ខេត្តជ័យភូមិ

​ខេត្តជ័យភូមិ (,  អានថា: ឆៃយ៉ាក់ភូម)​ គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) នៅភាគឦសានទាបរបស់ប្រទេសថៃ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តខនកែន ខេត្តនគររាជសីមា ខេត្តលពបុរី និងខេត្តពេជ្របូរណ៍

សព្វនាម 
ពាក្យថា ชัย- (ឆៃយ៉ៈ) មានប្រភពមកពីពាក្យសំស្ក្រឹតថា jaya (ជយ) មានន័យថា "ជ័យជំនះ" និងពាក្យ ภูมิ (ភូម) ពីសំស្ក្រឹតថា​ bhumi (ភូមិ) មានន័យថា "ពិភព" ឬ "ដី" ដូច្នេះឈ្មោះខេត្តមានន័យថា "ទឹកដីនៃជ័យជំនះ" ពាក្យភាសាម៉ាឡេ/ឥណ្ឌូនេស៊ី/សំស្ក្រឹត jayabumi គឺស្មើនឹង

ភូមិសាស្ត្រ 

ខេត្តនេះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយជួរភ្នំពេជ្របូរណ៍ ជាមួយនឹងកម្ពស់ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងខេត្តគឺ 1,222 ម៉ែត្រ ភាគខាងកើតនៃខេត្តគឺជាផ្នែកមួយរបស់ខ្ពង់រាបគោរាជ

ឧទ្យានជាតិចំនួន 4 ស្ថិតនៅក្នុងខេត្ត ឧទ្យានជាតិតាតតោនស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ​ មានទឹកធ្លាក់ទេសភាពនិងព្រៃស្ងួត​ ការទាក់ទាញដ៏ធំបំផុតរបស់ឧទ្យានជាតិទ្រៃទងនៅភាគខាងលិចគឺទឺកជ្រោះទ្រៃទង​ ប៉ុន្តែក៏មានវាលខ្លះនៃផ្កាធូលិពសៀមផងដែរ​​ វាលស្រដៀងគ្នាអាចរកបាននៅក្នុងឧទ្យានជាតិផាហ៊ីនង៉ាមនៅភាគភាគនិរតី គ្រោង​នឹង​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ពេល​អនាគត ឈ្មោះ​ឧទ្យាន​នេះ ("ព្រៃថ្មដ៏ស្រស់ស្អាត") ​កើត​ចេញ​ពី​ទម្រង់​ថ្ម​រាង​ចម្លែក​ដែល​រក​ឃើញ​នៅ​ទីនោះ ឧទ្យានជាតិភូឡែនខាគ្របដណ្តប់ 200 គ.ម.2 របស់ព្រៃភ្នំភាគពាយ័ព្យរបស់ទីក្រុងជ័យភូមិ ផ្ទៃដីព្រៃឈើសរុប 3,982 គ.ម.2 (1,537 ម៉ែត្រការ៉េ) ឬ​ 31.4 ភាគរយរបស់ខេត្ត

ប្រវត្តិ 
ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ទីក្រុងរបស់ជ័យភូមិមានតាំងពីសម័យអាណាចក្រខ្មែរក្នុងសតវត្សទី​ 12 នៅពេលដែលវាជាទីក្រុងតូចមួយនៅលើផ្លូវពីអង្គរទៅប្រាសាទសិង្ហ (ខេត្តកញ្ចនបុរី)

ក្នុងឆ្នាំ 1817 តំបន់នេះត្រូវបានជនជាតិលាវតាំងទីលំនៅនាំដោយណាយឡែ មន្ត្រីរបស់ចៅអនុវង្សនៃវៀងច័ន្ទន៍​​ ដែលជារដ្ឋដៃទន្លេរបស់ស្តេចថៃ ពួកគេបានតាំងលំនៅបានណាំឃុនហ្នងអ៊ីចាន់នៅខេត្តនគររាជសីមា​ ប៉ុន្តែ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​បាន​បោះ​បង់​វា​ជា​ការ​ពេញ​ចិត្ត​របស់បានហ្លួង​ (ទីក្រុងជ័យភូមិនៅបច្ចុប្បន្ន)​ ក្នុងឆ្នាំ 1826​ ស្តេចអនុវង្សបានបះបោរប្រឆាំងនឹងស្តេចចេស្ដាបតិន្ទ្រ (រាមាទី​ 3) ស្វែងរកឯករាជ្យពេញលេញ ណាយឡែហើយទ្រង់ធ្វើចៅព្រះយាដោយព្រះមហាក្សត្រថៃ​​ បានគាំទ្រកងទ័ពសៀម ចៅពញាលែត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីការពារទីក្រុងរបស់គាត់ប្រឆាំងនឹងកងទ័ពអនុវង្ស ប៉ុន្តែចៅអនុវង្សបានចាញ់ដោយកង​កម្លាំង​ថៃ​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​ក្រោយ​មកនិងអនុវង្សយក​ជា​ច្រវាក់​ទៅ​បាងកក ស្តេចរាមាទី​ 3 ចងចាំចៅពញាលែចំពោះភាពស្មោះត្រង់របស់គាត់និងថ្វាយ​ព្រះ​ឋានៈ​ជាព្រះយាភ័ក្តីជុម្ពល ទ្រង់នៅតែជាវីរបុរសក្នុងស្រុកនិងរូបសំណាករបស់ព្រះអង្គបានក្លាយជានិមិត្តរូបរបស់ខេត្ត

ប្រជាករ 
ប្រជាករភាគច្រើននៅក្នុងខេត្តជ័យភូមិគឺជាជនជាតិលាវ ភាសាដំបូងរបស់មនុស្សភាគច្រើនគឺភាសាឦសាន (អ៊ីសាន) គ្រាមភាសារបស់ភាសាឡាវ

រដ្ឋបាលខេត្ត 
ខេត្តចែកចេញជា 16 ស្រុក (អាំភើ) ស្រុកត្រូវបានបែងចែកបន្ថែមទៀតជា 124 សង្កាត់ (តាំបល់) និង 1393 ភូមិ

វិចិត្រសាល

ឯកសារយោង 
ខេត្តនៅប្រទេសថៃ