ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ

ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ ຫຼືຊື່ຢ່າງເປັນທາງການໃນເອກະສານສະໄໝໂຊວຽດວ່າ ການປະຕິວັດສັງຄົມນິຍົມແຫ່ງເດືອນຕຸລາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະເອີ້ນໂດຍທົ່ວໄປວ່າ ຕຸລາແດງ ຫຼື ການລຸກຮືເດືອນຕຸລາ ຫຼື ການປະຕິວັດໂບເຊວິກ ແມ່ນການປະຕິວັດໃນປະເທດລັດເຊຍຄັ້ງທີສອງໃນປີ ຄ.ສ. 1917 ພາຍຫຼັງການປະຕິວັດເດືອນກຸມພາ
ເກີດຂຶ້ນເມື່ອວັນທີ 25 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1917 ຕາມປະຕິທິນຈູເລຽນຂອງພະເຈົ້າຊາຣ໌ ຊຶ່ງຕໍ່ມາລ້ດຖະບານໂບເຊວິກໃໝ່ໄດ້ປ່ຽນມາໃຊ້ປະຕິທິນເກກອຣຽນຕາມໂລກຕາເວັນຕົກ ທຳໃຫ້ເຫດການນີ້ເກີດຂຶ້ນໃນວັນທີ 7 ພະຈິກ ປີດຽວກັນ

ການເຫັນຊອບຂອງລັດຖະບານຊົ່ວຄາວໃນການເຮັດສົງຄາມຕໍ່ໄປ (ແມ້ຈະບໍ່ແມ່ນທີ່ນິຍົມ) ເຮັດໃຫ້ບໍ່ສາມາດປະຕິຮູບຢ່າງສົມບູນຕາມຄວາມຕ້ອງການຂອງປະຊາຊົນໄດ້ ການທີ່ບໍ່ມີການປະຕິຮູປເຮັດໃຫ້ກິດຈະກຳຂອງພັກໂບເຊວິກຕາມຄຳຂວັນ "ສັນຕິພາບ ອາຫານ ແລະຄວາມປອດໄພ" ແລະ "ອຳນາດທັງໝົດເພື່ອໂຊວຽດທັງຫຼານ" ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນຢ່າງຮວດເຮັວໃນຊ່ວງລະດູໃບໄມ້ຫຼ່ມປີ ຄ.ສ. 1917 ວິກິດເສດຖະກິດທີ່ຮ້າຍແຮງລົງຕັ້ງແຕ່ລະດູຮ້ອນ ການຄຸກຄາມຂອງທະຫານໃນນະຄອນຫຼວງ ແລະຄວາມທໍ້ແທ້ໃນການປະຕິຮູປຂອງລັດຖະບານ ເຮັດໃຫ້ພັກການເມືອງທີ່ສະໜັບສະໜຸນລັດຖະບານຊົ່ວຄາວປ່ຽນມາສະໜັບສະໜຸນພັກໂບເຊວິກ ຊຶ່ງກຳລັງເຜີຍແຜ່ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອຢ່າງເຂັ້ມງວດໃນນະຄອນຫຼວງ (ເປໂຕກາດ) ກຸ່ມຊົນຊັ້ນທີ່ຍາກໄຮ້ທີ່ສຸດໃນປະເທດປະຕິເສດການເຮັດສົງຄາມແລະການສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານຜະສົມຂອງພັກປະຊາທິປະໄຕຕາມລັດຖະທຳມະນຸນ (kadet) ໃນເວລາຕໍ່ມາມີຄວາມພະຍາຍາມລັດຖະປະຫານລັດຖະບານຊົ່ວຄາວໂດຍນາຍພົນໂຄຣ໌ນີລັອບ ແຕ່ບໍ່ສຳເລັດ

ແມ້ຕອນນີ້ລັດຖະບານຊົ່ວຄາວຈະອ່ອນແອຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ ແຕ່ໄມ່ກີ່ວັນກ່ອນປະຕິວັດ ມີການພິຈາລະນາວ່າການຈະລາຈົນໂດຍໂບເຊວິກຂອງວາລາດິເມຍ ເລນິນ ຈະຖືກມວນຊົນປະຕິເສດ ຢ່າງໃດກໍດີແຜນການປະຕິວັດຍັງຄົງດຳເນີນຕໍ່ ແຕ່ຫາກເປັນໄປຕາມແຜນຂອງເລອອນ ທອດສະກີ ໂດຍການໂອນອຳນາດລະຫວ່າງການປະຊຸມສະພາໂຊວຽດທັງປວງຄັ້ງທີສອງທີ່ຈະມີຂຶ້ນ ໄປຍັງສະພາໂຊວຽດເປໂຕກາດ ແລະຄວາມພະຍາຍາມໃດ ໆ ຂອງລັດຖະບານໃນການຕໍ່ຕ້ານຈະຖືກກຳໜົດເປັນການໂຈມຕີຕໍ່ຕ້ານປະຕິວັດທັນທີ ການທີ່ລັດຖະບານອອກຄຳສັ່ງໃຫ້ກອງທະຫານຮັກສາການສ່ວນໜຶ່ງໄປຍັງແນວຮົບ ເຮັດໃຫ້ນະຄອນຫຼວງບໍ່ມີການຄຸ້ມກັນແລະເກີດການປະຕິວັດ

ເພື່ອປ້ອງກັນການຕໍ່ຕ້ານປະຕິວັດ ຄະນະກຳມະການທະຫານປະຕິວັດເປໂຕກາດ (CMR) (ຊຶ່ງຢຸ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງໂບເຊວິກ) ຈຶ່ງທຳການເຂົ້າຄວບຄຸມໜ່ວຍທະຫານຮັກສາການຢ່າງຮວດເຮັວ ການປະທະກັນລະຫວ່າງລັດຖະບານກັບຄະນະກຳມະການໂດຍປາສະຈາກການນອງເລືອດສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍໄຊຊະນະຂອງຄະນະກຳມະການແລະຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງລັດຖະບານທີ່ແທບບໍ່ມີການສະໜັບສະໜຸນ ຈາກນັ້ນກໍ່ເກີດການໂຈມຕີລັດຖະບານໂດຍເລນິນ ຊຶ່ງສາມາດຍຶດອຳນາດລັດຖະບານຊົ່ວຄາວໄດ້ເກືອບທັງໝດ ແລະເມື່ອວັນທີ  ການປະຊຸມສະພາໂຊວຽດທັງປວງຈຶ່ງໄດ້ຈັດຂຶ້ນ

ການບໍ່ເຂົ້າຮ່ວມການປະຊຸມຂອງນັກສັງຄົມນິຍົມສາຍກາງເພື່ອປະທ້ວງໂບເຊວິກ ເຮັດໃຫ້ການສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານໃໝ່ (ຊັອບນາຣ໌ຄອມ) ງ່າຍຂຶ້ນຫຼາຍສຳຫຼັບພັກ ການເຈລະຈາໃນພາຍຫຼັງເພື່ອສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານຜະສົມລະຫວ່າງພັກສັງຄົມນິຍົມລົ້ມເຫຼວ ເພາະຄວາມດຶງດັນແລະຄວາມຂັດແຍ້ງຂອງພັກຕ່າງ ໆ ຄວາມພະຍາຍາມຂອງຝ່າຍຄ້ານໃນການລັດຖະປະຫານແລະການເຄື່ອນທັບສູ່ນະຄອນຫຼວງປະສົບຄວາມລົ້ມເຫຼວ

ອຳນາດຂອງລັດຖະບານໂບເຊວິກໃໝ່ແຜ່ຂະຍາຍໄປທົ່ວປະເທດ ໂດຍມີການປະທະກັນຢ່າງຮຸນແຮງໃນບາງພື້ນທີ່ ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ການປະຕິເສດການຍຶດອຳນາດຂອງໂບເຊວິກ ຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງຝ່າຍກາງທີ່ບໍ່ສາມາດແຍ່ງອຳນາດຈາກລັດຖະບານເລນິນ ເນື່ອງຈາກການຍຸບສະພາລ່າງລັດຖະທຳມະນູນໃນເດືອນມັງກອນ ຄ.ສ. 1918 ແລະການຂັບໄລ່ກຸ່ມສັງຄົມນິຍົມຂອງສະພາໂຊວຽດ ນຳໄປສູ່ສົງຄາມກາງເມືອງໃນເວລາຕໍ່ມາ

ໝາຍເຫດ

ອ້າງອິງ

ບັນນານຸກົມ