សុវឌ្ឍនា

ព្រះនាងចៅសុវឌ្ឍនា ព្រះវររាជទេវី (    ប្រសូតថ្ងៃទី 15 មេសា 1906 – 10 តុលា 1985) ជា​មហេសី​របស់​ព្រះបាទ ​វជិរាវុធ (រាមា​ទី ៦) នៃ ​ព្រះរាជាណាចក្រសៀម ។ ឈ្មោះដើមរបស់ព្រះអង្គគឺ គ្រឿកែវ អភ័យវង្ស (     )។ ទ្រង់ប្រសូតជាមនុស្សសាមញ្ញ; ព្រះបិតា​របស់ព្រះអង្គគឺ​ព្រះ​អង្គម្ចាស់​អភ័យ​វង្ស (លឿម អភ័យវង្ស) និង​ម្ដាយ​របស់​នាង​គឺ​អ្នកស្រី ឡឹក ប៊ុណ្ណាក។

ជីវិតនិងអាពាហ៍ពិពាហ៍ 
លោកស្រី បានជួបព្រះបាទវជិរវឌ្ឍជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1924 ក្នុងអំឡុងពេលផលិតរឿងមួយ ដែលក្នុងនោះអ្នកទាំងពីរបានសម្តែង។ មិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះនាងកែវក៏ប្តូរឈ្មោះមកជាសុវឌ្ឍនា ហើយបានឡើងឋានៈជាមហេសីអនីតិជន។ ក្រោយ​មក​នៅ​ឆ្នាំ​ដដែល​នោះ ពួក​គេ​បាន​រៀប​ការ​នៅ ​ព្រះបរមរាជវាំង ​ក្នុង ​ទីក្រុង​បាងកក ។ ថ្វីត្បិតតែព្រះបាទវជិរវឌ្ឍបានផ្តួចផ្តើមគោលនយោបាយជាតិនិយមសៀមជាច្រើនក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1920 ក៏ដោយក៏ម្ចាស់ក្សត្រីរបស់ព្រះអង្គសុវឌ្ឍនា មានដើមកំណើតខ្មែរមកពី ខេត្តបាត់ដំបង ។ ម្តាយមីង​របស់​ព្រះបាទ​សុវឌ្ឍ

នាព្រះនាម ឃុន ចោម អៀង​បុស្បា ជា​មហេសី​របស់ ​ព្រះបាទ​នរោត្តម​ទី​១ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។  

នៅពេលដែលព្រះនាងសុវឌ្ឍមានផ្ទៃពោះនៅឆ្នាំ 1925 ព្រះមហាក្សត្របានដំឡើងឋានន្តរស័ក្តិដល់ព្រះនាង ចៅសុវឌ្ឍនា (ព្រះនាងសុវឌ្ឍនា ព្រះនាងម្ចាស់ក្សត្រិយ៍សៀម    ) មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ក្រោយ​ពី​ព្រះ​មហាក្សត្រ​បាន​ធ្លាក់​ខ្លួន​ឈឺ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៤ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩២៥ ព្រះ​នាង​សុវឌ្ឍ​នា​បាន​ប្រសូត​បុត្រី​មួយ​អង្គ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ បេជរតនារាជាសុដា ។

និរទេសខ្លួននៅប្រទេសអង់គ្លេស 

ព្រះអង្គម្ចាស់ និងបុត្រីទ្រង់បានបន្តគង់នៅ ព្រះបរមរាជវាំងឌុសិត ដោយចិញ្ចឹមបុត្រីក្នុងរជ្ជកាលព្រះអនុជរបស់ព្រះនាង ប្រជាធិផុក ។ នៅឆ្នាំ 1938 នៅពេលដែលសង្រ្គាមបានកើតឡើង ព្រះនាង និងបុត្រីរបស់ទ្រង់បានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅ ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយធ្វើតាមគំរូរបស់ ប្រជាធិផុក ដែលបាននិរទេសនៅទីនោះក្នុងឆ្នាំ 1935 ។ ដំបូងនាងរស់នៅ វីឡាហ្វ្រីហ៊ីល។ ក្នុង ខេមប៊ឺលី, សូររី ក្រោយមកនាងបានផ្លាស់ទៅ ប្រាយតុន ។ ក្នុងកំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ព្រះអង្គម្ចាស់បានស្ម័គ្រចិត្តសម្រាប់ កាកបាទក្រហមអង់គ្លេស បរិច្ចាគសម្លៀកបំពាក់រដូវរងា និងឧបករណ៍ផ្សេងទៀតដល់ទាហានអង់គ្លេស។ ក្រោយមកនាងបានទទួលលិខិតណែនាំពីអង្គការ។ នាងនឹងចំណាយពេល 22 ឆ្នាំនៅក្នុង ប្រទេសអង់គ្លេស នាងបានរស់នៅដោយខ្លួនឯងដោយការវិនិយោគលើភាគហ៊ុន និងមូលបត្របំណុល។ រស់នៅប្រកបដោយផាសុកភាពជាមួយអ្នកបម្រើថៃ។

ការត្រឡប់មកវិញនិងជីវិតក្រោយ 
ព្រះអង្គម្ចាស់ និងបុត្រីទ្រង់បានយាងត្រឡប់ទៅ ប្រទេសថៃ ជាអចិន្ត្រៃយ៍នៅឆ្នាំ ១៩៥៧។ ពួកគេបានទិញដីមួយចំនួននៅផ្លូវ សុខុមវីត Soi 38 និងសាងសង់ Ruenruedi Villa Palace ។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក នាង​បាន​បំពេញ​ព្រះរាជ​កិច្ច​ជា​ច្រើន​កន្លែង ហើយ​បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ឧបត្ថម្ភ​ដល់​អង្គការ​សប្បុរសធម៌​ជា​ច្រើន។ លោកស្រី បានទទួលមរណភាពនៅមន្ទីរពេទ្យ សិរីរាជ នៅថ្ងៃទី 10 ខែតុលា ឆ្នាំ 1985 ក្នុងជន្មាយុ 79 ឆ្នាំ ពិធីបុណ្យសពរបស់នាងត្រូវបានប្រារព្ធឡើងដោយព្រះមហាក្សត្រ ភូមិពលអតុល្យតេជ (រាមាទី ៩) និងម្ចាស់ក្សត្រី សិរិកិតិ៍ ។

កិត្តិយស 

  លំដាប់​ដ៏​អស្ចារ្យ​បំផុត​នៃ​ព្រះរាជដំណាក់​របស់​ចក្រី
  Dame Grand Cross (First Class) of the Most Illustrious Order of Chula Chom Klao
  រតនៈ វរាភណ លំដាប់នៃបុណ្យ
  មេដាយព្រះរាជទ្រព្យ ព្រះបាទរាមាទី៦ (ថ្នាក់ទី១)
  មេដាយព្រះរាជទ្រព្យ ព្រះបាទរាមាទី៧ (ថ្នាក់ទី២)
  មេដាយ ព្រះបាទ រាមា ទី ៩ រាជសីហ៍ (ថ្នាក់ទី១)
  មេដាយ​សរសើរ​កាកបាទក្រហម

ឯកសារយោង