Tataramon na Waray-Waray

An Waray-Waray sarong tataramon na Austronesyo na piggagamit sa mga probinsya nin Samar, Amihanan na Samar, Subangan na Samar, subangan kan Leyte asin Biliran sa Filipinas. 

Miyembro ini kan grupong Warayano na apwera sa Waray-Waray mismo, komponido kan Waray Sorsogon asin Masbate Sorsogon. Ining duwang sinabing tataramon na pigaapod man na Bisakol nin huli ta sa tahaw sinda nin grupong Bisaya sagkod Bikol.

Palatanugan

Mga katanog 
Igwa an Waray nin kabilugan na 16 na mga ponemang katanog: .

Mga patanog 
Igwa an Waray nin tolong katutubo na mga ponemang patanog: /a/ , /i/ , asin /u/ . Pigagamit an duwa  sa subli-taramon na Espanyol.

Dai man nagsasangli an paggamit kan /u/ imbes kan /o/ o /ɔ/ sa boot na sabihon kan sarong kataga. Nin huli ta nasa libreng pagkakaiba-iba, naiiba an paggamit kaini sa manlainlain na mga diyalekto o sosyolekto.

Bokabularyo

Mga numero
Piggagamit an mga katutubong numero para sa mga numero poon saro sagkod sampulo. Para sa kag-saro pataas, eksklusibong piggagamitan ini nin mga numerong Espanyol kan mga Waraynon sa ngunyan, dai na namamangnohan kan kadaklan kan mga katutubo na parataram an mga katutubong katapat kaini (apwera sa  gatos  para sa  gatos  asin  yukot  para sa  ribo ). Ipinagtataram an pira, lalo na an mga bago sa kataid kan mga katapat na Espanyol.

Pirang mga parating kataga asin mga parirala
Nasa ibaba an mga halimbawa kan ipinagtataram na Waray sa Metropolitan Tacloban asin sa hararaning lugar:
 Nakakaintindi/Nakakasabot ka nin Waray?: Nakakaintindi / Nasabut ka hin Winaray? (hin o hiton)
 Dios marhay na aga (udto / hapon / banggi): Maupay nga aga (udto / kulop / gab-i)
 Mabalos / Dios mabalos (igwang galang): Salamat
 Namomotan ta ka: Hinihigugma ko ikaw o Ginhihigugma ko ikaw o Pina-ura ta ikaw
 Taga-sain ka? : Taga-diin ka? o Taga-nga-in ka? 
 Ano an pangaran mo / Ano an saimong ngaran? : Ano it imo ngaran?
 Siisay ka?: Hin-o ka?
 Kumusta ka na? : Kumusta ka na?
 Ayos man / Nasa kamawutan kan Diyos: Kalu-oy sa Diyos
 Apira[hon] ini? : Tagpira ini?
 Sunô / Gusto ko ini / iyan:  Karuyag ko ini / iton.
 Daí ako nakakaintindi/nakakasabot: Diri ako nakakaintindi o Diri ako nakakasabut
 Dai ko aram: Diri ako maaram or Ambot
 Ano: Ano
 Siisay: Hin-o
 Sain: Hain o Di-in o "Ngain"
 Nuarin: San-o
 Kansuarin: Kakan-o
 Táno: Kay ano
 Páno: Gin-aano?/Patiunan-o?
 Iyo: Oo
 Dai/Dae: Dire o Diri
 Duman: Adto o Didto o Ngadto
 Digdi/Igdi: Didi o Nganhi o Dinhi
 Taas: Igbaw
 Baba: Ubos
 Ibabaw: Bawbaw
 Irarom: Ilarom or Sirong
 Tuo: Tu-o
 Wala: Wala
 Harayo: Harayo
 Harani: Hirani
 Atubang/Atubangan: Atubang o Atubangan
 Banggi: Gab-i
 Aldaw: Adlaw
 Mayò: Waray
 Marháy/Maray: Maupay
 Magayon: Mahusay
 Gwapo/pogi: Gwapo
 Lalaki: Lalaki
 Babae: Babayi
 Bading/Bakla: Bayot
 Tomboy: Tomboy/Lesbyana
 Barkada/Amigo ako ni...: Sangkay ako ni...
 Nawawara ako digdi/igdi: Nawawara ak didi.
 Tibaad: Bangin
 Mawot ko na...: Kunta
 Maati: Malamiri

Iba pang mga parating kataga

Mga terminong teknikal
 Bulawan - bulawan
 Bakal/asero - puthaw
 Awto/Kotse/Lunadan - awto / sarakyan/ kotse" / "sasakyan
 Eroplano - edro / eroplano
 Aeropuerto/Palayogan/Landingan - lupadan or  landingan

Mga terminong Astronomikal
 Kinàban - kalibutan Bulan - bulan; Indones - bulan Saldang - adlaw Bitoon - bituon Indones - bintangMga kapalibutan na termino
 Duros/Paros - hangin; Indones - angin Kalayo - kalayo Dagâ - tuna; Indones - tanah Tubig - lawod/tubig Kapalibutan - libong Bukid - bukid; Indones - bukit Dagat - dagat Kadagatan - kalawdan Indones = laut i.e. ka-laut-an
 Isla/puro - puro/isla Indones - pulau Arkipelago/Kapuruan/Kaiislahan - kapuruan; Indones - kepulauan Salog - salog Danaw - danaw; Indones - danau''

Toltolan

Mga tataramon