កំនាព្យខ្មែរ

អ្នកល្ងង់ធំបានតែក្នុងផ្ទះខ្លួន អ្នកមានមាំមួនក្នុងភូមិអាត្មា គេបូជាស្ដេចតែក្នុងរដ្ឋា អ្នកមានវិជ្ជានោះទើបសព្វកាល

ប្រវត្តិកំនាព្យខ្មែរ 
អត្ថបទពេញលេញនៅ ប្រវត្តិកំនាព្យខ្មែរ

ទំនាក់​ទំនង​រវាង​កំណាព្យ និង​ទម្រង់​សិល្បៈ​ដទៃ​ទៀត 

បើ​យើង​សង្កេត​មើល​ស្នាដៃ​ផ្នែក​អក្សរសាស្ត្រ ដែល​បុព្វបុរស​ដូនតា​យើង​បាន​បន្សល់​ទុក​ដល់​យើង​សព្វថ្ងៃ​នេះ យើង​នឹង​ឃើញ​​ភ្លាម​ថា​ភាគ​ច្រើន​សុទ្ធ​តែ​ជា​កំណាព្យ​កាព្យ​ឃ្លោង ដូចជា​រឿងរាម​កេរ្តិ៍ រឿងទុំទាវ រឿងទិព្វសង្វារ រឿងកាកី ច្បាប់ប្រុស ច្បាប់ស្រី ច្បាប់កេរ្តិ៍កាល ច្បាប់ក្រម ល្បើកជុច​និងត្រី (។ល។​និង។ល។) នេះ​ជា​សក្ខីភាព​បញ្ជាក់​អំពី​វិធី​សាស្ត្រ​អប់រំ​បែប​បុរាណ​របស់​ដូនតា​យើង ដែល​យក​រូបភាព​កំណាព្យ “ពិរោះ​ត្រចៀក” ជា​មធ្យោបាយ ដើម្បី​ងាយ​ស្រួល​បញ្ចូល​ខ្លឹមសារ​នៃ​ការ​អប់រំ​ទូន្មាន​ទាំងឡាយ ដែល​លោក​ចង់​បាន ឲ្យ​ទៅ​ដក់​ជាប់​ចាំ​ជាប់​ក្នុង​សតិ​អារម្មណ៍​របស់​កុលបុត្រ​កុលធីតា​របស់​ ខ្លួន។

នៅ​ក្នុងសង្គម​កម្ពុជា​យើង កំណាព្យ​មាន​ឥទ្ធិពល​ធំ​ណាស់។ ក្រៅ​ពី​ការ​រស់នៅ​និង​បំពេញ​តួនាទី​ដោយ​ឯកឯង​(ស្មូត្រ ឬ​សូត្រ​កំណាព្យ) កំណាព្យ​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល និង​មាន​ទំនាក់​ទំនង​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ​បំផុត​ជាមួយ​នឹង​ទម្រង់​សិល្បៈ​ដទៃ​ ទៀត​របស់​ខ្មែរ​យើង ដូចជា៖ ភ្លេង​អារក្ស ភ្លេង​ប្រពៃណី​”ភ្លេងការ” របាំ​ប្រពៃណី របាំ​បុរាណ ល្ខោន​ស្រមោល​(ស្បែកធំ-ស្បែកតូច) ល្ខោនខោល​(ល្ខោន​ពាក់​មុខ) យីកេ​ អាប៉េ ល្ខោន​មហោរី ល្ខោន​បាសាក់ អាយ៉ៃ ​ចាប៉ី(។ល។​និង​។ល។)។ ទម្រង់​សិល្បៈ​ទាំងអស់​នេះត្រូវ​ការ​កំណាព្យ​ជា​ចាំបាច់ សម្រាប់​ជួយ​កម្រិត​ទម្រង់ជួយ​លើក​សម្ផស្សនិង​សោភ័ណ​របស់​ខ្លួន។

ចំពោះ អ្នក​សិក្សា​ទម្រង់​សិល្បៈ​ខ្មែរ​វិញ កំណាព្យ​ក៏​ជា​កត្តា​មួយ​សំខាន់​ក្នុង​កត្តា​ច្រើន​ទៀត ដែល​ជួយ​បញ្ជាក់​អំពី​ចំណាស់ និង​ទម្រង់​សិល្បៈ​នីមួយៗ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ទម្រង់​សិល្បៈ​ដទៃ​ទៀត​ក៏​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​ធំ​ធេង​ដែរ សម្រាប់​បញ្ជាក់​អំពី​ចំណាស់​នៃ​កំណាព្យ​នីមួយៗ​របស់​យើង។ ដូច្នេះ​បើ​ចង់​សិក្សា​កំណាព្យ​ខ្មែរ គួរ​សិក្សា​ពី​ទម្រង់​សិល្បៈ​ខ្មែរ​ដទៃទៀត​ផង ហើយ​បើ​ចង់​សិក្សា​ពី​ទម្រង់​សិល្បៈ​ដទៃ​ទៀត ក៏​មិន​អាច​បោះបង់​ចោល​កំណាព្យ​បាន​ដែរ។

សិល្បៈតែងកំនាព្យខ្មែរ 
អត្ថបទពេញលេញនៅ សិល្បៈតែងកំនាព្យខ្មែរ

ប្រភេទកំនាព្យខ្មែរ 
បទពាក្យ៤ 
បទកាកគតិ
បទបថ្យាវត្ត
បទកាកគតិ
បទព្រហ្មគីតិ 
បទពំនោល  
បទបន្ទោលកាក
បទភុជង្គលីលា
បទពាក្យ៦
បទពាក្យ៧
បទពាក្យ៨
បទពាក្យ៩
បទពាក្យ១០ 
បទពាក្យ១១
 បទនមោ
 បទកខ 
 បទអក្សរលូន
 បទអក្សរសង្វាស 
 បទកង្កែបលោតកណ្ដាលស្រះ 
បទកង្កែបលោតលើគោក
បទកង្កែបលោតស្លាក់ពេជ្រ
បទកង្កែបលោតផាត់ខ្ចៅ 
បទកាគបរិព័ទ្ធ 
បទនាគគៀវក្រវាត់ 
បទនាគរាជប្លែងឫទ្ធិ 
បទសឹង្ហតោលេងកន្ទុយ
បទពាក្យ៦
បទរមាំងដើរព្រៃ 
បទផ្កាឈូករីក 
បទក្របចក្រវាឡ 
បទម្ករខ្ជាក់កែវ 
បទឆ័ត្រវីជាន់ 
បទរលោកយោលយាវ 
បទរលកខ្ទប់ជ្រាំង 
បទសហរា 
បទវិវិធមាលី 
បទពស់លេបកន្ទុយ 
បទថយក្រោយចូលព្រែក
បទសត្វកាងស្លាប
បទរមាំងបើកបាស
បទទន្សាយទីសទាស
បទមាន់ទឹកបណ្ដើរកូន 
បទសរថីទាញរថ 
បទអើយរ៉ា 
បទត្រឡាចឡើងទ្រើង 
បទសុក្រទិនវិសាល 
បទសៅរ៍ទិនវិសាល 
បទយត្តិភ័ង្គ 
បទសបាត់សប៉ឹង
បទជាប់ទង 
បទត្រីពិធព័ន្ធ 
បទសឡាបលូន 
បទវង្សវិចិត្រ 
បទព្រះចន្ទ្របាំងឆ័ត្រ
កំនាព្យខ្មែរ