Benin

Ti Benin (dati a, Dahomey), opisial a ti Republika ti Benin, ket maysa a pagilian idiay Laud nga Aprika. Daytoy ket beddengan babaen ti Togo iti laud, babaen ti Nigeria iti daya ken babaen ti Burkina Faso ken Niger iti amianan. Kaaduan ti populasion ket agtataeng iti bassit nga akin-abagatan nga aplaya ti Sikko ti Benin. Ti kapitolio ti Benin ket ti Porto-Novo, ngem ti tugaw ti gobierno ket idiay Cotonou, ti kadakkelan a siudad ti pagilian. Ti Benin ket sumakop ti kalawa iti agarup a 110,000 kuadrado kilometro (42,000 kd mi), nga addaan iti populasion iti agarup a 9.05 a riwriw. Ti Benin ket maysa a tropikal, sub-Sahara a pagilian, a kaaduan nga agkamkammatalek iti agrikultura, nga adu dagiti pagitrabahoan ken matgedan nga agpataud manipud iti pagbiagan a panagtaltalon.

Ti opisial a pagsasao ti Benin ket Pranses. Nupay kasta, dagiti patneng a pagsasao a kas ti Fon ken Yoruba ket kadawyan dagitoy a maisasao. Ti kadakkelan a relihioso a grupo idiay Benin ket ti Romano Katolisismo, ken asideg nga insarsarunuan ti Islam, Vodun ken Protestantismo. Ti Benin ket maysa a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Kappon ti Aprika, ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan, Kappia ken Pagtitinnulongan a Sona ti Abagatan nga Atlantiko, La Francophonie, ti Komunidad dagiti estado ti Sahel-Sahara, ti Asosasion ti Agpatpataud ti Petroleo ti Aprika ken ti Turay ti Niger Labneng.

Manipud idi maika-17 ken maika-19 a siglo, ti moderno tattan a Benin ket tinurayan idi babaen ti Pagarian ti Dahomey. Daytoy a rehion ket nakunkuna idi a kas ti Tagabu nga Aplaya manipud idi nasapa nga maika-17 a siglo gapu ti kaadu dagiti bilang dagiti tagabu a naipatulod iti Baro a Lubong idi las-ud ti  Trans-Atlantiko a komersio ti tagabu. Kalpasan idi narebba ti panagtagabu, ti Pransia ket nagtengngel ti pagilian ket ninagananna manen ti Pranses a Dahomey. Idi 1960, ti Dahomey ket nakagun-od ti napno a pannakawayawaya manipud iti Pransia, a nakaited daytoy ti demokratiko a gobierno para kadagiti simmaruno a 12 a tawtawen.

Ti Marxista-Leninista nga estado a tinawtawagan a ti Republika ti Tattao ti Benin ket adda idi nagbaetan ti 1972 ken 1990. Adda dagiti adu a nagtaudan a nangibagbaga a daytoy a turay ket nagturongan kadagiti panagparukma ken pannakarebba ti ekonomia. Ti Republika ti Benin ket naporma idi 1991 a nakaiyeg ti adu a partido a panagbutbutos.

Dagiti nagibasaran

Adu pay a mabasbasa 
 Butler, S., Benin (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga), (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga, 2006)
 Caulfield, Annie, Ipakitam Kaniak ti Salamanka: Panagbaniaga ti Lawlaw ti Benin babaen ti Taksi, (Penguin Books Ltd., 2003)
 Kraus, Erika ken Reid, Felice, Benin (Pagsurotan ti Panagbaniaga kadagiti Sabali pay a Lugar), (Other Places Publishing, 2010)
 Seely, Jennifer, Dagiti Legado ti Daliasata Gobierno idiay Aprika: Dagiti Kaso ti Benin ken Togo, (Palgrave Macmillan, 2009)

Dagiti akinruar a silpo 

 Gobierno
 Gobierno ti Benin (opisial a sitio iti Pranses)

 
Dagiti pagilian idiay Aprika
Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
Dagiti republika
Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian