រៀល (រូបិយវត្ថុ)

រៀល (; និមិត្តសញ្ញា ៖ ៛; កូដ ៖ KHR) គឺជារូបិយប័ណ្ណជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ។ នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៥៣ និងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧៥ មានប្រាក់រៀលពីរផ្សេងគ្នាដែលចេញដំបូង ។ នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ និង១៩៨០ ប្រទេសនេះមិនមានប្រព័ន្ធរូបិយវត្ថុទេ ។ រូបិយប័ណ្ណទី ២ ដែលមានឈ្មោះថារៀលផងដែរត្រូវបានចេញផ្សាយចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៨០ ។
ជំនឿដែលពេញនិយមបានបង្ហាញថាឈ្មោះរូបិយប័ណ្ណនេះបានមកពីត្រីមេគង្គរៀលទន្លេមេគង្គ ។ វាទំនងជាថាឈ្មោះបានមកពីមាតិកាប្រាក់ខ្ពស់ម៉ិកស៊ិកត្រូវបានប្រើដោយពាណិជ្ជករប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ប្រទេសឥណ្ឌានិងប្រទេសចិននៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី១៩ ។

ប្រាក់រៀលលើកដំបូង ១៩៥៣ - ១៩៧៥ 

នៅឆ្នាំ១៩៥៣ សាខានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដេប៉ាតឺម៉ង់ឌឺខេមបូឌាប្រទេសឡាវនិងវៀតណាម (Institut d'Émission des États du Cambodge, du Laos et du Vietnam) បានចេញក្រដាសប្រាក់ពីរខ្ទង់ជាផៃស្ទឺរនិងប្រាក់រៀលដោយគិតជាប្រាក់រៀល។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះសាខាពីរផ្សេងទៀតនៃវិទ្យាស្ថានមានការរៀបចំប្រហាក់ប្រហែលនឹងអេងនៅវៀតណាមខាងត្បូងនិងប្រាក់រៀលនៅឡាវ។ ផៃស្ទីសខ្លួនវាបានមកពីបំណែកអេស្ប៉ាញចំនួនប្រាំបី (ប៉េសូ) ។

ដំបូងប្រាក់រៀលត្រូវបានបែងចែកជា១០០សេនតែម (ហៅកាត់ជាសេនលើកាក់) ប៉ុន្តែប្រាក់នេះបានផ្លាស់ប្តូរនៅឆ្នាំ១៩៥៩ ដល់១០០សេន ។ ក្នុងរយៈពេលពីរបីឆ្នាំដំបូងប្រាក់រៀលនិងផៃស្ទ្រីបានសាយភាយជាមួយគ្នា ។ ក្រដាសប្រាក់រៀលដំបូងក៏ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាមផៃស្ទ្រីតដែរ ។

 ការបោះពុម្ពលើកទី១ ឆ្នាំ១៩៥៥ - ៥៦ ៖ ១រៀល ៥រៀល ១០រៀល និង៥០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី២ ឆ្នាំ១៩៥៦ ៖ ១រៀល ២០រៀល ៥០រៀល ១០០រៀល និង៥០០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី៣ ឆ្នាំ១៩៦៣ ៖ ៥រៀល ១០រៀល និង១០០រៀល។
 ការបោះពុម្ពលើកទី៤ ឆ្នាំ១៩៧២ ៖ ១០០រៀល* ៥០០រៀល ១,០០០រៀល* និង៥០០០រៀល* ។ (*មិនបានចេញបោះពុម្ពផ្សាយ)

កាក់សម័យរាស្រ្តនិយម 

កាក់១០ ២០ និង៥០សេននៃឆ្នាំ១៩៥៣ និងកាក់សេនត្រូវបានធ្វើពីអាលុយមីញ៉ូមហើយមានទំហំដូចគ្នានឹងកាក់ដែលត្រូវគ្នានិងកាក់ស៊ូ (Su) កាក់របស់ឡាវនិងវៀតណាមខាងត្បូង (ទោះបីគ្មានកាក់ឡាវក៏ដោយ) ។ កាក់ ១រៀល ដែលមានទំហំប៉ុនកាក់នីកែលអាមេរិកត្រូវបានចេញនៅឆ្នាំ១៩៧០ ដែលជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធីរបស់អង្គការស្បៀងអាហារនិងកសិកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានដោះលែងទេប្រហែលជាដោយសារការផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់ព្រះនរោត្តមសីហនុដោយលន់ណុល ។

អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម

អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ

ខ្មែរក្រហម ១៩៧៥ – ១៩៨០, ១៩៩៣ – ១៩៩៩ 

ទោះបីខ្មែរក្រហមបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់ក៏ដោយ កំណត់ចំណាំទាំងនេះមិនត្រូវបានចេញទេ ព្រោះលុយត្រូវបានលុបចោលបន្ទាប់ពីខ្មែរក្រហមកាន់កាប់ប្រទេស ។

 ការបោះពុម្ពលើកទី៥ ឆ្នាំ១៩៧៥ ៖ ០.១រៀល (១កាក់) ០.៥រៀល (៥កាក់) ១រៀល ៥រៀល ១០រៀល ៥០រៀល និង១០០រៀល ។

ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ ពួកគេបានបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់គ្រប់ពណ៌សម្រាប់ការប្រើប្រាស់មានកំណត់លើទឹកដីដែលគ្រប់គ្រងដោយពួកគេ ។

អត្រាប្ដូរប្រាក់

ប្រាក់រៀលទីពីរ ១៩៨០ – បច្ចុប្បន្ន 

បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់វៀតណាមនៅឆ្នាំ១៩៧៨ ប្រាក់រៀលត្រូវបានបង្កើតជារូបិយប័ណ្ណជាតិរបស់កម្ពុជាឡើងវិញនៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៨០ ដំបូងក្នុងតម្លៃ៤រៀល ស្មើនឹង១ដុល្លារអាមេរិក ។ វាត្រូវបានបែងចែកជា១០កាក់ ឬ១០០សេន ។ ដោយសារតែមិនមានប្រាក់សម្រាប់វាដើម្បីជំនួសនិងសេដ្ឋកិច្ចដែលមានការរំខានធ្ងន់ធ្ងររដ្ឋាភិបាលកណ្តាលបានប្រគល់ប្រាក់ថ្មីទៅឱ្យប្រជាជនដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់ការប្រើប្រាស់របស់ខ្លួន ។

 ការបោះពុម្ពលើកទី៦ ឆ្នាំ១៩៧៩ ៖ ០.១រៀល (១កាក់) ០.២រៀល (២កាក់) ០.៥រៀល (៥កាក់) ១រៀល ៥រៀល ១០រៀល ២០រៀល និង៥០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី៧ ឆ្នាំ១៩៨៧ ៖ ៥រៀល និង១០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី៨ ឆ្នាំ១៩៩០ - ៩២ ៖ ៥០រៀល ១០០រៀល និង៥០០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី៩ ឆ្នាំ១៩៩២ - ៩៣ ៖ ២០០រៀល ១,០០០រៀល* និង២,០០០រៀល* ។ (*មិនបានចេញបោះពុម្ពផ្សាយ)
 ការបោះពុម្ពលើកទី១០ ឆ្នាំ១៩៩៥ ៖ ១,០០០រៀល ២,០០០រៀល ៥,០០០រៀល ១០,០០០រៀល ២០,០០០រៀល ៥០,០០០រៀល និង១០០,០០០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី១១ ឆ្នាំ១៩៩៥ - ៩៩ ៖ ១០០រៀល ២០០រៀល ៥០០រៀល និង១,០០០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី១២ ឆ្នាំ២០០១ - ០៧ ៖ ៥០រៀល ១០០រៀល ៥០០រៀល ១,០០០រៀល ២,០០០រៀល ៥,០០០រៀល ១០,០០០រៀល ៥០,០០០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី១៣ ឆ្នាំ២០០៨ - ១៣ ៖ ១០០រៀល ៥០០រៀល ១,០០០រៀល ២,០០០រៀល ១០,០០០រៀល ២០,០០០រៀល ៥០,០០០រៀល និង១០០,០០០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី១៤ ឆ្នាំ២០១៦ ៖ ១,០០០រៀល និង៥,០០០រៀល ។
 ការបោះពុម្ពលើកទី១៥ ឆ្នាំ២០១៨ ៖ ២០,០០០រៀល ។

អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា

អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យរដ្ឋកម្ពុជា

អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យអ៊ុនតាក់

អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យព្រះរាជាណាចក្រទីពីរមកដល់បច្ចុប្បន្ន

ក្រដាសប្រាក់ដែលត្រូវបានចេញនាពេលបច្ចុប្បន្ន 

 ១០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០១ និងថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៥)
 ៥០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០២ និងថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤)
 ១,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ និង ថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧)
 ២,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ និងថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៣)
 ៥,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០១ និងថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧)
 ១០,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០១ និងថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៥)
 ១៥,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩)
 ២០,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០០៨ និងថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨)
 ៥០,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០១ និងថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៤)
 ១០០,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៣)

កាក់ 
កាក់ដំបូងគេគឺកាក់ ៥សេន ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ និងធ្វើពីអាលុយមីញ៉ូម ។ ពីឆ្នាំ១៩៧៩ដល់ឆ្នាំ១៩៩៣ ខ្មែរមិនមានកាក់ត្រូវបានគេដាក់បញ្ចូលទៀតទេ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩៤ នៅពេលដែលកាក់៥០ ១០០ ២០០ និង៥០០រៀល ត្រូវបានគេផ្សាយ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កាក់ប្រភេទទាំងនេះមិនបានរកឃើញក្នុងជីវភាពជាទូទៅនៅក្នុងសង្គមយើងទៀតឡើយ ។

ការប្រើប្រាស់ដំណាលគ្នាជាមួយរូបិយប័ណ្ណបរទេស 
នៅតំបន់ជនបទ ប្រាក់រៀលត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការទិញស្ទើរតែទាំងអស់ទាំងធំនិងតូច ។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ផងដែរជាពិសេសនៅទីក្រុង និងតំបន់ទេសចរណ៍ ។ នៅខេត្តបាត់ដំបងនិងតំបន់ផ្សេងទៀតនៅជិតព្រំដែនថៃដូចជាប៉ៃលិននិងប៉ោយប៉ែត ប្រាក់បាតថៃក៏ត្រូវបានប្រើផងដែរ ។ ប្រាក់ដុងវៀតណាមក៏ត្រូវបានប្រើផងដែរនៅច្រកព្រំដែនដូចជាក្រុងបាវិត នៃខេត្តស្វាយរៀង ។

ការចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណដុល្លារនៅកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៨០ និងបន្តរហូតដល់ដើមទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ នៅពេលដែលអង្គការសហប្រជាជាតិបានផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ ហើយជនភៀសខ្លួនក៏បានចាប់ផ្តើមយកប្រាក់ទៅផ្ទះខ្លួនវិញ ហើយអតិផរណាលុយនោះឡើងខ្ពស់ទៅដល់១៧៧%ក្នុងមួយឆ្នាំ បានកាត់បន្ថយនូវទំនុកចិត្តលើប្រាក់រៀល ។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩១ដល់ឆ្នាំ១៩៩៣ អាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅកម្ពុជាបានដាក់បុគ្គលិកចំនួន២២,០០០នាក់នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលការចំណាយនេះតំណាងឱ្យមួយភាគធំនៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ។
សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា

សូមមើលផងដែរ កាក់រៀលនៅឆ្នាំ១៩០៤

ឯកសារយោង
សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា