Ghana

Ti Ghana (), opisial a ti Republika ti Ghana (), ket ti maysa a pagilian iti Laud nga Aprika. Sakupenna daytoy ti Golpo ti Guinea ken ti Taaw Atlantiko iti abagatan, makibinningay kadagiti pagbeddengan iti Côte d'Ivoire iti laud, Burkina Faso iti amianan, ken Togo iti daya. Sakupen ti Ghana ti kalawa iti , ken sumakop iti agdumaduma a heograpia ken ekolohia a sumakop manipud kadagiti aplaya a sabana aginggana kadagiti tropikal a katuduan a bakir. Iti sumurok a 31 a riwriw a tattao, ti Ghana ket ti maikadua a kaaduan ti populasion a pagilian iti Laud nga Aprika, kalpasan ti Nigeria. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Accra; dagiti nangruna pay a siudad ket mairaman ti Kumasi, Tamale, ken Sekondi-Takoradi.

Ti immuna idi a permanente nga estado iti agdama nga aldaw a Ghana ket ti estado ti Bono iti maika-11 a siglo. Rimmuar dagiti nadumaduma a pagarian ken dagiti imperia kadagiti napalabas a siglo, kadagitoy ti kabilegan ket ti Pagarian ti Dagbon iti amianan ken ti Imperio ti Ashanti iti abagatan. Idi rugi ti maika-15 a siglo, ti Imperio ti Potugal, ken sinaruno dagiti sabali a nadumaduma a bileg ti Europa, ket nagsusupiatanda ti lugar para kadagiti karbengan ti panagtagilako, aginggana idi ultimato a tinengngel dagiti Briton ti pantar babaen idi naladaw a maika-19 a siglo. Kalpasan ti sumurok a maysa a siglo a panagresistansia dagiti patneng, nabukelen dagiti agdama a pagbeddengan ti Ghana, ken sakupenna dagiti uppat a sabali a kolonial a teritorio ti Briton: Pantar ti Balitok, Ashanti, ti Akin-amianan a Terteritorio ken ti Togoland ti Briton. Naikaykaysa dagitoy a kas maysa a nawaya a dominion iti kaunegan ti Mankomunidad ti Pagpagilian idi 6 Marso 1957, ken nagbalin a ti immuna a kolonia iti sub-Sahara nga Aprika a nakagun-od iti kinaturay. Kanungpalan a nagbalin nga impluensial ti Ghana kadagiti ganetget ti dekolonisasion ken ti tignay ti Pan-Aprikano.

Ti Ghana ket maysa a multinasional nga estado, pagtaengan dagiti nadumaduma a grupo ti etniko, lingguistiko ken relihion; bayat a dagiti Akan ti kadakkelan a grupo ti etniko, buklenda laeng iti maysa a pluralidad. Ti kaaduan dagiti Ghanaiano ket dagiti Kristiano (71.2%), ken asideg a pagkalima ket dagiti fifth being Muslim ken ti pagkasangapulo ket agsansanay kadagiti tradisional a pammati wenno maireporta nga awanan iti relihion. Ti Ghana ket maysa a unitario a maipapan iti batay-linteg a demokrasia nga idauluan babaen ti maysa a presidente nga isu met laeng ket ti daulo ti estado ken ti daulo ti gobierno. Manipud idi 1993, nangtalinaay daytoy iti maysa kadagiti kawayaan ken katalnaan a gobierno iti kontinente, ken nasayaat nga agobra kadagiti metriko iti salun-at, idadakkel ti ekonomia, ken panagrang-ay ti nagtagitaon.

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 
 Opisial a website ti Ghana

 
 

Ghana
Dagiti pagilian idiay Aprika
Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
Dagiti republika
Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1957
Dagiti mankomunidad a republika