Insik a Mandarin

Ti Mandarin () ket ti maysa a grupo dagiti agkakabagian a karuay ti Insik a naisasao iti kaaduan a ballasiw ti akin-amianan ken abagatan akinlaud a Tsina.  Mangiraman ti grupo iti dialekto a Beijing, ti batayan ti Pagalagadan a Mandarin wenno Pagalagadan nga Insik. Gapu ta nagtaud ti Mandarin idiay Amianan a Tsina ken kaaduan dagiti dialekto ti Mandarin ket mabirukan iti amianan, ti grupo ket sagpaminsan a naibagbaga a kas dagiti Akin-amianan a dialekto (). Adu dagiti lokal a karuay ti Mandarin ket saanda nga agsinnaranay a maawatan. Nupay kasta, masansan nga umuna a maikabkabil ti Mandarin kadagiti listaan ti pagsasao babaen ti bilang dagiti patneng nga agsasao (agraman iti gangani a sangabilion).

Ti Mandarin ket ti kadakkelan kadagiti pito wenno sangapulo a grupo ti dialekto ti Insik, nga insasao babaen dagiti 70 a porsiento kadagiti amin nga agsasao iti Insik iti dakkel a heograpikal a lugar, a gumay-at manipud iti Yunnan iti abagatan a laud aginggana iti Xinjiang iti amianan a laud ken ti Heilongjiang iti amianan a daya. Sapasap a maigupit daytoy iti kalaka ti panagbanniaga ken komunikasion iti Tanap ti Amianan a Tsinan no maiyasping iti nakarkaro a kabambantayan nga abagatan, ken no maitipon iti relatibo a kaudian a pannakaiwarwaras ti Mandarin kadagiti lugar ti prontera.

Kaaduan dagiti karuay ti Mandarin ket addaan kadagiti uppat nga aweng.  Dagiti kanungpalan a panagsardeng ti Tengnga nga Insik ket napukawen iti kaaduan kadagitoy a karuay, ngem adda met dagiti dadduma a timmipon kaniada a kas kanungpalan a glotal a panagsardeng.  Adu kadagiti karuay ti Mandarin, a mairaman ti dialekto a Beijing, ket mangitalinaay kadagiti retroflex a mangiyuna a konsonante, a napukawen kadagiti akin-abagatan a grupo ti dialekto.

Ti kapitolio ket addan iti kaunegan ti lugar ti Mandarin para iti kaaduan a panawen ti naudi a milenio, a mangaramid nga impluensial dagitoy a dialekto. Ti sumagmamano a porma ti Mandarin ket nagserbi a kas maysa a nailian a lingua franca manipud idi maika-4 a siglo. Iti nasapa a maika-20 a siglo, ti maysa a pagalagadan a porma a naibatay iti dialekto a Beijing, nga agraman kadagiti elemento manipud kadagiti sabali a dialekto ti Mandarin , ket naampon idi a kas maysa a nailian a pagsasao. Ti Pagalagadan nga Insik ket ti opisial a pagsasao iti Republika ti Tattao ti Tsina ken Taiwan ken maysa kadagiti uppat nga opisial a pagsasao ti Singapur. Daytoy ket naus-usar a kas maysa kadagiti pagobraan a pagsasao iti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Daytoy ket maysa pay kadagiti kaaduan a kankanayon a naus-usar a karuay ti Insik kadagiti sangalubongan a komunidad ti diaspora ti Insik.

Dagiti nagibasaran 

Dagiti nadakamat nga obra

Adu pay a mabasbasa

Dagiti naipakasaritaan nga Akinlaud a teksto

Dagiti akinruar a silpo 

 Tones in Mandarin Dialects : Comprehensive tone comparison charts for 523 Mandarin dialects. (Compiled by James Campbell) – Internet Archive mirror

 
Dagiti pagsasao ti Tsina
Dagiti pagsasao ti Malaysia
Dagiti pagsasao ti Singapur
Dagiti pagsasao ti Taiwan