អនុរុទ្ធ

ឯតទគ្គំ ភិក្ខវេ មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ ទិព្វចក្ខុកានំ យទិទំ អនុរុទ្ធោ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ អនុរុទ្ធ​កំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ជា​សាវ័ក​របស់​តថាគត​ផ្នែក​ទិព្វចុក្ខុ។ កាល​ដែល​ព្រះ​ថេរៈ​បាន​ជា​អ្នក​លើស​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ពួង​ ផ្នែក​ទិព្វចក្ខុនោះ មាន​ហេតុ​ពីរ​ប្រការ​គឺ
 ដោយ​ការ​ហ្វឹក​ហាត់​យ៉ាង​ជំនាញ គឺ​ក្រោយ​ពេល​ឆាន់ហើយ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ​ក៏​ចម្រើន​អាលោកកសិណ ដើម្បីសំលឹង​មើល​ពិភព​លោក​ដោយ​ទិព្វ​ចក្ខុ​ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ រហូត​បាន​ស្ទាត់​ជំនាញ។
 ដោយ​សេច​ក្តី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​អតីតជាតិ គឺ​លោក​បាន​ធ្វើបុណ្យ​កុសល​ហើយ ក៏​តាំង​ប្រាថ្នា​ថា សូម​អោយ​បាន​ជា​កំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​មាន​ទិព្វចក្ខុ។

អតីតជាតិ

ពុទ្ធ​កាល​ព្រះ​បទុមុត្តរសម្មាសម្ពុទ្ធ 
ក្នុង​កាល​មួយ​សែន​កប្ប​កន្លង​ទៅ​ហើយ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ​បាន​កើត​ជា​កុដុម្ពីក៍។ ថ្ងៃ​មួយ​​កុដុម្ពីក៍​បាន​ទៅ​កាន់​វិហារ​រួម​ជា​មួយ​មហា​ជន ដើម្បី​ស្តាប់​ព្រះធម្ម​ទេសនា។ ក្រោយ​ពេល​ព្រះ​បទុមុត្តរសម្ពុទ្ធ​សម្តែង​ធម៌​ហើយ ទ្រង់​បាន​តែង​តាំង​ភិក្ខុ​មាន​ទិព្វ​ចក្ខុ​មួយ​អង្គ​​ទុក​ក្នុង​ដំណែង​ដ៏​កំពូល។ កុដុម្ពីក៍​នោះ​ស្តាប់​ហើយ គិត​ថា ភិក្ខុ​រូប​នេះ​ប្រសើរ​ក្រៃ​លែង សូម្បី​យើង​ក៏​គួរ​ជា​អ្នក​លើស​ដោយ​ទិព្វ​ចក្ខុ ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​មួយ​អង្គ ដែល​នឹង​ឧបត្តិឡើង​ក្នុង​កាល​អនាគត។ លុះ​គិត​ហើយ គាត់​ក៏​ចូល​ទៅ​និមន្ត​ព្រះ​បទុមុត្តរ​សម្ពុទ្ធ​ព្រម​ទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​មួយ​សែន​រូបសោយ​ភត្តាហារ​នៅ​ផ្ទះ​របស់​ខ្លួន។ គាត់​បាន​ថ្វាយ​ទាន​រយៈ​ពេល​៧​ថ្ងៃ​ជាប់​គ្នា លុះ​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៧​គាត់​ក៏​បាន​ថ្វាយ​សំពត់​យ៉ាង​ល្អ​ព្រម​ដោយ​ម្ជុល​ដេរ និង​គ្រឿង​ជ្រលក់ ចំ​ពោះ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ និង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង​មួយ​សែន​អង្គ ហើយ​តាំង​សេច​ក្តី​ប្រាថ្នា​ចំពោះ​ព្រះ​ភក្ត្រ​របស់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ថា "ខ្ញុំព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្វើ​សក្ការបូជា​ក្នុង​ពេល​នេះ មិន​ដើម្បី​ទិព្វ​សម្បត្តិ ឬ​មនុស្ស​សម្បត្តិ​ណា​មួយ​ឡើយ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​តាំង​ភិក្ខុ​ណា ក្នុង​តំណែង​ដ៏​លើស​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​ទិព្វ​ចក្ខុ​កន្លង​ទៅ​៧​ថ្ងៃ​ហើយ សូម​អោយ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជា​កំពូល​ផ្នែក​ទិព្វ​ចក្ខុ​ដូច​ភិក្ខុ​រូប​នោះ ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​អង្គ​ណាមួយ​ក្នុង​អនាគត​កាល។" ព្រះ​បទុមុត្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់​ប្រសើរ​ដោយ​អនាគតង្សញ្ញាណ គឺ ញាណ​ដែល​ដឹង​ហេតុ​ការណ៍​ក្នុង​អនាគត ទ្រង់​ឃើញ​ថា សេចក្តី​ប្រាថ្នា​របស់​កុដុម្ពីក៍​នោះ នឹង​បាន​សម្រេច​ ទ្រង់​ក៏​ព្យាករណ៍​ថា "កន្លង​ទៅ​មួយ​សែន​កប្ប​ក្នុង​អនាគត នឹង​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ គោតម ស្តេច​ឧបត្តិឡើង​ក្នុង​លោក អ្នក​នឹង​បាន​ជា​កំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​ទិព្វ​ចក្ខុ មាន​ឈ្មោះ​ថា អនុរុទ្ធ ក្រោយ​ធ្វើ​អនុមោទនា​ហើយ ព្រះ​បទុមុត្តរ​ក៏​យាង​ទៅ​កាន់​ទី​ប្រថាប់​វិញ។ កុដុម្ពីក៍​នោះ​ធ្វើបុណ្យ​រហូត​ដល់​ពេល​ព្រះ​សម្ពុទ្ទ​បរិនិព្វាន។ មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​បាន​ធ្វើ​ព្រះ​ចេតីយ៍​សុវណ្ណ​មាន​កំពស់​៧​យោជន៍ស្តេច​ហើយ កុដុម្ពីក៍​នោះ​មាន​សទ្ធា​ជ្រះ​ថ្លា​ត្រូវ​ការ​ធ្វើបុណ្យ​កុសល ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​សុវណ្ណ​ចេតីយ៍​នោះ ទើប​ចូល​ទៅ​សួរ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ថា "បពិត្រ​លោក​ម្ចាស់​ដ៏​ចម្រើន ការ​បរិកម្ម ឬ​ធ្វើ​កុសល​ដើម្បី​អោយ​កើត​ផល​ជា​ភ្នែក​ទិព្វនោះ នឹង​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូចម្តេច​ទាន?" ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ណែ​នាំ​ថា "ម្នាល​កុដុម្ពីក៍ អ្នក​ប្រាថ្នា​នឹង​បាន​ទិព្វ​ចក្ខុ គួរ​ធ្វើ​ប្រទីប​បូជា​ព្រះ​សុវណ្ណ​ចេតីយ៍​នោះ"។ កុដុម្ពីក៍​ក៏​ចាត់​ចែង​ប្រទីប​ធំ​មួយ​ពាន់​ដើម​ នាំ​ទៅ​តាំង​ទុក​ជុំ​វិញ​ព្រះ​ចេតីយ៍ និង​មាន​ប្រទីប​តូច​ៗ​នៅ​ចន្លោះ​ប្រទីប​ធំ​នោះ ហើយ​អុជ​បូជា​ព្រះ​សុវណ្ណ​ចេតីយ៍ ដោយ​តាំង​ចិត្ត​បូជា​ព្រះ​បទុមុត្តរ​សម្ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់។

ពុទ្ធកាល​ព្រះ​សុមេធសម្មាសម្ពុទ្ធ 
ព្រះ​អនុរុទ្ធ​​ លោក​បាន​អុជ​ប្រទីប​ថ្វាយ​បូជា​ព្រះ​សុមេធ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ដែល​ទ្រង់​ចូល​ឈាន​ទៀបគល់​ឈើ​មួយ​ដើម​ក្នុង​រយៈ​៧​ថ្ងៃ ដោយ​បុណ្យ​នេះ​អោយ​ផល ព្រះ​អនុរុទ្ធ​បាន​កើត​ជា​ទេវតា​មាន​កាយ​ភ្លឺ​រុង​រឿង​ជាង​ទេវតា​ទាំងឡាយ​ជា​និច្ច ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ បាន​កើត​ជា​ស្តេច​ចក្រពត្តិ​មាន​ភ្នែក​ទិព្វ អាច​មើល​ឃើញ​បាន​ចម្ងាយ​មួយ​យោជន៍​ជុំវិញ ជា​ស្តេច​ចក្រ​រួម​២៤​ជាតិ បាន​ជា​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​៣០​កប្ប លោក​បាន​សម្រេច​ទិព្វ​ចក្ខុ​ រមែង​មើល​ឃើញ​បាន​ដោយ​ញាណ រហូត​មួយ​ពាន់​លោក​ធាតុ​ក្នុង​ព្រះ​សាសនា​របស់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​អង្គ​នេះ។ ព្រះ​សុមេធ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​​ទ្រង់​ឧបត្តិឡើង​ក្នុង​លោក កន្លង​៣​ម៉ឺន​កប្បអំពី​ភទ្ទកប្បនេះ លោក​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ផូរផង់ បាន​បូជា​ប្រទីប​ចំពោះ​ព្រះ​អង្គ សម្រេច​មក​ដល់​ជាតិ​ចុង​បញ្ចប់​នេះ លោក​បាន​ធ្វើ​អោយ​ជាក់​ច្បាស់​នូវ​គុណ​វិសេស​ គឺ​បដិសម្ភិទា​៤ វិមោក្ខ​៨ និង​អភិញ្ញា​៦​ប្រការ ទាំង​បាន​ធ្វើ​តាម​ពាក្យ​ទូន្មាន​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​ស្រេច​ហើយ។

ពុទ្ធ​កាល​ព្រះ​កស្សប​សម្មាសម្ពុទ្ធ 
លុះ​វេលា​កន្លង​ទៅ​ជា​ច្រើន​កប្ប លោក​បាន​កើត​ជា​កុដុម្ពីក៍។ កាល​ដែល​ព្រះ​កស្សប​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​បរិនិព្វាន មហាជន​បាន​សាង​ចេតីយ៍​កំពស់​មួយ​យោជន៍ ដើម្បី​បញ្ចុះ​ព្រះ​បរម​សារី​រិកធាតុ​ស្រេច​ហើយ សាង​ថាស​សំរឹទ្ធ​ជា​ច្រើន​ដាក់​ទឹក​ដោះ​ថ្លា​អោយ​ពេញ​ធ្វើ​ប្រឆេះ​ដាក់ ហើយ​អុជ​បូជា​ជុំវិញ​ព្រះ​ចេតីយ៍​នោះ ចំណែក​កុដុម្ពីក៍​បាន​ធ្វើ​ថាស​សំរឹទ្ធ​ធំ​ជាង​ថាស​ទាំង​ពួង ដាក់​ទឹក​ដោះ​ថ្លា​ពេញ​ ធ្វើ​ប្រឆេះ​មួយ​ពាន់​ដាក់​ជុំវិញ​កណ្តាប់​មាត់​ថាស ប្រឆេះ​ធំ​ត្រង់​កណ្តាល អុជ​អោយ​ឆេះ​ឡើង ហើយ​ទូល​លើ​ក្បាល ដើរ​ប្រទក្សិណ​ព្រះ​ចេតីយ៍​តាំង​ចិត្ត​ធ្វើ​ជា​ពុទ្ធ​បូជា អានិសង្ស​នៃ​ការ​បូជា​នេះ កុដុម្ពីក៍​នោះបាន​កើត​ក្នុង​ទេវលោក សោយ​ទិព្វ​សម្បត្តិ​ដ៏​ប្រណិត។
លុះ​ទេវ​កុដុម្ពីកៈ​នោះ ច្យុត​ចាក​ទេវលោក បាន​កើត​ក្នុង​ត្រកូល​ក្រខ្សត់​មួយ នៅ​ក្នុង​ក្រុង​ពារាណសី មាន​ឈ្មោះ​ថា អន្នភារៈទទួល​ភារៈ​ចូក​ស្មៅ​​រែក​ស្មៅ​អោយ​សុមនសេដ្ឋី​ដែល​ជា​អ្នក​ពេញ​ប្រៀប​ដោយ​ចិត្ត​មេត្តា​ករុណា​បរិច្ចាគ​ទាន​ដល់​មនុស្ស​កំព្រា អនាថា អ្នក​ដំណើរ​ឆ្ងាយ រាល់​ៗ​ថ្ងៃ។ ថ្ងៃ​មួយ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​​​ឧបរិដ្ឋតាម​ប្រក្រតី​ លោក​ស្នាក់​នៅ​ភ្នំ​គន្ធមាទន៍ លោក​បាន​ចេញ​ចាក​​និរោធ​សមាបត្តិ ហើយ​ពិចារណាថា ថ្ងៃ​នេះ​នឹង​ទៅ​អនុគ្រោះ​នរណា (​ធម្មតា​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ទាំង​ឡាយ​តែងពេញ​ចិត្ត​​អនុគ្រោះ​មនុស្ស​ទុគ៌ត​ក្រខ្សត់) ព្រោះ​ដូច្នេះ លោក​គិត​ថា ថ្ងៃ​នេះ​នឹង​ទៅ​អនុគ្រោះ​ដល់​អន្នភារៈ កាល​ព្រះ​អង្គ​ជ្រាប​ថា អន្នភារៈ​ត្រឡប់​មក​ពី​ព្រៃ​ហើយ លោក​ក៏ដណ្តប់​ចីវរ​ស្ពាយ​បាត្រ​ហោះ​ចាក​ភ្នំ​គន្ធមាទន៍ ទៅ​ឈរ​រង​ចាំ​នៅ​មាត់​ទ្វារ​ផ្ទះ​អន្នភារៈ ឯ​អន្នភារៈ ត្រឡប់​មក​ឃើញ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ឧបរិដ្ឋ​ឈរ​នៅ​ក្បែរ​ផ្ទះ ទើប​ទូល​សួរ​ថា "​លោក​ម្ចាស់​បិណ្ឌបាត​បាន​អាហារ​ហើយ​ឬ " ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​​ឆ្លើយ​តប​ថា ម្នាល​បុរស​អ្នក​មាន​បុណ្យ​ច្រើន អាត្មា​នឹង​បាន​អំពី​អ្នក​ដែល​មាន​បុណ្យ " អន្នភារៈ​ក៏​និមន្ត​ព្រះ​អង្គ​អោយ​រង​ចាំ​មួយ​ស្របក់ ហើយ​ខ្លួន​ប្រញាប់​ចូល​ក្នុង​ផ្ទះ​សួរ​ភរិយា​ថា "​អាហារ​ដែល​ជា​ចំណែក​ខ្ញុំ​មាន​ឬទេ" នាង​ឆ្លើយ​ថា "​អាហារ​ដែល​ជា​ចំណែក​បង​មាន" អន្នភារៈស្ទុះ​ចេញ​ទៅ​ទទួល​បាត្រ​ពី​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធមក ហើយ​និយាយនឹង​ភរិយាថា "ការ​ដែលយើង​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​ស៊ី​ឈ្នួល​គេ ក្រខ្សត់​ដូច្នេះ ព្រោះ​យើង​មិន​ធ្លាប់​ធ្វើ​បុណ្យ​ទុក​ក្នុង​ជាតិ​មុន កាល​យើង​គិត​នឹង​អោយ​ទាន របស់​ដែល​នឹង​អោយ​ទាន​ក៏​មិនមាន កាល​របស់​ដែល​អោយ​ទាន​មាន តែ​អ្នក​ដែល​នឹង​ទទួល​ទាន​មិនមាន ថ្ងៃ​នេះ​យើង​បាន​ជួប​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ឧបរិដ្ឋ​ហើយ ទាំង​អាហារ​ដែល​ជា​ចំណែក​របស់​ខ្ញុំ​ក៏​មាន នាង​ចូរ​នាំ​យក​អាហារ​ដែល​ជា​ចំណែក​ខ្ញុំ​ដាក់​ក្នុង​បាត្រ​នេះ​ចុះ" ភរិយារបស់​អន្នភារៈ​ជា​មនុស្ស​ឆ្លាត លុះ​ស្តាប់​ស្វាមី​និយាយ​ហើយ គិត​ថា ស្វាមី​របស់​យើង ត្រេក​អរ​នឹង​អោយ​អាហារ​ជា​ចំណែក​​របស់​ខ្លួន ចំពោះ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ យើង​ក៏​គួរ​នឹង​បាន​រួម​ចំណែក​ទាន​ក្នុង​ពេល​នេះ​ផង គិត​ហើយ នាង​ក៏​នាំ​អាហារ​ទាំងពីរ​ចំណែក​នោះ​មក​ដាក់​បាត្រ លុះ​ស្រេច​ហើយ អន្នភារៈ​បាន​នាំ​បាត្រ​មក​ប្រគេន​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​វិញ ហើយ​តាំង​ប្រាថ្នា​ថា "សូម​អោយ​ខ្ញុំ​ទាំង​ពីរ​ផុត​ចាក​ជីវិត​ដ៏​លំបាក​នេះ​ចុះ ពាក្យ​ថា​"មិនមាន"​កុំ​អោយ​ស្គាល់​ឡើយ ទាន។" ព្រះ​បច្ចេក​ពុទ្ធ​ពោល​ថា "​ហៃ​បុរស​ដ៏​មាន​បុណ្យ​ច្រើន ចូរ​សម្រេច​ដូច​អ្នក​ប្រាថ្នា​ចុះ" អន្នភារៈ​ចាត់​ចែង​ក្រាល​សំពត់​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ហើយ​និមន្ត​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ឆាន់​ក្នុង​ទី​នោះ ពេល​ព្រះ​អង្គ​ឆាន់​ស្រេច​ហើយ អន្នភារៈ​ក៏​ប្រគេន​ទឹក​លាង​បាត្រ ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ក៏​ពោល​អនុមោទនា​ថា "​សូម​ឥដ្ឋ​ផល​ដែល​អ្នក​ប្រាថ្នា​ហើយ តាំង​ចិត្ត​ហើយ ចូរ​សម្រេច​ដោយ​ឆាប់​រហ័ស សូម​តម្រិះ​ត្រូវ​ទាំង​ពួង​របស់​អ្នក​ ចូរ​ពេញ​ប្រៀប​ដូច​ព្រះ​ច័ន្ទពេញ​វង់ កាល​អនុមោទនា​ចប់​ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​តាម​ផ្លូវ ខណៈ​នោះ​ទេវតា​ដែល​ឋិត​នៅ​លើ​ស្វេតច្ឆត្រ​របស់​សុមនសេដ្ឋី បាន​អោយ​សាធុការ​គឺ​ការ​បន្លឺ​វាចាថា សាធុ​ សាធុ សាធុ ឱ​ទាន​ដែល​បូជា​ចំពោះ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ជា​ទាន​ប្រសើរ​ក្រៃ​លែង។ សុមនសេដ្ឋី​បាន​ឮហើយ មាន​ការ​សង្ស័យ ព្រោះ​មិន​ធ្លាប់​បាន​ឮ​ពី​មុន​មក ក៏​សួរ​ថា "​ខ្ញុំ​បរិច្ចាគ​ទាន​រហូត​អស់​កាល​ត្រឹម​ណេះ អ្នក​មិន​ធ្លាប់​ឃើញ​ទេ​ឬ ទើប​តែ​អោយ​សាធុការ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ" ទេវតា​ឆ្លើយ​ថា "​ខ្ញុំ​មិន​បាន​អោយ​សាធុការ​ ក្នុង​ការ​បរិច្ចាគ​ទាន​របស់​អ្នក​ទេ ខ្ញុំ​អោយ​សាធុការ​ក្នុង​ការបរិច្ចាគ​អាហារ​បិណ្ឌបាតរបស់​អន្នភារៈ​ចំពោះ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ឧបរិដ្ឋ"។ សេដ្ឋី​គិត​ថា វាជា​រឿង​អស្ចារ្យ​ណាស់ យើង​អោយ​ទាន​យ៉ាង​ច្រើន តែ​មិន​អាច​អោយ​ទេវតា​បន្លឺ​សាធុការដល់​យើង ឯ​អន្នភារៈ​អោយ​ទាន​ត្រឹម​ម្តង​ចំពោះ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ ទេវតា​ក៏​អោយ​សព្វសាធុការ គួរ​តែ​យើងធ្វើ​បិណ្ឌបាត​នោះ​អោយ​ជា​របស់​យើង គិត​ហើយ សេដ្ឋី​ហៅ​អន្នភារៈ​មកហើយ​សុំ​ទិញ​ចំណែក​បុណ្យ​រហូត​ដល់​មួយពាន់​កហាបណៈ​ក៏​អន្នភារៈ​មិន​ព្រម​លក់​។ សេដ្ឋី​ក៏​ពោល​ថា "បើ​អ្នក​មិន​ព្រម​លក់​ក៏​សូម​យក​ប្រាក់​នេះ​ទៅ​ចុះ សូម​ចែក​ចំណែក​បុណ្យ​នោះ​អោយ​ដល់​ខ្ញុំ​ខ្លះ​ផង" អន្នភារៈ​ក៏​ប្រញាប់​រត់​ទៅ​សួរ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ ថា​ខ្ញុំ​សូម​ចែក​ចំណែក​បុណ្យ​ដល់​លោក​សេដ្ឋី​បាន​ឬទេ ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ពោល​ថា "បាន​ បុរស​ដ៏​ចម្រើន" ហើយ​ក៏​សម្តែង​នូវ​សេចក្តី​ឧបមា​អោយ​ស្តាប់​ថា "មាន​ប្រទីប​មួយ​ដើម​អុជ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​មួយ​ខ្នង ក្នុង​ភូមិមាន​មួយ​រយ​គ្រួសារ អ្នក​ដទៃ​នាំ​គ្នា​យក​ប្រទីប​ដទៃ​មក​អុជ​បន្ត​អំពី​ប្រទីប​នោះ ពន្លឺ​ប្រទីប​ពី​មុន​អស់​ទៅ​ឬ​ទេ" អន្នភារៈ​ទូលឆ្លើយ​ថា "​មិន​អស់​ទេ មាន​តែ​ចម្រើន​ឡើង​ជាង​មុន" ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ពោល​ថា "​សេចក្តី​ឧបមា​នេះ​យ៉ាង​ណា កាល​បុគ្គល​អោយ​ចំណែក​បុណ្យ​ដល់​អ្នក​ដទៃ បុណ្យ​នោះ​ក៏​រឹង​រឹត​តែ​ចម្រើន​ឡើង​ដូច្នោះ​ដែរ" អន្នភារៈ​ជ្រាប​សេចក្តី​នោះ​ហើយ ក៏​ថ្វាយ​បង្គំ​លា​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ ហើយ​ត្រឡប់​មក​រក​សេដ្ឋី​ ចែក​ចំណែកបុណ្យ​អោយ​គាត់។
ដោយ​ហេតុ​បាន​ដាក់​បាត្រ​ព្រះ​បច្ចេក​ពុទ្ធ​ដែល​ទើប​ចេញ​ពី​និរោធ​សមាបត្តិ​ បុណ្យ​នោះ​ក៏​អោយ​ផល​ភ្លាម​ៗ​ឃើញ​ទាន់​ភ្នែក។ សេដ្ឋី​បាន​នាំ​អន្នភារៈ​ទៅ​ណែ​នាំ​ថ្វាយ​ស្តេច​ក្រុង​ពារាណសី ក្រាប​ទូល​ពី​គុណ​ធម៌​ដែល​អន្នភារៈ​មាន ព្រះ​រាជា​ស្តេច​ពេញ​ព្រះ​ទ័យ​ចំពោះ​ការ​ធ្វើទាន​របស់​បុរស​នេះយ៉ាង​ខ្លាំង ក៏​បាន​ប្រទាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ និង​សង់​ផ្ទះ​អោយ​ដល់​អន្នភារៈ។ ពេល​កម្មករ​ជីក​ដី​បម្រុង​សង់​ផ្ទះ បាន​ជួប​នឹង​កំណប់​ទ្រព្យ​ធំៗជា​ច្រើន ក៏​នាំ​គ្នា​ទៅ​ទូល​ព្រះ​រាជា។ ព្រះរាជា​ត្រាស់​អោយ​យក​មក​ដាក់​ឃ្លាំង ពេលនោះ​កំណប់​ទ្រព្យ​ក៏​បាត់​អស់ ទើប​ពួក​អ្នក​ជីក​ទៅ​ទូល​ព្រះរាជា​ម្តងទៀត។ ព្រះ​រាជា​ត្រាស់​ថា ចូរ​ជីក​ដើម្បី​អោយ​ដល់​អន្នភារៈ កាល​ពួក​អាមាត្រ​ទៅ​ជីក​វិញ កំណប់​នោះ​ក៏​ផុស​ឡើង​ដូច​ផ្សិត​ពី​ផែនដី ព្រះរាជា​ឃើញដូច្នោះ​ក៏​តែង​តាំង​អន្នភារៈ​ជា​មហាសេដ្ឋី​ម្នាក់​ក្នុង​ក្រុង​នោះ​មាន​នាម​ថា ធនសេដ្ឋី និង​ប្រទាន​ឆត្រ​ដែល​ជា​ភស្តុតាង​របស់​តំណែង​សេដ្ឋី​ក្នុង​ថ្ងៃ​នោះ​ឯង។ ចាប់​ពី​នោះ​មក អន្នភារៈ​តែង​ធ្វើកល្យាណ​កម្ម​រហូត​អស់​ជីវិត។

បច្ចុប្បន្នជាតិ 
បន្ទាប់​ពី​លោក​ធនសេដ្ឋី​ធ្វើ​មរណកាល ក៏​ទៅ​កើត​ក្នុង​ឋាន​សួគ៌ ត្រាច់​រង្គាត់​សោយ​សុខ​ក្នុង​មនុស្ស​លោក​ទេវលោក​អស់​កាល​ជា​យូរ ហើយ​ត្រឡប់​មក​ចាប់​បដិសន្ធិ​ក្នុង​រាជ​ត្រកូល​សក្យៈ ជា​រាជ​ឱរស​របស់​ព្រះបាទ​អមិតោទនៈ ជា​អនុជ​របស់​ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនមហារាជ​ដែល​ជា​ក្សត្រ​គ្រប់​គ្រង​កបិលវត្ថុ។ លោក​​បាន​ទទួលការ​ជ្រើស​រើស​នាម​ថា​ អនុរុទ្ធ។ អ្នក​រួម​ព្រះ​មាតា​តែ​មួយ​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​កុមារ​មាន​៣​ព្រះអង្គ គឺ​ព្រះជេដ្ឋា​ព្រះនាម​ មហានាម ព្រះ​កនិដ្ឋភគនី ព្រះនាម​ថា រោហិណី។ បើ​រាប់​តាម​លំដាប់​វង្ស អនុរុទ្ធ​កុមារ​ក៏​ជា​អនុជ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគបរមគ្រូនៃយើង។
ព្រះ​អនុរុទ្ធ​កុមារ​ជា​ក្សត្រ​សុខុមាលជាតិ គឺ​មាន​សេចក្តី​សុខ​យ៉ាង​កំពូល ជា​អ្នក​មាន​បុណ្យ​ច្រើន មាន​ប្រាសាទ​តម្រូវ​ទៅ​តាម​​រដូវនីមួយ​ៗ បរិបូរណ៍​ដោយ​ទ្រព្យ​និង​បរិវារ​យស សូម្បី​តែ​ពាក្យ​ថា "មិនមាន" ព្រះ​រាជ​កុមារ​មិន​ដែល​ស្គាល់​ឡើយ។ ព្រោះ​កាលពី​នៅ​ជា​អន្នភារៈ ព្រះកុមារ​ក្រោយ​ពេល​ដាក់​បាត្រ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ហើយ បាន​ប្រាថ្នា​ថា សូម​កុំ​អោយ​ស្គាល់​ ឮពាក្យ​ថា​"មិនមាន" ឡើយ។

បព្វជ្ជា 

កាល​ព្រះ​បរម​គ្រូ​គង់​នៅ​អនុបិយ​និគម​របស់​មល្លក្សត្រ ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទន​ជា​ពុទ្ធ​បិតា ប្រោស​អោយ​ប្រ​ជុំ​ត្រកូល​ក្សត្រ​ទាំង​អស់​ ហើយ​ត្រាស់​អោយ​ពួក​កុមារ​ក្នុង​ត្រកូល​ក្សត្រ​និមួយៗ​ចេញ​បួស​តាម។ ពេល​នោះ​ខត្តិយ​កុមារ​មួយពាន់​អង្គ​បាន​ចេញ​បួស​ព្រម​គ្នា។ គ្រានោះ មហា​នាម​ជា​ជេដ្ឋា​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​បានសួរ​​ថា ឥឡូវ​នេះ​ប្អូន​នឹង​ចេញ​បព្វជ្ជា​ ឬ​បង​បព្វជ្ជា។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​មិន​ទាន់​ដឹង​ហេតុការណ៍ ក៏​សួរ​បង​ថា បើ​នៅ​គ្រប់​គ្រង​ផ្ទះ ត្រូវ​ធ្វើ​អ្វី​ខ្លះ បង​បានប្រាប់​ការទទួល​ខុស​ត្រូវ​សព្វ​គ្រប់​ក្នុង​នាម​ជា​ឃរាវាស។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​គិត​ថា ការងារ​ទាំង​ឡាយ​ធ្វើ​មិន​ចេះ​ចប់ ទី​បំផុត​នៃ​ការងារ​នោះ​មើល​មិន​ឃើញ​ឡើយ តើ​កាល​ណា​ការងារ​នោះ​នឹង​អស់​ទៅ តើ​កាល​ណា​យើង​នឹង​មិន​ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​ងារ ​ ហើយ​នឹង​បាន​ទទួល​សេចក្តី​សុខ​ក្នុង​កាមារម្មណ៍​យ៉ាង​ពេញ​ទំហឹង ទើប​មហានាម​ប្រាប់​ថា ការ​ងារ​ទាំង​ឡាយ​មិន​ចេះ​ចប់​ទេ សូម្បី​ការងារ​នៅ​មិន​ទាន់​អស់ មាតា​បិតា​យើង​ក៏​អស់​ជីវិត​ទៅហើយ។ អនុរុទ្ធ​ក៏​នឿយ​ណាយ​ចំពោះ​ការងារ ទើប​សុខ​ចិត្ត​ចេញ​បួស​ ទុក​អោយ​បង​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ផ្ទះ។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ក៏​ទៅ​ទូល​សុំ​មាតា​បព្វជ្ជា មាតា​មិន​ព្រម ហើយ​ពោល​ថា បើ​ភទ្ទិយៈ​អាច​ចេញ​បួស​បាន មាតា​នឹង​អោយ​បុត្រ​បួស (ដោយ​អាង​ថា ភទ្ទិយៈ​ជា​ក្សត្រ​របស់​សក្យៈ​ទាំងឡាយ គង់​នឹង​មិន​អាច​ចេញ​បួស​បាន)។ អនុរុទ្ធ​ឮ​ហើយ ក៏​ទៅ​បបួល​ភទ្ទិយៈ។ កាល​បាន​សម្រេច​ហើយ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ក៏​ទៅ​បបួល​ក្សត្រ​៣​អង្គ​ទៀត គឺ​ព្រះ​អានន្ទ ព្រះភគ្គុ ព្រះ​កិម្ពិលៈ និង​កោលិយវង្ស​ម្នាក់​ គឺ​ទេវទត្ត និង​ឧបាលិ ជា​នាយ​ភូសា​ម្នាក់​ទៀត រួម​ទាំង​អស់​ត្រូវ​ជា​៧​នាក់។ នាក់​ទាំង​៧​បាន​ចូល​គាល់​ព្រះសាស្តា​ក្នុង​អនុបិយនិគម ហើយ​ក្រាប​ទូល​សុំ​បព្វជ្ជា​ឧបសម្បទា​ក្នុង​ព្រះ​ធម៌​វិន័យ។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​សុំ​អោយ​បព្វជ្ជា​ឧបាលិ​មុន ព្រោះ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ខត្តិយ​មានះរបស់​ពួក​ខ្លួន​អោយ​ស្រាល​ស្តើង។ ក្រោយ​បព្វជ្ជា​ហើយ ព្រះ​ភទ្ទិយត្ថេរ​បាន​សម្រេច​ព្រះ​អរហត្ត​ក្នុង​វស្សា​នោះ ព្រះ​ភគ្គុ ព្រះ​កិម្ពិលៈ និង​ព្រះ​ឧបាលិ បាន​សម្រេច​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​ខាង​ក្រោយ​មក​ទៀត។ ឯ​ទេវទត្ត​បាន​សម្រេច​សមាបត្តិ​៨ សម្តែង​ឫទ្ធិ​របស់​បុថុជ្ជន​បាន ព្រះ​អានន្ទ​បាន​សម្រេច​ត្រឹម​តែ​សោតាបត្តិផល។ ចំណែក​ព្រះ​អនុរុទ្ធ ជា​ដំបូង​បាន​សម្រេច​ទិព្វ​ចក្ខុ​ញាណ ក្រោយ​មក​បាន​ស្តាប់​ធម្មទេសនា​​របស់​ព្រះ​បរម​គ្រូ ឈ្មោះ​មហាបុរិសវិតក្កសូត្រ គឺ​ព្រះ​ថេរៈ​បាន​ត្រិះ​រិះ​ដល់​ធម៌​៨​ប្រការ​នេះ 
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​តិច មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​មាន​ប្រាថ្នា​ច្រើន។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មានសន្តោស ត្រេក​អរ​តាម​មាន​តាម​បាន មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​មិនមានសេចក្តី​សន្តោស។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​ស្ងប់​ស្ងាត់ មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​ត្រេក​អរ​ក្នុង​ពួក​គណៈ។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​ប្រារព្ធ​ព្យាយាម មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​ខ្ជិល​ច្រអូស។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មានសតិ​តាំង​មាំ មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​មានស្មារតី​ភ្លេច​ភ្លាំង។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មានចិត្ត​តាំង​មាំ មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​មានចិត្តរាយ​មាយ។
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​មានបញ្ញា មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​ទុប្បញ្ញា សូម្បី​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ជ្រាប​ថា ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ​កំពុង​ត្រិះ​រិះ​ដូច្នោះ ទ្រង់​អនុមោទនា​ថា សាធុ​ សាធុ អនុរុទ្ធ អ្នក​ត្រិះ​រិះ​ធម៌​ដែល​មហាបុរស​ត្រិះ​រិះ បើ​ដូច្នោះ​អ្នក​ចូរ​ត្រិះ​រិះ​ធម៌​ដែល​មហា​បុរស​ត្រិះ​រិះ​ជា​ចំណុត​ទី​៨​ថា
 ធម៌​នេះ​ជា​ធម៌​របស់​អ្នក​ត្រេកអរក្នុង​ធម៌​ដែល​មិន​យឺត​យូរ  មិន​មែន​ជា​របស់​អ្នក​ត្រេក​អរ​ក្នុង​ធម៌​ដែល​នាំ​អោយ​យឺត​យូរ
លុះ​ព្រះ​សាស្តា​ទូន្មាន​ហើយ ទ្រង់​ក៏​ត្រឡប់​ទៅ​ទី​ប្រថាប់​វិញ។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ បាន​ព្យាយាម​បន្ត​រហូត​បាន​សម្រេច​អរហត្តផល ហើយ​គិត​ថា ព្រះ​សាស្តា​ដឹង​ចិត្ត​យើង ទ្រង់​មក​ធ្វើ​មហាបុរិស​វិតក្ក​ទី​៨ ពេញ​បរិបូណ៌ ជា​ការ​ដែល​យើង​បាន​សម្រេច​នូវ​បំណង​ហើយ។

តំណែង 
ក្រោយមក ព្រះសាស្តា​គង់​នៅ​វត្ត​ជេតពន​មហា​វិហារ ទ្រង់​ប្រការ​តែង​តាំង​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ​ក្នុង​តំណែង​ឯតទគ្គៈ ជា​កំពូល​ជាង​សាវក​ទាំងឡាយផ្នែក​មាន​ទិព្វចក្ខុ។
ក្រោយ​ការ​រំលត់​ខន្ធ​របស់​ព្រះ​បរម​សាស្តា​ហើយ ពួក​មល្លក្សត្រ​មាន​បំណង​នឹង​អារាធនា​ព្រះ​សរីរសព ចូល​កាន់​ព្រះ​នគរ​តាម​ទិស​ទក្សិណ ហើយ​នឹង​អារាធនា​ចេញ​ទៅ​ថ្វាយ​ភ្លើង​តាម​ទិស​ទក្សិណ​ដដែល តែ​ពួក​មល្លក្សត្រ​មិន​អាច​លើក​ព្រះ​សរី​រសព​រួច ទើប​ទូល​សួរ​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ។ ព្រះ​ថេរៈ​ឆ្លើយ​ថា ព្រោះ​ទេវតា​មាន​បំណងផ្សេង។ ទេវតា​មាន​បំណង​នឹង​អារាធនា​ព្រះ​សព​ចូល​នគរ​តាម​ទិស​ឧត្តរ ដោយ​អារាធនា​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​កណ្តាល​ក្រុង និង​អារាធនា​ចេញ​តាម​ទិស​បូព៌ា គឺ​ទិស​ខាង​កើត ចាត់​ចែង​ការ​បូជា​ព្រះ​សព​នៅ​ចេតីយ៍​របស់​ពួក​មល្លក្សត្រ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ម្កុដពន្ធនចេតិយ។ ពួក​មល្លក្សត្រ​ក៏​បាន​ធ្វើ​តាម​បំណង​របស់​ទេវតា។ 
នេះ​ជា​ហេតុ​ផល​ដែល​អះអាង​ថា ព្រះ​អនុរុទ្ធត្ថេរ​មាន​អាយុវែង​ជាង​ព្រះ​បរម​គ្រូ លោក​ជា​អ្នក​មាន​ភ្នែក​ទិព្វ​អាច​ដឹង​ហេតុការណ៍​ដែល​អ្នក​ដទៃ​មិន​អាច​ដឹងបាន ទើប​ចាត់​ទុក​ថា សម​គួរ​ដែល​លោក​បាន​ទទួល​ការ​លើក​តម្កើង​អំពី​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ អោយ​ជា​អ្នក​មាន​ទិព្វចក្ខុ​ ការ​ដឹង​ដោយ​លក្ខណៈ​ពិសេស ផ្នែក​ទិព្វចក្ខុ​នេះ ជា​សមណៈ​កិត្តិយស​ដែល​ប្រកាស​នូវ​ឧត្តម​គុណ​របស់​សាវ័ក​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ហើយ​មាន​កិត្តិយស​តាំង​នៅ​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃនេះ។

យោង 
ព្រះត្រៃបិដក
ព្រះអសីតិមហាសាវក

មើលផងដែរ 
សាវ័កព្រះពុទ្ធ
ព្រះពុទ្ធសាសនា
សាវ័កព្រះពុទ្ធ
ព្រះញាតិព្រះពុទ្ធ