Raw-ang Apo

Ti Raw-ang Apo ket ti sistema ti raw-ang ti korales iti Filipinas a mabirukan kadagiti akinlaud a danum ti probinsia ti Occidental Mindoro iti Lingsat Mindoro. Sumakop iti , daytoy ket saan a ti maikadua kadakkelan nga agkakasigkay a sistema ti korales iti lubong, ngem ti kadakkelan iti pagilian. Ti raw-ang ken dagiti mangpalikmut a danum ket maysa kadagiti nasalakniban a lugar iti pagilian nga inadministro a kas ti Masna a Parke ti Raw-ang Apo (ARNP).  Daytoy ket maysa kadagiti kaaduan nga ammo ken kalatakan a pagbatokan a lugar iti pagilian. Daytoy ket nailista iti tentatibo a listaan para iti Luglugar ti Tawid iti Lubong ti UNESCO.

Heograpia 
Mabirukan ti Raw-ang Apo iti likmut ti  iti laud ti kaasitgan nga aplaya ti isla ti Filipinas iti Mindoro. Daytoy ket naisina manipud iti nangruna nga isla babaen ti Daya a Dalan ti Apo iti Lingsat Mindoro.  Iti politika, mabirukan ti raw-ang iti turay ti Probinsia ti Occidental Mindoro iti Rehion IV-B iti Filipinas ken napudpudno nga iti Ili ti Sablayan.  Dagiti aktibidad ti turismo ket inadministro babaen ti lokal a gobierno ti Sablayan ken ti lokal nga opisina ti Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso (DENR).

Sistema ti raw-ang 

Ti Raw-ang Apo ket ti agarup a ti maysa a pormasion iti trianggular nga atol ti korales iti agarup a  manipud iti amianan aginggana iti abagatan nga ungto, ken  manipud iti daya aginggana iti laud. Daytoy ket isina babaen dagiti dua a sistema ti look, dagiti look ti amianan ken abagatan a beddengan babaen dagiti akikid a plataporma ti raw-ang. Daytoy ket maysa a  iti gangani a trianggular nga akin-amianan ken akin-abagatan dagiti kasla atol a raw-ang nga insina babaen ti adalem a kanal a nawaya iti laud. Agtaray ti kanal iti daya aginggana iti laud manipud iti  a kaadalem nga agraman kadagiti napino a puraw a darat a sirok, dagiti nadumaduma a bunton ken dagiti piraso dagiti agsangsanga a korales iti sirok ti adalem nga asul a danum.

Ti amianan a look ket ti maysa a narikpan a trianggular a plataporma ti raw-ang ti korales a sangkapaset a maipakita iti ababaw nga ugot. Daytoy ket relatibo nga ababaw nga addaan kadagiti kaadalen iti agarup a . Bayat nga iti abagatan a look ket ti maysa a nabaliktad a trianggular a plataporma ti korales a narikpan kadagiti dua bangir ken agarup a  iti kaadalem. Iti met maipada, ti raw-ang ti limestone ken darat a coralline kadagiti daya ken abagatan-akindaya a bangir ket kaaduna a mabirukan iti lugar.

Is-isla 
Ti kangrunaan a heograpikal a langa ti Raw-ang Apo ket naipalned, ngem dagiti tallo nga isla ket mangmarka daytoy iti rabaw: ti Isla Apo, Apo Menor (lokal nga ammo kas Binangaan) ken Cayos del Bajo ("Tektekla ti bangkag", lokal nga ammo a kas Tinangkapan).  Saan a matagtagitao dagiti isla. Manipud iti deklarasion ti annuroten iti “sona ti maiparit a panagala” iti Masna a Parke ti Raw-ang Apo idi 2007, dagiti laeng agtrabtrabaho ken dagiti kameng ti Force MARLEN (Marine and Apo Reef Law Enforcement for Nature), ti naigandat a mangisayangkat iti panagsalaknib ken agobra iti konserbasion, ti mabalin nga agyan iti nasalakniban a lugar kadagiti linawas a panagtrabaho.

Isla Apo 

Ti kadakkelan ket ti Isla Apo iti nga addaan kadagiti parakad ken mula iti aplaya. Ti raw-ang a mangpalikmut iti isla ket gumay-at iti  kadagiti lugar. Iti ruar dagiti parakad iti look kadagiti akindaya ken akin-abagatan a bangir ti Isla Apo, ti daga ket nadarat aginggana iti nadarat a daga a saan unay a dagiti adu a lan-ak ken partikula ti sekka. iti sabali, dagiti parakad ti look ket addaan iti nadarat a sekka a daga, a nalaokan kadagti tidda ti mula wenno dagiti nakersang a material.

Ti Isla Apo ket maisina manipud iti Raw-ang Apo babaen ti maysa nga akikid, ken adalem a kanal. Ti isla ket agarup a  manipud iti Mindoro ken agarup a  manipud kadagiti Isla ti Nanga ken Tara, ti kaasitgan kadagiti isla manipud iti Isla Busuanga iti akinlaud a bangir ti Lingsat Mindoro.  Ti Silaw Raw-ang Apo, a mabirukan iti amianan a daya ti parte ti sila, ket mangballaag kadagiti barko iti lokasion iti daytoy a peggad iti panaglayag. Mabirukan ti isla iti dua ken iti gudua nga oras a nabigasion ti 240° manipud iti Sablayan babaen ti maysa a bangka.

Ti isla ket ayan ti maysa a permanente a kuartel ti montero iti parke a mangsisiim iti nailian a parke. Ti maysa nga administatibo nga eskritotio ket agkolkolekta kadagiti bayad iti enbironmento. Mabalin iti agyan iti maysa a rabii kadagiti tolda ken suheto kadagiti naisangayan a kasasaad. Adda laeng dagiti limitado a magun-od a pasilidad tapno masalakniban ti narukop nga ekosistema ti isla.

Bassit nga isla ti Apo Menor 

Mabirukan ti Apo Menor iti asideg ti akinlaud a patingga ti Raw-ang Apo, itiagarup a  iti daya ti Isla Apo.  Daytoy ket maysa nga isla iti nabato a limestone ken relatibo nga awanan unay kadagiti mula.

Cayos del Bajo 
Ti Cayos del Bajo ket dagiti nadalumpinas a pormasion ti bato a coralline nga awanan kadagiti mula iti akin-amianan a look iti asideg ti akindaya nga igid ti raw-ang.  Iti ababaw nga ugot, adu kadagiti bassit a bato ket namaga iti raw-ang, a naipangpangruna iti igid ti amianan a bangirna.

Kitaen pay 
Listaan dagiti nasalakniban a lugar ti Filipinas
Raw- ang Tubbataha

Dagiti nagibasaran

Bibliograpia 
 Department of Environment and Natural Resources, Conservation of Priority Protected Areas Project, Apo Reef Natural Park Brochure. Sablayan, Occidental Mindoro; List of Proclaimed Marine Protected Areas; Protected Areas And Wildlife Bureau, 2004.

Dagiti akinruar a silpo 

 Opisial a website ti Masna a Parke ti Raw-ang Apo (DENR) 
 Tarabay iti panagbanniaga: Sablayan (Raw-ang Apo/Isla Pandan)

Dagiti raw-ang ti korales
Dagiti raw-ang ti Filipinas
Dagiti masna a parke ti Filipinas