គ្រឹះ​នៃ​វប្បធម៌​ខ្មែរ

វប្បធម៌-អរិយធម៌​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន​ដែលជា​ លទ្ធផល​នៃ​ការវិវត្ត​ដ៏​យូរលង់​បានប្រសូត​ចេញពី​មូលដ្ឋានគ្រឹះ​ខ្មែរ-មន ឬ​មន-ខ្មែរ និង​ឥណ្ឌា​ដែល​គេ​ពុំ​អាច​ផ្តាច់ចេញ​ពីគ្នា​បានឡើយ ហើយ​ភាព​សំយោគ​ដ៏​ស្អិតរ​មួ​ត​នេះហើយ ដែល​ធ្វើឱ្យ វប្បធម៌-អរិយធម៌​ជាតិខ្មែរ​មាន​ភាព​សម្បូរបែប និង​ត្រ​ចេះ​ត្រចង់ ។

តាមពិត មុន​ភាព​សំយោគ​ដើម​នេះ ដែល​ផ្តើមឡើង​នា​សម័យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬ​មុននេះ​បន្តិច វប្បធម៌​ខ្មែរ​មាន​លក្ខណៈ​ជាតិ​ខ្លួន​មកហើយ ។ លក្ខណៈសម្បត្តិ​ពិសេស​នេះ ត្រូវ​បន្ត​ដោយ​សហគមន៍​ដែល​ស្ថិតក្នុង​អម្បូរ​មន-ខ្មែរ នៅ​ឥណ្ឌូចិន និង​នៅ​ម៉ាឡាយូ (ម​លា​យូ) រហូតដល់​សព្វថ្ងៃ​ដែល​រស់នៅ​តំបន់​ខ្ពង់រាប ឬ​តាម​តំបន់​ព្រៃភ្នំ ហើយ​ដែល​ពុំ​អាច​ទ​ទូល​ឥទ្ធិពល​ពី​ឥណ្ឌា ចិន ឬ​អឺរ៉ុប​នៅឡើយ ។
ដូចនេះ ប្រវត្តិវិទូ ឬ​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ខាង​វប្បធម៌​ខ្មែរ​មិនត្រូវ​បំភ្លេច​នូវ​ចក្ខុវិស័យ​ចម្បង ដែល​ទាក់ទិន​នឹង​កំណើត​ព្រមទាំង​ការវិវត្ត​នៃ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​នេះឡើយ ។ ពោលគឺ​ពួកគេ​ត្រូវ​ស្គាល់​អំពី​ប្រភព​នៃ​វប្បធម៌-អរិយធម៌​ដើម​របស់​ ជនជាតិខ្មែរ​យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់ ហើយ​មិនត្រូវ​បំភ្លេច​នូវ​វិភាគទាន​ដ៏​ថ្លៃថ្លា​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ក្នុងការ​ សាងសង់​នូវ​មូលដ្ឋានគ្រឹះ​របស់​សង្គម​ខ្មែរ​ក្នុង​អតីតកាល​ក៏​ដូច​ក្នុង​ បច្ចុប្បន្នភាព​ដែរ ។
យ៉ាងណាមិញ ​ពួកគេ​ក៏​មិនត្រូវ​បំភ្លេច​បំបាត់ដាន​នូវ​រាល់​តួនាទី​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ របស់​ជនជាតិខ្មែ​រ និង​កុលសម្ព័ន្ធ​មន-ខ្មែរ ដែល​កំពុង​រស់នៅ​ពាសពេញ​ដេរដាស​ទូទាំង​ភូមិភាគ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​នេះដែរ ព្រោះថា​ជនជាតិខ្មែរ​គឺជា​ជនជាតិ​ចាស់ ហើយ​មាន​សាវតារ​ដ៏​យូរ លង់​មួយ ។
ជារួម គេ​ត្រូវ​ស្គាល់​នូវ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ដើម​ដែល​បាន​ចាប់បដិសន្ធិ​ឡើង​ច្រើន​ ពាន់​លាន​ឆ្នាំមុន​ការហូរចូល​នៃ​វប្បធម៌​ឥណ្ឌា អ្វីដែល​គេ​ហៅថា​ឥណ្ឌូ​ រូបនីយកម្ម និង​ការ​កាត់​ផ្សំ​ជាមួយ​អម្បូរ​ចិន​ដែល​ធ្វើឱ្យ​សម្បុរស្បែក​មាន​លក្ខណៈ​ ជ្រះ​បន្តិច ។

អ្វីដែល ​ទើប​ពោល​ខាងលើ គឺជា​ក្បួនខ្នាត ក្រឹត្យក្រម​តែមួយគត់​ប្រក​ដោយ​លក្ខណៈ​វិទ្យាសាស្ត្រ​ដែល​អាច​ជម្រុញ​ គ្រប់ការ​ស្រាវជ្រាវ​រាវរក​អំពី​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ឱ្យមាន​លក្ខណៈ​ត្រឹមត្រូវ និង​ប្រសិទ្ធភាព​ខ្ពស់ ។ ជាការ​សោកស្តាយ​ណាស់​ដែល​រហូតដល់​សព្វ​ថ្ងៃនេះ ការខ្វះខាត​ផ្នែក​ឯកសារ​ក៏ដូចជា​ធនធានមនុស្ស និង​សតិសម្បជញ្ញៈ​ក្នុងការ​ សរសេរ​ឯកសា​រ​ស្រាវជ្រាវ​ដែលមាន​អត្ថប្រយោជន៍ និង​មាន​លក្ខណៈ​វិទ្យាសាស្ត្រ អន្តរជាតិ​ដោយ​អ្នកនិពន្ធ​ខ្មែរ​មួយចំនួន​នៅតែមាន​នៅឡើយ។ ដូចនេះហើយ ពួកគេ​មិនអាច​ឈានទៅរក​សច្ចភាព ឬ​ផ្តល់​យុត្តិធម៌​ជូន​វិស័យ​វប្បធម៌ និង​ប្រជាជន​ខ្មែរ​នៅឡើយ ក្នុងខណៈដែល​មានការ​បំភ្លៃ ឬ​បំភ័ន្ត​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជាតិ​របស់ខ្លួន ។ គឺ​ក្នុងន័យ​នេះហើយ​ដែល​គេ​ត្រូវតែ​បំពេញ​កង្វះខាត​ដោយ​បំប៉ន​នូវ​ចំណេះដឹង​ ទូទៅ​ឱ្យបាន​ធំ​ទូលំទូលាយ​ឱ្យបាន​ច្រើន​ជា​អតិបរមា ដែលជា​ត្រីវិស័យ​ចម្បង​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍ​ការចេះដឹង​សកល​មួយ​ប្រកបដោយ​សុភ​ វិនិច្ឆ័យ​ដែល​អ្នកប្រាជ្ញ​អាច​ទ​ទូល​ស្គាល់​ជា​ផ្លូវការ​បាន ។
សរុបសេចក្តី ​មក គ្រប់ការ​និយាយ​អំពី​វប្បធម៌​ខ្មែរ គេ​ត្រូវផ្តោត​ការយកចិត្តទុកដាក់​លើ​ទស្សនៈ​ជា​មូលដ្ឋាន​ខាងលើនេះ​ជាមុន សិន បើ​ពុំ​ដូច្នេះ​ទេ គេ​នឹងមិន​អាច​នឹង​ឈោង​ទៅ​ចាប់​នូវ​គំនិត​ឧ​ប​សំយោគ​មួយ​ដែលជា​ខ្លឹមសារ​ ស៊ីជម្រៅ​ពិត​របស់​ព្រលឹង​ជាតិ​យើង​បានជា​ដាច់ខាត (ម.ត្រា​ណេ) ។

ឯកសារ​យោង 
 ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​​ វប្បធម៌​ អរិយធម៌​ខ្មែរ 
វប្បធម៌ខ្មែរ