ទីក្រុង

ទីក្រុង ឬ ទីប្រជុំជន គឺជាកន្លែងតាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សដ៏ច្រើន។ ទីក្រុងជាទូទៅមានប្រព័ន្ធទូលំទូលាយសម្រាប់លំនៅដ្ឋាន ការដឹកជញ្ជូន អនាម័យ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ ការប្រើប្រាស់ដី ការផលិតទំនិញ និងការទំនាក់ទំនង។ ដង់ស៊ីតេរបស់ពួកវាជួយសម្រួលដល់អន្តរកម្មរវាងមនុស្ស អង្គការរដ្ឋាភិបាល និងអាជីវកម្ម ជួនកាលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ភាគីផ្សេងៗក្នុងដំណើរការនេះ ដូចជាការកែលម្អប្រសិទ្ធភាពនៃទំនិញ និងការចែកចាយសេវាកម្មជាដើម។ ទីក្រុង គឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនដ៏ធំ និងមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនលើសលប់ ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធល្អនៃអគារ ផ្លូវថ្នល់ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀត។  ទីក្រុងគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម វប្បធម៌ និងរដ្ឋាភិបាល ហើយដែលតែងតែបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់បណ្តាញដឹកជញ្ជូន និងទំនាក់ទំនង។  ទីក្រុងអាចមានទំហំចាប់ពីទីក្រុងតូចៗ រហូតដល់តំបន់ទីប្រជុំជនធំទូលាយ ដែលមានប្រជាជនរស់នៅរាប់លាននាក់។  និយមន័យនៃទីក្រុងមានភាពខុសប្លែកគ្នារវាងប្រទេស និងតំបន់ ប៉ុន្តែជាទូទៅវាសំដៅទៅលើតំបន់ទីក្រុងដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ និងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌យ៉ាងសំខាន់។

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ អ្នករស់នៅក្នុងទីក្រុងគឺជាសមាមាត្រតូចមួយនៃមនុស្សជាតិទាំងមូល ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីពីរសតវត្សនៃនគរូបនីយកម្ម និងឆាប់រហ័សដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ជាងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោកឥឡូវនេះរស់នៅក្នុងទីក្រុង ដែលមានផលវិបាកយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះនិរន្តរភាពពិភពលោក។ ទីក្រុងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះជាធម្មតាបង្កើតបានជាស្នូលនៃតំបន់ទីប្រជុំជនធំជាង និងតំបន់ទីក្រុង - បង្កើតអ្នកធ្វើដំណើរជាច្រើនដែលធ្វើដំណើរទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងសម្រាប់ការងារ ការកម្សាន្ត និងការអប់រំ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងពិភពនៃសកលភាវូបនីយកម្មដែលកាន់តែខ្លាំងឡើង ទីក្រុងទាំងអស់មានកម្រិតខុសគ្នាក៏បានតភ្ជាប់ជាសកលលើសពីតំបន់ទាំងនេះផងដែរ។ ឥទ្ធិពលកើនឡើងនេះមានន័យថា ទីក្រុងក៏មានឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់លើបញ្ហាសកលផងដែរ ដូចជាការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ការឡើងកំដៅផែនដី និងសុខភាពពិភពលោក។ ដោយសារតែឥទ្ធិពលសំខាន់ៗទាំងនេះលើបញ្ហាសកលលោក សហគមន៍អន្តរជាតិបានផ្តល់អាទិភាពដល់ការវិនិយោគនៅក្នុងទីក្រុងប្រកបដោយនិរន្តរភាព តាមរយៈគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ ដោយសារតែប្រសិទ្ធភាពនៃការដឹកជញ្ជូន និងការប្រើប្រាស់ដីតូចជាង ទីក្រុងដែលមានដង់ស៊ីតេមានសក្តានុពលក្នុងការមានទីតាំងអេកូឡូស៊ីតូចជាងសម្រាប់អ្នករស់នៅជាង តំបន់ដែលមានប្រជាជនតិច។ ដូច្នេះហើយ ទីក្រុងតូចចង្អៀតត្រូវបានសំដៅជាញឹកញាប់ថាជាធាតុសំខាន់នៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។​ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការប្រមូលផ្តុំនេះក៏អាចមានផលវិបាកអវិជ្ជមានសំខាន់ៗផងដែរ ដូចជាការឡើងកំដៅក្នុងទីក្រុង ការប្រមូលផ្តុំការបំពុល និងការសង្កត់ធ្ងន់លើការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងធនធានផ្សេងទៀត។

លក្ខណៈសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៃទីក្រុង ក្រៅពីចំនួនប្រជាជន រួមមានស្ថានភាពរាជធានី និងការបន្តកាន់កាប់ទីក្រុង។ ជាឧទាហរណ៍ រាជធានីរបស់ប្រទេសដូចជា ប៉េកាំង ឡុងដ៍ ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក ទីក្រុងមូស្គូ ណៃរ៉ូប៊ី ញូវដេលី ប៉ារីស រ៉ូម ទីក្រុងអាថែន សេអ៊ូល សិង្ហបុរី តូក្យូ និងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី ឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណ និងចំណុចកំពូលនៃប្រជាជាតិរៀងៗខ្លួន។ រាជធានីប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួន ដូចជាក្យូតូ និងស៊ីអាន រក្សាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ពួកគេ ទោះបីជាមិនមានឋានៈជារាជធានីទំនើបក៏ដោយ។ ទីសក្ការៈបូជាសាសនាផ្តល់ឧទាហរណ៍មួយទៀតនៃឋានៈរដ្ឋធានីនៅក្នុងសាសនាមួយ ទីក្រុងយេរូសាឡឹម មេកា វ៉ារ៉ាណាស៊ី អាយ៉ូតយ៉ា ហារីដវ៉ា និង អាឡាហាបាដ នីមួយៗមានសារៈសំខាន់។

ឯកសារយោង