កូរ៉េខាងជើង

ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតប្រជាធិបតេយ្យកូរ៉េ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភូមិភាគអាស៊ីបូព៌ា។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនជាប់ប្រទេសចិន និងរុស្ស៊ីនៅភាគខាងជើង និងប៉ែកខាងត្បូងជាប់នឹងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងត្រង់តំបន់គ្មានយោធាកូរ៉េ។ នៅភាគខាងលិចនៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងឆកសមុទ្រកូរ៉េ និងសមុទ្រលឿង រីឯខាងកើតជាប់នឹងសមុទ្រជប៉ុន។ ដូចសមភាគីខាងត្បូងរបស់ខ្លួនដែរ កូរ៉េខាងជើងគឺតែងតែអះអាងថាខ្លួនគឺជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់នៃឧបទ្វីបកូរ៉េទាំងមូលនិងរួមទាំងបណ្តុំកោះតូចៗនៅជុំវិញផង។ ព្យុងយ៉ាងគឺជារដ្ឋធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើង។

នៅឆ្នាំ១៩១០ ទឹកដីកូរ៉េត្រូវបានបញ្ចូលទៅជាផ្នែកនៃចក្រភពជប៉ុនហើយបន្ទាប់ពីជប៉ុនបានចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ ប្រជាជាតិកូរ៉េក៏ត្រូវបានបែងចែកជាពីរតំបន់ដាច់ពីគ្នានៅត្រង់ខ្សែស្របទី៣៨ ដោយភាគខាងជើងត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់របស់សហភាពសូវៀត និងភាគខាងត្បូងត្រូវស្ថិតនៅក្រោមសហរដ្ឋអាមេរិក។ កិច្ចចរចាដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាតិត្រូវទទួលបរាជ័យហើយទីបំផុតនៅឆ្នាំ១៩៤៧ រដ្ឋាភិបាលថ្មីៗក៏បានបង្កើតឡើងដោយខាងជើងត្រូវស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលសង្គមនិយមរីឯខាងត្បូងត្រូវស្ថិតនៅក្រោមរបបមូលធននិយម។ មុនបង្កើតចេញជារដ្ឋមួយផ្លូវការ កូរ៉េខាងជើងត្រូវឆ្លងកាត់រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នចំនួនបួនគឺ៖ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកូរ៉េ រដ្ឋបាលស៊ីវិលសូវៀត គណៈកម្មាធិការប្រជាជនបណ្តោះអាសន្ននៃកូរ៉េខាងជើង និងគណៈកម្មាធិការប្រជាជនកូរ៉េខាងជើង។ សង្គ្រាមកូរ៉េបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ ដោយមានកូរ៉េខាងជើងជាអ្នកផ្តើមការឈ្លានពានដំបូងហើយសង្គ្រាមមួយនេះបានអូសបន្លាយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៥៣។ យុទ្ធសន្តិភាពកូរ៉េត្រូវបានចុះនៅក្រោយសង្គ្រាមហើយតំបន់គ្មានយោធាក៏បានបង្កើតឡើងប៉ុន្តែគ្មានសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពជាផ្លូវការណាត្រូវបានចុះដោយប្រទេសទាំងពីរឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ 

កូរ៉េខាងជើងកាន់កាប់ផ្នែកខាងជើងនៃឧបទ្វីបកូរ៉េ ដែលស្ថិតនៅចន្លោះរយៈទទឹង 37° និង 43°N និងបណ្តោយ 124° និង 131°E គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី 120,540 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (46,541 sq mi) នៅភាគខាងលិចរបស់វាមានសមុទ្រលឿង និងឆកសមុទ្រកូរ៉េ ហើយនៅភាគខាងកើតរបស់វាស្ថិតនៅលើប្រទេសជប៉ុនឆ្លងកាត់សមុទ្រជប៉ុន

ភ្ញៀវអឺរ៉ុបដំបូងទៅកាន់ប្រទេសកូរ៉េបានកត់សម្គាល់ថា ប្រទេសនេះប្រហាក់ប្រហែលនឹងសមុទ្រនៅក្នុងបឹងដ៏ខ្លាំងមួយ ដោយសារតែជួរភ្នំជាបន្តបន្ទាប់ជាច្រើនដែលកាត់កាត់ឧបទ្វីបនេះ ប្រហែល 80 ភាគរយនៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើងមានភ្នំ និងតំបន់ខ្ពង់រាប បំបែកដោយជ្រលងជ្រៅ និងតូចចង្អៀត។ ភ្នំទាំងអស់នៃឧបទ្វីបកូរ៉េដែលមានកម្ពស់ 2,000 ម៉ែត្រ (6,600 ហ្វីត) ឬច្រើនជាងនេះ មានទីតាំងនៅប្រទេសកូរ៉េខាងជើងចំណុចខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងជើងគឺភ្នំផែកទូដែលជាភ្នំភ្នំភ្លើងដែលមានកម្ពស់ 2,744 ម៉ែត្រ (9,003 ហ្វីត) ពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ភ្នំផែកទូត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកន្លែងពិសិដ្ឋដោយជនជាតិកូរ៉េខាងជើង ភ្នំ Paektu មានសារសំខាន់ក្នុងវប្បធម៌កូរ៉េ ហើយត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងរឿងព្រេងនិទានដ៏ឧឡារិក និងការគោរពបុគ្គលិកលក្ខណៈជុំវិញរាជវង្សគីម ជាឧទាហរណ៍ បទចម្រៀង "យើងនឹងទៅភ្នំផែកទូ (가리라 백두산으로)" ច្រៀងសរសើរលោក គីម ជុងអ៊ុន និងរៀបរាប់អំពីដំណើរកម្សាន្តទៅកាន់ភ្នំ ជួរលេចធ្លោផ្សេងទៀតគឺជួរហាមក្យុងនៅភាគឦសានបំផុត និងជួរភ្នំរ៉ាងរីមដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងភាគកណ្តាលនៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ភ្នំគុមកាំងក្នុងជួរថែបែកដែលលាតសន្ធឹងទៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង មានភាពល្បីល្បាញដោយសារភាពស្រស់ស្អាត

វាលទំនាបឆ្នេរសមុទ្រធំទូលាយនៅភាគខាងលិច ហើយមិនបន្តនៅខាងកើតប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅក្នុងតំបន់ទំនាប និងតំបន់ទំនាប យោងតាមរបាយការណ៍របស់កម្មវិធីបរិស្ថានរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ 2003 ព្រៃឈើគ្របដណ្តប់ជាង 70 ភាគរយនៃប្រទេស ដែលភាគច្រើននៅលើជម្រាលភ្នំ ប្រទេសកូរ៉េខាងជើងមានពិន្ទុមធ្យមនៃសន្ទស្សន៍សុចរិតភាពទេសភាពព្រៃឈើឆ្នាំ 2019 នៃ 8.02/10 ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី 28 នៅទូទាំងពិភពលោកក្នុងចំណោម 172 ប្រទេស ទន្លេដែលវែងជាងគេគឺទន្លេអាមណុក (យ៉ាលូ) ដែលហូរសម្រាប់ 790 គីឡូម៉ែត្រ (491 ម៉ាយ) ប្រទេសនេះមានតំបន់ដីគោកចំនួនបីគឺ: ព្រៃស្លឹកឈើជ្រុះកូរ៉េកណ្តាល, ព្រៃចម្រុះភ្នំឆាងប៉ៃ, និងព្រៃចម្រុះម៉ានជូរី

អាកាសធាតុ 

កូរ៉េ​ខាង​ជើង​ជួប​ប្រទះ​ការ​រួម​បញ្ចូល​គ្នា​នៃ​អាកាស​ធាតុ​ទ្វីប និងអាកាសធាតុមហាសមុទ្រ ប៉ុន្តែប្រទេសភាគច្រើនជួបប្រទះអាកាសធាតុទ្វីបសើមនៅក្នុងគ្រោងការណ៍ចំណាត់ថ្នាក់អាកាសធាតុកូប៉េន រដូវរងានាំមកនូវអាកាសធាតុច្បាស់លាស់ លាយឡំជាមួយព្យុះព្រិល ដែលជាលទ្ធផលនៃខ្យល់ភាគខាងជើង និងភាគពាយ័ព្យ ដែលបក់មកពីស៊ីបេរី រដូវក្តៅទំនងជាជាពេលវេលាក្តៅបំផុត សើមបំផុត និងភ្លៀងបំផុតនៃឆ្នាំ ដោយសារខ្យល់មូសុងភាគខាងត្បូង និងភាគអាគ្នេយ៍ ដែលនាំខ្យល់សំណើមពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ប្រហែល 60 ភាគរយនៃទឹកភ្លៀងទាំងអស់កើតឡើងចាប់ពីខែមិថុនាដល់ខែកញ្ញា រដូវផ្ការីក និងរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ គឺជារដូវអន្តរកាលរវាងរដូវក្តៅ និងរដូវរងា សីតុណ្ហភាពខ្ពស់ និងទាបជាមធ្យមប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់ទីក្រុងព្យុងយ៉ាងគឺ −3 និង −13 °C (27 និង 9 °F) ក្នុងខែមករា និង 29 និង 20 °C (84 និង 68 °F) ក្នុងខែសីហា

បំណែងចែករដ្ឋបាល

កំណត់សម្គាល់

ឯកសារយោង

កូរ៉េខាងជើង
អទេវនិយមរដ្ឋ
រដ្ឋកុម្មុយនិស្ត
ប្រទេសអាស៊ីខាងកើត
រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
រដ្ឋឯកបក្ស
អតីតអាណានិគមជប៉ុន
រដ្ឋផ្តាច់ការ
សាធារណរដ្ឋ
សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ
សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត