មូរ សុខហួរ

មូរ សុខហួរ (កើតថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៤) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងសកម្មជនសិទ្ធិកម្ពុជា ។ លោកស្រី​ជាសមាជិកសភាខេត្តបាត់ដំបង ពីឆ្នាំ២០១៣ ដល់​ឆ្នាំ​២០១៧ ជា​អាសនៈ​ដែល​លោកស្រី​ធ្លាប់​កាន់​ពីឆ្នាំ១៩៩៨ ដល់ឆ្នាំ២០០៣ ។ លោកស្រីធ្លាប់ជាសមាជិក និងជាអនុប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ រហូតដល់មានការរំលាយ និងធ្លាប់ជាសមាជិក គណបក្សសម-រង្ស៊ី មុនការច្របាច់បញ្ចូលគ្នាជាមួយគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស ។ ក្នុង​នាម​ជា​សមាជិកគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច លោកស្រី​ក៏​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការនារី និង​អតីតយុទ្ធជន ​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​របស់លោកហ៊ុន សែន ពី​ឆ្នាំ១៩៩៨ ដល់ឆ្នាំ២០០៤។ បច្ចុប្បន្នលោកស្រីគឺជាឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់របស់គណបក្សប្រឆាំងចំនួន១១៨ ដែលកំពុងបម្រើការហាមឃាត់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំពីនយោបាយ បន្ទាប់ពីសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧។

ជីវិតដំបូង 
លោកកើតនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដោយមានឪពុកជា ជនជាតិចិនកាត់ខ្មែរ (ឈ្មោះចិន៖ 莫子凯) និងម្តាយជាជនជាតិចិនកាត់ខ្មែរ (ឈ្មោះចិន៖ 沈珊) ហើយបានទទួលការអប់រំដំបូងនៅសាលាបារាំងលីស៊ី។ នៅឆ្នាំ១៩៧២ ឪពុកម្តាយរបស់លោកស្រី បានបញ្ជូននាងទៅទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីសិក្សាបន្ថែម។  មួយឆ្នាំក្រោយមក នាងបានផ្លាស់ទីលំនៅទៅសាន់ហ្វ្រែនស៊ីស្កូ ដើម្បីចូលរួមជាមួយបងប្រុសរបស់នាងនៅទីនោះ។ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហម ចូលកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ឪពុកម្តាយរបស់នាងបានបាត់ខ្លួន។ លោកស្រីនឹង​នៅ​និរទេស​ខ្លួន​ក្នុង​រយៈពេល​១៨​ឆ្នាំ​ខាង​មុខ។ កាលនៅសហរដ្ឋអាមេរិក នាងទទួលបានបរិញ្ញាបត្រផ្នែកចិត្តវិទ្យាពីសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋសាន់ហ្វ្រែនស៊ីស្កូ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ និង អនុបណ្ឌិតផ្នែកការងារសង្គម ពី សាកលវិទ្យាល័យកាលីហ្វ័រញ៉ា,ប៊ឺកល្លី ក្នុងឆ្នាំ១៩៨១ មុនពេលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ដើម្បីជួយកសាងសង្គមដែលបែកបាក់ដោយសង្គ្រាម។  ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ និង១៩៨១ លោកស្រីក៏ជាប្រធានសហគមន៍ខ្មែរ នៅសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូផងដែរ។  លោកស្រីបានចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ ក្នុងនាមជាសកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រី ដោយលើកយកពេលដែលជំទាវទីមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ហ៊ីលឡារី គ្លីនតុន ជាអ្នកបំផុសគំនិតរបស់លោកស្រី។

ត្រឡប់ពីការនិរទេស 

សុខហួរ បានត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ ១៩៨៩ បន្ទាប់ពីនិរទេសខ្លួនអស់ ១៨ ឆ្នាំ ហើយបានធ្វើការជាអ្នកតស៊ូមតិដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស ធ្វើការដើម្បីបញ្ឈប់ការជួញដូរមនុស្ស អំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ និងការកេងប្រវ័ញ្ចកម្មករ។ សុខហួរ បាន​បង្កើត​អង្គការ​ដំបូង​គេ​សម្រាប់​ស្ត្រី​ឈ្មោះ ខេមរា (  ) ហើយ​បាន​ចូល​រួម​ជាមួយ​គណបក្ស​នយោបាយ ​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដោយ​ឈ្នះ​អាសនៈ​រដ្ឋសភា​តំណាង​ឲ្យ​ខេត្ត​បាត់ដំបង​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៨។ បន្តិចក្រោយមក នាងត្រូវបានស្នើសុំឱ្យចូលកាន់តំណែងជាក្រសួងកិច្ចការនារី និងអតីតយុទ្ធជន ដែលជាស្ត្រីម្នាក់ក្នុងចំណោមស្ត្រីពីរនាក់នៅក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។

នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៤ នាងបានលាឈប់ពីតួនាទីជារដ្ឋមន្ត្រី ដោយលើកឡើងពីអំពើពុករលួយថាជាឧបសគ្គចម្បងសម្រាប់ការងាររបស់នាង។ ស្ទើរតែភ្លាមៗនោះ នាងបានផ្ទេរភក្តីភាពទៅគណបក្ស សម រង្ស៊ី ដែលនាងជាអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការដឹកនាំ។

ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ សកម្មភាពបរិហារកេរ្តិ៍ 

ក្នុង​សន្និសីទ​កាសែត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០០៩ លោកស្រី មូរ សុខហួរ បាន​ប្រកាស​ថា នឹង​ដាក់​ពាក្យ​បណ្តឹង​បរិហារកេរ្តិ៍លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា ទៅ​តុលាការ​ក្រុង​ភ្នំពេញ។  «ខ្ញុំ​គ្មាន​អ្វី​ប្រឆាំង​សម្តេច​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទេ។ ក្នុងនាមជាសមាជិកសភា ខ្ញុំគោរពគាត់។ ប៉ុន្តែ​សម្តី​សម្តេច​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​និយាយ​ជា​សាធារណៈ​ប៉ះពាល់​ដល់​កិត្តិយស និង​សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ​របស់ខ្ញុំ​ក្នុង​នាម​ជា​ស្ត្រី​ខ្មែរ​។ ជាមួយ​នឹង​បណ្តឹង​នេះ ខ្ញុំ​ចង់​បាន​តែ​យុត្តិធម៌ និង​កិត្តិយស​ក្នុង​នាម​ជា​ស្ត្រី​ខ្មែរ​ម្នាក់»។ អ្នកស្រី​បាន​បន្ថែម​ថា អ្នកស្រី​បាន​ទាមទារ​សំណង​តែ ៥០០ រៀល (០,១២ ដុល្លារ) ជា​ថូខឹន និង​សុំ​ទោស​ជា​សាធារណៈ​ចំពោះ​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល។  

ក្រោក្រោយការប្រកាសរបស់លោកស្រី សុខ ហួរ លោក គី តិច ទីប្រឹក្សា​ច្បាប់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ថា​នឹង​ប្តឹង​ប្រឆាំង​បទ​បរិហារកេរ្តិ៍​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ថា​នឹង​ស្នើ​ទៅ​ប្រធាន​សភា​ដើម្បី​បោះឆ្នោត​ដក​អភ័យឯកសិទ្ធិ​សភា​របស់​សុខ ហួរ។ ជាមួយនឹងសំឡេងត្រឹមតែ២៥ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ គណបក្សសមរង្ស៊ីនឹងគ្មានអំណាចក្នុងការទប់ស្កាត់សកម្មភាពបន្ថែមទៀតប្រឆាំងនឹងលោកស្រី រួមទាំងការជាប់ពន្ធនាគារផងដែរ។ សំបុត្ររបស់លោកស្រី អំពាវនាវឱ្យមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ - "As I walk to improving" - ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅជុំវិញពិភពលោក។ 

ក្នុងឱកាសពីរលើកមុន នៅពេលដែលអភ័យឯកសិទ្ធិសភារបស់ប្រធានគណបក្ស សម រង្ស៊ី ត្រូវបានដកចេញ លោកបានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសកម្ពុជាក្រោមការគំរាមកំហែងនៃបទឧក្រិដ្ឋ ហើយបានទៅនិរទេសនៅប្រទេសបារាំង។

២០១៧ គំរាមបញ្ចប់ «ការបះបោរ» មូរ សុខហួរ គេចខ្លួន 
ចាប់តាំងពីការចាប់ខ្លួនលោក កឹម សុខា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានព្រមានថា «មិនទាន់រួចរាល់ទេ»  និងព្រមានថាការបង្រ្កាប «បះបោរ» នឹងមិនបញ្ឈប់ជាមួយ កឹម សុខា ឡើយ។ កាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧ អ្នកស្រី មូរ សុខហួរ បានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេស បន្ទាប់ពីមានព័ត៌មានថាអ្នកស្រីនឹងត្រូវចាប់ខ្លួន។ 

លោកស្រី ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​អន្តោប្រវេសន៍​ម៉ាឡេស៊ី​ចាប់​ខ្លួន​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៧ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៩ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​មុន​ពេល​គ្រោង​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ។

ជីវិត​ឯកជន 
លោកស្រីបានរៀបការនៅឆ្នាំ១៩៨៤ ជាមួយជនជាតិអាមេរិក ស្កត លីភឺ និងជាម្តាយដែលមានកូនស្រីបីនាក់ រួមទាំងសកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រី Devi Leiper O'Malley ផងដែរ។ ស្វាមីអ្នកស្រីបានស្លាប់នៅឆ្នាំ២០១៦។ លោកស្រីរស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកអស់រយៈពេល ១៨ឆ្នាំហើយបានចូលរៀននៅសកលវិទ្យាល័យនៅទីនោះ។ នាងក៏បានបាត់បង់សមត្ថភាពនិយាយភាសាខ្មែរជាផ្លូវការផងដែរ ដោយបានចាកចេញពីប្រទេសកំណើតរបស់នាងអស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍។  លោកស្រីមានសញ្ជាតិអាមេរិកពីរ ។

ពានរង្វាន់ និងការទទួលស្គាល់

ឯកសារយោង 

បុគ្គលនៅរស់