មហានិកាយ

មហានិកាយ (ការបកប្រែតាមព្យញ្ជនៈ៖ "មហានិកាយ") គឺជាបទបញ្ញតិមួយក្នុងចំនោមព្រះសង្ឃសំខាន់ពីរ ឬភាតរភាពនៃព្រះពុទ្ធសាសនាថៃ និងខ្មែរសម័យទំនើប។ ពាក្យ​នេះ​គេ​ប្រើ​សំដៅ​លើ​ព្រះសង្ឃ​ថេរវាទ​ណា​ដែល​មិន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ព្រះធម្មយុត្តិកនិកាយ ជា​លំដាប់​សង្ឃ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ទៀត។ មហានិកាយគឺជាលំដាប់ធំបំផុតនៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ នៅក្នុងប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជា ដែលនៅក្នុងប្រទេសថៃបានកាន់កាប់ព្រះសង្ឃជាង ៩០% នៃព្រះពុទ្ធសាសនានៅក្នុងប្រទេស។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
បន្ទាប់ពីការបង្កើតធម្មយុត្តិកនិកាយ ដោយស្តេចមង្កុដ ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៣ ជាច្រើនទស្សវត្សរ៍ក្រោយមកព្រះសង្ឃទាំងអស់ដែលទទួលស្គាល់ថាមិនត្រូវបានតែងតាំងនៅក្នុងលំដាប់ ធម្មយុត្តិកនិកាយ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃ មហានិកាយ ដែលជា "ការប្រមូលផ្តុំដ៏អស្ចារ្យ" នៃអ្នកខាងក្រៅនៃធម្មយុត្តិកនិកាយភាតរភាពថ្មី ។ ដូច្នេះ ព្រះសង្ឃភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសថៃ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់មហានិកាយច្រើន ឬតិចតាមលំនាំដើម។ លំដាប់ដោយខ្លួនវាផ្ទាល់ មិនបានបង្កើតការអនុវត្ត ឬទស្សនៈជាក់លាក់ណាមួយ ដែលកំណត់លក្ខណៈដល់អ្នកដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលលទ្ធិរបស់ខ្លួន។ តាមពិតមាននិកាយ រាប់រយផ្សេងគ្នានៅទូទាំងតំបន់ថៃដែលត្រូវបានប្រមូលផ្តុំគ្នាជា "មហានិកាយ" ។

នៅ ​កម្ពុជា ​ក៏​មាន​ស្ថានភាព​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ។ ធម្មយុត្តិកនិកាយ ត្រូវបានគេសន្មត់ថាបាននាំចូលពីប្រទេសសៀមនាក្នុងឆ្នាំ១៨៥៥ (សម័យព្រះបាទអង្គឌួង) ហើយព្រះសង្ឃទាំងនោះដែលនៅសេសសល់នៅខាងក្រៅបទបញ្ញត្តិធម្មយុត្តិកនិកាយ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាសមាជិកនៃមហានិកាយ ។ សង្ឃរាជ ​ដាច់​ដោយ​ឡែក​សម្រាប់​ព្រះធម្មយុត្តិកនិកាយ ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ដោយ​ព្រះបាទសម្តេចនរោត្តម ។ បុព្វបុរសជាតិមុននេះ បានក្លាយជាប្រមុខនៃមហានិកាយកម្ពុជា។

នៅក្នុងប្រទេសថៃ សង្ឃរាជ តែមួយត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាមានអំណាចលើទាំង មហានិកាយ និង ធម្មយុត្តិកនិកាយ។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ព្រះសង្ឃមហានិកាយ មួយចំនួនបានធ្វើយុទ្ធនាការសម្រាប់ការបង្កើតបុព្វបុរស មហានិកាយ ដាច់ដោយឡែកមួយ ដោយសារតែបុព្វបុរសកំពូលរបស់ថៃស្ទើរតែទាំងអស់ត្រូវបានដកចេញពី ធម្មយុត្តិកនិកាយ ដែលគាំទ្រដោយរាជវង្ស ទោះបីជាព្រះសង្ឃធម្មយុត្តិកនិកាយ មានត្រឹមតែ ៦ភាគរយនៃព្រះសង្ឃក៏ដោយនៅប្រទេសថៃ។

សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 ធម្មយុត្តិកនិកាយ
 មហាយាន
 និកាយ
 សង្ឃរាជ
 សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
 អយ្យកោនៃប្រទេសថៃ

ឯកសារយោង