Mohammad Natsir

Mohammad Natsir (17 Juli 1908 – 6 Februari 1993) iya arèya ulama’, politikus bân pejuang kemerdekaan Indonesia. Natsir arèya sè abhâbhât sekaligus pemimpin partai politik Masyumi, bân tokoh Islam Indonesia sè kasohor. Natsir toman ajabat mentri bân Perdana Mentri Indonesia, dhinèng èkancah internasional, dhibi'na toman ajabat presiden Liga Muslim Dunia (World Muslim League) bân ketua Dewan Masjid se-Dunia.

Natsir lahèr ban rajâh è Solok bân ahèra ngallè ka Bandung kaangghuy alanjutaghi pendidikan SMA bân ajhâr èlmo Islam sè lèbbi lowas è perguruan tèngghi. Natsir maso’ dè’ka dunia politik  èpèrtènga’an 1930-an bân agabung partai politik sèaideologi Islam. Èbakto 5 September 1950, Natsir èangkat dhâddhi Perdana Mentri Indonesia kapèng lèma’. Samarèna nyorot dàri jabatanna ètangghal 26 April 1951 polana asèlisih paham bân Presiden Soekarno, Natsir sajèn vokal èdâlâm nyowaraaghi pèntinga peranan Islam è Indonesia. Natsir tanoro’ dha’ka pemberontakan PRRI sè ahèra madhâddhi Natsir èpenjara. Samarèna èbèbasaghi ètaon 1966, Natsir lako akritik pamarènta sè èpimpin Soeharto.

Natsir bànya’ nolès pamikkèran Islam. Dhibi’na aktif nolès è majalah-majalah Islam samarèna karya tolèsa sè lughàlluna èterbi’aghi ètaon 1929, saènggâna èahèr hayatta Natsir lanolès rakèra 45 buku bàn atosan karya laènna. Dhibi’na mandhàng Islam akanta bàgiyàn sè ta’bisa èpèsa dàri budhàjà Indonesia. Dhibi’na ngako tamaghàh dhà’ pamarènta’an Soekarno bàn Soeharto dhà’ Islam. Sèmasa odi’na, dhibi’na èbèrri’ jhuluk doktor honoris causa èantarana dàri Lebanon bàn dàri Malaysia. Ètangghàl 10 November 2008, dhibi’na ènyataaghi dhàddhi pahlawan nasional Indonesia. dhibi’na èkenal dhaddhi mentri sè ta’andi’ kalambhi bhàgus, jas sè èangghuy ètambhàl. Dhibi’na èkenang dhàddhi mentri sè ta’andi’ roma bàn nolak èbèrri’ montor mewah.

Kaodi’anna 
Mohammad Natsir lahèr è Alahan Panjang, Lembah Gumanti, Kabupaten Solok, Sumatra Barat èbakto 17 Juli 1908 dàri pasangan Mohammad Idris Sutan Saripado bàn Khadijah. È bakto kèni’'na, dhibi’na bàn keluargana odi’ èromana Sutan Rajo Ameh, saudagar kopi sè kasohor èdissa’na. Sareng sè anḍi’ roma, roma arowa èbâgi dhâddhi ḍuwâ’ bâgiyân: sè anḍi’ roma sarta bhâlâ dhingghâl è bâgiyân sè kacèr bân Mohammad Idris Sultan Saripado dhingghâl è selajâh kanganna. Dhibi’en anḍi’ 3 orēng tarètan ghândhu’, sèbâng anyama Yukinan, Rubiah, bân Yohanusun. Kalaghungan sè terakhèr eppa’an panèka mènangka pangghâbâ pernata è Alahan Lanjhâng, dhinèng kaèna arèya sorang olama’. Dhibi’en agghu’ dhâddhi pemangku adhât kaangghuy  kaumma sè asalla dâri Maninjau, Tanjhung Raya, Agam kalabân ghâllar Datuk Sinaro nan Lanjhâng.

Natsir amolaè pendidikanna è Sakolah Rakyat Maninjau dhâghâ ḍuwâ’ taon kantos kellas ḍuwâ’, pas ngallè ka Hollandsch-Inlandsche School (HIS) Adabiyah è Padang. Saampon brâmpan bulân, dhibi’en ngallè polè ka Solok bân èpatoro’ è romana sadhâghâr sè anyama Ajhhi Musa. Salaèn ajhâr è HIS è Solok ka siyang arè, dhibi’en kèya ajhâr aghâma Islam è Madrasah Diniyah ka malem arè. Tello’ taon saamponna, dhibi’en bâli ngallè ka HIS è Padang abhârâng kaka’an. Ka taon 1923, dhibi’en alanjutaghi pendidikanna è Meer Uitgebreid Lager Onderwijs (MULO) pas noro’ agabung kalabân perhimpunan-perhimpunan pemuda akanta Pandu Nationale Islamietische Pavinderij bân Jong Islamieten Bond. Saampon lulus dâri MULO, dhibi’en ngallè ka Bandung kaangghuy ajhâr È Algemeene Middelbare School (AMS) sampè’ tammat ka taon 1930, dâri taon 1928 sampè’ 1932, dhibi’en dhâddhi ketua Jong Islamieten Bond (JIB) Bandung, dhibi’en kèya dhâddhi pangajhâr saampon ollè pelatihan ghuru salama duwâ’ taon è Perguruan Tègghih, dhibi’en sè ampon ngaollè Pendidikan Islam è somattra bârâ’ sabelluna kèya madâlâm èlmo aghâmana è Bandung, tamaso’ ḍâlâm cèmpèr tafsir Al-Qur'an, hokom Islam, bân dialektika, pas ka taon 1932, Natsir aghuru ka Ahmad Hassan, sè agghu’ dhâddhi tokoh organisasi Persatuan Islam.

Ka 20 Oktober 1934, Natsir anèka sarèng Nurhabar è Bandung. Ḍâri pakabinan kasebbhut, Natsir èparèngi ennem ana’. Natsir kèya èkataoè akuwasaè cem-macem bhâsa, akanta ènggris, Bâlândhâ, Prancis, Jerman, Arab, bân Esperanto. Natsir kèya anḍi’ kasennengan sè paḍâ bân anḍi’ kasemma’an sarèng Douwes Dekker, panèka amain laghu. Natsir enḍâ’ amain viol bân Dekker endâ’ amain calempong. Mohammad Natsir kèya segghut acaca ḍâlâm bhâsa Bâlândhâ sarèng Dekker bân segghut acaca laghu klasik Ludwig van Beethoven bân tolèsan karjâ Boris Leonidovic Pasternak, novelis ḍâri Rusia ka robuk rowa. Kasemma’anna sarèng Dekker, anyâbâbaghi Dekker ghellem maso’ Masyumi. Ide-ide Natsir sarèng Dekker masalah parjuwângan, demokrasi, bân kaadhilan ènilai paḍâ sarèng Natsir.

Dhibi’en sèdhâh ka 6 Pebruari 1993 E Jakarta bân èkobhuraghi saarè saamponna.

Karjâ bân buku sè ètolès 
Salama ngajâlenè pendidikana è AMS, Natsir maè neddâ' ḍâlem dunnya jurnalistik. Bhâkto 1929, ḍuwâ' artikel sè ètolès rowa èmuat ḍâlem majalah Algemeen Indische Dagblad, iyâ arèya aombhul Qur'an en Evangelie (Al-Quran bân Injil) bân Muhammad als Profeet (Muhammad dhâddhi Nabi). Kantos, rowa bhâreng toko Islam laènna amaddhâk sorat kabhâr Pembela Islam sè terbi' ḍâri taon 1929 sampe' 1935. Rowa pole bânnya' nolès kalabân pandanganna ḍâ' agâma è man-dèmman majalah Islam akadhi Pandji Islam, Pedoman Masyarakat, bân Al-Manar. Metorotta, Islam aropa'aghi bâgiyân sè ta' bisa èpesaaghi ḍâri buḍâjâ Inḍonèsia.

Natsir marè nolès sakètar 45 buku otabâ monograf bân ratosan artikel sè amoat pandanganna kalabân Islam. Rowa aktip nolès è majalah-majalah Islam sâjjâk karjâ tolès ḍâ'-kaḍâ'na èterbi'i è taon 1929. Karjâ palèng awwâlla omomma abhâsa Blânḍâ bân Inḍonèsia, sè bânnya' abahas kalabân pekkèrrânna Islam, buḍâjâ, hubungan antara Islam bân politik, bân peran nè'-binè' ḍâlem Islam. Karjâ-karjâ salanjotta bânnya'  sè etolès ḍâlem bhâsa Enggres, bân lebbi afokus ḍâ' politik, berta kalabân Islam, bân hubungan antara ommat Kristiani bi' Muslim. Ajib Rosidi bân Haji Abdul Malik Karim Amrullah anyebbutaghi jhâ' tolèsan-tolèsan Natsir marè dhâddhi catetan sajârâ sè bisa dhâddhi panduân ḍâ' ommat Islam. Salaèn nolès, Natsir polè amaddhâk sakola Pendidikan Islam è taon 1930, sakola kasèbbhut ètotop samarèna pa neng-nenga Jepang è Inḍonèsia.

Maskè la Natsir anḍi' latar kaodi'ân pendidikan è Blânḍâ, Natsir ta' ânde' sama sakalè kaangghuy ngalakonè westernisasi otabâ sekularisasi ḍâlèm dunnya pendidikan Islam. Rowa pole parduli mènangka pangarona pendidikan Barat ḍâ' generasi ngoḍâ. Sabhânderrâ, langkana rèya sè parduli ḍâ' dunnya pendidikan èsebbabaghi samarena rowa maca karangan Snouck Hurgronje sè alabân Islam, akadhi Netherland en de Islam sè maparaghi strategi Hurgronje ḍâlem alabân Islam. Buku jèya sè di-budina kantos ghâbhây Natsir atekad ngalabân Blânḍâ lebât jalor pendidikan.

Pangormatân 
Pamarènta Inḍonesia bhâkto jârèya, sè èpimpin Soekarno otabâ Soeharto, paḍâ nyangka Mohammad Natsir mènangka alabânan bân ta’ toro’ oca’, sampè’ sangkaan jârèya Mohammad Natsir maso’ tadhân. Dhinèng è naghârâ laèn, Natsir sangât èhormati bân èarghâi, saèngghâ bânnya’ pengarghâân sè èbâghi ka dhibi’na.

Dunnya Islam ngakoni Mohammad Natsir mènangka pahlawan sè alèbâti bâtâs bhângsa bân nanghârâ. Bruce Lawrence anyâbbhutaghi Natsir iyâ arèya politisi sè palèng gânol adukung pembaruan Islam. È taon 1957, dhibi’na narèma bintang Nichan Istikhar (Grand Gordon) ḍâri Rajhâ Tunisia, Lamine Bey sabâb usahana abhânto parjhuangan kamardhikaan rakyat Afrika Utara. Pengarghâân Internasional laènna iyâ arèya  Jaa-izatul Malik Faisal al-Alamiyah è taon 1980, bân pengarghâân ḍâri brâmpan olama’ bân pemèkkèr kotara ènga’ Syekh Abul Hasan Ali an-Nadwi bân Abul A'la Maududi.

È taon 1980, Natsir èberri’ pengarghâân Faisal Award ḍâri Rajhâ Fahd Arab Saudi melalui Yayasan Rajhâ Faisal è Riyadh, Arab Saudi. Dhibi’na ngaollè jhuluk doktor kahormatân è bidang politik Islam ḍâri Universitas Islam Libanon è taon 1967. È taon 1991, dhibi’na ngaollè duwe’ jhuluk kahormatân, iyâ arèya è bidang sastra ḍâri Universitas Kebangsaan Malaysia bân bidang pemikiran Islam ḍâri Universitas Sains Malaysia. Pamarènta Indonesia ngormati dhibi’na samarèna 15 taon kamatèanna, è tangghâl 10 Nopèmber 2008 Natsir ènyataaghi mènangka pahlawan nasional Indonesia. Soeharto tagin abârri' jhuluk pahlawan ka sala sèttong "'eppa' bhângsa"' rèya. È masana B.J. Habibie, dhibi’na èberri’ pengarghâân Bintang Rèpublik Indonesia Adipradana.

Tokang siyar Ramadhian Fadillah alaporaghi saongghuna Natsir tokoh sederhana salanjhânga jhâman. Dhibi’na alaporaghi saongghuna Natsir “ta’ andi’ kalambhi bhâgus, jasse ètambel. Natsir èkènga’è mènangka menteri sè ta’ andi’ roma bân anolak èberri’ hadiah motor miwa.”  George McTurnan Kahin –ngajhâr è Universitas Cornell- ollè kabhâr ḍâri Agus Salim mon bâdâ staf ḍâri Kamentrian Panerangan sè bhâkal angompolaghina pessè ghâbâi Natsir sopajâ akalambhiyân lebbi pantes. Apapolè, kalambhina coma duwe’ settle bân ella blukbuk. Èbhâkto Natsir nyorot mènangka perdana mentri è bulân Maret 1951, jhuru tolèssa Maria Ulfa, anyeraaghi ḍâ’ dhibi’na karèna dana taktis kalabân bânnya’ saldo sè sabhândârrâ hak Perdana Mentri. Natsir anolak bân dana jârèya èbâghi ka koprasi karyawan Natsir ta’ ngala’ sepèsèrpun. Natsir èkoca’è nolak motor Chevrolet Impala. Padahal, è romana dhibi’na coma andi’ motor toa,  De Soto sè dhibi’na mellè dhibi’ ghâbây ngater-ngoni’i na’-ana’ân. Sabellum dhibi’na ngallè ka jhâlân jhâbâ, dhibi’na ngallè ka jhâlân Pegangsaan Timur sè bâdâ è Jakarta. Maka, sâbâb jârèya dhibi’na noro’ PRRI, dhibi’na maso’ ka sèttong tadhân ka tadhân laèn slama 1960-1966 bân bhâlâna kaèlangan roma sè è Jhâlân Jhâbâ bân motor De Soto jârèya. Artana èrampas pamarènta.

Sombher 

Bhângsa:Orèng
Bhângsa:Olama'