Oryza sativa

Ti Oryza sativa, kadawyan nga ammo a kas ti pagay ti Asia, ket ti sebbangan ti mula a kaaduan a maibagbaga iti Ilokano a kas bagas. Ti Oryza sativa ket maysa a ruot nga agraman iti henoma a buklen dagiti 430Mb iti ballasiw dagiti 12 a kromosoma. naindayegan daytoy iti kalaka a henetiko a mabaliwan, ken maysa a modelo nga organismo para iti sereal a biolohia.

Pannakaidasig 

Aglaon ti Oryza sativa kadagiti dua nagruna a subsebbangan: ti nadikket, ababa-bukel a kita ti japonica wenno sinica, ken ti saan nadikket a atiddog-bukel a kita ti . Dagiti kita ti Japonica ket kadawyanda a maimuyongan kadagiti namaga a talon (nangruma a nailenned a naimuyongan iti Hapon), iti temperado a Daya nga Asia, dagiti nagato a lugar iti Abagatan a daya nga Asia, ken dagiti nagato alugar iti Abagatan nga Asia, bayat a dagiti kita ti indica ket nagrunada a pagay ti tanap, kaaduan a nailenned a naimulmula, iti amin apaset ti tropikal nga Asia. Dagiti bagas ket addaan kadagiti nadumaduma a maris, a mairaman ti puraw, kayumanggi, nangisit, purpura, ken nalabbasit a bagas. Ti nangist a bags (ammo pay a kas purpura abagas) ket sakup dagiti kita ti bagas, sumagmano ket nadikket a bagas. Dagiti kita ket mairaman ti nangisit a bagas ti Indonesia ken ti hasmin a nangisit a bagas ti Tailandia.

Ti maikatlo a subsebbangan, ket ti akaba-bukel ket nasayaat nga agbtubo kadagiti tropikal a kasasaad, ken nailasin idi a naibatay iti morpolohia ken immuna a nakunkuna iti javanica, ngem ammo itan a kas tropikal japonica. Dagiti wadan iti daytoy akita ket mairaman ti kalalaingan-bukel a  kultibar ti 'Tinawon' ken 'Unoy', a naimulmula kadagiti nangato a payo ti pagay ti Banbantay ti Kordiliera oiti akin-amianan a Luzon, Filipinas.

Inusar ni Glaszmann (1987) dagiti isozyme tapno mangilasin ti O. sativa kadagiti innem a grupo: ti japonica, aromatiko, indica, aus, rayada, ken ashina.

Inus-usar ti Garris et al. (2004) ti panagulit-ulit a simple a sekuensia tapno mailasin ti O. sativa kadagiti lima a grupo: ti temperado a japonica, tropikal a japonica ken aromatiko ket buklen dagiti kita ti japonica, bayat a ti indica ken aus ket buklen dagiti kita ti indica.

Nomenklatura ken taksonomia 
Ti pagay ket naimulmulan manipud kadagidi taga-ugma panawen ken ti oryza ket klasiko a Latin a balikas para iti pagay. Ti kayat a sawen ti Sativa ket "naimuyong".

Dagiti ladawan

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 

sativa
Flora ti Tsina
Pagay