Asteroyd

An mga asteroyd (Ingles: asteroid) iyo an mga saradit na planeta, na nasa laog kan Sistemang Solar. An mas dakulang mga asteroyd inaapod man na planetoids. An mga terminong ini makasaysayan na iinaplikar sa ano man na astronomikong bagay na naglilibot sa saldang na dai nadiskobre sa teleskopyo asin dai inobserbaran na igwa nin mga karakteristiko kan aktibong kometa arog nin ikog. Mantang nadidiskobre na an saradit na planeta na nasa luwas na nakaaagid sa mga kometa, an mga ini namidbid sa mga bagay na manonompongan sa mayor na pahang asteroid.

Sa artikulong ini, an terminong "asteroyd" nanonongod sa saradit na planeta na nasa laog kan Sistem Solar, kabale itong kaparehas na orbit sa Jupiter.

Pankagabsan na kaaraman 
Minilyon na asteroyd an nag-eeksister, dakol an laglag na natatada sa mga planeta, mga hawak sa laog kan solar na nebula kan saldang na dai noarin man nagdakula nin igo tanganing magin planeta. An dakulang mayoriya kan inaapod na mga asteroid orbita sa laog kan mayor na pahang asteroid na yaon sa pag - oltanan kan mga orbita nin Mars asin Jupiter, o kaiba si Jupiter coupiter (an mga trojan na Jupiter). Minsan siring, may iba pang orbital na nag - eeksister na may dakulang populasyon, kaiba an mga bagay na harani sa kinaban. An indibiduwal na mga asteroyd klasipikado kan saindang karakteristiko, na an mayoriya nahoholog sa tolong pangenot na grupo: C-etype, M-type, asin S-type.ː. An mga ini inginaran asin sa pankagabsan iinaasosyar sa karbon-rich, metaliko, asin silicate (stony) na mga komposisyon, sa kanya - kanyang paagi. Magkakalaen na marhay an kadakulaan nin mga asteroid; an pinakadakula, Ceres, haros 6,000 kilometros an lakbang asin dakulaon tanganing makualipikar bilang sadit na planeta.

An mga asteroyd medyo bakong makatanosan an kalaenan sa mga kometa asin meteoroides. Kun manongod sa mga kometa, an pagkakalaen saro sa mga komposisyon: Minsan ngani an mga asteroid sa pangenot kompuesto nin mineral asin darakulang gapo, an mga kometa sa pangenot kompuesto nin kabokabo asin yelo. Apuera kaini, an mga asteroid nagin mas harani sa saldang, na nakaolang sa pagtalubo nin yelo. An pagkakalaen kan mga asteroid asin metodo sa pangenot sarong sokol: An mga metodo igwa nin dialekto nin sarong metro o mas kadikit pa, mantang an mga asteroid igwa nin dialekto na mas dakula kisa sa sarong metro. Sa katapustapusi, an mga meteoroid puedeng kompuesto nin arin man na kompanya o materyales na asteroido.

Saro sanang asteroid, 4 Vesta, na medyo nagpapabanaag, an parateng naheheling kan nasa madiklomon na kalangitan sana kun iyan paborableng posisyon. Sa panale, an sadit na mga asteroyd na minaagi harani sa Daga tibaad maheling kan mata sa halipot na panahon. Poon kan Marso 2020, an Minor Planet Center nagkaigwa nin impormasyon dapit sa 930,000 na saradit na planeta sa laog asin luwas kan Solar System, na an mga 545,000 kaiyan igwa nin igong impormasyon tanganing matawan nin numerong designasyon.

An Naciones Unidas nagdeklarar nin 30 Hunyo bilang Internasyonal na Aldaw nin Pag - adal sa publiko manongod sa mga asteroid. An petsa kan International Asteroid Day sineselebrar an anibersaryo kan Tunguska asteroyd sa Siberia, Rusong Pederasyon, kan Hunyo 3008.

Kan Abril 2018, an B612 Foundation nagsabi na "It is 100 percent certain we'll be hit by a devastating asteroid, but we're not 100 percent sure when." Dangan kan 2018, an physicist Stephen Hawking,
sa saiyang libro na Brief Answers to the Big Questions, kinunsiderar na an asteroyd dakulang takot sa mga planeta. Kan Hunyo 2018, an US National Science and Technology Council nagbabala na an  America dae handa sa pagtama kaini, asin naglunsar nin  "National Near-Earth Object Preparedness Strategy Action Plan  bilang paghahanda. Base sa mga ekperto kan United States Congress kan 2013, kaipuhan nin NASA an limang taong preparasyon bago an misyon na harangon ini.

Pagkadiskobre 

 10 kan 1849
 1 Ceres, 1801. ()
 2 Pallas - 1802. ()
 3 Juno - 1804. ()
 4 Vesta - 1807. ()
 5 Astraea - 1845.
 Kan 1846, nadiskobre an planetang Neptune.
 6 Hebe - Hulyo 1847.
 7 Iris - Agosto 1847.
 8 Flora - Oktubre 1847.
 9 Metis - 25 Abril 1848.
 10 Hygiea - 12 Abril 1849 ikasampulong asteroid an nakadiskubre.
 100 na asteroid kan 1868
 1,000 kan 1921
 10,000 kan 1989
 100,000 kan 2005
 1,000,000 kan 2020

Kataytayan nin mga ladawan

Hilingon man 

 Bitoon
 Kometa
 Bulan (astronomiya)

Iba pang babasahon
 
 Asteroids (Audio program). In Our Time. BBC Radio 4. 3 November 2005. discussion with Monica Grady, Carolin Crawford, & John Zarnecki"

Panluwas na takod

Mga toltolan 

Sistemang Solar