Nailian a Parke ti Ginasut nga Is-isla

Ti Nailian a Parke ti Ginasut nga Is-isla (Pangasinan: Kapulo-puloan wenno Taytay-Bakes) ket nailian a parke iti Filipinas.  Ti nasalakniban a lugar ket mabirukan idiay siudad ti Alaminos, iti probinsia ti Pangasinan iti akin-amianan a Filipinas.  Dagiti isla ket agdagup iti 124 iti ababa nga ugot ken 123 iti nangato nga ugot, ken dagitoy ket naiwarwaras idiay Golpo ti Lingayen a mangsakop ti kalawa iti . Tallo laeng kadagitoy ti napadur-as para iti turismo: ti Isla ti Gobernador, Isla ti Quezon, ken Isla ti Ubbing.  Ti pantalan Lucap idiay Alaminos, ti sumrekan iti Nailian a Parke, ket agarup a  iti amianan ti Manila, ti kapitolio ti Filipinas.

Heolohia 

Dagiti isla ket naipampamattian nga agtawen kadagiti dua a riwriw a tawtawen. Dagitoy ket pudno a dagiti korales ken adun a makagay-at iti kaunegan ti daga, iti lugar a dati nga uneg ti baybay iti maysa nga antigo a baybay.  Ti panagpababa ti lessaad ti baybay ket mangipakpakita kaniada iti rabaw.  Dagiti pekuliar  a sukog a "kasla uong" kadagiti dadduma nga isla ket gapuanan babaen ti tignay ti nuronor dagiti allon ti taaw.

Pakasaritaan 
Ti nailian a parke ket napartuat babaen ti Presidensial a Proklamasion Blng. 667, a mangsakop ti kalawa iti  ken pinirmaan babaen ni Presidente Manuel L. Quezon idi Enero 18, 1940, para iti pagimbagan ken pagragsakan ti tattao iti Filipinas ken naamammuan a kas ti Nailian a Parke ti Ginasut nga Is-isla.  Ti Republika Tignay Blng. 3655 a napirmaan idi Hunio 22, 1962, ket nagpartuat ti Konserbasion ti Ginasut nga Is-isla ken Turay ti Panagrang-ay (HICDA), para iti konserbasion, panagrang-ay ken panangimaton ti daytoy a parke.  Ti parke a mairaman ti Luek Lucap ket naiyakar manipud iti HICDA iti Turay ti Turismo ti Filipinas (PTA) babaen ti Seksion 35 iti Bilin ti Presidente Blng. 564.

Idi Abril 27, 1982 babaen ti Proklamasion Blng. 2183, ti nailian a parke a mairaman ti Luek Lucap ken dagiti aplaya a lugarna, a mangrugi manipud idiay Sitio Telbang iti daya aginggana ti Sitio Recudo iti laud, ket nairangaranda a kas Sona ti Turismo ken Reserba ti Marina babaen ti panagtengngel ken administrasion ti PTA.  Kanungpalan babaen ti Proklamasion ti Presidente Blng. 2237 a napartuat idi Nobiembre 6, 1982, dagiti sangkapaset ti reserba ti daga para  iti Adu a Panggep ti Talon dagiti Panagkalap ti Marina (napartuat babaen ti Proklamasion Blng. 1282 idi Hunio 21, 1974) ket naikkatda ken naikabil babaen ti panagtengngel ken panangimaton iti uray ti Turismo para kadagit panggep ti panagdur-as.

Ti Ehekutibo Bilin Blng. 436 ket pinirmaan babaen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo iti Hunio 21, 2005 ket nangiyakar ti administrasion, panangimaton, panagtaripato ket operasion ti sibubukel a Nailian a Parke ti Ginasut nga Is-isla (HINP), a mairaman amin dagiti aktibidad, dagiti amin a pakultad ken dagiti amin a panagpasayaat kalpasan dayta, manipud iti Turay ti Turismo ti Filipinas (PTA) iti gobierno ti siudad ti Alaminos, Pangasinan iti panangikeddeng ti Republika Tignay Blng. 7160, nga ammo pay iti Kodigo ti Lokal a Gobierno iti 1991, a mangawis ti panangiyakar ti bileg ken turay manipud iti nailian a gobierno kadagiti yunit ti lokal a gobierno, a maitunos iti debolusion a programa ti gobierno nga inbilin babaen ti Batay-linteg.

Isla ti Cabarruyan 
Ti Isla ti Cabarruyan, ket isu ti kadakkelan nga isla iti isla nga ili ti Anda, Pangasinan a mabirukan idiay amianan a laud ti Nailian a Parke, daytoy ket masansan a tinawtawagan ti "ina nga isla" dagiti Ginasut nga Is-isla.

Fauna 

Ti Gandat ti Glpo ti Lingayen ti Sagip ket ti panagadal a naaramid idi 2010, daytoy ket inkeddeng babaen ti Enbironmento ti Marina ken Pundasion dagiti Rekurso Inc. ken pinuonan baben ti gobierno ti Olánda, iti panagsungbat ti kaawan dagiti rekurso iti naindagaan a biag ti kaatapan dagiti isla.  Ti panagadal ket nangusig ken nagpartuat ti maysa nga inbentoria ti flora ken fauna dagiti isla tapno mangtulong ti lokal a gobierno a mangpartuat ti maysa a programa ti panagsiim ti enbironmento tapno mangsalaknib ti biodibersidad ti isla. Adda met dagiti biag ti kaatapan a mabirukan nga agbibiag iti Nailian a Parke a mairaman dagiti:

Mangmangan ti kappi a Macaca
Musang ti Silag ti Asia
Dugong
Dolpin ni Fraser
Tekka
Monitor nga Alutiit
Pawikan
Berde a pawika
Olibas ridley a pawikan
ti sebbangan ti Nalabbasit a Pag-ong 
dagiti uleg
Laticauda colubrina, ti sebbangan ti uleg ti baybay
Retikulato a beklat
Nadumaduma a sebbangan ti kurarapnit
Nadumaduma a sebbangan dagiti rodensia

Kasano ti mapan idiay 
Ti Lucap wenno ti Pantalan ti Alaminos, ti pagserrekan ti Nailian a Parke, ket agarup a  iti amianan manipud iti sero kilometro a marka iti  Parke Rizal idiay Manila wenno agarup a 3.75 nga oras a panagmaneho ti pribado a lugan.  Babaen ti publiko a pagluganan manipud idiay Manila, ti panaglugan ti bus ket agarup a 5 aginggana ti 6 nga oras.

Dagiti ladawan

Kitaen pay 
Listaan dagiti nailian a parke ti Filipinas
Listaan dagiti nasalakniban a lugar ti Filipinas

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 

Nailian a Parke ti Ginasut nga Is-isla – Turismo ti Filipinas 

Dagiti nailian a parke ti Filipinas
Pangasinan
Is-isla ti Filipinas