Sasao a Yawa

Ti sasao a Yawa, wenno Yapen, ket ti bassit a pamilia dagiti dua nga asideg nga agkabagian a sasao a Papuano, ti Yawa (wenno Yava) ken Saweru, a masansan a naikeddeng a dagiti managbaliw a dialekto ti bugbugtong a pagsasao (ken isu  a daytoy ket isolado a pagsasao). Naisasao dagitoy idiay tengnga nga Isla Yapen ken dagiti asideg nga babassit nga isla, iti Luek Cenderawasih, Papua ti Indonesia, a makibinningayda iti sasao a Yapen ti Austronesio.

Ti maitutop a Yawa ket addaan kadagiti 6000 nga gasasao idi 1987. Ti Saweru ket agdumaduman a nairepreporta a sangkabassit nga agsinnaranay a maawatan kadagiti sabali a dialekto ti Yawa ken naikeddeng a dialekto daytoy iti Yawa babaen dagiti mangisasao, ken nakaro a mangbaliw para iti panagsinnaranay a pannakaawat ken naipagpagarup a kas sabali a pagsasao. Daytoy ket matmatayen, ken insasao laeng babaen dagiti 150 a tattao manipud kadagiti grupo ti etniko iti 300.

Pannakaidasig 
Tentatibo nga indasig ni C. L. Voorhoeve ti Yawa iti sasao a Daya a Luek Geelvink iti bukodna a singasing ti Luek Geelvink. Nupay kasta, ti pannakaikabagian ket adayo unay, ken narikrikna ni Mark Donohue idi 2001 a ti Yawa ket saan pay a naipakita a maikabagian iti ania man a pagsasao.Iti kamaudian nagaramid iti tentatibo a singasing ni Malcolm Ross a ti Yawa ket mabalin a parte ti maysa a pilo ti pagsasao a Naipadakkel a Laud a Papuano. Dagiti pronominal a panagpapada ket nalawag no iyasping iti proto-Yawa iti Meax ti pagsasao a Daya nga Ulo ti Billit:

{| class=wikitable
|-
!  !! I !! thou !! s/he !! you
|-
| Proto-Yawa || *rei || *uein || *wepi || *waya
|-
| Meax || didif || bua || ofa || iwa
|}

Ti d~r, b~w, we~o, p~f ket kadawyanda amin a dagiti pannakaitunos ti uni.

Inpadpadakkel pay ti Ethnologue (2009, 2013) daytoy nga agpang, ken inkabilna ti Yawa iti kaunegan ti Laud a Papuano.

Dagiti nagibasaran 

Sasao a Laud a Papuano
Dagiti pagsasao ti akinlaud a Baro a Guinea
Dagiti pamilia ti pagsasao