Pilosopiya

An pilosopiya (Ingles: philosophy, gikan sa Griyego: φιλοσοφία, philosophia, 'pagkamoot sa kadunungan' ) iyo an pag-aadal nin heneral asin pundamental na kahapotan, arug kaidtong manungod sa rason, eksistensya, kaaraman, kaugalian, pag-iisip, sagkod tataramon. An mga arug kaidtong kahapotan iyo harus nagigin problema na dapat adalan o maresolba. An termino iyo baad namokna ni Pythagoras (c. 570 – c. 495 BCE). An mga pilosopikal na paagi iyo kabali an paghapot, kritikal na diskusyon, rasyunal na argumento, asin sistematikong presentasyon.

Sa historya, an pilosopiya iyo minasakop sa gabos na hawak nin kaaraman asin an may hararom na kaaraman sa lado iyo inaapod na pilosopo. Gikan sa panahon kan suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristotle hasta sa ika-19 na siglo, an "natural na pilosopiya" iyo minasakop sa astronomiya, medisina, asin pisika. Halimbawa, an libro ni Newton kan 1687 na Mathematical Principles of Natural Philosophy iyo dagos pigklasipika bilang libro nin pisika.

Kaidtong ika-19 na siglo, an pag-uswag kan mga modernong research na unibersidad iyo nagtaong dalan sa akademikong pilosopiya asin iba pang disiplina para mapropesyunalisar asin maespesyalisar. Poon kaidto, an manlainlain na lugar nin imbestigasyon na tradisyunal na parte kan pilosopiya iyo nagin suway na akademikong disiplina, arug kan sikolohiya, sosyolohiya, lingwistika, asin ekonomika.

Sa ngunyan, an mga mayor na sub-lado kan akademikong pilosopiya iyo kabali an metapisika, na iyo segun sa pundamental na katotoohan kan eksistensya asin realidad; an epistemolohiya, na minaadal sa katotoohan nin kaaraman asin pagtubod; an etika, na iyo segun sa moral na pag-aadal; sagkod an lohika, na minaadal sa kasuguan nin imperensya na minatugot sa paghimo nin konklusyon hale sa totoong premiso. An iba pang notableng sub-lado iyo kabali an pilosopiya kan siyensya, politikal na pilosopiya, aestetiko, pilosopiya kan tataramon, asin pilosopiya kan pag-iisip.

Panluwas na takod 

 Stanford Encyclopedia of Philosophy
 The Internet Encyclopedia of Philosophy
 Indiana Philosophy Ontology Project
 PhilPapers – sarong kumprehensibong direktorya nin mga online na pilosopikal na artikulo asin libro kan mga akademikong pilosopo
 Philosophy Timeline
 Philosophy Magazines and Journals
 
 Philosophy (review)
 Philosophy Documentation Center
 Popular Philosophy

Toltolan 

Pilosopiya