Hèliyum

|-
| colspan="6" align="center" | *Pangaji kang ditedahaké ya iku kanggo ing atmosfer,kalimpahan ing papan liya mungel béda.

Hèliyum (Helium, He) iku unsur kimia kang ora duwé warna, ora ngganda, ora ana rasané, ora ngandhut racun, mèh inert, monatomik, lan wujud unsur sepisanan ing seri gas mulia ing tabel périodik lan nduwé nomer atom 2. Titik umub lan titik leburé paling asor tinimbang unsur-unsur liya lan mung ana ing wangun gas kejaba ing kaanan "ekstrem". Kaanan ekstrem uga diperlokaké kanggo nyiptakaké sithik senyawa helium, kang kabèh ora stabil ing suhu lan tekanan standar. Helium nduwé isotop stabil kaloro kang langka kang karan helium-3. Sifat saka cuwèran varitas helium-4; helium I lan helium II; wigati kanggo para panliti kang nyinaoni mekanika kuantum (mligi ing fenomena superfluiditas) lan kanggo panliti kang nggolèki èfèk nyeraki suhu nol absolut kang didarbèni benda (kaya ta superkonduktivitas).

Helium iku unsur angka loro paling akèh lan paling ènthèng ing jagad raya lan salah siji unsur kang diciptakaké nalika nukleosintesis Big Bang. Ing Jagad Raya modhèren mèh kabèh helium anyar diciptakaké ing prosès fusi nuklir hidrogen ing njeron lintang. Ing Bumi, unsur iki diciptakaké déning paluruhan radioaktif saka unsur kang luwih abot (partikel alfa ya iku nukleus helium). Sawisé panciptaané, sebagéyané kakandhut ing udara (gas alami) ing konsèntrasi tekan 7% volume. Helium dimurnèkaké saka udara déning prosès pamisahan suhu asor kang karan distilasi fraksional.

Ing taun 1868, astronom Prancis Pierre Janssen ndhétèksi sepisanan helium minangka signatur garis spektral kuning kang ora diweruhi saka cahya saka grahana srengéngé. Wiwit wektu iku kandhutan helium gedhé akèh tinemu ing ladhang gas alam ing Amérika Sarékat, kang wujud panyedya gas gedhé dhéwé. Helium dipigunakaké ing kryogenik, sistem ambegan laut jero, kanggo ngadhemaké magnet superkonduktor, ing "helium dating", kanggo mlembungké balon, kanggo ngangkat kapal udara lan minangka gas pangreksa kanggo panggunaan indhustri (kaya ta "arc welding") lan panuwuhan wafer silikon). Yèn wong nyedhot sithik gas iki bakal njalari owahing sauntara kualitas swarané.

Réferènsi 
Artikel
Menurut banyaknya penggunaan
 The Encyclopedia of the Chemical Elements, disunting déning Cifford A. Hampel, "Helium" artikel déning L. W. Brandt (New York; Reinhold Book Corporation; 1968; kaca 256-267) Library of Congress Catalog Card Number: 68-29938
 Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements, déning John Emsley (New York; Oxford University Press; 2001; kaca 175-179) ISBN 0-19-850340-7
 Los Alamos National Laboratory (LANL.gov): Periodic Table, "Helium"   (ditilik tanggal 10 Oktober 2002 lan 25 Maret 2005)
 Guide to the Elements: Revised Edition, déning Albert Stwertka (New York; Oxford University Press; 1998; kaca 22-24) ISBN 0-19-512708-0
 The Elements: Third Edition, olèh John Emsley (New York; Oxford University Press; 1998; kaca 94-95) ISBN 0-19-855818-X
 United States Geological Survey (usgs.gov): Mineral Information for Helium   (ditilik 31 Maret 2005)
 The thermosphere: a part of the heterosphere, olèh J. Vercheval  (ditilik 1 Apr 2005) 
 Isotopic Composition and Abundance of Interstellar Neutral Helium Based on Direct Measurements,  Zastenker G.N. et al., , dipublikasikaké ing Astrophysics, April 2002, vol. 45, no. 2, pp. 131-142(12) 
 Dynamic and thermodynamic properties of solid helium in the reduced all-neighbours approximation of the self-consistent phonon theory, C. Malinowska-Adamska, P. Sŀoma, J. Tomaszewski, physica status solidi (b), Volume 240, Issue 1, Kaca 55-67; Diterbitaké kanthi Online: 19 Sep 2003
 The Two Fluid Model of Superfluid Helium, S. Yuan, (ditilik 4 Apr 2005)
 Rollin Film Rates in Liquid Helium, Henry A. Fairbank dan C. T. Lane, Phys. Rev. 76, 1209–1211 (1949), saka arsip online 
 Introduction to Liquid Helium , ing the NASA Goddard Space Flight Center (ditilik 4 Apr 2005) 
 Tests of vacuum VS helium in a solar telescope, Engvold, O.; Dunn, R. B.; Smartt, R. N.; Livingston, W. C.. Applied Optics, vol. 22, Jan. 1, 1983, p. 10-12.
 Helium: Fundamental models, Don L. Anderson, G. R. Foulger & Anders Meibom (ditilik 5 Apr 2005)
 High Pressure Nervous Syndrome, Diving Medicine Online (ditilik 5 Apr 2005)

Tabel
 WebElements.com lan EnvironmentalChemistry.com selaras karo pitedah ing Wikipedia's WikiProject Elements (ditilik 10 Oktober 2002)

Pranala njaba 
Umum
 WebElements: Helium
 EnvironmentalChemistry.com – Helium 
 It's Elemental – Helium

Luwih dhetil
 Helium ing Helsinki University of Technology; kalebu diagram fase tekanan-suhu helium-3 lan helium-4.

Liya-liya
 Kaamanan panggunaan helium yèn disedhot 
 Fisika swara manungsa kanthi conto rekaman audio

Unsur kimia
Gas mulya