ဗော်ဍုင်မန်တၟိ

ဗော်ဍုင်မန်တၟိ (, ) ဂှ် ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မကၠောန် သွက်အခေါင်ဂကူမန် ဂွံမံက်ဂတဝ်ကၠုင် နကဵုဗွဲမဗၠးၜး၊ မနွံကဵု ဒပ်ပၞာန် မကော်ဂး ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူမန် ရ။ ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု နာဲယှိုဲကျေန် ပ္ဍဲ ဂိတုဂျူလာင် သၞာံ ၁၉၅၈ ကြဴနူ ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် ပ္အပ်ထောအ်လွဟ် ကုအလဵုအသဳဗၟာတုဲရ။ တင်ရန်တၟအ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ပ္ဍဲအခိင် မစဒက်ပ္တန်ဗော်တအ်ကီု သီုကဵု သၞာံဗွဲကြဴတၟာလအ်ဂှ် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ဍုင်သၠးပွးဂကူမန် ယဝ်ရ အလဵုအသဳဗၟာ ဟွံတုပ်စိုတ် ဒုင်တဲ သၞောတ်ဍုင်ပံင်ကောံ ကောန်သွောန်ဒရိက် မနွံကဵု ဍုင်အခေါင်ပကင်ရင်အပိုင် ပေင်င် ကေုာံ အခေါင်ပတန်သၞောဝ်ဇကုကဵုဇကုရ။  ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် တင်ရန်တၟအ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ဍုင်မန် မနွံကု အခေါင်ပကင်ရင်အပိုင် ပေင်င် ကေုာံ အခေါင်ပတန်သၞောဝ်ဇကုကဵုဇကု အပ္ဍဲသၞောတ်ဖေဝ်ဒရေဝ် ကရောမ် ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံဗၟာရ။

ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ပါဲနူ သွာင်ပရေင်ပၞာန်တုဲ သွာင်ပရေင်ထတ်ယုက်၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ရုင်သၞောဝ်ဓဝ်တအ်လေဝ် နွံဒၟံင်ကီုရ။ ရုင်ဗဟဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် နွံပ္ဍဲဒေသကၞောတ်ၜဳရေဝ်၊ အဓိက တိဍာ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ မပကင်ရင်ဒၟံင်ဂှ် နွံပိခရိုင်၊ ခရိုင်သဓီု၊ ခရိုင်မတ်မလီု ကေုာံ ခရိုင်ထဝါဲရ။

ဝင်

ဒဒှ်အတိက် 
သဘင်မာဲ သၞာံ ၁၉၅၆ ဂှ် ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ် ခုင်သီုဖအိုတ် ၂၄၀ ဂှ် နကဵုဗော်ဖဆပလ က္လိဂွံ ၁၄၄ ဒၞာဲ၊ ဗော်ဒပ်ပံင်ကောံကောန်ဂကူဂမၠိုင် (အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု -ပမညတ(NUF) ဂှ် က္လိဂွံ ၄၇ ဒၞာဲရ။ ဗော်ဖဆပလ ဒက်ပ္တန်အလဵုအသဳတုဲ ဦးဝင်မောင် ဒှ်သမ္မတ၊ ဥူနု ဒှ်သကိုပ်ဝန်ဇၞော်ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲသၞာံဂှ် ဂိတုဂျောန် ၁၂ ဂှ် ဥူနု နုတ်တိတ် နူ တာလျိုင်သကိုပ်ဝန်ဇၞော်တုဲ စၞးဂှ် ပ္တိုန်စုတ် ဦးဗဆွေ။ သၞာံ ၁၉၅၆ ဂိတုမေ ၁ ဂှ် ဥူနု က္လေင်လုပ်ကေတ် တာလျိုင် ဒၞာဲသကိုပ်ဝန်ဇၞော်ပၠန်ရ။ ဟိုတ်နူ ပရေင်ပၠံင်အဝဵု အပ္ဍဲဗော်ဖဆပလဂှ်တုဲ ဦးဗဆွေ ကဵု ဦးကျော်ငြိမ်း ပါ်ကရေက်ဗော် နကဵုယၟု ဗော်ဖဆပလတန်ကြန် (တည်မြဲဖဆပလ) ကဵု ဥူနု ကဵု သခေန်တေန် (သခင်တင်)တအ်ဂှ် နဒဒှ် ဗော်ဖဆပလအးဇ္ၚး (သန့်ရှင်းဖဆပလ)ရ။ မၞိဟ်မပါလုပ် လပါ် တန်ကြန်တအ်ဂှ် ဒးဒုင်ပ္တိတ် နူကဵု ဂကောံအလဵုအသဳတုဲ နကဵု ဂကောံရဲအးဇ္ၚးတအ်ဟေင်ဂှ် က္လေင်ဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳတၟိပၠန်ရ။

ပ္ဍဲအခိင် သၟာပရေင်ဍုင်ဗၟာဂမၠိုင် ထ္ကးတုဲ မပၠံင်ဒၟံင်အဝဵုရေင်သကအ်ဂှ် နကဵု သကိုပ်ဝန်ဇၞော် ဥူနုဂှ် ကော်ဘိက်ကၠုင် ပရေင်ၜိုဟ်လလမ် ကုဂကောံလွပ်လွဟ်ဂမၠိုင် မပ္တံ ကုဗော်ကောန်မျူနေတ် မတိတ်လဝ် ဂြိုပ် နူသၞာံ ၁၉၅၈ ဂိတုမာတ် ၂၈၊ ကေုာံ ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင်ရ။ နကဵုဗော်ပၠတရဴဍုင်မန်လေဝ် ဂွံဆဵုဂဗ တက်ကျာ ကုအလဵုအသဳ ဥူနုကီုတုဲ က္လိဂွံ တင်လတုပ်စိုတ် ရေင်သကအ် လပါ်ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန်ဂှ် ပ္အပ်လွဟ်တုဲ ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန်ဂှ် နဒဒှ် ဗော်အပ္ဍဲသၞောဝ်မွဲ ဒက်ပ္တန် အပ္ဍဲဍုင်ဂွံ၊ တုဲပၠန် နကဵုလပါ်အလဵုအသဳဥူနုဂှ် ဗၟံက်ကဵုကမၠောန် သွက်ဂွံဗၟံက်စၟတ်သမ္တီ တွဵုရးဍုင်မန်ရ။ နကဵုတင်လတုပ်စိုတ်ဏအ်ဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၈ ဂိတုဂျူလာင် ၁၉ ဂှ် နကဵု ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် လုပ်ပအပ်လွဟ် ပ္ဍဲမတ်မလီု နကဵုယၟု က္ဍိုပ်လိက် "သမၠာဲ လွဟ် ကဵု ဒဳမဝ်ကရေသဳ" ရ။

နကဵု နာဲယှိုဲကျေန် ပါ်ပါဲလဝ် မုဟိုတ် ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် ဂွံဖျေဟ်လွဟ် ကုအလဵုအသဳဥူနုဂှ် "က္ဍိုပ်သကိုပ် ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန်လ္ၚဵုဂှ် ဟိုတ်နူပါ်ပါဲ အကာဲအရာပရေင်ဍုင်ကွာန် မကတဵုဒှ်ဒၟံင် ဟွံစိုပ်၊ တုဲပၠန် စၟဳဒၟံင် အရီုအဗင် နူဍုင်သအာင်ဂမၠိုင်ဂှ် ဟိုတ်နူဟွံကလိဂွံတုဲ စိုတ်ဓါတ်စှ်ေ၊ တုဲပၠန် မၞိဟ်သၞတအ် မဗလးနင်ဂှ် ဍိုဟ်ကေက် လီဠာန်ခိုဟ်တုဲ တုပ်စိုတ် ဖျေဟ်လွဟ်ရ။ တုဲပၠန် ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် ကဵု ဗော်ကရေင်ကေအေန်ယူ လပါ်ဘုံသၟဝ် ပရေင်ဆက်ဆောံ ဟွံပြေပြံင် ရေင်သကအ်တုဲ နကဵုဒပ်မန် ဂွံတန်တဴ ဗွဲဂီုကၠီုဂှ် အောန်စှ်ေကၠုင်။ 

နကဵု နာဲအံင်ထောန် မဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် ဗလးဏာ နာဲ(ဆိတ်နို့) ကေုာံ နာဲသာဟာန် သွက်ဂွံအာကော်ပၠုပ် နာဲယှိုဲကျေန်ကီုလေဝ် နာဲယှိုဲကျေန် ဟွံဗက်စဴကၠုင်၊ စၞးဂှ် နာဲယှိုဲကျေန် ချူဗစိုပ်နင်လိက် ကုနာဲအံင်ထောန် "သ္ဂံင်တအ်ဂှ် ရံင်ကဵု ဖိုလ်ယာယဳတုဲ ဖိုလ်ထာဝရဂှ် ကၠဟ်ထောအ်တုဲ ဗလးထောအ် လွဟ်တုဲ ပၞာန်ဗတိုက်ဂှ် နဇိုင် နတဲ ဗလးဇိုင် ဗလးတဲတုဲ ဒေါအ်ထောအ်တုဲရ။ နကဵုအဲ ပ္ဍဲအရာမကၠောန် ကမၠောန်တဝ်စၞေဟ် သွက်ဗၠးၜးဂကူမန်ဂှ် အခေါင်ဂကူမန်တအ် မသ္ဒးကလိဂွံထေက်တအ်ဂှ် ညံင်သ္ဂောအ်ကလိဂွံမာန် တာလျိုင်မစှ်ေကၠုင်ဂှ် ဆက်ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင်ရ။ မိက်ဂွံဒှ် ဥက္ကဋ္ဌတုဲ ကၠောန်ဒၟံင် ဟွံသေင်ရ။ အကာဲအရာ မကတဵုဒှ်ဒၟံင် တ္ၚဲဏအ်ဂှ် ဂတှ်ဝင် သှ်ေၜက်အာတုဲ ညံင်ရဴသ္ဂံင်တအ်ဂှ် အဲဟွံမိက်ဖျေဟ်လွဟ်။ နဒဒှ် ကောန်မန်ဓမ္မတာမွဲ ပံင်တောဲ ကုဒြဟတ်မဟာမိတ် မက္လိဂွံလဝ်တုဲတအ်ဂှ်တုဲ ၜိုတ်အစောမ်မနွံ ၜိုတ်ညာဏ်မနွံ၊ နဒဒှ် သၟာပၠန်ဂတး တာလျိုင်ဝင်မကဵုလဝ်မွဲဂှ် စဵုကဵု မန်တအ် မကလိဂွံ အခေါင်ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဇကုဇကုဂှ် ဆက်တုဲ ဗတိုက်အာရောင်။"

မဒက်ပတန် ဗော်
thumb|ဗီုရုပ် နာဲယှိုယ်ကျေန် ညးမစဒက်ပ္တန်လဝ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ
အခိင် အလဵုအသဳဥူနု မဗလးနင်မၞိဟ် သွက်ဂွံဆဵုဂဗ ပ္ညဳပ္ညပ် ကုဗော်ပၠတရဴဍုင်မန်ဂှ် နာဲယှိုဲကျေန် ကေတ်ဒၟံင်တာလျိုင် ပ္ဍဲဒပ်ပံင်ကောံရ။ နကဵုအလဵုအသဳဥူနုဂှ် ပ္ညဳပ္ညပ်ဒၟံင် ကုဗော်လွပ်လွဟ်နာနာ သွက်ဂွံ လုပ်ကၠုင်ဍုင်ရ။ နကဵု နာဲယှိုဲကျေန် ဟွံဒုင်တဲ ကိစ္စမဖျေဟ်လွဟ်ဂှ်တုဲ သွက်ဂွံဗဒေါအ်ဂှ် ၜိုန်ရ ဂ္စာန်စဴကၠုင်ကီုလေဝ် လ္ဇုဲအာရ။ ၁၉၅၈ ဂျူလာင် ၁၉ ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် ဖျေဟ်လွဟ် ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု၊ တ္ၚဲယး ဂျူလာင် ၂၀ ဂှ် နကဵု နာဲယှိုဲကျေန် ညးမွဲဓဝ်ဂှ် ဒက်ပ္တန် ဗော်ဍုင်မန်တၟိရ။ 

နာဲယှိုဲကျေန် ဗက်ဂၠာဲသၟာန်ဂှ် ဂွံတီကေတ် ပ္ဍဲခရိုင်သဓီုဂှ် နာဲနေ (ဓမ္မနေ) မညးဟွံဖျေဟ်လွဟ်မွဲတၠ သှ်ေဒၟံင်ရ။ နာဲနေ လုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဗော်ဍုင်မန်တၟိတုဲ ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ဒှ်အာ မၞိဟ်ၜါတၠရ။ ကိုပ်ကၠာ နာဲယှိုဲကျေန် ဟွံဂွံတိတ်အာ ဗဟဵုဒပ်ကရေင်ကဝ်တူလေဂှ် ဗလး နာဲမိုးညိုတုဲ ဗက်စန်ဒက် ကောန်ပၞာန် စချဳဓရာင်ကၠုင် ပရေင်ပၞာန်ရ။

အကာဲအရာ အပ္ဍဲဍုင် 
အသိင် ဗော်ဖဆပလ မထကးလဝ် ၜါကရေက်၊ ဖဆပလတန်ကြန် ကဵု ဖဆပလအးဇ္ၚး ပ္ဍဲဂိတုဨပြဳဂှ် ၜိုန်ရ ဖဆပလအးဇ္ၚးတအ် ဂွံဒှ် အလဵုအသဳအလဵုအသဳကီုလေဝ်၊ အသိင်ပၠံင်အဝဵု ရေင်သကအ် မ္ၚးစၠတ်ထဝ်ဂှ် ဟွံဍိုန်လျဏီဖိုဟ်ရ။ ၁၉၅၈ ဂိတုသေတ်တေမ်ဗါ ၂၃ -၂၄ ဂှ် မၞိဟ်စၞး နူဒပ်ပၞာန်ဗၟာဂမၠိုင် နွံတမ် ဂဥုပ်သကိုပ်ဗိုလ်အံင်ဂျဳ (ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး)၊ ဂဥုပ်သကိုပ်ဗိုလ်တေန်ဖေ (ဗိုလ်မှူးချုပ်တင်ဖေ)၊ သကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော်မောင်မောင် (ဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင်) တအ် ကၠုင်ဆဵု ကုဂကောံအလဵုအသဳအးဇ္ၚးတအ်ရ။ တုဲဂှ် ရဲဂကောံအလဵုအသဳဂမၠိုင် ဆက်ကောံဓရီုအာ ညးသကအ် ကၠိုဟ်ဗတံရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် နကဵု ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန် လေဝ် စိုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲကောံဓရီု ဂကောံအလဵုအသဳဖဆပလအးဇ္ၚးတအ် မွဲလစုတ်ကီုရ။ တုဲဂှ် ဂကောံအလဵုအသဳတအ် ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် တုပ်စိုတ် ရေင်သကအ် ဒဒှ်ရ နကဵုညးတအ် သွက်ဂွံပဒတန် တုပ်စိုတ် ပ္ဍဲကောံဓရီုစၠတ်ထဝ် ပ္ဍဲသေတ်တေမ်ဗါ ၂၈ ဂှ် ဒဒှ်ရ ပ္တိုန်ဂလာန် သွက်ဂွံ ခပတိုန် ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန် နဒဒှ် သကိုပ်ဝန်ဇၞော်ရ။ စပ်ကဵု ကိစ္စ ပၞာန်မကၠုင်ဆဵု ကုသၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်ဏအ်ဂှ် နကဵု သွာင်ပၞာန်တအ်ဟီုဂှ် နကဵု သကိုပ်ဝန်ဇၞော်ဥူနု ကော် သွက်ဂွံ ပသောင် အကာဲအရာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်တုဲ ကၠုင်ဆဵု။ နကဵု ဥူနုဂှ် ညးဟီု နူကဵု ဒပ်ပၞာန် ကၠုင်ဟီု သွက်ဂွံပ္ညိင်ဍုင်တုဲ ဍုင်ဂှ် ဒးပအပ်ကဵု ပၞာန် ပွိုင် ၆ ဂိတုတုဲ နကဵုပၞာန် က္လေင်ကၠောန်ကဵု သဘင်မာဲတၟိရ။ စၠတ်ထဝ် ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ်တုဲ နကဵု သကိုပ်ဝန်ဇၞော် ဥူနုဂှ် ချပ်ဗ္စိုပ်လိက် ဇကုဂဥုပ်သေနာပတိပၞာန် ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန်၊ နကဵု ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန် ဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳပၟင်ဍုင် ထိင်ဒဝ်ကဵု ဍုင်ညိ။ တုဲမ္ဂး အပ္ဍဲ ၆ ဂိတုဂှ် ကၠောန်ကဵု သဘင်မာဲ သွက်ဂွံဒက်ပတန် စၠတ်ထဝ် ကေုာံ အလဵုအသဳဍုင်တၟိရ။ ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန် ပ္တိတ်အမိင် အ

နကဵု ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် ပ္အပ်လွဟ်ဇကု ကုအလဵုအသဳ ဥူနု ဂွံပိဂိတုပြင်ညိဂှ် အဝဵုဍုင်ဂှ် စိုပ်အာ သၟဝ်ပၞာန်ရ။ နကဵုအလဵုအသဳပၟင်သ္ၚိ ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန်ဂှ် ၁၉၅၉ ဂိတုဨပြဳ ၂၉ ဂှ် စောဖွာသေံဇၞော် ၃၄ တၠဂှ် ဒးပအပ်အဝဵုဇကု ကုဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန်ရ။ နကဵု အလဵုအသဳပၟင်ဍုင်ဂှ် သၞာံ ၁၉၅၉ ဂှ် ကၠောန်ကဵု သဘင်မာဲကီုရ။ ဆဂး စိုပ်သၞာံ ၁၉၆၀ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ဂှ် က္လေင်ကၠောန် သဘင်မာဲပၠန်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်မာဲဏအ်လေဝ် ဗော်ဥူနုတအ်ရ က္လေင်ဇၞးအာပၠန်တုဲ ဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳပထစ။ နကဵု ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် လုပ်ဒုင်ရုဲမာဲကီုတုဲ ဂွံဇၞးမာဲ ဆအမာတ် ပိတၠ။ နာဲအံင်ထောန်၊ နာဲဖဝ်ချဝ် ကေုာံ နာဲဖဝ်စိင်တအ်ရ။ ဆဂး ဂွံၜါသၞာံ ၁၉၆၂ ဂိတုမာတ်ဂှ် နကဵု ဒပ်ပၞာန်ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန် က္လေင်သိမ်ကေတ် အဝဵုဍုင်ရ။ က္ဍိုပ်သကိုပ် သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုင် သီုကဵု က္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကူမန်တအ်ဂှ် ဒးရပ်စုတ်ထံင်ရ။ ကောန်ဂကူမန်တအ် ဂွံညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ နကဵုနဲသဳကၠဳ ပ္ညဳပ္ညပ်ကေတ်ဂှ် အခေါင်အရာဂကူမန် က္တဵုဒှ် မံက်ဂတဝ်ကၠုင် ဟွံမာန်တုဲ ညးမဆာန်ဂကူမန်တအ် ကၠုင်ပံင်တောဲ ပါလုပ် ပေါဲဗတိုက် သွက်အခေါင်ဂကူမန် ပ္ဍဲဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် က္လေင်ဂၠိုင်ကၠုင်ပၠန်ရ။

ကမြေက်ဗော်ဂမၠိုင်

နာဲဓမ္မနေ ဗော်ဟံင်ပြာ်ကောန်ဂကူမန် 
နာဲဓမ္မနေ ညးမပါလုပ် ပ္ဍဲဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကရောမ် နာဲယှိုယ်ကျေန် ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် သၞာံ ၁၉၆၅ အခိင်မကေတ်လဝ် တာလျိုင် ညးအုပ်ဗော်ဂှ် က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ပါ်တိတ် ဗော်တၞဟ် နကဵုယၟု ဗော်ဟံင်ပြာ်ကောန်ဂကူမန် ရ။ ဗော်ဟံင်ပြာ်ကောန်ဂကူမန် ကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဒှ်ပန်ရေင်သကအ် နကဵုလွဟ်ရ။
စိုပ်သၞာံ ၁၉၇၁ ဂှ် နာဲမန်ဍာံ ကဵု နာဲကျဝ်အုင် တအ် က္လေင်ပံင်ကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိပၠန်တုဲ ဒြဟတ်ဒပ်ဏအ်ဂှ် နကဵုဗော်ဍုင်မန်တၟိ ပံင်ဒပ်ခရိုင်လၟိဟ်၂ ကေုာံ တမ်ဒပ် ဗညာဓရာံ မာန်ကၠုင်ရ။ စိုပ်သၞာံ ၁၉၇၃ နာဲကျဝ်အုင် ပါ်တိတ် နူတမ်ဒပ်ဗညာဓရာံတုဲ အာပံင် ကုက္ဍိုပ် နာဲအံင်ကျောန် မနွံ ပ္ဍဲဒေသဇြပ်ဗုတေအ်ရ။

ဗော်ကလေင်စဴဍုင်မန် နာဲကျဝ်အိင် 
နာဲကျဝ်အိင် ဒက်ပ္တန် ဗော်ကလေင်စဴဍုင်မန်တုဲ ပဒတဴ ပ္ဍဲဒေသရေဝ်။ ဗွဲကြဴ စိုပ်သၞာံ ၁၉၇၃ ဂှ် က္လေင်ပံင် ကုဗော်ဍုင်မန်တၟိပၠန်။

က္ဍိုပ် နာဲအံင်ကျောန်၊ ဗဝ်ဏဳ ကေုာံ အရဳ 
သၞာံ ၁၉၆၆ ဂှ် နာဲအံင်ကျောန်၊ ဗဝ်ဏဳ ကေုာံ အရဳ တအ်ဂှ် ဟွံမိက်မံင် သၟဝ်ဗဟဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ မံင်တန်တဴကေတ်ကေတ် နဒဒှ် ဗော်တၞဟ်ခြာ ပ္ဍဲဒေသဇြပ်ဗု။ သၞာံ ၁၉၇၃ ဂှ် နာဲကျဝ်အုင် နူတမ်ဒပ်ဗညာဓရာံ ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ကၠုင်ပံင် ကုဒပ်ဝွံရ။

နာဲမိုင်တေန် 
သၞာံ ၁၉၇၁ နာဲမိုင်တေန် ညးမဒှ် P-A ဥက္ကဋ္ဌဇၞော် နာဲယှိုဲကျေန် ကၠတ်ပ္တိတ်ဏာလွဟ်တုဲ ပါ်တိတ် အာဖျေဟ်သဇိုင် လပါ်ချံင်ချဳ ဂတှ်ေပယျဵုခရိုင်ဗိက်တေအ်ရ။

နာဲလေန်ထောန်၊ နာဲယှိုင်၊ နာဲကျဝ်အိင် 
အကြာ သၞာံ ၁၉၇၆ - ၁၉၇၇ ဂှ် နာဲလေန်ထောန်၊ နာဲယှိုင် နူကဵု တမ်ဒပ်ခရိုင်ကီု နာဲကျဝ်အိင် နူကေု တမ်ဒပ်လၟိဟ် ၃ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ပါ်တိတ် နူဗော်ဍုင်မန်တၟိတုဲ အာဖျေဟ်သဇိုင်ဒပ် ပ္ဍဲဒေသရေဝ်ရ။ နကဵုဒပ်ဏအ် ဟိုတ်နူဒြဟတ်နွံၜိုတ်ဒးရးတုဲ အာတ်မိက်ကၠုင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ညံင်ဂွံပစၟတ်သမ္တီကဵု တိဍာ်ညးတအ်တၞဟ်ခြာကီုရ။ တုဲပၠန် နာဲပါန်သာ ညးမဒှ် ကမ္မတဳဗဟဵုဂှ်လေဝ် ဟိုတ်နူ ဒးဒုင်ကေတ်အရေဝ်တုဲ အာပံင်ထောအ် ကုဂကောံဏအ်ကီုရ။ နကဵုရဲဂကောံဏအ်ဂှ် သီုဒှ် ပဋိပက္ခ ကဵုဗော်ဍုင်မန်တၟိ နကဵုလွဟ်ကီုရ။

ဗော်ထကးၜါကရေက် 
သၞာံ ၁၉၈၀ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဗော် အလန်ပထမဂှ် လညာတ်တၞဟ်ခြာ က္တဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ အပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဗဟဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကျာ်ပိ။ နကဵု ဥက္ကဋ္ဌဇၞော် နာဲယှိုဲကျေန် ပါ်တိတ်အာ ပဒတဴ ပ္ဍဲဝင်က။ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကျာ်ပိဂှ် နာဲနလ္လာ ဆက်က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ရ။ အကြာ ဗော်ၜါဝွံ ပဋိပက္ခနကဵုလွဟ် က္တဵုဒှ် ဗွဲမသ္ကာတ်မြဟ်ရ။ စိုပ်သၞာံ ၁၉၈၇ ကြပ်အိုတ်ဂှ် ဗော်ထကးဒၟံင်ၜါဂှ် က္လေင်ဒှ်အာမွဲဗော်ပၠန်ရ။

ဆက်ဗှ် 
ဝင်ပၠန်ဂတးမန် ခေတ်တၟိ

နိဿဲ