Pédherasi Bosni lan Hércégowina

Pédherasi Bosni lan Hércégowina (Federacija Bosne i Hercegovine, Федерација Босне и Херцеговине, ) iku siji saka loro èntitas pulitik péranganing nagara Bosnia-Herzegovina (siji èntitas liyané ya iku Republika Srpska). Kaloroné diwatesi déning garis wates antar èntitas.

Pédherasi Bosni lan Hércégowina mligi dipanggoni déning ètnik Bosniak lan Kroat, mula iku kanthi ora resmi karan Pédherasi Bosniak-Kroat. Sanadyan mangkono, miturut kaputusan Mahkamah Konstitutional ing taun 2001, ètnik Serb uga dadi konstituèn katelu sajeroning Pédherasi. Semana uga marang ètnik Bosniak lan Kroat ing Republika Srpska.
Pédherasi iki diwangun miturut Perjanjèn Washington kang ditandhatangani tanggal 18 Maret, 1994, kang nganakaké sawijining Déwan Konstituèn utawa  (Ustavotvorna skupština/Ustavotvorbeni Sabor). Déwan iki nyambut gawé nganti sasi Oktober 1996.

Pédherasi iki duwé ibukutha dhéwé uga pamaréntahan, gendéra, lambang, présidhèn, parlemèn, pulisi, imigrasi, kator pos lan perusahaan penerbangan dhéwé (BH Airlines).  Uga duwé bala dhéwé ya iku Vojska Federacije Bosne i Hercegovine, sanadyan ana ing ngisor pangawasan Mantri Pertahanan Negara Bosnia-Herzegovina, semana uga bala èntitas sijiné ya iku Vojska Republike Srpske. Tentara èntitas (kalebu Vojska Republike Srpske) kudu wis nggabung ing pungkasan taun 2005 lan Mantri Pertahanan èntitas kudu wis dibusak lan dadi siji ing tanggal 1 Januari, 2006. Ing tanggal 6 Juni, 2006 kaloroné wis dadi siji dadi Angkatan Bersenjata Bosnia-Herzegovina kang dikontrol déning Mantri Pertahanan Bosnia-Herzegovina.

Sajarah 

Pédherasi Bosni lan Hércégowina dibangun miturut Perjanjèn Washington ing sasi  Mèi 1994. Miturut perjanjèn iki, kombinasi tlatah kang dikuwasani déning wadyabala Kroat lan Bosniak (pérangan Kroat kalebu Republik Kroasia Herzeg-Bosnia) kang dipérang dadi 10 kanton otonom. Sistem kanton dipilih kanggo nyegah dominasi déning siji golongan ètnik marang ètnik liyané.

Ing taun 1995, wadyabala pamaréntah Bosnia lan wadyabala Kroat Bosnia saka Pédherasi Bosni lan Hércégowina ngalahaké wadyabala sempalan Provinsi Otonom Bosnia Kulon (pimpinan Fikret Abdic, lan tlatah iki banjur disawijèkaké marang tlatah Pédherasi.

Miturut Perjanjèn Dayton taun 1995, Pédherasi Bosni lan Hércégowina iku sawijining èntitas saka loro èntitas Bosnia-Herzegovina lan duwé tlatah 51% saka tlatah Bosnia-Herzegovina (èntitas liyané ya iku Republika Srpska duwé tlatah 49%).

Ing tanggal 8 Maret 8, 2000, Distrik Brčko ditemtokaké minangka èntitas otonom ing Bosnia-Herzegovina lan dumadi saka pérangan tlatah kaloro èntitas. Distrik Brčko saiki dadi tlatah kang didarbèni déning kaloro èntitas mau.

Pamérangan admisistratif 

Pédherasi Bosni lan Hércégowina dipérang sajeroning 10 kanton (utawa županija):

 Una-Sana, Unsko-Sanski Kanton
 Posavina, Posavski Kanton
 Tuzla, Tuzlanski Kanton
 Zenica-Doboj, Zeničko-Dobojski Kanton
 Bosnian Podrinje, Bosanskopodrinjski Kanton
 Bosnia Tengah, Srednjebosanski Kanton
 Herzegovina-Neretva, Hercegovačko-neretvanski Kanton
 Herzegovina Kulon, Zapadnohercegovački kanton
 Sarajevo, Kanton Sarajevo
 Canton 10, Kanton 10.

Lima kanton (Una-Sana, Tuzla, Zenica-Doboj, Bosnian Podrinje lan Sarajevo) minangka kanton kang kang ndunungi mayoritasé ètnik Bosniak, telu (Posavina, West Herzegovina lan Canton 10) mayoritas ètnik Kroat, lan loro (Bosnia Tengah lan Herzegovina-Neretva) campuran, tegesé ana prosedur legislasi kusus kanggo nglindhungi konstituèn golongan ètnik.

Kutha-kutha 

Pratélan kutha gedhé ing Pédherasi Bosni lan Hércégowina:
 Sarajevo
 Zenica
 Tuzla
 Mostar
 Bihać
 Bugojno
 Brčko (kutha)
 Travnik
 Cazin
 Velika Kladuša
 Visoko
 Goražde
 Konjic
 Gračanica
 Gradačac
 Bosanska Krupa
 Zavidovići
 Živinice
 Sanski Most
 Lukavac
 Kakanj
 Livno
 Odžak

Dhémografi 

]]
Pédherasi Bosni lan Hércégowina dumadi saka 51% saka tlatah Bosnia-Herzegovina, lan dadi papan 60% saka total populasi. Kabèh data bab populasi, kalebu distribusi ètnik, manawa akèk klèruné amarga kurangé data sènsus resmi.

1991 

Ing taun 1991, populasi Pédherasi Bosni lan Hércégowina ana 2,757,888 jiwa, kalebu: 
 Bosniak = 1,436,498 (52.1%)
 Kroat = 610,458 (22.1%)
 Serb = 485,933 (17.6%)
 Liya = 224,999 (8.2%)

1996 

Ing taun 1996, populasi Pédherasi Bosni lan Hércégowina ana 2,444,665 jiwa, kalebu: 
 Bosniak = 1,773,566 (72.5%)
 Kroat = 556,289 (22.8%)
 Serb = 56,618 (2.3%)
 Liya = 58,192 (2.4%)

Gladri

Uga delengen 
 Republika Srpska
 Political divisions of Bosnia and Herzegovina
 PBSBiH
 Federation Television (FTV)
 Croatian Republic of Herzeg-Bosnia
 Western Bosnia

Rujukan

Pranala njaba 
 Website of the Federal Government 
 Parliament of the Federation