Genipa americana

Ti Genipa americana ket ti sebbangan dagiti kayo iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket patneng kadagiti tropikal a bakir iti Amianan ken Abagatan nga Amerika.

Deskripsion 
Dagiti kayo nga Genipa americana ket agtayagda aginggana iti 30 m ken aginggana iti 60 cm dbh. Dagiti ukis ti kayoda ket nalamuyot ken bassit laeng dagiti rengngat. Dagiti bulong ket agsinnublat, arinduyog, wenno immatiddog, 10–35 cm iti kaatiddog, 6–13 cm iti kaakaba, ken nasileng a nangisit a berde, nga agraman iti intero a paraigid, natirad wenno timmirad nga ungto, ken umakikid iti baba. Dagiti inploressensia ket rimpuok aginggana iti 10 cm iti kaatiddog. Dagiti sabong ket puraw aginggana iti maraduyaw, nabanglo bassit, ti calyx ket sukog kampana, ti corolla ket 2–4.5 cm iti kaatiddog, sukog trumpeta, ken lima wenno innem ti pingirna. Dagiti lima nga ababa nga estambre ket naiseksek iti ngato ti tubo ti corolla. Ti bunga ket napuskol ti ukisna a makan a maris-dapo a berry a 10–12 cm iti kaatiddog, 5–9 cm iti diametro.

Pannakaiwarwaras ken habitat 
Ti Genipa americana ket patneng kadagiti tropikal a bakir iti Kaamerikaan, manipud iti tropikal a Florida iti abagatan aginggana iti Arhentina. Daytoy ket adda manipud iti pantar ti baybay aginggana iti 1200 m iti kangato, ngem adda met dagiti mangibagbaga a ti kasisigud a sakup ket ti akin-abagatan nga Abagatan nga Amerika.

Dagiti bernakular a nagan 
Iti Ingles, ti kayo ket ammo a kas genip  ken ti bunga a kas genipap .

Colombia: jagua, caruto, huito; Brasil: jenipapo, dati a genipapo; Costa Rica: guaitil, tapaculo; Nicaragua: tapaculo, yigualtí; Mehiko: shagua, xagua; Perú: huito, vito; Arhentina: ñandipá; Bolivia: bí

Daytoy ket matawtawagan a kas we'e (*weʔe) iti Proto-Tucanoan.

Dagiti kemikal a kompuesto 
Dagiti sumaganad a kompuesto ket naisinan manipud iti G. americana: genipic acid, genipinic acid, genipin (amin dagiti tallo ket manipud iti bunga) ken ti geniposidic acid (bulbulong).

Dagiti usar 
Ti naganos a bunga ti G. americana ket makaiyaon iti likod a maus-usar a kas tina para kadagiti batek, pinintaan iti kudil ken panagpassiat iti insekto.

Daytoy a sebbangan ket naimulmula para kadagiti makan a bunga, a makmakan kadagiti preserba wenno maaramid kadagiti mainum, jelly, wenno sorbetes.

Naresistansia ti kayo, natibker, ken nalaka maiyobra ken inus-usar a panagaramid kadagiti alikamen ken iti konstruksion ken panagallawagi.

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 

Gardenieae
Kaykayo ti Brasil
Kaykayo ti Colombia
Kaykayo ti Costa Rica
Kaykayo ti Kuba
Kaykayo ti Ecuador
Kaykayo ti El Salvador
Kaykayo ti Guiana a Pranses
Kaykayo ti Guadalupe
Kaykayo ti Guatemala
Kaykayo ti Guyana
Kaykayo ti Hispaniola
Kaykayo ti Honduras
Kaykayo ti Martinika
Kaykayo ti Abagatan akindaya a Mehiko
Kaykayo ti Abagatan akinlaud a Mehiko
Kaykayo ti Veracruz
Kaykayo ti Nicaragua
Kaykayo ti Panama
Kaykayo ti Paraguay
Kaykayo ti Peru
Kaykayo ti Puerto Rico
Flora ti San Vicente ken dagiti Grenadito
Kaykayo ti Surinam
Kaykayo ti Venezuela
Kaykayo ti Arhentina