Karayan Agusan

Ti Karayan Agusan ket karayan a mabirukan idiay akindaya a paset ti isla ti Mindanao idiay Filipinas, a mangatian ti kaaduan ti Rehion ti Caraga ken dagiti paset ti probinsia ti Davao de Oro. Daytoy ti maikatlo a kadakkelan a labneng ti karayan idiay Filipinas nga adaan iti dagup a pagayusan a lugar iti 10,921 km² ken addaan iti nakarkulo a kaatiddog iti 350 kilometro manipud iti taudanna. Dagiti taudan ti danum ti karayan ket mabirukan kadagiti bantay ti Davao de Oro, idiay asideg ti pagbeddengan ti Davao Oriental ken daya ti Siudad ti Tagum. Daytoy ket agayus idiay nalawa a ginget ti Karayan Agusan nga agrukod iti  manipud iti abagatan nga agpa-amianan ken agdumaduma manipud iti 32-48 kilometto (20–30 milia) iti kaakaba. Daytoy ket kanungpalan nga agayus idiay Luek Butuan iti sabanganna idiay Siudad ti Butuan. Ti karayan ket isu pay ti maikatlo a kaatiddogan a karayan idiay Filipinas.

Maysa kadagiti prominente a langa ti labneng ti Karayan Agusan ket ti kaadda ti Kalugnakan ti Agusan a mangsakop iti dagup a kalawa iti of 19,197 hektaria. Ti kalugnakan ket agserbi a pagtalinaayan a labneng para iti Karayan Agusan, ken mangpabassit ti nangato a panagayus ti danum a taudan dagiti kellaat a layus kadagiti akin-baba a sakup ti karayan. Malaksid ti dayta, ti kalugnakan ket lugar pay dagiti naisangayan ken nasayaat a pagtubuan ti sago ken pagtaengan ti naisagmak ken endemiko a mulmula ken ay-ayup. Gapu ti daytoy, daytoy ket nairangarang baaen idi ti dati a Presidente Fidel V. Ramos a kas sanktuario ti kaatapan idi 1996.

Heograpia

Taudan ti danum 
Ti labneng ti Karayan Agusan ket nabingbingay kadagiti tallo a sub-labneng iti batayan dagiti topograpiko a langa: akin-ngato a labneng ti Karayan Agusan, tengnga a labneng ti Karayan Agusan ken akin-baba a labneng ti Karayan Agusan. Ti akin-ngato a labneng ti Karayan Agusan ket isu ti paset nga yan dagiti taudan ti danum iti kabanbantayan ti probinsia ti Davao de Oro aginggana idiay Santa Josefa, Agusan del Sur ken Veruela, Agusan del Sur, ti tengnga alabneng ti Karayan Agusan ket isu ti paset ti karayan manipud iti Sta. Josefa aginggana idiay Amparo, Agusan del Sur bayat a ti akin-baba a labneng ti Karayan Agusan ken manipud idiay Amparo aginggana ti sabanganna idiay Siudad ti Butuan, Agusan del Norte

Kitaen pay 
Rehion ti Caraga
Agusan del Norte
Agusan del Sur
Davao de Oro

Dagiti nagibasaran 

Dagiti karayan ti Filipinas