Loro Bonyo

Loro Blonyo ya iku patung utawa bonéka kang wujudé mantèn sakpasang. Patung temantén Jawa kang lungguh simpuh lan nggunakaké  busana basahan, ya iku busana mantén kraton. Mantén jaler nggunakaké kain dawa kang diwastani dodot lan makutha, tanpa ngginakaké klambi. Mantén èstri nggunakaké busana kang padha nanging tanpa makutha lan pérangan dhuwuré digubet kemben lan mantén kaloron nggunakaké perhiasan.

Miturut dhosèn arkéologi Universitas Gadjah Mada Djoko Dwiyanto, Loro Blonyo iku pralambang saka pengarep-arep. Wong wadon ana ing kono ya iku Dewi Sri, Dewi Kesuburan lan kemakmuran.

Ana ing prosès inkulturasi, patung dewi Sri nemu pacangané. Pasisirsé kang dadi mantèn jaler ya iku Déwa Wisnu. Nanging, ana ing njaba agama Hindhu mau, dhèwèké kaloron namung diwastani pacangan temantèn. Dadi patung temantèn loro amarga saka kaloron ngasilaké kasuburan utawa katurunan.

Miturut sujarahé, loro bonyo wis ana wiwit jaman Sultan Agung mimpin ing Karajan Mataram taun 1476. Pawujudan Hinduisme iku banjur dimodifikasi supaya luwih universal, saka Dewi Sri menyang patung temantèn loro.

Wujud lan Simbolisme 

Wujud patung bisa dijelasake ing struktur telung pérangan. Pérangan kapisan ana sisih dhuwur ya iku sirah, pérangan tengah ya iku awak kelebu tangan, déné pérangan ngisor ya iku sikil loro. Patung loro blonyo jaler pérangan dhuwur nggunakaké  asesoris wujud tutup sirah, kang diwastani kuluk kanigara wernane ireng kombinasi garis kuning. Kuluk sing dianggo pancen asli kuluk sing padha karo asline, dudu pérangan saka kayu kang direka karo warna cat.

Loro Blonyo Jaler 
Wujud cambang rapi lan rambut warna ireng lurus nggelung lan nganggo konde warna kaya mas kang kagawe saka tembaga. Mripat sayu lan mandeng lurus mengarep sirah tegak. Alis katon kandel warna ireng melengkung manut wujud mripat. Irunge mbongkok sumendhe, ora mancung nanging ya ora pesek, déné lambene tipis nganggo gincu abang. Gulune nggunakaké  kalung asli kaya rantai cilik wernane arep padha mas lan dijangkepi mendalion kang dhawaa tekan weteng.

Pérangan tengah katon ana ing wujud tangan karo sikep ngapurancang, ing ugel-ugel tangan ana gelang warna mas. Pérangan tengah awak katon jangkepe busana kaya setagen kang dianggo, pucuke wernane warna-warna ada abang tuwa, jambon, ijo lan putih. Kanggo ngencengake lan nambah endahe stagen dianggokake sabuk kang wernane kuning mas-masan, kombinasi soklat nom lan putih kang motife geometris cilik-cilik. Ing bangkekan ana keris werane soklat, cekelan utawa wadhah kerise digawé saka kayu jati. Keris warangkanya dudu saka bahan kayu kang padha karo patung nanging asli keris kang disisipake ing jerone.

Pérangan ngisor patung katon ing wujud lan sikep sikil. posisi lungguh sila telapak lan driji-driji katon. Kebaya kang dianggo motif bathik kawung (parang rusak) wernane soklat nom kang dijangkepi warna mas-masan.

Loro Blonyo Estri 
Wujud patung loro blonyo wadon pérangan dhuwur katon ing mripat sayu lan posisiné rada ndingkluk. Alis ireng kandel semono uga karo garis mripat pérangan dhuwur wernane ireng. Ing bathuk ana rerenggan paes warna ijo. Rambute gelungan dijangkepi makutha ing pérangan dhuwure, nganggo cundhuk mentul wernane mas-masan kang kagawe saka kuningan utawa-tembaga. Ana ing kuping nganggo subang bunder kang diteplekake karo warna mas-masan lan putih (permata). Gulu nganggo kalung rante dominan warna mas lan bandule gedhé mundhak kang hiasane cilik-cilik, katon éndah lan mewah.

Struktur wujud pérangan tengah katon sikep telapak tangan kang nemplek pupu, salah sijiné sikep kurmat kang dilakokake wong wadon Jawa racaké. Tangan kaloron nganggo gelang asli warna mas. Bagiyan dhadha nganggo kemben kang wernane ijo, kuning, abang lan mas-masan kanggo nyengkkuyung motif pecahan kawung. Bagiyan weteng nganggo stagen kang wernane ijo lan kontur ornamen warna mas-asan. Wetenge dijangkepi sabuk warna mas ing tengahe ana asesoris kang wujudé bunder ser karo ornamen wernane putih pérak.

Bagiyan ngisor katon sikil sikepe timpuh lan katon telapak lan driji sikil tengen lan sikil kiwa. Kebaya kang dianggo motife kawung kang wernane soklat nom kombinasi warna mas-masan.

Fungsi 
Pisanane loro blonyo mung dianggo mawi pramlambang saka dewi pari lan pralambang kasuburan. Kasuburan tegesé kasuburan ing pertanian lan uga kasuburan ing rumah tangga.

Masarakat Jawa precaya patung loro blonyo nggawa kasuburan, kaharmonisan rumah tangga kanggo omah sing duwé patung mau. makna pralambang kang dikandut déning patung temanten mau jero sanget kanggo wong Jawa.

Anggoné ndelehake patung loro blonyo ya iku ing sentong tengah omah joglo. Patung manten èstri ana ing sisih kiwa, lan patung manten jaler ng sisih tengen. Nanging kanggo pralambang temanten kang luwih dhuwur kedudukane manten èstri luwih dhuwur derajate, anak raja contoné anggoné nyelehake diwalik.

Cathetan suku 

Budaya