ស្រុកកូនមុំ

() ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តរតនគិរី ដែលមានរដ្ឋបាល ៦ឃុំ និង ភូមិ÷

ប្រវត្តិស្រុកកូនមុំ បានជាគេហៅ​ ថា ស្រុក​នេះជាស្រុក កូនមុំ​ គឺ ដោយសា គេបានបងើ្កតស្រុកនេះស្ថិតនៅជិត ភ្នំ កូនមុំ​រហូតមកដល់សព្វថៃ្ងនេះ​។
ស្រុក​ កូនមុំ គឺ ជាស្រុកមួយ​ដែល សំបូរទៅដោយព្រែ ភ្នំ ជ្រុំថ្ម ( ស្រុក​នេះសិ្ថតនៅលើ​ដងផ្លូវ​ជាតិ​ លេខ ៧A ) គឺផ្លូវពីខេត្តស្ទឹងស្រែងទៅខេត្ត រតនៈគិរី ។
ស្រុក​ នេះ មានប្រជាជន​រស់នៅ ច្រើន មានដូចជា ៖
ជនជាតិ ខែ្មរ ជនជាតិ ឡាវ ជនជាតិ ទំពួន​ ជនជាតិ គ្រឹង ។​ ពួកគាត់ ភាគច្រើន​ ប្រកបមុខរបរដើម្បីចិញ្ចឺមជីវិត ធើ្វ ស្រែចំការ រី ឯ បងប្អូនដែលរស់នៅតាម 
ដង ទនេ្ល គឺ ពួកគាត់ប្រមុខរបរ នេសាទ និង ចូល ក្នុង ព្រៃ ចាប់សត្វ។​ បងប្អូនដែលរស់នៅតាមជើងភ្នំ គឺភាគច្រើន ធើ្វ ចំការ ដាំដំណាំ ស្រូវ ពោត ស្វាយចាន់ទី​ ជាដើម ។
"ឃុំតឺន​" គឺជាឃុំមួយ​ដែលស្ថិត​នៅក្នុងស្រុកកូនមុំ ខេត្ត ​រតនគិរី​ ហើយ ស្ថិត នៅ ភូមិ ភាគឥសាន្តនៃប្រទេសកម្ពុជា បានជាគេហៅថាឈោ្មះឃុំនេះជាឃុំតឺន​ គឺ​ ដោយសារ​ ពីមុន​ អ្នកដែល បងើ្កតឃុំតឺននេះមុនគេបង្អស់គឺ ឈោ្មះថា ( តាតឺន ) ដូ​ចេ្នះហើយបានជាគេហៅថា ឃុំនេះ ឈោ្មះ ថា ឃុំតឺន រហូត មកដល់សព្វ​ថៃ្ងនេះ​។​ ឃុំ តឺន មានភូមិ​ ចំនួន​ ៤ គឺ៖ ១ ភូមិ តាហ៊ឺយ​ ២ ភូមិ​ តឺន ៣ ភូមិ កាំបាក់ ៤ ភូមិ ឡាអ៊ិន​​។
ប្រជាជនដែលកំពុង រស់នៅក្នុងឃុំតឹន សព្វថៃ្ងនេះ​ មាន ដូចជា៖ ជនជាតិ គ្រឹង ជនជាតិ ទំពួន ជនជាតិ​ ខែ្មរ នឹង​ ជនជាតិ ចាម​។​ តែ ភាគច្រើន​មានបងប្អូន ជនជាតិ គ្រឹង​ដែលរស់ច្រើន ជាងគេ ប្រជាជនទាំង នោះពួកភាគច្រើនប្រកបមុខរបរ​ធើ្វស្រែចំការ ចូលទៅ​ក្នុងព្រៃបេះផ្លែឈើនិង ចាប់សត្វ​ ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ពួកគាត់​​។ រីឯជំនឿវិញ ពួកគេមាន ជំនឿ ទៅ អារក្ស​ អ្នកតាព្រៃភ្នំ​ ជំនឿនេះ ពួកគេមិនអាចបោះ
បង់​បានទេពីព្រោះជំនឿនេះមានតាំងបុរាណមកម្លេះ។​

​ ​​ភូមិតាហ៊ឺយ 

ភូមិតាហ៊ឺយគឺជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ឃុំ តឺន ស្រុក កូនមុំ ខេត្ត រតនគិរី​ ជាដំបូងបានជាគេហៅថាឈោ្មះ ភូមិនេះ​ជា ភូមិ តាហ៊ឺយ គីដោយសា ពីមុន អ្នកដែល បងើ្កត ភូមិនេះមុនគេ គឺឈោ្មះ
( តា តាហ៊ឺយ) ដូចេ្នះហើយ បានជាគេហៅ ថា ភូមិ​នេះ ជាភូមិតាហ៊ឺយរហូត ដល់មកសព្វថៃ្ង​នេះ ។​ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រជាជនដែលកំពុងរស់នៅក្នុងភូមិនេះសុទ្ធ តែ ជនជាតិ គ្រឹង ទាំងអស់​ ដែលមាន
ចំនួន សរុបទាំងអស់​គឺ ( ៦០០នាក់ ) យោងតាមជំរឿន ឆំា្ន ២០០៨​។​ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងភូមិតាហ៊ឺយ នេះ​មានជំនឿទៅលើអារក្ស អ្នកតាព្រៃភ្នំ​ នៅពេលដែល ពួកគេមានជំងឺ ឈឺ ក្បាល វិលមុខ ពួកគេ តែងតែ កាប់មាន់ ឬ​ ជ្រូក និង ស្រា​១ ពាង ឬ ២ ពាង ដើម្បីយកទៅសែន អារក្ស អ្នកតា ដើម្បីសូមអោយ​ឆាប់ជាសះស្បើយ​ ។ ប្រជាជន ភូមិនេះភាគច្រើន ប្រកបមុខរបរ ធើ្វ ស្រែ ចំការ​ ចូលព្រែ បេះផ្លែ ឈើ
និង ចាប់សត្វជាដើម ។​​ ប្រជាជនដែលកំពង់រស់នៅ ក្នុងភូមិតាហ៊ឺយភាគច្រើន ប្រកបមុខរបរធើ្វចំការ ដាំដំណាំ ដូចជា៖​ ស្រូវ ពោត សណែ្តក ល្ហុង ល្ង ចេក ត្រា​វ ត្រប់ ដំឡូង និងស្វាយចន្ទី​​​ ។​ពួកចូលចិត្តធើ្វចំការវិលជុំ តាមលក្ខណៈប្រពៃណីតាំងពីបុរាណ មកម្ល៉េះ​ មកដល់សព្វថៃ្ងពួកគាត់នៅតែបន្ត​​តាមប្រពៃណីដូចពីមុនដដែល។​ ភូមិតាហ៊ឹយគឺមួយសំបូរដែលទៅដោយព្រៃភំ្ននិងធម្មជាតិ
ដ៏ស្រស់បំព្រង ភូមិនេះមានចំងាយ ពីទីរួមខេត្តរតនគិរី ២៥ km យោងតាម(​ ឯកសារ​របស់អង្គការ ( NTFP) ប្រចាំខេត្តរនតនគិរី ។ ​​​​​​​​​​​​​​​​

ខេត្តរតនគិរី