សាឌូស៊ី

សាឌូស៊ី (អង់គ្លេស: Sadducees /sadjʊsiː/) ជានិកាយសាសនាមួយរបស់ពួកយូដា ដែលប្រឆាំងនឹងពួកផារិស៊ី និងពួកអេសស៊ីន។ សាឌូស៊ីជាគណបក្សតូចមួយដែលមានឥទ្ធីពលតិចតួចនៅក្នុងចំណោមប្រជាជន ហើយមានគំនិតហេតុផលនិយម។ ពួកគេប្រកាន់យកគោលការណ៍៤គឺៈ

១ មិនជឿលើអាទិទេព និងច្បាប់របស់ផារិស៊ី។

២ ទទួលយកតែការបង្រៀនរបស់ម៉ូសេប៉ុណ្ណោះ ហើយទំនងជាបដិសេធកណ្ឌគម្ពីរក្រោយៗ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់។

៣ មិនជឿថាមានការរស់ឡើងវិញ។ ពួកគេជឿថាវិញ្ញាណស្លាប់ជាមួយរូបកាយ។

៤ មនុស្សមានសេរីភាពពេញលេញក្នុងការជ្រើសរើស រវាងល្អ និងអាក្រក់។

សាឌូស៊ី ( Ṣĕḏûqîm) ជាក្រុមមួយដែលមាននៅយូឌា ក្នុងសម័យព្រះវិហារទី២ (Second Temple period) ចាប់ផ្ដើមតាំងពីសតវត្សទី២មុនគ.ស រហូតដល់ការបំផ្លាញព្រះវិហារក្នុងឆ្នាំ៧០។  និកាយនេះបានបំពេញតួនាទីជាច្រើនដូចជា នយោបាន សង្គម និងសាសនា រួមទាំងការថែរក្សាព្រះវិហារផងដែរ។

ដើមកំណើតសាឌូស៊ី

យោងតាមអ័ប្រាហាំ ហ្គេជើ (Abraham Geiger) បានឲ្យដឹងថា និកាយសាឌូស៊ីមានឈ្មោះពីហ្សាដុក (Zadok)មហាបូជាចារ្យរបស់អ៊ីស្រាអែលសម័យបុរាណ ដែលបម្រើការងារនៅព្រះវិហារទី១ (First Temple)។ ហ្សាដុកជាមួយនឹងមេដឹកនាំនៃនិកាយនេះ បានស្នើរឲ្យមានបូជាចារ្យពីពួកកូនចៅហ្សាដុកដែលជាកូនរបស់អើរ៉ុន។

តួនាទីរបស់សាឌូស៊ី

ខាងសាសានា 
ការទទួលខុសត្រូវរបស់ពួកសាឌូស៊ីនៅក្នងសាសនារួមបញ្ចូលទាំងការថែរក្សាព្រះវិហារនៅយេរូសាឡិមដែរ។ ពួកគេមានឋានៈខ្ពស់នៅក្នុងសង្គម ដោយសារពួកគេមានការទទួលខុសត្រូវខាងបូជាចារ្យ ដូចដែលមានចែងនៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរទាំង៥របស់ម៉ូសេ (Torah)។ បូជាចារ្យមានការទទួលខុសត្រូវខាងធ្វើពិធីថ្វាយយញ្ញបូជានៅព្រះវិហារ ដែលជាវិធីថ្វាយបង្គំដូបូងនៅអ៊ីស្រាអែលសម័យបុរាណ។ ការទទួលខុសត្រូវនេះរួមបញ្ចូលទាំងការធ្វើអធិបតីលើការថ្វាយយញ្ញបូជាក្នុងពិធីបុណ្យទាំងបីនៃការធ្វើដំណើរដ៏វិសុទ្ធទៅយេរូសាឡិម។ ជឿខាងសាសនារបស់ពួកសាឌូស៊ី និងឋានៈរបស់ពួកគេនៅក្នុងសង្គម មានការគាំទ្រគ្នាទៅវិញមក គឺមុខងារជាបូជាចារ្យតែងតែតំណាងឲ្យពួកដែលមានវណ្ណៈខ្ពស់ នៅក្នុងសង្គមយូដា។

ខាងនយោបាយ 
ពួកសាឌូស៊ីបានមើលការខុសត្រូវលើកិច្ចការរបស់រដ្ឋ។ សមាជិករបស់សាឌូស៊ី:
 គ្រប់គ្រងរដ្ឋក្នុងប្រទេស
 តំណាងរដ្ឋជាអន្តរជាតិ
 ចូលរួមក្នុងក្រុមប្រឹក្សា ហើយតែងតែប្រឈមមុខដាក់គ្នាជាមួយពួកផារិស៊ី
 ប្រមូលពន្ធ
 រៀបចំ និងដឹកនាំទាហាន
 សម្របសម្រួលទំនាក់ទំនងជាមួយរ៉ូម
 Mediated domestic grievances.

ជំនឿ

ទូទៅ 
ពួកសាឌូស៊ីមិនទទួលស្គាល់ក្រឹត្យវិន័យផ្ទាល់មាត់ (Oral Law) ដែលពួកផារិស៊ីបានលើកឡើងនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេមើលឃើញកណ្ឌគម្ពីរទាំង៥របស់ម៉ូសេ (Torah)ថាជាប្រភពតែមួយគត់នៃសិទ្ធិអំណាចរបស់ព្រះ។ យោងទៅតាមលោក យ៉ូសែភូស (Josephus) ពួកសាឌូស៊ីជឿថា:
 គ្មានព្រេងវាសនាទេ
 ព្រះមិនធ្វើការអាក្រក់ឡើយ
 មនុស្សមានសេរីភាព "មនុស្សមានសេរីភាពក្នុងការជ្រើសរើសយកល្អ ឬយកអាក្រក់"
 វិញ្ញាណមិនមែនមិនចេះស្លាប់នោះទេ; គ្មានជាតិក្រោយទេ
 គ្មានរង្វាន់ ហើយក៏គ្មានការដាក់ទោសក្រោយពីស្លាប់ដែរ
ពួកសាឌូស៊ីមិនជឿថាមានការរស់ឡើងវិញពីស្លាប់ឡើយ ប៉ុន្តែជឿលើគំនិតបុរាណរបស់ពួកយូដាអំពីស្ថាននរកសម្រាប់អ្នកដែលបានស្លាប់។

ជម្លោះជាមួយពួកផារិស៊ី 
 យោងទៅតាមពួកផារិស៊ី ទឹកដែលគំពប់ត្រឡប់ជាមិនបរិសុទ្ធដោយសារការគំពប់នោះឯង។ ពួកសាឌូស៊ីបដិសេធថាការយល់ឃើញបែបនេះគឺគាំទ្រដល់ច្បាប់ Tumah (ភាពមិនបរិសុទ្ធ)។ សាឌូស៊ី និងផារិស៊ីមានជម្លោះជាច្រើនជុំវិញបញ្ហា Tumah និងអំពីភាពបរិសុទ្ធ។ មានអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនលើកឡើងថាការបញ្ជាក់អំពីភាពបរិសុទ្ធគឺជាចារិកលក្ខណៈរបស់ក្រុមបូជាចារ្យ ដែលតែងតែប្រើការយល់ដឹងរបស់ខ្លួនស្ដីអំពីភាពបរិសុទ្ធ និងភាពមិនបរិសុទ្ធ ដើម្បីពង្រឹងអំណាចរបស់ខ្លួន។
 យោងទៅតាមក្រឹត្យវិន័យរបស់យូដា មានតែកូនប្រុសទេដែលអាចទទួលមរតកបាន រីឯកូនស្រីមិនអាចទទួលស្រីអាចទទួលមរតកបានទេ ហើយបើកូនស្រីជាអ្នកទទួលមរតកបាន លុះត្រាតែគ្មានកូនប្រុសជាអ្នកទទួល។ ពួកផារិស៊ីអះអាងថា ប្រសិនបើកូនប្រុសស្លាប់ទៅ ហើយនៅសល់តែកូនស្រីប៉ុណ្ណោះ នោះនាងត្រូវតែចែកមរតកនោះជាមួយនឹងកូនប្រុសរបស់ជីតានាង រីឯពួកសាឌូស៊ីបានបដិសេធនឹងច្បាប់នេះ។ 
 ពួកសាឌូស៊ីបានអះអាងថាចៅហ្វាយត្រូវតែសងថ្លៃខូចខាតដែលបង្កឡើងដោយអ្នកបម្រើរបស់ខ្លួន។ ​ពួកផារិស៊ីបានជំទាស់នឺងច្បាប់នេះ ដោយគេអះអាងថាបើធ្វើដូច្នេះ ពួកអ្នកបម្រើអាចមានចេតនាធ្វើឲ្យមានការខូចខាត ហើយឲ្យចៅហ្វាយជាអ្នកទទួលខុសត្រូវជំនួស។
 ពួកផារិស៊ីអះអាងថាសាក្សីភូតភរនឹងត្រូវប្រហារជីវិត ប្រសិនបើសាលក្រមត្រូវបានប្រកាសដោយផ្អែកលើទីបន្ទាល់របស់អ្នកនោះ ទោះបីជាចុងចោទមិនទាន់ត្រូវប្រហារជីវិតក៏ដោយ តែពួកសាឌូស៊ីបដិសេធថាសាក្សីភូតភរនឹងត្រូវប្រហារជីវិតលុះត្រាតែចុងចោទត្រូវបានប្រហារជីវិតហើយដោយសារតែការចោទប្រកាន់ភូតភរនោះ។
 សាឌូស៊ីមិនជឿថាមានការរស់ឡើងវិញឡើយ ផ្ទុយពីផារិស៊ីដែលពួកគេជឿលើការនេះ។
 ពួកសាឌូស៊ីក៏បដិសេធចំពោះគំនិតដែលថាយើងអាចសម្គាល់វិញ្ញាណ ឬទូតសួគ៌ ខណៈដែលពួកផារិស៊ីទទួលស្គាល់គំនិតនេះdged them.

ឯកសារយោង

Primary

Secondary 
 
 
 
 
 
 
 
 Mishnah Yadayim 4:6–8, The Pharisee–Sadducee Debate