Rosids

Dagiti rosids ket dagiti kameng ti dakkel a monopiletio a klado dagiti mula nga agsabsabong, nga aglaon kadagiti agarup a 70,000 a sebbangan, dagitoy ket ad-adu ngen maysa a pagkatlo kadagiti amin nga angiospermae. Ti klado ket nabingbingay kadagiti 16 aginggana kadagiti 20 nga urnos, depende ti sirkunskripsion  ken ti pannakaidasig. Dagitoy nga urnos, ken isuda met laeng nga agkukuyog a mangbukel dagiti agarup a 140 pamilia. Dagiti rosids ken dagiti asterids ket isu dagiti ti kadakkelan kadagiti klado dagiti eudikota.

Dagiti posil a rosids ket ammo manipud iti paset ti panawen ti Kretaseo. Ti karkulo ti molekular a pagorasan ket mangipakpakita a dagiti rosids ket nagtaud iti Aptian wenno Albian nga agpang dagiti Cretaceo, idi baetan ti 125 ken 99.6 riwriw a tawtawen.

Nagan 
Ti nagan a "rosids" ket naibatay iti "Rosidae", daytoy idi ti kadawyan a naipagpagarup a subklase. Idi 1967, inpakita ni Armen Takhtajan a ti husto a pagibatayan para iti nagan a "Rosidae" ket ti deskripsion iti maysa a grupo ti mulmula a naipablaak idi 1830 babaen ni Friedrich Gottlieb Bartling. Daytoy a klado ket kanungpalan a napanaganan manen ti "Rosids" ken nadumadumaanen a pinatinggaan babaen dagiti nadumaduma a mannurat. Ti nagan a "rosids" iti Ingles ket saan a pormal, ken saan nga ipagarup nga adda ti ania man a naisangayan a taksonomiko a ranggo kasla ti nagnagan nga inkeddeng babaen ti ICBN. Dagiti rosids ket monopiletiko a naibatay ti ebidensia a nabirukan babaen ti molekular a pilohenetiko a panagusig.

Adda dagiti tallo a nadumaduma a panangipalplawag dagiti rosids nga agdama nga inus-usar. Adda met dagiti mannurat a mangiraman dagiti urnos ti Saxifragales ken dagiti Vitales iti rosids. Dagiti dadduma met ket ilaksidda dagitoy dua nga urnos. Ti sirkunskripsion iti daytoy nga artikulo ket isu ti APG II a panangidasig, a mangiraman kadagiti Vitales, ngem mangilaksid kadagiti Saxifragales.

Dagiti pannakaikabagian 
Dagiti rosids ken dagiti Saxifragales ket mangpormada iti klado. Daytoy ket maysa kadagiti innem a grupo a mangbukel ti Pentapetalae (dagiti bugas nga eudikota a saan a mairaman dagiti Gunnerales), dagiti dadduma ket dagiti Berberidopsidales, Caryophyllales, Dilleniales, Santalales, ken dagiti asterids. Gangani nga awan ti pannakaammo a maipanggep kadagiti pannakaikabagian a baetan dagitoy a grupo.

Pannakaidasig 
Dagiti rosids ket buklen dagiti dua a grupo: ti urnos dagiti Vitales ken dagiti eurosids (agpayso a rosids).
Dagiti eurosids, ket mabibgbingayda met kadagiti pito a grupo: Fabidae, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, Picramniales, Malvidae, ken ti saan a naipuesto a pamilia ti Apodanthaceae. Dagiti Fabidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti fabids, wenno dagiti eurosids I. Ken ti met Malvidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti malvids, wenno dagiti eurosids II.

Dagiti urnos 
Dagiti rosids ket buklen dagiti  17 nga urnos ken dagiti 2 a pamilia a naikabil iti incertae sedis (saan a naurnos). Iti maipatinayon kadagiti Vitales, Rosales, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales, adda met dagiti 8 nga urnos iti Fabidae ken dagiti 4 nga urnos iti Malvidae. Idi 2009, ni Hengchang Wang ken dagiti kaduna a mannurat ket nangisingasing a ti Malvidae ket maipadakkel tapno mairaman dagiti Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales. Daytoy a dakdakkel a sirkunskripsion ti Malvidae ket nakaawat ti napigsa nga estatistikal a suporta (100% bootstrap a porsiento) kadagiti panagusigda. Adda met dagiti urnos a baro pay laeng a nabigbigan. Dagitoy ti Vitales, Zygophyllales, Crossosomatales, Picramniales, ken Huerteales.

Dagiti saan a naipuesto a pamilia 
Dagiti pamilia ti Apodanthaceae ken Huaceae ket nairaman dagitoy iti rosids, ngem saan dagitoy a naipuesto kadagiti ania man nga urnosna.

Ti Apodanthaceae ket maysa nga enigmatiko a pamilia dagiti parasitoko a achlorophyllous. Dagitoy ket temporario a naipuesto kadagiti Cucurbitales babaen dagiti dadduma, ngem dagiti apinidaddda ket agtultuloy a saan a nalawag. Dagiti gene a kloroplasta ket naus-usaren a mangibaga ti pilohenia ti mula ket saan met unay a makaited ti adu a pilohenetiko a pakaammo dagiti mula nga awan kadagiti chlorophyll, gapu ti daytoy a kaso, dagitoy a gene ket dagiti saan a makaannong a pseudogene.

Ti pamilia a Huaceae ket kameng ti COM (Celastrales, Oxalidales, Malpighiales) a klado ti Fabidae. Ti saludsod a maipanggep ti Huaceae ket no daytoy ket nasken a bukbukodna a mairaman kadagiti maysa nga urnos ti COM a kas ti maika-4 a kameng ti klado ti COM. Ti dua a panagadal ket nangitudo a nasken daytoy a maipuesto kadagiti Oxalidales, bayat a ti maysa met ket nangibagbaga a nasken a saan a mairaman.

Pilohenia 
Ti pilohenia a maipakpakita dita babab ket naampon manipud kenni Wang ken dagiti kaduna a mannurat (2009), nga adda dagiti nagan ti urnos manipud iti Website ti Pilohenia ti Angiospermae. Dagiti sanga nga addaan iti basbassit ngem 50% a bootstrap a suporta ket narebba. Dagiti sabali a sanga ket addaan iti 100% bootstrap a suporta malaksid kadagiti maipakita a saan.

Ti agtalinaay iti nitroheno a klado ket aglaon ti nangato a bilang dagiti aktinorisika a mula (nga awan kadagiti nodulo a ramut nga galaon ti agtalinaay iti nitroheno a bakteria, a mangtulong iti mula a dumakkel kadagiti saan a nalames a daga). Nupay kasta, saan amin a mulmula iti daytoy a klado ket dagiti aktinorisika.

Dagiti nagibasaran