ໃຈເພັດ ກ້າຈົນ

ໝໍຂຽວ ຜູ້ບູລະນາການອົງຄວາມຮູ້ຫຼັກການແພດທາງເລືອກວິຖີທຳ ຕາມແນວເສດຖະກິດພໍພຽງ ເຊິ່ງການແພດວິຖີທຳນີ້ ເປັນການນຳເອົາຈຸດດີຂອງການເບິ່ງແຍງສຸຂະພາບຂອງແຕ່ລະແຜນ ໄດ້ແກ່ ວິທະຍາສາດການເບິ່ງແຍງສຸຂະພາບທັງ 4 ແຜນ ຄື ແຜນປະຈຸບັນ, ແຜນໄທ, ແຜນທາງເລືອກແລະແຜນພື້ນບ້ານ ລວມກັບຫຼັກ 8 ອ. ເພື່ອສຸຂະພາບທີ່ດີຂອງສະຖາບັນບຸນນິຍົມ ມາຈັດການອົງຄວາມຮູ້ປະຍຸກປະສົມປະສານບູລະນາການດ້ວຍຫຼັກທຳຂອງພຸດທະສາສະຫນາ ແລະປັດຊະຍາເສດຖະກິດພໍພຽງຂອງພະບາດສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວ ລາຊະການທີ່ 9 ປະຍຸກໃຊ້ໃຫ້ເໝາະສົມກັບສະພາບສັງຄົມສິ່ງແວດລ້ອມ

ຊີວິດໃນໄວເດັກ
ແຕ່ເດີມຊື່ສຳເຣີງ ມີຊັບ ເບິ່ງຄືວ່າຈະສຳເຣີງສຳຣານເກີນໄປ ຈຶ່ງປ່ຽນເປັນ ໃຈເພັດ ກ້າຈົນ ໃຈເພັດນັ້ນ…ເປັນການເຮັດຄວາມດີຢ່າງແຂງແກ່ນ ແລະກ້າທີ່ຈະຈົນ ໂດຍໃຫ້ການຮັກສາຜູ້ປ່ວຍໂດຍບໍ່ຄິດຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ ນັ້ນຄື ການກ້າທີ່ຈະຈົນ ແຕ່ລ້ຳລວຍໃນຄວາມດີ
ພໍ່ຊື່ ທ້າວ ລຽງ ມີຊັບ (ຊື່ເດີມ ທ້າວຫຼ່າຍ ມີຊັບ) ອາຊີບຮັບລາຊະການຄູ ແມ່ຊື່ ນາງຄັ່ງ ມີຊັບ ອາຊີບຊາວນາ ມີພີ່ນ້ອງຮ່ວມບິດາມານດາດຽວກັນ 4 ຄົນ ຄື ນາງນະພາພອນ ມີຊັບ, ທ້າວໃຈເພັດ ກ້າຈົນ ນາງສາວວິຈິດຕາ ມີຊັບ ແລະທ້າວກິດຕິສັກ ມີຊັບ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນສະມາຊິກທຸກຄົນໃນຄອບຄົວເປັນຈິດອາສາແພດວິຖີທຳ ເຮັດວຽກຟຣີ ບໍ່ຮັບຄ່າຕອບແທນ

ເກີດຢູ່ທີ່ບ້ານອຳເພີດອນຕານ ຈັງຫວັດມຸກດາຫານ ເກີດມາໃນຄອບຄົວທີ່ພໍ່ເປັນຄູ ເປັນຄົນຂະຫຍັນ ເປັນຄົນໃຈກວ້າງ ມີນ້ຳໃຈ ມັກຊ່ວຍເຫລືອຄົນ ພໍ່ຈຶ່ງເປັນທີ່ເຄົາລົບສັດທາຂອງຄົນໃນຫມູ່ບ້ານຕາແສງແລະອຳເພີດອນຕານ ເວລາຊາວບ້ານມີບັນຫາກັນ ຊາວບ້ານກໍມັກຈະມາຂໍໃຫ້ພໍ່ຕັດສິນຄະດີສະເໝີ ເຊິ່ງພໍ່ຈະໄກ່ເກ່ຍຕັດສິນດ້ວຍຄວາມໃຈເຢັນເມດຕາ ດ້ວຍຄວາມຍຸຕິທຳ ນອກຈາກເປັນຄູແລ້ວ ພໍ່ຍັງເປັນໝໍສະຫມຸນໄພນຳພ້ອມ ພໍ່ຮັກສາຊ່ວຍຊີວິດຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຫັນຢູ່ສະເໝີ ເຄີຍເຫັນຄົນຖືກງູກັດ ເຊິ່ງໂຮງໝໍຖືຮັກສາບໍ່ເຊົາ ບາງຄົນອາການປາງຕາຍ ແຕ່ພໍມາຫາພໍ່ແລ້ວ ລາວສາມາດຮັກສາໃຫ້ຫາຍເຊົາໄດ້ດ້ວຍສະຫມຸນໄພ ຈຶ່ງຊຶມຊັບການໃຊ້ສະຫມຸນໄພມາຈາກພໍ່ ສ່ວນແມ່ເປັນກະເສດຕະກອນ ເປັນຊາວນາແມ່ເປັນຄົນຂະຫຍັນເຮັດວຽກຫລາຍ ມຸມານະ ເຮັດຫຍັງເຮັດຈິງຈັງ ເຮັດທົນ ໃຜບໍ່ເຮັດກໍຊ່າງ ຂ້ອຍເຮັດເອງ ເປັນຄົນຂະຫຍັນຫລາຍ

ຄອບຄົວເຮົາມີຖານະປານກາງກໍບໍ່ລວຍກໍບໍ່ຈົນ ແຕ່ວ່າມີຄົນລາວທີ່ໜີເສິກສົງຄາມມາເມື່ອປະມານ 30-40 ປີທີ່ແລ້ວ ມີການຮົບກັນທີ່ປະເທດລາວ ພວກລາວທີ່ພ່າຍແພ້ການຮົບໜີການຖືກຂ້າ ກໍໜີສຶກສົງຄາມມາທີ່ສວນປ່ານາບຸນ 1 ມາຢູ່ກັນບ່ອນນັ້ນ ກໍມາຢູ່ເປັນຮ້ອຍໆຄົນ ທົ່ງນາມັນກໍແຫ້ງແລ້ງ ມັນຍັງບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງເຊັ່ນທຸກມື້ນີ້ ຕອນນັ້ນຍັງບໍ່ໄດ້ເຮັດໄຮ່ນາສວນປະສົມຕາມທິດສະດີໃນຫຼວງ ນາມັນກໍແລ້ງ ເຮົາກໍຕ້ອງທັງເຮັດນາທັງຊື້ເຂົ້າກິນ ເພາະມັນບໍ່ພໍຕ້ອງລ້ຽງຄົົນທີ່ໜີຕາຍທີ່ໄດ້ມາຢູ່ບ່ອນນັ້ນ

ຊຶມຊັບການໃຫ້ແລະແບ່ງປັນຈາກພໍ່ແລະແມ່
ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນສະພາບຊີວິດຂອງຄວາມທຸກທໍລະມານຂອງຄົົນທີ່ເຂົາສ່ຽງຊີວິດສ່ຽງເປັນສ່ຽງຕາຍ ໜີມາໜີຮ້ອນມາເພິ່ງເຢັນ (ໜີມາທາງແມ່ນ້ຳຂອງ) ບາງຄົນກໍຢູ່ເປັນປີ 2 ປີ 3 ປີ ສ່ວນໃຫຍ່ກໍຈະໄປປະເທດທີ່ 3 ຄືສະຫະລັດອາເມຣິກາເປັນສ່ວນໃຫຍ່

ຊີວິດຕອນນັ້ນກໍຍັງຮູ້ສຶກເລີຍວ່າເປັນຫຍັງພໍ່ແມ່ຫາເງິນຫາຄຳມາໄດ້ ພໍ່ກໍເປັນຄູ ແມ່ກໍທຳມາຫາກິນໄປ ເອ໊ະ ເປັນຫຍັງບໍ່ລ້ຽງລູກໃຫ້ອິ່ມໜຳສຳລານ ຂ້າພະເຈົ້າກໍມີຄວາມຮູ້ສຶກ ເອ່ ເຮົານີ້ໂຊກດີຫລືໂຊກຮ້າຍນີ້ ບາງມື້ບໍ່ມີຫຍັງກິນ ກໍເຂົ້າໜຽວໂຮຍເກືອຂອງແມ່ນີ້ແຫຼະ ມັນກໍໄດ້ກິນເທົ່ານີ້ແຫຼະ ເພາະຄົນເປັນຮ້ອຍເນາະ ຄົົນທີ່ເຂົາໜີຮ້ອນມາເພິ່ງເຢັນ ເຂົ້າຍາກໝາກແພງ ແຕ່ຢ່າງນ້ອຍໆ ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ຊຶມຊັບນ້ຳໃຈພໍ່ແມ່ ໄດ້ຊຶມຊັບການແບ່ງປັນຕັ້ງແຕ່ຕອນນັ້ນ ທີ່ແນ່ໆກໍຄືພໍ່ແມ່ຈະຈັດເວນໃຫ້ເລີຍ ໃຫ້ລູກຄົນນີ້ຫົດຕົ້ນໄມ້ຕົ້ນນີ້ ຄົນນີ້ຫົດຕົ້ນໄມ້ຕົ້ນນີ້ ມື້ນີ້ຄົນນີ້ຖູບ້ານ ແບ່ງຈັດສັນໃຫ້ຫ້ອງນີ້ເປັນຂອງຄົນນີ້ ຫ້ອງນີ້ຄົນນີ້ເບິ່ງແຍງ ຫ້ອງນີ້ຄົນນັ້ນເບິ່ງແຍງ ຕົ້ນໄມ້ຕົ້ນນີ້ໃຫ້ຄົນນີ້ເບິ່ງແຍງ ກໍບໍ່ໄດ້ໄປໃສຢູ່ແຕ່ເຮັດວຽກນີ້ແຫຼະບໍ່ໄດ້ໄປທ່ຽວຫຍັງ ດົນໆຈຶ່
ໄປເທື່ອ... ເວລາໄປທ່ຽວໆ ມັນກໍບໍ່ມີແຮງຈະໄປດອກ ໄປກໍໄປຫຼັບໄປເບິ່ງໜັງກໍໄປຫຼັບ ຫຼັບແມ່ກໍປຸກໆ ກໍກັບ ກໍເປັນຢ່າງນີ້ຊີວິດ.
ຮູ້ສຶກອິດສາຄົນອື່ນທີ່ມີເວລາຫລິ້ນທ່ຽວມີເງີນມີຄຳພໍ່ແມ່ຫາເງີນໃຫ້ ແຕ່ເຮົາຕ້ອງເຮັດນາຕ້ອງເຮັດທຸກຢ່າງທີ່ມັນຍາກລຳບາກສຳລັບເດັກໆ ແຕ່ແທ້ທີ່ຈິງແລ້ວມັນເປັນປະໂຫຍດທີ່ຂັດເກົາ…ເຮັດໃຫ້ເຮົາແຂງແກ່ນ…
ກໍຮູ້ສຶກວ່າອິດສາຄົນອື່ນເຂົາ ທີ່ເຂົາມີເວລາຫລິ້ນທ່ຽວມີເງີນມີຄຳພໍ່ແມ່ກໍຫາເງີນໃຫ້ ຕອນນັ້ນເຮົາບໍ່ຮູ້ວ່າມັນເປັນປະໂຫຍດທີ່ຂັດເກົາເຮົາວ່າໃນສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນເຮັດໃຫ້ເຮົາແຂງແກ່ນ ຕ້ອງເຮັດນາຕ້ອງເຮັດທຸກຢ່າງທີ່ມັນຍາກລຳບາກສຳລັບເດັກໆ ເຊິ່ງເດັກທົ່ວໆໄປບໍ່ຖືກຢ່າງນັ້ນ ມີແຕ່ພວກເຮົາທີ່ຖືກຢ່າງນັ້ນ ໃນໃຈເລິກໆ ກໍຄິດວ່າໃຫຍ່ຂຶ້ນນະ ຖ້າເຮົາມີວຽກເຮັດນະ ເຮົາຈະຫາເງີນໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍໆ ແລ້ວເອົາມາຊື້ມາໃຊ້ມາເສບໃນທຸກຢ່າງທີ່ຢາກໄດ້ ຢາກກິນອິຫຍັງຈະຊື້ມາກິນໃຫ້ມັນສົມໃຈເລີຍ ກິນໃຫ້ເຂັດເລີຍ ອິຫຍັງທີ່ແຊບໆ ຈະຫາມາກິນໃຫ້ໝົດເລີຍ ອິຫຍັງທີ່ລູກຄົນອື່ນເຂົາໄດ້ກິນໄດ້ໃຊ້ໄດ້ທ່ຽວຫລິ້ນຕາມປະສາເດັກໆ ໄປທ່ຽວເຮົາກໍບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ໄປ ບໍ່ໃຫ້ໄປດອກແມ່ບໍ່ໃຫ້ໄປ

ເປັນຄົົນທີ່ຕັ້ງໃຈເຮັດຫຍັງແລ້ວຕ້ອງເຮັດໃຫ້ມັນສຸດໆ ຕ້ອງຮູ້ໃຫ້ມັນສຸດໆ
ເປັນຄົນຈິງຈັງ ເຮັດຫຍັງມຸ້ງໝັ້ນທຸ້ມເທ ເປັນຄົົນທີ່ຕັ້ງໃຈເຮັດຫຍັງແລ້ວຕ້ອງເຮັດໃຫ້ມັນສຸດໆ ຕ້ອງຮູ້ໃຫ້ມັນສຸດໆ ຖ້າເລີດກໍຕ້ອງເລີດສຸດໆ ຮູ້ກໍຕ້ອງຮູ້ໃຫ້ມັນສຸດໆ ມັນເປັນຢ່າງນັ້ນ ມັນຄືຫຍັງ ມັນເປັນຢ່າງໃດ ພໍໃຈມັນເປັນຢ່າງນັ້ນພໍຈະເຮັດຫຍັງກໍທຸ່ມເທເຮັດ ພາກພຽນຮຽນຮູ້ຈົນໄດ້ຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງໃນເລື່ອງທີ່ສົນໃຈນັ້ນໆ ຫລິ້ນກິລາໝູ່ກໍບໍ່ພຽນຄືເຮົາ ເຮົາກໍເອົາເປັນເອົາຕາຍແຕ່ໝູ່ກໍບໍ່ເອົາເປັນເອົາຕາຍ ພໍເຮົາເຮັດທ່າເອົາເປັນເອົາຕາຍໝູ່ກໍເລີກ ແຕ່ເຮົາກໍບໍ່ຍອມເລີກເຮົາກໍໄປຕໍ່ຂອງເຮົາ ຮຽນກໍສຸດໆ ເຮັດຫຍັງກໍສຸດໆ ເພື່ອທີ່ຈະຮູ້ວ່າເຖິງທີ່ສຸດແລ້ວມັນເປັນແນວໃດ?

ເປັນຄົົນທີ່ເຊື່ອຟັງພໍ່ແມ່ຄູອາຈານ ຄູວ່າແນວໃດກໍເຮັດແນວນັ້ນ ຕັ້ງແຕ່ເດັກຈະກຽດຊັງຄວາມຊົ່ວຫລາຍ ເວລາເບິ່ງໂທຣລະທັດ ເບິ່ງໜັງເຫັນໂຕຮ້າຍຈະກຽດຊັງຫລາຍ ແລະຕັ້ງໃຈໄວ້ວ່າຈະຕ້ອງບໍ່ເປັນໂຕຮ້າຍ ຈະບໍ່ບຽດບຽນ ບໍ່ທຳຮ້າຍຄົນອື່ນ ມີໃຈສົງສານຄົົນທີ່ຖືກທຳຮ້າຍຫລາຍ ເປັນເດັກທີ່ຂ້ອນຂ້າງຮຽບຮ້ອຍຈົນໝູ່ເພື່ອນ ເລືອກໃຫ້ເປັນປະທານນັກຮຽນຕອນຢູ່ຊັ້ນມັດທະຍົມຕົ້ນ ຈາກຄວາມມຸ່ງໝັ້ນທຸ້ມເທຕັ້ງໃຈເຮັດຫຍັງແລ້ວຕ້ອງເຮັດໃຫ້ມັນສຸດໆ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມີທັກສະໃນຫຼາຍເລື່ອງທີ່ທຸ່ມເທເຮັດ ທັງດ້ານດ້ານກິລາ ກະສິກຳປອດສານພິດ ດ້ານຮ້ອງເພງ.

ໃຫຍ່ຂຶ້ນຕັ້ງໃຈຢາກເປັນທະຫານອາກາດ ແຕ່ຊີວິດຫັກເຫຕ້ອງມາເຮັດວຽກດ້ານສຸຂະພາບ
ຕັ້ງແຕ່ເດັກ ຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງໃຈໄວ້ວ່າຈະບໍ່ເຮັດວຽກດ້ານສຸຂະພາບ ບໍ່ເຮັດວຽກໃນໂຮງໝໍ ເພາະຮູ້ສຶກຢ້ານເຊື້ອພະຍາດຫລາຍ ຢາກເປັນທະຫານ ສອບໄດ້ທະຫານອາກາດແຕ່ໄປລາຍງານຕົວໄປບໍ່ທັນເລີຍບໍ່ໄດ້ຮຽນ ແລະມາສອບຕິດທຶນຂອງສຳນັກງານສາທາລະນະສຸກແຂວງມຸກດາຫານ ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດວຽກເບິ່ງແຍງສຸຂະພາບຄົນ ເຊິ່ງຕັ້ງແຕ່ໄປຮຽນຊ່ວງທຳອິດກໍບໍ່ມັກປານໃດ? ແຕ່ຊ່ວງຫຼັງກໍຮູ້ວ່າເປັນສິ່ງທີ່ມີປະໂຫຍດຕໍ່ຕົນເອງແລະຜູ້ອື່ນຈຶ່ງຕັ້ງໃຈສຶກສາຮໍ່າຮຽນ ແລະປະຕິບັດລາຊະການດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ

ເຮັດວຽກເທື່ອທຳອິດດ້ວຍການຮັບລາຊະການທີ່ໂຮງພະຍາບານຫວ້ານໃຫຍ່ ຈັງຫວັດມຸກດາຫານ
ເມື່ອຈົບການສຶກສາ ປີ ພ.ສ. 2535-2538 ໄດ້ຮັບລາຊະການທີ່ໂຮງພະຍາບານຫວ້ານໃຫຍ່ຈັງຫວັດມຸກດາຫານ ຢູ່ຝ່າຍສົ່ງເສີມສຸຂະພາບ ຮັບຜິດຊອບວຽກງານສາທາລະນະສຸກມູນຖານ ແລະດຳເນີນໂຄງການນະວັດຕະກຳຂອງໂຮງພະຍາບານ ເຊັ່ນ ໂຄງການພັດທະນາຄຸນນະພາບຊີວິດແບບອົງລວມຢ່າງຢັ້ງຢືນ, ໂຄງການແກ້ໄຂບັນຫາເດັກຂາດສານອາຫານ, ຢາເສບຕິດ, ຢາສູບ ເປັນຕົ້ນ ເຊິ່ງສ່ວນໃຫຍ່ໃນການຊ່ວຍເຫລືອປະຊາຊົນນັ້ນດຳເນີນການໄປໂດຍບໍ່ມີງົບປະມານ ຫລືມີງົບປະມານນ້ອຍ ແຕ່ເຫັນວ່າກິດຈະກຳການງານແລະໂຄງການຕ່າງໆ ທີ່ດຳເນີນການນັ້ນມີປະໂຫຍດຕໍ່ປະຊາຊົນ ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈມຸມານະດຳເນີນການ ແລະໄດ້ບຸກເບີກໂຄງການແພດແຜນໄທຂຶ້ນໃນໂຮງພະຍາບານຫວ້ານໃຫຍ່ຫຼາຍດ້ານ ເລີ່ມຈາກເລື່ອງນວດແລະການໃຊ້ຢາສະຫມຸນໄພ ເພາະເຫັນວ່າຈະເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນເພິ່ງຕົນເອງໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ດຳເນີນໂຄງການປະສານແພດພື້ນບ້ານ ໄປເປັນວິທະຍາກອນອົບຮົມອາສາສະໝັກສາທາລະນະສຸກຂອງໂຮງພະຍາບານຫວ້ານໃຫຍ່ ໂດຍໄດ້ຮຽນຮູ້ໄປພ້ອມກັນເຮັດໃຫ້ໄດ້ຮັບຄັດເລືອກເປັນຂ້າລາຊະການດີເດັ່ນຂອງໂຮງພະຍາບານໃນປີ ພ.ສ.2536

ຊຶມຊັບການການເຮັດກະສິກຳຈາກແມ່
ຂ້າພະເຈົ້າມີປະສົບການການເຮັດກະສິກຳ ມາຕັ້ງແຕ່ເດັກໆ ເພາະເປັນລູກຊາວນາ ພໍ່ເປັນຄູ ແມ່ເປັນຊາວໄຮ່ຊາວນາເປັນກະສິກອນ ເພາະສະນັ້ນຈຶ່ງມີປະສົບການປູກພືດປູກຜັກມາຕັ້ງແຕ່ເດັກໆ ໃຫຍ່ຂຶ້ນມາໄປຮຽນຫນັງສື ທ່ານກໍສອນໃຊ້ເຄມີ ກໍມີປະສົບການເລື່ອງໃຊ້ເຄມີ ພໍຈົບມາກໍມາຮຽນຮູ້ກັບແນວບຸນນິຍົມ ປຣາຊ ຊາວບ້ານ ກໍໄດ້ຮຽນຮູ້ກະສິກຳປອດສານພິດຕ່າງໆ ໄດ້ຝຶກຝົນເຮັດມາ ຕອນເຮັດວຽກຢູ່ອະນາໄມເປັນໝໍອະນາໄມ ຂ້າພະເຈົ້າປູກຜັກເຕັມອະນາໄມເລີຍ ທັງກິນທັງແຈກຊາວບ້ານພ້ອມທັງຂາຍພ້ອມ ປູກຈົນເປັນໜຶ່ງໃນກິດຈະກຳທີ່ເຮັດເປັນຕົວຢ່າງທັງດ້ານສຸຂະພາບແລະທັງດ້ານເສດຖະກິດ ກໍເຮັດໃຫ້ຄົນໄດ້ເຫັນ ຈົນໄດ້ລາງວັນຂ້າລາຊະການດີເດັ່ນຂອງໂຮງພະຍາບານ ໜຶ່ງໃນກິດຈະກຳນັ້ນກໍຄືປູກພືດປອດສານພິດ ຈຶ່ງມີປະສົບການແລະພັດທະນາມາເລື້ອຍໆ ຈົນທຸກມື້ນີ້ກໍໄດ້ສູດງ່າຍໆ ໃນການເຮັດກະສິກຳປອດສານພິດ ສູດທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດໃນການເຮັດປຸ໋ຍ ຄືປຸ໋ຍຢູເຣຍສູດໝໍຂຽວ ເປັນປຸ໋ຍທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດຈຸລິນຊີພະລັງສິນເພອຣ໌ມານຄານເຈີຣົ໌ບລັງສິນ ເປັນຕົ້ນ