Ecuador

Ti Ecuador () (), opisial a ti Republika ti Ecuador (, a literal a maipatarus a kas ti  "Republika iti Ekuador"; ), ket ti representatibo a demokratiko a republika iti akin-amianan a laud nga Abagatan nga Amerika, a bineddengan babaen ti Colombia iti amianan, ti Peru iti daya ken abagatan, ken ti Taaw Pasipiko iti laud. Ti Ecuador ket mangiraman pay iti Is-isla Galápagos iti Pasipiko iti agarup a  iti laud ti nangruna a daga.

Ti agdama nga aldaw nga Ecuador ket pagtaengan idi dagiti nadumadumaa na grupo ti Amerindiano a nain-inut a nainkorporado iti Imperio nga Inca idi las-ud ti maika-15 a siglo. Ti teritorio ket kinolonisado babaen ti Espania idi las-ud ti maika-16 a siglo, ken nakagun-od iti wayawaya idi 1820 a kas parte ti Gran Colombia, a nakalaanna met iti bukodna a kinaturay idi  1830. Ti legado dagiti dua nga imperio ket maipaltiing iti kinadumaduma ti populasion ti etniko ti Ecuador, a kaaduan dagiti 15.2 a riwriw a tattao ket dagiti mestiso, ken sarunuen babaen ti adu a minorida a Europeano, Amerindiano, ken dagiti kaputotan ti Aprikano.

Ti Espaniol ket ti opisial a pagsasao babaen ti kaaduan iti populasion, ngem mabigbigan pay dagiti 13 nga Amerindiano a pagsasao, mairaman ti Quichua ken Shuar. Ti kapitolio a siudad ket ti Quito, bayat a ti kadakkelan a siudad ket ti Guayaquil. Iti pannakaipaltiing iti nabaknang a tawid iti kultura ti pagilian, ti historikal a sentro ti Quito ket nairangarang idi 1978 a kas Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO. Ti Cuenca, ti maikatlo a kadakkelan a siudad, ket nairangarang pay idi 1999 a kas Lugar a Twid iti Lubong a kas maysa a nasayaat a wadan iti naplano, iti estilo nga Espaniol a kolonial a siudad iti Kaamerikaan.

Ti Ecuador ket addaan iti agrangrang-ay nga ekonomia a nakaro nga agdepdepende kadagiti tagilako, a kas ti lana ken dagiti produkto ti agrikultura. Ti pagilian ket naidasig a kas agpakatengnga ti matgedan a pagilian. Ti Ecuador ket maysa a demokratiko a presidensial a republika. Ti baro a batay-linteg ti 2008 ket ti immuna iti lubong a mangbigbig ti legado a maipatungpal a Karbengan ti Katutubo, wenno karbengan ti ekosistema.  Ti Ecuador ket ammo pay iti nabaknang nga ekolohiana, a mangsangsangaili kadagiti endemiko a mula ken ayup, a kas dagiti adda idiay Is-isla Galápagos. Daytoy ket maysa kadagiti 17 a megadibersio a pagpagilian iti lubong.

Dagiti nagibasaran

Adu pay a mabasbasa 
 Ades, H. and Graham, M. (2010) The Rough Guide to Ecuador, Rough Guides
 Becker, M. (2008) Indians and Leftists in the Making of Ecuador's Modern Indigenous Movements, Duke University Press Books
 Becker, M. and Clark, A. K. (2007) Highland Indians and the State in Modern Ecuador, University of Pittsburgh Press
 Blakenship, J. (2005) Cañar: A Year in the Highlands of Ecuador, University of Texas Press
 Brown, J. and Smith, J. (2009) Moon Guidebook: Ecuador and the Galápagos Islands, Avalon Travel Publishing
 Crowder, N. (2009) Culture Shock! Ecuador: A Survival Guide to Customs and Etiquette, Marshall Cavendish Corporation
 Gerlach, A. (2003) Indians, Oil, and Politics: A Recent History of Ecuador, SR Books
 Handelsman, M. H. (2008) Culture and Customs of Ecuador, Greenwood
 Hurtado, O. (2010) Portrait of a Nation: Culture and Progress in Ecuador, Madison Books
 O'Connor, E. (2007) Gender, Indian, Nation: The Contradictions of Making Ecuador, 1830–1925, University of Arizona Press
 Pineo, R. (2007) Ecuador and the United States: Useful Strangers, University of Georgia Press
 Roos, W. and Van Renterghem, O. (2000) Ecuador in Focus: A Guide to the People, Politics, and Culture, Latin America Bureau
 Sawyer, S. (2004) Crude Chronicles: Indigenous Politics, Multinational Oil, and Neoliberalism in Ecuador, Duke University Press Books
 Striffler, S. (2001) In the Shadows of State and Capital: The United Fruit Company, Popular Struggle, and Agrarian Restructuring in Ecuador – 1900–1995, Duke University Press Books
 Torre, C. de la and Striffler, S. (2008) The Ecuador Reader: History, Culture, Politics, Duke University Press Books
 Various (2010) Insight Guidebook: Ecuador & Galápagos, Insight Guides
 Various (2009) Lonely Planet Guide: Ecuador & the Galápagos Islands, Lonely Planet
 Whitten, N. E. (2011) Histories of the Present: People and Power in Ecuador, University of Illinois Press
 Whitten, N. E. (2003) Millennial Ecuador: Critical Essays on Cultural Transformations and Social Dynamics, University Of Iowa Press

Dagiti akinruar a silpo 

Ecuador  iti UCB Libraries GovPubs
Bariweswes ti Ecuador manipud iti BBC News

 
Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
Dagiti dati a kolonia ti Espania
Dagiti estado a kameng ti GPAP
Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
Dagiti republika
Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1830
Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian