Hak manungsa ing Chad

Hak manungsa ing Chad diandharaké nduwé setatus kang "ala"; tuladhané, Freedom House netepaké Chad minangka "Ora Mardika" ing sajroning hak manungsa. Chad éntuk skor 7 ing hak pulitik lan 6 ing kamardikan sipil (skor 1 ing kéné iku paling mardika, senadyan skor 7 iku paling ora mardika).

Miturut Dhépartemen Jaba Nagari Amérika Sarékat, "Cathetan praktik hak manungsa kang ala déning pamaréntah malah samsaya ala saben tauné; pasukan kamanan nindakaké akèh planggaran hak manungsa kang temenan." Planggaran kang katindakaké antarané ya iku pepati ing jaba ukum, njotosi, nyiksa, lan ruda peksa déning pasukan kamanan; matesi kamardikan wicara, pèrs, lan sarékat; panangkepan lan panahanan sawenang-wenang; lan korupsi kang ambek sawenang-wenang. Pasukan kamanan nindakaké tumindak mangkono lan planggaran liyané, nanging mèh ora tau kena pidana.

Amnesty International nglapuraké yèn "Kaanan ora aman sumebar ing Chad pérangan wétan kang kaanané mbebayani tumrap wong wadon, kang nandhang planggaran hak manungsa, kaya ta ruda peksa nalika désané diserang" déning milisi Janjawid saka Sudan. Wong wadon ngalami diskriminasi lan piala. Sunat pawadonaning wong wadon–kang satemené ilégal–isih akèh katindakaké.
Tumindak ala marang wartawan lan aktivis hak manungsa uga kadhokumèntasi saha panganggoning wadyabala bocah cilik déning pasukan kamanan Chad kang kalapuraké déning pirang-pirang organisasi hak manungsa.

Transparency International ndadèkaké Chad minangka salah siji nagara paling korup ing donya. Ing 2007, Chad éntuk skor 1,8 saka 10 ing Indhèks Persèpsi Korupsi (skor 10 iku kang paling ora korup). Mung Tonga, Uzbèkistan, Haiti, Irak, Myanmar, lan Somalia kang skoré luwih asor. Uga kritik marang tilas Présidhèn Idriss Déby ngenani tuduhan kronisme lan pilih kasih marang ètnisé dhéwé, wong Zaghawa.
Pamilu ing Mèi 2006—Déby mimpang ing masa jabatan kateluné—diboikot déning oposisi, ngritik yèn asil pamilu iku curang. Pamilu sadurungé ing 2006 uga dikritik mawa alesan kang padha, dianggep curang déning péhak oposisi, senadyan ta ana tim pangamat saka nagara asing kang ngandharaké yèn pamungutan swara katindakaké "tanpa masalah utawa intimidasi kang gedhé".

Kaanan historis 
Ing isor iki kapacak bagan peringkat Chad awit 1972 ing lapuran Freedom in the World kang dibabar taunan déning Freedom House. Peringkat 1 iku "mardika"; 7, "ora mardika".

Prajanjèn internasional 
Solahé Chad ngenani prajanjèn hak manungsa internasional:

Uga delengen 

 Kamardikan agama ing Chad
 Dol-tinuku manungsa ing Chad
 Panyénsoran lan pangawasan internèt ing Chad
 Hak LGBT ing Chad
 Pulitik ing Chad

Cathetan 
1.Gatèkna yèn "Taun" ing kéné satemené "Taun nalika dilapuraké". Mangkono iku, katrangan kang tinengeran taun 2008 iku lapuran kang dibabar taun 2009, lan sabanjuré.
2.Per 1 Januari.
3.Lapuran taun 1982 ngrakup taun 1981 lan paruh kapisan taun 1982, lan lapuran taun 1984 sabanjuré ngrakup paruh kapindho taun 1982 lan sakabèhing taun 1983. Kanggo kaprasajan, rong lapuran "setaun setengah" kang nyimpang iki wis dipisah dadi lapuran telung taun lumantar interpolasi.

Rujukan

Pranala jaba 
 Lapuran Taunan ing taun 2012, déning Amnesty International
 Lapuran Freedom in the World taun 2012, déning Freedom House
 Tinjonan Chad déning Tinjonan Umum Saben Mangsa saka Dhéwan Hak Manungsa Pasarékatan Bangsa-Bangsa, 5 Mèi 2009. (Skrol mangisor ngliwati Belize.)

Hak manungsa
Chad