សន្ធិសញ្ញាហ្វេ (១៨៨៣)

សន្ធិសញ្ញាហ្វេ បានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៨៣ រវាងបារាំង និងវៀតណាម បានទទួលស្គាល់ អាណាព្យាបាលបារាំងលើអណ្ណាម និងតុងកឹង ។ បញ្ជាទៅជនជាតិវៀតណាមដោយអ្នកគ្រប់គ្រងបារាំងហ្វ្រង់ស័រ-ជូលស៍ហាម៉ាន់ បន្ទាប់ពីការរឹបអូសដោយយោធាបារាំងនៃបន្ទាយទឿន សន្ធិសញ្ញានេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ''សន្ធិសញ្ញាហាម៉ាន់'' ។ ចាត់ទុកថាជាការឃោរឃៅជ្រុលក្នុងរង្វង់ការទូតរបស់បារាំង សន្ធិសញ្ញានេះមិនដែលត្រូវបានផ្តល់សច្ចាប័ននៅប្រទេសបារាំងទេ ហើយត្រូវបានជំនួសនៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨៨៤ ជាមួយនឹង 'សន្ធិសញ្ញាប៉ាតេណូត្រ' ឬ 'សន្ធិសញ្ញាការពារ' ស្រាលជាងបន្តិច ដែលបង្កើតជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងនៅវៀតណាម សម្រាប់ពេលបន្ទាប់។ ប្រាំពីរទសវត្សរ៍។

លក្ខណៈសំខាន់ៗនៃសន្ធិសញ្ញា 

សន្ធិសញ្ញាហ្វេ បានផ្តល់ឱ្យបារាំងនូវអ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលខ្លួនចង់បានពីវៀតណាម។ យួនបានទទួលស្គាល់ភាពស្របច្បាប់នៃការត្រួតត្រារបស់បារាំងលើកូសាំងស៊ីន ទទួលយកអាណាព្យាបាលបារាំងទាំងអណ្ណាម និងតុងកឹង ហើយសន្យាដកទ័ពចេញពីតុងកឹង។ ប្រទេសវៀតណាម រាជវាំងនិងតុលាការរបស់ខ្លួនបានរួចរស់ជីវិត ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់បារាំង។ ប្រទេសបារាំងទទួលបានឯកសិទ្ធិក្នុងការតែងតាំងមេទ័ពនៅហ្វេ ដែលនឹងបម្រើការជាអគ្គស្នងការស៊ីវិលនៅតុងកឹង ហើយអាចទាមទារទស្សនិកជនផ្ទាល់ជាមួយស្តេចវៀតណាម ដែលជាសម្បទានដែលយួនមិនធ្លាប់រៀបចំពីមុនមក (អត្ថបទ ១១). ដើម្បីធានាថាមិនមានគំនិតទីពីរទេ យោធភូមិអចិន្ត្រៃយ៍របស់បារាំងនឹងកាន់កាប់បន្ទាយទឿនអាន និងខ្សែសង្វាក់ភ្នំ ដេវ ង៉ាង នៅព្រំដែនរវាងអណ្ណាម និងតុងកឹង (មាត្រា ៣) ។ ទឹកដីដ៏ធំត្រូវបានផ្ទេរពីអណ្ណាមទៅកូសាំងស៊ីន និងតុងកឹង។ បារាំងបានលុបចោលបំណុលរបស់ប្រទេស (មាត្រា ២៦) ប៉ុន្តែទាមទារជាថ្នូរនឹងការសងសឹកនៃខេត្តភាគខាងត្បូងប៊ិញធួនដែលត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងអាណានិគមបារាំងនៃកូសាំងស៊ីន (មាត្រា 2) ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ ខេត្តភាគខាងជើងនៃខេត្ត ងេះអាន, ថាញ់ហឺវ និង ហាទិញ ត្រូវបានផ្ទេរទៅតុងកឹង ជាកន្លែងដែលពួកគេស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យដោយផ្ទាល់របស់បារាំង។ ជាថ្នូរវិញ បារាំងបានចាត់ចែងបណ្តេញ កងទ័ពទង់ខ្មៅ ចេញពីតុងកឹង និងធានាសេរីភាពខាងពាណិជ្ជកម្មនៅទន្លេក្រហម (មាត្រា ២៣)។ ទាំង​នេះ​គឺ​មិន​សូវ​ជា​សម្បទាន​ទេ ព្រោះ​ពួក​គេ​គ្រោង​នឹង​ធ្វើ​ទាំង​ពីរ​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ។

ឯកសារយោង