បក្ខមានត្ត



និយមន័យ

ពាក្យ​ថា បក្ខមានត្ត មាន​២បទ គឺ បក្ខ និង មានត្ត។ ពាក្យ​ថា បក្ខ ជា​ពាក្យ​បាលី និង សំស្ក្រឹត ប្រែ​ថា ចំណែក, ប៉ែក; ចំណែក​ខែ (កន្លះ​ខែ)។ *រីឯ​ពាក្យថា មានត្ត ប្រែថា ពិន័យ ឬ ទណ្ឌកម្ម (discipline) ។ សរុប​ន័យ ពាក្យ​ថា បក្ខមានត្ត គឺ​ជា​ការ​សុំ​ទោស​ចំពោះ​កំហុស​ឆ្គង​ក្នុង​ខ​ណា​មួយ​នៃ​បទវិន័យ​ដែល​បាន​ចែង​ទុក ។ នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធវិន័យ មានត្ត តម្រូវ​ឲ្យ​ភិក្ខុ​ដែល​ត្រូវ​អាបត្តិ​សង្ឃាទិសេស (កំហុស​បន្ទាប់​ពី បារាជិក) ធ្វើ​ការ​សុំ​ខមាទោស​ឲ្យ​បាន​រួច​ ដើម្បី​អាច​បាន​ទទួល​ឲ្យ​​ចូល​ទៅ​ក្នុង​គណៈ វិញ ។​

ប្រវត្តិ​នៃ​ទំនៀមទម្លាប់​​ដាក់​ពិន័យ​​ឲ្យ​មនុស្ស​កែ​កំហុស

ការ​ដាក់​ពិន័យ​ចំពោះ​ភិក្ខុ​ដែល​ត្រូវ​អាបត្តិ (ធ្វើ​ខុស​វិន័យ)

ភិក្ខុ​ប្រព្រឹត្ត​បទវិន័យ មានត្ត នៅ​ពេល​ត្រូវ​អាបត្តិ​សង្ឃាទិសេស (sanghadisesa) ដែល​ខ្លួន​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នោះ ។ ភិក្ខុ​ត្រូវ​សុំ​ខមាទោស​ចំពោះ​មុខ​ភិក្ខុ​ ៤ រូប នូវ​កំហុស​ដែល​ខ្លួន​បាន​ធ្វើ​ខុស​លើ​ខវិន័យ​នោះ ក្នុង​រយៈ​ពេល ៦ ថ្ងៃ​ ជាប់​គ្នា ។ ក្នុង​រយៈ​ពេល ៦ ថ្ងៃ​នៃ​ មានត្ត ភិក្ខុ​​ដែល​ទទួល​បាន​ការ​លើក​ទោស​ហើយ​នោះ ត្រូវ​តែ​ទទួល ការពិន័យ​ចំនួន ១៣ យ៉ាង ។

ការ​ដាក់​ពិន័យ​ចំពោះ​ភិក្ខុនី​ដែល​ត្រូវ​អាបត្តិ​

ភិក្ខុនី​ ដែល​ត្រូវ​ គរុកាបត្តិ (ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​រំលង​ ខ​ណាមួយ​នៃ​គរុធម៌ ៨ ប្រការ) ត្រូវ​​សុំ​ទោស​ចំពោះ​មុខ ភិក្ខុសង្ឃ និង ភិក្ខុនី​សង្ឃ រយៈ​ពេល ១៥ ថ្ងៃ (១ បក្ខ ឬ កន្លះ​ខែ) ទើប​អាច​ចូល​មក​រួម​ជា​មួយ​នឹង​គណៈ​ វិញ​បាន ។

ឯកសារ​យោង
 គរុធម៌ ៨ ប្រការ​សម្រាប់​ភិក្ខុនី (អង់គ្លេស)
 គម្ពីរ​ភិក្ខុនី​វិភង្គ នៃ​ព្រះត្រៃបិដក
 តើ​គម្ពីរព្រះត្រៃបិដក​ត្រូវ​គេ​បាន​សរសេរ​នៅ​ឆ្នាំ​ណា ? (អង់គ្លេស)
 ភិក្ខុនីបាតិមោក្ខ (Bhikkhuni Patimokkha) ផ្នែក​បាចិត្តិយ (pacittiya)
 វិន័យបិដក មហាវគ្គ (Mahavagga)
 វិន័យបិដក ចុល្លវគ្គ​ (Culavagga)
 អត្ថបទ​បញ្ចេញ​ទស្សនៈ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​​អំពី​ការ​បង្កើត​គរុធម៌
 ចំណុច​រួម​ជា​មូលដ្ឋាន​រវាង​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ និង មហាយាន

ព្រះពុទ្ធសាសនា
ស្ត្រីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
វិន័យបិដក