សិទ្ធិកុមារ

សិទ្ធិកុមារ​ គឺជាសិទ្ធិមនុស្ស របស់កុមារដែរ​ ជាមួយនឹងការយកចិត្តដាក់ជាពិសេសទៅលើសិទ្ធិជា ពិសេសទៅលើការការពារ ហើយនិង ការថែរក្សាអោយបានត្រឹមត្រូវ ,រួមបញ្ចូលទាំងសិទ្ធិក្នុងការចូលរួមក្នុងសហគមន៍​ ជាមួយការថែទាំពីឪពុកម្ដាយ,មនុស្សទាំងអស់គឺត្រូវការអាហារជាចាំបាច់ ,​ជាទូទៅត្រូវការអប់រំ ,ការថែទាំសុខភាព និងការការ​ពារច្បាប់ការរំលោភបំពានលើកុមារទាំងអស់​ ការពារអាយុជីវិត និងការអភិវឌ្ឍន៍ របស់កុមារ។ការបកស្រាយពី សិទ្ធិកុមារ ត្រូវអនុវត្តទៅតាម សមត្ថភាព សំរាប់ភាពឯករាជ្យ មិនមានការ​បង្ខំ ទាំងផ្លូវកាយ​ ទាំងបញ្ញានិងផ្លូវចិត្ត ,ច្បាប់កំណត់ ការរំលោភជា បញ្ហានៃការពិភាក្សា ។គោលបំណង​មួយផ្សេងទៀត​បានរួម​បញ្ចូល ទាំងសិទ្ធិក្នុងការពារនិងការចិញ្ចឹមបីបាច់​ថែរក្សា។
​​​    ​  កុមារ​ ជាមនុស្សដែលមានអាយុក្រោម១៨ ឆ្នាំ ,យ៉ាងហោចណាស់ក៏ត្រូវនៅក្រោមការគាំពារ នៃច្បាប់កុមារ,អានីតិភាពបានសំរេចយ៉ាងលឿនបំផុត ។យោងទៅតាម​សាកល​វិទ្យាល័យខណែល ,កុមារ​ជាមនុស្សពេញលេញ,មិនមែនបន្ទាប់រឺជាមនុស្សរងនោះទេ,ហើយឪពុកម្ដាយរបស់ពួកគេគួរតែយកចិត្តទុកដាក់​និង​ថែរក្សា​ការពារពួកគេ,តែនៅអាមេរិច​វាជារឿងសំខាន់បំផុតសំរាប់ពួកគេ។​កុមារ​មិន​មែនសំខាន់​តែវាមានន័យថា អានីតិជន​ប៉ុន្តែអាចរួមបញ្ចួលទាំងកុមារពេញវ័យ​ក៏ដូចជាកុមារនៅក្រៅ​បន្ទុកដែរ​។គ្មាននិយមន័យណាផ្សេងទៀត​ដែលអាច ប្រើដើម្បីពិពណ៌នា​ពី កុមារវ័យក្មេង​ក៏ដូចជា​ ​"មនុស្សពេញ​វ័យ​","យុវវ័យ" រឺ "យុវជន" ក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ,​ប៉ុន្តែសិទ្ធិរបស់កុមារ​ អាចចាត់ចូលជា សិទ្ធិរបស់យុវជនដែរ​ ។

សនិទានភាព
ជាអនីតិជន​ តាមច្បាប់កុមារមិនអាចមានភាពស្វ័យឯករាជ រឺក៏​មានសិទ្ធិដើម្បីធ្វើការ សំរេចការងារដោយខ្លួនឯងបានទេក្នុង​សាលក្ដី​ផ្សេងៗ ក្នុងពិភពលោកទាំងមូល។ជំនួសអោយភាពជាយុវវ័យ​របស់ពួក​ទាំង​ឪពុកម្ដាយ ,សង្គមការងារ​ ,គ្រូបង្រៀន ,កម្មករ និងផ្សេងៗទៀត,នៅនៅក្រោមអាជ្ញាធរ​,អាស្រ័យលើកាលៈទេសៈ​។មានជំនឿជាក់ខ្លះថា ការងារប្រភេទនេះ​អាចធ្វើអោយកុមារ​​គ្មានសមត្ថភាព​ក្នុងការគ្រប់គ្រង ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ​ហើយអាចបណ្ដាលអោយពួកគេ មានភេទនីយ៍ភាពផងដែរ។ ឡូអៀស​ អាល់ដាស់ស៊ើ​ បានទៅកន្លែងដ៏ឆ្ងាយ​ជាការពិពណ៌នាពីច្បាប់យន្យការ,វាជាការសុំដើម្បី​អោយកុមារ​, ដើម្បីបង្ក្រាបបទផ្សេងៗ។
រចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយ​រដ្ឋាភិបាលបានគិតគូរដោយអ្នកអត្ថាធិប្បាយ​ជាច្រើន ដើម្បីបំបិទការធ្វើអាជីវកម្មលើកុមារនិង​យុវជន​,ដោយសារកុមារក្រីក្រ ខ្វះការអប់រំ,ហើយនិងពលកម្មកុមារ។លើទិដ្ឋភាព​នេះ,កុមារអាចអោយគេមើលឃើញថា​ជាក្រុមអានីតិភាព​សំខាន់សំរាប់សង្គមជាតិដើម្បីពិចារណាម្ដង​ទៀត។ទោះបីជាគ្មានភស្តុតាងថាជា រូបភាពដ៏ធំសំរាប់ចែករំលែក​ក្នុងសង្គមក៏ដោយ​។អ្នកស្រាវជ្រាវ​បានប្រកាសថា​កុមារត្រូវការអោយទទួលស្គាល់អោយចូលរួមក្នុងសង្គម​ មានសិទ្ធិនិងទំនួលខុសត្រូវ លើការទទួលស្គាល់ដល់កុមារគ្រប់អាយុទាំងអស់។

និយមន័យនៃប្រវត្តិសិទ្ធិកុមារ
មតិទូទៅ​លើការអោយនិយមន័យនៃសិទ្ធិកុមារ បានពន្យល់អោយដឹងច្បាស់នៅ៥០​ឆ្នាំ ចុងក្រោយនេះ ។នៅ១៩៧៣ ការបោះពុម្ពដោយ អ្នកស្រីហ៊ីលលើរី​ឃ្លីនតុន(ពេលនោះជា មេធាវីម្នាក់)បានចាប់ផ្ដើម​ថាសិទ្ធិកុមារ ជា"ពាក្យស្លោកជាតំរូវការនិយមន័យ"។យោងទៅតាមអ្នកស្រាវជ្រាវមួយចំនួន ការកត់សំគាល់នៃសិទ្ធិកុមារគឺនៅតែមិនទាន់មានអត្ថន័យល្អដដែល,ចំបោះមុខនយមន័យមិនបានយល់ព្រម​តែ​មួយឡើយ​ រឺក៏ទ្រឹស្ដីនៃសិទ្ធិបានគោឬបតាមដោយកុមារ។
ច្បាប់ពីសិទ្ធិកុមារគឺត្រូវបានកំនត់ច្បាស់លាស់ថាជាទិសដៅដ៏សំខាន់ដែលជាច្បាប់​ដែលចាប់អារម្មណ៍​ពីជីវិតរបស់កុមារ​។ការរួមបញ្ចូលបទល្មើសយុវវ័យភាព​[[   ,ភាពនៅកុមារសំរាប់កុមារ​​ដែលជាប់ទាក់ទងនឹង​បទ​ឧក្រិដ្ឋផ្សេងៗដែលទាក់ទងនឹងតុលាការដោះស្រាយ,ការដោះស្រាយនិងបង្ហាញដ៏ត្រឹមត្រូវ,និង​ធ្វើអោយមានកាយសម្បទាល្អ​រឹងមាំ,ការពារគ្រប់ស្ថានភាពទាំងអស់,អោយមានការអប់រំពិតប្រាកដ​ សំរាប់​កុមារទាំងអស់​ មិនប្រកាន់ប្រភពពីណា ពូជសាសន៍ ភេទ ,អសមត្ថភាពរឺក៏មានសមត្ថភាពក៏ដោយនិងការទទួលបាននូវការថែទាំសុខភាព​។

ប្រភេទសិទ្ធិ
សិទ្ធិកុមារត្រូវបានកំនត់យ៉ាងច្រើនប្រភេទ,រួមបញ្ចូលទាំងភាពធំទូលាយនៃសង្គម​,វប្បធម៌​,​សេដ្ឋកិច្ច,​សង្គមនិងសិទ្ធិ​នយោបាយ។​សិទ្ធិលំអៀងទៅរក​ការបែងចែកជាពីរប្រភេទៈកុមារដែល​នៅ​ក្រោម​ការ​ឧបត្ថម្ភ​​និង​កុមារ​ដែល ស្វ័យឯករាជ ​ជា​មនុស្ស​នៅ​ក្រោម​ច្បាប់​និង​​ដាក់​អោយប្ដឹង​តវ៉ា​ទៅ​លើ​សង្គម ​​សំរាប់​ការ​ការ​ពារ ពី​ការ​ប្រើ​អំពើ​ហិង្សា​​​ លើកុមារ​គ្រប់​បែបយ៉ាង។ អង្គការ​ មួយនៅ​កាណាដា​បែងចែក​សិទ្ធិកុមារ​ជាបីប្រភេទៈ
សិទ្ធិរស់រានមានជីវិត:កុមារទាំងអស់មានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរស់នៅ​,ថែទាំសុខភាព ,ទទួលការអប់រំនិងសេវាកម្ម​ និងអាចលេងនៅពេលវិស្សមកាល។​ទាំងនេះរួមបញ្ចូលទាំងតុល្យភាពរបបអាហារ,​មានពេលសំរាក​គ្រប់គ្រាន់​និង​ការចូលរួមក្នុងសាលា។
ការការពារ:កុមារមានសិទ្ធិក្នុងការការពារពីការរំលោភបំពាន,ការប្រមាថ​​ ការមិនយកចិត្តទុកដាក់,ការធ្វើអាជីវកម្ម,ការរើសអើងជាដើម។នេះអាចរាប់បញ្ចួលទាំងសិទ្ធិសុវត្ថិភាពកន្លែងដែលកុមារ​លេង,ដែលមានប្រយោជន៍អោយកុមារមានឥរិយាបថត្រឹមត្រូវ,ហើយនិង​ការធ្វើការតែស្តសមត្ថភាពលើកុមារ​។ឮ
ការចូលរួម:កុមារមានសិទ្ធិចូលរួមក្នុងសង្គម និងកម្មវិធីផ្សេងៗដោយខ្លួនឯង ។ក្នុងការរួមបញ្ខូលនេះ​ការភ្ជាប់ទាក់់ទងរបស់កុមារ​ ក្នុងបណ្ណាល័យនិងក្នុងកម្មវិធីដែលទាក់ទងនិងសង្គម,សកម្មភាព​សំលេងយុវជន​ និងការជាប់ទាក់ទងនិង​ការអប់រំដល់កុមារ។
ក្នុង​ទំរង់ស្រដៀងគ្នានេះ ,បណ្ដាញពត៌មានសិទ្ធិកុមារ,រឹក៏​ស៊ី អ អាយ អ៊ែន សំរាប់ទំរង់ខ្លី​,ការបែងចែកសិទ្ធិជាពីរក្រុម:សេដ្ឋកិច្ច,សិទ្ធិសង្គមវប្បធម៌​ ,ទាក់ទងទៅនឹងលក្ខខណ្ឌសំខាន់ៗ​​ អាហារជាមួលដ្ឋាន​ដ៏​សំខាន់សំរាប់មនុស្សយើង ទីជំរក,ការអប់រំ,​តំហែទាំសុខភាព,​និងរបស់របរមានតំលៃផ្សេងៗទៀត។សិទ្ធិក្នុងការអប់រំ,មានទីជំរកសមរម្យ,មានអាហារគ្រប់គ្រាន់និងទឹកគ្រប់គ្រាន់​​ ការថែទាំសុខភាពតាម​បែប​អន្តជាតិ,សិទ្ធិក្នុងការទទួលការងារធ្វើនិងសិទ្ធិនៅកន្លែងធ្វើការ ក៏ដូចជា​សិទ្ធិវប្បធម៌​នៃ​ អានីយភាពនិង មនុស្សដែលកើតក្នុងស្រុក។កុមារមានសិទ្ធិការពារបរិស្ថាន វប្បធម៌និង​សិទ្ធិក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិ។ពេលខ្លះគេអាចហៅថា ជាសិទ្ធិទី៣ ,ហើយកុមារក៏អាចរស់នៅដោយមានសុវត្ថិភាព ហើយក៏សំអាតបរិស្ថានដើម្បីសុខភាព,ហើយក៏សិទ្ធិក្នុងការនិយាយ​ពីមនុស្សដែលមាន​អំណាចក្នុងនយោបាយ និងអាចនិយាយពីការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជាតិផងដែរ។
ការលើកលែងដល់កុមារក្នុងករណីពិសេស៤យ៉ាង​ក្នុងសិទ្ធិរបស់កុមារ,រួមបញ្ចូលទាំងការបញ្ចប់ការដាក់គុកក្មេងដោយគ្មាការលើកលែងក្នុងករណីផ្សេង,ហើយកុមារក៏មិនអាចជ្រើសរើសជាទាហានបានដែរ,​មិនមានទោសធ្ងន់សំរាប់មនុស្សមានអាយុក្រោម២១ឆ្នាំ​​និងមនុស្សដែលដឹងពីកំហុសរបស់ខ្លួន​ក្នុងសាលជំនុំជំរះ។
អង្គការគាំពារនិងឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តជាតិ​បានជួយកុមារជាច្រើន រួមទាំងពលកម្មកុមារ ,ភាពយុត្តិធម៌សំរាប់កុមារ​,ជួយដល់កុមារកំព្រានិង​ កុមារដែលគេបោះបង់ចោល ,ជនភៀសខ្លួន ​,កុមារតាមផ្លូវ និង​,ការពាមិនអោយមានអំពើហិង្សាលើកុមារទាំងរាងកាយនិង​ ផ្លូវចិត្ត។អ្នកប្រាជ្ញ​សិក្សាជាទូទៅ​លើសិទ្ធិកុមារដោយប្រកាសថា ជាសិទ្ធិបុគ្គល។ការអនុវត្តតាមច្បាប់ ស្របទៅតាមកុមារដែលមានលូតលាស់​មានសុខភាពល្អនិងសេរីភាពៈ
សេរីភាពក្នុការគិត 
​សេរីភាពក្នុងការនិយាយ
សេរីភាពពីការភ័យខ្លាច
សេរីភាពក្នុងការជ្រើសរើស​និងសិទ្ធិក្នុងការសំរេចចិត្ត
សេរីភាពក្នុងការកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួន

ភាពខុសគ្នារវាងសិទ្ធិកុមារនិងសិទ្ធិយុវជន
នៅក្នុងអានីយភាពនៃសាលាក្ដី​​ សំរាប់​ កុមារមិនអនុញ្ញាតិអោយបោះឆ្នោត,អោយរៀបការ ,បើកសាលាបង្រៀនផ្ទាល់,អោយមានការរួមភេទឡើយ​​ រឺក៏ការភ្ជាប់ពាក្យឡើយ។​​ជាមួយនឹងសិទ្ធិកុមារផងដែរ​ វាអាច ជឿថា​ជាគន្លិះ​នៃភាពខុសគ្នារវាង​សិទ្ធិកុមារនិង​ សិទ្ធិយុវជន ,គឺសិទ្ធិកុមារ គាំទ្រជាទូទៅ​វាជាមួលដ្ឋាននិងការបញ្ជារអោយមានការការពារលើ​កុមារ​និង យុវជន។

អាចមើលបន្ថែមជាភាសាអង់គ្លេស
 Child Marriage (film)
 Children Youth and Environments Journal
 International Children's Peace Prize
 National Action Plan for Children
 Red Hand Day
 Save the Children
 UNICEF
 World's Children's Prize for the Rights of the Child

សិទ្ធិ
ច្បាប់នៅកម្ពុជា
សិទ្ធិកុមារ
សិទ្ធិមនុស្ស