លទ្ធិម៉ាក្ស–លេនីន

លទ្ធិម៉ាក្ស-លេនីន គឺជា មនោគមវិជ្ជាកុម្មុយនិស្ត ហើយជា ចលនាកុម្មុយនិស្ត ដ៏សំខាន់ និងពេញនិយមមួយសតវត្សទី ២០ ។  ជាឈ្មោះផ្លូវការនៃមនោគមវិជ្ជារដ្ឋផ្លូវការដែលត្រូវបានអនុម័តដោយ សហភាពសូវៀត រដ្ឋរណបរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្លុកបូព៌ា និង របបសង្គមនិយមវិទ្យាសាស្ត្រដែល ប្រកាសដោយខ្លួនឯងផ្សេងៗ នៅក្នុងចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធនិងពិភពលោកទីបីក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាម ត្រជាក់។ សង្គ្រាម ក៏ដូចជា កុម្មុយនិស្តអន្តរជាតិ បន្ទាប់ពី Bolshevisation ។ សព្វថ្ងៃនេះ នេះគឺជាលទ្ធិម៉ាក្សលេនីននិយមជាច្រើនមនោគមវិជ្ជានៃ គណបក្សកុម្មុយនិស្ត និងនៅតែមនោគមវិជ្ជាជាផ្លូវការនៃគណបក្សកាន់អំណាចរបស់ ប្រទេសចិន  គុយបា ឡាវ និង វៀតណាម ដែលជារួម មានគណបក្សតែមួយ សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយម និងរបស់ប្រទេសនេប៉ាល់ នៅក្នុង លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពហុបក្ស ។ ជាទូទៅលទ្ធិម៉ាក្សលេនីននិយមគាំទ្រ- អន្តរជាតិ proletarian និង ប្រជាធិបតេយ្យសង្គមនិយម និងប្រឆាំងនឹង អនាធិបតេយ្យ , ហ្វាស៊ីស , ចក្រពត្តិនិយម និង លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី. លទ្ធិម៉ាក្ស-លេនីន ប្រកាន់ខ្ជាប់ថា បដិវត្តកុម្មុយនិស្ត ពីរដំណាក់កាល គឺចាំបាច់ដើម្បីជំនួស មូលធននិយម ។ ការ គណបក្សនាំមុខ ដែលបានរៀបចំតាមឋានានុក្រមតាមរយៈ ប្រជាធិបតេយ្យមជ្ឈការនិយម អាចនឹងឆក់យកអំណាច "ក្នុងនាមជា proletariat " និងបង្កើតជារដ្ឋមួយដែលដឹកនាំដោយគណបក្សកុម្មុយនិស្តសង្គមនិយមដែលវាអះអាងថាតំណាងឱ្យ របបផ្តាច់ការរបស់ proletariat នេះ ។ រដ្ឋគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចនិង មធ្យោបាយនៃការផលិត , ដំណើរនេះ នាយទុន , ប្រឆាំងបដិវត្តន៍ និង គណបក្សប្រឆាំង , ជំរុញ សមូហភាព នៅក្នុងសង្គមនិងការបើកផ្លូវឱ្យយថាហេតុមួយសង្គមកុម្មុយនិស្ត ដែលនឹងមានទាំង វណ្ណៈ និង គ្មានរដ្ឋ ។  ដោយសារវិធីសាស្រ្តតម្រង់ទិសរដ្ឋរបស់ខ្លួន រដ្ឋម៉ាក្សនិយម-លេនីននិយម ត្រូវបានអ្នកសិក្សាបស្ចិមប្រទេសហៅជាទូទៅថាជា រដ្ឋកុម្មុយនិស្ត ។ 

ជាមនោគមវិជ្ជា និងការអនុវត្ត វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ យ៉ូសែប ស្តាលីន ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០ដោយផ្អែកលើការយល់ដឹង និងសំយោគនៃ លទ្ធិម៉ាក្សនិយម និង លេនីននិយម ។  បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ វ្ល៉ាឌីមៀ លេនីន ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៤ លទ្ធិម៉ាក្ស-លេនីន បានក្លាយជាចលនាដាច់ដោយឡែកមួយនៅក្នុងសហភាពសូវៀត នៅពេលដែលស្តាលីន និងអ្នកគាំទ្ររបស់គាត់បានគ្រប់គ្រងបក្ស។ វាបានច្រានចោលការយល់ឃើញទូទៅក្នុងចំណោមពួកម៉ាក្សនិយមខាងលិចនៃ បដិវត្តន៍ពិភពលោក ដែលជាតម្រូវការជាមុនសម្រាប់ការកសាងសង្គមនិយម ដើម្បីគាំទ្រដល់គំនិតនៃ សង្គមនិយមនៅក្នុងប្រទេសមួយ ។ យោងតាមអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួន ការផ្លាស់ប្តូរបន្តិចម្តងៗពីមូលធននិយមទៅជាសង្គមនិយមត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយការណែនាំនៃ ផែនការប្រាំឆ្នាំដំបូង។និង រដ្ឋធម្មនុញ្ញសូវៀតឆ្នាំ ១៩៣៦ ។  តាមរយៈចុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩២០ ស្តាលីនបានបង្កើតឡើងជាគោលគំនិតក្នុងចំណោមមនោគមវិជ្ជា គណបក្សកុម្មុយនីស្តរុស្សី (បុលសេវិក) , សហភាពសូវៀតនិងអង្គការកុម្មុយនិស្តអន្តរជាតិដើម្បីបង្កើតម៉ាក្ស៍និយម-លេនីននិយមជាសកល praxis ។  ការបង្កើតកំណែសូវៀតនៃ គ្រាមភាសា និង សម្ភារៈនិយម ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 ដោយស្តាលីន និងសហការីរបស់គាត់ ដូចជានៅក្នុងសៀវភៅរបស់ស្តាលីន គ្រាមភាសា និងសម្ភារៈនិយម បានក្លាយជាការបកស្រាយជាផ្លូវការរបស់សូវៀតនៃ លទ្ធិម៉ាក្សនិយម , ហើយត្រូវបានយកជាឧទាហរណ៍ដោយពួកម៉ាក្សនិយម - លេនីននិយមនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងទៀត។ នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 សៀវភៅសិក្សាផ្លូវការរបស់ស្តាលីន ប្រវត្តិនៃបក្សកុម្មុយនិស្តនៃសហភាពសូវៀត (បូលសេវិក) (1938) បានពេញនិយម លទ្ធិម៉ាក្ស-លេនីន ជាពាក្យមួយ។ 

លទ្ធិអន្តរជាតិនិយមនៃសង្គមនិយមម៉ាក្ស-លេនីននៅក្នុងប្រទេសមួយត្រូវបានបង្ហាញក្នុងការគាំទ្របដិវត្តន៍នៅក្នុងប្រទេសផ្សេងទៀត ដោយដំបូងឡើយតាមរយៈលទ្ធិកុម្មុយនិស្តអន្តរជាតិ និងបន្ទាប់មកតាមរយៈគំនិតនៃ បណ្តាប្រទេសសង្គមនិយមនិយម បន្ទាប់ពី ការផ្ដាច់ស្តាលីននីស ។ ការបង្កើតនៃរដ្ឋកុម្មុយនីផ្សេងទៀតបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី II នេះជាលទ្ធផលនៅក្នុង Sovietisation និងរដ្ឋដែលដឹកនាំកុម្មុទាំងនេះហាក់ដូចជាអនុវត្តតាមបែបសូវៀតនៃការលេនីននិយមលទ្ធិម៉ាក្ស- ផែនការប្រាំឆ្នាំដែលបាន និងយ៉ាងលឿន ឧស្សាហូបនីយកម្ម , មជ្ឈការនយោបាយនិងការបង្ក្រាប។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ លទ្ធិម៉ាក្ស-លេនីន គឺជាកម្លាំងជំរុញក្នុង ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ សម្រាប់ភាគច្រើននៃសតវត្សទី 20 ។ ជាមួយនឹងការស្លាប់របស់ស្តាលីននិងដឺ Stalinisation, ការលទ្ធិម៉ាក្សលេនីននិយមបានទទួលការកែប្រែនិងអាដាប់ធ័រជាច្រើនដូចជា Guevarism , ហូជីមិញគិត , Hoxhaism , លទ្ធិម៉ៅនិយម , សង្គមនិយមដែលមានលក្ខណៈពិសេសចិន និង Titoism ។ នេះបណ្តាលឱ្យពុះជាច្រើនរវាងរដ្ឋម៉ាក្ស៍និយម-លេនីននិយម, ជាលទ្ធផលនៅក្នុងការ បំបែកលោក Tito-ស្តាលីន , ការ បែកបាក់ចិននិងសូវៀត និង ការបែកបាក់ចិននិងអាល់បានី ។ លក្ខណៈសេដ្ឋកិច្ចសង្គមនៃរដ្ឋម៉ាក្សនិយម-លេនីននិយមជាពិសេសរបស់សហភាពសូវៀតក្នុង សម័យស្តាលីន ត្រូវបានគេពិភាក្សាច្រើនដែលខុសគ្នាត្រូវបានដាក់ស្លាកថាជាទម្រង់នៃ ការប្រមូលផ្តុំការិយាធិបតេយ្យ។, មូលធននិយមរដ្ឋ , សង្គមនិយមរដ្ឋ ឬតែមួយគត់ទាំងស្រុង របៀបនៃការផលិត ។  ប្លុកបូព៌ា រួមទាំងរដ្ឋម៉ាក្សនិយម-លេនីននិយម នៅអឺរ៉ុបកណ្តាល និងខាងកើត ព្រមទាំង របប សង្គមនិយមពិភពលោកទីបី ត្រូវបានពិពណ៌នាផ្សេងៗគ្នាថាជា "ប្រព័ន្ធការិយាធិបតេយ្យ-ផ្តាច់ការ"  ហើយរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចសង្គមរបស់ចិនត្រូវបានគេសំដៅ។ ទៅជា "មូលធននិយមរដ្ឋជាតិនិយម" ។ 

ការរិះគន់លទ្ធិម៉ាក្ស-លេនីនភាគច្រើនត្រួតលើគ្នាជាមួយ ការរិះគន់លើការគ្រប់គ្រងរបស់បក្សកុម្មុយនិស្ត ហើយផ្តោតជាសំខាន់លើសកម្មភាព និងគោលនយោបាយដែលអនុវត្តដោយមេដឹកនាំម៉ាក្សនិយម-លេនីន ពិសេសបំផុតគឺស្តាលីន ម៉ៅ សេទុង និង ប៉ុល ពត ។ នៅក្នុងការអនុវត្តរដ្ឋម៉ាក្ស៍និយម-លេនីននិយមត្រូវបានសម្គាល់ដោយកំរិតខ្ពស់នៃ កណ្តាល ការគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋភាគីនិងកុម្មុយនិស្ត ការបង្ក្រាបនយោបាយ , មិនជឿព្រះរបស់រដ្ឋ , សមូ និងការប្រើប្រាស់ ពលកម្មដោយបង្ខំ និង ជំរំការងារ ព្រមទាំងការអប់រំជាសកលដោយសេរីនិងការថែទាំសុខភាពទាប ភាពអត់ការងារធ្វើ និងតម្លៃទាបសម្រាប់ទំនិញមួយចំនួន។ ប្រវត្តិវិទូដូចជា Silvio Pons និង Robert Serviceបាននិយាយថា ការគាបសង្កត់ និង លទ្ធិផ្តាច់ការ បានមកពីមនោគមវិជ្ជាម៉ាក្សនិយម-លេនីន។  ប្រវត្ដិវិទូដូចជា Michael Geyer និង Sheila Fitzpatrick បានដាក់ចេញការពន្យល់ផ្សេងទៀត និងរិះគន់ការផ្តោតទៅលើកម្រិតខាងលើនៃសង្គម និងការប្រើប្រាស់គំនិតសង្រ្គាមត្រជាក់ ដូចជាលទ្ធិផ្តាច់ការ ដែលបានបិទបាំងការពិតនៃ ប្រព័ន្ធ។  ខណៈពេលដែលការកើតនៃសហភាពសូវៀតដូចជាពិភពលោកជាលើកដំបូងនៅរដ្ឋកុម្មុយនីឈ្មោះនាំឱ្យមានសមាគមរីករាលដាលលទ្ធិកុម្មុយនិស្តជាមួយលទ្ធិម៉ាក្សលេនីននិយមនិង ម៉ូដែលសូវៀត ,  សិក្សាជាច្រើននិងអ្នកសេដ្ឋកិច្ចក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញផ្សេងទៀត បាននិយាយថា គំរូម៉ាក្សនិយម-លេនីន គឺនៅក្នុងការអនុវត្តទម្រង់នៃមូលធននិយមរបស់រដ្ឋ ឬប្រព័ន្ធ រដ្ឋបាល-បញ្ជា មិនគ្រោងទុកឬ សេដ្ឋកិច្ចបញ្ជា ។

ចំណាំ 
• ឯកសារនេះយោងទៅលើវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ដោយចម្លង តាមការបកប្រែភាសា អត្ថបទនេះមានលក្ខណៈខុស ។

ឯកសារយោង 
មនោគមវិជ្ជា