វ៉ាក់សាំងអសកម្ម

វ៉ាក់សាំងអសកម្ម មួយ (ឬ វ៉ាក់សាំងដែលត្រូវបានសម្លាប់ ) គឺជា វ៉ាក់សាំង ដែលមានភាគល្អិតរបស់ វីរុស បាក់តេរី ឬ ភ្នាក់ងារបង្ករោគ ដទៃទៀតដែលត្រូវបានលូតលាស់នៅក្នុង មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីបំផ្លាញសមត្ថភាពផលិតជំងឺ។ ផ្ទុយទៅវិញវ៉ាក់សាំងដែលនៅរស់ប្រើភ្នាក់ងារបង្ករោគដែលនៅតែមានជីវិត (ប៉ុន្តែស្ទើរតែត្រូវបានគេ បង្អាកសម្មភាព នោះគឺខ្សោយ) ។ ភ្នាក់ងារបង្ករោគសម្រាប់វ៉ាក់សាំងអសកម្មត្រូវបានបង្កើតក្រោមលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រងហើយត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីកាត់បន្ថយការឆ្លងហើយដូច្នេះការពារ ការឆ្លង ពីវ៉ាក់សាំង។  វីរុសត្រូវបានសម្លាប់ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រដូចជាកម្តៅឬ formaldehyde ។

វ៉ាក់សាំងអសកម្មត្រូវបានបែកចែកចាត់ថ្នាក់អាស្រ័យលើវិធីសាស្ត្រដែលប្រើដើម្បីធ្វើឱ្យវីរុសអសកម្ម។  វ៉ាក់សាំងវីរុសទាំងស្រុងប្រើការបំណែកវីរុសទាំងមូលបំផ្លាញដោយប្រើកំដៅសារធាតុគីមីឬវិទ្យុសកម្ម។  វ៉ាក់សាំងវិរុសបំបែក ត្រូវបានផលិតដោយប្រើទឹកសម្លាប់វីរុស។  Subunit vaccines ត្រូវបានផលិតដោយសម្អាតចេញ antigens ដែលជំរុញឱ្យបានល្អបំផុត ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅវិរុស ខណៈពេលយកសមាសភាគផ្សេងទៀតជាការចាំបាច់សម្រាប់មេរោគដើម្បីចម្លងឬរស់បានឬដែលអាចបណ្តាលឱ្យ មានប្រតិកម្មអវិជ្ជមាន ។  

ដោយសារតែវីរុសអសកម្មមានទំនោរទៅរកការឆ្លើយតបខ្សោយដោយ ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ជាងវីរុសដែលនៅរស់ ការចាក់ថ្នាំការពាររោគ និងការចាក់ថ្នាំ "booste " ច្រើនដងអាចត្រូវបានគេតម្រូវឱ្យផ្តល់នូវការឆ្លើយតបភាពស៊ាំដែលមានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងនឹងរោគ។    វ៉ាក់សាំងដែលខ្វះសមត្ថភាពច្រើនតែផ្តល់ផលល្អសម្រាប់មនុស្សដែលមានសុខភាពល្អជាទូទៅព្រោះតែមួយដូសច្រើនតែមានសុវត្ថិភាពនិងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយមនុស្សមួយចំនួនមិនអាចទទួលថ្នាំបង្ការដែលមានការចាប់អារម្មណ៍បានទេពីព្រោះភ្នាក់ងារបង្កជំងឺបង្កហានិភ័យច្រើនពេកសម្រាប់ពួកគេ (ឧទាហរណ៍ មនុស្សចាស់ ឬមនុស្សដែលមាន ភាពស៊ាំខ្សោយ ) ។ ចំពោះអ្នកជំងឺទាំងនោះវ៉ាក់សាំងអសកម្មអាចផ្តល់ការការពារ។

ឧទាហរណ៍ 

 វីរុស ៖
 ចាក់ វ៉ាក់សាំងជំងឺខួរឆ្អឹងខ្នង ( វ៉ាក់សាំង Salk )
 វ៉ាក់សាំងជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទ A
 វ៉ាក់សាំងជំងឺឆ្កួតជ្រូក
 វ៉ាក់សាំងផ្តាសាយ ភាគច្រើន
 ចាក់វ៉ាក់សាំងជំងឺរលាកស្រោមខួរក្បាល
 បាក់តេរី ៖
 ចាក់ វ៉ាក់សាំងធាតុបង្កជំងឺ
 វ៉ាក់សាំងអាសន្នរោគ
 វ៉ាក់សាំងប៉េស្ត
 វ៉ាក់សាំងជំងឺប៉េសសាយស

យន្ដការ 
ចំនែកតូចៗនៃធាតុបង្កជំងឺត្រូវបានបំផ្លាញនិងមិនអាចបែងចែកបានទេ ប៉ុន្តែភ្នាក់ងារបង្កជំងឺរក្សានូវរូបរាងមួយចំនួនរបស់ពួកគេដើម្បីប្រព័ន្ធភាពស៊ាំកត់សម្គាល់និងធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធភាពស៊ាំមានសកម្មភាពក្នុង។ នៅពេលផលិតបានត្រឹមត្រូវវ៉ាក់សាំងមិនឆ្លងទេប៉ុន្តែភាពអសកម្មដែលមិនត្រឹមត្រូវអាចបណ្តាលឱ្យមានភាគល្អិតនៅដដែលនិងឆ្លង។ ដោយសារតែធាតុបង្កជំងឺបានសម្លាប់ក្នុងវ៉ាក់សាំងត្រឹមត្រូវ វាមិនអាចកង្កើតបានឡើយដូច្នេះត្រូវចាក់រំលឹកឡើងវិញតាមកំណត់ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងភាពសុំា។

References