ប្រ៊ីក្ស

ប្រ៊ីក្ស គឺជាពាក្យកាត់សម្រាប់ប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ច ឈានមុខគេចំនួនប្រាំគឺ ប្រេស៊ីល រុស្ស៊ី ឥណ្ឌា ចិន និង អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ។ បួនដំបូងត្រូវបានដាក់ជាក្រុមជា " ប្រិក " (ឬ "BRICs") ក្នុងឆ្នាំ២០០១ ដោយសេដ្ឋវិទូ ល.ហ្គោលមែន សាច ល.ជីម អូនៀល ដែលបានបង្កើតពាក្យនេះដើម្បីពិពណ៌នាអំពីសេដ្ឋកិច្ចដែលរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សដែលនឹងគ្របដណ្តប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកជាសមូហភាពនៅឆ្នាំ២០៥០ ។  អាហ្រ្វិកខាងត្បូង ត្រូវបានបន្ថែមក្នុងឆ្នាំ២០១០។ 

ប្រ៊ីក្ស មាន​តំបន់​រួម​ចំនួន    និងចំនួនប្រជាជនសរុបប៉ាន់ស្មានប្រហែល ៣.២១ ពាន់លាន  ឬប្រហែល ២៦.៧% នៃផ្ទៃដីរបស់ពិភពលោក និង ៤១.៥% នៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោក។ ប្រទេសប្រេស៊ីល រុស្ស៊ី ឥណ្ឌា និងចិន គឺជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោម ប្រទេសធំជាងគេទាំងដប់របស់ពិភពលោក ដោយចំនួនប្រជាជន តំបន់ និង ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប ហើយប្រទេសទាំងបីនេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រទេសមហាអំណាចបច្ចុប្បន្ន ឬកំពុងរីកចម្រើន ។ រដ្ឋទាំងប្រាំគឺជាសមាជិកនៃក្រុមប្រទេសទាំងម្ភៃ ជាមួយនឹងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប បន្ទាប់បន្សំចំនួន ២៦.៦ ពាន់ពាន់លានដុល្លារ (ប្រហែល២៦.២% នៃផលិតផលសរុបពិភពលោក ) ជីឌីភីសរុប (PPP) ប្រហែល ៥១.៩៩ ពាន់ពាន់លានដុល្លារ (៣២.១% នៃជីឌីភីពិភពលោក PPP) និង ទុនបម្រុងបរទេសរួមបញ្ចូលគ្នា (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៨) មានទឹកប្រាក់ប្រមាណ ៤.៤៦ ពាន់ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។  

ប្រ៊ីក្ស ត្រូវ​បាន​គេ​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ដំបូង​ក្នុង​គោល​បំណង​គូស​បញ្ជាក់​ពី​ឱកាស​វិនិយោគ និង​មិន​មែន​ជាអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលផ្លូវការទេ។  ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៩ ពួកគេបានបង្កើតឡើងកាន់តែខ្លាំងឡើងចូលទៅក្នុងប្លុកភូមិសាស្ត្រនយោបាយកាន់តែស្អិតរមួតជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាលរបស់ពួកគេបានជួបប្រជុំជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលផ្លូវការ និងការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយពហុភាគី។  ប្រទេសចិនធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលប្រ៊ីក្សលើកទី១៤ ថ្មីបំផុតនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ ។ ទំនាក់​ទំនង​ទ្វេភាគី​ក្នុង​ចំណោមប៊្រីក្ស ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ជា​ចម្បង​ដោយ​ឈរ​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​ការ​មិន​ជ្រៀត​ជ្រែក សមភាព និង ​ផលប្រយោជន៍​ទៅវិញទៅមក ។ 

ប៊្រីក្ស ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​គូ​ប្រជែង​ចម្បង​របស់ប្លុកក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំពីរ នៃ​ប្រទេស​សេដ្ឋកិច្ច​ជឿនលឿន​ឈាន​មុខ​គេ  ដោយ​ប្រកាស​ពី​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ដែល​មាន​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ដូច​ជា ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​ថ្មី ការ​រៀប​ចំ​បម្រុង​ទុក​បម្រុង ប្រព័ន្ធ​ទូទាត់ប្រ៊ីក្ស និង​រូបិយប័ណ្ណ​បម្រុង​កញ្ចប់ប្រ៊ីក្ស។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២២ ក្រុមនេះបានស្វែងរកការពង្រីកសមាជិកភាព ដោយប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងការចូលរួម។  ប្រ៊ីក្ស បានទទួលទាំងការសរសើរ និងការរិះគន់ពីអ្នកអត្ថាធិប្បាយជាច្រើន។

ឯកសារយោង