Bantay Hamiguitan

Ti Bantay Hamiguitan ket ti maysa a bantay a mabirukan iti probinsia ti Davao Oriental, Filipinas. Daytoy ket agtayag iti . Ti bantay ken ti kaarrubayanna ket addaan iti maysa a kaaduan ti dibersio a populasion ti biag ti kaatapan iti pagilian. Kadagiti biag ti kaatapan a mabirukan iti lugar ket ti agila ti Filipinas ken dagiti nadumaduma a sebbangan ti Nepenthes. Sumagmamano kadagiti naudi a naibaga, a kas ti Nepenthes peltata, ket endemikoda iti lugar. Ti bantay ket addaan it maysa a lugar a nasalakniban a bakir iti agarup a 2,000 a ektaria. Daytoy a kakaykayuan ket ammo para iti naiduma a pandek a bakir kadagiti agtawen iti siglo a kaykayo iti ultramapiko a daga, nga adu kadagitoy ket naisagmak, endemiko ken karkarna a sebbangan ti flora ken fauna.

Ti kabambantayan ti Bantay Hamiguitan, iti kalawa iti , ket nairangarang a kas nailian a parke ken maysa a santuario iti biag iti kaatapan idi 2003. Idi 2014, ti parke ket minarkaan ti Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO, ken nagbalin nga immuna iti Mindanao.

Heograpia 
Mabirukan ti Bantay Hamiguitan iti probinsia ti Davao Oriental iti abagatan-akindaya a parte ti isla ti Mindanao, Filipinas. Daytoy ket sakupenna ti maysa a kalawa ti daga iti kaunegan dagiti pagbeddengan ti Mati, San Isidro ken Governor Generoso.

Flora ken fauna

Mulmula 
Dagiti sebbangan ti flora iti bantay ken iti kaarrubayanna ket mangipakita a ti bakir a bantay ket addaan iti kaaduan a kabaknangan ti sebbangan dagiti mula nga agraman kadagiti 462 a sebbangan, ken sarunuen babaen dagiti dipterokarpo a bakir nga agraman kadagiti 338 a sebbangan, ti lumot a bakir nga agraman kadagiti 246 a sebbangan ken agro-sistema nga agraman kadagiti 246 a sebbangan. Sumagmamano kadagiti mula a kadawyan a mabirukan iti Bantay Hamiguitan ket mairaman dagiti sumaganad:

 Leptospermum flavescens
 Wendlandia nervosa
 Tristaniopsis micrantha
 Dacrydium elatum
 Calophyllum blancoi
 Symplocos polyandra
 Almaciga (Agathis philippinensis)
 Elaeocarpus verticillatus
 Patersonia lowii
 Astronia lagunensis
 Nepenthes alata (sensu lato)
 Nepenthes hamiguitanensis
 Nepenthes justinae
 Nepenthes micramphora
 Nepenthes peltata
 Schizaea inopinata
 Schizaea malaccana
 Paphiopedilum ciliolare
 Dipodium paludosum
 Epigeneium sp.
 Dendrochilum longilabre
 Dendrochilum tenellum
 Dendrochilum sp. (di ammo a sebbangan)
 Macodes petola
 Coelogyne chloroptera
 Bulbophyllum sp.
 Appendicula sp.
 Gleichennia hirta
 Drimys piperita
 Hydnophyton sp.

Ay-ayup 
Ti Nalabbasit a Listaan ti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo (IUCN) ket nakailasin kadagiti saan a basbassit ngem 11 a naisagmak a sebbangan ti bertebrado. Inreporta ti Philippine Council for Agriculture, Forestry and Natural Resources and Development (PCARRD) a ti bantay ket tinataengan babaen dagiti lima a naisagmak a sebbangan, dagiti 27 a karkarna a sebbangan, 44 endemiko a sebbangan ken dagiti 59 a nangruna iti ekonomia a sebbangan. Dagiti sumaganad a sebbangan ket mabalin a mabirukan iti lugar:

 Agila ti Filipinas (Pithecophaga jefferyi)
 Giant golden-crowned flying fox (Acerodon jubatus)
 Philippine forest roundleaf bat 
 Philippine tarsier (Tarsius syrichta)
 Philippine warty pig (Sus philippensis)
 Kayumanggi nga ugsa ti Filipinas (Cervus mariannus)
 Fischer's pygmy fruit bat (Haplonycteris fischeri)
 Asian palm civet (Paradoxurus hermaphroditus)
 Tawitawi brown-dove (Phapitreron cinereiceps)
 Tarictic hornbill (Penelopides panini)
 Grey-hooded sunbird (Aethopyga primigenius)
 Giant scops-owl wenno Mindanao eagle-owl 
 Batomys hamiguitan (ti kiaw-kayumanggi nadutdotan ipus a sebbangan ti bao nga endemiko iti lugar)

Dagiti pannakaikeddeng 
Idi 2004, ti Bantay Hamiguitan ket nairangarang a kas santuario ti biag iti kaatapan babaen ti Linteg ti Bantay Hamiguitan a naitungpal babaen ti inisiatibo ni senador Loren Legarda.

Idi Hunio 2014, nainayon ti Santuario ti Kaatapan ti Bantay Hamiguitan iti listan ti UNESCO kadagiti Lugar a Tawid ti Lubong. Sakbay iti daytoy, nairangarangen ti lugar a kas Parke ti Tawid ti ASEAN.

Dagiti nota

Dagiti nagibasaran 
 Amoroso, V.B. & R.A. Aspiras 2011. Hamiguitan Range: a sanctuary for native flora. Saudi Journal of Biological Sciences 18(1): 7–15.

Dagiti akinruar a silpo 
 

Banbantay ti Filipinas