ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣

វ្រះបាទឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម (អានថា:ស្រឹន-ទ្រៈវរៈមៈ) រជ្ជកាល (១២៩៥-១៣០៧) ព្រះនាមសោយរាជ្យ វ្រះ​បាទ​កម្រតេង​ អញឝ្រីឝ្រី​ន្ទ្រវម៌្មទេវ។ ព្រះ​អង្គ​ស្ថាបនា​ប្រាសាទ​ថ្ម​តូច​មួយ នៅ​តំបន់​គោក​ស្វាយ​ចេក (K ៧៥៤) សព្វ​ថ្ងៃ​មាន​សិលាចារឹក​ភាសា​បាលី​មួយ​ផ្ទាំង​ដំបូង​គេ​របស់​ព្រះ​អង្គ ដែល​មាន​កាល​បរិច្ឆេទ ១២៣០ សក (គ.ស. ១៣០៨)។ ព្រះ​អង្គ​គោរព​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា។ វ្រះ​គុរុកម្រតេងអញ យជ្ញន្វរាទ។
តាមរយៈព្រេងនិទាន ទ្រង់ល្បីឈ្មោះដោយសារតែអាវុធពិសេសរបស់ទ្រង់ ដំបងដែលធ្វើពីឈើអន្សែ។

ទ្រង់ជ្រែករាជ្យ
ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​ដែល​កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១២៩៥ ​ដោយសារ​ព្រះរាជ​បុត្រី​របស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៨ ព្រះនាមឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា បាន​លួច​ព្រះ​ខ័ន​មាស​ដែល​ជា​តំណាង​អំណាច​ព្រះរាជា យក​ទៅ​អោយ​ស្វាមី​នាង បាន​បង្ខំ​អោយ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ជា​ព្រះ​បិតា​ចុះ​ចេញ​ពី​រាជបល្លង្ក ហើយ​ប្រគល់​រាជ្យ​នេះ​ទៅ​អោយ​វ្រះបាទ​ឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទី២ ជា​រាជធីតុបតី​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ឆ្នាំ​នោះ។ ព្រះអង្គសោយរាជ្យក្រោមនាមថា កម្រតេងអញស្រីស្រិន្រ្ទវម្ម៌ទេវៈ។

សមាជិក​អ្នក​ការទូត​ចិនម្នាក់ ​របស់​ព្រះ​ចៅ​អធិរាជ​តេមួរខាន់ ដែល​បាន​មក​ដល់​កម្ពុជា ក្នុង​ឆ្នាំ​១២៩៦ ឈ្មោះ ជីវតាក្វាន់ ក៏​បាន​ផ្តល់​សក្ខីកម្ម​ចំពោះ​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​ដែរ។ លោក​បាន​សរសេរ​បញ្ជាក់​ថា ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​រជ្ជកាល​នេះ​មាន​ភាព​ឃោរឃៅ គឺ​ស្ដេច​ដែល​ឡើង​សោយរាជ្យ​ថ្មី​ជា​កូន​ប្រសា​របស់​ស្ដេច​មុន។ លោក​បន្ត​ថា កូនស្រី​របស់​ស្ដេច​អង្គ​នេះ បាន​លួច​យក​ព្រះ​ខ័ន​មាស​របស់​ព្រះបិតា ទៅ​អោយ​ស្វាមី​នាង។

លោកជីវតាក្វាន់ បាន​អះអាង​ថា កូន​ប្រុស​របស់​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ដែល​ត្រូវ​ទទួល​រាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះ​បិតា ទ្រង់​មិន​ទទួល​យក​ស្ដេច​ថ្មី​ដណ្ដើម​រាជ្យ​នេះ​ទេ ហើយ​បាន​ចេញ​ពី​ព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បី​ទៅ​កេណ្ឌ​ទ័ព។ ស្ដេច​ថ្មី​ចាប់​បាន ក៏​យក​ទៅ​កាត់​ម្រាម​ជើង​ចោល និង​យក​ទៅ​ឃុំ​ទុក​ក្នុង​បន្ទប់​ងងឹត។

ជំនឿ
វ្រះបាទ​ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​ជឿ និង​គោរព​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ហីនយាន ហើយ​គឺ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ដំបូង ដែល​បាន​កសាង​សិលា​ចារឹក​ជា​ភាសា​បាលី (ភាសា​សក្ការៈ​ខាង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា) ជំនួស​ភាសា​សំស្ក្រឹត ភាសា​នៃ​សាសនា​ព្រាហ្មណ៍​នៅកម្វុជទេឝនេះ។

នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ ប្រទេស​ខ្មែរ​ទទួល​បាន​សុខ​សន្តិភាព​ណាស់។ ថ្វី​ត្បិត​តែ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​គោរព​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ប៉ុន្តែ​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា​ក៏​បាន​ទទួល​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ពី​ព្រះអង្គ ហើយ​មាន​ភាព​រុងរឿង​ផង​ដែរ។ នៅ​ឆ្នាំ​ ១៣០៧ វ្រះបាទ​ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម បាន​ដាក់​រាជ្យ ហើយ​ផ្ទេរ​រាជ្យ​សម្បត្តិ​ថ្វាយ​ទៅ​រជ្ជទាយាទ​យុវរាជ ក្នុង​ឆ្នាំ​នោះ។ រួច​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​យាង​ទៅ​គង់​នៅ​ក្នុង​អាស្រម​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​មួយ​យ៉ាង​ស្ងាត់ស្ងៀម​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ។

ក្សត្រស្នងរាជបន្ត
ក្រោយ​ពីវ្រះបាទឝ្រី​ន្ទ្រវម៌្ម ដាក់​រាជ្យ ហើយ​យាង​ទៅ​គង់​យ៉ាង​ស្ងាត់ស្ងៀម​ក្នុង​ព្រៃ វ្រះបាទ​ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្មដែល​ជា​ព្រះ​ញាតិ ទ្រង់​ឡើង​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ។

ពង្សាវលី
ព្រះបិតាក្មេក ព្រះបាទជយវម៌្មទី៨
ទ្រង់ជាបច្ឆាជនរបស់ព្រះបាទស្រេស្ឋវរ្ម័នដោយព្រះអង្គមានដេីមកំណើត ជាអ្នកស្នងមរតករបស់ស្តេចបីកន្លែងគឺ ព្រះស្រុកស្បោត ស្រុកស្រីស្រិន្រ្ទរាជបុរៈ និងក្ញតជ្ញបុរៈ
ព្រះមហេសី ព្រះនាម ព្រះភគវតីកម្រតេងអញឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា 
បុត្រីនាម កំណាន់ក្សត្រី ជាមហេសីព្រះចៅសុវណ្ណកំពង្សនៃមឿងផួន ក្រោយមកជាស្តេចនៃមឿងសួគ៌នៅឆ្នាំ ១៣១៦
ព្រះញាតិព្រះនាម ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្ម

ឯកសារយោង

ក្សត្រពុទ្ធសាសនិក
ក្សត្រសតវត្សទី១៣នៅអាស៊ី
រាជវង្សជយវម៌្មទី៨
រាជវង្សឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម

ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝពុទ្ធសាសនិកហីនយាននៃកម្វុជទេឝ