Nalatak a sirkulo

Ti nalatak a sirkulo, ammo pay a kas maysa nga ortodromo wenno sirkulo a Riemannia, iti espera ket ti pagsasabtan ti espera ken ti plano a lumabas babaen ti tengnga a punto ti espera. Daytoy a sangkapaset a kaso ti sirkulo ti espera ket kasumbangir iti bassit a sirkulo, ti pagsasabtan tiespera ken ti plano a saan a lumabas babaen ti tengnga. Ti ania man a diametro iti ania man a nalatak a sirkulo ket maiparna iti diametro iti espera, ken isu nga amin a nalatak a sirkulo ket addaan iti agpapada a  sirkumperensia kas ti tunggal maysa kaniada, ken addaan iti agpapada a tengnga a kas ti espera.Ti nalatak a sirkulo ket ti kadakkelan a sirkulo a mabalin a mailadawan iti ania man a naited nga espera. Ti tunggal maysa a sirkuloiiti 3 nga espasio nga Euklideo ket ti nalatak a sirkulo iti eksakto a maysa nga espera.

Para kadagit kaaduan a punto iti rabaw ti espera adda ti maysa a naisangayan a nalatak a sirkulo babaen dagiti dua a punto. Ti mailaksid ket ti paris dagiti antipodal a punto, a dagitoy ket dagiti awan patinggana nga adu a nalataka sirkulo.  Ti bassit nga arko ti nalatak a sirkulo iti nagbaetan dagiti dua punto ket ti kabassitan a rabaw ti dalan a pagbaetanda. Iti daytoy a kapanunotan ti bassit nga arko ket kapada dagiti “nalinteg a linia” iti Euklideo a heometria. Ti kaatiddog ti bassit nga arko iti nalatak a sirkulo ket maala  kas ti distansia a pagbaetan dagiti dua a punto iti rabaw ti espera iti Riemannia a heometria. Dagiti nalatak a sirkulo ket dagiti heodesiko ti espera.

Kadagiti ad-adu a dimension, dagiti nalatak a sirkulo iti n-espera ket dagiti nagsasabtan ti n-espera nga addaan kadagiti 2 a plano a lumabas babaen ti taudan iti Euklideo nga espasio ti  Rn+1.

Pannakaal adagiti kabassitan a dalan 
Tapno mapasingkedan ti bassit nga arko ti nalatak a sirkulo ket ti kabassitan a dalan a mangikapet kadagiti dua a punto iti rabaw ti espera, nasken nga ipakat ti kalkulo dagiti paggigiddiatan iti daytoy.

Ikeddeng ti klase dagiti amin a kadawyan a dalan manipud iti punto ti p iti sabali a punto iti q. Ikkan kadagiti nagsasabtan ti espera tapno ti p ket maipada iti amianan nga ungto. Ti ania man a killo iti espera a saan a maisabat kadagiti ungto, mabalin a malaksid laeng dagiti patingga a punto, ket mabalin a maiparametro babaen ti

no maipalubos ti φ a mangala kadagiti arbitrario a pudno a pateg. Ti inpinitesimal aa kaatiddog ti arko kadagitoy a nagsasabtan ket

 

Isu a ti kaatiddog ti killo ti γ manipud iti p iti q ket ti punsional iti killo a naited babaen ti

 

Laglagipen a ti S[γ] ket saan a basbassit iti kaatidog ti meridiano manipud itip iti q:

Gapu ta natalinaay ti nangrugian a punto ken ti nagpatinggaan a punto, ti S ket mapabassit laeng no ti φ' = 0,isu a ti killo ket nasken a mabirukan iti meridiano iti espera ti φ = φ0 = constant. Kadagiti Kartesiao a nagsasabtan, daytoy ket ti

nga isu ti plano babaen ti taudan, kas ti tengnga ti espera.

Dagiti pakaipakatan 
Adda dagiti pagarigan dagiti nalatak a sirkulo iti nainlangiten nga espera ket mairaman ti nainlangitan a horisonte, ti nainlangitan nga ekuador, ken ti ekliptiko. Dagiti nalatak a sirkulo ket naus-usarda pay a kas dagiti uniso a panagipagarup ti heodesiko iti rabaw ti Daga (urayno saan a perpekto nga espera), ken ti pay iti naitimbukel a nainlangitan a bagbagi.

Kitaen pay 
 Linia Rhumb
 Bassit a sirkulo

Dagiti silpo ti ruar 
 Nalatak a Sirkulo – manipud iti MathWorld
 Ti Panangimapa ti Nalatak a Sirkulo
 Panangimapa ti Nalatak a Sirkulo
 Panagkarkulo ti Nalatak a Sirkulo 
 Distansia ti Nalata a Sirkulo

Heometria