Yérusalem

Yérusalem (basa Ibrani: יְרוּשָׁלַיִם Yerushalayim; basa Arab: القدس al-Quds; iku kutha kuna ing Wétan Tengah kang wigati banget kanggo telung agama: Agama Yahudi, Kristen, lan Islam.

Kutha iki saiki kanthi de facto kutha krajané Israèl. Nanging wong Palestina uga nuntut pérangan wétan kutha iki kang arep didadekaké kutha krajan nagarané ing masa ngarep.

Wiwit taun 2008-2018 Walikutha Yerusalem iku Nir Barkat, sadurungé iku Uri Lupolianski, siji tokoh Yahudi Harédi utawa Yahudi Ultra Ortodoks. Saiki walikuthane yaiku Moshe Lion (wiwit 2018)

Ètimologi 
Tembung Semitik tumrap jeneng  "Yerusalem" kang akèh disetujoni ya iku 'S-L-M' kang jrdoning basa Arab utawa Ibrani tegesé damai, kerukunan utawa kasampurnan. Sawijining kutha kang karan Rušalimum utawa  Urušalimum muncul sajeroning cathetan Mesir kuna minangka siji rujukan pisanan tumrap Yerusalem. Wangun Mesir mau dikira-kira kaudhunaké saka jeneng lokal kang ana ing surat-surat Amarna, e.g: sajeroning EA 287 (ana sawatara wangun) Urusalim.
Wangun Yerushalayim (pelafalan Ibrani) pisanan muncul ing kitab Yosua. Wangun iki wujud sawiji portmanteau saka yerusha (pusaka) lan jeneng asli Shalem kang dudu wujud evolusi fonetik prasaja saka wangun iki sajeroning surat Amarna. Sapérangan kalangan yakin anaé gayutan tembung iki karo tembung Shalim, déwa pemurah saka mitologi Ugarit kang dadi personifikasi wektu wengi. Lumrahé panambang -im nuduhaké wangun jamak sajeroning tata basa Ibrani lan -ayim wangun gandha saéngga nuwuhaké anggepan yèn jeneng mau tegesé fakta kutha mau dumunung ing rong bukit. Sanajan mangkono, lafal tembung pungkasan -ayim mung muncul sajeroning perkembangan pungkasan, lan ora ana ing mangsa Septuaginta. Sajeroning basa Yunani lan Latin tembung iki ditulis Hierosolyma. Sajeroning basa Arab, Yerusalem karan Ursalim al-Quds utawa luwih populèr minangka al-Quds (Kudus). "Zion" wiwitané dianggep dadi péranganing kutha, nanging sabanjuré dadi tandha kutha kanthi sakabèhané. Ing periode kakuwasan Raja Daud, kutha iki dikenal minangka Ir Daud (Kutha Daud)..

Sajarah

Bukti-bukti keramik nuduhaké anané aktivitas ing Ofel, kang wektu iki dikenal kanthi jeneng Yerusalem ing Zaman Tembaga watara milenium angka 4 SM, kanthi bukti siji pemukiman tetep sajeroning awal Zaman Perunggu watara 3000–2800 SM. Teks Kebencian (watara abad ke-9 SM), ngrujuk marang kutha kang karan Roshlamem utawa Rosh-ramen lan surat Amarna (watara abad angka 14 SM) manawa dadi kang sepisanan nyebut kutha mau. Sawetara ahli arkéologi, kalebu Kathleen Kenyon, yakin Yerusalem minangka siji kutha kang diyasa masarakat Semitik Kulon karo pamukiman kang tumata watara 2600 SM. Miturut tradhisi Yahudi, kutha iki diyasa Shem lan Eber, leluhur Abraham.

Cathetan

Pratélan kampung-kampung in Yérusalem 
 Beit Safafa
 Beit Shemesh
 Gilo

Uga delengen 
 Yad Vashem

Kapustakan 
Buku

Pranala njaba 
 Situs wèb resmi