Mga tataramon na Murutiko

An mga tataramon na Murutiko saróng pamilya kan kabangâ na dosenang magkaano-ano na mga tataramon na Austronesyo, na pigtataram sa norteng panlaog-kadagaan na mga rehiyon kan Borneo kan Murut asin Tidung.

Mga tataramon
Iniyo an mga tataramon na Murutiko (Lobel 2013): 
Sentrong Murut (pinaka Murut)
Timugon Murut asin Tagol Murut
Mga diyalektong Murut
Keningau Murut, Beaufort Murut (Binta’), Tabalunan/Serudung Murut, Selungai Murut, Sembakung Murut, Okolod, Bookan, Tanggala Murut, Paluano, Agabag/Tinggalan Murut.

Tataramon na Tidung
Burusu, Kalabakan, Nonukan Tidong, Sesayap Tidong

Parating piggagamit asin naiintindihan an Tagol Murut kan saróng dakulang mayoridad kan mga tawo nin Murut.

Piglista man ni Lobel (2013:360) an mga tataramon na Abai Sembuak, Abai Tubu, dangan Bulusu (gabos pigtataram haraní sa banwaan nin Malinau sa Kalimantan Timur) bilan mga tataramon na Murutiko. Sa balyong-parte, pigtataram an Abai Sungai sa subangang Sabah, saróng tataramon na Paitaniko.

Lobel (2016)
Pigkober ni Lobel (2016) an minasunod na Mas Dakulang mga tataramon na Murutiko, kabali an Tidong:
Tatana
Papar
Murut Nabaay
Gana
Murut Timugon
Murut Paluan
Murut Tagol
Kolod
Sulnupang Tingalan
Subangang Tingalan
Murut Kalabakan
Abai Sembuak
Abai Tubu
Bulusu
Tidung Bengawong
Tidung Sumbol
Tidung Kalabakan
Tidung Mensalong
Tidung Malinau

Mga Inobasyon
Piglista ni Lobel (2013:367) an minasunod na mga inobasyong pamponolohika na Murutiko. (Tandai: nagtitindog an PSWSAB para sa Proto-Sur-Sulnupan na Sabahano, mantang nagtitindog an PMP sa Proto-Malayo-Polinesyano.)
PMP/PSWSAB *R > *h / __ V (apwera pagkatapos kan *ə, na kun saen nakashifted na paduman sa *g sa PSWSAB). Subsekwental, an Proto-Mas Dakulang Murutiko na *h > Ø yaon sa gabos na tugang nin mga tataramon apwera sa Papar.
PMP/PSWSAB *R > *g / __ #
PMP/PSWSAB *aw > *ow; *ay > *oy
PMP/PSWSAB *iw > *uy
PGMUR *g- > Ø pagkatapos kan adjectival prefix na *ma-
PMP/PSWSAB *ə > *a sa mga silabang dae-pinal, apwera sa kapalibutan na *_Cə, na kun saen ini minareplek bilan /o/

Mga Toltolan

Lobel, Jason William. 2013. Philippine and North Bornean languages: issues in description, subgrouping, and reconstruction. Ph.D. dissertation. Manoa: University of Hawai'i at Manoa.
Lobel, Jason William. 2016. North Borneo Sourcebook: Vocabularies and Functors. University of Hawaii Press. 

Mga tataramon na Sabahano