មហា​កំផែង​ចិន

មហាកំផែងចិន គឺគឺជាបន្ទាយកំផែងដ៏វែងអន្លាយធ្វើ​ឡើង​ពី​ថ្ម​មាន​ទម្រង់​ដូច​ជា​របង​ការពារ​ប្រទេស​ដដើម្បីទប់ស្កាត់​ការ​ឈ្លានពាន​របស់​ខ្មាំងសត្រូវ​នា​សម័យ​នោះ។ ជញ្ជាំងជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់តាំងពីដើមសតវត្សទី ៧  មុនគ.ស មហាកំផែងចិនត្រូវបានកសាងឡើងដោយស្តេច ឈីង សឺហ័ង (២២០–២០៦ មុនគ.ស) ដែលជា អធិរាជទីមួយនៃប្រទេសចិន ។ ជញ្ជាំង ឈីន នៅសល់តិចតួច។  ក្រោយ​មក រាជវង្ស​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​ជា​ច្រើន​បាន​សាង​សង់ និង​រក្សា​កំពែង​ព្រំដែន​ជា​ច្រើន​ខ្សែ។ ផ្នែកដែលល្បីបំផុតនៃជញ្ជាំងត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយ រាជវង្សមីង (១៣៦៨-១៦៤៤) ។ កំផែង​យក្ស​នេះ​លាតសន្ធឹង​ពី​ក្រុង​សានហៃគួន នៅ​ភាគ​ខាង​កើត ដល់​ទន្លេ ឡុបន័រ ភាគ​ខាង​លិច។ ការ​សិក្សា​ដោយ​ប្រើ​បច្ចេកវិទ្យា​ទំនើប​បាន​កំណត់​ថា មហា​កំផែង​ទាំង​មូល​រួម​ទាំង​ដៃ​ផ្សេង​ទៀត​របស់​វា មាន​ប្រវែង​សរុប​ដល់​ទៅ​៨៨៥១.៨គីឡូម៉ែត្រ។ ក្នុង​នោះ​បើ​គិត​តែ​កំផែង​សុទ្ធ​មាន​ប្រវែង​៦២៥៩.៦គីឡូម៉ែត្រ រន្ធ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ដី​មាន​ប្រវែង​៣៥៩.៧គីឡូម៉ែត្រ​ និង​របាំង​ធម្មជាតិ​ដូច​ជា​ទួល​ឬ​ទន្លេ​មាន​ប្រវែង​២២៣២.៥គីឡូម៉ែត្រ។មហា​កំផែង​ ទាំង​អស់​មាន​កម្ពស់​និង​ទទឹង​ផ្សេងៗ​គ្នា​ តែ​ភាគ​ច្រើន​មាន​កម្ពស់​ពី​៥ទៅ​៨ម៉ែត្រនិង​ទទឹង​៥ម៉ែត្រ។​នៅ​សម័យ​នោះ​​ ពិបាក​ក្នុង​ការ​រក​វត្ថុធាតុ​ដើម​ ដូច្នេះ​ចិន​ត្រូវ​យក​ដី​ ឥដ្ឋ​ ថ្ម​ភ្នំ​ និង​ឈើ​មក​កសាង​។ យោង​តាម​ការ​ប៉ាន់ស្មាន​មាន​កម្មករ​ជាង​១លាន​នាក់​បាន​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​ការ​ កសាង​មហា​កំផែង​នេះ។

ឯកសារយោង 
អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន