សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងឡាវ

សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងឡាវ ឬសង្គ្រាមស៊ីវិលឡាវ (១៩៥៩-១៩៧៥) គឺជាជម្លោះសង្រ្គាមស៊ីវិលរវាងបក្សពួកកុម្មុយនីស្តប៉ៈថេតឡាវ (គាំទ្រដោយវៀតណាមខាងជើង) និងរាជរដ្ឋាភិបាលឡាវពីថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៩ រហូតដល់ថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៥។ សង្គ្រាមនេះបានទទួលឥទ្ធិពលពីសង្គ្រាមវៀតណាមដូចនឹងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជាដែរ។ វាត្រូវបានគេហៅថា សង្រ្គាមសម្ងាត់ ដោយមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពពិសេសសេអ៊ីអា (CIA) និងក្នុងចំណោមអតីតយុទ្ធជនហ្មុងមួយចំនួន។  

ឫសគល់​នៃ​ជម្លោះ​នេះអាច​ត្រូវ​បាន​គេ​រម្លឹក​ទៅ​ក្រោយ​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី​២ នៅ​ពេល​ដែល​បារាំងបានដាក់អាណានិគមឡើងវិញលើប្រទេសឡាវ។ ពួកប៉:ថេតឡាវ ដែលត្រូវបានគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តវៀតណាមខាងជើង បានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការទ័ពព្រៃប្រឆាំងនឹងបារាំង និងរដ្ឋាភិបាលឡាវនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០។ នៅឆ្នាំ១៩៥៤ កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវត្រូវបានចុះហត្ថលេខា ដែលបានបញ្ចប់សង្រ្គាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ និងបានផ្តល់ឯករាជ្យដល់ប្រទេសឡាវ។  ទោះ​បីជាយ៉ាងណា កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ក៏​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ពួកប៉ៈថេតឡាវរក្សាវត្តមានក្នុងប្រទេសបាន ហើយ​ជម្លោះនៅ​តែបន្ត។ ការប្រយុទ្ធគ្នាកាន់តែខ្លាំងនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានចូលរួមចំណែកកាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងមួយដើម្បីការពារប្រទេសឡាវពីការធ្លាក់ទៅក្នុងលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត។  សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្តល់ជំនួយយោធាដល់រដ្ឋាភិបាលឡាវ ហើយក៏បានអនុវត្តយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកដ៏ធំប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងប៉ៈថេតឡាវ និងវៀតណាមខាងជើងផងដែរ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៣ បទឈប់បាញ់ត្រូវបានព្រមព្រៀងគ្នា ហើយពួកប៉ថេតឡាវត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយរដ្ឋាភិបាលឡាវ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សន្តិភាពមានរយៈពេលខ្លី ហើយប៉ៈថេតឡាវបានបើកការវាយលុកចុងក្រោយនៅឆ្នាំ១៩៧៥ ដែលបានវាយលុកកងទ័ពឡាវដែលនៅសេសសល់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នាថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៥ ពួកប៉ៈថេតឡាវបានប្រកាសបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ ដែលនៅតែជារដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ជម្លោះនេះបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រទេសឡាវ ដោយមានការប៉ាន់ប្រមាណថា មួយភាគបីនៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេសនេះត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅ ឬត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាម។

ផ្ទៃក្នុង

ឯកសារយោង

 
ជម្លោះសង្គ្រាមត្រជាក់
បដិវត្តន៍កុម្មុយនីស្ត
ប្រវត្តិសាស្ត្រឡាវ
នយោបាយនៅឡាវ
សង្គ្រាមវៀតណាម
ទំនាក់ទំនងសហរដ្ឋអាមេរិក–ឡាវ