Ketumbar

Ketumbar utawa kerep dicekak Tumbar (coriandrum savitum) iku tetuwuhan sing kerep dienggo dadi bumbu. Sajeroning perdagangan obat tumbar dijenengi fructus coriandri. Sajeroning basa Inggris ditepungi minangka coriander lan ing Amérika|Amérika ditepungi minangka cilantro. Tetuwuhan iki asalé saka tlatah Sagara Tengah, Wétan Tengah, Éropah kidul lan sakiwa-tengené Laut Kaspia.

Klasifikasi 
Klasifikasi tumbar:
 Kingdom: Plantae (tetuwuhan)
 Subkingdom: Tracheobionta (tuwuhan mawa pambuluh)
 Super Divisi: Spermatophyta (ngasilaké wiji)
 Divisi: Magnoliophyta (ana kembangé)
 Kelas: Magnoliopsida (wijiné rong keping/dikotil)
 Sub Kelas: Rosidae
 Ordo: Apiales
 Famili: Apiaceae
 Genus: Coriandrum
 Spesies: Coriandrum sativum L.

Dhèskripsi 
Kayadéné sledri, tetuwuhan iki dhuwuré mung tekan sameter saka lemah. Lumrahé, tetuwuhan iki ditandur ing kebon-kebon laladan dhataran asor lan pagunungan.

Godhongé ijo kanthi pinggirian mawa grigi. Sauntara kembang mejemuké awangun payung masusun warna putih lan jambon. Wohé wanguné mèh bunder warna kuning masusun, yèn mateng wohé gampang dirontokaké. Wangun woh mèmper karo mrica, wujud wiji cilik-cilik kanthi dhiamèter 1-2 mm. Wohé sing cilik digaringké lan didagangaké, wangun gerusan utawa ora.

Mupangat 
Mupangat saka tuwuhan iki wis akèh dirasakaké ing manéka nagara. Tumbar saliyané kanggo bumbu masak uga bisa kagunakake kanggo bahan obat-obat tradisonal. Tumbar racaké digunakaké minangka palancar pancernan, peluruh entut (carminative), peluruh ASI (lactago), lan panambah nafsu mangan (stomachica).
 Tumbar bisa digunakaké obat weteng kembung, carané: tumbar, brambang, pinang sacukupe diuleg nganti alus, terus dicampur banyu nganti rata. Sawisé rata ramuan kang wis diuleni banjur ditemplekake ing weteng kang lara.
 Tumbar kanggo obat bileng lan radang payudara carané: tumbar, isi pinang, godhong sirih, rimpang bangle, lan gdhong pacar jawa diuleg nganti alus banjur dicampur banyu. Sawisé dicampuri banyu dioleske ing panggon kang lara.
 Tumbar kanggo obat blegudreg, carané: tumbar lan godhong seledri sacukupe, digodhog nganti umup banjur ditambahi seledri, banjur banyu godhogan disaring lan diombe nalika anget.
 Tumbar kanggo obat pilek, carané: tumbar, jahe, godhong putih, digodhog lan tamabah madu sacukupe, banjur banyune disaring,
yèn wis mateng diombe klanthi rutin.

Mupangat sing dijupuk saka tumbar iku saka godhong, wiji, lan woh. Saka kabèh pérangan iku ana kandhutan wujud sabinene, myrcene, a-terpinene, ocimene, linalool, geraniol, dekanal, desilaldehida, trantridecen, asem petroselinat, asem oktadasenat, d-mannite, skopoletin, p-simena, kamfena, lan felandren.

Khasiaté ora mung minangka palancar pancernan waé. Tumbar uga migunani kanggo ngurangi mumet sirah, muntah-muntah, influenza, wasir, radhang lambung, radhang payudara, campak, masuk angin, tekanan getih dhuwur, lan lemah syahwat.

Cathetan sikil

Uga delengen 

Bumbon crakèn
Apiaceae
Tetuwuhan jamu lan bumbu