Asiyah

Asiyah (bhâsa Arab: آسية) jughân èsebbhut Asiyah binti Muzahim (bhâsa Arab: آسية بنت مُزَاحِم) iyâ arèya sebbhut èpon binèna Fir’aun è jhâmana Nabbhi Musa bân ḍhâḍḍhi sala sèttong orèng binè’ sè palèng bhâgus ḍâlem aghâma Islam.

Ayât 
“Bân Allah aghâbây ompama ḍâ’ rèng-orèng sè iman, binè èpon Fir’aun, ènalèkana aḍhâbu, ‘Addu Pangèran kaulâ, bhâdiaghi roma ḍâ’ kaulâ  è seddhi’ èpon panjenengan dâlem sowarghâ bân pasalametaghi kaulâ ḍâri Fir’aun bân kalakona bân salametaghi kaulâ ḍâri rèng-orèng sè blâka.” (QS. At-Tahrim: 11).

Carètana 
Al-Qur’an coma nyebbhut binèèpon Fir’aun, anapon dhinèng asma Asiyah panèka meḍḍhâl ḍâri riwayât hadis. Carètana ḍâlem Al-Qur’an bâḍâ è Sorat Al-Qashash ayât 7-13 sè nyebhutaghi carètana Nabbhi Musa sè èkala’ ḍâri songay.

Èbhu angka’ Nabbhi Musa 
Asiyah èghâmbhâraghi mènangka orèng binè’ sè ngaghungè obu’ lanjhâng è talè’è sè abârna cèllèng. Kabulâna mangghi Nabbhi Musa sè ghi’ bhâji’ è songay saampona asèram. Sè èghâmbhâraghi Jami’ at-Tawarikh, è sebbhutaghi jhâ’ kalambhina Kabulâna Asiyah sè asèram èghântong è ka-bhungka. Anapon dhinèng aros songay panèka èhias kalabân rengghân Tionghoa.

Al-Qur’an ta’ nyebbhutaghi kalabân jellas cem-macem lakona Fir’aun sè nyakè’è Bani Israil. Bânnya' olama' sè aparèng katerrangan jhâ’ Fir’aun alako ghâpanèka amarghâ parcajâ jhâ’ bhâkal bâḍâ Bani Israil sè bhâkal marosak kakobasana. Sabâgiyân nyebbhutaghi jhâ’ Fir'aun ce’ parcâjâna amarghâ Fir’aun amèmpè ngatèla’ apoy ḍâri Baitul Maqdis (Palèstina) ḍâteng bân marosak bânnya' romana orèng Qibti tapè ta’ marosak romana Bani Israil. Sabâgiyân aḍhâbu jhâ’ ghâpanèka polana rato Mesir sabbhân sè ollè kajubâ’ân polana terro makotor kasocce'ânna Sarah, rajina Nabbhi Ibrahim. Ḍâri panèka eparcajâè jhâ’ bhâkal bâḍâ hal sè bhâkal marosak kakobâsaânna Fir’aun.

Sabâgiyân olama' nyebbhutaghi jhâ’ bhângsâ Qibti manglo ḍâ’ Fir’aun polana orèng Bani Israil sè cè' sakoni’ kaanghuy alako polana atoran kaangghuy matè'è bhâji’ kè’-lakè’ ḍâri Bani Israil saèngghâ kobâter tako’ bhângsa Qibti sè pahi’ kodhu alako sara. Fir’aun pas mabâḍâ atoran tè-ghântè sabbân taon: sèttong taon ta’ mabâḍâ atoran matè’è bhâji’ lakè', taon sè bhâkal ḍâteng bâḍâ atoran matè’è bhâji’ lakè'. Nabbhi Harun bhâbhâr è bhâkto atoran matè’è bhâji’ lakè' ta’ èkalako.

Al-Qur’an ajellasaghi jhâ’ saongghuna Allah aparèng ilhâm ḍâ’ èbhuna Nabbhi Musa sopajâ mamasok pottrana sè ghi’ kènè’ ḍâ’ pettè, pas èkèbâaghi ḍâ’ aros songay. Èbhuna Nabbhi Musa pas makon embhuk èpon Nabbhi Musa kaangghuy noro’è pettè panèka ḍâri jhâu. Nabbhi Musa lajhu èkala’ pas èrabât bhâlâna Fir’aun. Asiyah iyâ arèya binèna Fir’aun pas aḍhâbu ḍâ’ Fir’aun, “Bhâji’ panèka mabhunga ḍâ’ kaulâ bân abâ’na. Jhâ’ sampè’ bâ’na matè’è, samoghâ bhâji’ panèka bhâkal aberrik manpaat ḍâ’ abâ’na kaulâ bân sampèyan otabâ ngirèng ḍhâḍḍhiaghi bhâji’ panèka pottrana kaulâ bân abâ’na". Ḍâlem al-Kitab èsebbhutaghi jhâ’ asmana èbhuna Nabbhi Musa èngghi panèka Yokhebed tapè bâḍâ jughân sè aḍhâbu asmana panèka Mihyanah binti Yashar bin Lawi, Yukhabidz binti Lawi bin Ya’qub, Yuhanidz, Yarikha, bân bâḍâ jughân sè aḍhâbu asmana Yarikhat. Anapon embhuk èpon Nabbhi Musa asmana panèka Maryam bâḍâ jughân sè aḍhâbu asmana panèka Kultsumah otabâ Kultsum.

Bânnya' olama' sè nambâè katerrangan. Èsebbhutaghi jhâ’ Fir’aun saèstona nyoro matè’è Nabbhi Musa, tapè Asiyah sè ajâgâ Nabbhi Musa bân aḍhâbu jhâ’ saongghuna bhâji’ panèka sè bhâkal mabhunga ḍâ’ Asiyah. Kaduwâna lajhu sregghep ngala’ Nabbhi Musa ḍhâḍḍhi pottrana. Èsebbhutaghi jhâ’ kabinna Asiyah bân Fir’aun ta’ andi’ pottra.

Al-Quran ajellasaghi jhâ’ Nabbhi Musa nalèkana ghi’ bhâji’ ta’ kasokan ḍâ’ saḍhâjâna orèng binè’ sè èpaḍhâḍḍhi èbhu sè nyosoè. Maryam lajhu ḍâteng pas aosol sopajâ Yokhebed ḍhâḍḍhi èbhu sè nyosoè. Saampona ghâpanèka, Nabbhi Musa èpanyoso ḍâ’ Yokhebed sè saèstona èbhuna Nabbhi Musa ḍhibi’.

Kaodi’an saampona 
Al-Qur’an ta’ ajellasaghi kaodi’ânna Asiyah saampona, tapè bânnya' riwayât sè nyebbhutaghi jhâ’ Asiyah saampona panèka pas èsèksa amarghâ iman ḍâ’ Allah, ngirèng aqidah èpon Nabbhi Musa bân Nabbhi Harun. Riwayât ḍâri Abu Hurairah nyebbhutaghi jhâ’ Asiyah èseksa kalabân empa’ pasak; duwâ’ è sokona bân duwâ’ è tananga. Nalèkana orèng sè nyèksa Asiyah ondhur, Malaikat pas rabu bân notopè Asiyah. Saampona ghâpanèka, Asiyah lajhu adua’ ḍâ’ Allah sopajâ èbhâḍiaghi ḍhâlem â sowarghâ. Allah lajhu mapaddhâng ḍhâlemma Asiyah è sowarghâ.

Sombher 

Bhângsa:Nabbhi Musa