Baybay Timor

Ti Baybay Timor (; ) ket ti saan unay a naadalem a baybay a bineddengan iti amianan babaen ti isla ti Timor, iti daya babaen ti Baybay Arafura, iti abagatan babaen it Australia ken iti laud babaen ti Taaw Indiano.

Ti baybay ket aglaon kadagiti nadumaduma a raw-ang, dagiti natagtagitao nga isla ken dagiti adu a reserba ti hidrokarbon. Dagiti sangalubongan a suppiat ket rimsua kalpasan idi naduktalan ti reserba a nagresultaan iti panagpirma ti Tulag ti Baybay Timor.

Ti Baybay Timor ket nakapasamakan idi ti kadaksan a pannakaibuknay ti lana kadagiti napalabas a 25 a tawtawen idi 2009.

Mabalin dagiti immuna a nagtagtagitao iti Australia ket binallasiwda ti Baybay Timor manipud idiay Indonesia idi panawen ti ab-ababa a lessaad ti baybay.

Heograpia 

Dagiti danum iti daya ket ammo a kas ti Baybay Arafura. Ti Baybay Timor ket kadennana ti tallo a dakkel a sumrekan ti danum iti amianian ti aplaya ti Australia, ti Golpo Joseph Bonaparte, Golpo Beagle ken ti Golpo Van Diemen. Ti siudad ti Australia ti Darwin ket isu laeng ti dakkel a siudad a kaariping ti baybay. Ti bassit nga ili ti Wyndham ket mabirukan iti laud nga ima ti Golpo Cambridge, ti maysa a sumrekan ti Golpo Joseph Bonaparte.

Dagiti karayan a sumrek iti Baybay Timor manipud iti Akin-amianan a Teritorio ket mairaman ti Karayan Fish, Karayan King, Karayan Dry, Karayan Victoria ken ti Karkarayan Alligator. Dagiti karayan idiay rehion ti Kimberley nga agayus idiay Baybay Timor ket mairaman ti Karayan Ord, Karayan Forrest, Karayan Pentecost ken Karayan Durack.

Ti baybay ket agarup a 480 km (300 iti kalawa, ken sumakop iti kalawa iti agarup a 610,000 km². (235,000 milia kuadrado). Ti kaadaleman a puntosna ket ti Kulluong Timor (nga adda met dagiti heolohista a mangikeddeng a daytoy ket ti abagatan-daya a pagpaatiddog ti Trinsera ti Java, ngem dagitidadduma ket makitkitada a kas kasakbayan ti daga a kulluong iti "kabambantayan" ti Isla Timor), a mabirukan idiay akin-amianan a parte ti baybay, a makaabot iti kaadalem iti 3,300 m (10,800 ft). Ti nabati a paset ti baybay ket naab-ababaw, kaaduan daytoy ket agpakatengnga iti basbassit ngem 200 m (650 ft) iti kaadalem, gapu ta naisanglad iti labes ti Samang Sahul, ti parte ti samang ti kontinente ti Australia.

Dagiti nagibasaran

Dagiti akinruar a silpo 

 Khamsi, Kathryn (2005). "Ti Nagbanagan ti Suppiat ti Baybay Timor?" . Harvard Asia Quarterly 9 (1) 6-23.
 Ti Daya a Timor ket protektibo iti industria ti lana ken gas

Dagiti bagi ti danum ti Daya a Timor