Téisme

Téisme ing babagan agama komparatif ya iku kapercayan tumrap ananing dumara. Ing basa populèr, tembung téisme lumrahé mangku teges kantha klasik ngenani bathara utawa gusti pangéran ing agama-agama monotéis lan politéis.

Tembung téisme tumurun saka tembung Yunani theos kang artiné "bathara". Tembung téisme kapisanan dianggo déning Ralph Cudworth (1617–1688). Dhéfinisiné Cudworth mratélakaké, kang "ingaran para Téis ya iku kang percaya yèn ana dat kang sampurna saka alam kalanggengan kang nglantari ananing dumadi".

Éwadéné, atéisme iku racaké dingertèni minangka tampikan tumrap téisme saumumé, kaya ta nampik kapercayan tumrap bathara utawa déwa. Paham kang nganggep yèn ana-orané bathara utawa déwa iku ora dingertèni utawa ora bisa dingertèni ingaran agnostisisme.

Werna-warna Téisme

Monotéisme 
Monotéisme (digugu saka basa Yunani μόνος) ya iku kapercayan ing téologi kang percaya ananing kapitunggaling déwa. Ing agama monotéistis jaman modéren kaya ta Kristen, Agama Yahudi, Islam, Baha'i Faith, Sikhisme, Zoroastrianism, Eckankar lan wernaning agama Hindhu.

Polytéisme 
Polytéisme iku kapercayan ananing déwa kang punjul siji. Praktèké; lumrahé kalebu kapercayan ananing pantéon kusus ing para déwa kang bédha-bédha.

Pantéisme and panéntéisme 
 Pantéisme: Kapercayan jagad alam iki padha karo déwa, lan uga ora ana bédhané antara Dat Pancipta lan apa kang diciptakaké. Contoné iku karya-karyané Baruch Spinoza.
 Panéntéisme: Méh padha karo Pantéisme, kapercayan jagad alam iki padha waé karo déwa utawa para déwa. Nanging, uga percaya déwa utawa para déwa iku luwih kwasa dibandhing isining jagad alam. Contoné ya iku bentuk-bentuk Waisnawa.

Déisme 
 Déisme klasik ya iku kapercayan ananing paling ora satunggal déwa iku ana lan nyiptakaké jagad alam iki, nanging pancipta iku ora nduwéni kwasa kanggo ngatur jagad alam iki.

Autotéisme 
Autotéisme iku pandhangan, katuhanan iku èksternal apa ora, iku gumantung 'dhiri' lan dhiri iku nduwéni kwasa kanggo nggayuh katuhanan. Iki bisa dadi sepi ing pamrih, nuruting pangertening ciri tetélan ing étis, filosofis, lan pamimpining agama (kaya ta Yésus Kristus
lan Mahavira[citation needed]).

Téisme dhedhasar becik-orané 
 Eutéisme iku kapercayan déwa kang maha agung lan becik.
 Dystéisme ya iku kapercayan déwa kang maha becik, lan bisa waé ala.
 Misotéisme iku kapercayan ananing déwa, nanging déwa iku piala.

Cathethan Sikil