Tanggomo

Tanggomo yito tala tuwawu tradisi lo'u motombīlu to Hulontalo, mohulitayi wungguli u yilowali to masa yilalu mayi.
Tanggomo momuwato wungguli u yilowali, wawu wungguli boyito ma tombīluwoliyo mayi motoyunuto monto bungo sambe pulitiyo. Lahu lo tanggomo mohīhede wolo lahu uwēwo odelo lohidu, wawu o rima to bahasa lo lahuliyo.
Tuwango tanggomo yito wungguli u banari yilowali, pīlu, wawu mowali olo wungguli u pilohutu lo ta motanggomo.

Etimologi 
Tanggomo lonto tahe tanggomo, ma'analiyo molanggomo, wonu to delomo bahasa Indonesia, tanggomo yito ma'analiyo tampung. Tanggomo u yito menampung meyalo tuwa-tuwango wungguli u yilowali.
Ta hemotombilu tanggomo tangguliyo Ta Motanggomo meyalo Patanggomo.

Motanggomo 
Alihu mowali motota motanggomo, tawu ngota musi mobalajari to guru patanggomo. Tiyo musi motidupapa motitola wolo guruliyo mololimo ilimi botiya. Nga'amila wulito u hetombiluwo mayi lo guru musi hapaliyolo to delomo hilawo alihu ja olipata. Wonu ma ilohapaliya nga'amila wulito lonto guru mā mowali mohimontalo mona'o motunuhe wolo guru meyalo mona'o tutuwawu motanggomo to tawu dāta meyalo to pātali wawu to o'ambuwa. To masa botiye tiyo olo mā mowali mohutu sa'iri lo tanggomo u karanganiyolo lohihilawo, to'u ngopohiya lo tanggomo u hahapali oliyo.

Mulōlo 
Omo-omolu mayi tanggomo bo odelo tuladu lo habari, sababu tanggomo yito tala tuwawu lo usaha mopotunggulo habari ode tuwango lipu. Wolo-wolo u yilowali to lipu tuwawu mowali otawa lo tawuwewo sababu tilanggomo mayi lo ta motanggomo. Humayaliyo, woluwo u yilowali to Limutu. Ta motanggomo mola momilohu wawu modungohu wungguli boyito, lapata’o tiyo ma mona’o ode lipu u wewo wawu muli motanggomo wungguli boyito.
Tawu ngota latunga wawu masahuru lo'u motanggomo yito tangguliyo temeyi Manuli

Masa botiya 
Masatiya materi pohutuwolo tanggomo ma dadata. Diila bolo wolo-wolo u yilowali wawu hungguli. Totombuluwa layito me'ihutu olo ta motanggomo, tanggomo u tuwa-tuwango program momongu lipu, lotolo lipu, meyalo program keluarga berencana, alihu u pilopotunggulo lo totombuluwa mowali otawa lo tuwango lipu.
Masatiya olo lo'iya lo tanggomo ma hetombiluwoliyo wawu kuti-kuti gambusi.
Dabo masatiya tanggomo botiye delo didu heparaluwo lo tawu delo omo'omolu mayi. Bolo ngo'idi tawu ta hepotanggoma to Hulontalo.
Tawu rame motanggomo wonu woluwo acara yilabota lo tanggomo. Ta onggo motota motanggomo masatiya tala ngotaliyo te Risno Ayaha

Sa'iri lo tanggomo 
To tibawa botiya sa'iri lo tanggomo tomimbihu "Peristiwa Patriotik 23 Januari 1942":

Bisimila momulayiDelo po'ēla pomayi

Tawunu yilalu mayiBotiya mā delo mayi

Wawu dungohi lomayiBotiya u yilowali

Maso-maso to akaliWawu dila bohabali

23 januwali42 yilowali

Lali wungguli kakaliDonggo to'u boyito

Ra'ayati topingitoWawu malo toduwito

Walanta hemolihitoNgiyo-ngiyoto dungito

Oyinta lobohuliyoLomobu hudungiliyo

To pabiya tambatiliyoTalumolo waitiyo

Odito kapaliliyoKapali tikololiyo

Pilobu limongoliyoOdito to uwanengo

Pentadu delo tihengoTulu mā lotontulengo

Lopobu kilumohengoHudungu to uwanengo

Walanta mahepanitaWawu malo hipalita

Uwēwo mā hidehitaMa mayi hipodelita

Hasili didu olamitaMalo didu olabita

Boli mā didu osisaRa'ayati to sikisa

Walanta mahesanangiTolipu Hulontalangi

Tahu'a pomikilangiDulolo motibarani

Motitituwawu molawaniKumando li pa'a nani

Tawu ma lotitipalangiTahu'a ilambuliyo

Ra'ayati wawu tiyoMosadiya wawu mohiyo

Walanta wa'upoliyoPa'a nani bilantuwa

Tā lola'i tawabuwaRa'ayati ngohuntuwa

Pito banggo hiwuduwaPa'a Nani ta ta’uwa

Odito utoniyatiTodulahu duma'ati

Lo'otoduwo u bebasiWawu lominta'a bandela

Umoputi wawu mela23 januali

42 yilowaliMongodula'a mongowutato

Tanggomo ma he'utapoWonu hila momatato

Pona'o de HulontaloSilita banta-bantalo

Referensi 

Budaya
Seni