Persepolis

(Pèrsi Lama  Pārsa , Takht-e Jamshid  utawi Chehel Minar ) inggih punika sawijining kutha krajan kuna saking Kamaharajan Pèrsi, dumunung 70 km timur laut Shiraz, Iran. Wonten ing basa Pèrsi kuna, kutha punika dipunsebut Parsa, ingkang ateges "Kutha Bangsa Pèrsi". Persepolis inggih punika pertalan saking basa Yunani saking nama kutha punika: Πέρσης πόλις (Persēs polis: "Kota Pèrsi"). Wonten ing basa Pèrsi, papan punika misuwur minangka Takht-e Jamshid (Tahta Jamshid) lan Parseh. Sisa paling wiwitan Persepolis asalipun antawis taun 515 SM.

Nalika taun 1979 UNESCO ndeklarasikaken kutha Persepolis minangka Situs Warisan Donya.

Pambangunan 

Bukti arkéologi nedahaken bilih reruntuhan Persepolis ingkang paling awal asalipun antawis taun 515 SM.
André Godard, sawijining arkeolog Perancis nalika awal 1930-an nedahaken bilih Cyrus Agung milih lokasi Persepolis, nanging Darius Agunglah ingkang yasa teras pelataran lan kompleks yasan istananipun.

Darius maréntahaken pambangunan Balai Apadana lan Balai Konsul (Tripylon utawi Balai Tiga Gerbang), ingkang dados yasan Perbendaharaan Kemaharajaan, sarta sapérangan yasan ing saklilingipun. Pambangunan punika saged dipunpungkasi nalika masa pamaréntahan putranipun, Raja Xerxes Agung. Pambangunan ingkang langkung wonten ing yasan lan teras terus dipunlajengaken dumugi masa keruntuhan Kamaharajan Akhemeniyah.

Panalitén Arkéologi 
Odorico da Pordenone mampir ing Persepolis antawis taun 1320 wonten ing perjalanipun ing China. Nalika 1474, Giosafat Barbaro ngunjungi reruntuhan Persepolis lan kanthi keliru ngira bilih punika minangka reruntuhan kutha Yahudi.<ref>Historical account of discoveries and travels in Asia, Hugh Murray, Edinburgh, A. Constable and Co; 1820., p.15 </ref> Antonio de Gouveia saking Portugal nyerat babagn prasasti cuneiform nalika kunjunganipun taun 1602. Lapuran kapasananipun babagan Pèrsi, Jornada'', dipunterbitaken nalika 1606.

Penggalian ilmiah kapisanan ing Persepolis dipuntindakaken déning Ernst Herzfeld lan Erich F Schmidt makili Oriental Institute lan Universitas Chicago. Penggalian arkéologi dipuntindakaken dangunipun 8 mangsa, diounwiwiti taun 1930 lan nyakup situs-situs ing sakitaripun.

Wiwit taun 1946, dokumén asli, cathetan, photo, sarta tembikar saking penggalian Persepolis déning Herzfeld, nalika 1923, 1928, lan antawis 1931 lan 1934 dipunsimpen ing Freer Gallery of Art, Institusi Smithsonian, ing Washington, DC.

Herzfeld pitados bilih pambangunan Persepolis gadhah ancas saperlu nyipatakaken "atmosfer" lan citra keagungan, minangka simbol kejayaan kemaharajaan Pèrsi, sarta minangka papan ngadani upacara lan karaméan mligi, utamanipun “Nowruz”. Minangka alesan historis, Persepolis dipunyasa ing tanah air dinasti Akhaemenid, éwadéné nalika punika boten dumunung pas wonten ing tengah jantung kemaharajaan.

Cathetan suku 

Situs Warisan Donya