សាតាំង

សាតាំង (ភាសាអង់គ្លេស: Satan, ភាសាហេប្រឺ: שָׂטָן, ភាសាក្រិច: Σατανάς) ជាអ្នកនាំសេចក្ដីអាក្រក់ និងការល្បួង ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកបោកបញ្ឆោត ដែលនាំមនុស្សឲ្យវង្វេង។  វាជាទូតសួគ៌ដែលធ្លាប់គោរពព្រះយ៉ាងខ្លាំង

ហើយមានរូបឆោមស្រស់ស្អាតទៀតផង ប៉ុន្តែវាបានធ្លាក់ចុះពីស្ថានសួគ៌ ដោយសារតែអំណួត ទាំងនាំមនុស្សទៅក្នុងផ្លូវនៃសេចក្ដីកុហក និងបាប ហើយវាមានអំណាចនៅក្នុងពិភពលោកនេះទៀតផង។

សាតាំង (ភាសាហេព្រើរ שָּׂטָן‎‎ មានន័យថា "សត្រូវ" ឬ "បច្ចាមិត្រ"។ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ និងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី សាតាំងគឺជាអ្នកចោទប្រកាន់ និងជាសត្រូវដ៏ធំមួយ ជាអ្នកព្យាបាទដ៏ច្បាស់ក្រឡែត ហើយក៏ត្រូវបានហៅថាអារក្សដែរ។ វាមានភាពគួរឲ្យស្អប់ខ្ពើម។

កណ្ឌគម្ពីរយ៉ូប 
នៅដើមកណ្ឌគម្ពីរនេះ យ៉ូបជាមនុស្សល្អម្នាក់ "គាត់ជាអ្នកគោរពកោតខ្លាចព្រះ ហើយបែរចេញពីសេចក្ដីអាក្រក់" (យ៉ូប 1:1), ដូច្នេះហើយបានជាគាត់ទទួលបានរង្វាន់ពីព្រះ។ នៅពេលដែលទូតសួគ៌បង្ហាញខ្លួននៅចំពោះព្រះ សាតាំងក៏មកបង្ហាញខ្លួនដែរ។ ព្រះបានប្រាប់សាតាំងអំពីភាពឥតកន្លែងបន្ទោសបានរបស់យ៉ូប ដែលជាចរិកទៀងត្រង់របស់គាត់។ នៅចន្លោះយ៉ូប 1:9–10 និង 2:4–5, សាតាំងលើកឡើងថា ព្រះបានប្រទានដល់យ៉ូបនូវអ្វីៗគ្រប់បែបយ៉ាងដែលមនុស្សចង់បាន ដូច្នេះហើយបានជាយ៉ូបស្មោះត្រង់ដល់ព្រះ; សាតាំងនិយាយថា ជំនឿរបស់យ៉ូបអាចធ្លាក់ចុះប្រសិនបើអ្វីៗទាំងអស់(សូម្បីតែសុខភាពរបស់គាត់) ដែលព្រះប្រទានឲ្យ ត្រូវបានយកចេញពីគាត់។ ដូច្នេះព្រះក៏អនុញ្ញាតឲ្យសាតាំងល្បងលយ៉ូប។ ទីបំផុតយ៉ូបនៅតែមានជំនឿ ហើយនៅតែសុចរិត ហើយសាតាំងត្រូវអាម៉ាសក្នុងការបរាជ័យរបស់វា។

សាសនាគ្រីស្ទ

ជាធម្មតា សាតាំងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសត្វពស់ ដែលបានល្បួងនាងអេវ៉ា ឲ្យហូបផ្លែឈើដែលព្រះបានហាមមិនឲ្យហូប ដូច្នេះសាតាំងតែងតែត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាសត្វពស់។ យើងអាចឃើញនូវការយល់ស្របគ្នារបស់គ្រីស្ទាន ចំពោះរឿងរនេះ នៅក្នុងស្នាដៃរបស់ Justin Martyr, ជំពូក ៤៥ និង ៧៩ នៅក្នុងការសន្ទនាជាមួយTrypho, ដែល Justin ប្រដូចសាតាំងនឹងសត្វពស់។ ក្រុមជំនុំដើមដំបូងពីមុនៗផ្សេងទៀតក៏បានលើកឡើងអំពីកំណត់សម្គាល់នេះដែរ មានដូចជា Theophilus និង Tertullian។

ចាប់តាំងពីសតវត្សទី៤ លូស៊ីហ៊្វើ (Lucifer) ជួនកាល ត្រូវបានប្រើនៅក្នុងទេវវិទ្យាគ្រីស្ទាន សំដៅលើសាតាំង, ដែលគេស្គាល់តាមរយៈកណ្ឌគម្ពីរអេសាយ ១៤:១២ និយាយអំពីផ្កាយព្រឹកដែលធ្លាក់ចុះពីស្ថានសួគ៌។

ចំពោះគ្រីស្ទានជាច្រើន ជឿថាសាតាំងគឺជាទូតសួគ៌មួយរូប ដែលបានបះបោលប្រឆាំងនឹងព្រះ។ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី សាតាំងត្រូវបានហៅថា "មេអារក្ស" "មេគ្រប់គ្រងនៃពិភពលោក", និងត្រូវបានហៅថា "ព្រះនៃពិភពលោកនេះ" កណ្ឌគម្ពីរវិវរណៈពិពណ៌នាអំពីរបៀបដែលសាតាំងត្រូវបានបណ្ដេញចេញពីស្ថានសួគ៌ ទាំងមានកំហឹងយ៉ាងខ្លាំង ព្រមទាំងបានធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងពួកអ្នកដែលស្ដាប់តាមបទបញ្ជារបស់ព្រះទៀតផង។ ទីបំផុត សាតាំងនឹងត្រូវបោះទៅក្នុងបឹងភ្លើង

ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានពីមុន បានទទួលនូវការប្រឆាំងពីពួកដែលមិនជឿងព្រះ ដូចជាពួក Celsus ជាដើម ដែលបានអះអាងថា "ការដែលនិយាយថាព្រះដ៏ធំឧត្ដមបំផុត មានសត្រូវមួយដែលរារាំងសមត្ថភាពរបស់ព្រះអង្គមិនឲ្យធ្វើល្អ ជាការប្រមាថដល់ព្រះ" ហើយថាគ្រីស្ទាន "បែងចែកអាណាចក្ររបស់ព្រះ ដោយបង្កើតឲ្យមានការបះបោរនៅក្នុងអាណាចក្ររបស់ព្រះ ដែលហាក់បីដូចជាមានក្រុមប្រឆាំង នៅក្នុងចំណោមអង្គស្ថានសួគ៌ រួមទាំងម្នាក់ដែលជាសត្រូវនឹងព្រះទៀតផង"

វាក្យសព្ទ 
នៅក្នុងសាសនាគ្រីស្ទ មានពាក្យន័យដូចជាច្រើន សម្រាប់ពាក្យ «សាតាំង»។ ពាក្យដែលគេតែងតែប្រើច្រើនបំផុត ហើយមានន័យដូចនឹងពាក្យ  "សាតាំង" គឺ "មារ"។ ពាក្យនេះមានដើមកំណើតពី Middle English devel, ពី Old English dēofol, ដែលត្រូវបានខ្ចីពីពាក្យឡាតាំង "diabolus"។ ពាក្យនេះផងដែលក៏ត្រូវបានខ្ចីពីពាក្យក្រិក diabolos មានន័យថា "អ្នកមួលបង្កាច់", ចេញពីពាក្យ diaballein មានន័យថា "មួលបង្កាច់": dia មានន័យថា "ឆ្លងកាត់ ឬ តាមរយៈ" + ballein មានន័យថា"ក្រវាត់"។ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ពាក្យ "សាតាំង" មានប្រើជាង៣០ដង អមមកជាមួយនឹងពាក្យ diabolos, ដែលមានន័យថា អ្នកមួលបង្កាច់, សំដៅលើបុគ្គលដដែល ឬ អ្វីមួយដែលជាសាតាំង។

នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរវិវរណៈ ពាក្យ​ "សាតាំង" មានប្រើពីរដង សំដៅលើ "សត្វនាគ ដែលជាសត្វពស់កាលពីបុរាណ ហើយត្រូវបានគេហៅថា មារ ឬសាតាំង (12:9, 20:2). នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរវិវរណៈ ពាក្យនេះក៏សំដៅលើ "អ្នកបោកបញ្ឆោត" ដែរ។

ឯកសារយោង 

 
 Caldwell, William. "The Doctrine of Satan: I. In the Old Testament", The Biblical World, Vol. 41, No. 1 (Jan., 1913), pp. 29–33 in JSTOR
 Caldwell, William. "The Doctrine of Satan: II. Satan in Extra-Biblical Apocalyptical Literature", The Biblical World, Vol. 41, No. 2 (Feb., 1913), pp. 98–102 in JSTOR
 Caldwell, William. "The Doctrine of Satan: III. In the New Testament", The Biblical World, Vol. 41, No. 3 (Mar., 1913), pp. 167–172 in JSTOR
 Empson, William. Milton's God (1966)
 
 
 
 
 ‘’The Interpreter’s Dictionary of the Bible, An illustrated Encyclopedia’’;ed. Buttrick, George Arthur; Abingdon Press 1962
 Jacobs, Joseph, and Ludwig Blau. "Satan," The Jewish Encyclopedia (1906) online pp 68–71
 Kelly, Henry Ansgar. Satan: A Biography. (2006). 360 pp. excerpt and text search ISBN 0-521-60402-8, a study of the Bible and Western literature
 Kent, William. "Devil." The Catholic Encyclopedia (1908) Vol. 4. online older article
 Osborne, B. A. E. "Peter: Stumbling-Block and Satan," Novum Testamentum, Vol. 15, Fasc. 3 (Jul., 1973), pp. 187–190 in JSTOR on "Get thee behind me, Satan!"
 
 Rebhorn Wayne A. "The Humanist Tradition and Milton's Satan: The Conservative as Revolutionary," Studies in English Literature, 1500–1900, Vol. 13, No. 1, The English Renaissance (Winter, 1973), pp. 81–93 in JSTOR
 
 Russell, Jeffrey Burton. The Devil: Perceptions of Evil from Antiquity to Primitive Christianity (1987) excerpt and text search
 Russell, Jeffrey Burton. Satan: The Early Christian Tradition (1987) excerpt and text search
 Russell, Jeffrey Burton. Lucifer: The Devil in the Middle Ages (1986) excerpt and text search
 Russell, Jeffrey Burton. Mephistopheles: The Devil in the Modern World (1990) excerpt and text search
 Russell, Jeffrey Burton. The Prince of Darkness: Radical Evil and the Power of Good in History (1992) excerpt and text search
 Schaff, D. S. "Devil" in New Schaff–Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge (1911), Mainline Protestant; vol 3 pp 414–417 online
 Scott, Miriam Van. The Encyclopedia of Hell (1999) excerpt and text search comparative religions; also popular culture
 Wray, T. J. and Gregory Mobley. The Birth of Satan: Tracing the Devil's Biblical Roots (2005) excerpt and text search