Tibèt Kuna

Tibèt Kuna iku tegesé mangsa uriping basa-basa Tibèt sing kacathet ana naskah-naskah Kraton Tibèt saka madyaning abad angka 7, nalika kraton nembé ngangkat aksara, nganti purwaning abad angka 11 M.

Ana taun 816 M, sajeroning panguwasaning Sadnaleg, basa sastraning Tibèt menangi owah-owahan agung kanthi madhakaké basa lan tetembungan ana ing pertalan serat-serat saka India. Paugeran anyar iki banjur miwiti mangsa sing diarani mangsa Tibèt Klasik.

Fonologi 
Fonologi Tibèt Kuna kaciri ing pirang-pirang cihna (fitur) sing banjur cicir ana ing mangsa Tibèt Klasik, ya iku uni my- (dadi m- ana ing basa Tibèt Klasik) sadurungé uni swara (uni vokal) -i- lan -e-, uni golongan sts- (dadi s-), lan wujud kawalikaning aksara swara "i" (gi-gu).

Pranata kasus 
Morfologi kasus awujud sandhangan (afiks) tumrap kabèh frasa nomina, dudu tembung-tembung tunggal (Gruppenflexion). Basa Tibèt Kuna duwé sepuluh kasus padha kaya ta basa Tibèt Klasik:

 absolutif (legena, tanpa tetenger morfologis)
 gènitif (གི་ -gi,  གྱི་ -gyi, ཀྱི་ -kyi, འི་ - 'i, ཡི་ -yi)
 agèntif (གིས་ -gis, གྱིས་ -gyis, ཀྱིས་ -kyis, ས་ -s, ཡིས་ -yis)
 lokatif (ན་ -na)
 alatif (ལ་ -la)
 tèrminatif (རུ་ -ru, སུ་ -su, ཏུ་ -tu, དུ་ -du, ར་ -r)
 komitatif (དང་ -dang)
 ablatif (ནས་ -nas)
 élatif (ལས་ -las)
 komparatif (བས་ -bas)

Nanging mangkono, sanajan lokatif, alatif, lan terminatif alon-alon kaguwang saka basa Tibèt Klasik (lan kaanggep tradhisi tatabasa purwa la don bdun), saben kasus iki nduwé piguna dhéwé-dhéwé ana ing basa Tibèt Kuna.

Juru tatabasa Tibèt Tradhisional ora mbédakaké tetenger kasus kaya ta mangkéné, nanging nggolongaké morfèm-morfèm kasus iki (kajaba -dang karo -bas) dadi wolung kasus miturut basa Sangskreta.

Tembung sesulih 
Ana telung tembung sesulih kapisan tunggal ana ing basa Tibèt Kuna: ང་ nga, བདག་ bdag, lan ཁོ་བོ་ kho-bo, lan telung tembung sesulih kapisan jamak: ངེད་ nged, བདག་ཅག་ bdag-cag, lan འོ་སྐོལ་  'o-skol. Tembung sesulih kapindho ana rong tembung tunggal ཁྱོད་ khyod karo ཁྱོ(ན)་འདའ་  khyo(n)-'da''' lan satembung jamak ཁྱེད་ khyed''.

Rujukan

Cathetan sikil

Karya sing dipethik

Pranala njaba 
 Naskah Tibèt Kuna Jroring , Pangkajian Mancanagara Univèrsitas Tokyo: alihaksaran naskah-naskah Tibèt Kuna lan Tibèt Klasik pinilih.
 Kridha Dunhuang Bangsantara: kalebu citraning warna-warna naskah.