Siyentipikong paagi

An siyentipikong paagi (Ingles: scientific method) iyo sarong empirikal na paagi nin pagguno kan kaaraman na nagtao nin karakter sa pagkahaman kan siyensya poon kaidtong ika-17 na siglo. Kabali digdi an maingat na obserbasyon, pag-aplika nin rigorosong iskeptisismo dapit sa kun ano an naobserbahan, kun sain an mga kognitibong pagahona pwedeng maraot an pagtanaw kan saro sa obserbasyon. Kabali man an pagmokna nin mga hipotesis (hypotheses), sa paagi nin induksyon, na nakabase sa nasambit na obserbasyon; eksperimental asin nakabase sa pagsukol na testing kan mga deduksyon na naikurit hali sa mga hipotesis; asin an pagpino (o pagtanggal) nin mga hipotesis na nakabase sa mga eksperimental na paghahanap. Ini an mga prinsipyo kan siyentipikong paagi, na naisusuway hali sa may kasagkorang mga serye na maiaaplika sa gabos na mga siyentipikong kasibotan.

Alagad an mga paagi iyo nalalain sa manlainlain na mga lado, an panlaog na proseso iyo harus kaparehas sa mga ini. An proseso sa siyentipikong paagi iyo kabali an paghimo nin mga konhektura (hipotesis), pagguno nin mga prediksyon gikan sa mga ini bilang lohikal na konsekwensya, asin an pagpadalagan nin mga eksperimento o empirikal na obserbasyon na nakabase sa mga nasambit na prediksyon. An hipotesis iyo sarong konhektura, na nakabase sa kaaramang nakua habang naghahanap nin simbag sa kahapotan. An hipotesis pwedeng magin labing ispesipiko, o pwede man na mahiwas. An mga siyentista pigtetesting an mga hipotesis sa paagi nin pagpadalagan nin mga eksperimento o pag-aadal. An siyentipikong hipotesis dapat pwedeng mapatunayan na sala, na nagiimplika na posible na makahanap nin posibleng kaluluwasan sa sarong eksperimento o obserbasyon na bakong linya sa prediksyong naguno hali sa mga hipotesis; kun dae, an hipotesis dae marhay na matetesting.

An katuyohan kan eksperimento iyo an maaraman kun an obserbasyon iyo nag-uuyon o bakong linya sa mga prediksyon na naguno hali sa hipotesis. An mga eksperimento pwedeng mangyari sa maski anong lugar poon sa garahe hasta sa Large Hadron Collider kan CERN. Igwa nin mga kadipisilan sa pormalikong pagsambit nin paagi. Maski ngani an siyentipikong paagi iyo harus pigrerepresenta bilang pusog nin sekwesnya nin mga lakdang, nagrerepresenta ini imbes nin grupo nin mga heneral na prinsipyo. Dae gabos nin lakdang nangyayari sa labing siyentipikong imbestigasyon (o sa kaparehas na degri), asin an mga ini dae pirming nasa kaparehas na order.

Panluwas na takod

 
 
 
 
 An Introduction to Science: Scientific Thinking and a scientific method  ni Steven D. Schafersman.
 Introduction to the scientific method sa University of Rochester
 Theory-ladenness ni Paul Newall sa The Galilean Library
 Lecture on Scientific Method by Greg Anderson
 Using the scientific method for designing science fair projects
 Scientific Methods an online book by Richard D. Jarrard
 Richard Feynman on the Key to Science (sarong minuto, tolong segundo), gikan sa Cornell Lectures.
 Lectures on the Scientific Method ni Nick Josh Karean, Kevin Padian, Michael Shermer asin Richard Dawkins
 "How Do We Know What Is True?" (animated video; 2:52)

Toltolan 

Siyensya