Aryabhata

Aryabhata   (; IAST: ) utawi Aryabhata I (476–550 CE) inggih punika tiyang ingkang sepisanan ngaji kanthi garis ageng ing babagan matematika - astronomi saking jaman klasik saking ilmuwan matematika India lan ugi minangka nimpuna astronomi saking India. Pakaryanipun inggih wonten ing Āryabhaṭīya (piyambakipun umuripun inggih punika nembé 23 taun nalika ing taun 499 masehi) lan ing Arya- siddhanta.
Karya - karya ingkang dipuntenani déning Aryabhata inggih mliginipun saking babagan matematika lan astronomi. Piyambakipun ugi makarya kanggé ndamel pendhekatan pi.

Biografi
Kanggé nyebat namanipun Aryabhatta padatanipun wonten kalebetan kanggé ngéja nmanipun ingkang dipunanggep minangka nama sanèsipun inggih punika kanthi pungkasan Bhatta, déné namanipun ingkang leres inggih punika Arybhata, 
Aryabhata nyebataken wonten ing Arybhatiya bilih punika kapérang saking 3.630 taun dhateng Kali Yuga, nalika piyambakipun ing yuswa 23 taun. Punika nedahaken bilih angka punika jumbuh kaliyan taun 499 CE lan punika nedahaken bilih piyambakipun miyos wonten ing taun 476 M. Miyosipun Aryabhata punika sampun mesti wonten, nanging bok bilih ing laladan - laladan ingkang dipunkenal wonten ing teks- teks kuna dados Ashmaka, India ingkang bok bilih ugi punika laladan Maharashtra utawi Dhaka.
Ngengingi bab pendhidhikanipun, dipunpitados bilih ing sapérangan titik, Aryabhata kesah dhateng Kusumapura kanggé nerasaken pendhidhikanipun lan gadhah dalem ing mrika ing sapérangan wekdal.  Saking tradhisi Hindhu punapa déné tradhisi Buda, saha Bhaskaral (CE 629), Kusumapura dipunanggep minangka laladan Patalipura, modhern Patna. Versi kasebu nyebutaken bilih Aryabhata inggih punika pandheganipun lembaga IAST (kulapati) ing Kusumapura, lan amargi universitas Nalanda mapan wonten ing Patalipura ing wekdal punika lan universitas punika ugi gadhah observatorium astronomi, mila dipunanggep bilih Aryabhata ugi bok bilih sampun naté dados kepala Universitas Nalanda ugi. Aryabhata ugi dipunanggep minangka tiyang ingkang sampun yasa satunggaling observatorium wonten ing kuil Srengenge ing Taregana, Bihar.

Padamelanipun
Aryabhata inggih punika salah satunggaling penulis ing babagan matematika lan astronomi, déné sapérangan karyanipun ugi sampun ical.
Padamelanipun Aryabhata ingkang paling wigati inggih punika "Aryabhatiya", satunggaling ringkesan saking bab matematika lan stronomi ingkang kanthi wiyar sampun dipunsebut wonten ing literatur matematika India lan saged tetep madeg ngantos jaman modhern sapunika. Pérangan saking "Aryabhatiya" inggih punika ngewrat bab aritmatik, aljabar, trigonometri pesawat, trigonometri, lan trigonometri bola.

Arya Siddhanta gadhah padamelan ingkang kathah wonten ing babagan petangan astronomi, lan lajeng misuwur saking asiling seratanipun, Varahamihira lan salajengipun dados ilmuwan matematika lan dados komentator kalebet Brahmagupta lan Bhaskara.

Cathetan suku

{{* 
 
 Kak, Subhash C. (2000). 'Birth and Early Development of Indian Astronomy'. In 
 Shukla, Kripa Shankar. Aryabhata: Indian Mathematician and Astronomer. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976.
 
 Eugene C. Clark's 1930 English translation of The Aryabhatiya in various formats at the Internet Archive.
 
  (PDF version)
 Aryabhata and Diophantus' son, Hindustan Times Storytelling Science column, Nov 2004
 Aryabhata lived in Ponnani? Hindu article
 Surya Siddhanta translations

Astronomi