Bantay Dajo

Ti Bantay Dajo (Tausūg: Būd Dahu; ), ket maysa kadagiti kono nga eskoria a mangbukel iti isla ti Jolo ken paset ti Bulkaniko a Grupo ti Jolo iti Filipinas. Ti natay a bulkan ket mabirukan iti  nga abagatan a daya manipud iti ili ti Jolo idiay probinsia ti Sulu.  Ti bantay ken dagiti kaaripingna a daga ket nairangarang a kas Nailian a Parke ti Bantay Dajo idi 1938.

Dagiti pisikal a langa 
Ti kono nga eskoria ket addaan iti kangato iti  nga addaan iti diametro ti baba iti . Iti pantok ti bantay ket ti  nga abut a naisangawen iti abagatan a laud. Dagiti daduma pay a bulkaniko a sanguanan a kaariping ti Bantay Dajo ket ti: Matanding, a mabirukan iti amianan a daya ti Bantay Dajo nga addaan iti kangato iti  iti asl; ti Guimba, iti daya ken ti kangato iti  asl; ken ti Sungal, iti abagatan a daya iti  asl.

Heolohia 
Ti basalto a bulkaniko a kono ket paset ti bulkaniko nga arko ti Zamboanga-Sulu.

Dagiti panagbettak a di agpayso a naigupit iti bantay

1641 
Dagiti bulkan ti Jolo ket maysa kadagiti bulkan a di agpayso a naigupit iti panagbettak idi Enero 4, 1641 a nangabbong ti kasipnget ti akin-abagatan a Filipinas. Ti adu pay a panagad-adal ket kanungpalan a nabirukan a ti panagbettak ket nagtaud manipud iti Bulkan Parker idiay probinsia ti Cotabato.

1897 
Ti gingined ken ti simmaruno a tsunami idi Septiembre 21, 1897 a nagdadael ti Akin-abagatan a Filipinas ket naipampamattian a nagtaud manipud iti submarino a panagbettak isu a mailaksid ti Bantay Dajo.

Panagsisiim  ti aktibidad ti PHIVOLCS 
Ti nabiit a termino a panagsisiim iti bantay (seismiko ken bisual) ket inar-aramid babaen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia idi 1993 ken idi 1997.  Awan dagiti karkarna nga aktibidad iti kaunegan ti kaarrubayan ti bulkan.

Nailian a Parke ti Bantay Dajo 
Ti bantay ket ti kaarubayanna a lugar ket nairangarang a kas nailian a parke babaen ti Proklamasion Blng. 261 iti Pebrero 28, 1938 a binukel ti  iti daga. Dagiti kinaudi a reporta ket nangipakpakita a ti bantay ket nakaro napukpukan ti bakir nga adda laengen iti bassit a nabati nga abbong ti bakir a kadawyan laeng kadagiti napadsok a bakras.  Ti pagtaengan dagiti ayup ket agdama a saan a nailista a kas nasalakniban a lugar babaen ti Sistema ti Nailian a Naipagkaykaysa ti Nasalakniban a Luglugar (NIPAS) iti Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso.

Fauna 
Adda met dagiti madanar a sebbangan, a saan a nasken nga endemiko iti lugar, ngem mabalin a mabirukan iti kaunegan ti Nailian a Parke ti Bantay Dajo ket (manipud iti "BirdLife International"):
 Kolor dapo nga Imperial a Pagaw (Ducula pickeringii), Madanar
 Kakatua ti Filipinas wenno ti Nalabbasit butbut a Kakatua (Cacatua haematuropygia), Kritikal a madanar
 Kalaw ti Sulu (Anthracoceros montani),	Kritikal a madanar
 Sulu Woodpecker Dendrocopos ramsayi, Madanar
 Salaksak ni Winchell  (Todiramphus winchelli), Madanar

Naipakasaritaan a kinapangruna 
Ti bantay ket lugar ti Umuna a Gubat ti Bantay Dajo idi las-ud ti Moro a Rebelion iti Gubat ti Filipinas-Amerika idi 1906, a nakaikanungpalan ti Nadawel a panagpapatay ti Abut ti Moro, ti pannakapatay dagiti sumurok a 600 taga-purok (kaaduan ket sibilin) a naglemlemmeng iti abut ti Bantay Dajo.  Ti lima nga aldaw a Maikadua a Gubat ti Bantay Dajo idi 1911 ket nagpatingga nga addaan iti basbassit a nadangran babaen dagiti negosasion, ken panagaw-awis a panagawid iti kaaduan.

Kitaen pay 
Dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
Dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
Dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
Listaan dagiti nailian a parke ti Filipinas

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 
Bud Dajo 
Jolo 
Ania kadi ti napasamak iti Bantay Dajo

Dagiti nailian a parke ti Filipinas
Dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
Sulu