Niš

Niš (basa Serbia: Ниш / Niš, , ) iku kutha ing  Serbia dumunung ing koordinat 43.3° N 21.9° E, ana ing pinggir  Kali Nišava. Kanthi sing ndunungi kang cacahé 260,237 jiwa kutha iki minangka kutha gedhé dhéwé ing Serbia Kidul lan kutha gedhé dhéwé nomer telu ing Serbia sawisé Beograd lan Novi Sad. Jembaré kutha iki watara 597 km2, kalebu kutha Niš dhéwé, Niška Banja spa lan 68 tlatah pinggiran (suburb). Niš Constantine the Great Airport (Аеродром Константин Велики) ing minangka papan anggegana international ing Niš kanthi kodhe tujuan INI. Niš dadi pusat adminidtrasi ing Distrik Nišava ing Serbia.
Dumunung ing simpang dalan antarané Balkan lan dalan-dalan gedhé Éropa, nyambungaké Asia Minor menyang Éropa, Niš dadi salah siji kutha kang tuwa dhéwé ing Balkan, lan wis wiwit jaman kuna dianggep gapura antara  Wétan lan Kulon. Niš dadi papan panggonan Greja Serbia kang tuwa dhéwé yaiku saka abad angka 4 kang dumunung ing laladan pinggiran Mediana . Niš uga kawentar minangka panggonan kelairan Konstantin kang Agung, Kaisar Romawi Kristen kapisan lan kang ngadegaké Konstantinopel . Kutha iki uga dadi panggonan klairané loro kaisar Romawi liyané, yaiku Constantius III lan Justin I.

Niš iku pusat universitas. Ana watara 30,000 mahasiswa ing Universitas Niš, kang duwèni 13 facultas. Niš uga salah siji pusat indhustri kang wigati ing Serbia, pusat indhustri èlèktronika (delengen Elektronska Industrija Niš), indhustri mesin mekanikal, tekstil lan tembako.

Géografi lan iklim 
Niš dumunung ing koordinat 43°19' lintang lor lan 21°54' bujur wétan, ing lembah Nišava, cedhak papan patemon kali Južna Morava. Ing kutha Niš iki, dalan gedhé saka sisih lor menyang lembah Kali Morava kapecah dadi loro:-arah mangidul, tumuju kutha Thessalonica lan Atena,-lan arah mangétan, tumuju menyang  Sofia lan Istambul, lan luwih adoh manèh tumuju menyang tlatah "Wétan Cedhak" (Near East). Tlatah tengah kutha dumunung ana ing elevasi 194m sakdhuwuré sagara. Titik kang paling dhuwur yaiku ing Sokolov kamen (Falcon's rock) ing Gunung Suva Planina (1523m), déné tlatah kang paling cendhèk yaiku ing Trupale, cedhak sungapan Kali Nišava (173m). Jembar wewengkon kutha yaiku 596.71 km².

Iklim ing tlatah Niš iku wujud iklim sedhengan moderate lan continental, kanthi rata-rata suhu 11.2 °C. Sasi Juli minangka sasi kang paling anget sajeroning sataun, kanthi suhu rata-rata 21.2 °C. Sasi kang paling anyep yaiku sasi Januari, kanthi suhu rata-rata 0.2 °C. Rata-rata curah udan taunan yaiku 567.25 mm/m². The rata-rata barometer 992.74 mb. Ana 123 dina kang mawa udan lan 43 dina mawa salju. Rata-rata kacepetan angin sangisoré 3 Beaufort.

Panggonan mawa sajarah 
 Skull Tower-Menara kang digawé saka tengkorak wong Serbia.
 Niš Fortress-Bèntèng Turki ing tengah kutha.
 Mediana-Situs arkéologi, vila kakaisaran Romawi.
 Tinkers Alley-Conto arsitèktur asli jaman Ottoman.
 Crveni Krst concentration camp-Kam konsèntrasi kang diwangun déning Jerman ing Perang Donya II.
 Bubanj-Monumen gugré para pejuang Yugoslavia ing Perang Donya II.

Kaisar Romawi 
Telu kaisar Romawi lair ing kutha iki:
 Constantine I, kang agung, (Flavius Valerius Aurelius Constantinus)--kuwasa taun 306 nganti 337.
 Constantius III, (Flavius Constantius)--kuwasa taun 421.
 Justin I, (Flavius Iustinus)--kuwasa taun 518 nganti 527.

Populasi miturut sajarah 
 1900: 24,573
 1905: 21,946
 1910: 24,949
 1921: 28,625
 1931: 35,465
 1941: 44,800 (estimate)
 1948: 49,332 (109,280)*
 1953: 58,656 (122,100)*
 1961: 81,250 (148,354)*
 1971: 127,654 (195,362)*
 1981: 161,376 (232,563)*
 1991: 173,250 (245,182)*
 2002: 173,724 (250,518)*
 2008: 182,209 (263,478)* (estimate)

()*-populasi mitururt  tapel wates kutha saiki.

Dhémografi 

Isih ana sawatara pasulayan bab cacahé populasi, awit éwon pangungsi Kosovo kang kanthi resmi dudu sing ndunungi kutha iki, nanging manggon ing kana karo kaluwargané.

Ékonomi 
Niš minangka kutha administratif, indhustri, komersial, kauangan lan pusat budaya ing pérangan kidul-wétan Republik Serbia. Posisi Niš wigati amarga dumunung ana ing simpang dalan saka Éropa lan jaringan rèl sepur kang ngubungaké Éropa karo Asia. Niš gampang ditekani, kanthi anané papan anggegana-Konstantin kang Agung.

Turisme

Panggonan Turis 
 Skull Tower (Serbian: Ћеле Кула, Ćele Kula)-Monument kanggo Pejuang Serbia abad angka 19. Dumunung ing Bulevar Zoran Djindjić, ing dalan Konstantinopel lawas tumuju kutha Sofia.
 Čegar-Papan tilas pertempuran Bukit Cegar tanggal 19 Mèi, 1809. 
 Kam konsèntrasi-Salah siji kam kunjara NAZI Jerman ing Éropa kang isih wutuh. Dumunung ing  Bulevar 12.Fèbruari.

Arsitèktur 
Wangunan ing Niš terus dibangun. Niš iku kutha gedhé dhéwé nomer loro sawisé Beograd yèn disawang saka anané gedhong dhuwur. Hotèl Ambasador minangka gedhong kang gedhé dhéwé ing Serbia nanging uga ana gedhong gedhé liyané kaya déné TV5.

Informasi Turis 
 Organisasi Turis Nis duwé loro pusat informasi turis, siji ing Nis yaiku ing dalan Vozda Karađorđa nomer 7, lan liyané ana ing Niska Banja yaiku ing dalan Sinđelićeva 3b.

Pamérangan administratif 
kutha Niš dumadi saka lima munisipalitas:
 Medijana
 Palilula
 Pasisirlej
 Crveni Krst
 Niška Banja

Papat kang pisanan dumunung ing tlatah kutha  Niš, déné Niška Banja ing tlatah pinggiran. Sadurungé taun 2002, kutha Niš mung duwé loro munisipalitia, yaiku "Niš" lan "Niška Banja".

Munisipalitas Niš kalebu pamukiman-pamukiman:

Media lokal

Stasiun radio 
 Banker radio (98.3)
 Fast radio (102.7)
 City radio (104.9) -LIVE(AAC+)
 Blue Fm (103.1)
 Radio Niš (99.5/101.9)
 Radio 5  (105.5)
 Radio Nišava (104.0)
 OxyGen radio (91.6)
 Radio 13 (90.5)
 Radio New Fair Play (88.3)
 Radio IPP (88.8)
 Radio Belle Amie  (95.6)
 Radio Belle Amie Folk Kanal (98.7/100.7)
 Radio Cair (99.9)

Stasiun TV 
 Banker TV  
 TV 5  
 BelleAmie TV  
 TV Nais
 Global
 RTV Nišava (in Romany)
 Čair (in Romany)
 NTV  
 Art TV
 Puls TV
 Jumbo TV
 Koperpunikas

LSM 

 Protecta  
 AEGEE-Nis  
 Differentia  
 EESTEC LC Niš  
 EUS  
 GNU Klub  
 Lambda  
 The Association for Protection and Promotion of Mental Health in Children and Youth

Koran 
 Narodne Novine  (BUL)

Kutha kembar 
Niš duwé kerjasama kutha kembar karo:

Rujukan

Pranala njaba 
 Situs resmi kutha Niš
 Journalist, Journalism students organization, Niš 
 
 City map and guide to Niš 
 Webcam Live - Central Square 

Nis