Maldibas

Ti Maldibas (, ), opisial a ti Republika ti Maldibas, ket ti maysa a bassit a purpuro nga estado iti subkontinente Indiano a mabirukan iti Taaw Indiano. Mabirukan daytoy iti abagatan a laud ti Sri Lanka ken India, iti agarup a  manipud iti nangruna a daga ti kontinente ti Asia. Ti kawar dagiti 26 nga atol ket sumakop manipud iti Atol ti Ihavandhippolhu iti amianan aginggana iti Atol ti Addu iti abagatan (iti balasiw ti Ekuador). Buklen ti teritorio a sumakop iti agarup a , ti Maldibas ket maysa kadagiti kaaduan a heograpiko a naiwarwaras a naturay nga estado iti lubong ken ti pay kabassitan a pagilian iti Asia babaen ti kalawa ken, iti agarup a 557,426 nga agtataeng, ti maika-2 a kabassitan ti populasion iti Asia. Ti Malé ket ti kapitolio ken kaaduan ti populasion a siudad, ken tradisional a tinawtawagan a kas ti "Isla ti Ari" nga ayan a nagturayan dagiti ugma a naarian a dinastia gapu ti sentral a lokasionna.

Mabirukan ti Purpuro ti Maldibas iti Pantok Chagos–Laccadive, ti dakkel a submarino a kabambantayan iti Taaw Indiano; mangbukel pay daytoy iti maysa a naindagaan nga ekorehion, a maikadua iti Purpuro Chagos ken Lakshadweep. Iti agpakatengnga a kangato iti rabaw ti daga iti  iti ngato ti paanatar ti baybay, ken ti kangatuan a masna a punto iti laeng , daytoy ti kababaan a pagilian iti lubong.

Idi maika-12 a siglo,  naabotan ti Islam ti Purpuro ti Maldibas, a naitiptipon a kas maysa a sultanato, ken napigsa a nakapadur-as iti pannakikadua iti komersio ken kultura iti Asia ken Aprika. Manipud idi maika-16 a siglo, ti rehion ket immad-adu a naimpluensiaan iti turay dagiti kolonial a bileg ti Europeano, ken nagbalin a protektorado ti Britaniko ti Maldibas idi 1887. Nawayaan ti Maldibas manipud iti Reino Unido idi 1965, ken nabangon ti maysa a presidensial a republika idi 1968 iti maysa a nabutosan a Majlis ti Tattao. Dagiti simmaruno a dekada ket nakakita kadagiti nariro a politka, dagiti ganetget iti demokratiko a reporma, ken dagiti karit ti enbironmento nga inyeg babaen ti panagbaliw ti klima.

Ti Maldibas ket nagbalin a nagpundar a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan (South Asian Association for Regional Cooperation-SAARC). Daytoy ket maysa pay a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Mankomunidad ti Pagpagilian, ti Gunglo ti Islamiko a Pagtitinnulongan, ken ti Di Nailinia a Tignay. Idasig ti Banko ti Lubong ti Maldibas a kas addaan iti maysa nga akinngato nga agpakatengnga a maatgedan nga ekonomia. Ti panagkalap ket naipakasaritaan nga isu ti kaaduan nga aktibidad ti ekonomia, ken agtultuloy a ti kadakkelan a sektor, sarunuen babaen ti naprdasa dumakdakkel nga industria ti turismoy. Nangato a mapategan ti Maldibas iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan, a ti matgedan iti tunggal maysa a tao ket signipikante a nangatngato ngem dagiti sabali a pagilian ti SAARC.

Kameng idi ti Maldibas ti Mankomunidad manipud idi Hulio 1982 aginggan aidi nagikkat iti gunglo idi Oktubre 2016 gapu iti panagprotestana kadagiti panagpabasol dagiti sabali a pagilian iti panagabusona kadagitikarbengan ti tao ken ti mapapaay a demokrasia. Timmipon manen ti Maldibas iti Mankomunidad idi 1 pebrero 2020 kalpasan ti panangipakitana ti ebidensia iti agtartaray a proseso ti demokrasia ken ti nadayeg a suporta.

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 

 
Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
Dagiti pagilian nga isla
Dagiti purpuro ti Taaw Indiano
Is-isla ti Taaw Indiano
Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
Dagiti republika
Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi  1965
Dagiti mankomunidad a republika