​បាតិមោក្ខ



និយមន័យ

ពាក្យ​​ថា បាតិមោក្ខ (Patimokkha) ឬ​ បាដិមោក្ខ ជា​ពាក្យ​ក្នុង​ភាសា​បាលី ចំណែក​ក្នុង​ភាសា​សំស្ក្រឹត​​គេ​ហៅ​ថា ប្រាតិមោក្ស ។ បាដិមោក្ខ ​គឺ​ជា​បាលី​​ពុទ្ធបញ្ញត្តិ​​​ជា​សិក្ខាបទ​មួយៗ ​សម្រាប់​ឲ្យ​ភិក្ខុ ឬ​ភិក្ខុ​នី​​​នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​សូត្រ​នៅ​​​ក្នុង​ទី​ប្រជុំ​សង្ឃ​រាល់​កន្លះ​ខែ​ម្តង ។ សម្រាប់​ភិក្ខុ មាន​វិន័យ​ ២២៧ សិក្ខាបទ (ច្បាប់) ដែល​ពួក​លោក​ត្រូវ​សូត្រ​ជុំ​គ្នា ចំណែក​ភិក្ខុនី មាន​វិន័យ​ ៣១១ សិក្ខាបទ​ ដែល​ត្រូវ​សូត្រ​​ ។

បរាជិក (Parajika)​ ៤ 

 ការសេពមេថុនធម្ម (ការរួមភេទ)
 ការកាន់យកទ្រព្យសម្បត្តិដែលគេមិនបានប្រគេន
 ការសម្លាប់សត្វ
 ការពោលពាក្យអួតអាងអំពីគុណវិសេសដែលមិនមាននៅក្នុងខ្លួន។

សង្ឃាទិសេស (Sanghadisesa) ១៣ 
 ភិក្ខុក្លែងញ៉ាំងទឹកសុក្កៈឲ្យកំរើកឃ្លាតចាកទីត្រូវសង្ឃាទិសេស​ (សុក្កចិសដ្ឋិ) ។
 ភិក្ខុមានតម្រេក ចាប់ពាល់កាយស្រ្ដីត្រូវសង្ឃាទិសេស (កាយសំសគ្គ) ។
 ភិក្ខុមានតម្រេក និយាយពាក្យអាក្រក់ចំពោះនិមិត្ដស្រ្ដី ត្រូវសង្ឃាទិសេស  (ទុដ្ឋុល្លវាចា) ។
 ភិក្ខុមានតម្រេក និយាយល្បួងស្រ្ដីឲ្យបម្រើខ្លួនដោយកាម ត្រូវសង្ឃាទិសេស (អត្ដកាមបារិចរិយា) ។
 ភិក្ខុនិយាយដឹកនាំឲ្យបុរស និង ស្រ្ដីបានគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធ ត្រូវសង្ឃាទិសេស (សញ្ចរិត្ដ) ។ 
 ភិក្ខុធ្វើកុដិបូកដោយកំបោរ ឬដីស្អិត ដែលមិនមានអ្នកណាជាម្ចាស់របស់ សម្រាប់ជាទីនៅរបស់ខ្លួន ។ ត្រូវធ្វើឲ្យត្រូវនឹងប្រមាណ គឺបណ្ដោយ ១២ ចំអាម ទទឹង ៧ ចំអាម ដោយចំអាមព្រះសុគត ។ កាលដែលនឹងធ្វើនោះ ត្រូវឲ្យសង្ឃសំដែងទីឲ្យជាមុនសិន  ។ បើមិនបានឲ្យសង្ឃសំដែងឲ្យក្ដី ធ្វើឲ្យកន្លងហួសប្រមាណក្ដី ត្រូវសង្ឃាទិសេស (សញ្ញាចិកា) ។ សិក្ខាបទនេះហៅថាកុដិការក៏បាន ។
 បើកុដិដែលធើ្វនោះ មានទាយកជាម្ចាស់របស់ ធ្វើឲ្យកន្លងហួសប្រមាណនោះបាន ប៉ុន្តែត្រូវឲ្យសង្ឃសំដែងទីឲ្យជាមុន ។ បើមិនបានឲ្យសង្ឃសំដែងទីឲ្យ ត្រូវសង្ឃាទិសេស  (មហល្លក) ។
 ភិក្ខុក្រោធខឹងនឹងភិក្ខុឯទៀត ហើយក្លែងចោទគេ ដោយអាបត្ដិបារាជិកមិនមានមូល ត្រូវសង្ឃាទិសេស (អមូលក) ។
 ភិក្ខុក្រោធខឹងភិក្ខុឯទៀត ហើយក្លែងរកលេសមកចោទ គេដោយអាបត្ដិបារាជិក ត្រូវសង្ឃាទិសេស (អញ្ញភាគិយ) ។
 ភិក្ខុព្យាយាមបំបែកសង្ឃឲ្យបែកគ្នា ភិក្ខុដទៃហាមប្រាមមិនស្ដាប់ ។ សង្ឃបានសូត្រសមនុភាសនកម្មដើម្បីឲ្យលះបង់ ។ បើមិនលះបង់ទេ ត្រូវសង្ឃាទិសេស (សង្ឃភេទ) ។
 ភិក្ខុប្រព្រឹត្ដតាមភិក្ខុដែលបំបែកសង្ឃនោះ ភិក្ខុដទៃហាមប្រាមមិនស្ដាប់ ។ សង្ឃបានសូត្រសមនុភាសនកម្មដើម្បីឲ្យលះបង់ បើមិនលះបង់ ត្រូវសង្ឃាទិសេស (ភេនាវត្ដក) ។
 ភិក្ខុមានជាតិជាអ្នកប្រដៅក្រ ភិក្ខុឯទៀតឃាត់មិនស្ដាប់ ។ សង្ឃបានសូត្រសមនុភាសនកម្មដើម្បីឲ្យលះបង់ ។ បើមិនលះបង់ ត្រូវសង្ឃាទិសេស (ទុព្វចជាភិក) ។
 ភិក្ខុទ្រុស្ដត្រកូល គឺភិក្ខុដែលប្រចុបប្រចែងគ្រហស្ដ ។ សង្ឃបានបណ្ដេញចេញពីវត្ដ ហើយត្រឡប់ជាតិះដៀលសង្ឃវិញ សង្ឃបានសូត្រសមនុភាសនកម្មដើម្បីឲ្យលះបង់ ។ បើមិនលះបង់ ត្រូវសង្ឃាទិសេស (កិលទូសក) ។

  ចាប់តាំងពី សុក្កវិស្សដ្ឋិ រហូតដល់ អញ្ញភាគិយ សិក្ខាបទទាំង ៩ នេះឈ្មោះថា បថមាបត្ដិកា ព្រោះត្រូវក្នុងគណដែលកន្លងជាដំបូង ។ ក្រៅពីនេះ ៤ សិក្ខាបទទៀតឈ្មោះថា យាវតភិយកា ព្រោះត្រូវក្នុងគណដែលសង្ឃសូត្រ សមនុភាសនកម្ម ។ ចប់អនុស្សាវនជាគម្រប់ ៣ ។

អនិយត (Aniyata) ២

និស្សគ្គិយបាចិត្តិយៈ (Nissaggiya pacittiya) ៣០

បាចិត្តិយៈ (Pacittiya) ៩២បាចិត្តយ

បដិទេសនិយៈ (Patidesaniya) ៤

សេខិយវត្តៈ (Sekhiyavatta)

សារូប (Sāruppa) ៥៦

អាកប្បកិរិយា​ត្រឹមត្រូវ (proper behavior)​ ២៦

ភោជនបតិសំយុត្តៈ (Bhojanapatisamyutta) ៣០

ធម្មទេសនាបតិសំយុត្ត (Dhammadesanāpatisamyutta) ១៦

បកិណ្ណកៈ (Pakinnaka) ៣

អធិករណសមថៈ (Adhikarana-samatha) ៧

ឯកសារ​យោង

​