Sitok Srengenge

Sitok Srengenge (jeneng lair: Sitok Sudarto) ya iku budayawan Indonésia kang nekuni seni teater lan wis ngasilaké akèh karya tulis. Dhèwèké uga dikenal mingka sawijining penyair sarta panulis novèl lan esai. Karya-karyané ora mung dikenal ing Indonésia nanging uga nagara manca, kaya ta Amérikah Sarékat, Walanda, lan Australia. Miturut Janet de Neefe, sanajan puisi-puisine akèh kang ngrembug babagan kaanan manungsa, ananing fokus mligi ya iku babagan katresnan.

Biografi

Lair
Sitok Srengenge lair ing Désa Dorolegi, Godong, Grobogan, Jawa Tengah tanggal 22 Agustus 1965.

Pendhidhikan
Sitok wiwit nekuni seni peran ing teater SMP Demak lan SMA Negeri 1 Semarang. Sawisé lulus SMA taun 1985,  dhèwèké pratélan ing Jurusan Teknik Nuklir, Universitas Gajah Mada (UGM), nanging ora katampa. Pungkasane dhèwèké bali kampung lan ngamali kabingungan amarga dhèwèké kudu nulung kulawarga kanthi dadi pegawé wigati utapa nekuni kesenian. Pungkasane Sitok luwih milih ing jalur kesenian lan lunga menyang Jakarta. Ing Jakarta, dhèwèké tumuju Taman Ismail Marzuki (TIM) kanggo golèk informasi ngenani Institut Kesenian Jakarta (IKJ) kang pranyata larang kanggone. Pungkasane dhèwèké kudu magang ing grup teater pimpinan Arifin C. Noer, Putu Wijaya, Teguh Karya, lan W.S. Rendra).

Sawisé setaun tumut W.S. Rendra (alm), Sitok ngendelake awake njaluk beasiswa jalaran wektu iku Bengkel Teater Rendra mènèhi beasiswa marang sapérangan wong kang kepéngin sekolah. Dhèwèké éntuk beasiswa nganti rampung kuliah ing IKIP Negeri Jakarta Jurusan Sastra dan Basa Indonésia. Sorene, Sitok mèlu kursus filsafat ing STF (Sekolah Tinggi Filsafat) Driyarkara, Jakarta.

Sitok Srengenge uga kadaptar minangka alumni International Writing Program University of Iowa (Amérikah Sarékat) dan International Writing Program Hong Kong Baptist University.

Perkara
Ing wulan November 2013, Sitok dilapurake marang pulisi jalaran tuduhan eksploitasi sèksual utawa pemerkosaan marang sawijining mahasiswa Fakultas Ilmu Pengetahuan Budaya Universitas Indonésia nganti nyebabake ngandut. Nanging kulawarga Sitok dhéwé nyangkal tuduhan mau, amargi kekarone nindakakene kanthi dhasar padha senenge

Kegiyatan
Sitok Srengenge wis naté tumut manéka festival sastra internasional. Dhèwèké éntuk panjurung saka Departemen Dalam Negeri Amérikah Sarékat ing acara IWP. Wiwit taun 1997, Sitok wis tumut ing manéka acara ing Éropah, ing antarané Rotterdam International Poetry Reading lan Winternachten Festival ing Walanda, the Poetry Society ing Inggris, lan  Melbourne's Next Wave Festival ing Australia.

Pengajar, editor, lan panerbit
Saliyané aktif main teater, Sitok uga ngajar ing Institut Kesenian Jakarta (IKJ). Dhèwèké dadi guru literatur ing Eksotika Karmawiggangga lan editor Jurnal Kultur Kalam. Sitok uga minangka pangadeg lan pengelola Penerbitan Katakita.

Organisasi
Sapérangan komunitas kang dipunyasa utawa utawa dieloni Sitok Srengenge:
Gorong-gorong Budaya
Teater Matahari
Komunitas Utan Kayu minangka Koordinator Program
Salihara minangka kurator babagan teater

Karya tulis, teater, lan lagu

Triyanto Triwikromo ing acara perilisan buku Tripitakata, kandha yèn sanajan ora sajlimet puisi peteng, puisi Sitok "Tetep kudu diakoni, nalika wis dadis bait-bait, mbutuhake daya lelana luhur kanggo bisa mbukak." Mitirut dhèwèké, akèh kaselip enigma utawa teka-teki ing sajeroning puisi Sitok. Hakikate, Sitok kepéngin merjuangake gagasan perlawanan mesin kekuasaan via puisi. Sanajan manawa katindakaken via puisi, nanging tetep duwé resiko amarga pamaca diajak mlenu ing labirin kang kebak enigma, "Kang kadang kala gawé mutah-mutah," kandhane Triyanto.
Miturut Ahmad Yulden Erwin, kanthi tematis, puisi Sitok gumaler kanthi tema spiritualitas, keadilan, nganti katresnan. Sitok biniji ngekpresiake apa kang dideleng, lan nindakaken prosès perenungan. "
dinilai mengekpresikan apa yang dia lihat, sisan melakukan prosès perenungan. "Dan perenungannya itu, untuk anak SMA sangat dalam," ujarnya. Meski tidak sedahyat puisi Wiji Tukul dalam konteks pulitik. Nanging ada kedahsyatan lain, ihwal empati kepada orang kecil yang diinternalisasi, tetap memancing empati pembaca. Dan arah konsepsi puisi Sitok mudha kecenderungannya ya iku romantisme.

Dina Leo, sawining sastrawan, nyoroti karya Sitok Srengenge akèh nggunakaken tembung-tembung asing kang ora dingerteni. Tembung mau tuwuh ing puisi Sitok kang kenthel kanthi tema katresnan lan sosial. Dhèwèké nggunggung karya Sitok kang runtut lan nggunakaken pilihan tembung kang prasaja.
“Puisi Sitok kenthel kanthi romantisme, pmbrontakan. Aku nyaman macane jalaran kaya déné plesiran.“Antologi puisi
Pratélan buku antologi puisi Sitok Srengenge kang wis diterbitake:
Persetubuhan Liar
Anak Jadah
Nonsens
Ambrosia
Klanjer Bekisar Jantan dan Stanza Hijau Muda
On Nothing (kompilasi dari empat buku puisi Ambrosia, Nonsens, Bastard, dan Wild Coupling)goodreads. Akses=19 November 2013. On Nothing
trilogi Tripitakata
Gembala Waktu dan Madah Pereda Rindu

Novèl
Pratélan novèl kang wis diterbitake:
Menggarami Burung Terbang 
Trilogi Kutil (terbit bersambung ing harian Suara Merdeka) 
Kumpulan esai Cinta di Negeri Seribu Tiran Kecil.

Teater
Peran ing konser Mahacinta Rahwana besutan Sujiwo Tejo ing Jakarta lan Surabaya (2013).

Komposisi musik lan lagu
Puisi-puisi Sitok Srengenge kang diowahi dadi komposisi musik lan lagu manéka jinis, ing antarané ya iku:Sun (album komposisi musik kontemporer Piet Han, Walanda)Singing Srengege (album jazz Jan Cornall, Australia)Gedicht Gezogen (album jazz Denise Jannah, Walanda-Suriname)Keroncong Tenggara dan Komposisi Delapan Cinta (artsong Dian HP dan Ubiet) Semesta Cinta (artsong Dian HP).

Penghargaan
Salah sawijining 20 leaders for the Millenium in society and culture'' ing Asia (taun 2000) déning majalah Asiaweek.
Salah sawijining penyair misuwur Indonésia ing Ubud Writers and Readers Festival taun 2005.

Réferènsi

Pranala njaba 
Sitok Menghamili mahasiswi UI
 Sitok Srengenge Pratélan karya buku Sitok Srengenge
Puisi-Puisi Sitok Srengenge
Puisi Sitok Srengenge: Amsterdam Blues
Kumpulan Puisi Kompas: Puisi Sitok Srengenge

Panitra Indonésia