Tjen Ling Kiong

Klenteng Tjen Ling Kiong utawa Zhen Ling Gong, sinebut uga kanthi jeneng Klenteng Poncowinatan, ya iku papan  ngibadah agama Khonghucu kang mapan ing Kitha Yogyakarta. Klenteng iki mapan ing wewengkon Poncowinatan kang misuwur minangka laladan Pecinan lan minangka kelenteng tuwa dhéwé ing Yogyakarta. Kongco kang dipuja ing Kelenteng iki ya iku Kwan Tie Koen.

Ètimologi
Jeneng Tjen Ling Kiong minangka dhialèk Hokkien. Sawisé  diterjemahaken ing basa Mandarin dadi Zhèn Líng Gōng.

Zhèn 镇 duwé teges "mènèhi tekanan; dadi tenang; ndiluk; neken; jaga; garnisun; ngademaken (panganan utawa ombenan). Líng 靈 ateges "rikat; waspada; duwé khasiat; efektif; dadi nyata; jiwa; nyawa kang mangkat; peti mati". Gōng 宮 ateges "pura; kuil; pengebirian (minangka hukuman kopral); nada sepisanan ing skala pentatonik".

Sajarah

Pangyasa
Klenteng Tjen Ling Kiong dipunyasa kanthi izin Sri Sultan Hamengkubuwono VII minangka panjalukane warga Tionghoa ing Yogyakarta ing mangsa iku. Kanggo patujon mau, pihak Karaton Ngayogyakarta Hadiningrat ngibahake lahan kang minangka papan pangyasa klenteng nganti seprene. Pangyasa diwiwiti ing taun 1881 lan rampung ing taun 1907.

Bebarengan karo yasan kelenteng, saduwuring lahan hibah mau uga dimadegake Sekolah Dasar Tionghoa modhèren kanthi jeneng Tiong Hoa Hwee Koan (THHK), dhedhasar Akta Pendirian No. 24 tanggal 19 Juni 1907. Nanging anané tekanan pamaréntah Walanda ing mangsa iku, sekolah iki dibubaraké taun 1938. Saikine yasan tilas THHK digunakaken denin Yayasan Wiyata dan Pengajaran Nasional (YPPN).

Yasan warisan budaya
Yasan Kelenteng Tjen Ling Kiong éntuk "Pangaji-aji Pelestarian Warisan Budaya 2005" kanthi kategori "Yasan Ibadah'". Pangaji-aji tersebut ditandatangani olèh Sri Sultan Hamengkubuwono X selaku Gubernur Daerah Istimewa Yogyakarta padha tanggal 20 Dhésèmber 2005.

Parusakan
Kelenteng Tjen Ling Kiong rusak sawisé ana tumindak vandal saklompok wong ing tanggal 24 Juni 2013. Karusakane ana ing pérangan irung lan cangkem rong patung qilin kang kagawé saka watu kali wutuh. Rong patung mau dimapanake ngapit lawang utama kelenteng. Laporan parusakan ditangani déning Dinas Kebudayaan DIY, ya iku penyidik punggawa nagari sipil Balai Pelestarian Cagar Budaya, lan Polda, amarga Yasan kelenteng Tjen Ling Kiong minangka salah sijiné yasan cagar budaya ing Yogyakarta.

Arsitektur
Yasan kelenteng Tjen Ling Kiong duwé wujud pasagi panjang. Bagiyan pyak kelenteng kapaesi loro patung naga kang adhep-adhepan, déné rong lawang kang digunakaké minangka pintu masuk kapaesi lukisan Déwa Pintu Men Shen. Kajaba iku, pintu masuk'' ing jero kelenteng diapit rong patung qilin kang kagawé saka watu. Werna yasan kelenteng didominasi warna abang kang ngemot teges bengungah miturut tradisi Tionghoa.

Emper ing ngarep yasan kelenteng  amba banget lan diwatesi témbok pagar. Emper mau uga digunakaken kanggo lahan parkir kendaraan para pengunjung Pasar Kranggan kang mapan ing ngarepe dalan kelenteng.

Pratélan altar
Thien Kong
Kwan Tie Koen
Tien Sang Sing Bo
Kong Ce Cun Ong
Hock Tek Cin Sin; Tay Lou Su; Dong Chu Shi Ming Xin Jun; Ben Gong Dang Jia Pu Sa
Bai Hu Qiang Jun
Sakyamuni Buda; Wen Su Su Li Po Sat; Phu Sien Po Sat; Se Ta Tien Wang
Yu Wang Da Di; Bao Sheng Da Di; Cai Bo Xing Jun; Tai Bai Xing Jun; Hua Tuo Xian Shi
Tai Sui Xing Jun
Tian Shang Bai Gong
Kwan Im Poo Sat, Cien So Kwan Im
We Do Poo Sat
Ciu Thien Sien Nie; Sie Hay Nyong Nyong; Jit Sien Nie
Nabi Konghucu
Tie Co Ong Po Sat; Cu Se Poo Sat; Fa Kong Fa Mu; Thay Sang Law Cin; Tu Di Gong
Chong Zen Dien; Jay Sen Ya; Hian Thian Siang Tie

Uga delengen

Rujukan 

Klenteng di Indonésia
Budaya Tionghoa