ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ

ព្រះពុទ្ធលើសឡានភាល័យ (សៀម៖ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย, ២៤ កុម្ភៈ ១៧៦៧ – ២១ ខែកក្កដា ១៨២៤) មានឈ្មោះផ្ទាល់ខ្លួនថា ជីម (សៀម៖ ฉิม) ឬ រាមាទី២  គឺជាព្រះមហាក្សត្រទីពីរនៃសៀមក្រោមរាជវង្សចក្រី​ដោយបានគ្រងរាជ្យពីឆ្នាំ១៨០៩ ដល់ឆ្នាំ១៨២៤។ នៅឆ្នាំ១៨០៩ ព្រះអង្គបានសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គព្រះនាមពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក។ រជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ភាគច្រើនមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ គ្មានជម្លោះអ្វីធំដុំកើតមានឡើយ។ រជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ដែរថាជា "យុគសម័យមាសនៃអក្សរសិល្ប៍រតនកោសិន្ទ្រ៍" ដោយសារព្រះអង្គជាអ្នកឧបត្ថម្ភដល់កវីមួយចំនួននៅក្នុងព្រះរាជវាំង ហើយព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ផ្ទាល់គឺជាកវី និងវិចិត្រករដ៏ល្បីល្បាញ។ កវីដ៏មានប្រជាប្រិយភាពបំផុតដែលនៅស្ថិតក្នុងវង្សការងារនិពន្ធរបស់ទ្រង់គឺ ព្រះស៊ុនថន ភូ ដែលជាអ្នកនិពន្ធរឿងព្រះអាផៃមុនី។

ដើមជីវិត 
ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ ប្រសូតនៅ​ឆ្នាំ ១៧៦៧ ក្នុង នៅ​ស្រុកអាំផាវ៉ា ខេត្តសមុទ្រសង្គ្រាម ។ ព្រះអង្គគឺជាបុត្រារបស់ ហ្លួង យកក្របទ នៃរាជាបុរី និងណាក់ នៃសមុទ្រសង្រ្គាម។ ដូចដែលឪពុកនិងម្តាយរបស់គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់។ ក្រោយ​មក​ពួកគេ​ទាំងពីរក៏នឹង​ក្លាយ​ជាស្តេចពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោកនិង​ព្រះនាង​អម្រិន្ទ្រា​រៀង​ខ្លួន។ នៅឆ្នាំ១៧៦៧ អយុធ្យាបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងការឈ្លានពានរបស់ភូមាក្នុងរាជវង្សកូបោន ។  បិតារបស់ព្រះអង្គឈ្មោះ ព្រះយ៉ារាជាបុរី បានចូលរួមជាមួយកងកម្លាំងរបស់ស្តេចតាកស៊ីន ដើម្បីដណ្តើមយកទីក្រុងអយុធ្យាមកវិញ។ ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​ររបស់ស្តេចតាក់ស៊ីន បិតា​ររបស់ ព្រះអង្គបាន​ឡើង​ឋានន្តរស័ក្តិ​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​ក្នុង​នាម​ជា​មេ​ទ័ពដឹក​នាំ​កងទ័ព ហើយ​ត្រូវ​បាន​ចាត់តាំង​ជាមួយ​នឹង​យុទ្ធនាការ​កម្ចាត់​ឡាវ និង​កម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ១៧៨២ បិតាទ្រង់បានឡើងសោយរាជ្យជាស្តេចនៃសៀម (ក្រោយមកដាក់ឈ្មោះថា រាមាទី១) ហើយព្រះអង្គខ្លួនឯងត្រូវបានលើកឡើងជាព្រះអង្គម្ចាស់អ៊ីតសារាស៊ុនថននៃសៀម។ ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ ជាមួយ​នឹង​ស្រី​ស្នំ​របស់​ព្រះអង្គ​គឺ​ស្រី​សុឡាឡៃ បាន​បង្កើតព្រះអង្គម្ចាស់ថ័ប (ทับ​-​ក្រោយ​ពី​រាមា​ទី ៣) ក្នុង​ឆ្នាំ ១៧៨៧។

ឯកសារយោង 

ព្រះមហាក្សត្រថៃ
រាជវង្សចក្រី