Peurancih

T
Peurancih, bak raseumi nakeuh Republik Peurancih (bahsa Peurancih: République française), nakeuh saboh neugara nyang neuduëk wilayah metropolitanjih na di Iërupa Barat ngon na cit meupadum boh pulo ngon wilayah dèelat di beurandéh la'ôt banuwa nyang na di banuwa la'én. Peurancih Metropolitan meubuju banyang dari La'ôt Mediterania sampoë u Seulat Inggréh ngon La'ôt Barôh, ngon lom dari Rhine u La'ôt Atlantik. Ureuëng Peurancih kayém geukheun Peurancih Metropolitan seubagoë "L'Hexagone" ("Heksagon") meuseubab rupa geometris wilayahjih. Peurancih nakeuh saboh republik meusaboh semi-presidensia nyang hana presiden. Ideologi utamajih geupasoë lam Deklarasi Hak Asasi Manusia ngond Ra'yat Neugara.

Peurancih Meuceuë ngon Belgia, Luksèmburg, Jeureuman, Swiss, Italia, Monako, Andorra, ngon Spanyol. Deungon na deupartemen beurandéh la'ôt, Peurancih meubagi tanoh ceuë cit ngon Brasil ngon Suriname (meuceuë ngon Guyana Peurancih), ngon Sint Maarten (meuceuë ngon Saint-Martin). Peurancih meuhubông cit ngon Britania Raya bak Terowongan Channel, nyang na dimeuyub la'ôt Seulat Inggréh.

Peurancih na tom jeuët keu salah saboh neugara nyang teuga di dônya phôn nibak teuneungoh abad keu-17. Lheuëh nyan lom abad keu-18 ngon 19, nibak masa nyan Peurancih ka meuhasé jipeudong keurajeuën kolonial paléng rayeuek di dônya, meubeunteuëng wilayah keurajeuën nyan ban sipanyang Afrika Barat ngon Asia Teunggara, ngon nyan keuh ék jibri peungarôh rayeuek bak reusam ngon siyasat da'irah koloni jih. Peurancih nakeuh saboh neugara hayeuë, ngon ekonomi nyang that rayeuek keu-nam (PDB nominal) atwa keu-lapan (PPP) paléng rayeuek di dônya. Neugara nyan nakeuh that ramèe ureuëng jak kunjông di dônya, na 82 juta droe peulancong aséng trôh keunan bak tiëp thôn (jitamong cit ureuëng meuniaga nyang geutamong keunan han kureuëng nibak 24 jeuëm di Peurancih). Peurancih nakeuh saboh neugara nyang rôh keu peudong Uni Eropa, ngon na wilayah paléng rayeuek nibak mandum anggèta. Peurancih na rôh cit keu neugara peudong Majeulih Bansa-bansa, ngon anggèta Francophonie, G8, NATO, ngon Uni Latin. Nakeuh neugara nyan salah saboh nibak limong anggèta teutap Diwan Peuaman Majeulih Bansa-bansa; lam bideuëng nuklir di Peurancih na 360 ulèe beureutôh aktif ngon 59 peumbangkét listrék teunaga nuklir.

Asai nan 
Nan "France" teuka nibak bahsa Francia Latin, nyang meuma'na "tanoh bansa Frank" atawa "Frankland". Na meupadum boh teori keu nan Frank. Salah saboh jih teuka nibak narit Proto Jermanik frankon nyang jipeuma'na seubagoë javelin atawa lance, nakeuh nyan saboh seunjata baci rhom nyang nan jih Frank nyang geuturi seubagoë francisca.

Asai nan nyang la'én nakeuh lam bahsa Jermanik jameun, Frank nyan meuma'na "bibeuh" nyang geukheun keu sidroe lamiët. Narit nyoe mantong cit jinguy lam bahsa Peuranci seubagoe franc, geunguy cit keu teujeumah narit "Frank" ngon mata pèng da'irah nyan sampoë geunguy mata pèng euro bak thôn 2000.

Ne

Peunawôt luwa 

 Portail du Gouvernement (Bahsa Peurancih)
 Présidence de la République (Bahsa Peurancih)

 
Iërupa Barat