Naga, Camarines Sur

Ang Dakbayan sa Naga (Binikol: Ciudad nin Naga) maoy dakbayan sa rehyon sa Bikol sa Pilipinas ug ang sentro sa Metro Naga, maoy naglakip sa tibuok ikaduhang distrito kongresyonal sa probinsya sa Camarines Sur ug bahin sa una, ikatulo, ug ikaupat nga distrito. 
Ang Naga (Bikol) mao ang sentro sa tulunghaan, relihiyon ug komersiyo sa Kabikolan.

Karaanan 
Bag-o nag-abot ang mga Kastila sa Kapupud-an, aduna nay lungsod duol sa Suba Naga, naa dinhi komplexong armas ug kulturang sopistikado.

Niadtong 1573 nag-abot si Juan de Salcedo anhing lungsod, ug gipangalanan niya kinig Naga kay adunay daghang puno og narra (sa Binikol, naga) dinhi, bisan karon, gimatod sa mga eksperto historiko nga naggikan ang pangalang Naga isip pulong sa mga pinulongang Batak (Sumatera) o Dayak (Kalimantan) (sa kining pinulongan ang naga ay halas o dragon) ug nagasulod kuno sa mga pinulongan sa Pilipinas.

Niadtong 1575 gisugdan ni Pedro de Chávez, ang komandante sa kuta nga gibiyaan ni Salcedo, usa ka siyudad nga iyang gipangalanang la ciudad de Cáceres alang pagdayeg kang Francisco de Sande, Gubernador-Heneral niadto. Si GH de Sande gikan sa siyudad sa Cáceres sa Espanya.

Niadtong 15 Agosto 1595 gipadayag ang lingkoranan sa Diyosesis sa Cáceres sa usa ka papal bull kauban sa mga lingkoranan sa mga Diyosesis sa Cebu ug Nueva Segovia (karon, Vigan).

Nalakip ang daang Naga ug ang siyudad sa Cáceres ug nahimong Nueva Cáceres. Kining pangalan gihatag kini aron lainon sa orihinal nga siyudad sa Espanya. Aduna kinig ayuntamiento ug cabildo sama sa lain pang siyudad sa Pilipinas. Nahimo kinig kaulohan sa probinsya sa Ambos Camarines ug sa gihimong probinsya sa Camarines Sur hangtud sa paghimo niini sa Ikatulong Republika isip dakbayan.

Sa pag-abot sa mga Amerikano, gibalik nila ang Nueva Cáceres sa estadong lungsod, ug niadtong 1919 giusab ang ngalan niini sa Naga. Gihimo kini nga dakbayan niadtong 1948 ug gihatagan sa iyang karta panag-dakbayan (city charter) sumala sa RA 305.

Komersiyo 
Gipahimutang sa tagboan sa Suba Naga ug Suba Bikol, ang Naga gilikusan sa kalansangan ug mga uma. Mao kini ang sentro sa komersiyo sa Kabikolan gikan sa paghimo sa Siyudad sa Nueva Caceres.
Adunay tulo ka CBD o central business district ang dakbayan. Naay mga daang building kauban ang daghang mga restawran sa unang distrito (CBD-I) kun Centro. Didto usab ang Plasa Quince Martirez alang sa napulo'g-lima ka martir nga gipapatay sa panahon sa Hapon.  
Niining panahona, aduna nay daghang palitanan ug restawran didto. Naga-abli ang SM sa usa ka City Mall sa Barangay Triangulo nianang Mayo karong tuiga. Naga-abli usab ang Robinsons Holdings sa Nagaland eMall. 
Kauban niining mga mall, tua ang LCC Central Mall ug Robertson nga mga homegrown nga mall. Didto usab ang mga lain pang homegrown nga palitanan ug restawran: ang South Star Drugstore, gikan sa Camaligan, usa ka lungsod nga duol sa Naga; ang Bigg's Diner, ug ang Graceland Foods Industries (tag-iya sa Graceland, Geewan, Baker's Plaza, Benjo's ug Red Platter) nga nagsugod didto ug karon adunay daghang mga branch sa tibuok Kabikolan.
Aduna puy mga real-estate developers sama sa Ayala Land nga naghimo sa Avida Communities sa Barangay Pacol, Fil-Estate, DMCI, ug Vista Lands Communities Philippines ug mga homegrown nga developers.

Transportasyon ug Komunikasyon 

Mahimong magsakay og bus kun eroplano gikan sa Manila (layo: 377 km gikan kadto) ug sa Sugbo (layo: 380 km gikan kadto). Ang Naga Domestic Airport nahimutang sa duol nga lungsod sa Pili (kaulohan sa probinsya sa Camarines Sur). Naay terminal duol sa SM Naga nga bus sa mga pasahero padulong sa Manila ug lain pang dapit sa Pilipinas. Naa puy terminal nga FX ug lain pang sakyanan sa mga padulong sa lain pang dapit sa probinsya sa Camarines Sur. 
Ang Naga isip sentro sa Kabikolan gipuy-an isip headquarters sa mga kompanya og telecommunications, sama sa Digitel, PLDT, ug Bayantel. Didto kusog usab ang mga mobile-phone service providers nga Sun Cellular, Globe Telecom ug Smart Communications.

Tan-awa usab
Metro Naga, ang metropolitanong sukod sa Naga

Mga reperensya 

Mga lungsod ug dakbayan sa Camarines Sur