတ်ဒရေဝ်၊ ဌာနဝန်ဇၞော်မဖျေဟ်လၟေင်ကမၠောန်၊ ဘဏ္ဍာ ကေုာံ ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်၊ ဌာနဝန်ဇၞော်စၟိန်ပြမာန် ကိစ္စပရေင်ရီုဗင်ကောန်မၞိဟ် ကေုာံ ဘယ်အန္တရာယ်၊ ဌာနဝန်ဇၞော်မပံင်တောဲ ရးနိဂီုနာနာ၊ ဌာနဝန်ဇၞော်ကာပညာ၊ ဌာနဝန်ဇၞော်ကာထတ်ယုက်၊ ဌာနဝန်ဇၞော်ပၟင်ပၟဲသယံဇာတ ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ၊ ဌာနဝန်ဇၞော်ကာညးဗြဴ၊ သၟတ် ကေုာံ ကောန်ၚာ်။

ဝင်
နကဵု အလဵုအသဳအေန်အေဝ်ဒဳ ပ္ဍဲအခိင်မတွဟ်မာဲဂှ် ညးမဂွံအခေါင်ဟီုဂးအလဵုအသဳ ဦးဇော်ဌေး ဟီု ပ္ဍဲပသောင်ပရိုင် ပ္ဍဲနဝ်ဝေမ်ဗါ ၄၊ သဘင်မာဲတုဲမ္ဂး အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ မကော်စ ဗီုအင်္ဂလိက် "National Unity Government" ကတဵုဒှ်ကၠုင်မာန်ရောင်။ အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူဟီုဂှ် ပ္ဍဲကဵု ခေတ်ပၞာန်ဂၠးတိဒုတိယ အခိင်ဗြိတိန် မဒးဗတိုက်ဒၟံင် ကုပၞာန်ဂျာမနဳ ပ္ဍဲအကြာသၞာံ ၁၉၄၀-၁၉၄၅ ဂှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်သီုဖအိုတ် သီုကဵုဗော်ဒစဵုဒစးပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်အလဵုအသဳရ။ ဆဂး သဘင်မာဲဂှ်ကၠောန်တုဲ နကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ကလိဂွံမာဲဂၠိုင်နူ သွဟ်မာဲမတုဲကၠုင်ဂှ်တုဲ ညးမဂွံအခေါင်ဟီုဂလာန် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် ဟီု "နကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် သွက်ဂွံဒက် အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူဂှ် နကဵုညး မုဟွံဂွံတီလဝ်၊ နကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဂၠံင်တရဴ ကောန်ဂကူဂွံညဳသၟဟ် (အမျိုးသား ရင်ကြားစေ့ရေးမူ) ဟေင်ရနွံ။ စပ််ကဵု ကိစ္စဏအ်တုဲ ဝန်ဇၞော်လလောင်ပရိုင် ဦးရဲထွဋ် ဟီု "အရေဝ် ဦးဇော်ဌေး မဟီုလဝ် သွက်ဂွံ ဒက်ပတန် အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူဂှ် ပ္ဍဲအခိင်ကာလဒစးဒုင် သဘင်မာဲဂှ် ရန်တၟအ် အကာဲအရင် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂွံခိုဟ်စဟေင်တုဲ မဟီုရောင်ဂှ် အဲထေင်ကေတ်ရ။ ဂစာန်ဂွက်ဒၟံင်ဂၞဴ ကောန်ဍုင်အရင်တအ် နကဵုဍာ်သာဲဟာ" မြဴသာ်ဝွံ ညးဟီုရ။

သွဟ်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် နကဵု ဗော်ကျဖောတ်ကီု သီုကဵု ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်လ္ၚဵုတအ် ဟွံပေင်စိုတ်လးလး၊ ဒဒှ်ရ ဒှ်ဒၟံင်မာဲအလီ၊ မကၠောန်လဝ် ဟွံတပ်တး၊ ညံင်ရဴဂှ်ကီု လပါ်ဒပ်ပၞာန်လေဝ် ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ သဘင်မာဲဂှ် ဒှ်သဘင်မာဲအလီကီုရ။ စပ်ကဵု သွဟ်မာဲ ကေုာံ မာဲဟွံဗဗွဲဓဝ်ဂှ်တုဲ နကဵုဒပ်ပၞာန် လ္ၚတ်စရင်မာဲဂမၠိုင်တုဲ ချူပ္တိတ်လိက်လလောင်တြး၊ ကၠောန်ဗဒှ်သဘင်ပသောင်ပရိုင် နူကဵု ဒဳဇြေန်ပါ ၂၃၊ ၂၀၂၀ စဵုကဵု ဇာန်နဝါရဳ ၁၆ ဂှ် ဂွံအာ သီုဖအိုတ် ၂၀ အလန်။ သဘင်ပသောင်ပရိုင် အလန်လက္ကရဴအိုတ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကဵု ဇာန်နဝါရဳ ၂၆ ပ္ဍဲကဵု တိုက်ထ္ၜးပျးပၞာန်၊ နေပျဳတဝ်။ ပ္ဍဲဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် အလုံမွဲကၟိန်ဍုင် ပွိုင်ဍုင်နွံ ၃၁၄ ပွိုင်ဍုင်ဂှ် စၟဳစၟတ်ရံင် စရင်မာဲ ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်တုဲ ဂွံဆဵုကေတ် စရင်မာဲထပ်ဒၟံင်၊ စရင်မာဲမဖန်ကၠောန်ဗဒှ်လီဠာန်လဝ်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် သီုဖအိုတ် နွံ ၇,၆၂၃,၇၂၅ တၠ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ မၞိဟ်မွဲ မနွံကဵုစရင်မာဲ ၜါပိပွိုင်ဍုင်ဂှ်လေဝ် နွံဒၟံင်ပၠန်တုဲ သီုဖအိုတ် လၟိဟ်မာဲဟွံဗဗွဲဓဝ် နွံဒၟံင် ၈ ပြကောဋိကိုဋ်ပြင်င်ဂှ် ညးတအ်ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ စပ်ကဵု တင်မပတိုန်ထ္ၜး ဒဒှ်ရ သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဟွံစှ်ေကဵုဗဗွဲဓဝ်ဂှ် ဇာန်နဝါရဳ ၂၈ဂှ် နကဵုကမ္မရှေန်သဘင်မာဲ (UEC) ကလေင်ခၠေဝ်ဟီု "သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် စရင်မာဲဗၠေတ်ယောင်ယာညိညနွံကီုလေဝ် ညံင်ရဴဒပ်ပၞာန်စုတ်စောဲ ဒဒှ်ရ ပရေင်မဟွံဂွံစှ်ေကဵုသၞောဝ်ဂှ် ဟွံမဲ"။ အတိုင်ဒပ်ပၞာန် မအာတ်မိက်လဝ် နကဵုကမ္မရှေန်မာဲ ပ္ညဳကုအလဵုအသဳတုဲ ညံင်ဂွံဂၠာဲသွဟ်ဂှ် နကဵုကမ္မရှေန်သဘင်မာဲဟီု "အတိုင်သဇိုင်ဥပဒေမ္ဂး ကမ္မရှေန်သဘင်မာဲဂှ် ကလိဂွံလဝ် အဝဵုကၞောတ်အထောတ်ရတုဲ နကဵုကမ္မရှေန် သွက်ဂွံပ္ညဳ ကုအလဵုအသဳ ပ္ဍဲသၞောဝ် ဟွံဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်"။ဇာန်နဝါရဳ ၂၈ နကဵု ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇမၞော် မင်းအောင်လှိုင် ကဵုဗစိုပ်လိက် ဇရေင်ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ ဒဒှ်ရ ညးဟွံဒုင်တဲ သွဟ်မာဲဂှ်ရ။ 

ဇာန်နဝါရဳ ၃၁ ဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် လလောင်တြး ဒဒှ်ရ ဂကောံဍုင်နာနာတအ် ညံင်ဟွံဂွံထံက်ဂလာန် လတူသွဟ်မာဲ မကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲနဝ်ဝေမ်ဗါ (၈)။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲလိက်လလောင်တြးဂှ် ဆက်ချူလဝ် နကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် အတိုင်သဇိုင်သၞောဝ် ၂၀၀၈ ဗွဲမကိတ်ညဳ ကုဍာ်ဒကေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဂှ် ဆက်ကၠောန်အာ စပ်ကဵုသဘင်မာဲဂှ်ရောင်။ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၊ ၂၀၂၁ အခိင်နူဂယးဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် ထိင်ကေတ်ထောအ်အဝဵုဍုင်ရ။

ကြဴနူပၞာန်ထိင်ကေတ် အဝဵုဍုင်တုဲ နကဵု ညးမဇၞးလေဝ်မာဲ နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဒက်ပ္တန်လဝ် ကမ္မတဳမပစၞးထဝ်ကၟိန်ဍုင်ရ။ နကဵု ကမ္မတဳဏအ်ဂှ်ရ ပံင်တောဲ ကုနူကဵု ဒြဟတ်နာနာတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ ပ္ဍဲဨပြဳ ၁၆၊ ၂၀၂၁ ရ။

လဒက်ပတန်
အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကုလိက်ပဋိညာန်ဖေတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ မပ္တိတ်လဝ် နကဵု ကမ္မတဳ မပစၞး စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် ပ္ဍဲကဵု ဂိတုမာတ် ၃၁၊ ၂၀၂၁ မလလောင်တြး ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲတွိုန်အတး ဂိတုဨပြဳ ၁၆၊ ၂၀၂၁။ ဒုတိယသမ္မတယာယဳ မန်းဝင်းခိုင်သန်း နကဵု ကမ္မတဳမပစၞးစၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် မခပတိုန်လဝ်ဂှ် သ္ဂောအ်ဒှ် ဂဥုပ်ဝန်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင်၊ ဦးဝင်းမြင့် ညးမဒးဒုင်ရပ်လဝ်ဂှ် ဂွံဆက်ဒှ် သမ္မတတုဲ ညးမဒးဒုင်ရပ်လဝ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဂှ် ဂွံဆက်ဒှ် ညးမကဵုကသပ်ကၟိန်ဍုင် ပၠန်ရ။ တာလျိုင် ဒၞာဲဝန်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင်ဂမၠိုင်ဂှ် ခပတိုန်လဝ် ဗွဲတၟေင် နူကဵုမၞိဟ်စၞး ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတုဲ ဒုတိယဝန်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင် ဒၞာဲလ္ၚဵုဂှ် စုတ်လဝ် မၞိဟ်မ္ၚး နူဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ နူကဵု ကောန်ဍုင်အရင် ဟွံသေင်ကဵု ဂကူဗၟာလေဝ် ပါလုပ်ဒၟံင်ညိညကီုရ။

ဂကောံအလဵုအသဳ

ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန်
နကဵု အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူဂှ် နူစ ဂိတုမေ ၅၊ ၂၀၂၁ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်) (People's Defense Force – PDF) နဒဒှ် သွာင်ပၞာန်အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူရ။

လလောင်တြး ကာတၟေင် (ဝါ) D-day 
၂၀၂၁ သေပ်တေမ်ဘာ ၇ ဂှ် နကဵု အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ သမ္မတယာယဳ ဒူဝါလရှီးလ လလောင်တြးအကာဲအရာတၟေင်ရ။ ဟိုတ်နူအကာဲအရာ သွက်ဂွံသရိုဟ်ပလီုထောအ် စက်ယန်အလဵုအသဳပၞာန် စဵုကဵုဖအိုတ်တုဲ အလုံမွဲကၟိန်ဍုင်ဂှ် စတမ်နူ သေပ်တေမ်ဘာ ၇ ဝွံတုဲ စဵုကဵု အဝဵုဍုင် ကလေင်စိုပ် ညးဍုင်ကွာန်ပၠန်ဂှ် လလောင်တြးလဝ် ကာတၟေင်ရ။ တုဲပၠန် စတမ်နူ သေပ်တေမ်ဘာ ၇ ဝွံတုဲ စၟတ်သမ္တီလဝ် တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် မဟွံမဲကုတ္ၚဲအပိုင်အခြာရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဟွံဒးစှ်ေကမၠောန်ရဂှ် ပ္ဍဲကဵုလလောင်တြးဂှ် ဟီုလဝ်ရ။

ဆက်ဗှ်
 သဘင်မာဲ ၂၀၂၀
 ပၞာန်သီအဝဵုဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၂၁
 ကမ္မတဳ မပစၞး စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင်

နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့