Louis Armstrong

Ni Louis Armstrong (Agosto 4, 1901 – Hulio 6, 1971), a nabirngasan ti Satchmo wenno Pops, ket maysa idi nga Amerikano trompetero ken kumakanta ti dias manipud idiay New Orleans, Louisiana.

Isu ket nagbalin a prominente kadagiti tawtawen ti 1920 a kas maysa a "managparnuay" nga agay-ayam ti koroneta ken trompeta, ni Armstrong ket naikabatayan ti impluensia iti dias, a nangibalbaliw ti pakatengngaan ti isip ti musika manipud iti naumnong nga improbisasion iti agmaymaysa a panagpabpabuya. Nga adda ti nalaka a malasin a nauneg ken naisangsangayan a kasla graba a boses, ni Armstrong ket maysa pay idi a mannakaimpluensia a kumakanta, a nagipakpakita ti kalaing ng agparparang-ay, a mangkilkillo kadagiti liriko ti kanta para iti kapanggepan a panangiyebkas.

Nasapa a biag 

Ni Armstrong ket kankanayon a nangibagbaga nga isu ket naipasngay idi Hulio 4, 1900, ti petsa a naibagbagan kadagiti adu a biograpia. Uray no isu ket pimmusay idi 1971, idi laeng tengnga ti tawtawen ti 1980 ti pannakadiskobre ti pudno a petsa ti pannakaipasngay iti Agosto 4, 1901 babaen ti agsuksukimat a ni Tad Jones babaen ti eksaminasion kadagiti rehistro ti bunyag. Ni Armstrong ket naipasngay iti napanglaw a pamilia idiay New Orleans, Louisiana, ti apo a lalaki dagiti aadipen. Isu ket dimmakkel a napanglaw, iti narusanger a kaarubaan, ken ammo a kas “ti Pakigubatan”, ken paset idi daytoy ti distrito ti legado a panagbalangkantis ti Storyville. Ti amana, ni William Armstrong (1881–1922), ket pinanawanna ti pamiliana ken kimmuyog iti sabali a babai idi pay laeng maladaga ni Louis. Ti inana, ni Mary "Mayann" Albert (1886–1927), ket pinanawanna met ni Louis ken iti ub-ubing a kabasatna a babai a ni Beatrice Armstrong Collins (1903–1987) ken inaywanan met ti apongda a babai, a ni Josephine Armstrong, ken ti dadduma pay a panawen, ti ulitegna a ni Isaac. Idi agtawen iti lima, isu ket immalis ken napan a nagtaeng iti inana ken dagiti kabagianna, ken nakikitana laeng ti amana kadagiti parada.

Isu ket nagadal idiay Eskuela Fisk para iti Lallaki, a mabalin nga idiay iti nasapa a nakaiyammuanna iti musika. Isu ket nakaited ti matgedan a kas maysa nga agideldeliber iti diario ken ti pay panagbiruk kadagiti naibelleng a a makan ket inlaklakona kadagiti restorante, ngem daytoy ket saan met a nakaanay a nagpasardeng iti inana manipud iti panagbalangkantis. Isu ket napnapan kadagiti pagsasalaan iti asideg ti balayna, nga idiay ket nagobserba kadagiti amin manipud iti nasayet a panagsalsala aginggana ti kuadrilia. Tapno makasapul ti nayon a kuarta isu ket nagaw-awit kadagiti uging idiay Storyville, ti naidayegan a distrito ti panagbalangkantis, ken nagdengdengngeg kadagiti nagtoktokar a banda kadagiti bordelo ken pagsasalaan, a naipangpangruna idiay Pete Lala nga idiay ket nagpabpabuya ni Joe "King" Oliver ken dagiti dadduma a nadayeg a musikero ket bumisitada tapno agdayyeng.

Kalpasan idi nagikkat iti Eskuela Fisk idi agtawen iti sangapulo ket maysa, timmipon ni Armstrong iti kuartet ti lallaki a nagkankanta kadagiti kalsada tapno makasapul ti kuarta. Ngem isu ket nangrugrugi met a narairo. Kinuna ti agay-ayam iti koronet a ni Bunk Johnson a sinusuruanna ni Armstrong (agtawen idi ti 11) nga agtokar babaen ti panagdengngeg idiay Tonk ni Dago Tony idiay  New Orleans, uray no kadagiti naladladaw a tawenna ni Armstrong ket nangited ti daytoy a pammadayaw ken ni Oliver. Ni Armstrong ket saan unay a naglaglagip iti kinaubingna a kas dagiti kamadian a panawen ngen isu daytoy ti nangalaanna kadagiti inspirasionna, “Iti tunggal kanito nga agkidemak no puypuyotek ti tropetak—Kitkitaen ti puso ti naimbag a duog a New Orleans... Daytoy ket nakaited kaniak iti pagbiagak.”

Isu ket nagtrabaho pay iti imigrante a pamilia ti Lituano-Hudio dagiti Karnofsky, nga addaan iti negosio ti panagala kadagiti basura ken nangited kaniana kadagiti nadumaduma a trabaho. Innalada met isunan ken trinatoda a kas maysa a kameng ti pamilia, gapu ta ammoda met nga isu ket awanan iti ama, ken pinakpakanda ken nagayaywanda kaniana. Isu ket nangsurat met iti panaglaglagip iti relasionna kadagiti Karnofskys a natituluan iti, Louis Armstrong + the Jewish Family in New Orleans, La., the Year of 1907. Iti daytoy inpalagna iti pannakaduktalna a daytoy a pamilia ket suheto met ti diskriminasion babaen dagiti "dadduma a puraw a tattao' dagiti nasionalidad a managrikna a nasaysayaatda ngem ti puli ti Hudio... Agtawenak laeng idi iti pito ngem nalakaak met a nakakita ti saan a nasayaat a panangtrato dagiti Puraw a Tattao iti piman a pamilia ti Hudio a pagtrabtrabahuak."
Ni Armstrong ket nagar-aramat iti bitinbitin iti Bituen ni David iti amin a paset tipanagbiagna ken nagsurat met no ania ti naadalna manipud kaniada: "kasano ti agbiag—pudno a biag ken determinasion." Ti impluensia dagiti Karnofsky ket nalaglagip idiay New Orleans babaen ti Proyekto Karnofsky, ti saan nga agganganansia a gunglo a naidedikado iti panagawat kadagiti donasion ti instrumento ti musika tapno "maikabil dagitoy kadagiti ima ti maysa a sigagagar nga ubing a saanto idin a makasanay iti nakakaskasdaaw a panagsanay iti panagadal."

Paammo

Dagiti nagibasaran 
 Armstrong, Louis. Satchmo: Ti Biagko idiay New Orleans. 
 Armstrong, Louis ken Thomas nga Agkakabsayt a Lallaki. Armstrong, iti Bukodna a Balikas: Napilpili a Sursurat. 
 Bergreen, Laurence "Louis Armstrong: Ti Nalala a Biag" 
 Brothers, Thomas "New Orleans ni Louis Armstrong" 
 Cogswell, Michael. Armstrong: Ti Sarita ti Ruar t Entablada. 
 Elie, Lolis Eric. Ti Surat manipud idiay New Orleans. Kasisigud anaiprenta iti Gourmet. Naiprenta manen iti Best Food Writing 2006, Inurnos babaen ni Holly Hughes, 
 Jones Max and John Chilton. Sarita ni Louis Armstrong. 
 Meckna, Michael. Satchmo: Ti Louis Armstrong nga Ensiklopedia. 
 Storb, Ilse. "Louis Armstrong: Ti Depenitibo a Biograpia".

Dagiti akinruar a silpo 

1901 a pannakaipasngay
1971 nga ipupusay
Dagiti Aprikano-Amerikano a kumakanta
Nangruna nga artikulo