Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu

{{DISPLAYTITLE:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu}}

Ti Taumatawhakatangi­hangakoauauotamatea­turipukakapikimaunga­horonukupokaiwhen­uakitanatahu ket ti maysa a turod nga asideg iti Porangahau, iti abagatan ti Waipukurau idiay akin-abagatan a Hawke's Bay, Baro a Selanda. Ti katayag ti turod ket . Ti turod ket nangruna a nadayeg gapu iti kaatiddog ti naganna, a nagtaud iti pagsasao a Māori; daytoy ket masansana naipaababa iti Taumata. Daytoy ket nakagun-od iti kadayeg gapu ta daytoy ket addaan iti kaatiddogan a nagan iti lugar a mabirukan iti ania man a pagilian nga agsasao iti Ingles, ken ti maikadua a kaatiddogan a nagan ti lugar iti lubong, segun ti Wises New Zealand Guide ken ti The New Zealand Herald. Ti nagan ti turod (nga agraman kadagiti 85 a karakter) ket nailista pay iti Guinness World Records a kas ti kaatiddogan a nagan ti lugar.
Dagiti sabali a bersion ti nagan, mairaman dagiti atiddog, ket sagpaminsanda pay a maus-usar.

Pronunciation 

Nasinasina babaen ti silaba, ti napno a nagan ket maibalikas a kas: Tau-ma-ta-fa-ka-ta-ngi-ha-nga-ko-au-au-o-ta-ma-te-a-tu-ri-pu-ka-ka-pi-ki-mau-nga-ho-ro-nu-ku-po-kai-fe-nu-a-ki-ta-na-ta-hu (dagiti 40 a silaba). Laplagipen nga iti pagsasao a Maori ti digrapo iti "wh" ket maibalikas a kas /f/.

Kayat a sawen ti nagan 
Ti nagan a "Taumatawhakatangi­hangakoauauotamatea­turipukakapikimaunga­horonukupokaiwhen­uakitanatahu" ket maipatarus a kas "Ti pantok nga ayan ni Tamatea, ti lalaki nga addaan kadagiti dakkel a tumeng, ti aguy-uyas, managkalay-at kadagiti bantay, ti agal-alun-on iti daga a manabanniaga, tinokarna ti pito iti agong iti kaayan-ayatna".

Dagiti sabali a bersion 
Adda pay dagiti atatiddog a porma iti nagan: ti "Taumatawhakatangi­hangakoauauotamatea­urehaeaturipukakapikimaunga­horonukupokaiwhen­uakitanatahu" ket addaan kadagiti 92 a letra. Ti maysa nga at-atiddog pay a bersion, ti Taumata-whakatangihanga-koauau-o-Tamatea-haumai-tawhiti-ure-haea-turi-pukaka-piki-maunga-horo-nuku-pokai-whenua-ki-tana-tahu, ket addaan kadagiti 105 a letra ken tikayatn a sawen ket "Ti turod ti agtoktokar iti pito iti agong babaen ni Tamatea – a naipug-aw iti daytoy a lugar manipud iti adayo, nga addaan iti maysa a napisi a buto, narasrasan dagiti tumengna iti panagkalay-at kadagiti bantay, natnag iti daga, ken linkmutna ti daga – iti kaayan-ayatna".

Ti New Zealand Geographic Placenames Database, a tinartaripato babaen ti Land Information New Zealand (LINZ), ket agus-usar iti ab-ababa (dagiti 57 a karakter) a nagan iti "Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu".

Tamatea, ti ekplorador iti daya 

Ni Tamatea-pōkai-whenua (Tamatea ti eksplorador iti daga) ket isu idi ti ama ni Kahungunu, ti tinaudan ti iwi a ni Ngāti Kahungunu. Ti pannakaibaga dagiti panagbanbaniaga ni Tamatea iti daga ket saan laeng a napasamak kadagiti leyenda ti Ngāti Kahungunu, ngem dagiti pay tradision ti iwi manipud iti Northland, nga idiay ket naibagbaga nga isu ket sinuksukisokna dagiti pagsangladan ti Hokianga ken Kaipara.

Kadagiti tradision manipud iti rehion ti Bay of Plenty, pinanawanna ti anakna a lalaki, ni Ranginui, nga isu ket tinaudan ni Ngāti Ranginui ti Tauranga. Dagiti leyenda manipud iti Daya nga Aplaya ti Isla Amianan ket mangibagbaga kadagiti panagsukisokna idiay Tūranga-nui (Gisborne), Māhia, Wairoa, Ahuriri (Napier), Heretaunga (iti asideg ti Hastings) ken Pōrangahau. Isu ket nagbanniaga babaen ti Karayan Mangakopikopiko, iti tuktok ti bessang ti Tītī-o-kura babaen ti Pohokura a napan iti Danaw Taupo. Ti Karayan ken kalugnakan nga Ōtamatea ket nanaganan manipud kaniana. Ti Tamatea ket nagan pay ti lugar idiay Napier.

Makunkuna sagiti nasapa a leyenda ti Isla Abagatan a ni Tamatea ket naglayag iti daya nga aplaya. Narakrak ti bankana iti adayo nga abagatan, ken nagbalin a kabambantayan ti Tākitimu. Intono kuan nagsubli ni Tamatea idiay Isla Amianan, ken nagbanniaga babaen ti Karayan Whanganui.

Iti popular a kultura 
Ti nagan ket naibaga iti kanta ti patalastas ti telebision ti Mountain Dew ken SEEK Learning idiay Australia. Daytoy ketnaiparang pay iti 1976 (pablaak manen idi 1979) a single ti "The Lone Ranger" babaen ti Britaniko a banda ti Quantum Jump, a naipakita ti panagsasaruno ti titulo iti maikadua a serye iti The Kenny Everett Video Show.Daytoy ketsuheto iti maysa a kanta idi 1960 babaen ti taga-Baro a Selanda a kumakanta a ni Peter Cape.

Ti star iti tenis a ni Martina Navratilova ket nakaadal a mangibaga iti balikas idi isuna ket agtawen iti sangapulo.

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 

Dagiti turod ti Baro a Selanda
Dagiti atiddog a balikas