ម៉ៃឃើល វីកឃឺវី

Articles with hCards

ម៉ៃឃើល ធីអូដ្ររវីកឃឺរី (ថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៣១ ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំំ២០១៧) គឺជាប្រវត្តិវិទូ សាស្ត្រាចារ្យ និងជាអ្នកនិពន្ធជនជាតិអាមេរិក ដែលត្រូវបានគេស្គាល់សម្រាប់ស្នាដៃរបស់លោកអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។

ជីវិត 
វីកឃឺរី កើតនៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៣១ នៅប៊ីលលីង រដ្ឋម៉ូនតាណា។ 

បន្ទាប់ពីទទួលបានបរិញ្ញាបត្រផ្នែកសិល្បៈ ក្នុងការសិក្សារុស្ស៊ី ពី សាកលវិទ្យាល័យវ៉ាស៊ីនតោន ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ វីកឃឺរី បានក្លាយជាអ្នកប្រាជ្ញហ្វូលប្រាយ នៅប្រទេសហ្វាំងឡង់ពីឆ្នាំ១៩៥៣ ដល់ឆ្នាំ១៩៥៥ មុនពេលចូលរួមជាមួយកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ពីឆ្នាំ១៩៥៦ ដល់ឆ្នាំំ១៩៥៨ ។  បន្ទាប់មកគាត់បានបង្រៀនភាសាអង់គ្លេសនៅទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល ប្រទេសទួរគីពីឆ្នាំ១៩៥៨ ដល់ឆ្នាំំ១៩៦០ នៅប្រទេសកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៦០ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៤ និងនៅប្រទេសឡាវពីឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៧។ 

គាត់បានធ្វើការស្រាវជ្រាវនិក្ខេបបទនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃពីឆ្នាំ១៩៧០ ដល់ ឆ្នាំ១៩៧២ ហើយបានបញ្ឈប់វានៅឆ្នាំ១៩៧៣ នៅពេលដែលគាត់បានក្លាយជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅសាកលវិទ្យាល័យសៃនម៉ាឡេស៊ី នៅទីក្រុងប៉េណាំង ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលគាត់បានធ្វើការរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។ លោក​បាន​បន្ត​និង​បញ្ចប់​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៧ ដោយ​ដាក់​ឈ្មោះ​វា​ថា ​កម្ពុជា​បន្ទាប់​ពី​អង្គរ៖ ភស្តុតាង​កាលប្បវត្តិ​សម្រាប់​សតវត្ស​ទី​១៤​ដល់​ទី​១៦ ។  ក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល​នោះ វីកកេរី បាន​ទទួលបណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជាផ្នែក ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពីសាកលវិទ្យាល័យយ៉េល ។

បន្ទាប់មក លោកបានក្លាយជាអ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅសាកលវិទ្យាល័យជាតិអូស្ត្រាលី ពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៨២ ដែលជាអ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅ សាកលវិទ្យាល័យអាដេឡាដ ពីឆ្នាំ១៩៨២ ដល់ឆ្នាំ១៩៨៨  និងជាសាស្ត្រាចារ្យជាន់ខ្ពស់ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅសាកលវិទ្យាល័យសៃនម៉ាឡេស៊ី ពីឆ្នាំ១៩៨៨ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ ។  បន្ទាប់មក លោកបានបង្រៀន ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ នៅ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ ក្នុង ទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ពីឆ្នាំ ១៩៩៨ ដល់ ២០០២។ 

លោកបានធ្វើការជាអ្នកប្រាជ្ញឯករាជ្យដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេស ថៃ ពីឆ្នាំ២០០២ ដល់ឆ្នាំ២០០៨។  នៅឆ្នាំបន្ទាប់ លោកបានក្លាយជាសាស្ត្រាចារ្យមកសួរសុខទុក្ខនៅសាលាទស្សនវិជ្ជា និងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃសាកលវិទ្យាល័យស៊ីដនី ជាកន្លែងដែលលោកធ្វើការរហូតដល់ឆ្នាំ ២០១១។ 

កាលពីថ្ងៃទី ២៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៧ វីកឃឺរី បានទទួលមរណភាពដោយជំងឺគាំងបេះដូងក្នុងជន្មាយុ ៨៦ ឆ្នាំ នៅ ខេត្តបាត់ដំបង ប្រទេសកម្ពុជា ដែលពិធីបុណ្យសពរបស់លោកត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងរយៈពេល ៥ ថ្ងៃ។   គាត់ត្រូវបានរស់រានមានជីវិតដោយប្រពន្ធកូនខ្មែរអាមេរិកគឺ អេនកេលីណា វីកកេរី និងកូនស្រីពីរនាក់របស់គាត់គឺ អេនកេលីណា និង មីមី (ក្រោយមកទៀតត្រូវបានចិញ្ចឹម) ។

ធ្វើការលើប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ 
ការស្រាវជ្រាវ និងការសរសេររបស់វីកឃឺរីបានផ្តោតលើប្រវត្តិសាស្ត្របុរាណ និងសម័យទំនើបនៃ ប្រទេសកម្ពុជា និង ប្រទេសថៃ  ជាមួយនឹងការបោះពុម្ពផ្សាយចាប់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រដើមរហូតដល់ការសិក្សាបរិបទ និងការបកស្រាយអំពីប្រទេសកម្ពុជានាពេលថ្មីៗនេះ និងសហសម័យ ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញមួយក្តាប់តូចប៉ុណ្ណោះ ដែលបានពិនិត្យយ៉ាងទូលំទូលាយនូវព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងតំបន់ក្នុងអំឡុងពេលឆ្នាំ១៩៨០ ។ 

វីកឃឺរី បានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុង និងជួយពង្រីក  ការជជែកដេញដោលអ្នកប្រាជ្ញនៃ នគរមុនអង្គរ,  យុគសម័យបុរាណ និងសម័យ ក្រោយអង្គរ ណែនាំ និងបញ្ចូលស្នាដៃរបស់អ្នកប្រាជ្ញខ្មែរ ឃិន សុខ និង ម៉ក់ភឿន ដោយប្រើ ទស្សនៈជំនួសរបស់ពួកគេ។  នៅលើមូលដ្ឋាននៃបរិមាណនៃសិលាចារឹកអេពីភីកដែលមិនបានបកស្រាយពីមុនមក វីកឃឺរីបានរៀបរាប់យ៉ាងលម្អិតអំពីការពិតថា ស្នាដៃជាច្រើនរបស់អ្នកប្រាជ្ញសម័យមុន "... បានសរសេរកាលពី ២០ ឆ្នាំមុន អាចត្រូវបានបដិសេធយ៉ាងសាមញ្ញដោយការរកឃើញ ឬការឌិគ្រីបនៃសិលាចារឹក [ថ្មី] "។ និង​បន្ថែម​ទៀត៖ "ដើម្បី​សិក្សា​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កម្ពុជា​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ជាមួយ [សឺរដែស] សឺដែស នឹង​ត្រូវ​ធ្វើ​ភូមិសាស្ត្រ​ជាមួយ ប្តូ៊ឡេមី "។ 

នៅឆ្នាំ ១៩៨៤ លោកបានបោះពុម្ពសៀវភៅរបស់គាត់ " កម្ពុជា ១៩៧៥-១៩៨២ " ដែលរៀបរាប់អំពីឆ្នាំនៃសម័យ ប៉ុល ពត និង ផលវិបាកភ្លាមៗរបស់វា។ 

ការងាររបស់ វីកឃឺរីត្រូវបានពិពណ៌នាថាបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុង "សាលាគំនិតម៉ាក្សនិយម"    ដោយអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួន ទោះបីជាគាត់មិនមែនជាកុម្មុយនិស្តក៏ដោយ។  គាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា "អ្នកជំនាញកម្ពុជា"  ជាអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រឈានមុខគេលើប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា   និងជា "អ្នកប្រាជ្ញអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដ៏ធំ" ។ 

វីកឃឺរី គឺជាសមាជិកនៃព្រឹត្តិបត្រព័ត៌មាននៃអ្នកប្រាជ្ញអាស៊ីដែលមានការព្រួយបារម្ភ ។ នៅក្នុងលេខ២១, ១៩៨៩ គាត់បានសរសេរថា :

វីកឃឺរី បានចូលរួមចំណែកក្នុងជួរជាច្រើនសម្រាប់ កាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ ពីឆ្នាំ១៩៩២ ដល់ឆ្នាំ២០០៧   ក្នុងអំឡុងពេលនោះគាត់បានចូលរួមក្នុងការជជែកដេញដោលនយោបាយ។  នៅឆ្នាំ ២០០៨ វាត្រូវបានប្រកាសថាគាត់បានធ្វើការជាមួយក្រុមមេធាវីការពារក្តីរបស់ អៀង សារី អតីតរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសខ្មែរក្រហមនៅ សាលាក្តីខ្មែរក្រហម ដោយបម្រើការជាអ្នកវិភាគ និងអ្នកជំនាញខាងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ការបោះពុម្ពផ្សាយ

សៀវភៅ

បណ្តុំ

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។
 សម័យក្រោយអង្គរ
 របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
 សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា។
 ឃិន សុខ

ឯកសារយោង