Serat Darmagandhul

Serat Darmagandhul iku sawijining karya Sastra Jawa anyar wujud gurit tembang macapat kang nyaritakaké kabedhahé karajan Majapahit déning wadya Demak kang diréwangi déning Walisanga.

Darmagandhul tinulis déning Ki Kalamwadi, ing dina Sabtu Legi, 23 Ruwah 1830 Jawa (utawa candra sangkala Wuk Gunèng Ngèsthi Nata). Sapérangan ana kang duwé panemu yèn pengarang sayektiné ya iku Ranggawarsita kanthi sesulih pseudonim Kalamwadi, kang sajeroning basa Jawa bisa ateges kabar (kalam) kang winadi (wadi). Karya iki tinulis ing wangun dialog, kang dumadi antara Ki Kalamwadi lan muridé, Darmagandhul.

Dialog diwiwiti saka pitakonan Darmagandhul marang guruné ngenani kapan dumadiné owah-owahan agama ing Jawa. Disebutaké yèn Ki Kalamwadi banjur mènèhi katrangan-katrangan dhedhasar pratélan saka guruné kang asmané Radèn Budi. Carita lan ajaran kang dijlèntrèhaké déning Ki Kalamwadi ngamot warna-warna bab; antarané runtuhé karajan Majapahit, peran Walisanga lan tokoh-tokoh liyané ing wiwitan mangsa peralihan Majapahit-Demak, topik-topik sajeroning ajaran agama Islam, sarta dumadiné benturan budaya anyar karo kapitayan lokal masarakat Jawa wektu semana.

Pamérangan isi 
Miturut versi KRT Tandhanagara, Suluk Darmagandhul duwé 17 pupuh sajeroning 133 kaca, kanthi rincian kaya mau ing ngisor iki:

 Pupuh I
 Pupuh II
 Pupuh III
 Pupuh IV
 Pupuh V
 Pupuh VI
 Pupuh VII
 Pupuh VIII
 Pupuh IX
 Pupuh X
 Pupuh XI
 Pupuh XII
 Pupuh XIII
 Pupuh XIV
 Pupuh XV
 Pupuh XVI
 Pupuh XVII

 Dhandhanggula: 58 padha (bait)
 Asmaradana: 88 padha
 Dhandhanggula: 52 padha
 Pangkur: 86 padha
 Sinom: 43 padha
 Dhandhanggula: 42 padha
 Sinom: 63 padha
 Pangkur: 176 padha
 Asmaradana: 33 padha
 Dhandhanggula: 58 padha
 Mijil: 74 padha
 Kinanthi: 33 padha
 Megatruh: 37 padha
 Pocung: 25 padha
 Asmaradana: 21 padha
 Girisa: 15 padha
 Kinanthi: 41 padha''

Uga delengen 
 Macapat

Rujukan

Pranala njaba 
 Ringkasan isi 
 Pertalan basa Indonésia bagian 1  dan bagian 2 . (tidak lengkap)

Budaya Jawa
Serat Darmagandhul