សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស

សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស គឺជាស្ថាប័ន វិទ្យាសាស្ត្រសាធារណៈ វប្បធម៌ និងវិជ្ជាជីវៈ របស់បារាំង ដែល មានឯកទេស ក្នុងការសិក្សាអំពីអរិយធម៌ អាស៊ី ។

បេសកកម្ម 
សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេសមានបេសកកម្មដូចខាងក្រោម៖

 ធ្វើការរុករកស្រាវជ្រាវខាងបុរាណវិទ្យា
 ប្រមូលគម្ពីរសាស្រ្តាស្លឹងរឹត ដែលរក្សាក្នុងវត្ត ឬប្រាសាទបុរាណនានា
 សិក្សាពីប្រវត្តិសាស្រ្ត និងមត៌កខាងភាសាសាស្រ្តនៃអារ្យធម៌ជនជាតិអាស៊ី។

ពេលនោះសាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស បានពង្រឹងសកម្មភាពរបស់ខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមានការបង្កើតបណ្ណាល័យមួយ និងសារមន្ទីរមួយនៅទីក្រុងហាណូយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

បន្ទាប់ពីការអនុម័តលើគម្រោងសិក្សាវិទ្យាសាស្រ្ត ដែលរៀបចំដោយលោក អូហ្គើស បាថ៌ ពេលនោះលោក អេមីល សេណាត និងលោក មីសែល ប្រេអាល់ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអនុក្រឹត្យមួយរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៩៨ ដោយមានឈ្មោះដំបូងបំផុតថា បេសកកម្មបុរាណវិទ្យា។ ទីស្នាក់ការរបស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ដំបូងបង្អស់នៅព្រៃនគរ តែក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩០២ ទីស្នាក់ការនេះត្រូវបានប្តូរមកទីក្រុងហាណូយវិញ។នៅឆ្នាំ១៩០៧ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅខេត្តសៀមរាប ត្រូវទទួលបន្ទុកខាងកិច្ចថែរក្សារមណ័យដ្ឋានប្រាសាទអង្គរវត្តថែមទៀត។ នៅឆ្នាំដដែល អភិរក្សអង្គរត្រូវបានបង្កើតស្របពេលជាមួយគ្នាដើម្បីថែរក្សាការពារ និងលើកតម្លៃនូវអ្វីដែលបានក្លាយជា ការដ្ឋានបុរាណវិទ្យាដ៏ធំនៅលើពិភពលោក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស បានចូលរួមក្នុងការបង្កើតនូវសារមន្ទីរបុរាណវិទ្យា និងជាតិពន្ទុវិទ្យាធំៗនៅឥណ្ឌូចិនដូចជា៖

 សារមន្ទីរប៉ាមង់ ជេ នៅទួរ៉ាន់ប្រទេសបារាំង
 សារមន្ទីរប្លង់ឆាត ដឺឡាប្រូស នៅព្រៃនគរប្រទេសបារាំង
 សារមន្ទីរអាល់ប៊ែរ សារ៉ូ ក្រោយមកត្រូវបានប្តូរឈ្មោះសារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា
 សារមន្ទីរកៃឌីញនៅឆ្នាំ១៩៦៨ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេសបានពង្រីកសកម្មភាពរបស់ខ្លួននៅប្រទេសជប៉ុន តាមរយៈការចាត់មូលនិធិនៃវិទ្យាស្ថាន ហូបូគីរីន ប្រទសជប៉ុន ដើម្បីសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា។ នៅឆ្នាំ១៩៧៥ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេសបានបង្កើតនៅខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ស្របពេលការសិក្សាពីព្រះពុទ្ធសាសនាបានរីកចម្រើនឡើងដោយមានការបង្កើតនូវមូនិធិសម្រាប់បោះពុម្ពសាស្រ្តាស្លឹងរឹត។ ដោយឡែកនៅប្រទេសកម្ពុជាវិញ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេសបានបើទ្វារឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩០មក។ បន្ទាប់មកទើបមានបេសកកម្មជាច្រើនរបស់អ្នកជំនាញការឯកទេស បានកំណត់ឡើង ដើម្បីធ្វើស្រាវជ្រាវសាជាថ្មីនៅរមណីយដ្ឋានអង្គរ។ ការចាប់ផ្តើមរៀបចំកម្មវិធីកំណាយបុរាណវិទ្យាស្វែងយល់ពិហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្នែកនគរូបនីយកម្មទីក្រុងបុរាណឆ្នាំ១៩៩៦។

មជ្ឈមណ្ឌល 
បណ្តាញនៃការិយាល័យ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស មានមួយចំនួន ១៨ គន្លែងគ្របដណ្តប់ប្រទេសចំនួន ១២ ពី ប្រទេសឥណ្ឌា រហូតដល់ ប្រទេសជប៉ុន ។ 

 ការិយាល័យ​ក​ណ្តា​ល : “ ផ្ទះអាស៊ី »,  ទីក្រុងប៉ារីស (ប្រទេសបារាំង) ;
 ឥណ្ឌា ) ;
 យ៉ាំងហ្គោន ( ភូមា ) ;
 ឈៀងម៉ៃ និង បាងកក ( ប្រទេសថៃ ) ;
 គូឡាឡាំពួ ( ម៉ាឡេស៊ី ) ;
 ហ្សាកាតា ( ឥណ្ឌូនេស៊ី ) ;
 ភ្នំពេញ និង សៀមរាប ( កម្ពុជា ) ;
 វៀងចន្ទន៍ ( ឡាវ ) ;
 ទីក្រុងហាណូយ និង ហូជីមិញ ( វៀតណាម ) ;
 ហុងកុង និង ប៉េកាំង ( ចិន ) ;
 តៃប៉ិ ( តៃវ៉ាន់ ) ;
 សេអ៊ូល ( កូរ៉េខាងត្បូង ) ;
 ក្យូតូ និង តូក្យូ ( ប្រទេសជប៉ុន )។

នាយក 

 ១៨៩៨ ៖ លោក ល្វីស៍ ហ្វ៊ីណូត៍
 ១៩០៥ ៖ លោក Alfred Foucher
 ១៩០៨ ៖ Claude Eugene Master
 ឆ្នាំ 1920 ៖ លោក ល្វីស៍ ហ្វ៊ីណូត៍
 ១៩២៦ ៖ លោក Leonard Aurousseau
 ១៩២៩ ៖ លោក ហ្សក សឺដែស្ត
 ១៩៤៧ ៖ Paul Levy
 ឆ្នាំ 1950 ៖ លោក Louis Malleret
 ១៩៥៦ ៖ លោក Jean Filliozat
 ឆ្នាំ ១៩៧៧ ៖ Francois Gros
 ឆ្នាំ ១៩៨៩ ៖ លោក Leon Vandermeersch
 ឆ្នាំ ១៩៩៣ ៖ Denys Lombard
 ឆ្នាំ ១៩៩៨ ៖ លោក Jean-Pierre Drège
 ២០០៤ ៖ Franciscus Verellen
 ឆ្នាំ ២០១៤ ៖ Yves Goudineau
 ឆ្នាំ 2018 ៖ Christophe Marquet
 ២០២២ ៖ Nicolas Fievé

អ្នកថែរក្សាអង្គរ 

 ឆ្នាំ១៩០៨ ៖ Jean Commaille
 ឆ្នាំ១៩១៦ ៖ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់
 ឆ្នាំ១៩៣៥ ៖ George Finds
 ឆ្នាំ១៩៣៥ ៖ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់
 ឆ្នាំ១៩៣៧ ៖ Maurice Glaize
 ឆ្នាំ១៩៤៦ ៖ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់
 ឆ្នាំ១៩៦០ ៖ Bernard-Philippe Groslier
 ឆ្នាំ១៩៩១ ៖ លោក Jacques Dumarcay
 ឆ្នាំ២០០២ ៖ Pascal Royere

ឯកសារយោង 

ប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ី