ជេដ្ឋាជ័យ

ព្រះបាទជេដ្ឋាជ័យ (សំស្ក្រឹត:ជេ្យឞ្ឋាជយ) (គ.ស ៨២៩-៩១៦) រជ្ជកាល (គ.ស​ ៨៥៣-៩១៦) ព្រះរាជបុត្រ ​របស់​ព្រះ​ជ័យជេដ្ឋ​ ​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​កុមារ​ ​ត្រូវ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ ​ហើយ​ពិធី​អភិសេក​បាន​ប្រព្រឹត្ដ​ទៅ​នៅ​ថ្ងៃ ​៩កើត ខែបុស្ស​ ​ឆ្នាំរកា​ ​ព.ស​ ១៣៩៧ ត្រូវជា​ គ.ស​៨៥៣​ ​ដោយ​មាន​ព្រះរាជ​បរម​នាម ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ​បរម​ជេដ្ឋាជ័យ​រាជាធិបតី ​កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​ទើបតែ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​២៤​វស្សា។​ ​​ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​១៤​ (ក្នុង​បញ្ហា​ឈ្មោះ​​ដើម​កំណើត​សែស្រឡាយ​ ​ថ្ងៃ​ខែ​ឆ្នាំ​កើត​ស្ដេច​ទាំង​អស់នេះ​ ​គេ​មានការ​ពិចារណា​យ៉ាងច្រើន​ក្នុង​ការ​រៀបចំ​កំណត់​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ ​ពីព្រោះ​ពង្សាវតារ​ ​និង​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ ​បាន​កត់ត្រា​ខុស​អំពី​គ្នា​ទាំងអស់​ ​មាន​ជា​អាទិ​ ​ដូច​ពង្សាវតារ​កោកកាក​ ​ក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង​ ​ខេត្ដកណ្ដាល​ ​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ព្រះ​ស្រីជ័យជេដ្ឋ ​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​ ​ព្រមទាំង​ព្រះធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ ​សុទ្ធតែ​ត្រូវជា​បងប្អូន​បង្កើត​ ​និង​ត្រូវជា​កូន​របស់​ព្រះបាទបទុមសុរិយវង្ស)។ ​ព្រះបាទ​ជេជ្ឋាជ័យ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំជូត​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៨៧ ​វស្សា ដោយ​ជំងឺចាស់ជរា។​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន ​៦៤ ​ឆ្នាំ។
​

ព្រះរាជប្បវត្តិ

ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ចុល្លសករាជ​ ១៩២​ ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋ​ជាមួយនិង​ព្រះ​នាងភគវត្តី​ (ពង្សាវតា​របស់​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​ឈ្មោះ​មហេសី​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ទេ) ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ជេដ្ឋាជ័យកុមារ​ព្រះ​នាង​ភគវត្ដី​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ក្នុងស្រុក​ស្អាង​ខេត្ដ​កណ្ដាល​ ​ត្រូវជា​ប្អូនបង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជ័យជេដ្ឋវិ។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​ភគវត្ដី​ដដែល​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ព្រះ​នាម​តារាវត្តី។​ ​ក្នុង​រាជ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ព្រឹត្ដិការណ៍​ដែល​គេ​អាច​កត់​សំគាល់​បាន​នោះ​ ​គឺ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​យ៉ាង​យូរ​បស់​ព្រះ​អង្គ​ដែល​ដើរ​មើល​ត្រួតត្រា​ទឹកដី​ ខណ្ឌ​សីមា​ ​អស់​ពេល​មួយ​ឆ្នាំ ​៥ ​ខែ​ ​កាលនោះ​ក្នុង​ឱកាស​ដែល​ព្រះ​អង្គ​គ្មាន​វត្ដ​មាននៅ​រាជធានី​មហានគរ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ផ្ទុកផ្ដាក់​កិច្ចការ​នគរ​ឲ្យ​សម្ដេច​ចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ ​(ជា​ រដ្ឋមន្ដ្រី​ទី​១) និង​នាម៉ឺន​ ៤​ នាក់​កាន់កាប់​ជំនួស​ ​ក្រៅពី​នេះ​ ​គេ​ពុំ​ឃើញ​មាន​ព្រឹត្ដិការណ៍​អ្វី​ជា​សំខាន់​គួរ​ឲ្យ​ចាប់អារម្មណ៍​ឡើយ។​

បុត្រ

ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ ​ស័ង្ខកុមារ​ ​ដែល​បាន​ប្រសូត​ឆ្នាំកុរ​ ​ច.ស ​២៦៥។ នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន។​ ​ចំណែក​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​បាន​សរសេរ​ថា​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​ ​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយនឹង​ប្អូនបង្កើត​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាមតារាវត្តី​ ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ថ្វាយ​ឋានៈ​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​នេះ​ ​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​ទ្រង់​ព្រះ​នាម​ ​បទុមរាជា​ ​ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំរោង​ ​ហើយ​ជាមួយនិង​ព្រះ​ម្នាងមាលាវត្តី​បាន​ព្រះរាជ​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​នាម​សុភវត្តី​ ​ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំឆ្លូវ។​

អាយុ​បាន​ ២១​ឆ្នាំ​ ​ក្នុង​ឆ្នាំឆ្លូវ​ ​ដោយ​តប់ប្រមល់​ ​មិន​អាច​រស់នៅ​ក្នុង​ព្រះ​បរមរាជវាំង​តទៅ​ទៀត​កើត​ ​ព្រះ​បទុមរាជា​សុំ​ឪពុក​ទៅ​សាង​ផ្នួស​បួស​ជា​សង្ឃ​នៅ​ឯ​ភ្នំ​គូលែន។​ ​រី​ព្រះ​នាង​សុភវត្ដី​កាល​បាន​អាយុ​១៦​ឆ្នាំ​ ​ថ្ងៃមួយ​បាន​សុំ​សេចក្ដី​អនុញ្ញាត​ពី​ព្រះ​បិតា​ ​ដើម្បី​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ក្រសាល​កំសាន្ដ​លេង​តាម​មាត់សមុទ្រ។​ ​នៅ​ពេល​ដែល​នាង​កំពុង​តែ​ដើរ​ប្រពាត​ព្រៃ​ ​ចៃដន្យ​អ្វី​ ​ស្រាប់តែ​មាន​ខ្យល់ព្យុះសង្ឃរា​បក់​បោក​ ​និង​ភ្លៀង​បង្អុរ​មក​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​ ​ចំនួន​បី​ថ្ងៃ​បី​យប់​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះ​នាង​វង្វេងផ្លូវ​ ​ក្នុង​ព្រៃ​ភ្នំ​រក​ទិស​ទី​ចេញ​មិន​រួច។​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ជា​ឪពុក​ ​និង​ម្ដាយ​បានឲ្យ​នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​សេនា​ ​ប្រជាជន​នាំ​គ្នា​កាប់​ឆ្ការព្រៃ​ ​ដើរ​រុក​រាវរក​គ្រប់​ច្រកល្ហក​ ​រហូត​ដល់​សមុទ្រ​ ​តែ​នៅ​តែ​រក​មិនឃើញ។​ ​កន្លែង​ព្រៃ​ភ្នំ​ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​និង​ពល​ទាហាន​ដើរ​រក​ព្រះ​នាង​ សុភវត្តី​ ​បាន​ជាប់​ឈ្មោះ​ភ្នំ​ជ្រាវ​ ​រៀង​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។​ ​បី​ខែ​កន្លង​មក​ ​ដោយ​រក​កូន​មិនឃើញ​ ​និង​ដោយ​ក្ដី​អស់សង្ឃឹម​ព្រះបាទ​ជេដ្ឋាជ័យ​ ​ក៏​ដាច់​ចិត្ដ​នាំមុខ​មន្ដ្រី​ពល​រេហ៍​ត្រលប់​ចូល​ព្រះរាជ​ធានី​វិញ។ ​

ឯកសារយោង
ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានរាជវង្សទេវអស្ចារ្យ