Jawa Wétan

Jawa Wétan (Carakan: ꦗꦮꦮꦺꦠꦤ꧀, basa Indonésia: Jawa Timur) iku provinsi ing Indonésia. Provinsi iki anané ing ujung wétan Pulo Jawa lan uga ngambah Pulo Madura lan pulo Bawéan. Kutha krajan provinsi iki yaiku kutha Surabaya sing uga kutha gedhé kaping 2 ing Indonésia.

Sajarah

Géografi 

110°54 bujur wétan nganti 115°57 bujur wétan lan 5° 371 lintang kidul nganti 8°48 lintang kidul.

Dhémografi

Papréntahan

Pratélan Daerah Tingkat II: 

 Kabupatèn Bangkalan
 Kabupatèn Banyuwangi
 Kabupatèn Blitar
 Kabupatèn Bojanegara
 Kabupatèn Bandhawasa
 Kabupatèn Gresik
 Kabupatèn Jember
 Kabupatèn Jombang
 Kabupatèn Kadhiri
 Kabupatèn Lamongan
 Kabupatèn Lumajang
 Kabupatèn Madhiun
 Kabupatèn Magetan
 Kabupatèn Malang
 Kabupatèn Majakerta
 Kabupatèn Nganjuk
 Kabupatèn Ngawi
 Kabupatèn Pacitan
 Kabupatèn Pamekasan
 Kabupatèn Pasuruan
 Kabupatèn Panaraga
 Kabupatèn Prabalingga
 Kabupatèn Sampang
 Kabupatèn Sidaharja
 Kabupatèn Situbandha
 Kabupatèn Sumenep
 Kabupatèn Trenggalèk
 Kabupatèn Tuban
 Kabupatèn Tulungagung
 Kutha Surabaya
 Kutha Batu
 Kutha Blitar
 Kutha Kadhiri
 Kutha Madiun
 Kutha Malang
 Kutha Majakerta
 Kutha Pasuruan
 Kutha Prabalingga

Kagunan lan Budaya 

Budaya Jawa Wétanan iku rada béda karo Budaya Jawa Tengahan sing akèh diwarnani karo Kraton Surakarta lan Ngayogyakarta Hadiningrat. Apa sing diarani budaya Jawa Wétanan iku kasebar wiwit sisih wétan Kali Brantas ing Kertosono, Nganjuk. Yèn ing sisih kulon kali, tansah warna Jawa Tengahan. Kajaba iku, budaya Jawa Wétanan diwatesi karo Kali Bengawan Sala ing Babat, Lamongan; Kandangan, Kadhiri; lan lor Kali Lesti ing Kabupatèn Malang.

Cakupan Budayaning Arèkan iki ya nganti tlatah Jember sanajan kacampur karo budayaning Madura. Tlatah budaya Jawa Wétanan iki paraké ing wewengkon Mancanagari lan Sabrang Wétan sing prabawa Kratoné ora kuwat. Tenger-tenger khasé yaiku:

 Egalitèr, yaiku ora pati nganggo unggah-ungguh lan iku lumrahé prabawa budaya pasisiran.
 Blak-blakan, yèn ngomong ora tèdhèng aling-aling, ora nganggo lambang-lambang sing lumrahé dianggo wong Jawa Tengahan.
 Basa, basa sing dianggo wong Jawa Wétanan utawa budaya Arèkan ora mbédakaké antaraning ngoko lan krama, kadhang ngoko lan krama bisa kacampur ing pangucapan.

Kagunan budayaning Jawa Wétanan iku diwiwiti saka budaya para tani, sing asalé ora saka kraton. Kagunané asalé saka rakyat lan dirasakaké akrab karo warga. Warnané kagunan Jawa Wétanan iki yaiku:

 Ludruk
 Wayang Jawa Wétanan
 Jogèd Topèng Malangan
 Tayub Térob
 Jogèd Ngrémo
 Jogèd Beskalan Putri Malangan
 Kagunan Parikan
 Réyog Panaraga
 Karapan Sapi
 Jogèd Rémo

Panganan lan Plesiran

Panganan kas 

 Rujak cingur
 Rujak petis
 Soto kupang Sidoarjo
 Soto ayam Lamongan
 sambel Lamongan
 Semanggi Suroboyo
 Lontong balap Wonokromo
 Pecel Madiun

Plesir 

 Kebon binatang
 Tugu Pahlawan
 Monumen Kapal Selam
 Songgoriti
 Selecta

Mitos lan Legenda 

 Roro Anteng lan Joko Seger
 Joko Tole
 Pak Sakera

Tokoh 

Tokoh-tokoh Jawa Wétan iki uga kalebu sing asal kelahiran Jawa Wétan.

Babagan pulitik 

 Mohammad Noer
 Pratélan Gubernur Jawa Wétan
 HOS Tjokroaminoto
 KH Mas Mansur
 Roeslan Abdulgani
 K.H. Abdurrahman Wahid
 K.H. Hasyim Asy'ari
 K.H. Wahid Hasyim
 Nurcholis Madjid

Babagan budaya 

 Emha Ainun Najib

Babagan ulah raga 

 Rudy Hartono
 Alan Budikusuma

Provinsi Indonésia
Géografi Indonésia