Guinea

Ti Guinea, opisial a ti Republika ti Guinea (), ket ti pagilian iti laud nga aplaya ti Laud nga Aprika. Dati nga ammo a kas Guinea a Pranses (), sumagmamano a maibagbaga ti moderno a pagilian a kas Guinea-Conakry tapno mailasin daytoy manipud kadagiti sabali a pagilian nga agraman iti nagan a "Guinea" ken iti kanagnaganna a rehion, a kas ti Guinea-Bissau ken Guinea Ekuatorial. Ti Guinea ket addaan iti populasion iti  a riwriw ken ti kalawa iti .

Ti naturay nga estado ti Guinea ket maysa a republika nga addaan iti maysa a presidente a dagus a binutosan babaen ti tattao; daytoy a puesto ket daulo ti estado ken daulo ti gobierno.  Ti maysa kamara a Nailian nga Asemblia ti Guinea ket ti lehislatibo a bagi ti pagilian, ken dagiti kamengna ket dagus pay a binutosan ti tattao.  Ti sanga ti ukom ket idauluan babaen ti Korte Suprema ti Guinea, ti kangatuan ken ti ultimo a korte ti apelado iti pagilian.

Nanaganan ti pagilian manipud iti rehion ti Guinea. Ti Guinea ket tradisional a nagan para iti rehion ti Aprika a mabirukan iti igid ti Golpo ti Guinea. Daytoy ket umay-at iti amianan babaen dagiti rehion ti tropikal a kabakiran ken agpatingga iti Sahel. Ti Ingles a termino a Guinea ket dagus a nagtaud manipud iti Portuges a balikas ti Guiné, a rimmuar idi tengnga ti maika-15 a siglo a mangibaga kadagiti daga a tinagtagitao babaen dagiti Guineus, ti maysa kadawyan a termino para kadagiti tattao a nangisit nga Aprikano iti abagatan ti Karayan Senegal, a maigiddiat kadagiti "tawny" a Bereberes a Zenaga iti ngatona, a tinawtawaganda iti Azenegues wenno Moro.

Ti Guinea kat kaaduan nga Islamiko a pagilian, a mangipresenta dagiti Muslim iti 85 porsiento iti populasion. Maitagikua dagiti tattao ti Guinea kadagiti duapulo ket uppat a grupo ti etniko.  Ti Pranses, ti opisial a pagsasao ti Guinea, ket ti nangruna a pagsasao iti pannakisarita kadagiti pagadalan, iti administrasion ti gobierno, ken ti midia, ngem naisasao pay dagiti ad-adu ngem duapulo ket uppat nga indihenio a pagsasao.

Kaaduan nga agdepdepende ti ekonomia ti Guinea iti ahrikultura ken iti panagtapataud ti mineral. Daytoy ti maikadua a kadakkelan nga agpatpataud iti bauxite iti lubong, ken addaan kadagiti adu a deposito iti diamante ken balitok.

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 

  
 
 Guinea from UCB Libraries GovPubs
 
 Bariweswes ti Guinea manipud iti BBC News
 

 
Dagiti pagilian idiay Aprika
Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
Dagiti republika
Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1958
Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian