Red devil (iwak)

Iwak red devil (Amphilophus labiatus) iku kalebu iwak saka kulawarga Cichlidae kang èndhemik ing Wadhuk Managua lan Wadhuk Nikaragua ing Amérika Tengah.

Iwak red devil (saka basa Inggris kang jarwané: sétan abang) jeneng ngèlmiahé Amphilophus labiatus lan saka wujudé mèmper karo seduluré A. citrinellus. Miturut panemuné Loiselle (1982), pamisahan dadi rong spésies kuwi adedhasar saka ciri morfologisé, ya iku saka bentuk lan ukuran rahang ngisor, iwak A.citrinellus duwé rahang kang luwih lancip tinimbang A.labiatus.

Wedharan 
Warnané iwak red devil ing alam bébas manéka rupa lan lumrahé warna abu-abu semu ijo lan sawetara ana kang warna jambon, abang utawa putih. Sawenèh iwak uga kanthi warna ireng ing sapérangan awaké. Sawenèh liyané uga duwé lambé kang kandel, sanadyan kaanan iki gumantung saka pangané ing habitat.
Iwak red devil asifat omnivora kanthi memangan iwak, crustacea, detritus, fitoplankton, zooplankton, tuwuhan, gegremet, larva gegremet, larva Chironomus sp., lan annelida. Iwak kang enom nyenengi mangan larva Chironomus sp., déné iwak diwasa nyenengi mangan iwak liya.

Tumangkar
Hasil panalitèn saka iwak red devil ing Wadhuk Kedhungamba nuduhaké menawa iwak red devil (A. labiatus) sepisanan mateng gonad ing ukuran dawa total watara 9,66-11,47 cm, déné jinis A. citrinellus ing ukuran total 7,9-11,95 cm. Fekunditas ing A. labiatus watara 677-1378 iji endhog lan ing A. citrinellus watara 631-2.771 iji. Diameter endhog A. labiatus watara 0,4-1,59 mm lan ing A. citrinellus  antarané 0,54-2,16 mm. Rumacake ukuran endhog A. labiatus lan A. citrinellus nuduhake manawa iwak iki kalebu iwak kang mijah sadawané taun lan ora bebarengan karo sapadha-padha jinisé (partial spawner).

Akuarium 
A. labiatus ditangkaraké déning manungsa kanthi jeneng pasaran red devil, jeneng umum kang padha bareng karo Amphilophus citrinellus, kang sajatiné luwih trep nganggo aran Midas Cichlid amarga tengeran warna kuningé. Salah jeneng iki uga kang kadhang gawé séjé pangertèn antarané pelanggan lan bakul sing ngedol loro-loroné, A. labiatus lan Amphilophus citrinellus.

Patrap 
Akuaris (pagawé akuarium) iwak red devil mratélakaké manawa iwak iki kalebu iwak kang ganas. Sipat ganas, untu kang rangas, lan rahang kang rosa ateges yèn iwak iki samesthiné manawa diingu kudu didèkèk ing akuarium kang gedhé.

Spésies iwak invasif 
Red devil kalebu gampang tumangkar. Sanadyan iwak iki diingu minangka kéwan klangenan, uga ana kang ucul utawa diculaké bendarané ing kali utawa tlaga banjur tumangkar.

Pirang-pirang wadhuk ing Indonesia wus kasrambah déning iwak red devil lan njalari rusaké prodhuksi iwak, amarga sipaté iwak red devil kang mangani iwak ukuran cilik, kalebu anakan iwak liya. Ing Wadhuk Sermo kalapuraké iwak iki mangan iwak wader, iwak mas, tawès, lan iwak nila. Uga iwak èndhemik wadhuk-wadhuk liyané padha kapangan iwak red devil. Cacah iwak red devil ing wadhuk Kedungamba (2006) nuduhake manawa cacah red devil ing wadhuk iku watara separo saka populasi iwak kang ana, déné iwak red devil kalebu iwak kang ora ana regane lan ora kena dikonsumsi.

Rujukan 
FishBase (2006) Eds. Froese, R. and D. Pauly. World Wide Web electronic publication. fishbase.org version (07/2006).