Thai

Praja Thai , kadhangkala uga karan Mueang Taek, iku nagara ing Asia Kidul-Wétan kang wewatesan kaliyan Laos lan Kamboja ing sisih wétan, Malaysia lan Lempongan Siam ing sisih kidul, lan Myanmar lan Laut Andaman ing sisih kulon. Thai biyèn dikenal minangka Siyem (Ind: Siam) nganti tanggal 11 Mèi 1949. Tembung "Thai" (ไทย) tegesé "kaluwaran" ing basa Thai, nanging uga bisa ngrujuk ing sukuwangsa Taek, saéngga njalari jeneng Siam isih dipigunakaké ing kalangan wong-wong Thai mligi kaum sisithik (Ind: minoritas) Tionghoa.

Sajarah 
Wiwiting Praja Thai kanthi tradhisional kagandhèngaké karo sawijining Kraton kang cendhèk umuré, Kraton Sukhothay kang diadegaké ing taun 1238. Kraton iki sabanjuré diterusaké Kraton Ayutthaya kang diadegaké ing tengahan abad angka 14 lan kanthi ukuran luwih gedhé katimbang Sukhothay Kabudayan Praja Thai diprabawani déning Tiongkok lan Barata. Hubungan karo sawatara nagara gedhé Éropa diwiwiti ing abad angka 16 nanging sanadyan ngalami papenet kang kuwat, Praja Thai tetep tahan minangka siji-sijiné nagara ing Asia Kidul-wétan kang ora tau dijajah déning nagara Éropa, sanadyan prabawa Kulon, kalebu anceman kakerasan, nggawe owah-owahan ing abad angka 19 lan anané kalonggaran tumrap sudagar-sudagar Britania.

Sawijining revolusi damai ing taun 1932 njalari diwiwiti monarki konstitusional. Sadurungé dikenal kanthi jeneng Siam, nagara iki ngganti jeneng internasionalé dadi "Thailand" (Tanah Thai) ing taun 1939 lan kanggo sabanjuré, sawisé tau sapisan ngganti manèh menyang jeneng lawas pasca-Perang Donya II. Ing perang mau, Praja Thai sekuthu karo Jepang; nanging nalika Perang Donya II rampung, Praja Thai dadi sekuthu Amérika Sarékat. Sawetara kudeta kalakon sajeroning taun-taun sawisé rampung perang, nanging Praja Thai wiwit owah dadi nagara dhémokrasi wiwit taun 1980-an.

Parnggalan Praja Thai didhasaraké ing Taun Buda, kang luwih rikat 543 taun katimbang patanggalan Kulon. Taun 2000 Masehi padha karo taun 2543 sajeroning patanggalan Praja Thai.

Ing 26 Dhésèmber 2004, pasisir kulon Praja Thai diterjang tsunami kang dhuwuré 10 mèter sawisé anané lindhu Samodra Hindhia 2004, niwasaké 5.000 jiwa ing Praja Thai, lan setengahé wujud wisatawan.

Ing wiwitan 2005 ana sawijining tragedi ing Praja Thai Kidul kang duwé populasi mayoritas Muslim. Watara 70 jiwa tiwas akibat kakerasan déning rezim Shinawatra. Akèh nagara kang ngecam tragedi iki. Nanging sajeroning pamilihan kepala papréntahan, Thaksin Shinawatra maréntah manèh nagara iki kanggo patang taun sabanjuré.

artatata 
Sawisé nikmati rata-rata tuwuhing artatata (Ind: ekonomi) paling dhuwur ing donya wiwit taun 1985 nganti 1995-rata-rata 9% per taun-papenet spekulatif kang mundhak marang dhuwit Praja Thai, Baht, ing taun 1997 njalari krisis dhuwit lan meksa pamréntah ngambangaké Baht. Sawisé dipathok ing aji 25 Baht kanggo satu dolar AS, Baht nggayuh titik paling cendhèk ing kurang luwih 56 Baht ing sasi Januari 1998 lan artatatané mudhun nganti 10,2% ing taun kang padha. Krisis iki sabanjuré sumrambah menyang kawasan Asia.

Praja Thai miwiti babak pemulihan ing taun 1999; artatatané dadi kuwat watara 4,2% lan tuwuh 4,4% ing taun 2000, wujud asil saka èkspor kang kuwat-kang mundhak watara 20% ing taun 2000. Tuwuhing artatata ing taun 2003 dikira-kira 6,3%, lan 8% sarta 10% ing taun 2004 lan 2005.

Sèktor pariwisata mènèhi sumbangan kang gedhé marang artatata Praja Thai. Rawuhé wisatawan ing taun 2002 (10,9 yuta) nuduhaké angka kang mundhak 7,3% saka taun sadurungé (10,1 yuta).

Pamérangan administratif 
Praja Thai dipérang dadi 76 propinsi (changwat), kang diklumpukaké sajeroning 5 golongan propinsi. Jeneng saben propinsi asal saka jeneng kutha Kraton propinsiné.

Lor
 Chiang Mai
 Chiang Rai
 Kamphaeng Phet
 Lampang
 Lamphun
 Mae Hong Son
 Nakhon Sawan
 Nan
 Phayao
 Phetchabun
 Phichit
 Phitsanulok
 Phrae
 Sukhothai
 Tak
 Uthai Thani
 Uttaradit

Wétan
 Chachoengsao
 Chanthaburi
 Chonburi
 Rayong
 Prachinburi
 Srakaeo
 Trat

Kidul
 Chumphon
 Krabi
 Nakhon Si Thammarat
 Narathiwat
 Pattani
 Phang Nga
 Phattalung
 Phuket
 Ranong
 Satun
 Songkhla
 Surat Thani
 Trang
 Yala

Lor-wétan
 Amnat Charoen
 Buriram
 Chaiyaphum
 Kalasin
 Khon Kaen
 Loei
 Maha Sarakham
 Mukdahan
 Nakhon Phanom
 Nakhon Ratchasima
 Nongbua Lamphu
 Nong Khai
 Roi Et
 Sakhon Nakhon
 Sisaket
 Surin
 Ubon Ratchathani
 Udon Thani
 Yasothon

Tengah
 Ang Thong
 Ayutthaya
 Bangkok
 Chainat
 Kanchanaburi
 Lopburi
 Nakhon Nayok
 Nakhon Pathom
 Nonthaburi
 Pathumthani
 Phetchaburi
 Prachuap Khiri Khan
 Ratchaburi
 Samut Prakan
 Samut Sakhon
 Samut Songkhram
 Saraburi
 Sing Buri
 Suphanburi

propinsi-propinsi mau sabanjuré dibagi manèh dadi 795 dhistrik (Amphoe), 81 sub-dhistrik (King Amphoe) lan 50 dhistrik Bangkok (khet) (gunggung nganti taun 2000), lan dibagi-bagi manèh dadi 7.236 pariklumpuk (Tambon), 55.746 désa (Muban), 123 kotamadya (Tesaban), lan 729 dhistrik sanitasi (Sukhaphiban) (gunggung nganti taun 1984).

Pranala njaba 

 Pamaréntah Kerajaan Thailand-Situs resmi pamaréntah
 Thai Radio
 Thai TV
 Otoritas Pariwisata Thailand-Situs resmi pariwisata

 Kliping Kudeta Militer Thailand September 2006 

 
Karajan ing Asia Kidul-Wétan