Sasao a Madang

Ti sasao a Madang wenno Kabambantayan a Madang–Adelbert ket ti kadakkelan a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea (TNG).  Daytoy ket naidasig idi a kas Trans–Baro a Guinea babaen ni Stephen Wurm, ken sinaruno babaen ni Malcolm Ross. Timmunos ni William A. Foley a daytoy ket "nasayaat a mabalin" a ti sasao a Madang ket parte ti TNG, uray no dagiti pangsandi, ti kadawyan a batayan ti panangidasig ti TNG, ket nabaliwanen iti Madang.

Ti pamilia ket nanaganan manipud iti Probinsia ti Madang ken ti Kabambantayan Adelbert.

Pakasaritaan 
Impalawag ni Sidney Herbert Ray ti pamilia nga Aplaya a Rai idi 1919. Idi 1951 insilpo dagitoy iti sasao a Mabuso babaen ni Arthur Capell tapno mapartuat ti pamiliana a Madang. Impadakkel ni John Z'graggen (1971, 1975) ti Madang kadagiti sasao a Kabambantayan nga Adelbert ken ninagananna manen ti pamilia iti Kabambantayan a Madang–Adelbert, ken inampon ni Wurm (1975) daytoy a kas maysa a sanga ti pilo ti Trans–Baro a Guinea. Para iti kaaduan a parte, ti pamilia a Madang ni Ross (2005) Madang ket mangiraman kadagiti isu met laeng a pagsasao a kas ti Kabambantayan a Madang–Adelbert ni Z'graggen, ngem ti internal a pannakaidasig ket sabali kadagiti nadumaduma a respekto, a kas ti pannakaiwaswas ti sanga a Brahman.

Internal a pannakaidasig 

Adda dagiti uppat a nasayaat a naipalawag a sanga ti Madang,

 Akin-abagatan a Kabambantayan Adelbert
 Croisilles (Akin-amianan a Kabambantayan Adelbert)
 Aplaya a Rai
 Kalam

ken mainayon pay ti sasao a Kowan a saan a nalawag ti pannakaidasigna.

Ti panawen a kauneg ti Madang ket maipada iti Austronesio wenno Indo-Europeano.  As-asideg nga ikabil ni Ross (2000) ti sasao a Kowan iti Akin-abagtaan nga Adelbert, ken isilpona ti Aplaya a Rai ken Kalam.  Dagiti pangsandi ket kas dagiti sumaganad:

{|
! !!sg!!pl
|-
!1
|*ya||*i
|-
!2
|*na||*ni, *ta
|-
!3
|*nu
|}

Dagiti ket sukatanda dagiti pangsandi ti TNG.  Nupay kasta, agbati dagiti dual a suldong ti *-le ken *-t, ken dagiti kasisigud a pangsandi ket agparang nga adda a kas dagiti maisasao a suldong ti Kalam.

Dagiti nota

Dagiti nagibasaran 
 
Pawley, Ross, & Osmond, 2005. Papuan languages and the Trans New Guinea phylum. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 38–51.

Dagiti akinruar a silpo 
Arkibo ti ELAR ti Panangidokumento ti Pamilia ti Pagsasao a Sogeram ti Papua Baro Guinea

Dagiti pagsasao ti Papua Baro a Guinea