Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Aliwagwag

Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Aliwagwag ket ti maysa a nasalakniban a lugar a mangpreserba iti maysa a pagayusan a lugar iti akin-abagatan nga isla ti Filipinas iti Mindanao iti Rehion ti Davao. Daytoy ket aglaon kadagiti taudana ti danum ti Karayan Cateel iti akin-abagatan a Kabambantayan ti Diuata a mangited iti taudan ti danum ken sibog para kadagiti kaarrubayan a talon ti bagas ken dagiti komunidad dagiti ili ti Davao Oriental ken Davao de Oro. Daytoy ket nanaganan manipud iti away iti adayo a purok iti ili ti Cateel iti ayan ti Dissuor Aliwagwag, ti katayagan a dissuor ti pagilian.

Ti nasalakniban a ladawan ti daga ket parte ti National Integrated Protected Areas System iti Filipinas ken nabangon daytoy idi 2011 babaen ti Proklamasion Blng. 139 babaen ni Presidente Benigno Aquino III. Daytoy ket immuna idi a komponente ti  a Reserba ti Bakir ti Agusan–Davao–Surigao a nairangarang idi 1931 babaen ti Proklamasion Blng. 369 babaen ni Gobernador-Heneral Dwight F. Davis a manin-adu a nabaliwan kadagiti napalabas a panawen tapno malukatan a pagminaan dagiti dadduma a lugar a nabaknang iti minerales a taudan ti danum.

Deskripsion 

Mabirukan ti Aliwagwag iti Koridor ti Biodibersidad ti Akindaya a Mindanao nga aglaon iti maysa kadagiti kadakkelan a nabati a lugar iti tropikal a kabakiran iti tanap iti Filipinas. Daytoy ket sakupenna ti kalawa iti  ken ti maysa a sona iti paglappedan iti  iti hidrolohiko a nabaknang a kaunegan a kabambantayan dagiti ili ti Cateel ken Boston iti Davao Oriental ken dagiti pay paset ti ili ti Compostela iti Davao de Oro. Ti maysa a tributario ti Karayan Cateel a mangiraman iti Dissuor Aliwagwag ket agayus iti uneg ti parke manipud iti agtayag iti  a Bantay Agtuuganon iti Kabambantayan ti Diuata wenno ti Kordiliera ti Pasipiko ti Mindanao. Daytoy nga adu iti tuonna a dissuor nga addaan kadagiti 84 nga addang a sumakop manipud iti  ket addaan iti agtipon a katayag iti . Mabirukan iti abagatan ti parke dagiti sakaanan ti turod nga agtayag iti  a Bantay Pasian nga agay-ayus iti Karayan Cateel iti pagbaetan dagiti dua a bantay ken agayus idiay Luek Cateel a malukatan idiay Baybay Filipinas ken iti Taaw Pasipiko.

Ti nasalakniban a ladawan ti daga ket buklen dagiti kabakiran ti tanap, nga adda met dagiti lugar ti bantay ken dagiti nalumot a kabakiran iti kaarrubayan dagiti pantok dagiti bantay. Ti bassit a komunidad ti Mandaya nga agsansanay iti agrikultura iti panagpukan ken panagpuor ken panagtalon iti plantasion ket mabirukan pay kadagiti akinbaba a bakras ti parke. Iti asideg ti akindaya nga igid ket dagiti pagsibugan nga imburnal nga agturong iti Penned ti Cateel iti purok ti Aragon a mangsibog iti agarup a  a taltalon iti bagas kadagiti 11 a purok iti Cateel.

Maserrekan ti Aliwagwag babaen ti baro a Kalsada ti Compostela–Cateel nga agtaray iti uneg ti parke ken iti asideg ti dissuor a mangikapet iti akin-amianan a Davao Oriental iti Compostela. Daytoy ket mabirukan iti  iti laud manipud iti Poblacion ti Cateel ken agarup a  iti daya ti Siudad ti Davao.

Biodibersidad 
Sakupen ti Aliwagwag ti maysa a nangruna a lugar ti billit ken biodibersidad iti Akin-ngato a Labneng ti Karayan Cateel iti kabambantayan ti Agtuuganon–Pasian. Ti bakirna ket pagtaengan ti agila ti Filipinas ken dagiti pay nadumaduma a naipangta ken endemiko a sebbangan ti billit a kas ti Visayan miniature babbler, little slaty flycatcher ken Lina's sunbird. Mangisangaili pay ti parke iti kali-agila ti Filipinas, Philippine dwarf kingfisher, spotted imperial pigeon, giant scops owl, ken salaksak ni Hombron. Daytoy ket ayan pay dagiti katayagan a kayo iti Filipinas, ti rosewood ti Filipinas, a lokal nga ammo a kas ti toog. Kadagiti danum ti akinngato a Karayan Cateel, mabirukan ti maysa a karkarna a sebbangan ti ikan a tinawtawagan iti sawugnun babaen dagiti lokal nga agtataeng a kinalkalap a masida.

Dagiti nagibasaran 

Dagiti nasalakniban a ladawan ti daga ti Filipinas