Katès

Katès, Gandhul, utawa Gamblok (Carica papaya L.) iku kalebu tuwuhan hérba saka famili Caricacea kang asalé saka Meksiko sisih kidul lan sisih loré Amérika Kidul uga saka Hindia Kulon, saiki nyebar wiyar lan akèh ditandur ing laladan tropis kanggo dijupuk wohé. C. papaya iku siji-sijiné jinis sajeroning gènus Carica. Jeneng katès ing basa Indonésia yaiku "pepaya" kang dijupuk saka basa Walanda, "papaja", kang ing giliran"papaja" uga njupuk saka jeneng basa Arawak, "papaya". Ing basa Sundha, katès sebutané "gedhang".

Pamerian 
Tuwuhan katès dhuwuré bisa 10 mèter. Cara nandur kang gampang, ndadèkaké tuwuhan katès urip ing nagara-nagara tropis. Tuwuhan katès duwé rupa kaya tuwuhan palem, kembangé warna putih, yèn mateng dagingé rupa kuning. Woh katès yèn disigar, gronggongan njero wanguné simetris. Godhongé uga mèmper karo tangan manungsa.

Kultivar katès 
Kultivar katès manéka warna amarga béda ing pamupangatan lan pepénginan konsumèn.

Katès bangkok
Katès bangkok diintrodhuksi saka Thailand. Permukaan wohé ora rata lan kulit njabané rélatif tipis, mula angèl dioncèki. Kaluwihané, dagingé legi lan akèh ngandhut banyu. Ukuran wohé gedhé.

Katès Sala F1
Arupa katès kultivar hibrida unggul saka Hawaii. Wohé cilik-cilik lan disenengi konsumèn kulon.

Saliyané iku uga ana katès hias kang godhong utawa glonggongé awerna ungu. Katès iki ditandur mung kanggo disawang penampilané kanggo ngèndahaké taman.
Ing Dhataran Dhuwur Dieng ditepungi prodhuk mèmper katès kang dipak lan diarani "carica". Jinis iki seneng laladan adhem kanggo ngasilaké woh kanthi optimal.

Jinis katès 
Miturut jinisé, katès kapérang dadi telu:
 Katès lanang: Katès lanang duwé kembang majemuk lan duwé pang (tangkai) dawa. Kembang kapisan ana ing pucuk pang. Tandha yèn katès lanang yaiku wernané putih lan ora duwé sirah lan benang sari jangkep.
 Katès wadon: Béda karo katès lanang, katès wadon duwé kembang akèh. Pang cendhek lan kembangé gedhé cilik pratandha kembang kang gedhé bakal dadi woh. Katès wadon ora duwé benang sari lan bakal ngembang terus.
 Katès jangkep: Katès jangkep duwé kembang kang jangkep lan bisa panyerbukan dhéwé. Ana telung jinis katès jangkep yaiku:
 duwé benang sari 5 lan bakal woh bulat
 duwé benang sari 10 lan bakal woh lonjong
 duwé benang sari 2-10 lan bakal woh mengkerut

Katès kang ana ing Indonésia ana rong jinis:
 Katès semangka, duwé daging warna abang kaya warna semangka, rasané legi
 Katès manuk, duwé daging woh warna kuning, ambuné seger lan rasané kecut campur legi

Mupangat 
Katès kalebu jinis woh-wohan kang multiguna. Wiwit saka oyot nganti godhong duwé mupangat kanggo manungsa lan kéwan. Tuwuhan katès bisa dimupangataké kanggo bahan pangan, unjukan, obat, pakan raja-kaya.

Kasiyat tuwuhan katès bisa kanggo nambani lelara wan, kanggo ASI, borok, jerawat, rématik, gegelen, radang ginjel, lara weteng, pilek, anemia, masuk angin, kanggo nafsu makan.

Gladri 

Godhong Katès duwé kasiat kang akèh. Kasiate godhong katès yaiku bisa kanggo:
 Nggancarake pencernaan
 Nambah nafsu mangan anak
 Nggancarake Asi
 Tamba nyeri haid
 Anti kanker
 Tamba kukul
 Tamba demam berdarah

Cathetan suku

Pranala njaba 

Woh-wohan
Tetuwuhan obat