ខាទូម

ខាទូម ឬ ខាទុម (  ;   ) គឺជារដ្ឋធានីនៃ ប្រទេសស៊ូដង់ ។ ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជន៥ ២៧៤ ៣២១ នាក់ តំបន់ទីប្រជុំជនរបស់វាគឺធំជាងគេនៅស៊ូដង់។ វាមានទីតាំងនៅចំណុចប្រសព្វ នៃ នីលស ដែលហូរភាគខាងជើងពី បឹងវិចតូរីយ៉ា និង នីលខៀវ ដែលហូរទៅខាងលិចពី បឹងតាណ្ណា ក្នុងប្រទេសអេត្យូពី ។ កន្លែងដែលនីល្ស៍ទាំងពីរជួបគ្នាត្រូវបានគេស្គាល់ថា អល់-ម៉ូក្រាន់ ឬ អល់-ម៉ូខ្វ្រាន់ (  ; អង់គ្លេស៖ "ប្រសព្វ")។ ពីទីនោះទន្លេនីល បន្តទៅភាគខាងជើងឆ្ពោះទៅប្រទេសអេហ្ស៊ីប និង សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ។

បែងចែកដោយផ្នែកទាំងពីរនៃទន្លេនីល ទីក្រុងខាទូម គឺជាទីក្រុងត្រីភាគីដែលមានប្រជាជនប៉ាន់ប្រមាណជាងប្រាំលាននាក់ ដែលរួមមាន ខាទូមយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងភ្ជាប់ដោយស្ពានទៅ ខាទូមខាងជើង (  ) និង អូមដឺម៉ាន់ (  ) ទៅខាងលិច។

ខាទូម ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨២១ ដែលជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីប ភាគខាងជើងនៃទីក្រុងបុរាណស៊ូប្បា ។ ខណៈពេលដែលចក្រភពអង់គ្លេសបានប្រើអំណាចលើអេហ្ស៊ីប វាបានចាកចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់ស៊ូដង់ទៅវារហូតដល់កងកម្លាំងម៉ាឌីស បានកាន់កាប់ទីក្រុងខាទូម។ អង់គ្លេសបានព្យាយាមជម្លៀសយោធភូមិភាគអង់គ្លេស-អេហ្ស៊ីបពីប្រទេសស៊ូដង់ ប៉ុន្តែការឡោមព័ទ្ធទីក្រុងខាទូម ក្នុងឆ្នាំ១៨៨៤ បានបណ្តាលឱ្យមានការដណ្តើមយកទីក្រុងដោយកងកម្លាំងម៉ាឌីស និងការសម្លាប់រង្គាលនៃយោធភូមិភាគអង់គ្លេស-អេហ្ស៊ីប។ នៅឆ្នាំ១៨៩៨ វាត្រូវបានកាន់កាប់ឡើងវិញដោយកងកម្លាំងអង់គ្លេស និងជាកន្លែងអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស-អេហ្ស៊ីប ស៊ូដង់ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៥៦។ 

នៅឆ្នាំ១៩៥៦ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេកំណត់ថាជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសស៊ូដង់ឯករាជ្យមួយ។ ចំណាប់ខ្មាំងបីនាក់ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលការវាយប្រហារលើស្ថានទូតអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនៅទីក្រុងខាទូម ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ ។

ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៨ ចលនា​យុត្តិធម៌ និង​ សមភាព ​បាន​ចូល​រួម​ក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នា ​ក្នុង​ទីក្រុង​ជាមួយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធស៊ូដង់ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃសង្រ្គាមនៅដាហ្វួរ ។ ការសម្លាប់រង្គាលនៅខាទូម បានកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៩ កំឡុងបដិវត្តស៊ូដង់ ។ ទីក្រុងនេះបានមើលឃើញការប្រយុទ្ធយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងអំឡុងពេលការប៉ះទង្គិចនៅស៊ូដង់ឆ្នាំ២០២៣ រវាងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និង កងកម្លាំងគាំទ្ររហ័ស (RSF) ដែលប៉ះពាល់ដល់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិខាទូម និងទីតាំងសំខាន់ៗផ្សេងទៀត។ 

ខាទូម គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មមួយនៅអាហ្វ្រិកខាងជើង ដែលមានផ្លូវដែកពីច្រកចូលស៊ូដង់ និង អេល-អូបែ្បដ ។ វាត្រូវបានបម្រើដោយអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិខាទូម ហើយ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិខាទូមថ្មី កំពុងសាងសង់។ ស្ថាប័នជាតិ និងវប្បធម៌ជាច្រើនស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងខាទូម និងតំបន់ទីប្រជុំជនរបស់ខ្លួន រួមទាំង សារមន្ទីរជាតិស៊ូដង់ សារមន្ទីរសំណាក់ខាលីហ្វា សាកលវិទ្យាល័យខាទូម និង សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាស៊ូដង់ ។

ឯកសារយោង