Plutonium

Piyambakipun punika unsur radioaktif transuranium ingkang langka lan punika logam aktinida kaliyan penampilan ingkang gadhah warni pèthak keperakan. Ing wanci tèrpapar kaliyan udara, Piyambakipun badhé ngusam amargi pembentukan plutonium(IV) oksida ingkang nutupi lumah logam. Unsur punika ing dasaripun gadhah  enèm alotrop lan sèkawan keadaan oksidasi. Piyambakipun bèreaksi kaliyan karbon, halogen, nitrogen, lan silikon. Manawi nembé terpapar kaliyan kelembaban udara, Piyambakipun badhé mbèntuk  oksida lan hidrida kaliyan volume 70% langkung ageng lan dados bubuk ingkang saged nyala kanthi spontan. Piyambakipun ugi merupakan racun radiologis ingkang saged berakumulasi ing sungsum balung. Manawi punika sipat-sipat kados ta makaten, prosès penanganan plutonium cekua mbebayani, manawi  tingkat toksisitas sadayanipun logam punika kadang-kadang langkung dipunagèng-agnègakèn.

Karakteristik

Fisik 
[[Gambar:Fission bomb assembly methods.svg|right|thumb|amergi kawontenan Pu-240 ing plutonium ingkang dipunkasilaken déning reaktor, désain implosi dipunrembagaken ing senjata "Fat Man" lan Trinity"]]
Sami kados ta logam-logam sanèsipun, plutonium gadhah penampilan pérak  mengkilat.Anangng ing wanci terpapar kaliyan udara bébas, plutonium(IV) oksida badhé dumadi kaliyan cepat lan ndamel logam mau dados kusam kelabu. Sanèsipun punika warni kuning lan ijem zaitun ugi naté dipunlaporaken. Ing suhu kamar, plutonium wonten ing wujud alotop alfanya. Wujud alotrop punika ingkang merupakan wujud ingkang paling umum lan gadhah tingkat kekerasan kados ta besi cor, sanèsipun manawi piyambakipun dialoi kaliyan logam sanèsipun lan ndamel dados lunak lan saged kaliyan gampil dipunewahi bentuk. Benten kaliyan kathah jinis logam, plutonium boten konduktor panas lan listrik ingkang saé. Piyambakipun gadhah titik leleh ingkang cendhèk (640 °C) lan titik didih ingkang sangat inggil (3,327 °C).
Emisi partikel alfa manawi ing pelepasan inti helium berenergi inggil inggih punika wujud radiasi paling umum ingkang dipunpancaraken déning plutonium. Panas ingkang dipunlepasaken ngantos pelepasan lan deselerasi partikel-partikel alfa punika ndamel plutonium kaliyan ukuran sami kaliyan bola sofbol raosipun anget manawi dipunsentuh, manawi kanggé massa plutonium ingkang langkung ageng, piyambakipun saged ndidihkan satunggal liter toya ing wekdal pinten-pinten menit (bervariasi nggumantung ing komposisi isotop). Leona Marshall: "When you hold a lump of it in your hand, it feels warm, like a live rabbit"
 Alotrop 
</div>
Plutonium limrahipun gadhah enem  alotrop. Ing temperatur ingkang inggil lan jangka tekanan katamtu, alotrop kaping pitu (zeta, ζ) saged dumadi. Alotrop-alotrop piyambakipun gadhah tingkat ènergi ingkang hampir sami, nanging densitas lan struktur kristal ingkang bènten-bènten. Hal punika ndamel plutonium sangat sensitif kaliyan kaewahan temperatur, tekanan, lan lingkungan kimiawi. Sanèsipun punika, kaewahan volume ingkang dramatis ngantos transisi fase saking satunggal alotrop ing alotrop sanèsipun ugi memungkinkan. Boten kados ta bahan-bahan sanèsipun, densitas plutonium badhé meningkat manawi piyambakipun meleleh (sebesar 2,5%). Nanging cuwèran logam plutonium punika piyambak nedahaken  penurunan kanthi linear ing densitasnya seiring kaliyan ningkataken  temperatur. Densitas pinten-pinten alotrop plutonium sawatawis saking 16,00 g/cm3 ngantos kaliyan 19,86 g/cm3.
 Fisi nuklir 
Plutonium punika logam aktinida radioaktif. Isotop plutonium-239 (Pu-239) punika salah satunggaling saking tiga isotop fisil utama (sisanya inggih punika uranium-233 lan uranium-235). Supados saged dipunanggep dados fisil, inti atom sebuah isotop kedah saged memecah (fisi) manawi dipuntembakaken kaliyan neutron lan ngelepasaken sejumlah neutron tambahan ingkang cekap kanggé mempertahankan reaksi berantai nuklir kaliyan memecahkan inti salajengipun.

 Cathetan suku 

 Pranala njaba 
 "A Perspective on the Dangers of Plutonium" by Lawrence Livermore National Laboratory 
 Collection of articles on plutonium at the Canadian Coalition for Nuclear Responsibility
 The Myth of Plutonium Toxicity
 Criticality Accidents Report Issued
 Nuclear Weapons: Disposal Options for Surplus Weapons-Usable Plutonium
 Unraveling the Phase Diagram of Plutonium 
 Physical, Nuclear, and Chemical, Properties of Plutonium from IEER
 Los Alamos National Laboratory — Plutonium 
 It's Elemental — Plutonium
 DOE Plutonium fact sheet (PDF) 
 End of the Plutonium Age , D. Samuels, Discover Magazine, vol. 26, no. 11 (November, 2005).
 WebElements.com — Plutonium
 EnvironmentalChemistry.com — Plutonium (JavaScript required)
 Federation of American Scientists — Plutonium production 
 nuclearweaponarchive.org — Plutonium Manufacture and Fabrication
 Ambient pressure phase diagram of plutonium — A unified theory for α-Pu and δ-Pu , P. Söderlind, Europhys. Lett., 55 (4), p. 525 (2001).
 Nuclear Files.org  Information regarding world plutonium inventories
 "Challenges in Plutonium Science" — Special issue of Los Alamos Science'' from 2000 dedicated to scientific work on plutonium.

Unsur kimia
Aktinida
Bahan bakar
 
Unsur kimia sintetik
Karsinogen