ဂျောတ် ဖၠောယ်ဒ် (George Floyd)

ဂျောတ် ဖေရ်ရဳ ဖၠောယ်ဒ် (George Perry Floyd Jr.) (အံက်တဝ်တာ ၁၄၊ ၁၉၇၃ – မေ ၂၅၊ ၂၀၂၀) ဝွံ ဒှ်မၞိဟ်တြုဟ် အာဖရိကာန်-အမေရိကာန် မဒးဒုင်ဂစိုတ် နကဵု ဗၠာဲသၟိင် ပ္ဍဲအခိင်မဒးဒုင်ရပ် ပ္ဍဲမိန်နေပဝ်လိသ် (Minneapolis) ပ္ဍဲ မေ ၂၅၊ ၂၀၂၀။ ဟိုတ်နူဂှ် ညးဍုင်ကွာန်တအ် ထ္ၜးဆန္ဒ မဒစဵုဒစး ဟိုတ်နူ ဖၠောယ်ဒ် စုတိ ကေုာံ ဗၠာဲသၟိင် မရပ်စပ် ဍဵုဍိုက် မၞိဟ်လမ္စံက်ရ။ ဒစဵုဒစးဂှ် ကၞာန်ကၠောအ်အာ ဗွဲမပြဟ် အလုံကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်ကီု သီုကဵု ဍုင်နာနာ ဗီုကဵု ယူရောပ်တအ်ရ။ 

ဖၠောယ်ဒ် ဇၞော်လဝ် ပ္ဍဲကဵု ဟုသတောန် (Houston) တွဵုရးတေက်သေသ် (Texas)။ ဖၠောယ်ဒ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မစိုန်သကီု ပ္ဍဲဗဝ်ဇိုင် (football) (တေအ်ဗဝ်) ကေုာံ ပရေင်ဝေင်ဒြဟတ်တၞဟ် ပ္ဍဲအခိင်ညးတေအ် မဒှ်ကွးဘာတန်သမၠုင် ကေုာံ ကဝ်လိက်ရ။  ဂကောံသ္ၚိကၟိန်ညးတေအ် ကော်စညးတေအ် ဖေရ်ရဳ (Perry)။ ဖၠောယ်ဒ်ဂှ် သီုဒှ်မၞိဟ်မပါလုပ် ပ္ဍဲကဵုဂကောံဒွက် ဟုသတောန် ဟိပ်-ဟောပ် (Houston's hip-hop) ကီုရ။ ဖၠောယ်ဒ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံဘာကျာ်ညးတေအ်လေဝ် ညးတေအ် ပါလုပ်ချဳဓရာင်လဝ်ကီုရ။ ကြဴနူဂှ် ညးတေအ် ဒးဒုင်ရပ် ဂၠိုင်ကဵုအလန် နကဵုဒုဟ် ကမၠတ် ကေုာံ ဒုဟ်သွံဂဥုဲၜူမာဲ၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၉ ဂှ် ညးတေအ် ဗတိုက်စတုဲ ဒးဒုင်ရပ် ဖျေဟ်ထံင် ပန်သၞာံရ။ 

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ညးတေအ် ပြံင်တိတ် နူဒၞာဲ ဍုင်ညးတေအ် မဇၞော်ဂေါဝ် မဒှ်ဒၞာဲမၞိဟ်လမ္စံက်တအ် မပဒတဴဂၠိုင်တုဲ ရာဇာဝတ်ဂၠိုင်ဂှ်တုဲ အာမံင် ပ္ဍဲမိန်နေပဝ်လိသ်၊ တွဵုရးမိန်နေသဝ်တာ (Minneapolis, Minnesota) သွက်ဂွံကမၠောန်ရ။ ညးတေအ် ကလိဂွံ ကမၠောန် နဒဒှ် သၟာလစဝ်ကွဳတြက် (truck driver) ကေုာံ ပၟင်ဆေင် (bouncer)ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဟိုတ်နူ ယဲကပ်ကဝ်ဝိဒ်-၁၉ တုဲ ညးတေအ် ဒးတိတ် နူကမၠောန်ဂီုကၠီုဂှ်ရ။ ညးတေအ် ချိုတ် ပ္ဍဲအခိင်ဗၠာဲသၟိင် ရပ်ညးတေအ် နကဵုဒုဟ် မစကာသြန်ပတောအ် (counterfeit money) သွက်ဂွံရာန်ၜံက်ရ။ ဗၠာဲသၟိင် မၞိဟ်ဗုဗု ဒေရေက် ချဴဝိန် (Derek Chauvin) ထံက်လဝ်ကၜံင် လတူကအ်ညးတေအ် ပွိုင် ဒစာံမိနေတ် ကဵု ၄၆ စက္ကတုဲ ကဵုညးတေအ် ချိုတ်အာ အတိုင်ဂှ်ရ။ ဟိုတ်နူဗၠာဲသၟိင် မရပ်စပ်ဗီုဂှ်တုဲ ညးတေအ် မဒးချိုတ်အာဂှ် ဗဒှ်ကဵု ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ကိစ္စဘဝညးလမ္စံက် (Black Lives Matter protest) အလုံလိုက် မအာတ်မိက် သွက်ဂွံ ကလေင်ဒက်ပတန် သၞောတ်ဗၠာဲသၟိင်တၟိ ကေုာံ ဒစဵုဒစးဝါဒပါ်ကဆံင်ဂကူရ။

ပထမ အဝဲ ကေုာံ ပရေင်ပညာ 
ဖၠောယ်ဒ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ Fayetteville, North Carolina, တုဲ ဇၞော်ဂေါဝ် ပ္ဍဲကဵု Cuney Homes ပ္ဍဲ Third Ward ဍုင် Houston, တွဵုရး Texas။

ပ္ဍဲကဵု ဘာတန်သမၠုင် Yates High School ဂှ် ဖၠောယ်ဒ် လုပ်ဂကောံ ဗဝ်ရဴ (basketball team) တုဲ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံဗဝ်ဇိုင်ဂှ် (football team) ဂှ် ညးတေအ် ပါလုပ်လဝ်တုဲ ကလိဂွံ တဆိပ်ဆာမ်ပိယာမ် တွဵုရးတက်သေတ်ရ။ ညးတေအ် ဘာတုဲ နူဘာတန်သမၠုင် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၃။ ညးတေအ် ဆက်တိုန်ကဝ်လိက် South Florida Community College ပွိုင်ၜါသၞာံ၊ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ညးတေအ် လုပ်ဂကောံ ဝေင် ဗဝ်ရဴပၠန်ရ။ ညးတေအ် ပြံင်အာတိုန် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် Texas A&amp;M University–Kingsville၊ ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်ဏအ်လေဝ် ညးတေအ် ဝေင် ဗဝ်ရဴကီုရ။ ညးတေအ် သီုဘာတက္ကသိုလ် ဟွံတုဲ တိတ်ထောအ် နူတက္ကသိုလ်ရ။ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ကေုာံ သကအ်ရဲတအ် ကော်စ ညးတေအ် ဖေရ်ရဳ (Perry)၊ တုဲ ညးတေအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ဇကုဇကောဝ် ဇၞော်သၠုင်မွဲရ။ သမၠုင်ညးတေအ် နွံ ၆ ပေ ကဵု ၄ ၝောအ်တဲ (1.93 မဳတာ) နွံလျိုင် ၂၂၃ ပံင် (101 ကဳလဝ်)။

ကမၠောန် ကေုာံ ဒုတိယအဝဲ 
ဖၠောယ်ဒ် ကလေင်စဴ အာမံင် ပ္ဍဲဟုသတောန် တုဲ ညးတေအ် လုပ်ကလာပ်ဗဝ်ရဴရ။ ပ္ဍဲတမ်သၞာံ ၁၉၉၄ ဂှ် ညးတေအ် လုပ်ဒယှ်ေဒွက် နဒဒှ် ရာပ်ပါ နကဵုယၟု "Big Floyd" ပ္ဍဲ ဂကောံဟိပ်ဟောပ် Screwed Up Click ရ။ ညးတေအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မပါလုပ် ညံင်ဂကောံဂဳတဏအ် ဂွံဇၞော်မောဝ် ဂွံတိုန်စိုပ်စင် မွဲတၠကီုရ။  ပ္ဍဲကဵု ဂကောံသၟတ် ဘာကျာ်ခရေတ်ယာန်ဂှ်လေဝ် ညးတေအ် ပါလုပ် နဒဒှ် မၞိဟ်ဇၞော် ကေုာံ မၞိဟ်ထ္ၜလဘာ် သၟတ်တအ် မွဲတၠကီုရ။

ကြဴနူ ညးတေအ် ဒးဒုင်ရပ် နကဵု ဒုဟ်ကမၠတ် ကေုာံ သွံဂဥုဲၜူမာဲ မဂၠိုင်ကဵုအလန်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၇ ဂှ် ညးတေအ် ကေုာံ သကအ်ရဲညးတေအ်မသုန်တၠ လုပ်ဗတိုက်သ္ၚိမွဲ၊ ညးတေအ် ဒုင်ဝန် ဒဒှ်ရ ညးတေအ် ကလိလောန်လဝ် ဒုဟ်ဍာံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၉ တုဲ ညးတေအ် ဒးဒုင်ဖျေဟ်ထံင် မသုန်သၞာံရ။ ညးတေအ် ဂွံတိတ်နူထံင် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၃ ကြဴနူ မပဒတဴ ပ္ဍဲထံင် Diboll Unit ပန်သၞာံရ။ ညးတေအ် တိတ်ကၠုင် နူထံင်တုဲ ညးတေအ် ပါလုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံဘာကျာ် Resurrection Houston ရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ညးတေအ်ပြံင်အာမံင် ပ္ဍဲမိန်နေပဝ်လိသ် တွဵုရးမိနိသဝ်ဒါ သွက်ဂွံဂွံကမၠောန်ရ။ ညးတေအ် ကလိဂွံကမၠောန် နဒဒှ် သၟာလစဝ်ကွဳတြက် (truck driver) ကေုာံ ပၟင်ဆေင်(bouncer) တုဲ ပဒတဴ ပ္ဍဲကဵု St. Louis Park ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် ညးတေအ် ပါလုပ် ပ္ဍဲအရာမတက်ဝဳဒဳယဝ် ဒစဵုဒစး ပရေင်ပကီုပရာပ် နကဵုလွဟ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ညးတေအ် ဒးဒေါအ် နူကမၠောန်ပၟင်ဆေင် ဟိုတ်နူကဵု ကပ်ယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉။

ဘဝပူဂိုလ် 
ဖၠောယ်ဒ် နွံ ကောန်ဇာတ် မသုန်၊ ကောန်ဝုတ်ၜါ မနွံအာယုက် ၆ သၞာံ ကဵု ၂၂ သၞာံ မံင် ပ္ဍဲဟုသတောန်၊ ကောန်တြုဟ်မွဲ မံင်ပ္ဍဲဗြဳယာန် တွဵုရး တက်သေတ်။

စုတိ 
thumb|ရုပ်ကသူ ဖၠောယ်ဒ် ပ္ဍဲဒၞာဲညးတေအ် မဒးဒုင်ဂစိုတ်။
ပ္ဍဲ မေ ၂၅၊ ၂၀၂၀ ဖၠောယ်ဒ် ဒးဒုင်ရပ် နကဵုဒုဟ် မရပ်လဝ် သြန်ပတောအ် ၂၀ ပ္ဍဲကဵု ဖျာသဗ္ဗနိက် (grocery store) ပ္ဍဲကဵု Powderhorn Park ဗဒါဲဍုင် မိန်နေပဝ်လိသ် ဂှ်ရ။ တၠဖျာဂှ်ဟီု သြန် ၂၀ ဂှ် ဒှ်သြန်ပတောအ်၊ တၠဖျာဂှ် ဟီုကဵုညးတေအ် ၜံက်ညးတေအ် မရာန်ဂှ် ကလေင်ကဵု။ ညးတေအ် ဟွံကလေင်ကဵုတုဲ ဒှ်ကယျာန်ဓဝါတ် ရေင်သကအ်ရ။

ဟိုတ်နူဂှ်တုဲ ညးတေအ် ဒးဒုင်ရပ် ကဵုဗၠာဲသၟိင်ရ။ ဗၠာဲသၟိင် မၞိဟ်ဗုဗု ဒေရေက် ချဴဝိန် (Derek Chauvin) ထံက်လဝ်ကဵုက္ၜံင် ပ္ဍဲကအ်ညးတေအ် ပွိုင် ဒစာံမိနေတ် ကဵု ၄၆ စက္က ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မရပ်ညးတေအ်ဂှ်တုဲ ညးတေအ် ယီုဟွံဂွံ ဒးချိုတ်အာရ။ ဖၠောယ်ဒ်ဂှ် ပ္ဍဲတဲဒးဒုင်စုတ်လကံက်တဲတုဲ မုက်ဂှ်ဍဵုဖျေဟ်လဝ် ပ္ဍဲဂၠံင် နကဵုတင်က္ၜံင် ဗၠာဲသၟိင်ဂှ်ရ။ ဗၠာဲသၟိင်ၜါဂှ် ရပ်ဍဵုလဝ်ညးတေအ်တုဲ ဗၠာဲသၟိင်ပန်ဂှ် ဒတဴဗဵုဒၟံင်ရ။ မိနေတ်လက်ကရဴအိုတ် ပိ မိနေတ်ဂှ် ဖၠောယ်ဒ် ချဳဟွံမာန်တုဲ ဟွံယီုရ၊ ဆဂး ဗၠာဲသၟိင်ဂှ် ဟွံဗလး ဆက်ဍဵုလဝ် ညးတေအ်ဖိုဟ်ရ။ စဵုကဵု မၞိဟ်လွဳယဲကာတၟေင် (emergency medical technician) စိုပ်ဂှ် ဗၠာဲသၟိင်ဂှ် ထံက်ဍဵုလဝ် နကဵုတင်က္ၜံင် ပ္ဍဲကအ်ဗၠောယ်ဒ်ရ။ 

ဟိုတ်နူထံက်ဍဵုလဝ်ကအ် အခိင်ဗွဲမလအ်တုဲ ဖၠောယ်ဒ် ဒးချိုတ်အာရ။ 

ကြဴနူ ဖၠောယ်ဒ် စုတိအာတုဲ ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ဒစဵုဒစး ဗၠာဲသၟိင် မစကာဒြဟတ် အနိင်အထက် အလုံလိုက်မွဲရ။  ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်ဂှ် ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ သီုဖအိုတ် ၄၀၀ ဍုင် ကတဵုဒှ်တုဲ ပါဲနူဂှ် ဍုင်ယူရောပ်ဂမၠိုင်လေဝ် ထ္ၜးကီုရ။

စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ဝင် 

အလုံမွဲလိုက် ကၠောန်သဘင်ဗှ်ဗၞုဟ်ညးတေအ် နကဵုသဘင်ဇၞော်ဇၞော်ရ။ သဘင်ကမ္မဌာန်ညးတေအ်ဂှ် ကၠောန်ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ဂျောန် ၉၊ ၂၀၂၀ တုဲ ဇွညးတေအ်ဂှ် တိုပ်လဝ် ဗဒါဲ ဒၞာဲဇွ မိညးတေအ် ပ္ဍဲ Pearland, Texas ရ။

နိဿဲ 

ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ကဏ္ဍ:BEHM