Pagsasao a Persiano

Ti Persiano (, ) ket maysa nga Irani a pagsasao iti uneg ti Indo-Irani a sanga iti pagsasao nga Indo-Europeano. Naipangpangruna daytoy a maisasao idiay Iran, Apganistan, Tajikistan ken dagiti pagilian a naipakasaritaan babaen ti Persiano nga impluensia. Ti pagsasao a Persiano ket naidasig a panagtultuloy iti Tengnga a Persiano, ti opisial a relihioso ken literario a pagsasao iti Sasanida a Persia, a daytoy met ket panagtultuloy iti Daan a Persiano, ti pagsasao iti Persiano nga Imperio iti Akemenida a panawen. Ti Persiano ket maysa a plurisentriko a pagsasao ken dagiti gramatikona ket kapadpada kadagiti adu a kontemporario a pagsasao ti Europa.Natawtawagan daytoy iti Persiano ket gapu iti taudanna manipud ti kapitolio ti Akamenida nga imperio, ti Persis (Fars wenno Pars) isu a nakaalaan ti nagan a Persiano (Farsi wenno Parsi).

Adda dagiti agarup a 110a riwriw nga agsasao iti Persiano iti sangalubongan, a ti pagsasao ket addaan iti opisial a kasasaad idiay Iran, Apganistan ken Tajikistan. Para kadagiti napalabas a siglo ti Persiano ket prestihion a kultural a pagsasao kadagiti sabali a rehion iti Akinlaud nga Asia, Sentral nga Asia, ken Abagatan nga Asia babaen dagiti nadumaduma nga imperio a naibatay kadagita a rehion.

Ti Persiano ket addaan iti adu nga (kangrunaan iti leksikon) impluensia kadagiti kaarruba a pagsasao, a naisangayan ti Sasao a Turko idiay Sentral nga Asia, ti Kaukaso, ken Anatolia, dagiti kaaruba nga Irani a pagsasao, ken ti pay Armenio, ken Sasao nga Indo-Aryan, a naipangpangruna ti Urdu. Daytoy ketnakaited pay ti impluensia iti Arabiko, a naisangayan ti Bahrani nga Arabiko, bayat a nagbulbulod met ti bokabulario manipud iti daytoy kalpasan ti Muslim a panagrukma ti Persia.

Daytoy ket addaan iti atiddog a pakasaritaan iti literatura iti porma iti Tengnga a Persiano sakbay ti Islam, ti Persiano ket isu idi ti immuna a rimmuar a pagsasao ti sibilisasion ti Muslim babaen ti monopolia ti Arabiko iti panagsurat, ken ti panagsurat iti daniw iti Persiano ket naipundar a kas tradison ti korte kadagiti adu nga akindaya a korte. Dagiti naindayegan nga obra ti Persiano a literatura ket ti Shahnameh ni Ferdowsi, dagiti obra ni Rumi, Rubaiyat ni Omar Khayyam, Divan ni Hafiz ken dagiti daniw ni Saadi.

Dagiti nagibasaran 

Dagiti Pagsasao iti Lubong
Nangruna nga artikulo