Japa-mantra

Japa-mantra (Carakan: ꦗꦥꦩꦺꦴꦤ꧀ꦠꦿ) iku ana sajroning kabudayan Jawa awujud unèn-unèn, tetembungan, utawa ukara kang pinercaya nduwèni daya magis. Istilah japa-mantra uga ateges donga (ꦢꦺꦴꦔ), sidikara (ꦱꦶꦢꦶꦏꦫ), utawa aji-aji (ꦲꦗꦶꦲꦗꦶ). Anggoné ngrapal japa-mantra bisa katujokaké marang Gusti, déwa-dèwi, makluk bangsa jin, barang klenik, tuwin marang dhiri pribadi utawa wong liya. Laku japa-mantra mèh waé bisa ditemoni ana ing sakabèhané tradhisi agama utawa kapitayan ing Jawa (lan uga kabudayan bangsa liyané).

Ètimologi 
Ing basa Jawa tembung japa-mantra kalebu tembung saroja, kang ateges rangkepan rong tembung kang nduwèni teges saèmper utawa mèh padha tegesé. Tembung japa-mantra kadadèn saka rong tembung, yaiku tembung 'japa' lan 'mantra', kang karoné iku nduwèni teges unèn-unèn, tetembungan, ukara utawa donga. Istilah japa-mantra uga saèmper karo tembung donga, sidikara, aji-aji, lan rapal.

Rapal 
Istilah rapal mligi dianggo kanggo ngarani pocapan kang wujud unèn-unèn. Lumrahé rapal bisa dipérang miturut objèk kang dipuja, ing antarané yaiku:

 Rapal kang ditujokaké marang Gusti/déwa-dèwi kanthi gegayuhan amrih apa kang dikarepaké bisa kasembadan.
 Rapal kang ditujokaké marang dhiri pribadi amrih badané bisa disurupi daya magis, saéngga awaké malih dadi kuwat lan digdaya.
 Rapal kang ditujokaké marang wong liya amrih badané wong liya iku disurupi daya magis utawa amrih nulak bala saka jroning wong iku.
 Rapal kang ditujokaké marang barang amrih barangé iku mau nduwèni daya magis utawa amrih ngilangi daya magis saka jroning barang iku.
 Rapal kang ditujokaké marang makluk gaib utawa lelembut amrih ngundang apadéné nulak lelembut iku mau.

Rajah 
Istilah rajah mligi dianggo kanggo ngarani kertas utawa dluwang tipis isiné japa-mantra kang wujud tulisan apadéné gambar.

Jimat 
Jimat iku barang kang sengaja diwènèhi daya magis sarana diwacakaké japa-mantra.

Panulak bala 
Rapal japa-mantra kang dirapalaké iku pinercaya déning sapérangan masarakat bisa nulak bala. Salah sijiné yaiku rapal mantra kang kamot sajroning tembang Dhandhanggula iki:

꧋ꦲꦤꦏꦶꦢꦸꦁꦫꦸꦩꦼꦏ꧀ꦱꦲꦶꦁꦮꦼꦔꦶ꧈ꦠꦼꦒꦸꦃꦲꦪꦸꦭꦸꦥꦸꦠ꧀ꦠꦲꦶꦁꦭꦫ꧈ꦭꦸꦥꦸꦠ꧀ꦠꦧꦶꦭꦲꦶꦏꦧꦺꦃ꧈ꦗꦶꦩ꧀ꦱꦺꦠꦤ꧀ꦢꦠꦤ꧀ꦥꦸꦫꦸꦤ꧀​ꦥꦤꦼꦭꦸꦃꦲꦤ꧀ꦠꦤ꧀ꦤꦤꦮꦤꦶ꧈ꦩꦶꦮꦃꦥꦁꦒꦮꦺꦲꦭ꧈ꦒꦸꦤꦤꦺꦮꦺꦴꦁꦭꦸꦥꦸꦠ꧀​ꦒꦼꦤꦶꦲꦠꦼꦩꦃꦲꦤ꧀ꦠꦶꦂꦠ꧈ꦩꦭꦶꦁꦲꦢꦺꦴꦃꦠꦤ꧀ꦮꦤꦶꦥꦼꦫꦏ꧀ꦲꦶꦁꦏꦩꦶ꧈ꦏꦼꦩꦠ꧀ꦢꦸꦢꦸꦏ꧀ꦥꦤ꧀ꦱꦶꦂꦤ꧉

Ana kidung rumeksa ing wengi | teguh ayu luputa ing lara | luputa bilai kabèh | jim-sétan datan purun | paneluhan tanana wani | miwah panggawé ala | gunané wong luput | geni atemahan tirta | maling adoh tan wani perak ing kami | kemat-duduk pan sirna

꧋ꦱꦏꦺꦃꦭꦫꦲꦥꦤ꧀ꦱꦩꦾꦧꦭꦶ꧈ꦱꦏꦺꦃꦲꦩꦥꦤ꧀ꦱꦩꦾꦩꦶꦫꦸꦢ꧈ꦮꦼꦭꦱ꧀ꦲꦱꦶꦃꦥꦤ꧀ꦢꦸꦭꦸꦤꦺ꧈ꦱꦏꦺꦃꦲꦶꦁꦧꦿꦗꦭꦸꦥꦸꦠ꧀​ꦏꦢꦶꦏꦥꦸꦏ꧀ꦠꦶꦧꦤꦶꦁꦮꦼꦱꦶ꧈ꦱꦏꦺꦃꦲꦶꦁꦮꦶꦱꦠꦮ꧈ꦱꦠꦺꦴꦒꦭꦏ꧀ꦠꦸꦠꦸꦠ꧀​ꦏꦪꦸꦲꦲꦺꦁꦊꦩꦃꦱꦔꦂ꧈ꦱꦺꦴꦁꦔꦶꦁꦭꦤ꧀ꦝꦏ꧀ꦒꦸꦮꦤꦶꦁꦮꦺꦴꦁꦊꦩꦃꦩꦶꦫꦶꦁ꧈ꦩꦾꦁꦥꦏꦶꦥꦺꦴꦤ꧀ꦤꦶꦁꦩꦼꦫꦏ꧀꧈

Sakèh lara apan samya bali | sakèh ama pan samya miruda | welas-asih panduluné | sakèhing braja luput | kadi kapuk tibaning wesi | sakèhing wisa tawa | sato galak tutut | kayu aèng lemah sangar | songing landhak guwaning wong lemah miring | myang pakiponing merak ||

꧋ꦥꦒꦸꦥꦏꦤ꧀ꦤꦶꦁꦮꦫꦏ꧀ꦱꦏꦭꦶꦂ꧈ꦥꦤ꧀ꦮꦶꦕꦫꦲꦶꦁꦱꦒꦫ꧈ꦠꦼꦩꦃꦲꦤ꧀ꦫꦲꦪꦸꦏꦧꦺꦃ꧈ꦢꦢꦾꦱꦫꦶꦫꦲꦪꦸ꧈ꦲꦶꦁꦔꦶꦢꦼꦂꦫꦤ꧀ꦥꦿꦮꦶꦢꦢꦫꦶ꧈ꦫꦶꦤꦼꦏ꧀ꦱꦩꦭꦲꦺꦏꦠ꧀​ꦱꦏꦛꦃꦲꦶꦁꦫꦱꦸꦭ꧀​ꦥꦤ꧀ꦢꦢꦶꦱꦫꦶꦫꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ꦲꦠꦶꦄꦢꦩ꧀ꦲꦸꦠꦼꦏ꧀ꦏꦸꦨꦒꦺꦤ꧀ꦝꦃꦲꦼꦱꦶꦱ꧀​ꦥꦔꦸꦕꦥ꧀ꦤꦧꦶꦩꦸꦱ꧉

Pagupakaning warak sakalir | pan winaca ing sagara asat | temahan rahayu kabèh | dadya sarira ayu | ingideran pra widadari | rineksa Malaékat | sakathahing Rasul | pan dadi sarira tunggal | ati Adam utekku Bagéndha Esis | pangucap Nabi Musa ||

꧋ꦤꦥꦱ꧀ꦏꦸꦤꦧꦶꦔꦶꦱꦃꦭꦶꦤꦸꦮꦶꦃ꧈ꦤꦧꦶꦪꦏꦸꦥ꧀ꦥꦼꦩꦶꦪꦂꦱꦤꦶꦁꦮꦁ꧈ꦪꦸꦱꦸꦥ꧀ꦲꦶꦁꦫꦸꦥꦏꦸꦩꦁꦏꦺ꧈ꦤꦧꦶꦢꦮꦸꦢ꧀ꦱ꧀ꦮꦫꦏꦸ꧈ꦗꦼꦁꦱꦸꦭꦺꦩꦤ꧀ꦏꦱꦼꦏ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦩ꧀ꦩꦩꦶ꧈ꦤꦧꦶꦆꦧꦿꦲꦶꦩ꧀ꦚꦮ꧈ꦆꦢꦿꦲꦶꦱ꧀ꦲꦶꦁꦫꦩ꧀ꦧꦸꦠ꧀ꦏꦸ꧈​ꦨꦒꦺꦤ꧀ꦝꦃꦭꦶꦏꦸꦭꦶꦠ꧀ꦠꦶꦁꦮꦁ'ꦒꦼꦠꦶꦃꦢꦒꦶꦁꦄꦧꦸꦧꦏꦂꦈꦩꦂꦤꦼꦁꦒꦶꦃ꧈ꦧꦭꦸꦁꦨꦒꦺꦤ꧀ꦝꦃꦈꦱ꧀ꦩꦤ꧀꧈

Napasku Nabi Ngisa linuwih | Nabi Yakup pemiyarsaningwang | Yusup ing rupaku mangké | Nabi Dawud swaraku | Jeng Suléman kasektèn mami | Nabi Ibrahim nyawa | Idris ing rambutku | Bagéndha Li kulitingwang | getih-daging Abubakar Umar nenggih | Balung Bagéndha Usman ||

꧋ꦱꦸꦁꦱꦸꦩ꧀ꦩꦶꦥꦸꦤ꧀ꦥꦠꦶꦩꦃꦭꦶꦤꦸꦮꦶꦃ꧈ꦱꦶꦠꦶꦄꦩꦶꦤꦃꦧꦪꦸꦤꦶꦁꦎꦁꦒ꧈ꦄꦪꦸꦥ꧀ꦲꦶꦁꦲꦸꦱꦸꦱꦸꦱ꧀ꦏꦸꦩꦁꦏꦺ꧈ꦤꦧꦶꦤꦸꦃꦲꦶꦁꦗꦗꦤ꧀ꦠꦸꦁ꧈ꦤꦧꦶꦪꦸꦤꦸꦱ꧀ꦲꦶꦁꦲꦺꦴꦠꦺꦴꦠ꧀ꦩꦩꦶ꧈ꦤꦺꦠꦿꦏꦸꦤꦧꦶꦩꦸꦲꦩ꧀ꦩꦢ꧀​ꦥꦩꦸꦭꦸꦏꦸꦫꦱꦸꦭ꧀​ꦥꦶꦤꦪꦸꦁꦔꦤ꧀ꦲꦢꦩ꧀ꦱꦫꦏ꧀​ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ꦥꦼꦥꦏ꧀ꦱꦏꦛꦃꦲꦶꦁꦥꦫꦤꦧꦶ꧈ꦢꦢꦶꦱꦫꦶꦫꦠꦸꦁꦒꦭ꧀꧈

Sungsumingsun Patimah linuwih | Siti Aminah bayuning angga | Ayup ing ususku mangké | Nabi Nuh ing Jejantung | Nabi Yunus ing otot mami | nétraku ya Muhammad | pamuluku Rasul | pinayungan Adam-sarak | sampun pepak sakathahing para Nabi | dadi sarira tunggal ||

Budaya liya 
Ing sajroné kabudayan saliyané Jawa uga ditemoni istilah japa lan mantra, jalaran sajatiné pancen tembung iku mau asalé saka basa Sangsekarta. Japa (basa Sangsekarta: जप) ateges pocapan kanthi pirang-pirang ambalan kanthi nyebut mantra apadéné asmané Hyang Gusti. Laku kaya mangkéné bisa ditemoni ana sajroning agama Hindhu, Jain, SIkh, Buda, lan Shinto.

Rujukan 

Agama
Kapercayan
Budaya
Adat Jawa