គន្ថនិទ្ទេស

គន្ថនិទ្ទេស ឬ បីប្លីអូក្រាហ្វី () ដែលដកស្រង់ចេញពីវីគីភីឌាប្រជុំដោយវិជ្ជាគ្រប់ប្រភេទសំរាប់បញ្ចី(ក្នុងការរាប់ប្រភេទការងារ) មើលគុណកថា។
បីប្លីអូក្រាហ្វីការប្ដូទិសនៅទីនេះ សំរាប់ការសិក្សាខាវទេវៈវិជ្ជា ព្រមទាំងគម្ពីសាសនាធម្មជាតិ មើលេវិជ្ជាទេវៈខាងសាសនា។ 
បីប្លីអូក្រាហ្វី នៅបណ្ណាល័យនៃសាកលវិទ្យាល័យ ក្រាដសឺរ។
បីប្លីអូក្រាហ្វី (មកពីភាសារក្រិច )βιβλιογραφία, បីប្លីអូក្រាហ្វី។ ទៅតាមព្យញ្ជានៈការសរសេសៀវភៅដូចជាការអនុវត្ត៏ គឺជាវីទ្យាល័យសក្សានៃសៀវភៅក្នុងធម្មជាតិ ជាការប្រឆាំង និង វប្បធម៌ ក្នុងអារម្មណ៏ វិញ្ញាណ  វាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាគន្ថនិទ្ទេស (ដែលមកពីភាសារក្រិច-λογία, -logia)គឺនៅក្នុងនោះទាំងអស់ គន្ថនិទ្ទេសមិនមែនទាក់ទងទៅនិង មាតិការនៃសៀវភៅអក្សរសាស្រ្តនោះទេ 
តែដូចជាធនធាននៃសៀវភៅ ថាតើពូកគេត្រូវកែប្រែដូចម្ដេច ពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ បោះពុម្ព ការបញ្ជូនទៅមក ការបោះពុម្ពបន្ថែមនិង ប្រមូលផ្ដុំ គន្ថនិទ្ទេស ការផលិតនិងប្រតិបត្តិនៃគន្ថនិទ្ទេស គឺជាប្រព័ន្ធបញ្ជីនៃសៀវភៅនិង ការងារដ៏ទៃទៀតដូចជា មាត្រានៃទនានុប្បវត្តិ។
គន្ថនិទ្ទេសជាលំដាប់ដែលមក(ពីធ្វើការធ្វើការរាប់ឈ្មោះបញ្ចូលគ្នា)បញ្ជីចុងក្រោយនៃសៀវភៅនិង មាត្រាដែលមានន័យពេញលេញ ការបោះផ្សាយ
ដោយឯករាជ ដូចជាកិច្ចការដែលអាច បែកចេញពីគ្នាបាន ដែលពួកគេប្រហែលជាភ្ជាប់ទៅនិង អ្វីដែលបានបង្ហាញនូវសេចក្ដីពិត រឺ គន្ថនិទ្ទេសដែល
បានកំណត់ចូលទៅក្នុងទិន្ន័យនៃកំព្យូទ័រ។ បណ្ណគារដែលមានលំដាប់លំដោយសំរាប់បង្រៀន នៅពេលដែលមិនបានឆ្ពោះទៅដូចជាគន្ថនិទ្ទេសធម្មតា។ អ្នកគន្ថនិទ្ទេសគឺធ្វើការភាគច្រើនតែងតែចាត់ទុកក្លាយ
ជាមនុស្សទីបី ។
អ្នកគន្ថនិទ្ទេស គឺជាមានការងារប្លែកខុសៗគ្នាក្នុងផលរួមដែលលំអិតដោយពឹងផ្អែកលើគោលបំណង និងជាទូទៅវាអាចបែងចែកបានជាពីរប្រភេទ ដែលរៀបរាប់ពីគន្ថនិទ្ទេស (ដែលហៅថាការចងក្រង ឯកសារយោងរឺ ប្រព័ន្ធ ) ដែលលទ្ធផលមួយណាក្នុងទស្សនៈនៃការបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងប្រភេទដែលល្អៗ ហើយនិងវិភាគ រឺ ការសម្រេចចិត្ត គន្ថនិទ្ទេស ថាតើយើងគួរសិក្សាទៅលើផលិតផលសៀវមួយណាក្នុងមុនដំបូង គន្ថនិទ្ទេសភាគច្រើនគឺសង្កត់ធ្ងន់លើសៀវភៅ។ ឥលូវប្រភេទទាំងពីរនៃគន្ថនិទ្ទេស គឺ ការងារល្មមក្នុងទ្រង់ទ្រាយដ៏ទៃទៀតរាប់បញ្ចូលទាំងការថតសម្លេងជាច្រើន រូបភាពចលនាជាច្រើន រួមនិង វីឌីអូ ស៊ីឌីរូម និង វេបសាយ ។

និរុត្តិសាស្រ្ត
ពាក្យថា គន្ថនិទ្ទេស(βιβλιογραφία)គឺបង្កើតដោយអ្នកនិពន្ធជនជាតិក្រិចក្នុងទសវត្សទីបីលើកដំបូង មានន័យថាអ្នកដែលបានចំលងសៀវភៅដោយដៃផ្ទាល់។ ក្នុងទសវត្សទី ២១  ពាក្យថាចាប់ផ្ដើមត្រូវបានគេប្រើសំរាបរាល់សកម្មភាពរបស់បញ្ញវន្តដោយការផ្សំឡើងនៅសៀវភៅ. ក្នុងទសវត្សទី១៧បន្ទាប់ពីបានយល់ការលិចឡើងនូវអត្តន័យថ្មី បានជាគេពិព៌ណរពីសៀវភៅជាច្រើន

រៀបរាប់ឈ្មោះគន្ថនិទ្ទេស
គន្ថនិទ្ទេសគឺជាបញ្ជីនៃការសរសេរដែលចែករំលែកកត្តាដែលសាមញ្ញ  នេះប្រហែលជាប្រធានបទ ភាសា ប្រវត្តិកាល រឺ វិទ្យានិពន្ធដ៏ទៃខ្លះទៀត បញ្ជីប្រហែលមានភាពទូលំទូលាយ រឺ ត្រូវបានគេជ្រើសរើស ការកើតឡើងពិសេសមួយគឺជាបញ្ជី នៃការប្រើប្រាស់ប្រភពររឺ ចាត់ទុកជាការរៀបចំការងារ ពេលខ្លះហៅថា បញ្ជីឯកសារយោង។

គុណកថារបៀបផ្លាស់ប្ដូរ ប៉ុន្តែការកំណត់ចូលសៀវភៅបើក្នុងគន្ថនិទ្ទេសជាធម្មតាមានចំណុះស្របតាមពត៌ិរមាន៖
 អ្នកនិពន្ធ
 ចំណងជើង
 អ្នកបោះពុម្ពផ្សាយ
 ថ្ងៃនៃការបោះពុម្ពផ្សាយ
ការកំណត់ចូលជាសារព៌តិមាន រឺ ទស្សនាវដ្ដីដែលគេបោះពុម្ពផ្សាយតាមពេលកំណត់ដែលអត្ថបទមាន៖
 អ្នកនិពន្
 ចំណងជើងអត្ថបទ
 ចំណងជើងព៌តិមាន
 សំលេង
 ទំព័រ
 ថ្ងៃដែលបោះពុម្ពផ្សាយ

គន្ថនិទ្ទេសប្រហែលជារៀបចំដោយ អ្នកនិពន្ធ ប្រធានបទ រឺ គ្រោងការណ៏ដ៏ទៃខ្លះទៀត ដែលពន្យល់ពីគន្ថនិទ្ទេសផ្ដល់ការពន្យល់អំពីប្រភពដូចម្ដេចមួយណាដែលមាន
សារៈប្រយោជន៏ ដល់អ្នកនិពន្ធក្នុងការស្ថាបនារបស់អ្នកនិពន្ង រឺ ការជជែក ការពិព៌ណរនាទាំងនេះ ជាធម្មតាប្រយោគវែងពីរបី បែងចែកជាការសង្ខេបខ្លី នៃប្រភព ហើយនិង ព៌ណរនាពីភាពទាក់ទងរបស់
វា អ្នកគ្រប់គ្រងឯកសារយោងក្នុងសូហ្វែប្រហែលជាប្រើដើម្បីរក្សាឯកសារយោងដែលត្រឹមត្រូវ ហើយ បង្កើតគន្ថនិទ្ទេសតាមដែលត្រូវការ។

គន្ថនិទ្ទេសប្លែកៗពីគ្នាពីបញ្ជីបណ្ណាល័យដោយការរាប់បញ្ចូលទាំងការទាក់ទងចំនុចជាជាងចំនុចបច្ចុប្បន្នក្នុងបណ្ណាល័យ។ ទោះបីជាយ៉ាងណា បញ្ជីខ្លះនៃបណ្ណល័យអន្ថរជាតិប្រើសំរាប់ប្រតិបត្តិ
ទៅតាមគន្ថនិទ្ទេសអន្ថរជាតិ ដូចជាបណ្ណាល័យអន្ថរជាតិផ្ទាល់ស្ទើតែគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយ។

ការផ្ទៀងផ្ទាត់គន្ថនិទ្ទេស

សារៈសំខាន់នៃការសិក្សានៃគន្ថនិទ្ទេសអាចមានការចូលរួមបែកចែកនៅក្នុងការពីព៌ណរនា ដែលជាប្រវត្តិសាស្រ្ត ហើយត្រឹមត្រូវតាមអត្ថគន្ថនិទ្ទេស ការពីព៌ណរនាពីគន្ថនិទ្ទេសគឺវាមានភាពជិតទៅនិង
វិញ្ញាសារ នៃសៀវភៅ ដូចជាវិជ្ជាហាត់ប្រាណ ការថតនៅទំហំរបស់វា ដូចជាទ្រង់ទ្រាយ ការចង និង មានបន្តទៀត នៅពេលដែលអ្វីដែលជាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃគន្ថនិទ្ទេសបាននាំយកនៅការពង្រីកយោបល់
នៃបរិបទនៅពេលដែលសៀវភៅបានផលិត តាមចំនុច ការបោះពុម្ពផ្សាយនិង ការលក់សៀវភៅគន្ថនិទ្ទេសដែលត្រឹមត្រូវគឺឈ្មោះដ៏ទៃទៀតសំរាប់ការរិះគន់ដែលត្រឹមត្រូវ។

មិនមែនរូបធាតុសៀវភៅ
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៃបញ្ជីយថាក្រមដ៏ទៃទៀតបន្ទាប់ពីសៀវភៅអាចបញ្ជូនទៅពាក្យវចកៈដែលយកតាមគំរូ​គន្ថនិទ្ទេស
ឌីស្កូក្រាហ្វី– ការថតចំរៀង
ផ្វីម៉ូក្រាហ្វី– ខ្សែភាពយន្ត
វ៉ែបម៉ូ(រីវ៉ែបប្លីអូក្រាហ្វី)–  គេហៈទំព័រ (ការប្រើដំបូងសំរាប់ពីភពលោក វ៉ែបប្លីអូក្រាបហ្វីការថតទុក្ខក្នុង វចនានុក្រមអង់គ្លេស អុកស្វតកាលបរច្ឆេតពីខែមិថុនាក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥)

គន្ថនិទ្ទេសប្រៀបដូចជាស្រែនៃការសិក្សា
គន្ថនិទ្ទេសអាចប្រើអោយក្លាយជាផ្នែកដែលសំខាន់បំផុតបណ្ណាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ(រឺបណ្ណាល័យហើយនិងពិត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រ,LIS)ហើយ​ឯកសារវិទ្យាសាស្ត្រ។ អ្នករកឃើញនៃការផ្ដល់នូវឯកសារ,ប៉ូល អតលែតសរសេរអំពីវិទ្យាសាស្ត្រនៃគន្ថនិទ្ទេស.  However, there have recently been voices claiming that "the bibliographical paradigm" is obsolete, and it is not today common in LIS. A defence of the bibliographical paradigm was provided
 by Hjørland (2007). .
បរិមាណនៃការសិក្សាគន្ថនិទ្ទេសគឺត្រូវបានគេដឹងថាគម្ពីប្រើម៉ែតជាមូលដ្ធានដែលបច្ចុប្បន្នមានឥទ្ធពលពាសពេញក្នុងអិលអាយអេស(LIS)

យល់ផងដែរ

 កន្លែងផ្ទុកទិន្ន័យរបស់គន្ថនិទ្ទេស
 តារាងអក្សររៀបរាងនៃសៀវភៅគន្ថនិទ្ទេស
 គុណកថា
 អ្នកបង្កើតគុណកថា
 ក្នុងសៀវភៅដដែល.]] /[ក្នុងសៀវភៅដដែល
 ការធ្វើតារាងអក្សររៀបរាងនៃសៀវភៅហើយ បំព្រួញពីការបម្រើand
 តារាងរបស់គន្ថនិទ្ទេស(ក្នុងវិគីភីឌា)
 មេតាបីប្លីអូក្រាហ្វី(Metabibliography) (bibliography of bibliographies)
 តារាងឯកសារយោង

ឯកសារយោង

តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ

 Oxford Bibliographies Online, in-depth annotated bibliographies by scholars in selected fields
 Introduction to Bibliography , a comprehensive syllabus by G. Thomas Tanselle
 The Bibliographical Society of America, a resource for information about current work in the field of bibliography
 Studies in Bibliography, the journal of the Bibliographical Society of the University of Virginia
 A Bibliography of Literary Theory, Criticism, and Philology, (University of Zaragoza) includes thousands of listings on literary, philological and other subjects

វិទ្យាសាស្ត្របណ្ណាល័យ