Kasultanan Banjar

Kesultanan Banjar utawi Kesultanan Banjarmasin (madeg 1520, dipunhapusakén sepihak déning Walanda ing tanggal 11 Juni 1860. Nanging rakyat Banjar mnéika ndérék wonten papréntahan darurat/pelarian ingkang énggal ing kapungkasan 24 Januari 1905. Nanging ngantos 24 Juli 2010, Kesultanan Banjar gésang malih kaliyan dipunlantik Sultan Khairul Saleh.
Karajan Banjar inggih punika sebuah kesultanan tlatah ing wanci punika ing provinsi Kalimantan Selatan, Indonésia. Kesultanan punika berkutha krajan ing Banjarmasin lajéng dipunpindah ing pintén-pintén pangénan lan kapungkasan ing Martapura. ing kutha krajan ing Martapura dipunsébat ugi Karajan Kayu Tangi.

Ing kutha krajan taksih ing Banjarmasin, mila kesultanan punika dipunsébat Kesultanan Banjarmasin. Kesultanan Banjar punika penerus saking Karajan Nagara Daha inggih punika kraton Hindhu ingkang kutha krajan ing kutha Nagara, sapunika kutha krajan kacamatan Daha Selatan, Hulu Sungai Selatan.

Bendera Nagara Banjar warninipun kuning ing inggil cemeng ing bicolour horisontal. (John McMeekin, 15 Januari 2011).* Bendera Banjar

Sajarah 
Miturut mitologi suku Maanyan (suku tertua ing Kalimantan Selatan), kraton kawiwitan ing Borneo Selatan inggih punika Karajan Nan Sarunai ingkang dipunperkirakaken wewengkon kekuasaanipun terbentang luas wiwit saking laladan Tabalong ngantos ing laladan Pasir. Keberadaan mitologi Maanyan ingkang nyiptakaken babagan mangsa-mangsa keemasan Karajan Nan Sarunai sebuah kraton purba ingkang rumiyen mempersatukan ètnis Maanyan ing laladan punika lan sampun nglampahi gegayutan kaliyan pulau Madagaskar. Karajan punika angsal serangan saking Majapait. pramila pérangan rakyat nyingkir ing pedalaman (wewengkon suku Lawangan). Salah satunggaling tilas arkéologis ingkang asalipun saking jaman punika ya iku Candhi Agung ingkang manggèn ing kutha Amuntai. Ing taun 1996, sampun dipunlampahi pengujian C-14 kaliyan sampel arang Candhi Agung ingkang ngasilaken angka taun kaliyan kisaran 242-226 SM (Kusmartono lan Widianto, 1998:19-20).
Nggadahi saking angka taun dipunmaksud mila Karajan Nan Sarunai/Karajan Tabalong/Karajan Tanjungpuri usianya langkung tuwa 600 taun dipunbandingaken kaliyan Karajan Kutai Martapura ing Kalimantan Wétan.

Miturut Hikayat Sang Bima, wangsa ingkang nurunaken ratu-ratu Banjar inggih punika Sang Déwa bersaudara kaliyan wangsa ingkang nurunaken ratu-ratu Bima (Sang Bima), ratu-ratu Bali (Sang Kuala), ratu-ratu Dompu(Darmawangsa), ratu-ratu Gowa (Sang Rajuna) ingkang kaping gangsal bersaudara putera-putera saking Maharaja Pandu Dewata.
Jumbuh kaliyan Tutur Candhi (Hikayat Banjar versi II), ing Kalimantan sampun madeg suatu papréntahan saking wangsa kraton (karaton) ingkang kalajengaken ngantos tlatah ing salebeting Indhiya Nèderlan ing 11 Juni 1860, inggih punika:
 Karaton wiwit dipunsebat Karajan Kuripan
 Karaton I dipunsebat Karajan Nagara Dipa
 Karaton II dipunsebat Karajan Nagara Daha
 Karaton III dipunsebat Kesultanan Banjar
 Karaton IV dipunsebat Karajan Martapura/Kayu Tangi
 Karaton V dipunsebat Pagustian

Maharaja Sukarama, Raja Nagara Daha sampun berwasiat supados wigatine inggih punika cucunipun Radèn Samudera, anak saking putrinipun Puteri Galuh Intan Sari. Ayah saking Radèn Samudera ingih punika Radèn Manteri Jaya, putra saking Radèn Begawan, saudara Maharaja Sukarama. Wasiat mau nyebabagen Radèn Samudera terancam keselamatanipun amargi para putra Maharaja Sukarama ugi berambisi dados ratu inggih punika Pangeran Bagalung, Pangeran Mangkubumi lan Pangeran Tumenggung.

Wewengkon Kesultanan Banjar

Sistem Papréntahan 
 Raja: bergelar Sultan/Panambahan/Ratu/Susuhunan
 Putra Makutha: bergelar Ratu Anum/Pangeran Ratu/Sultan Muda
 Mahamantri: dipunsebat Perdana Mantri/Mangkubumi/Wazir, ing ngandap Mangkubumi: Mantri Panganan, Mantri Pangiwa, Mantri Bumi dan 40 orang Mantri Sikap, setiap Mantri Sikap gadhah 40 tiyang pengawal.
 Lalawangan: kepala dhistrik, kedudukannya sami kados ta ing mangsa Hindia Walandi.
 Sarawasa, Sarabumi lan Sarabraja: Kepala Urusan karaton
 Mandung lan Raksayuda: Kepala Balai Longsari lan Bangsal lan Benteng
 Mamagarsari: Pengapit ratu duduk ing Situluhur
 Parimala: Kepala urusan dagang lan pekan (pasar). Dipunbantu Singataka lan Singapati.
 Sarageni lan Saradipa: Kuasa ing urusan senjata (tombak, ganjur), duhung, tameng, badik, parang, badil, meriam dll.
 Puspawana: Kuasa ing urusan tanaman, hutan, perikanan, ratu-kaya, lan mbeburu
 Pamarakan lan Rasajiwa: Pengurus umum babagan keperluan pedalaman/pura
 Kadang Aji: Ketua Balai tani lan Perumahan. Nanang minangka Pembantu
 Wargasari: Pengurus besar tentang persediaan bahan makanan dan lumbung padi, kesejahteraan
 Anggarmarta: Juru Bandar, Kepala urusan pelabuhan
 Astaprana: Juru tabuh-tabuhan, kesenian lan kesusasteraan.
 Kaum Mangkumbara: Kepala urusan upacara
 Wiramartas: Mantri Dagang, berkuasa ngawontenaken gegayutan dagang kaliyan jawi nagari, kaliyan persetujuan Sultan.
 Bujangga: Kepala urusan yasan rumah, agami lan rumah ngibadah
 Singabana: Kepala ketenteraman umum.

Sultan Banjar

Rujukan 
 Paul Michel Munoz, Karajan-kraton Awal Kapuloan Indonésia dan Ujung Malaysia, Mitra Abadi, Maret 2009.
 Hikayat Banjar
 Han Knapen, Forests of fortune?: the environmental history of Southeast Borneo, 1600-1880, Jilid 189 dari Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land-en Volkenkunde, KITLV Press, 2001, ISBN 90-6718-158-7, 9789067181587

Pranala njaba 
 20 Tokoh Dapat Gelar dari Kesultanan Banjar
 Kesultanan Banjar Pertahankan aksara Arab Melayu Banjar 
 Sultan Adam al Watsiqubillah  
 Banjar Kesultanan, Indonésia 
 Lembaga Adat dan Kekerabatan Kesultanan Banjar
 Daftar Sultan Banjar dalam Regnal Chronologies 
 Daftar Sultan Banjar dalam Indonésian Traditional States II
 Silsilah Sultan Banjar-Pulau Laut versi Gusti Abdul Aziz
 Sejarah Kerajaan Banjar di MelayuOnline.com 
 Kerajaan Banjar
 Territorial Expansion and Contraction in the Malay Traditional Polity as Reflected in Contemporary Thought and Administration
 Zaman Baru 
 HUBUNGAN RAJA-RAJA BANJAR DAN PENGETUA KAMPUNG JAAR-SANGGARWASI
 Balai Adat Jadi Lambang Persaudaraan Orang Maanyan, Banjar dan Madagaskar
 Asal Mula Kerajaan Banjar 
 Kepercayaan Masyarakat Talan Terhadap Danau Undan di Kacamatan Banua Lawas Kabupatèn Tabalong 
 Sejarah Nagara Dipa
 Kerajaan Banjar 
  Banjer-Massin - Overzicht van de vestigingen van de Verenigde Oostindische Compagnie

Catatan Suku 

Suku Banjar
Banjar
Banjar
 
Bekas nagara di Borneo