Kerata basa

Kerata basa ugi sinebat jarwa dhosok. Kerata ateges asal usul tegesing tembung. Kerata basa ateges bab negesi suraosing tembung awewaton asal utawi mula-bukanipun, limrahipun kapirid saking wewancahanipun, kapendhet sunduk prayoginipun. Jarwa mengku teges wedharan utawi katrangan, déné dhosok mengku pikajeng ndhesek, nyodohakaken majeng. Jarwa dhosok kénging dipuntegesi katrangan menggahing tembung sarana dipunkinten-kinten utawi miturut pikajengipun ingkang nerangaken. Kerata basa ditegesi miturut wanda (suku kata), utawa diothak-athik supaya gathuk utawa cocog, miturut kecape tembung.

Tuladha: 
Bapak = bab apa-apa wis pepak (pepak kawruh lan pengalaman).
Batur = embat-embataning tutur.
Bocah = mangane kaya kebo, pagawéane ora kecacah.
Brekat = mak breg diangkat.
Cangkir = dianggo nyancang pikir.
Cengkir = kencenging pikir. 
Copet = ngaco karo mepet-mepet.
Denawa = ngeden hawa (nguja hawa napsu).
Dhésèmber= gedhé-gedhene sumber.
Garwa = sigaraning nyawa. 
Gedhang = digeget leh bar madhang.
Gelas = yèn tugel ora bisa dilas
Gethuk = yèn digeget karo manthuk-manthuk.
Gerang = segere wis arang.
Guru = digugu lan ditiru. 
Gusti = bagusing ati.
Jungkat = majuning tekat
Kaji = tekade mung siji(ngantebi panembahe marang Allah). 
Kathok = diangkat sithok-sithok.
Kodhok = teka-teka ndhodhok.
Krikil = keri ing sikil.
Kuping = kaku njepiping.
Kupluk = kaku nyempluk.
Kursi = yèn diungkurake banjur isi.
Ludruk = gulune gela-gelo, sikile gedrag-gedrug.
Maling = njupuk amale wong sing ora eling.
Mantu = dieman-eman meksa metu. 
Perawan = yèn pepara (lelungan) kudu wayah awan.
Saru = kasar tur kleru.
Sekuter = sambi sedheku lumaku banter.
Sepuh = sabdane ampuh.
Simah = isining omah.
Sirah = isining rah.
Siti = isi bulu bekti.
Sopir = yèn ngaso mampir (ing warung).
Sruwal = saru yèn nganti uwal. 
Tandur = nata karo mundur.
Tapa = tatane kaya wong papa.
Tarub = ditata dimen murub. 
Tebu = antebing kalbu.
Tepas = titip napas.
Tuwa = ngenteni wetuné nyawa ; untune wia rowa.
Wanita = wani mranata.
Wedang = dianggo gawé kadang.
Weteng = ruwet tur peteng.

Rujukan 

Paramasastra
Jinising tembung
Artikel mawa basa krama