Bouches-du-Rhône

Ti Bouches-du-Rhône (; Oksitano: Bocas de Ròse, lit. "Sabsabangan ti Rhône") ket maysa a departamento idiay abagatan ti Pransia a naipanaganan manipud iti sabangan ti Karayan Rhône. Daytoy ti kaaduan ti populasion a departamento ti rehion ti Provence-Alpes-Côte d'Azur . Ti INSEE ken kodigo ti koreona ket 13.

Pakasaritaan

Pakasaritaan ti departamento 

Ti Bouches-du-Rhône ket maysa kadagiti 83 a kasisigud a departamento a napartuat idi las-ud ti Pranses a Rebolusion idi 4 Marso 1790. Daytoy ket napartuat manipud iti lumaud a paset ti dati a probinsia ti Provence ken dagiti prinsipalidad ti Orange, Martigues, ken Lambesc. Daytoy ket nakapukaw ti paset ti teritoriona idi 1793, a nairaman ti Orange ken Apt, idi napartuat ti departamento ti Vaucluse

Kalpasan ti panakapartuatna, ti departamento ket dagus a napigsa ken aktibo a sinuportaran ti Pranses a Rebolusion, a naglaon kadagiti 90 a "Jacobin a Sangkatiponan" babaen idi 1794. Daytoy ket naipangrunaan pay nga adda idi dagiti ad-adu ngem 50% kadagiti padi iti daytoy a departamento ti nangawat ti Sibil a Batay-linteg ti Klero a nagbanagan daytoy a panakaiturayan ti simbaaan babaen ti gobierno. Idi las-ud ti ingangato ti Partido Komunista kadagiti nagbanagan ti panagbutos ti maika-12 a siglo ket nangipakita a ti panakaisuporta dagiti politika ti kanigid a payak ket nagtultuloy a napigsa ditoy a departamento, ken naipangpangruna kadagiti akin-amianan a suburbo ti Marseille.

Pakasaritaan ti lugar 

Ti pakasaritaan daytoy a lugar ket asideg a mainaig iti Provence. Ti Marseille ket nangruna idi a sangladan manipud idi kasakbayan ti panagparukma ni Julius Caesar ti Gaul. Ti kaadda dagiti Romano ket nakaibatian dagiti adu a monumento ti ballasiw ti departamento. Dagiti nadayeg a tattao a naipasngay ti daytoy a lugar ket mairaman ti Romantiko a pintor a ni Camille Roqueplan ken ti agiwarwarnak ken direktor ti teatro a kabsatna a ni Nestor Roqueplan.

Heograpia 
Ti departamento ket paset ti agdama a  rehion ti Provence-Alpes-Côte d'Azur. Daytoy ket napalikmutan kadagiti departamento ti Gard iti laud, ti Vaucluse iti amianan, ken ti Var iti daya, ken babaen ti Baybay Mediteraneo iti abagatan.  Ti Karayan Rhône delta ket agporporma ti nawatiwat a sagneb ti kalugnakan a lugar a makunkuna a Camargue idiay abagatan a laud a paset ti departamento.

Ti kadakkelan asiudad ti departamento ket ti Marseille, daytoy ket aglaon ti nangruna a sangladan ti industria, ken agserserbi a a kas ti kadakkelan a puerto ti komersio ti Pransia. Ti Bouches-du-Rhône ket kaaduan nga urbano, nga adda dagiti 28 nga ili nga adda ti populasion ti agarup a 10,000 manipud idi 2008:

 Marseille, populasion 851,420, departmento ken rehional a kapitolio  (prepektura)
 Aix-en-Provence, populasion 142,743, subprepektura, ti unibersida nga ili ken tugar ti rehional a Korte dagiti Pagkiddawan
 Arles, populasion 52,729, subprepektura ken lugar ti taga-ugma a Romano a siudad
 Martigues, populasion 46,471, ti mangidaulo a siuda para iti Europeano a petrokimiko nga industria
 Aubagne, populasion 46,093, nakaipasngayan ti Provençal a mannurat a ni Marcel Pagnol
 Istres, populasion 42,603, subprepektura ken panagibalayan ti kuartel ti milisia a pagitayaban
 Salon-de-Provence, population 41,411, ti pangibalayan ti siudad ti maika-16 a siglo a mammadto a ni Nostradamus
 Vitrolles, Bouches-du-Rhône, populasion 36,610
 Marignane, populasion 33,909, pakabirukan ti rehional nga eropuerto ti Marseille-Provence
 La Ciotat, populasion 33,790
 Miramas, populasion 25,632, sentro ti rehional a perokaril
 Gardanne, populasion 21,121
 Les Pennes-Mirabeau, populasion 20,187
 Allauch, populasion 18,728
 Port-de-Bouc, populasion 17,207
 Fos-sur-Mer, populasion 15,448
 Châteaurenard, populasion 14,817
 Berre-l'Étang, populasion 13,881
 Bouc-Bel-Air, populasion 134,37
 Tarascon, populasion 13,340
 Rognac, population 12,195
 Auriol, populasion 11,969
 Châteauneuf-les-Martigues, populasion 11,564
 Plan-de-Cuques, populasion 11,096
 Saint-Martin-de-Crau, populasion 10,979
 Saint-Rémy-de-Provence, populasion 10,662
 Septèmes-les-Vallons, populasion 10,481
 Trets, populasion 10,239

Dagiti karayan ket mairaman ti:
 Ti Rhône, a mangporma ti pagbeddengan iti departamento ti Gard.
 Ti Durance, a mangporma ti pagbeddengan iti departamento Vaucluse.
 Ti Arc
 Ti Huveaune

Dagiti danaw ket mairaman ti:
 Étang de Berre
 Étang de Vaccarès, idiay Camargue

Dagiti bantay ket mairaman ti:
 Kabanbantayan ti Alpilles
 Dagiti Calanque a nagbaetan ti Marseille ken La Ciotat
 Corniche des Crêtes
 Garlaban
 Mont Puget
 Turturod ti Montagnette
 Bantay ti Sainte-Victoire
 Masip ti Sainte-Baume

Kitaen pay 
Dagiti kanton ti departamento ti Bouches-du-Rhône
Dagiti komuna ti departamento ti Bouches-du-Rhône
Dagiti distrito ti departamento ti Bouches-du-Rhône

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 

 Sapot a pagsaadan ti prepektura
 Sapot a pagsaadan ti konsilo