ស្រូវ

អង្ករជាគ្រាប់ពូជស្រូវអយីស្យូ (អង្ករអាស៊ី) ឬអយស្យូម៉ាឡារ៉ាម៉ារី (អង្ករអាហ្វ្រិក) ។ ក្នុងនាមជាគ្រាប់ធញ្ញជាតិវាគឺជាអាហារសំខាន់បំផុតដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់មនុស្សភាគច្រើននៅលើពិភពលោកជាពិសេសនៅអាស៊ី។ វាជាផលិតផលកសិកម្មដែលមានផលិតកម្មនៅទូទាំងពិភពលោកខ្ពស់បំផុតទីបី (អង្ករ 741,5 លានតោនក្នុងឆ្នាំ 2014) បន្ទាប់ពីស្ករ (1,9 ពាន់លានតោន) និងពោត (1,0 ពាន់លានតោន) ។
ដោយសារដំណាំអំពៅនិងដំណាំពោតត្រូវបានប្រើសម្រាប់គោលបំណងផ្សេងក្រៅពីការទទួលទានរបស់មនុស្សអង្ករគឺជាគ្រាប់ធញ្ញជាតិសំខាន់បំផុតដែលទាក់ទងទៅនឹងអាហារបំប៉នរបស់មនុស្សនិងការញ៉ាំជាតិកាល់ស្យូមដែលផ្តល់ឱ្យជាងមួយភាគប្រាំនៃកាឡូរីដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ទូទាំងពិភពលោកដោយមនុស្ស។ មានពូជស្រូវនិងចំណីអាហារជាច្រើនប្រភេទមានទំនៀមទម្លាប់ផ្សេងៗគ្នាក្នុងតំបន់។
អង្ករជា monocot មួយត្រូវបានរីកលូតលាស់ជាធម្មតាជារុក្ខជាតិប្រចាំឆ្នាំមួយទោះបីជានៅក្នុងតំបន់ត្រូពិកវាអាចរស់នៅបានយូរនិងអាចផលិតដំណាំរ៉ុនរ៉ូនរហូតដល់ទៅ 30 ឆ្នាំ។  ការដាំដុះស្រូវសមស្របទៅនឹងប្រទេសនិងតំបន់ដែលមានថ្លៃដើមពលកម្មទាបនិងមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងព្រោះវាជាកម្លាំងពលកម្មដើម្បីដាំដុះនិងត្រូវការទឹកច្រើន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយអង្ករអាចត្រូវបានដាំនៅគ្រប់ទីកន្លែងសូម្បីតែនៅលើភ្នំឬតំបន់ភ្នំដែលមានការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធរាបស្មើដែលគ្រប់គ្រងទឹក។ ទោះបីជាពូជមេភូមានដើមកំណើតអាស៊ីនិងតំបន់មួយចំនួននៃទ្វីបអាហ្វ្រិកក៏ដោយក៏ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មនិងការនាំចេញរាប់សតវត្សបានធ្វើឱ្យវាក្លាយទៅជារឿងធម្មតានៅក្នុងវប្បធម៌ជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។
វិធីសាស្រ្តប្រពៃណីសម្រាប់ការដាំដុះស្រូវត្រូវបានជន់លិចវាលស្រែខណៈពេលឬបន្ទាប់ពីការកំណត់សំណាបវ័យក្មេង។ វិធីសាស្រ្តដ៏សាមញ្ញនេះតម្រូវឱ្យមានការរៀបចំនិងការផ្តល់សេវាកម្មល្អសម្រាប់ការបង្ហូរទឹកនិងការបង្ហូរទឹកប៉ុន្តែវាជួយកាត់បន្ថយការលូតលាស់នៃស្មៅចង្រៃនិងរុក្ខជាតិដែលមិនសូវលូតលាស់នៅក្នុងទឹកនិងទប់ស្កាត់មេរោគ។ ខណៈពេលដែលទឹកជំនន់មិនចាំបាច់សម្រាប់ការដាំដុះស្រូវរាល់វិធីសាស្រ្តផ្សេងៗនៃប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តតម្រូវឱ្យមានការខិតខំប្រឹងប្រែងខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅនិងសត្វល្អិតក្នុងកំឡុងពេលលូតលាស់និងវិធីសាស្រ្តផ្សេងគ្នាសម្រាប់ជីជាតិដី។
ឈ្មោះអង្ករព្រៃជាធម្មតាត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់ប្រភេទនៃហ្ស៊ីហ្សីយ៉ានិងផតថេរីយ៉ាទាំងព្រៃនិងទឹកដោះគោបើទោះបីជាពាក្យនេះក៏អាចត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់ពូជដើមឬអន់យីហោ Oryza ។

និរុត្តិសាស្ត្រ

ពាក្យភាសាអង់គ្លេសត្រូវបានគេប្រើជាភាសាអង់គ្លេសនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 13 ពាក្យ«អង្ករ»គឺមកពីភាសាបារាំងដែលមានប្រភពមកពីអ៊ីតាលី risotto មកពីភាសាឡាតាំងដែលបានមកពីភាសាក្រិកὄρυζα (oruza) ។ ពាក្យក្រិចគឺជាប្រភពនៃពាក្យអ៊ឺរ៉ុបទាំងអស់ (ជាភាសាអង់គ្លេសសរសេរជាភាសាអង់គ្លេសសរសេរជាភាសាអង់គ្លេសសរសេរជាភាសាអង់គ្លេសអេស្ប៉ាញរ៉ីសៀរីស៊ីរីស៊្រីប៊ីក្រូរ៉ីប៉ូឡូញប៉ូឡូញដាណឺម៉ាកហ្រីហ្គានីអង្ករហុងគ្រីរ៉ូម៉ានីអូរូស) ។
ដើមកំណើតនៃពាក្យក្រិចគឺមិនច្បាស់លាស់។ ជួនកាលវាត្រូវបានគេប្រារព្ធឡើងពីពាក្យតាមិល (arisi) ឬជាអក្សរអារ៉ាប់ចាស់។ ទោះជាយ៉ាងណា Krishnamurti មិនយល់ស្របនឹងគំនិតដែលថាអាមីឡង់អាលីស៊ីគឺជាប្រភពនៃពាក្យក្រិកនិងស្នើថាវាត្រូវបានខ្ចីពីកូនចៅរបស់ Proto-Dravidian * wariñciជំនួសវិញ។ លោក Mayrhofer បានលើកឡើងថាប្រភពជាបន្ទាន់នៃពាក្យក្រិចត្រូវបានស្វែងរកនៅក្នុងពាក្យអ៊ីរ៉ង់ចាស់នៃប្រភេទ * vrīz-ឬ * vrinj- (ប្រភពនៃពាក្យ Persian សម័យ Berenj) ប៉ុន្តែទាំងនេះត្រូវបានត្រលប់មកវិញចុងក្រោយទៅឥណ្ឌូ -Aryan (ជា នៅក្នុងសំស្ក្រឹតvrīhí-) ។ P. T. Srinivasa Iyengar បានសន្មត់ថាសំស្ក្រឹតvrīhí-ត្រូវបានមកពីរ៉ូម៉ាំង arici ខណៈពេលដែល Ferdinand Kittel បានមកពីវាមកពីវីវ៉ាវីស។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយអ័រហ្គោឡាយ៉ាអាយ៉ាយជឿថាពាក្យស្លោកសំស្ក្រឹតនេះបានមកពីឫសអ៊ីតូអ៊ីនអ៊ីរ៉ង់និងអាលីសាមីអាលីស៊ីក៏ជាដើមកំណើតឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុបផងដែរ។

ស្រូវឡើងទឹក 
ស្រូវឡើងទឹកជាប្រភេទស្រូវម្យ៉ាង ដែលគេព្រេាះគ្រាប់វាទៅលើវាលស្រែដ៏ធំល្វឹងល្វើយនៅជុំវិញបឹងទន្លេសាបក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តកំពង់ធំនិងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ ប្រភេទស្រូវនេះពេល ដែលវាដុះរួចហើយ វាអាចរស់នៅក្នុងទឹកជម្រៅ១ម៉ែត្រទៅ៣ម៉ែត្រ វាអាចវារលូតឡើងតាមកម្ពស់ទឹកចុងវានៅលើផ្តៃទឹកជានិច្ច។ នៅពេលទឹកស្រកទៅដើមដ៏វែងរបស់វាដេកដួលនៅលើដីនៅគ្រប់ថ្នាំងមានចេញឬសចាក់ទៅក្នុងដីហើយមានខ្នែងជាច្រើនដុះឡើង គឺខ្នែងទាំងនោះដែលឱ្យផ្លែស្រូវយ៉ាងច្រើន។ ដោដាំលើដីល្បាប់ទិន្នផលស្រូវឡើងទឹកអាចផ្តល់ទិន្នផល៥តោនក្នុងមួយហិចតា។

ឯកសារយោង 

ជីវវិទ្យា

កសិកម្ម