ភាពលំអៀង



អគតិ

អគតិ មាន​ន័យ​ថា ការ​ពុំ​គួរ​ប្រព្រឹត្ត, សេចក្ដី​លម្អៀង : លុះ​ក្នុង​អគតិ, វិនិច្ឆ័យ​ក្តី​ដោយ​អគតិ ។ អគតិ ឬ​សេចក្ដី​លម្អៀង​ នេះ​​មាន ​៤ ​យ៉ាង​គឺ ៖

១- ឆន្ទាគតិ (សំ. បា. < ឆន្ទ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ស្រឡាញ់;
២- ទោសាគតិ (បា. < ទោស + អគតិ; សំ. ទោឞ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ស្អប់;
៣- មោហាគតិ (សំ. បា. < មោហ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ល្ងង់, ព្រោះ​ពុំ​យល់​ការ​ខុស​ត្រូវ;
៤- ភយាគតិ (សំ. បា. < ភយ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ខ្លាច​បុណ្យ​ខ្លាច​អំណាច​ឬ​ខ្លាច​ចិត្ត​គេ ។

ការ​ស្គាល់​សេចក្តី​​លម្អៀង

ការស្គាល់​សេចក្តី​លំអៀង គឺ​ ធ្វើអោយមនុស្ស​ លោកឆ្ពោះទៅរក ភាពលំអៀងដោយដាចអហង្កា ការសម្រេចចិត្ត​​ ដ៍ពិតប្រាកដ​ ទៅតាមកាលៈទេសៈ ផ្អែកទៅលើការស្គាល់ភាគរយនៃភស្តុតាង។ ភាពលំអៀង កើតឡើង ពីរដំណើរការផ្សេងៗដែល ពេលខ្លះ​ មានការលំបាក ដែលមិនស្គាល់ច្បាស់​។ របៀបទាំងនេះរួមបញ្ចូលទាំងផ្លូវកាត់​​ នៃការស្វែងរកពត៍មាន​ កំរិតនៃការប្រាប់ហេតុផល់ និង​ ឥទ្ធិពលសង្គម វីលខច(wilcox 2011) ភាពលំអៀង អាចសរុបន័យពីររបៀបចូល ទៅក្នុង ពត៍មាន ដោយផ្លូវកាត់  ត្រូវបានហៅថា ហឺរីស្ទីក (Heuristis) ។ ពួកគេរាប់បញ្ចូលទាំងការភាន់ច្រឡំ របស់​អ្នកកាត់ក្តី បំនែងចែកសង្គម និង​ ស្មារតី។ ការស្គាល់ភាពលំអៀងគឺជាលទ្ធផល់ សារធារណៈ នៃ​គំរិតសមត្ថភាពពិតប្រាកដនៃ​ រឿងខ្លីៗ និង​

នៅក្នុងសំភារៈផ្សព្វផ្សាយពត៌មាន =

អត្ថបទសំខាន់ៈ ភាពលំអៀង នៃគ្រឿងផ្សព្វផ្សាយ ដំណឹង គឺជាភាពលំអៀង នៃអ្នកការសែត ហើយនិងអ្នកបង្កើតសារពត៌មាន ជាមួយគ្នា នៅក្នុងគ្រឿងផ្សព្វផ្សាយ ដ៍ទូលំទូលាយ​ ក្នុងការជ្រើសរើសនៃព្រឹត្តិការណ៍មួយ ក្នុងរឿង គឺបានរាយការពីររបៀបដែលពួកគេដោយលាកបាំង ទីបំផុតភាពលំអៀងនៃ គ្រឿងផ្សព្វផ្សាយ បញ្ចាក់ពីរភាពជ្រួតជ្រាប មួយឬបាន ផ្សព្វផ្សាយ ពីរបទល្មើសនៃភាពលំអៀង ជាស្តង់ដារនៃសារពត៌មាន​ របស់អ្នកកាសែត គួរសមជាងនោះ គឺទស្សនៈវិស័យនៃអ្នកកាសែត ឬអត្ថបទ​ ផ្ទាល់ខ្លួន កាចាត់ចែង និងកំរិតនៃភាពលំអៀង នៃគ្រឿងផ្សាយពត៌មាននៅក្នុងប្រទេស នីមួយៗផ្សេងៗគ្នា គឺមានការវិវាទយ៉ាងធំទូលាយ។

====

លំអៀងភាពលំអៀង