Paprangan Kadesh

Paprangan Kadésh (utawa Paprangan Qadesh), ya iku paprangan antarané prajurit Kamaharajan Mesir kang dipanggedhèni déning Pirngon Ramesses II ngelawan Kamaharajan Het kang dipanggedhèni déning Muwatalli II. Pertempuran iki ana ning kutha Kadesh ning kali Orontes, panggon kang saiki dadi pérangan tekaRepublik Arab Suriah.

Pertempuran iki kedaden ing taun 1274 SM, lan salah sijining pertempuran tuwa dhéwé kang kecatet ing sajarah kang dingertèni rincian taktik lan formasine.
Pertempuran Kadésh uga mungkin pertempuran kang meluake kereta perang paling akèh, kira-kira antarané 5,000–6,000 kereta perang digunake déning loro pihak ing paperangan mau.

pungkasan teka pertempuran iki ora dimangerti sèng pasti, amarga pihak Mesir lan Het padha-padha mengklaim duwé kamenangan. déné semono konflik antarané bangsa Mesir lan Het dipungkasi karo kesepatan damai sauntara taun sakbare pertempuran iki. Perjanjian damai mau kui kasepakatan internasional katulis tuwa dhéwé kang isih nganti saiki.

Sumber 
Sumber informasi peristiwa iki ya iku saka cathetan Mesir sipertempuran iku. Mutu umum akurasi teka lapuran kui diterima meski ana pira-pira kesalahan faktual lan propaganda. Sifat bombastis versi Ramesses II dhéwé wis sue dipercaya. Versi Mesir kang bahas Pertempuran Kadesh iki dicatet ing 2 wujud utama kang kakenal Puisi lan Buletin. Puisi wes dipercaya dadi sajak kang aktual, dibandingke karo lapuran prosa kang mirib karo kang wis dicatet  para firaun liyané, ngono uga Buletin kang dadi katerangan dawa kang mbarengi relief. Prasasti iki diulangi kaping pira-pira ambalan (Buletin kaping 7 lanPuisi kaping  8 ing njero kuil Abydos, Luxor, Karnak, Abu Simbel dan Ramesseum).

Liyane cathetan dawa iki, ana uga katerangan-katerangan cekak kang digunake kanggo nunjuke pira-pira unsur pertumpuran iki. Saliyané prasasti, ana kedaden tekstual kang diabadike ing Papirus Raifet lan Papirus Sailler III. Kedaden-kedaden kang padha kui uga mau ing sapucuk surat teka Pirngon Ramesses II marang Hattusili III, kang ditulis kanggo nanggepi keluhan Hattusili kang wis ngejek marang panggambaran kang jaya mengenai pertempuran kui déning sang Pirngon.

Catatan Het mengenai pertempuran kui, uga surat ing dhuwur, wis ditemuake ing Hattusa, nanging ora ditemuke catatan kedaden kang nggambarke pérangan teka paristiwa kampanye militèr. Alih-alih, ana pira-pira catatan kang nyebutke pertempuran kui dalam konteks paristiwa liyané. Secara mirunggan hal iki kelakon ing Hattusili III. Kanggo dhèwèké pertempuran kui nandake tonggak bersejarah ing karire, amarga ndekne mèlu peran ing nyelesekke konflik antarané Mesir lan Het.

Para arkeolog ora bisa nguji kanthi bébas saben kedaden kang dicaturaké manèh ing catatan Mesir lan Het mengenai Pertempuran Kadesh. Pengetahuan pertempuran sekabehe berasal teka lapuran-lapuran kang ana ing catatan Mesir lan Het, sakuntara kalorone padha  tidak sepakat siji marang liyané, yakui yèn padha-padha pihak ngeklaim duwé kamenangan ing pertempuran mau.

Meski ana luwih akèh bukti ing wujud tèks lan relief témbok ngenai pertempuran iki tinimbang pertempuran lyane ing Timur Dekat Kuno, meh kabèh isi rincian teka sudut pandang wong Mesir, lan bener lapuran ilmiah kapisan ngenai pertempuran iki, digawé déning James Henri Breasted taun 1903, njiuk bukti teka Mesir kaliyan barès lan ngasumsi kemenangan gedhé Mesir. Ndekne yakin sumber-sumber kui dimungkinke merekonstruksi pertempuran kui mesti bener.

Latar belakang 
Banjur ngusir wangsa kaping 15 Hyksos, para penguasa pribumi Karajan anya Mesir dadi luwih agresif ing duwé manèh kekuasaan wates nagara. Thutmose I, Thutmose III lan putra lan wali ratu Amenhotep II ngelakokake pira-pira pertempuran teka Megiddo ngalor tekan Kali Orontes, kalebu konflik karo Kadesh.

Akeh cathetan kampanye Mesir  wantara taun 1400 SM lan 1300 SM ngetoke ora stabile umum ing wewengkon Djahi. Pamaréntahan Thutmose IV lan Amenhotep III ora menonjol, kecuali Mesir terus-terusan kilangan wewengkon kekuasaan amarga direbut déning Karajan Mitanni ing Suriah utara.

Pada akir wangsa kaping 18 Mesir, Surat Amarna mencaritakan kisah mengenai berkurangnya prabawa Mesir di wewengkon itu. Bangsa Mesir menunjukkan minat yang terus menurun terhadap wiayah ini hingga penghujung mangsa wangsa. Horemheb, penguasa terakhir wangsa ini, yang melakukan kampanye militèr di wewengkon ini, padha akhirnya wiwit membuat orang Mesir kembali tertarik padha wewengkon ini.

Prosès iki dilanjutke ing wangsa kaping 19. Kaya ramane Ramesses I, Seti I komandan milter lan merjuangke memulihke Kamaharajan Mesir kaya ing mangsa ratu-ratu Thutmose meh seabad sadurungé. Prasasti ing témbok kuil Karnak ncatet rincian kampanye militere marang Kanaan lan Suriah. Ndekne nggowo 20.000 wadya lan kembali nguwasani manèh pos-pos Mesir kang mbiyèn dijarke lan nempatke garnisun ing kutha-kutha kui. Ndekne nyepakati perdamaian ora resmi karo bangsa Het, duwé kendali ing wewengkon pasisir sedawane Laut Tengah, lan neruske kampanye militèr ing Kanaan. Kampanye militèr kang ke2 ndadeake ngerebut Kadesh (ing kana ana prasasti digawé memperingati kemenangane) lan Amurru. Putra sisan pewarise, Ramesses II, uga mèlu sarta ing kampanye kui. Catatan sajarah kang ana nunjukke pesenan senjata ana jumlah kang akèh déning Ramesses II setaun sedurunge ndekne lumakuake èkspèdhisi ing Kadesh taun lima pemerintahane.

Nanging, ing suatu waktu, apik Kadesh lan Amarru dikuasai manèh marang bangsa Het. Ana perdebatan ngenai apa kang sebenare kedaden ing Amarru. Miturut Trevor Bryce meski wewengkon kui tiba manèh marang kendali Het, luwih gedhé kamungkinan Amurru tetep dadi nagara ngisoran Het.

Peristiwa kang ngarepi Pertempuran Kadesh yakui kampanye awal Ramesses II ing Kanaan. Wantara taun kepapat pemerintahanne, ndekne bergerak ngalor ngeleboni Suriah. Karepe ya iku kanggo ngerebut manèh Amurru mungkin uga upaya kanggo nyelidiki, mastiake kesetian nagara ngisorane, lan njelajahi kondisi medan kanggo pertempuran kang mungkin kedaden. Perebutan manèh Amurru déning Ramesses gawé Muwatalli obah ngidul kanggo ngadepi prajurit Mesir. Ramesses ngalor ing taun kelima pemerintahane lan ngadepi prajurit Het ing Kadesh.

Kampanye Kadesh 
Pasukan Ramesses nyeberangi wates Mesir ing mangsa semi taun kelima pemerintahane lan sawisé berarak wantara sewulan, tiba ing wewengkon Kadesh teka arah kidul.

Raja Het, Muwatili, seing wis mengumpulke pira-pira sekuthu (antarané ya iku Rimisharriana, ratu Aleppo)  ndokok wadyabalae ing mburi "Kadesh Lama". Nanging Ramesses, amarga disesatke déning 2 wong mata-mata kang ketangkep déning prajurit Mesir, ngira prajurit Het ijeh adong ing Aleppo, ndadeake ndekne ngakon wadyabalae ngedeke pekemahan.

Pasukan 
200px|thumb|right|Ilustrasi prajurit infantri Kamaharajan Het.
Ing mangsa semi taun kaping lima pemerintahane, trepe ing wulan Mèi 1274 Sedurung Masehi, Ramesses ngelakokake kampanye teka kutha krajané Pi-Ramesses (Quantir modhèren). Ramesses mimpin prajurit kang kapérang dadi 4 divisi: Amun, Re (P're), (Suteh), lan divisi Ptah kang ketoke anyar digawé. Ana uga prajurit kang didokumentasike wujud èlèk kang diarani nrnn (Ne'arin utawa Nearin), amarga ndekne kui wadya bayaran Kanaan kang ngabdi marang Mesir utawa malah wong Mesir kang ditinggalke déning Ramesses II ing Amurru, kanggo ngamanke pelabuhan Sumur. Divisi iki ameh duwé peran kang wigati sanget ing pertempuran. Sung uga wigati ya iku tekané prajurit Sherden ing prajurit Mesir. Iki kui kaping sijiné ndekne ketok dadi wadya bayaran Mesir, lan ndekne mengko mènèhi peranan kang saya sue saya wigati ing jero sajarah Jaman Perunggu Akhir, ing pungkasané muncul ing antarané Bangsa Laut kang ngobrak-abrik Mediterania ing akir Jaman Perunggu.

Mark Healy, ing bukune Armies of Pharaoh, ncermati:

Inh pihak Het, Ramesses II ncatet pratélan dawa  kang isiné 19 sekuthu Het kang digawa Muwatalli mareng Kadesh. Pratélan iki wis ngundang minat kang gedhé sèng taunan suene amarga jadi tantangan kanggo mgidentifikasi sekabehe lokasi ing kana, amarga pratélan kui nggambarke bentangan luas nagari-nagari taklukan Het, lan amarga ana pira-pira laladan ing Anatolia kulon, kang kayake ngeliputi wong Dardania kang diarani déning Homeros.

Iki pratélan sekuthu kang dicatet déning Ramesses:

Liyane para sekuthu iki, ratu Het uga ngerahke pira-pira suku Shasu lokal.

Pertempuran

Serangan Het 

Ramesses II menggambarke tekané ing medan perang dalam dua prasasti utama kang di tulis ngenani palagan iku. Judule Puisi lan Buletin. Ana ing Puisi tertulis:

Samentawa  ana ing Buletin tertulis:

Ketika Ramesses lan prajurit Mesir lumaku maju kira-kira 11 kilomèter saka Kadesh, sisih kidul Shabtuna, sira ketemu wong loro Shasu (kaum pengembara) kang memberitahunya bahwa bangsa Het ana ing "lemah Aleppo, ing lor Tunip" 200 kilomèter adohe ing kana, tembung mereka, prajurit Het "(terlalu) wedi marang Pirngon, KKK, kanggo teka ngidul.<ref
 name="Wilson">Wilson, John A. (July 1927). The Texts of the Battle of Kadesh. The American Journal of Semitic Languages and Literatures, 34(4), hlm. 278</ref> Cerita iki miturut naskah-naskah Mesir, ya iku lapuran palsu kang diperintahke dhening wong Het "kanggo maksud agawe mencegah prajurit Baginda nyiapke tempur nglawan musuh saka  Hatti." Pengintai Mesir  balik ana ing perkemahan kanggo nggawa tawanan kang jumlahe loro Het kang anyar. Ramesses II baru mengetahui kaanan sakbenere kang bahaya bisa mata-mata iku dicekel, dipilara lan dipeksa ngungkap kaanan sebenere. Amarga disiksa, golongan mata-mata keloro ngungkap bahwa seluruh wadya Het lan ratu Het sakbenere wis cedhak

Serangan Mesir 
Ramesses lajeng mimpin langsung pira-pira serangan marang barisan Het bareng karo pengawal pribadine, ana pirang kereta perang saka divisi Amun, lan wong-wong kang slamet saka divisi Re kang sadurungé wis dipeksa mundur. Sira manfaatke kemampuan manuver kereta-kereta perangnge kang luwih unggul sarta kakuwatan lan jangkauan busur campur Mesire, kang mencarke lan nyerang prajurit kereta perang Het kang keselen.

Sakmentawa iku, prajurit Het, kang yakin déné musuhe wis dipeksa mundur sakpenuhe, akhire mandeg njarah perkemahan prajurit Mesir. Kanthi  tumindhak demikian, mereka dadi sasaran empuk kanggo serangan balesan Ramesses. Tindakan Ramesses éntuk kasil ndésak prajurit Het mundur bali marang arah Orontes lan ngadohi saka perkemahan Mesir. Sakmentawa ana ing pengejaran saliyané, kereta perang Het kang luwih abot bisa disusul kanthi gampang lan dilumpuhke dhening kereta perang Mesir kang luwih enteng lan rikat.

Anggoné mederita serangan balesan ykang signifikan, Muwatalli isih duwé sejumlah prajurit kereta perang lan infantri cadangan ditambah manèh déning dinding-dinding kutha. Nalika prajurit Het kang mundur wis tekan kali, sira merintahake éwon kereta perang liyané kanggo nyerang prajurit Mesir, unsur prajurit kang kuwat meliputi bangsawan kelas nduwur kang ngubengi ratu. Nalika prajurit Het bali tekan perkemahan Mesir, rombongan prajurit Ne'arin saka Amurru teka ndadak. Iki anggawe kaget prajurit Het. Ramesses uga wis ngatur wadyabalae lan, nyambi mengharapkan bantuan, uga nyerang saka perkemahan.

Saikuse dilancarke enem serangan, prajurit Het nyaris terkurung, lan wadya kang slamet kudu ngelangi "kanthi perasaan kang hina", nyerangi bali kali Orents kanggo nggabung karo infantri mereka. kajepit ana ing sungai Orontes, unsur-unsur prajurit Het kang kasisa ora bisa nyusul rombongan prajurit kang lagi mundur, lan kapaksa ninggal kereta perang mereka lan berusaha nyeberangi kali Orontes. Peristiwa pelarian iki digambarke ana ing prasasti Mesir dadi "terburu-terburu", bahkan disebutke uga déné mereka "ngelangi sakcepate kaya baya." Ana ing prosesne, akèh saka mereka kang kelelep.

Akhir pertempuran 
Sesuk dinane, kedadian manèh pertempuran kepindho kang ora jelas sapa  kang dadi pemenange. Miturut lapuran Ramesses, Muwatili anjaluk gencatan senjata, lan banjur mangkono prajurit Mesir pikantuk kemenangan ana ing pertempuran iku. déné mangkono bab iki kemungkinan ya iku propaganda amarga bangsa Het ora nyatet penyelesaian kang mangkono. Catatan saka pihak Het menyatakan bahwa prajurit Mesir kapeksa ninggal medan perang ana ing kekalahan lan Kadesh tetep dikuasai déning Het. Sejumlah sejarawan modhèren berpendapat bahwa kedua pihak ora mikantuk kemenangan total. Ana prajurit Mesir déné Het uga menderita kurban kang akèh. Pasukan Mesir gagal ngancurke pertahanan Kadesh, sakmentawa prajurit Het gagal mikantuk kemenangan padahal awalé mereka wis mikantuk keunggulan.

Ora ana kesepakatan ing kalangan sejarawan bab hasil perang iku utawa apa kang luwih kedadian. Panemu kang munculan berkisar antara kemenangan prajurit Mesir, kaanan seri, lan kekalahan Mesir (uga anggapan déné lapuran-lapuran Mesir namung propaganda). Salah siji sejarawan kang yakin déné pihak Mesir ngalami kekalahan ana perang iki ya iku Egiptolog asal Iran, Mehdi Yarahmadi.

Ngisor iki ya iku wong-wong Het kang kacatet palastra ana ing pertempuran mau

Uga delengen 
 Pratélan ratu Mesir \bkuna\b
 Nagara-nagara Suriah-Het
 Taktik kereta perang

Catatan kaki

Rujukan

Bibliografi 

Aly, Ahmed. (2004). The Egyptian Way of War: The Tradition of Excellence Confronts the 21st Century . Kansas: School of Advance Military Studies.
Bauer, Susan Wise. (2010). Sajarah Dunia Kuno. Jakarta: Elex Media Komputindo. ISBN 978-979-27-9043-6
Breasted, James Henry. (1906). Ancient Records of Egypt: Historical Documents. Chicago: The University of Chicago Press.
Breasted, James Henry. (1908). A History of the Ancient Egyptians . Montana: Kessinger Publishing.
Bryce, Trevor. (2005). The Kingdom of the Hittites. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-927908-Xm.
  

Gardiner, Alan. (1975). The Kadesh Inscriptions of Ramesses II. Michigan: Griffith Institute.
Goetze, A. (1975). The Hittites and Syria (1300-1200 B.C.), dalam Cambridge Ancient History. Cambridge: Cambridge University Press. 
Grimal, Nicolas. (1994). A History of Ancient Egypt. Oxford: Blackwell Books.

Healy, Mark. (2000). Armies of the Pharaohs. Oxford: Osprey Publishing.
Healy, Mark. (1993). Qadesh 1300 BC: Clash of the Warrior Kings. Oxford: Osprey Publishing.
James, T. G. (2007). Pharaoh's People: Scenes from Life in Imperial Egypt. New York: I.B. Tauris.
Kitchen, K. A. (1996). Ramesside Inscriptions, Vol. 2. Oxford: Blackwell Publishing Limited.
Lichtheim, Miriam. (1978). Ancient Egyptian Literature, Vol. 2: The New Kingdom. Berkeley: University of California Press
Moran, William L. (1992). The Amarna Letters. Maryland: Johns Hopkins University Press
Murnane, W. J. (1990). The Road to Kadesh: A Historical Interpretation of the Battle Reliefs of King Sety I at Karnak . Edisi Revisi Kedua. Chicago: The Oriental Institute. ISBN 0-918986-67-2
Oakes, Lorna. (2003). Pyramids, Temples & Tombs of Ancient Egypt: An Illustrated Atlas of the Land of the Pharaohs. Leicester: Hermes House.
Pritchard, James B. (1969). Ancient Near Eastern Texts. Princeton, ISBN 978-0-691-03503-1. (ANET), "The Asiatic Campaigning of Ramses II,"
Toynbee, Arnold. (2004). Sajarah Umat Manusia. Yogyakarta: Pustaka Pelajar. ISBN 979-3477-74-1
Tyldesley, Joyce. (2000). Ramesses II: Egypt's Greatest Pharaoh. London: Penguin Books.
Wilson, John A. (1951). The Culture of Ancient Egypt. Chicago: University Of Chicago Press.

Bacaan lanjutan 
Pasaribu, Saut. (2011). Pertempuran-Pertempuran Dahsyat Jaman Kuno. Yogyakarta: Golden Books. ISBN 978-602-98039-0-7

Pranala njaba 

 End of Egyptian–Hittite hostilities
 Hittite version of the Peace treaty of 1258 BC
 The Battle of Kadesh in the context of Hittite history
 Battle of Kadesh
 The actual Battle of Kadesh
 The Eternal treaty from the Hittite perspective

1270-an SM
Konflik abad kaping 13 SM
Pertempuran melibatkan Mesir \bkuna\b
Pertempuran melibatkan Kamaharajan Het
Pertempuran melibatkan Kanaan
Kanaan
Sajarah militèr Suriah
Ramesses II