Salvador Dali

Ni Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Umuna a Markes ti Dalí de Pubol (Mayo 11, 1904Enero 23, 1989), aamo pay a kas ni Salvador Dalí (; ), ket maysa idi a prominente nga Espaniol a surealista a pintor a naipasngay idiay Figueres, Espania.

Ni Dalí ket maysa a nalaing a manangiladawan, ken kaaduan nga amo para kadagiti makasulong ken nakakaskasdaaw a ladawan iti surealista nga obrana. Ti kinalaingna nga agpinta ket masansan a maigupgupit iti impluensia dagiti apo ti Renasimiento Ti kalatakan nga ammo nga obrana ket ti Ti Persistansia ti Memoria, ken nakompleto daytoy idi Agosto 1931. Dagiti adu a kita ti artistiko nga obra ni Dalí ket mairaman ti pelikula, eskultura, ken potograpia, ken nakitintinnulong kadagiti nadumaduma a nga artista iti nadumaduma a karuay ti midia.

Nangigupit ti Dalí iti "panagayatna iti amin a nasayaat a banag ken nalabes, ti panagayatko iti ramen ken ti panagayatko oriental a kawes" iti maysa nga "Arabo a kaputotan", ken nagtunton a dagiti taudanna ket naggapo manipud kadagiti Moro.

Ni Dalí ket managpanpanunot idi, ken nagay-ayat pay ti karkarna ken nalabes a panagkukua. Ti eksentriko nga ugalina ken dagiti tignayna  a makaawis iti pannakaikaskaso iti publiko ket sagpaminsan nga ad-adu a makaawis iti pannakaikaskaso ngem ti obrana, ken nakadismaya met daytoy kadagiti tattao a nagay-ayat kadagiti obrana, ken ti pannakairteng kadagiti ktritikona.

Biograpia

Nasapa a biag

Ni Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech ket naipasngay idi Mayo 11, 1904, idi bigat ti 8:45 GMT idiay ili ti Figueres, idiay rehion ti Empordà , ken asideg idiay Pranses a pagbeddengan ti Katalonia, Espania. Ti laklakay a kabsat a lalaki ni Dalí ket agnagan met ti Salvador (bnaipasngay idi Oktubre 12, 1901), ken pimmusay iti gastroenteritis iti nasapsapa a siam a bulan, iti Agosto 1, 1903. Ti amana, ni Salvador Dalí i Cusí, ket tengnga a klase idi nga abogado ken notario nga iti arngianna iti nainget a displina ket natibnokan babaen ti asawana a ni Felipa Domenech Ferrés, a nangaw-awis kadagiti annakna a lallaki kadagiti artistiko a panagay-ayatda. 

Idi isu ket agtawen iti lima, ni Dalí ket naikuyog idiay tanem ti kabsatna a lalaki ken inbaga dagiti nagannak kaniana nga isu ket reinkarnasion ti kabsatna, ti konsepto a pinatpatina. Kinuna ni Dalí iti kabsatna a lalaki, "...umaspingkami kasla dagiti tedted ti danum, ngem aggiddiatkami kadagiti panagballatek." Isu "ket mabalin idi nga immuna a bersion iti bagik ngem naparsua iti adu unay nga absoluto." Dagiti ladawan ti napauten a pimmusay a kabsatna a lalaki ket agparangto a naisengngat kadagiti naudi nga obrana, a mairaman ti Ti Ladawan ti Natay a Kasatko a Lalaki (1963).

Ni Dalí ket addaan pay iti kasat a babai, ni Anna Maria, ken tallo a tawen nga ub-ubing. Idi 1949, isu ket nangipablaak ti libro a maipanggep kenni Dali, Ni Dalí A Kas Nakitkita Babaen t Ti Kabsatna a Lalaki. Dagiti gayyemna idi ubing ket mairaman dagiti nagay-ayam iti putbol a ni Sagibarba ken ni Josep Samitier ti FC Barcelona. Idi las-ud dagiti piesta idiay pagliwliwaan iti Katalan ti Cadaqués, dagiti tallo ket nagay-ayamda iti putbol.

Ni Dalí ket nagbasa iti eskuela ti panangiladawan. Idi 1916, ni Dalí ket naduktalanna pay ti moderno a panagpinta iti panagbanniagana iti kalgaw a bakasion idiay Cadaqués a kaduana ti pamilia ni Ramon Pichot, ti lokal nga artista a kankanayon a napnapan idiay Paris. Ti simmaruno a tawen, ti ama ni Dalí ket nagurnos iti maysa nga eksibision kadagiti inladawanna iti uging idiay balay ti pamiliana. Isuket immuna a nangipabuya iti eksibisionna idiay Teatro ti Munisipo idiay Figueres idi 1919, ti lugar a nagsublianna kalpasan kadagiti napalabas a dekada.

Idi Pebrero 1921, ti ina ni Dalí ket pimmusay iti kanser ti suso. Ni Dalí ket agtawen idi ti innem a pulo; kinunana idi a ti ipupusay ti inana "ti kakaruan idi a disnog a nasanay iti biagko. Rinaraemko isuna... Saanak a makaibbet iti pannakapukawko iti tao a nakanamnamaak a makaaramid kadagiti saan a makita ken saan a maliklikan a tukki iti kararuak." Kalpasan ti ipupusay ti inana, ti ama ni Dalí ket inasawana ti kabsat a babai ti inana. Ni Dalí ket saan met a nangtallikud iti daytoy a pannakiasawa, gapu ta isu ket nagayat unay ket adu met iti respetona iti ikitna.

Madrid ken Paris

Idi 1922, ni Dalí ket napan idiay Residencia de Estudiantes (Pagdagusan dagiti Estudiante) idiay Madrid ken nagadal idiay Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. Ti nakuttong a 1.72 m (5 ft. 7¾ in.) iti katayag, Ni Dalí ket nakaaw-awisen iti pannakaikaskaso a kas maysa nga eksentriko ken dando. Atiddog idi ti buokna ken dagiti patilia, amerikana, dagiti medias, ken dagiti baturga iti estilo iti Ingles nga artistiko a kawes iti naladaw a maika-19 a siglo.

Idiay Residencia, isu ket nagbalin nga asideg a gayyem ni Pepín Bello, Luis Buñuel, ken ni Federico García Lorca. Ti pannakigayyemna kenni Lorca ket addaan iti napigsa nga elemento iti regget, ngem ni Dalí ket nangtallikud kadagiti panag-abanse iti sekso ti mannaniw.

Nupay kasta, dagiti pinintaanna idi, iti panageksperimentona iti Kubismo, iti nakagun-odanna iti kaaduan a pannakaikaskaso manipud kadagiti kaduana nga estudiante. Ti laeng pakaammona iti arte ti Kubismo ket nagtaud manipud kadagiti artikulo iti magasin ken ti katologo nga inted kaniana babaen ni Pichot, gapu ta awan idi dagiti artista ti Kubismo idiay Madrid iti dayta a panawen. Idi 1924, ti saan pay a nadayeg a Salvador Dalí ket immuna a nangiladawan iti maysa a libro iti dayta a panawen. Ti pannakaipablaak iti Katalan a daniw ti Les bruixes de Llers ("Dagiti Bruha ti Llers") babaen ti gayyemna ken kaeskuelaanna, ti mannaniw a ni Carles Fages de Climent. Ni Dalí ket nageksperimento pay iti Dada, a nakaimpluensia iti obrana iti amin a paset ti panagbiagna.

Ni Dalí ket napatalaw idiay Academia idi 1926, iti nabiit kalpasan dagiti naudi nga eksaminasionna idi napabasol a nangirugi iti riribok. Ti panangiturayna iti kinalaing iti panagpinta iti dayta a panawen ket ebidensia babaen iti realistikona a Ti Basket ti Tinapay, a napinta idi 1926. Iti dayta met laeng a tawen, isu ket nagaramid ti immuna a panagbisitana iti Paris, nga idiay ket nasarungkaranna ni Pablo Picasso, a rinaraeman met idi ti ubing a Dalí. Ni Picasso ket nakangkangegen kadagiti nasayaat a reporta a maipanggep kenni Dalí manipud kenni Joan Miró, ti kaduana a Katalan a nangipayammo kaniana kadagiti adu a Surealista a gayyemna. Idi nakapardus-as iti bukodna nga estilo kadagiti simmaruno a napalabas a tawen, ni Dalí ket nagpartuat kadagiti adu a bilang ti obra nga adu a naimpluensiaan babaen ni Picasso ken ni Miró.

Dagiti nota

Dagiti nagibasaran
 Linde Sabler. "Dalí". London: Haus Publishing, 2004 (paperback, ).
 Salvador Dali

Dagiti akinruar a silpo 

Salvador Dali
Arte
Surealismo
1904 a pannakaipasngay
1989 nga ipupusay
Nangruna nga artikulo