Bahaso Aceh

Bahaso Aceh adolah sabuah bahaso nan ditutuakan dek urang Aceh nan tingga di wilayah pasisia, sabagian padalaman, jo sabagian kapulauan di Aceh. Bahaso Aceh tamasuak dalam rumpun bahaso Chamic, cabang dari rumpun bahaso Melayu-Polinesia, nan iyonyo sandiri cabang dari rumpun bahaso Austronesia.

Silsilah 
Bahaso Aceh tamasuak dalam kalompok bahaso Chamic; bahaso-bahaso nan punyo patalian arek jo bahaso Aceh adolah bahaso Cham, Roglai, Jarai, Rade jo anam bahaso lain dalam rumpun bahaso Chamic. Bahaso-bahaso lainnyo nan juo takaik jo bahaso Aceh adolah bahaso Melayu jo bahaso Minangkabau.

Pasebaran 

Bahaso Aceh tasebar tarutamo di wilayah pasisia Aceh. Bahaso ko ditutuakan muloi dari Manyak Payed, Aceh Tamiang di pasisia timur sampai ka Trumon, Aceh Selatan di pasisia barat.

Pantai Timur Aceh 

 Kota Sabang
 Banda Aceh
 Aceh Besar
 Pidie
 Pidie Jaya
 Bireuen
 Aceh Utara
 Lhokseumawe
 Aceh Timur (kacuali di 3 kecamatan, Serba Jadi, Peunaron jo Simpang Jernih di mano bahaso Gayo dipakai)
 Langsa
 Aceh Tamiang, di kecamatan Manyak Payed

Pantai barat Aceh 

 Aceh Jaya
 Aceh Barat
 Nagan Raya
 Aceh Barat Daya (kacuali di kecamatan Susoh di mano bahaso Jamee ditutuakan)
 Aceh Selatan (bacampua jo bahaso Kluet sarato bahaso Jamee)

Fonologi 

Barikuik adolah fonem-fonem bahaso Aceh.

Vokal biasonyo ado di pasangan muluik/sengau, walaupun hanyo ado tigo vokal sengau patangahan jo ado vokal oral patangahan nan jumlahnyo duo kali labiah banyak.  indak batua-batua di tangah, walaupun nan nampak di siko dek alasan estetika. Baitu pulo,  juo ditampakan sabagai ( nan labiah ka balakang. Salain vokal monoftong di atas, bahaso Aceh juo mampunyoi 5 diftong oral, surang-surang jo pasangan sengau:

 
 

 adolah alveodental laminal.  sacaro teknis barupo post-alveolar tetapi dikalompokkan dalam kolom langik-langik untuak alasan estetika.

Contoh 

 Peue haba? = Apo kaba?
 Haba gèt = Kaba baiak.
 Lôn piké geutanyoë han meureumpök lé = Den kiro wak indak ka basuo lai do.
 Lôn jép ië u muda = Den minum aia karambia mudo.
 Agam ngön inöng = laki-laki jo padusi
 Lôn = Ambo/Den/Awak
 Kah, droë , Gata = waang, awak, sanak
 H'an = indak
 Na = ado
 Pajôh = makan
 Jih, dijih, gobnyan = inyo
 Ceudah that gobnyan. = Gagah bana inyo.
 Lôn meu'en bhan bak blang thô. = Awak bamain bola di sawah kariang.

Rujuakan

Pautan lua 

 
  Portal Baraja Bahaso Aceh
  Baraja Bahaso Aceh