Maria, Reyna kan mga Eskoses

Si Maria, Reyna kan mga Eskoses (Ingles: Mary, Queen of Scots) (8 Disyembre 1542 – 8 Pebrero 1587), na nabibisto man bilang Mary Stuart (pigbabaybay man bilang Marie Steuart o Mary Stewart) o Maria I kan Eskosya (Ingles: Mary I of Scotland) iyo an namumunong reyna kan Eskosya poon kan ika-14 nin Disyembre 1542 sagkod ika-24 nin Hulyo 1567 sa konsorteng reyna kan Pransiya poon ika-10 nin Hulyo 1559 sagkod kan ika-5 nin Disyembre 1560.

Si Maria, an tanging nakaligtas na lehitimong aki ni Hading James V kan Eskosya, na anom na aldaw nang nagadan an saiyang ama asin inako siya sa trono. Piggugol niya an kadaklan sa saiyang pagkaaki sa Pransya mantang an Eskosya na pinasiyahan kan mga rehente, asin kadtong 1558, pinakasalan niya an Daupin kan Pransya na si  Francis. Queen consort of France si Maria gikan sa saiyang pag-sangat kaidtong 1559 sagkod kan sa saiyang pagkagadan kadtong Disyembre 1560. Balo, nagbalik si Maria sa Eskosya, pag-abot sa Leith kaidtong ika-19 nin Agosto 1561. Apat na taon pagkatapos, pinakasalan niya ining kabangang-pinsan na si Henry Stuart, Kagurangnan Darnley, asin kadtong Hunyo 1566 nagkaigwa sinda nin sarong aki na lalaki, iyo ini si James.

Kadtong Pebrero 1567, naragba an iniistaran ni Darnley sa katangaan kan pagsabog, asin  nadugangan na piggadan sa hardin. Si James Hepburn, ika-4 na Earl kan Bothwell, sa pangkagabsan, pigtutubudan na na-orkestra an pagkagadan ni Darnley, alagad pinatalingkas siya sa singil kadtong Abril 1567, asin kan masunod na bulan, pinakasalan niya si Maria. Kasunod kan sarong pag-aalsa laban sa mag-agom, nakulong si Maria sa Kastilyong Loch Leven. Kaidtong ika-24 nin Hulyo 1567, napiritan siyang magdukot bilang pabor sa sarong taong gulang na aki. Matapos an sarong dai matagumpay na pagtatangka tanganing mabawi an trono, nagdulag siya paduman sa habagatan na minamawot an proteksyon sa saiyang enot na pinsan na pigtaggal, si Reyna Elizabeth I kan Inglatera.

Pig-ako minsan ni Maria an trono ni Elizabeth bilang saiyang sadiri asin pigkokonsiderar na lehitimong soberano kan Inglatera nin kadakol na mga Katolikong Ingles, kabali an mga kapartisipante sa sarong rebelyon na bistado bilang pag-aalsa kan Amihanan. An pagbubunyag ki Maria bilang sarông banta, ipig-iba siya ni Elizabeth sa manlaenlaen na mga kastilyo asin mga manor na harong sa laog kan Inglatierra. Matapos an kagwalong asin kabangang taon na paglilikay, nadugangan si Maria na nagkasala nin  nagplano tanganing gadanon si Elizabeth ka'dtong 1586, asin pigpugutan nin payo kan masunod na taon sa Kastilyo nin Fotheringhay.

Puon nin Pamilya

Hilingon man 
 Cultural depictions of Mary, Queen of Scots

Mga pambitis na tala

Mga toltolan

Mababasa pa lalo

Mga Panluwas na takod 

 
 Edinburgh Castle Research: The Dolls of Mary Queen of Scots (Historic Environment Scotland, 2019).

 
 1542 kapangakian
 1587 pagkagadan
 16-siglo na paggadan sa katangaan kan Inglatera
 mga namumuno sa ika-16 na siglo
 mga monarkiya kan ika-16 na siglo sa Europa
 ika-16 na siglo na mga monarkang Eskoses
 Mga ika-16 na siglo na tawong Eskoses
 Mga ika-16 na siglo na kababaihan kan Eskosya
 Anti-Protestantismo
 Mga buryal sa Westminster Abbey
 Mga daupin kan Pransya
 Mga daupin kan Viennois
 Naipatupad na mga monarko
 Naipatupad na mga babaeng taga-Eskosya
 Pranses na mga reyna kan Pransya
 Mga tagapagmana sa trono nin Ingles
 Mga tagapagmana sa trono nin Eskoses
 Harong nin Stuart
 Mga Lutenista
 Mga pinuno kan modernong aki
 Mga monarkiya na nagdukot
 An mga tawong piggadan kan Tudor England sa paagi kan pagpapasya
 An mga tawong piggadan sa irarom kan mga Tudor para sa pagtataksil kontra sa Inglatera
 An mga tawong piggadan sa irarom ni Elizabeth I kan Inglatera
 Pretenders sa trono kan Ingles
 An mga tawo gikan sa Linlithgow
 An mga tawo kan panahon nin Elizabethano
 Mga tawo kan Rough Wooing
 Regensong pangangaki kan Eskosya
 monarkong Katoliko kan Roma
 An mga tawong Eskoses kan Pranses na inapo
 Romano Katoliko na Eskoses
 Mga nakaligtas na puko
 Mga rawit-dawit kan Eskoses
 Mga prinsesa kan Esksoses
 Mga babae kan Panahon nin Tudor
 Mga tawong Eskoses kan Rough Wooing
 Mga pamayo kan rehimen na dai pa nahaloy, nakakulong