ກາຍ ຟອກສ໌

ກາຍ ຟອກສ໌ (; 13 ເມສາ ຄ.ສ. 1570 – 31 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1606) ທີ່ຮູ້ຈັກກັນອີກຊື່ນຶ່ງວ່າ ກວີໂດ ຟອກສ໌ () ອັນເປັນຊື່ທີ່ກາຍ ຟອກສ໌ໃຊ້ຂະນະສູ້ຮົບໃຫ້ກັບແອສະປາຍໃນກຸ່ມປະເທດແຜ່ນດິນຕ່ຳ. ກາຍ ຟອກສ໌ເປັນສະມາຊິກກຸ່ມກາໂຕລິກອັງກິດແຂວງຜູ້ວາງແຜນແຜນດິນປືນ (Gunpowder Plot) ທີ່ລົ້ມເຫຼວໃນປີ ຄ.ສ. 1605.

ຟອກສ໌ເກີດແລະໄດ້ຮັບການສຶກສາໃນຢອຣ໌ກ ບິດາຂອງກາຍ ຟອກສ໌ເສຍຊີວິດເມື່ອຟອກສ໌ອາຍຸໄດ້ແປດປີ. ຈາກນັ້ນ ມານດາຂອງກາຍ ຟອກສສົມລົດກັບຜູ້ນັບຖືກາໂຕລິກທີ່ບໍ່ເຂົ້າຮ່ວມກິຈະການຂອງສາສະນະຈັກແຫ່ງອັງກິດ (recusant) ພາຍຫຼັງຟອກສ໌ປ່ຽນມານັບຖືອກາໂຕລິກແລະເດີນທາງໄປແຜ່ນດິນໃຫຍ່ເອີລົບ ທີ່ເຊິ່ງກາຍ ຟອກສ໌ສູ້ຮົບໃນສົງຄາມແປດສິບປີ ໂດຍຢູ່ຝ່າຢແອສະປາຍກາໂຕລິກ ແລະສູ້ຮົບກັບນັກປະຕິຮູບດັດປະໂລຕັດສະຕັງ ກາຍ ຟອກສ໌ເດີນທາງໄປແອສະປາຍເພື່ອສະແຫວງການສະໜັບສະໜຸນກະບົດກາໂຕລິກໃນອັງກິດ ແຕ່ບໍ່ສຳເລັດ ພາຍຫຼັງກາຍ ຟອກສ໌ພົບພໍ້ທໍມັດ ວິນເທີ (Thomas Wintour) ເຊິ່ງເດີນທາງກັບອັງກິດພ້ອມກັບກາຍ ຟອກສ໌ນຳ.

ວິນເທີແນະນຳກາຍ ຟອກສ໌ໃຫ້ຮູ້ຈັກລໍເບີດ ເຄດສະບີ (Robert Catesby) ຜູ້ວາງແຜນລອບປົງພະຊົນພະເຈົ້າເຈມທີ 1 ແລະຟື້ນຟູພະມະຫາກະສັດກາໂຕລິກສູ່ລາຊະບັນລັງ ກຸ່ມຜູ້ວາງແຜນເຊົ່າຫ້ອງໃຕ້ດິນໃຕ້ສະພາຂຸນນາງ ແລະກາຍ ຟອກສ໌ໄດ້ຮັບມອບໝາຍໃຫ້ຮັບຜິດຊອບລະເບີດດິນປືນທີ່ພວກກາຍ ຟອກສ໌ເກັບສະສົມໄວ້ຢູ່ຫັ້ນ. ທາງການຄົ້ນພະລາຊະວັງເວດມິນສະເຕີໃນຊ່ວງເຊົ້າມືດວັນທີ 5 ພະຈິກຫຼັງໄດ້ຮັບການແຈ້ງເຕືອນຈາກຈົດໝາຍນິລະນາມ ແລະພົບກາຍ ຟອກສ໌ພວມເຝົ້າລະເບີດຢູ່ ກາຍ ຟອກສ໌ຖືກສອບສວນແລະທໍລະມານຢູ່ສອງສາມມື້ຈົນຍອມເປິດເຜີຍຂໍ້ມູນໃນທີ່ສຸດ. ກ່ອນການປະຫັດປະຫານຊີວິດໃນວັນທີ 31 ມັງກອນ ກາຍ ຟອກສ໌ໂດດຈາກຕະແລງແກງທີ່ກາຍ ຟອກສ໌ພວມຈະຖືກແຂວນຄໍ ແລະຄໍຫັກ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມທໍລະມານຈາກການຖືກຕັດແລະຄວ້ານອະໄວຍະວະທີ່ນຳມາ.

ຊື່ຂອງກາຍ ຟອກສ໌ກາຍເປັນຄຳພ້ອງກັບແຜນລະເບີດດິນປືນ ມີການສະເຫຼີມສະຫຼອງຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງແຜນດັ່ງກ່າວໃນອັງກິດຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 5 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1605 ຕາມປະເພນີມີການເຜົາຫຸ່ນຈຳລອງຂອງກາຍ ຟອກສ໌ເທິງກອງໄຟ ເຊິ່ງມັກຮ່ວມດ້ວຍການສະແດງດອກໄມ້ໄຟ.

ອ້າງອີງ 
 ໝາຍເຫດ

 ເຊີງອັດ

 ບັນນານຸກົມ

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 

Guy Fawkes story from the BBC, including archive video clips

ທະຫານຊາວອັງກິດ