Agama (Hinduismo)

An Agamas (Devanagari: आगम, IAST: āgama) sarong koleksyon nin magkapirang literaturang Tantriko asin mga teksto kan mga eskwelahan na Hindu. An termino literal na nangangahulogan nin tradisyon o "an naghilig," asin an mga tekstong Agama naglaladawan nin kosmolohiya, epistemolohiya, pilosopikong mga doktrina, mga presepto sa paghorophorop asin mga kaugalean, apat na klase nin yoga, mga mantra, pagtogdok nin templo, pagsamba asin mga paagi tanganing makamit an anom na kamawotan. An kanonikal na mga tekstong ini yaon sa Tamil asin Sanskrito. An mga Agama predominante sa South India alagad an Sanskritisado kan huri.

An tolong pangenot na sanga kan mga tekstong Agama iyo an Shaiva, Vaishnava, asin Shakta. An mga Agamikong tradisyon kun minsan inaapod na Tantrismo, maski ngane an terminong "Tantra" parati ginagamit sa espesipikong apod sa Shakta Agamas. An literaturang Agama mahibog, asin kaiba an 28 Shaiva Agamas, 64 Shakta Agamas (pig'aapod man na Tantras), asin 108 Vaishnava Agamas (pig'aapod man na Pancharatra Samhitas), asin kadakol Upa-Agamas.

Bakong malinaw an ginikanan asin kronolohiya kan Agamas. An iba igdi iyo an Vedic asin iba pa na bakong-Vedic. Kaiba sa mga tradisyon iyo an Yoga asin Pansadiring Realisasyon na mga konsepto, kaiba sa nagkapira an Kundalini Yoga, asceticismo, asin mga pilosopiya na hale sa Dvaita (dualismo) pasiring sa Advaita (monismo). An iba nagsusuherir na ini iyo an mga tekstong post-Vedic, an iba bilang mga pre-Vedic na mga komposisyon na napetsahan pabalik sa labi sa 1100 BCE. An ebidensiang Epigrapo asin arkeolohiko nagsusuherir na an mga tekstong Agama nag-eeksister kan mga kabangaan kan ika-1 milenyo CE, sa panahon kan dinastiyang Pallava.

Sinasabi kan mga iskolar na may mga nakasurat sa mga tekstong Hindu Agama na minalataw na isinisikwal an awtoridad kan mga Veda, mantang an ibang teksto nagsasabi na an saindang mga presepto naghahayag kan tunay na espiritu kan mga Veda. An mga henera pangliteraryo makukua man sa tradisyon na  ⁇ rama ⁇ ic  (i.e. Buddhist, Jaina, etc.). An tradisyon na Bali Hindu opisyal na inaapod na Agama Hindu Dharma sa Indonesya.

Toltolan