Namibia

Ti Namibia (, ), opisial a ti Republika ti Namibia, ket ti maysa a pagilian iti akin-abagatan nga Aprika. Ti akinlaud a pagbeddenganna ket ti Taaw Atlantiko; daytoy ket makibinningay iti daga a pagbeddengan iti Zambia ken Angola iti amianan, ti Botswana iti daya ken ti Abagatan nga Aprika iti abagatan ken daya. Uray no saanna a pagbeddengan ti Zimbabwe, basbassit ngem 200 a metro iti Karayan Zambezi iti mangisina kadagiti dua pagilian. Nakagun-od ti Namibia iti wayawaya manipud iti Abagatan nga Aprika idi 21 Marso 1990, kalpasan ti Gubat ti Wayawaya ti Namibia. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Windhoek, ken daytoy ket kameng nga estado ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UN), ti Komunidad ti Pangrang-ay ti Akin-abagatan nga Aprika (SADC), ti Kappon ti Aprika (AU), ken ti Mankomunidad ti Pagpagilian.

Ti Namibia ti kamagaan a pagilian iti Sub-Sahara nga Aprika, ken natagtagitaon kadaiti nasapa a panawen babaen dagiti tattao a San, Damara ken Nama. Idi agarup a maika-14 a siglo, simmangpet dagiti immak-akar a tatao a Bantu a kas parte ti panagpadakkel a Bantu. Manipud idin, dagiti grupo ti Bantu, a ti kadakkelan ket dagiti Ovambo, ket isudan ti kaaduan a populasion ti pagilian; manipud idi naladaw a maika-19 a siglo, isudan ti mangbukel iti kaaduan.

Idi 1878, ti Cape of Good Hope, ti kolonia ti Britaniko iti dayta a panawen, ket inkapetna ti puerto ti Luek Walvis ken ti adda iti taaw nga Is-isla Penguin ; dagitoy ket nagbalinda a nangruna a paset ti baro a Kappon ti Abagatan nga Aprika iti pannakapartuatna idi 1910. Idi 1884 ti Imperio nga Aleman ket nangbangon iti turay iti kaaduan a paset ti teritorio, ken nangbukel iti kolonia nga ammo a kas ti Abagatan a Laud nga Aprika ti Aleman. Daytoy ket nagpartuat iti panagtalon ken impraestruktura. Kadagidi pagbaetan ti 1904 ken 1908 daytoy ket nagaramid iti maysa a panangikisap iti puli kadagiti tattao a Herero ken Nama. Nagpatingga ti turay nga Aleman idi 1915 iti pannakaabak dagiti puersa ti Abagatan nga Aprika. Idi 1920, kalpasan ti panagpatingga ti Sangalubongan a Gubat I, binilinan ti Liga ti Pagpagilian ti Abagatan nga Aprika iti administrasion ti kolonia. Daytoy ket nangipataw kadagiti lintegna, mairaman kadagiti panangidasig iti puli ken dagiti alagaden. Manipud idi 1948, iti pannakabutos iti bileg ti Nailian a partido, nangipakat pay ti Abagatan nga Aprika iti apartheid iti ammo idi nga Abagatan a Laud nga Aprika.

Iti naladladaw a maika-20 a siglo, dagiti yaalsa ken dagiti demanda para iti politikal a pannakaibagi babaen dagiti politikal nga aktibista a patneng nga Aprikano nga agtartarigagay iti wayawaya a nagresultaan iti dagus a panagrebbeng iti responsibildad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti teritorio idi 1966, ngem nagtalinaay ti Abagatan nga Aprika iti de facto a turay. Idi 1973 binigbig ti UN ti South West Africa People's Organisation (SWAPO) a kas ti opisial a pannakabagi ti tatao a Namibiano; ti partido ket kaaduan a dagiti Aawambo, nga isuda iti kaaduan iti teritorio. Kalpasan iti nagtultuloy a panaggugubat ti gerila, nangitakder ti Abagatan nga Aprika iti maysa a kabayatan nga administrasion idiay Namibia idi 1985. Nakagun-od ti Namibia iti napno a wayawaya manipud iti Abagatan nga Aprika idi 1990. Nupay kasta, ti Luek Walvis ken ti Is-isla Penguin ket nagtultuloy a tinurayan ti Abagatan nga Aprika aginggana idi 1994.

Ti Namibia ket addaan iti populasion iti 2.6 a riwriw a tattao ken ti maysa a natalna nga aduan partido a parlamentario a demokrasia.

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 

 
 Namibia manipud iti UCB Libraries GovPubs
 
 

Namibia
Dagiti pagilian idiay Aprika
Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
Dagiti republika
Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1990
Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
Dagiti mankomunidad a republika