Jihad

An jihad (;  ) iyo sarong Arabong taramon na may literal na boot-sabihon na "pagsakit" o "pakikibaka", urog na sa katuyohang marhay na pag-omaw. Sa sarong Islamikong konstekto, pwede ining dapit sa kadaklan nin maski anong paghiro na makagibo nin personal asin sosyal na buhay konporme sa giya kan Kagurangnan, arug kan pakikipaglaban sa maraot na inklinasyon kan saro, proselitisismo, o paghiro pasiring sa moral na pagpamarhay kan Muslim na komunidad (Ummah), alagad ini iyo harus pigsusugpon sa giyera. Sa klasikal na Islamikong ley (sharia), an termino dapit sa armadong pakikipaglaban sa mga dae-paratubod, mientras an modernistang Islamikong iskolar heneral na pigpaparehas an militaryong jihad sa depensibong pakikipaggiyera. Sa Sufi asin banal na sirkulo, an ispiritwal asin moral na jihad iyo tradisyonal na pigpapahiling sa irarom kan ngaran na mas dakulang jihad. An termino nakaguno nin dugang na atensyon sa dae pang nahahaloy na dekada sa paagi kan paggamit kaini kan mga nagkapirang mga insurhentong Islamikong ekstremista, militanteng Islamista, asin teroristang indibidwal asin mga organisasyon na an ideolohiya iyo nakabase sa Islamikong nosyon kan jihad.

An taramong jihad iyo harus nagluluwas sa Quran nin igwa asin mayo nin militaryong konotasyon, harus sa idyomatikong ekspresyon "pagsakit sa dalan kan Kagurangnan (al-jihad fi sabil Allah)". An mga Islamikong hurista asin iba pang mga ulama kan Bulawang Panahon kan Islam iyo naintindihan an obligasyon kan jihad na predominante sa militaryonh paghiling. Nakagibo sinda nin mga kasuguan na dapit sa jihad, kabali an mga prohibisyon sa pagtao nin peligro sa mga dae kabali sa paglaban. Sa modernong panahon, an nosyon kan jihad nawara na an hurisprudensyal na importansya asin imbes nagtao nin pagsakat sa ideolohikal asin politikal na diskurso. Mientras an mga modernistang Islamikong iskolar iyo pigtampok an depensibo asin dae-militaryong aspeto kan jihad, nagkapirang mga Islamista an igwang halangkaw na agresibong interpretasyon na lagpas sa klasikal na teorya.

An jihad iyo nakaklasipika sa panlaog ("mas dakula na") jihad, na kabali an pagsakit laban sa sadiring basehang impulso kan saro, asin panluwas ("mas dikit na") jihad, na iyo dagos na nababanga pa sa jihad kan pansurat/dila (debate o persuasyon) asin jihad kan espada. An kadaklan sa mga Solnopang parasurat iyo pigkokonsidera an panluwas na jihad na magkaigwa nin primasidad sa panlaog na jihad sa Islamikong tradisyon, mientras an kadaklan sa kontemporaryong Muslim na opinyon iyo pigpapaboran an kabaliktadang pagtanaw. An dakulang surbey sa analisis kan Gallup iyo pigheras an konsiderableng pagkakaiba sa mga konsepsyon nin jihad kan mga Muslim sa bilog na kinaban.

An jihad iyo minsan na pig-aapud bilang an ikaanom na harigi kan Islam, alagad an designasyon iyo dae harus pigbibisto. Sa Twelver Shi'a Islam, an jihad iyo saro sa sampolong Praktis kan Relihiyon. An personang kaiba sa jihad iyo inaapod na mujahid (darakulan: mujahideen). An terminong jihad iyo harus pigsasabi sa Ingles bilang an "Banal na Giyera", alagad an pagpalis na ini iyo kontrobersyal. Sa ngunyan, an taramong jihad iyo harus nagagamit nin mayong relihiyosong konotasyon, arug kan Ingles na crusade.

Panluwas na takod

Toltolan 

Historya kan Asya
Islam